fasl1MIS2003
Document Sample


سيستم هاي اطالعات مديريت
Management Information Systems
دكتر بازآيي
فصل اول
فن آوری اطالعات و سيستم های
اطالعات مديريت
مديران به منظور مواجه با محيط و تحقق اهداف سازمانی خود با مد نظر قراردادن متغيرهای
محيطی ضرورتا ً بايستی محيط را تحليل نمايند و تصميمات مناسب را اخذ کنند.اين امر مستلزم
برخورداری از اطالعات به هنگام می باشد. سيستم اطالعات مديريت در سطوح مختلف و با
استفاده از ابزارهای نوين ، می تواند مديران را در جهت تحقق اهداف ياری نمايد.
مفاهيم اساسی شناخت سيستم
چنانچه سازمان را بعنوان مجموعه ای از سيستمهای مرتبط و هدفمند بدانيم، سيستمهای اطالعات
مديريت يکی از انواع سيستمهايی است که در آن وجود دارد.
تعريف سيستم: سيستم مجموعه ای از عناصر است که برای رسيدن به يک هدف مشخص و
مشترک گرد هم آمده اند، بطوری که بين اين عناصر يک رابطه تعاملی وجود دارد.ويژگی بعدی
سيستم وجود نظم در روابط بين عناصر است.به اين معنا که هر عنصری دارای يک نقش می باشد.
هر يک از ويژگيهای مذکور، در يک مجموعه وجود نداشته باشد، می گوييم آن مجموعه سيستم
نيست .
يک سيستم مجموعه منظمی از عناصر بهم وابسته است که برای رسيدن به اهدافی مشترک با هم
در تعاملند.
مدير و نگرش سيستمی
هر مديری سازمان خود را مانند يک سيستم می داند. نگرش سيستمی ،نگرشی است منظقی برای
طراحی و تبديل عمليات و هدف از ايجاد يک مدل سيستمی ، افزايش سطح کارايی و اثر بخشی
عمليات است.
عناصر تشکيل دهنده سيستم
درهر سيستمی منابع ورودی يا درون دادها در اثر فرايندی به نام عمليات به منابع خروجی يا برون دادها
تبديل می شوند. در ضمن يک مکانيسم کنترل بر فرايند عمليات نظارت دارد تا اطمينان حاصل شودکه سيستم
به اهداف خود خواهد رسيد.
اهداف
مکانيسم کنترل
بازخورد
داده تبديل ستاده
سيستمهای باز و بسته
به سيستمی که با محيط خود ارتباط دارد و ورودی خود را از محيط بيرونی می گيرد، سيستم باز می گويند.
سيستمی که با محيط خود از نظر مبادله انرژی و اطالعات مرتبط نباشدو در واقع مستقل از محيط اطراف خود باشد، سيستم بسته نام
دارد.
سازمان به عنوان يک سيستم
سازمان يک سيستم است که منابع مالی، مواد، منابع انسانی را گرفته و با يک سری عمليات آنها را به محصوالت تبديل می کند.
مسئوليت عمده مدير آن است تا مطمئن شود سازمان به اهداف خود خواهد رسيد. در واقع مدير عنصر کنترلی سيستم است.
رسالت و اهداف سازمان
رسالت سازمان تأمين نيازهای بازار يا مشتريان است و اگر بخواهد به حيات خود ادامه دهد بايد هم کارايی داشته باشد و هم اثر بخشی.
در واقع رسالت علت وجودی و عامل اصلی تأسيس سازمان است.
اجزای سيستم سازمانی
منابع ورودی 1.
منابع مالی
منابع انسانی
مواد خام
اطالعات
عمليات 2.
وظايف اصلی
وظايف پشتيبانی
منابع خروجی 3.
مشتريان
مالکين
کارکنان
سيستمهای فيزيکی و سيستمهای ادراکی (مفهومی)
سازمان يک سيستم فيزيکی است و از منابع فيزيکی تشکيل شده است. درحالی که سيستم ادراکی سيستمی
است که از منابع ادراکی استفاده می کند تا سيستم فيزيکی را ارائه دهد.
يک مدير، مسئول اداره اين سيستم فيزيکي است.
سيستم مفهومي بعنوان يک عقيده در ذهن کسي وجود دارد، مانند اعداد يا خطوط رسم شده بر روي يک ورق
کاغذ و يا مانند محدوده مغناطيسي حافظه کامپيوتر.
اهميت نگرش سيستمی
نکته مهم درتحليل سيستمی اين است که کدام يک از اين تعاملها بايد در مدل سيستم در نظر گرفته شود. برخی
از اين تعاملها دائمی و منظم هستند و برخی موقتی و گذرا.
ماهيت و الگوی تعامالت سيستمی پويا و ديناميک است. اما تغييرات ممکن است تدريجی و کند يا خيلی سريع
باشد. اين امر بستگی به ثبات عمومی محيطی دارد که سيستم در آن عمل می کند.
ويژگيهای نگرش سيستمی
نگرش سيستمی مانع از آن می شود که مدير در پيچيدگی ساختار و جزئيات کار غرق شود 1.
درنگرش سيستمی داشتن اهداف مناسب يک ضرورت است 2.
در نگرش سيستمی بر همکاری عناصر سيستم با يکديگر و تعامل اين عناصر تأکيد می شود 3.
بين سازمان و محيط تعامل وجود دارد 4.
در نگرش سيستمی بر اطالعات بازخورکه ناشی از يک سيستم مدار بسته است توجه زيادی شده است 5.
محيط سازمان
منظور از محيط سازمان، همه مؤسسات، ساختارها، رويه ها ی انجام کار، فرصتها و محدوديتهايی است که
سازمان درآن عمل می کند. در حقيقت هر سيستمی در يک محيط عمل می کند و با محيط خود تعامل دارد، از
آن دريافتی هايی دارد و به آن خروجی هايی می فرستد. اما محيطی که از آن منابع ورودی رادريافت می کند
الزاما ً همان محيطی نيست که منابع خروجی را تحويل می دهد.
محيط داخلی و خارجی سازمان
محيط سازمان از دوبخش کامالً متمايز تشکيل شده است، يکی محيط داخلی و ديگری خارجی
نقش اطالعات محيطی
سازمان نياز به ساختاری دارد تا بتواند نسبت به آنچه در محيط می گذرد اطالعات کافی داشته باشد. اين
فرايند، يک بخش مهمی ازسيستم اطالعات جامع سازمان می باشد.
پيچيدگی عوامل محيطی
به لحاظ تعدد عناصر موجود در محيط سازمان، کار اين محيط پيچيده و دشوارمی باشد و مديريت بايد به اين
امر توجه داشته باشد.
پويايی محيط
يکی ديگر از ويژگی های مهم محيط سازمان، پويايی آن است، به اين معنا که تمام عناصر محيط سازمان
دائما ً در حال تغيير می باشد.
ميزان تأثير محيط
ميزان تأثيری که عوامل مختلف محيطی بر سازمان دارند، متفاوت است.
داده و اطالعات
واژه داده در مفهوم مفرد آن Datumو در جمع Dataمی باشد. ولی بطور رايج داده را هم برای مفرد و
هم برای جمع داده ها می توان بکار گرفت. داده ها حقايقی هستند که يک پديده را تشريح می کنند و ويژگی
هايی از پديده را انتقال می دهند. داده بخودی خود مفهوم دارد ولی کاربردی ندارد.
اطالعات ، داده هايی هستند که در بستر خاص دارای مفهوم و معنا می شوند و مفهومی را انتقال می دهند
که در شرايط خاصی برای فرد دارای ارزش است.
داده و اطالعات مفاهيمی نسبی هستند و بستگی به کاربرد و شرايط زمانی و مکانی می توانند تغيير ماهيت
دهند.
به اين نکته بايد توجه نمود که نحوه ارائه داده ها به کاربران مختلف، بستگی مستقيم به نيازهای خاص آنان
دارد.
نکته ديگری که بايدبه آن توجه کرد اين است که وجود حجم زيادی از داده های اضافی بيانگر ضعف طراحی
سيستم می باشد که هم هزينه داده ها را افزايش می دهد و هم بر کيفيت تصميم گيری اثر می گذازد.
پس وقتی داده ها به اطالعات تبديل می شوند، شناخت کاربر را از يک موقعيت خاص افزايش می دهد. برای
انجام اين عمل کاربر بايد:
تأييد کند داده های دريافتی به کاربر يا وضعيت خاص او مربوط است.
بايد يک آگاهی و تجربه اوليه داشته باشد که بتواند آن داده ها را مورد استفاده قرار دهد.
مبادله داده ها
منظور از انتقال داده ها در سازمان، حرکت داده ها از يک بخش به بخش ديگر می باشد مانند سيستم گردش خون
ابعاد اطالعات
از منظر توليد کننده يا کاربر می توان اطالعات را در سه بعد زمان ، مکان و شکل مورد بررسی قرار داد.
بعد زمان – بعد زمان اطالعات را می توان از دو جنبه مورد نظر قرار داد:
دسترسی به اطالعات، زمانيکه به آن نياز است
برخورداری از اطالعاتی که زمان خاصی را تشريح می نمايد
بعد مکان – بعد مکانی اطالعات، اشاره به دسترسی به اطالعات بدون در نظر گرفتن محل استقرار دارد.
بعد شکل – بعد شکل اطالعات از دو جنبه قابل بررسی است. اولين جنبه اين است که اطالعات بايد به شکلی ارائه شود
که کاربر بتواند از آن استفاده نمايد.
دومين جنبه به صحت اطالعات مربوط می شود. اطالعات مورد نياز بايد فاقد خطا باشد.
ابعاد ساختاری اطالعات
گردش اطالعات در سازمان در چهار جهت می تواند انجام گيرد. بسوی باال، پائين، افقی و خارج از سازمان.
ابعاد کيفی اطالعات
منظور از کيفيت اطالعات ، ابعادی است که می تواند ارزش اطالعات را برای کاربر افزايش دهد.چهار نکته وجود دارد:
ابعاد مختلف اطالعات در رابطه با يک تصميم گيری خاص مطرح نمی شود 1.
دامنه هر بعد ممکن است سطوح کيفيت متفاوتی داشته باشد 2.
حتی زمانی که ابعاد مختلفی وجود دارد، برخی ابعاد از اهميت بيشتری برخوردارند 3.
اهميت يک بعد خاص در مسئله تصميم گيری، نشان دهنده وضعيت تصميم، ماهيت مسئله مورد نظر و مهارتهای 4.
تصميم گيران است
کيفيت داده های اوليه – اگر صحت داده ها مورد ترديد باشد، همين امر در مورد اطالعات دريافتی توسط کاربر نيز
صادق است. کيفيت سيستم پردازش داده ها هر قدر هم خوب باشد، نمی تواند ضعف داده های ورودی را جبران
نمايد. ضعف کيفيت ممکن است ناشی از کيفيت داده های فراهم شده برای سازمان يا ناشی از روشهای تهيه داده
ها باشد.
وظايف پردازشی – منظور از وظايف پردازشی، روشهای مختلف کار در سيستم پردازشی است، خواه عمليات دستی ،
خواه ماشينی.
زمان – زمانی که داده به دست کاربر می رسد ممکن است برای مسائل يا شرايطی که در زمان خاص کاربر با آنها
روبروست مناسب نباشد، بلکه برای زمان ديگری در آينده مناسب باشد.
انتقال داده ها – عالوه بر کيفيت ارائه داده ها، رسانه مورداستفاده برای انتقال داده ها نيز بر اثر بخشی فرايند تبديل داده
ها مؤثر است.
نحوه ارائه داده ها – نحوه ارائه اطالعات به کاربر می تواند منجر به عدم تشخيص ارزش اطالعاتی داده ها گردد.
وسيله ارتباطی – کيفيت وسيله ارتباطی کاربر و تکنولوژی و سيستمهايی که داده ها را ارائه می کنند، تأثير عمده ای بر
اثر بخشی فرايند کار دارد.
ارزش اطالعات – با در نظر گرفتن اطالعاتی که کاربر دريافت می کند، می توانيم ارزشهای متفاوتی برای هر بخش از
اطالعات در نظر بگيريم. ارزش اطالعات بستگی دارد به شناخت کاربر از اطالعات و مرتبط بودن آن با موقعيت
وی
محدوديت ها –
کيفيت داده های اوليه
محدوديت هزينه
محدوديت فنی
ميزان شناخت کاربران از داده ها
استفاده مؤثر کاربران از اطالعات ارائه شده
ارزش اطالعات
تبديل داده ها به اطالعات توسط پردازشگر صورت می گيرد. پردازشگر، يکی از اجزاء اصلی سيستم ادراکی
است.
ارزش اطالعات بستگی دارد به شناخت کاربر از اطالعات و مرتبط بودن آن با موقعيت وی.
داليل افزايش تقاضا برای اطالعات
پيشرفت در فن آوری پردازش اطالعات موجب افزايش ظرفيت فنی برای جمع آوری و پردازش داده 1.
ها گرديده است
پيشرفت و توسعه فن آوری مخابراتی و ارتباطات موجب افزايش اثر بخشی توزيع و مبادله اطالعات 2.
در داخل سازمانها و بين آنها شده است
موجب سهولت ارتباط بين فن آوری و کاربران آن گرديده است 3.
پيچيدگی محيط از ديگر داليل نياز به اطالعات است 4.
محيط داخلی نيز پيچيده شده است 5.
افزايش دانش، تحصيالت و آموزش تصميم گيران و کاربران اطالعاتی موجب تقاضای بيشتر اطالعات 6.
شده است
افزايش تقاضا برای اطالعات بيشتر برای نهادها و مؤسسات ديگر
پردازش داده ها
سيستمي که داده ها را پردازش مي کند«سيستم پردازش داده» نام دارد
پردازش داده مي تواند بوسيله دست و يا به کمک ابزار «هدايت کليدي» مانند ماشين
حساب جيبي، ماشين تايپ و يا کامپيوتر انجام شود.
پردازش شامل يک يا چند مورد از عمليات زير است.
ثبت
مرتب کردن
اهداف ترکيب
محاسبه
کنترل جمع بندي
ذخيره
داده تبديل ستاده
بازيافت
توليد مجدد
نمايش
اطالعات يک منبع تاکتيکی
اطالعات هميشه در محيط کسب و کار بعنوان يک مزيت رقابتی مطرح بوده است. اطالعات يک منبع
ارزشمند برای اتخاذ تصميمات کوتاه مدت وتاکتيکی است که در عمليات روزمره سازمان جاری است.
اما يک سری مشکالت هم وجود دارد:
وقتی رقبا هم ازفن آوری مشابه استفاده کنند و به اطالعاتی با همان کيفيت دسترسی داشته باشند، 1.
ميزان مزايای مربوطه کاهش می يابد
مزايای حاصل ازافزايش درآمد و سودمربوطه بايد با توجه به هزينه تهيه اطالعات ونيز کسر هزينه 2.
های عملياتی در نظر گرفته شده باشد
با افزايش کيفيت مديريت اطالعات تضمينی وجود ندارد که تصميمات اتخاذ شده مزيت رقابتی را 3.
افزايش دهد
در ضمن نکات زير هم بايد مد نظر قرار گيرد:
فن آوری اطالعات صرفا ً فرصتی را فراهم می کند برای کسب مزيت رقابتی و افزايش کارايی عمليات 1.
و نه تضمين نتايج
برای استفاده از فن آوری اطالعات بايد هزينه زيادی بابت تجهيزات و کاربرد و اجرای آنها پرداخت 2.
مزايای احتمالی فن آوری اطالعات برای تمام سازمانها از جمله رقبا مطرح است 3.
سرمايه گذاری در سيستمهای اطالعات داده هايی فراهم می کند که می تواند منبعی برای اطالعات با 4.
کيفيت برتر باشد
اطالعات منبع ارزش افزوده است
ارزش افزوده، ارزشی است که مصرف کننده با مصرف محصوالت ، دريافت می کند.
اطالعات می تواند منجر به بهبود طراحی و کيفيت محصول شود
اطالعات می تواند منجر به کاهش زمان تحويل شود
اطالعات منجر به اتخاذ تصميمات بهتر شده و هزينه ها را کاهش می دهد
اطالعات منبع استراتژيک
اطالعات مزايای استراتژيک برای سازمان دارد. بديهی است اين برنامه ريزی با ريسک همراه است. اما
اطالعات صحيح می تواند ريسک را کاهش دهد.
اهميت اطالعات
هر سازمانی که داده های صحيح، دقيق، به هنگام و جامع دراختيار داشته باشد و بتواند در کمترين زمان،
داده های مورد نيازش را در اختيار داشته باشد، موفقتر است.
اطالعات يکی از مهمترين منابعی است که مديران در اختيار دارند.
مديريت اطالعات
با افزايش حجم عمليات و گسترش سازمان،ديگر مدير جهت تصميم گيری و کنترل کمتر می تواند بر
مشاهدات خود متکی باشد و بايد بيشتر به اطالعات روی آورد.
نحوه مديريت اطالعات
درسالهای اخير مديران توجه زيادی به مديريت اطالعات داشته اند. علت آن افزايش حجم اطالعات و
قابليتهای زيادی است که تکنولوژی کامپيوتر به آن دست يافته است.
افزايش پيچيدگی امور
اثرات اقتصاد جهانی
رقابت جهانی
افزايش پيچيدگی تکنولوژی
شکستن چارچوبهای زمانی
محدوديتهای اجتماعی
کاربران چه کسانی هستند؟
استفاده کنندگان اوليه از کامپيوتر، کارکنان بخش حسابداری بودند. به غير از مديران کارکنان و نيز استفاده
می کردند.مشتريان و سهام داران هم از استفاده کنندگان بودند.
مديران و اطالعات
سطوح مديريت عبارتند از:
مديران ارشد
مديران ميانی
مديران اجرايی
سطوح مديريت هم بر منبع اطالعات تأثير می گذارد هم بر شکل ارائه آن
نياز به نياز به
اطالعات خارجی اطالعات داخلی اطالعات افق برنامه ريزی
کم زياد خالصه بلند مدت
مديران
ارشد
مديران ميانی
مديران اجرايی
زياد کم اطالعات دقيق کوتاه مدت
ماهيت کار مديران
عليرغم تفاوت آشکاری که بين سطوح مختلف مديريت و نيز بين بخشهای اجرايی وجود دارد، همه مديران
يک سری وظايف معينی را انجام می دهند و نقش مشابهی را اجرا می کنند.
وظايف مديران
هنری فايول در زمينه مديريت، به اين نتيجه رسيد که مديران پنج وظيفه عمده را انجام می دهند: برنامه
ريزی، سازماندهی، تأمين منابع، هدايت و کنترل.
نقش مديران
هنری مينزبرگ معتقد بود که مديران درواقع ده نقش را در سه سطح کلی ايفا می کنند.
نقشهای مراوده ای 1.
نقش تشريفاتی
نقش رهبر
نقش رابط
نقشهای اطالعاتی 2.
نقش گيرنده اطالعات
نقش توزيع کننده اطالعات
نقش سخنگو
نقشهای تصميم گيری 3.
نقش کارآفرين
نقش مشکل گشا
تخصيص دهنده منابع
مهارتهای الزم برای مديران
دو مهارت شاخص که برای يک مديرالزم است عبارتند از:
مهارتهای ارتباطی – مديران اطالعات را به دو شکل کتبی و شفاهی دريافت و به ديگران منتقل می کنند و
مديران از مجموعه ای از ابزارهای ارتباطی برای کار خود استفاده می کنند.
تشريفاتی
نقش رهبر
مراوده ای
رابط
گيرنده
داده اطالعات
نقش توزيع کننده
پردازش تصميمات
اطالعاتی
سخنگو
کارآفرين
مشکل گشا
نقش
تصميم گيری تخصيص دهنده منابع
مذاکره کننده
مهارتهای حل مسائل- منظور ازحل مسائل تمام فعاليتهايی است که منجر به حل يک مسئله می شود.
دانش مديريت
منظور از دانش مديريت ، دو نوع دانش است، يکی دانش کامپيوتری و ديگری سواد اطالعاتی
سواد اطالعاتی يعنی آشنايی با نحوه استفاده از اطالعات در هر مرحله از فرايند حل مسئله. سواد اطالعاتی
ربطی به سواد کامپيوتری ندارد. سواد اطالعاتی مهمتر از سواد کامپيوتری است.
سايمون معتقد است که مدير کاری جز تصميم گيری ندارد.
وظايف مديران در رابطه با سيستمهای اطالعاتی
يکی از نکات مهم در رابطه با سيستمهای اطالعات، تقويت سيستمهای کنترلی است. سيستمهای اطالعات
مديران اجرايی يا EISشاخصهای نظارتی را در اختيار مديران قرار می دهد. برای آنکه سيستم
کنترلی مؤثر واقع شود، سازمان بايد مدلی مطلوب از شرايط را مورد نظر داشته باشد.
Get documents about "