Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia

Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Sarrera • EAB eraldatu zuen ekaineko 15/1996 Dekretuak: – Erabilera-eremu desberdinetan euskara sustatzeko lanean ari diren erakunde publiko eta pribatuetako ordezkariak eta adituak biltzeko gune izateko. • EABren egitekoak: – Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia proposatzea – Egindako proposamenen betetze-maila jarraitzea eta ebaluatzea 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Zer da EBPN? • Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia hizkuntzaren normalizazioa eskuratzen jarraitzeko plan estrategikoa da, hizkuntza-politika egiten diharduten herri-aginteei euren jarduna bideratzen lagunduko dien oinarrizko tresna: – alde batetik, arazo nagusiak aurreikusi ondoren, epe motzera eta luzeagora erdietsi behar diren helburuak adostu, egitarauak egokitu eta ebaluazio-irizpideak zehazteko. – bestetik, euskara biziberritzeko aurrekontuen azterketa sakona egin eta egungo egitarauek etorkizunean izan dezaketen eragina aurreikusiz lehentasunak finkatzeko. – azkenik, herri-erakundeen arteko koordinazioa hobetzeko eta euskalgintzan diharduten bestelako enpresa eta herrielkarteekiko harremana bideratzeko. 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EABren egitura (1) – Batzorde Osoa: herri-aginteak (13), Euskaltzaindia eta 25 aditu – Batzorde-atal Iraunkorra: Batzorde Osoko 10 kide – Batzorde-atal bereziak: • Toponimia • Erabilera-planak: Kirola, Aisia, Enpresa, Erlijioa, Administrazioa, Gune euskaldunenak • Euskararen geroratzea: Hezkuntza, Euskalduntze-alfabetatzea, Iparraldea, Nafarroa, Familia-jarraipena, Korpusa eta kalitatea • Komunikabideak eta kulturgintza: Liburugintza, Irratia, Prentsa idatzia, Kulturgintza, Telebista, Teknologia berriak, Publizitatea 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EABren egitura (2) – Batzorde Osoa: herri-aginteak (13), Euskaltzaindia • • • • • • • • • • • • • • ARDANZA, JOSE ANTONIO, Lehendakaria GARMENDIA, MARI CARMEN, Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburua ARIZTONDO, JOSUNE, Eusko Jaurlaritzako Kultura Saileko Hizkuntza Politikarako sailburuordea OREGI, ENEKO, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko Estrategia eta Plangintza sailburuordea URIBEETXABERRIA, TOMAS, Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura Foru diputatua MUJIKA, JUAN CARLOS, Arabako Foru Aldundiko Kultura eta Euskara zuzendaria HUIZI, XABIER, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskara Normalizatzeko zuzendaria ZARRAOA, IÑAKI, EITBko zuzendari nagusia AZKUE, JOKIN, HABEko zuzendari nagusia ZENARRUZABEITIA, IDOIA, Ogasun eta Administrazio Saileko Koordinazioko idazkari orokorra HARITSCHELAR, JEAN, Euskaltzainburua UGARTETXEA, JOSU, Euskadiko Udalen Elkarteko (EUDEL) ordezkaria ILLARREGI, MIKEL, Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) ordezkaria AIZPURUA, XABIER, EJko HPSko Ikerketarako eta Euskara Sustatzeko zuzendaria 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EABren egitura (3) Batzorde Osoa: 25 aditu • • • • • • • • • • • • • ALZOLA, NEREA ARANGUREN, Mª JESUS. ARIZKORRETA, ANDRES ARRUTI, IÑAKI ARTEAGA, JESU Mª AZKARATE, MIREN BARCELO, FERMIN BILBAO, LOREA DE FELIPE, NATXO EGUZKITZA, ANDOLIN ELLAKURIA, ARANTZA ERKIZIA, JOSEBA ERRAZTI, URTZA • • • • • • • • • • • • ETCHEGOIN, JEAN ETXEZARRETA, EUSTASIO GALDOS, IMANOL GOIENETXE, JESUS IÑIGO, JOXE JABIER MENDOZA, JOSE LUIS OSA, ERRAMUN OYHARTZABAL, BEÑAT PEREZ MENDIZABAL, XABIER "EUSKITZE" RODRIGUEZ, JOSE Mª UNZUETA, ANJEL URKULLU, IÑIGO 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Gaur arterainoko urratsak (1) • 96-07-17: Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoaren lehen bilera. Batzorde-atal Iraunkorra osatu zen. • 96-10-23: Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoaren bigarren bilera. Batzorde-atal bereziak osatu ziren. • 96-11/12: Hizkuntza Politikarako Sailordetzak eztabaidarako oinarrizko txostenak enkargatu zizkien adituei. 1998/09/29 6 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Txostenak * bilakaera * egungo egoera * ahuleziak eta indarguneak * proposamenak * bilakaera * egungo egoera * ahuleziak eta indarguneak * proposamenak * bilakaera * egungo egoera * ahuleziak eta indarguneak * proposamenak Euskararen geroratzea familiaren eta eskolaren bidez Komunikabideak eta Kulturgintza Erabilera-planak 1998/09/29 Batzorde-atal Bereziak EBPN: egoeraren diagnosia Euskararen Aholku Batzordea Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Batzordekideak Euskara geroratzea familiaren eta eskolaren bidez EABko kideak: •Arantza Ellakuria •Iñaki Arruti •Eneko Oregi •M. Jesús Aranguren. EABtik kanpoko kideak: •Mikel Zalbide •Erramun Bachoc. 1998/09/29 Erramun Osa Jokin Azkue Nerea Alzola Juanjo Ekisoain Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Txostenen egileak Euskara geroratzea familiaren eta eskolaren bidez •Euskararen bilakaera Ipar Euskal Herrian (Txomin Heguy) •Euskararen bilakaera Nafarroan (Jose Luis Mendoza) •Hizkuntzaren kalitatea (Eskarne Lopetegi) •Familia bidezko jarraipena (Josean Urdangarin) •Hiztun berriak irabazi eskolaren bidez (Eneko Oregi) 1998/09/29 •Hiztun berriak irabazi helduak euskaldunduz (Jokin Azkue) Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Euskararen geroratzea familiaren eta eskolaren bidez Batzordekideak Komunikabideak eta Kulturgintza EABko kideak: •Andolin Eguzkitza •Natxo de Felipe •Iñaki Zarraoa •Tomás Uribeetxebarria. EABtik kanpoko kideak: •Andu Lertxundi •Martxelo Otamendi Xabier Pérez Mendizabal Joseba Erkizia José Luis Mendoza 1998/09/29 Joan Mari Torrealday Mikel Bujanda. Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Euskararen geroratzea familiaren eta eskolaren bidez Txostenen egileak Komunikabideak eta Kulturgintza •Euskara biziberritzeko nola baliatu telebistaz (Iñaki Zarraoa) •Euskara biziberritzeko nola baliatu irratiaz (Julian Beloki) •Kulturgintza eta ikusentzunezkoak euskaraz (Amaia Rz. Hernandorena •Euskarazko prentsa (Jose Felix Diaz de Tuesta) •Euskarazko liburugintza (Joan Mari Torrealday) 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Euskararen geroratzea familiaren eta eskolaren bidez Komunikabideak eta Kulturgintza Batzordekideak Erabilera-planak EABko kideak: •Andrés Arizkorreta •Urtza Errazti •Anjel Unzueta •Imanol Galdos. EABtik kanpoko kideak: •Jon Arrieta •Arantza Aurrekoetxea •Andoni Sagarna. Gotzon Egia Jakes Bortayru Lorea Bilbao Xabier Huizi Jose Jabier Iñigo 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Euskararen geroratzea familiaren eta eskolaren bidez Komunikabideak eta Kulturgintza Txostenen egileak Erabilera-planak •Udalerri euskaldunetako egoera (UEMA/Mikel Illaregi) •Gazteen aisialdia (Urri Urizar/Amaia Gabilondo) •Kirola eta euskara (Imanol Galdos) •Euskara lan munduan (Andres Arizkorreta/Rodriguez Ibabe/ Tere Barrenetxea) •Euskara eta teknologia berriak (Aitor Orobengoa) 1998/09/29 •Administrazioa euskaraz (Arantza Aurrekoetxea)) •Euskararen erabilera erlijio munduan (Anjel Unzueta) Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Gaur arterainoko urratsak (2) • 97-01: txostenak aurkeztu ziren batzorde-ataletan eta txostenei oharrak egiteko aldia zabaldu zen. • 97-04-16: Herri Aginteak Koordinatzeko Batzordea eratu zen, egungo egitarau nagusiak zein giza eta diru-baliabideak aztertzeko. • 97-07/10: txostenak eta oharrak baterabildu eta laburtu egin ziren batzorde-atalei ahuleziak, indarguneak eta proposamenak aurkezteko. • 97-10: batzorde-ataletan, erabilera-eremuz eremuko indarguneak, ahuleziak eta proposamenak ordenatu eta baloratu ziren. 1998/09/29 14 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Gaur arterainoko urratsak (3) • 97-07/10: txostenak eta oharrak baterabildu eta laburtu egin ziren batzorde-atalei ahuleziak, indarguneak eta proposamenak aurkezteko. • 97-10: batzorde-ataletan, erabilera-eremuz eremuko indarguneak, ahuleziak eta proposamenak ordenatu eta baloratu ziren. 1998/09/29 15 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia IRAKASKUNTZA x = 6,48 y = 6,12 10 9 8 6 17 1 22 24 16 8 2 5 18 13 7 23 12 BIDERAGARRITASUNA 6 21 5 4 3 11 4 14 9 20 10 15 19 7 3 2 1 1998/09/29 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ERAGINKORTASUNA Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia HELDUEN EUSKALDUNTZE ALFABETATZEA x = 5,89 y = 5,79 10 9 8 7 BIDERAGARRITASUNA 7 6 5 22 20 8 17 4 6 9 25 21 5 14 13 15 10 2 26 18 16 3 23 19 12 11 24 1 4 3 2 1 1998/09/29 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ERAGINKORTASUNA Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Gaur arterainoko urratsak (4) • 97-11-19: Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoaren hirugarren bilera. Euskara Biziberritzeko Plan Nagusiaren lehen zirriborroa aurkeztu zen. • 98-01/03: batzorde-ataletako bilerak egin ziren, proposamenen hurrenkera lehenesteko. • 98-03: HaKoBak egungo aurrekontuen eta gizabaliabideen gaineko txostena burutu zuen. 1998/09/29 18 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Gaur arterainoko urratsak (5) • 98-05-20: Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoaren laugarren bilera, Euskara Biziberritzeko Plan Nagusiaren bigarren zirriborroa aurkezteko. • 98-06-24: Euskararen Aholku Batzordearen Batzorde Osoaren bostgarren bilera, Euskara Biziberritzeko Plan Nagusiaren behin betiko testua onartu zuen Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Batzordeari aurkezteko. • 98-07-28: Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Batzordeak EBPN onartu eta Eusko Legebiltzarrera bidaltzea erabaki zuen. 1998/09/29 19 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Zer da EBPN? (1) • Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia hizkuntzaren normalizazioa eskuratzen jarraitzeko plan estrategikoa da, hizkuntza-politika egiten diharduten herri-aginteei euren jarduna bideratzen lagunduko dien oinarrizko tresna: – alde batetik, arazo nagusiak aurreikusi ondoren, epe motzera eta luzeagora erdietsi behar diren helburuak adostu, egitarauak egokitu eta ebaluazio-irizpideak zehazteko. – bestetik, euskara biziberritzeko aurrekontuen azterketa sakona egin eta egungo egitarauek etorkizunean izan dezaketen eragina aurreikusiz lehentasunak finkatzeko. – azkenik, herri-erakundeen arteko koordinazioa hobetzeko eta euskalgintzan diharduten bestelako enpresa eta herrielkarteekiko harremana bideratzeko. 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Zer da EBPN? (2) • Halaber, oinarrizko tresna da herri-aginteek zein gizarteko gune erabakigile desberdinek euren jarduna, auzolanean, uztartzeko. • Plan estrategiko hau ez da dokumentu itxi eta alda ezina, irekia eta eten gabe egokitzeko sortua baizik, herrigintzan eta gizartegintzan diharduten sektore eta taldeen ekarriek aberastuko duten neurrian eguneratzen joango baita. • Beraz, plan honek Eusko Jaurlaritzaren hizkuntzapolitikaren ildo nagusiak erabakitzeko, forualdundiek eta udalek bideratu ohi duten euskararen aldeko sustapen-politika gidatzeko eta euskalgintzan diharduten elkarte, talde eta erakundeekiko elkarlana bideratzeko oinarrizko erreferentzia eta tresna izan nahi du. 1998/09/29 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EBPNren egitura • Lehen zatia • 0. LEHENDAKARIAK 1998KO EKAINAREN 24AN EMANDAKO HITZALDIA • I. SARRERA • II. EUSKAL HERRIKO HIZKUNTZA-POLITIKEN ERAGINKORTASUNARI BURUZKO AZTERKETA • III. EUSKARA BIZIBERRITZEKO PLAN NAGUSIA • IV. EUSKARAREN INDARGUNEAK ETA AHULEZIAK – IV.1. Sarrera – IV.2. Irizpideak – IV.3. Indarguneak IV.4. Ahuleziak – – – – – – – – – – – – – – – IV.3.1. Irakaskuntza IV.3.2. Familia IV.3.3. Aisia IV.3.4. Kirola IV.3.5. Kulturgintza IV.3.6. Telebista IV.3.7. Irratia IV.3.8. Prentsa idatzia IV.3.9. Liburugintza IV.3.10. Publizitatea IV.3.11. Euskalduntze-alfabetatzea IV.3.12. Lan-mundua IV.3.13. Erlijioa IV.3.14. Administrazioa IV.3.15. Corpus-plangintza 1998/09/29 22 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EBPNren egitura • Bigarren zatia • V. HIZKUNTZA-POLITIKAN ERAGITEN DUTEN ALDAGAIAK: INGURUTIK DATOZKION MEHATXUAK ETA AUKERAK • VI. DATOZEN HAMAR URTEETARAKO ERRONKA NAGUSIAK • VI.1. Helburu nagusia Euskara Biziberritzeko Plan Nagusiaren helburu nagusia da euskaraz bizi nahi duten herritarrei horretarako aukerak bermatzeko behar diren hizkuntza-politikako neurriak erabakitzea eta bultzatzea. Euskal Herrian, euskararen berreskurapen osoa lortzeko maila pertsonalean, sozialean eta ofizialean euskararen aldeko urratsak areagotzea. • • • • 1998/09/29 VI.2. Helburu estrategikoak VI.2.1. Euskara ondorengoetaratzea VI.2.2. Euskararen erabilera: euskararen aldeko auzogintza eta zerbitzugintza VI.2.3. Euskararen elikadura 23 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EBPNren egitura • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • VI.3. Helburu zehatzak eta egitasmo-proposamenak VI.3.1. Euskara ondorengoetaratzea VI.3.1.a. Irakaskuntza VI.3.1.b. Euskalduntze-alfabetatzea VI.3.1.c. Familia bidezko jarraipena VI.3.2. Euskararen erabilera: euskararen aldeko auzogintza eta zerbitzugintza VI.3.2.a. Administrazioa VI.3.2.b. Gune euskaldunenak VI.3.2.c. Informazioaren eta komunikazioaren teknologia berriak VI.3.2.d. Enpresa-mundua VI.3.2.e. Aisia VI.3.2.f. Kirola VI.3.2.g. Erlijioa VI.3.3. Euskararen elikadura VI.3.3.a. Euskararen corpusa eta kalitatea VI.3.3.b. Prentsa idatzia VI.3.3.c. Liburugintza VI.3.3.d. Irratia VI.3.3.e. Telebista VI.3.3.f. Publizitatea VI.3.3.g. Kulturgintza VII. HIZKUNTZA-POLITIKARAKO BEHAR DIREN GIZA ETA DIRUBALIABIDEAK 1998/09/29 24 Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia Azterturiko erakunde bakoitzaren euskara-gastua ERAKUNDEAK EUSKARAERAKUNDEAREN ERAKUNDEGASTU AURREKONTUA AREKIKO GEHIGARRIA GASTUA % 5.732.080.000 709.878.300.000 0,81 4.542.600.000 709.878.300.000 0,64 1.345.000.000 3.020.000.000 13.869.680.000 148.735.710 487.690.848 440.824.000 1.077.250.558 172.021.096 280.894.944 141.275.868 594.191.908 15.478.722.466 709.878.300.000 709.878.300.000 709.878.300.000 31.811.000.000 106.985.000.000 67.409.000.000 206.205 M 45.001.000.000 25.797.679.574 27.638.297.806 98.436.977.380 1.014.520.000.000 0,19 0,43 1,95 0,47 0,46 0,65 0,52 0,38 1,08 0,51 0,60 1,53 1998/09/29 HEZKUNTZA SAILA KULTURA SAILA (HPS/HABE) OGASUN SAILA/HAEE EITB EUSKO JAURLARITZA ARABAKO FORU ALDUNDIA BIZKAIKO FORU ALDUNDIA GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA FORU ALDUNDIAK BILBOKO UDALA DONOSTIAKO UDALA GASTEIZKO UDALA HIRIBURUAK GUZTIRA Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia EBPNren egitura • Hirugarren zatia • VIII. EUSKARA BIZIBERRITZEKO PLANA GAUZATU ETA HORREN JARRAIPENA EGITEKO URRATSAK • IX. EUSKARA BIZIBERRITZEKO PLANA EGITEKO PROZEDURAREN AZALPENA • IX.1. Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia burutzeko emaniko urratsak • IX.2. Azpibatzordeak eta kideen zerrenda 1998/09/29 26