Tiết thứ: 28
Tên bài: ĐẤT NƯỚC
Trích: “Trường ca mặt đường khát vọng”
(Nguyễn Khoa Điềm)
Thầy cùng tập thể các em học sinh lớp 12B5 nhiệt liệt Chào mừng quý thầy cô đến dự giờ thăm lớp
GV: Hồ Đức Hồng
Vào đề: Trong số các nhà thơ thế hệ chống Mỹ, Nguyễn Khoa Điềm là người thành công với giọng thơ trữ tình
Chính luận thể hiện rõ những tâm tư của thế hệ trẻ đô thị
Miền Nam. Trường ca “Mặt đường khát vọng”(1971) là
Tiếng vọng tâm tình của một hồn thơ hoà cùng cảm xúc Của dân tộc đứng trước dòng thác lũ thời đại, trong đó
Chương V “Đất nước” đã gói gém trọn tâm tình của thế
hệ chống Mỹ.
I.TÌM HIỂU CHUNG: ? Hãy xác định các ý chính trong phần tiểu dẫn?
1.Nguyễn Khoa Điềm là một trong những nhà thơ trẻ thời chống Mỹ cứu nước.Thơ ông hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa Tư duy cảm xúc và suy tư sâu lắng về đất nước và con người Việt Nam.
2. Trường ca Mặt đường khát vọng hoàn thành ở Trị Thiên năm 1971. Tác phẩm thể hiện sự thức tĩnh thanh niên thời chống Mỹ với ý thức trách nhiệm đối với quê hương đất nước.
3. Đoạn trích phần đầu chương V trong tác phẩm, được xem là một trong những đoạn thơ hay về đề tài đất nước trong thơ Việt Nam hiện đại.
II. Đọc-Hiểu văn bản
1. Đọc văn bản:
Sau đây: Mời quý thầy cô cùng các em nghe 2 nghệ sĩ: Thanh Hoa và Lê Chúc đọc
DatNuoc_ThanhHoa_LeC huc.mp3
2. Hiểu: Sau khi chúng ta đã nghe đọc, bây giờ thầy chia lớp thành 4 nhóm trình bày bốn câu hỏi như sau:
Nhóm 1: Sự cảm nhận của nhà thơ về cội nguồn Đất nước được hình thành từ những phương diện nào? Nhóm 2: Hãy xác định những câu thơ thể hiện nội dung trọng tâm của đoạn thơ và Giải thích ý nghĩa của chúng? Nhóm 3: Hãy nhận xét cách thể hiện của tác giả về các địa danh và con người như thế nào? Tác giả đặc biệt chú ý đến đối tượng nào? Vì sao? Nhóm 4: Hãy xác định những câu thơ thể hiện nội dung bao quát và giải thích ý nghĩa của nó. Từ đó nhà thơ đã phát hiện nét cơ bản về truyền thống tốt đẹp của dân tộc là gì?
Nhóm 1: Cần nêu được các ý sau: -Về nguồn gốc đất nước: Từ xa xưa khó xác định, lý giải, chỉ có thể cảm nhận từ: “Từ những cái ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể”. -Từ phương diện hình thành đất nước: + Những yếu tố bình thường, giãn dị, gần gũi với mỗi con người: Miếng trầu, cái kèo, cái cột, hạt gạo phải một nắng hai sương, xay, giã Dần sàng... + Sự đấu tranh giữ nước: => Khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc. + Từ phương diện địa lý: Hòn núi bạc, biển khơi...
Nhóm 2: Cần nêu được các ý sau: -Phát hiện sâu sắc của tác giả trong đoạn thơ: “ Trong anh và trong em hôm nay Đều có một phần Đất nước” =>Đó là: Mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân với cộng đồng. Trách nhiệm của cá nhân đối với đất nước. => Đó cũng là lời nhắn nhũ chân thành, tha thiết đối với thế hệ trẻ.
Nhóm 3: Cần nêu được các ý sau: -Tác giả liệt kê các địa danh của cả ba miềm Bắc, Trung, Nam. Sự liệt kê đó không đơn giản mà được nhìn từ chiều sâu của lịch sử và văn hoá dân tộc. -Nhà thơ tập trung thể hiện con người Việt Nam trong 4000 năm lịch sử với hai đối tượng:
+ Những anh hùng lưu danh trong sách sử mà mọi người đều biết.
+ Những anh hùng vô danh, họ đã sống và hy sinh thầm lặng nhưng họ đã làm ra đất nước.
Nhóm 4: Cần trình bày các ý sau: -Câu thơ “Đất nước này là Đất nước của nhân dân Đất nước của nhân dân, đất nước của ca dao huyền thoại”. + Nhân dân là chủ nhân của Đất nước. + Ca dao thần thoại chính là cội nguồn văn hoá của dân tộc qua ca dao. - Phát hiện hai nét cơ bản: + Quý trọng tình nghĩa. + Quyết liệt trong chiến đấu và lòng kiên trì.
Kết luận: Những vần thơ rất đẹp trong Đất nước đã vượt qua thử thách của thời gian, tiếp tục toả sáng , giúp thế hệ học sinh hôm nay hiểu về thế hệ cha ông trong những tháng ngày hào hùng nhất của dân tộc. Trong thời đại mới, những giá trị của ngày hôm qua góp phần khơi dậy lòng tự hào và ý thức trách nhiệm tình cảm cho mỗi con người trong khát vọng đưa Đất nước đi xa đến những tháng ngày mơ mộng.
Thầy xin nói với các em có một cách luyện học thuộc và nắm những câu thơ trọng tâm rất có hiệu quả đó là: Ghi âm và nghe nhiều lần. Thầy sẵn sàng cung cập ở trang riêng của thầy (có các bài thơ trong Chương trình) -Một lần nữa, chúc thầy cô mạnh khoẻ, chúc các em học tập tốt - Địa chỉ:Email hoduchong@gmail.com - Website: http://violet.vn/duchong55/
Để có sự liên hệ, đối chiếu cùng một đề tài về Đất nước, sau đây mời các em nghe Châu Loan Ngâm bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi