bisayan

					1.誤り      このテキストをビサヤ地区の人が読んでも、理解できない表現や単語が
       ある場合があります。それは、次の理由によります。
        1および2に関しては、極力無くすよう今後も努力していきますが、3以降に
       ついては私の手にあまりますのでご理解ください。

        (1) 打ち間違い
               文字が抜けたり、キーボードの隣の文字をいれたりしたもの。
               これは、最終的には殆どなくすつもりです。
        (2) 編集者の誤解
               編者の聞き間違い、英語訳の誤りなどによるもの。
               編者がそう思っているので、指摘がないとなかなか直りません。
               現在は
               An English - Cebuano Visayan Dictionary: Rodolfo Cabonce 1984
               A Doctionary of Cebuano Visayan : John U Wolff 1972
               を参考にして直しています。

        (3) 地域による差
               各島ごとに、同じbisayaでも微妙に違うようです。また内陸(山)の方に
               住む人はまた海の方の人と異なり、島の各町でも若干異なる場合が
               あります。日本の方言もちょっと山を越えると違いますが、それと同じ
               ですね。
               この教科書では、セブアーノを使っています。
        (4) 世代による差
               若い人は古い言葉を知らず、別の意味で使う場合もあります。
        (5) 個人による解釈差
               土地の人なら誰でも完璧な土地の言葉を知っている、というわけでも
               ありません。誤って覚えている場合も多々あります。
        (6) 雑な表現と丁寧な表現
               リガチュアや接辞を省略すると、ぶっきらぼうな表現に聞こえるようです。

2.この辞書について
     (1) column A は元の言葉が外来語の場合、その国を表わします。s がスペイン語、e が英語
         c は中国語 t はタガログです。
     (2) column B は、ビサヤの単語です。
     (3) column C は、その単語の起源を示します。語幹になる場合も多いです。
         英語、スペイン語が起源の場合は、その国の綴りで記してあります。
         派生的意味に変わっている場合もあります。
         外来語以外の起源は、eはiに、oはuに統一してあります。検索しやすくするためで、
         これが正しい綴りということでは、ありません。
     (5) column Dは、日本語訳ですが、語幹の場合、品詞や格、態が混在しています。
         接辞の付けかたで品詞が変わるためです。
     (6) column Eは、英語訳ですが、やはり品詞や格、態が混在しています。
     (7) column F~Hは、例文です。まだ全部出来ていませんが、最終的には普通に使われている
         単語には総てつけます。
3.辞書を引く場合の注意
    a.接辞のある場合 (文法を参照してください)
    ビサヤ語は接頭語などの接辞が多いので、新聞などの単語が直接辞書にない場合が
    あります。以下の接辞を含む単語に注意してください
    mi, ni, mo, nag, mag, na, ma, pag, gi, i, nang, mang, pang, ka, pa
    等の接頭辞で始まる単語は、もしない場合は語幹のみで調べてください。
    例 nagpuyo ⇒ puyo
    -a, -ay, -ha, -an, -on, -hon 等の接尾辞も無い場合で調べてください。
    エクセルの編集-検索 を使うと容易に語幹から関連語を調べることが出来ます。
    また接中辞 -in-, -um- は、除いた単語で調べるとでて来る場合が多いです。
    接辞を除いて、語幹による検索をコラムCで行うと、探しやすいと思います。
    語幹については文法を参照してください。


    b.母音 o と u 及び i と e の取り違い
     フィリピン語は、もともと会話の言葉であったものに、アルファベットの文字を当てはめたものです。
    それは丁度、外国語をカタカナで表したようなものです。(昔は3母音でした。)
    ですから、どちらが正しい、ということではありません。聞いた感じで近いような気がする母音を
    当てはめたのがもともとです。日本語で「ええがな~」と書くのが正しいか「いいがなーっ」と
    書くのがよいか迷うようなものです。
    従って、oとuはしばしば混同して使われます。たとえば
      nagpuyo も nagpuyu とか、nagpoyo と書かれる場合があります。
     i と e の場合も同様に、embes, imbis, embis, imbes は全て同じ言葉です。
    比較的に良く使われる記述方法を使うようにしていますが、実際の文の記述とは異なる場合が
    多々あります。
    エクセルの検索機能を使う場合に ? を使うと便利です。たとえば "panimalus" と入力する代わりに
    "panimal?s" と入力します。そうすると、panimalosもpanimalusも一度に出てきます。
    これらの変化をすべて見出し語に入れると、何倍もの数になってしまうため、例文では見出し語と
    違う綴りを出来るだけ使うようにしています。検索でどこかに引っかかるようにと思ってですが…

    c.接辞による語幹の変化
    接頭辞がついた場合に語幹の最初の子音が変化する場合があります。文法12参照
    たとえば "panabang" という単語を調べるとき、"nabang"を調べても見出し語では出てきません。
    この元の単語は"tabang"で t が n に変ったものだからです。
    検索機能で"nabang" または "abang" を指定して辞書全体から探してください。
    例文などに変化した形を入れてありますので、発見しやすいと思います。
    nanirado ⇒iradoで検索する


    d. l と w の変化
    セブアーノの場合 bulan が buwan になるように、l は時々 w に替わったり、省略されたりします。
    検索で掛からない場合、どちらかに替えてみるのもひとつの方法です。

    e. その他の言語
    比較的良く使われるスペイン語は、この辞書に取り込むようにしていますが、英語、タガログ語は
    原則として除いています。
    語幹でも無い場合、英語に似た発音がないか考えてください。
    スペイン語、英語は頻繁に混じってきます。
    kudeta ⇒ coup・de・tat ⇒クーデター 等のフランス語の場合もあります。
4.有力なホームページ
   www.binisaya.com でon-line辞書を見つけました。接辞をうまく分解してくれますので極めて
   わかりやすくなります。但し、語彙にない単語は誤った分解をすることがあります。
   o と u 、 e と i の問題や語幹の変化もすべて吸収してくれるので、とても使いやすい辞書です。
   英語がちょっと極端な点もありますが、単語数もあり、文章を読むのに特にお勧めです。
   また、このサイトはビサヤ語の新聞もあり、日本で勉強するにはうってつけです。
   ビサヤの新聞にうまく入れない場合は、新聞のホームページに直接アクセスすると入れます。

   Homepage
   http://binisaya.com/cebuano/
                 辞書は、接辞を分解してくれるため、使いやすい。(上記)
   http://lessons.magbinisaya.com/course/view.php?id=3
                わづかな例文ですが無料で発音も聞けます。尤も有料のレッスンは受けてないの
                で内容はわかりません。
   http://www.bohol.ph/diksyunaryo.php/
                辞書はTagalog,
                Hiligaynonも一緒に表示されます。色々な意味も一緒に表示され、使いやすい。
   辞書
   http://www.foreignword.com/dictionary/Cebuano/
                ちょっと、活用した単語は探しにくい。
   http://www.websters-online-dictionary.org/translation/Cebuano/
                単語の索引があります。まずそれで、あたりをつけると良いでしょう。

   http://ecommons.cornell.edu/handle/1813/11777
               これは、on-
               line 用の辞書ではなく、印刷された本をphotoCopyしたものです。100MのPDFフ
               ァイルです。本格的な辞書です。
               書名: A Dictionary of Cebuano Bisayan
               編集者: John U. Wolff
               出版: Cornell Univ Southeast Asia (1972)

   日本語
   http://japanese.about.com/library/mmore.htm

                これは、良く出来た教科書ですね。重いのがちょっとつらい人もいるかも知れませ
                んが、こんなページがフリーであることがすごいですね。
   http://test.u-biq.org/japanese.html
                テストは良い刺激です。でも、ここにある日本語のテストに何故私が合格できない
                のか、ムカツイテいますが。
   http://www.freejapaneselessons.com/
                入門にはとても良いサイトです。


5.完成見込み

   とにかく、ランダムに単語を集めており、まだ接辞や活用に統制がとれていません。
   まだまだ、使われている単語で載っていないものも多くあります。
   軽い気持ちで始めたのですが、正直なところ、あまりの膨大さにどうして良いか判らない状態です。
     形になるまでにあと、10年ぐらいかかりそうですね。


戻る   Welcome ページに戻る

使い方  辞書の使い方他
文法   一度目を通すとビサヤ語がわかりやすくなります。
単語例  良く使われる単語とその例文
簡単な表現  一口ビサヤ、簡単な表現集です。
日常会話  う~ん、むしろあまり使われないかな?
辞書 辞書は重いので時間がかかります。高速回線の方のみOKです。
    辞書エクセルファイルでダウンロード方はこちらです。
    辞書CSVファイルでダウンロード方はこちらです。
    辞書はエクセルファイルやCSVファイルがお勧めです
1. About Error
        If you are a Cebuano or one of Visayan people, maybe you will say ' I haven't heard this word'
      or 'This is an awkward expression'. That's because of some errors or differences.
      There are some errors and differences as the followings in this textbook.

          1 Mistyping
                  Errors like as lacking of letters or mistyped word.
                  I will try to decrease these errors until they become negligible.
          2 Misunderstanding or wrong interpretation by editor
                  Error caused by my misunderstanding or misinterpretation.
                  In this case it is difficult to correct until someone points it out.
                  Your suggestions or corrections are deeply appreciated.
                    Although still on the way, I'm checking by the following dictionary.
                  "An English - Cebuano Visayan Dictionary " Rodolfo Cabonce 1984
                  "A Dictionary of Cebuano Visayan" : John U Wolff 1972

          3 Difference by region/area
                  There are some differences between each region/area.
                  This textbook is based on Cebuano.

          4 Difference by generation of speakers
                  Sometimes young person uses terms differently from old person.

          5 Personal difference of interpretation
                  Not everybody speaks same dialect of course even same area and generation.
          6 Slipshod expression and polite expression

       It's too much for me to treat the differences without your -native speaker's- help.
      Meantime I will concentrate to decrease the errors.

2. Dictionary
          1 Column A shows the loanword origin. 's' is Spanish origin, 'e' is English, 'c' is Chinese
            and 't' is Tagalog origin.
          2 Column B is for the Visayan words.
          3 Column C shows the origin of the word. Sometimes it is the root word.
            In the case of Spanish or English, I used the original spelling.
            In the case of loanword, sometimes, the meaning changed derivatively.
            If not loanword, I have united 'e' to 'i' and 'o' to 'u' for the convenience to search.
            So, it doesn't mean 'the spelling is standard/correct'.
          5 Column D is the translation to Japanese. In the case of root word, there's
            no unification of cases yet.
          6 Column E is the translation to English.
          7 Column F~H is for sample sentences. (although still not enough)
                   3. How to search
                      a. It is common to use affix in Visaya. If you can not find out the very word in this
                        dictionary, try to refer the stem of the word or using other prefix.
                        Prefix example:
                          mi, ni, mo, nag, mag, na, ma, pag, gi, i, nang, mang, pang, ka, pa or others
                        Example : 'nagpuyo' refer 'puyo'
                                      'mangasawa' refer 'pangasawa'
                        If you use the function of searching by 'Edit-Find' of excel, it may be easier
                        to find out the exact word. Also you may apply as an English-Visaya dictionary.
                         Also in the case of infix -in- or -um-, remove the infix and check.
                        You can easily find the word by searching the stem in column C.
                        Please refer 'grammar' how to get the STEM.


            b. Confusion of vowel 'o' with 'u' and 'i' with 'e'
を当てはめたものです。          Originally Visayan is a language of three-vowel-consisted, and adopted Alphabet
                   after Spanish. So we can't judge which is correct 'o' or 'u'. Maybe both are correct.
                   Accordingly 'nagpuyo' is sometimes written as 'nagpoyo' or 'nagpuyu'.
                   Also it happens in the case of 'i' and 'e'. These 'embes, imbis, embis, imbes' are just
                   same words. I tried to use most popular description -orthography- but sometimes you will
                   find differences. There is one way to use '?' mark when you use the function of "Edit - Find"
                   in this MS Excel.
                    For example, instead of keying 'panimalus', input 'panimal?s'.
                   Then you can get 'panimalos' and 'panimalus' simultaneously.

s" と入力する代わりに




                      c. Change of the consonant of the root word
                              There are some changes of consonant when suffix adopted. Refer: Grammar 12
                             For example, when you want to check "panabang", you cannot find by checking "nabang".
                             Because the root of this word is "tabang" and the consonant 't' changed to 'n' in this case.
                             Using "Edit - Find" is recommendable also.




                      d. regional difference in 'l' and w'
、省略されたりします。                    As 'bulan' becomes 'buwan' in Cebuano, sometimes 'l' changes to 'w'.
                               Also it's a way to use the other consonant either 'l' or 'w' when you couldn't find the word.

                      e. loanword
                              I have included popular Spanish and excluded English and tagalog basically.
         4. Recommendable internet site
                I found a very usable on-line dictionary in http://www.binisaya.com. It can decompose affix
              and root.
              Also it can solve the problem of 'o,u' and 'i,e' confusion.
                It's so convenient dictionary and the site links local visayan sites those are good materials
              for learning.


               Homepage with dictionary
               http://binisaya.com/cebuano/
                            Very convenient dictionary
               http://lessons.magbinisaya.com/course/view.php?id=3

                           You can listen pronunciation also.
               http://www.bohol.ph/diksyunaryo.php/
                           In this dictionary, you can refer Tagalog and Hiligaynon
                           simultaneously.
               Dictionary
               http://www.foreignword.com/dictionary/Cebuano/
                           Little difficult to search declined words
               http://www.websters-online-dictionary.org/translation/Cebuano/
                           It has a index of words.

               http://ecommons.cornell.edu/handle/1813/11777
                          This is not an on-line dictionary. This is a photo copy of original
                          printed dictionary. A full-dress dictionary (PDF file of 100MB).
                          Title : A Dictionary of Cebuano Bisayan
                          Compiler: John U. Wolff
                          Publisher: Cornell Univ Southeast Asia (1972)

               Japanese -For the one who wish to learn Hinapon-
               http://japanese.about.com/library/mmore.htm
                           This is a very good textbook for learning Japanese. It's a little heavy
                           to download but really massive contents. Although it's free!
               http://test.u-biq.org/japanese.html
                           Having an examination/test is a good stimulation. But I'm a little
                           disgusted for I can't pass the exam in this site!
               http://www.freejapaneselessons.com/
                           This is a good site for beginners.


         5.Expected completion

               Still I'm collecting terms for dictionary. Maybe I must add more than one thousand terms.
               And I should correct and unify the cases or suffix.
か判らない状態です。     I had started this work with easy mind, but now I'm confusing about the hugeness of the work.
       Maybe I need at least 10 years more to come to the end of the first stage!


Return to Welcome page
Jump to
First  How to use this textbook
Grammar
Words  Collection of useful words
Simple expressions
Daily conversations
Dictionary Bisayan-Japanese-English 
  It takes long time to down load !!
Dictionary in Excel file This is quicker !
Dictionary in CSV file
ven't heard this word'
ut sometimes you will
 function of "Edit - Find"




by checking "nabang".
ged to 'n' in this case.




ouldn't find the word.
geness of the work.
          1 発音と読み方                        7 接辞           13 接辞 2
          2 会話について                        8 疑問文          14 補足
          3 日常会話                          9 否定文
          4 主語と述語                     10 命令文
          5 簡単な句                      11 複合文(助動詞を使った文)
          6 時制                        12 文字の変化



1     発音と読み方
1-1    母音の発音は殆ど日本語と同じです。自分で話す場合は、「あいうえお」でかまいません。
      聞いていると、「い」と「え」が、また「う」と「お」が近い発音をします。
      i と e 、 u と o は発音が似ているため、書かれた場合しばしば混同されます。
      このテキストでも混同があります。
      もともと、ビサヤの言葉は沖縄と同じように、3母音の言語に属します。
      ですから話すときは「あ、え、お」の3母音と思って良いでしょう。
1-2   子音の発音
      子音はほぼローマ字読みで良く、注意する必要のあるのは g, ng, r, l です。
      [g] は強音の発音で、 [ng] は1文字として扱います。(n+g)ではありません。
      発音も「ング」ではありません。「グ」の鼻音です。
      日本語の「銀河」をビサイヤ風に書くと、gin-nga となります。
        [r] は、日本語の「らりるれろ」と殆ど同じです。
        [l] は、英語の[l] に同じ。


1-3   語尾の発音 [t] [k]
       最後が[t] または[k] で終わる場合、例えば dagat, bulak等は「ダガッt 」、
      「ボラッk 」の様に「ッ」の発音が入ります。
1-4   例外的読み方
       「mga」 複数を表す冠詞で「manga」(マガ)と書かれた場合と全く同じに読みます。
1-5   ハイフンのある時の読み方 (アポストロフィ ' でも書きます。)
      pag-abut (pag'abut) パグアボットと読み、パガボットと続けません。
      dad-i (dad'i) ダドゥイと読み、ダディと続けません。
1-6   子音「j」の読み方
       「Jagna」 ハグナ 「Jasmin」 ハスミン 「Juan」 フアン 等と J を H に発音する固有名詞もあ
      ります(スペイン語起源)。 「Joe」 ジョー のように J として発音する場合もあります(英語起源)。
1-7   「tsa」 [tse」 [tsi」 [tso」 「tsu」の読み方
       [tsa」チャ 「tse」チェ 「tsi」チェ 「tso」チョ 「tsu」チョ と読みます。
      「ts」 を 「ch」と思えば、発音しやすいでしょう。
      ただ、単語によっては「ツァ」 「ツェ」 「ツォ」と発音する人もいます。
1-8   単語毎の発音
       ビサヤ語は、英語のような単語同士をくっつけた発音はしません。ひとつひとつの単語で
      発音します。(英語のI'm afraid アイマフレイド のように前の単語の子音と次の単語の母音
      が一緒になることはありません。)
1-9   アクセント
       殆どの場合、アクセントは、単語の最後の音節か、最後から2番目の音節にきます。(除く外来語)


2     会話について
2-1 言葉の混在
       通常の会話には、ビサヤ語の中に英語の単語・構文やスペイン語・タガログ語の単語が
      混じっている場合が多く見られます。 日本語のなかに英単語が入ってくる以上に、単語、句、
      文章の形で混在して使用されています。例えば次の文の斜文字は英語です。
       Si Pusong mo-apply sa pagka radio announcer kay nabasahan man niya sa Super balita
      nga-wanted ug announcer ang DY Way Tingog.


2-2 地域差
       ビサヤ語も各州や地域によって発音も文法も若干異なります。
             セブ・ボホール
             l が w に変化する例
             Bulan (月) ⇒Buwan       magdula(遊ぶ)⇒magduwa
             naghulat(待った)⇒naghuwat


             ボホール
             y が j に変化する例
             Maayong buntag ⇒ Maajong buntag


2-3 Abakada
       フィリピン語では、英語のABCにあたるabakadaに、C,F,J,Q,V,X,Z等はありません。
      ただし外来語も多いことから、英語のABCを使用した方が便利です。
       「v,f」の発音や、「th」の発音はありませんし、英語のように文字と発音が異なることも、ありま
      せん。私たち日本人には、発音しやすく覚えやすい言葉です。
       英語が日本語に取り入れられるのと同じように、ビサイヤ語に取り入れられた場合
      「f」が「p」になったり、「v」が「b」になったりすることがあります。もちろん英語の発音をする人も
      います。日本語の中の外来語と同じです。


3     日常会話                一口ビサヤを参照して下さい。
3-1   挨拶はこの他英語でされる場合も多いようです。
      Maayong buntag. (午前中)              お早うございます。
      Maayong udto.       (お昼時間)         こんにちは。
      Maayong hapon.      (午後)           こんにちは。
      Maayong gabii.      (暗くなったら)       今晩は。
      Molakaw na ko.      (出かける時)        さようなら。 (もう行きますの意)
      Adto na ko.         (出かける時)        さようなら。 (もう行きますの意)
      Mouli na ko.        (家に帰る時)        さようなら。 (もう帰りますの意)
      Bye.                               英語ですが一般的です。
      Maayong pag-abot.                  いらっしゃい。
      Kumusta ka?                        元気ですか。
      Maayo man, salamat, ikaw?    元気です。ありがとう。きみは?
      Dayon. / Dayon lang.         入って。 入ってください。
      Palihug.                     どうぞ。
      Palihug lingkod.             どうぞおかけ下さい。
      Palihug tindog.              立って下さい。


3-2   簡単な表現
      Daghang salamat.             本当にありがとう。
      Salamat.                     ありがとう。
      Walay sapayan.               どういたしまして。
      Ikskyusmi.                   失礼します。(英語)
      Pasaylo-a ako.               ごめんなさい。
      Oo.                          はい。(英語のYesと同じ)
      Dili.                        いいえ(未来や自分の意志などの否定)
      Wala.                        いいえ(過去や存在の有無の否定)
      Di ba?                       でしょう?
      Gigutom na ko.               お腹がすいたな。
      Hatagi ko ug saging.         バナナを下さい。
      Uhaw na ko.                  喉かわいた!
      Dad-i ko ug tubig.           水を持ってきて。
      Kapoy ka ba?/ Gikapoy ka?    疲れましたか?
              ba は日本語の「~か?」と同じで疑問文をつくります。
      Humana 'ta.                  もう(仕事を)やめましょう。
      Asa ka paingon?              どこへ行くの?
      Sa Cebu mamalit.             セブまで買い物へいきます。
      Unsa 'na?                    それは何ですか?
      Pila ba kana?/ Pila na?      それはいくらですか?
      Kadyot lang!                 ちょっと待って。
      Pag-amping!                  気をつけて。
      Pagbantay.                   気をつけて。
      Unsa nay oras karon?         今何時ですか?
      Alas dos.                    2時です。


4     主語と述語
        ビサヤ語に主語と述語という言い方が適当かどうかわかりません。基本的には二つの
      事柄を横に並べることにより、二つが同じであることを表します。 Aという句とBという句が
      同じである場合 A B または B A と表します。
       「私は学生です。」という場合は、「私 学生」というか「学生 私」とします。


4-1   主語にするには、以下の3通りの現し方があります。
              (1) 代名詞の主格
              (2) 冠詞 si の付いた名前
              (3) 冠詞 ang のついた詞、句
4-1-1         代名詞の主格


                                     省略
              私は              ako    ko        人称代名詞で注意する点は、第1人称の
              私らは            kami    mi       複数形に2種類あることです。 ひとつは1人称
              私達は             kita   ta       のみでもうひとつは2人称を含みます。
              あなたは           ikaw    ka        kami というと自分達だけを指し、kitaと言うと
              あなた方は          kamo mo          話している相手を含みます。
              彼/彼女は          siya    ya
              彼らは             sila   la        文章の中程で使われる場合の主格には、
              これは             kini   ni       省略形がよく使用されます。
              それは            kana    na


              Hapones ako.                         私は、日本人(男)です。
              Kami kugihan.                        私達は、勤勉です。
              Mokaon ta.                           食べましょう。
              Ikaw guapa.                          貴女は美人ですね
              Buotan ka.                           君はいい人だ。
              Nigawas siya.                        彼は外出してます。
              Nagdula sila ug tenis.               彼らはテニスしていますよ。
              Nindot kini!                         これステキ!
              Unsa man 'na?                        それなあに?


              代名詞 kami と kita
              kami は話し相手を含まない「私達」 でkita は相手を含む「私達」です。
              このため次のような会話があり得えます。
                    Moadto ba kita?           私たちは行きましょうか?
                                          ( moadto = adto 行くの未来形 )
                    Dili, moadto kamo.        いいえ、あなた達は行きなさい。
                                          ( Dili = いいえ 英語のNoに同じ )
              右の様に直訳すると訳がわかりませんが、これは
                    「(あなたも含めた)私達皆で行きましょうか?」
                    「いいえ、(私を除いた)あなた方だけで行きなさい。」
              という意味になるわけです。
               siya は彼または彼女で性別はその文だけではわかりません。このテキストでは
              仮にどちらかに、訳しておきます。


4-1-2         冠詞
        (1)   名前につく冠詞 si
              si は人の名前か家族代名詞(tatay,nanay,lolo,lola 父母、祖父母など) に
              しか付けません。
              家族の代名詞は、名前と同じと考え、大文字から始まります。
            Ako si Luis.                                私はルイスです。
            Kini si Tony.                               こちらはトニーです。
            Nasuko si Tatay.                            父さんは怒った。
            Mitindog si Anna.                           アンナは立ち上がった。
                                          お
            Si Lolo gustong moinum ug tuba. じいちゃんが椰子酒を飲みたがっている。
                   ( gusto = したい、好む moinum = 飲むの未来形 tuba = 椰子酒 )


      (2)   主語を示す冠詞 ang
            ang は名詞や句につけて主語であることを示します。
            Ang kahoy dako.                             その木は大きい。
                   ( kahoy = 木 dako = 大きい )
            Nindot ang mga bulak.                       花がきれいですね。
                   ( nindot = きれい mga = 達、等と同じで複数を表す  bulak = 花 )


4-2   主語と述語の位置
      フィリピン語では、主語が述語の前にくる必要はありません。
      むしろ述語が前にくる場合の方が多いくらいです。
      下の文はどちらも、同じ意味です。
            Siya si Nilo.               Si Nilo siya.         彼はニロです。
            Miingon siya.               Siya miingon.         彼女は言った。
            Nasakit si Lola.            Si Lola nasakit.      祖母は病気になった。
                                        (lola = 祖母   sakit = 病気 )
            Gamay ang balay.            Ang balay gamay.      その家は小さい。
                                        (balay = 家   gamay = 小さい )


4-3   簡単な文章の例文
      (1)   Ako gigutom na.       Gutom na ako.         僕もうお腹すいた。
                                        (gutom = 空腹な   na = 既に )
            Kugihan sila.         Sila kugihan.         彼らは真面目です(良く働きます)。
                                        (kugihan = 勤勉な )
            Siya naghilak.        Naghilak siya.        彼女は泣いていたよ。
                                        (naghilak = 泣いている、泣いていた )


      (2)   Si Nanay nagluto ug panihapon.              母は夕食を料理している。
                   (nagluto = 料理する  panihapon = 夕飯  ug = ...を )
            複数の人でも一個のsiです。
            Si Tatay ug Nanay nigawas na.               父も母も外出しました。
                   (tatay = 父  ug = …と  gawas = 外に )


      (3)   Misinggit ang bata.                         子供は叫んだ。
                   (misinggit = 叫んだ  bata = 子供 )
            Ang akong igsoong babae gwapa.              私の姉(妹)は綺麗です。
                   (akong = 私の igsoon = 兄弟/姉妹 babae = 女 gwapa = 美人)
4-4   主語という言葉が適当かどうか。
      フィリピン語の場合、主語は必ずしも行動を起こす主体とは限りません。
      文の中で強調したい個所が主語になります。
      例えば「私はマンゴ通りを走っていった」 という文をビサイヤで言うと
          Nagdagan ko sa Mango Avenue.  又は
               ( nagdagan = 走った、走っている Mango Avenue = マンゴー通り )
          Gidagan nako ang Mango Avenue. となります。
               ( gidagan = 「走る」の受動形  nako = 「私」の所有格 )
      最初の文章はko「私」が主語で英語と同じ表現ですが、2番目の文章では
      Mango Avenue が主語になっています。
      日本語に直訳すると
      「マンゴ通りは私の走ったところです。」  あるいは
      「私の走ったのは、マンゴ通りです。」 という感じです。 接辞gi-を参照してください。


5     簡単な句
5-1   リガチュア 前の句と後ろの句を結びつける働きをします。
           形容詞に修飾される名詞は nga (リガチュアといいます)で繋げます。
          鼻にかかった音で (ガ)と発音します。 (ンガ)ではありません。
          nindot nga bulak 美しい花              (bulak = 花  nindot = 美しい)
          この場合は bulak nga nindot と順序を変えても意味はかわりません。
          つまり日本語や英語のように形容詞が前にこなくてもかまわないわけです。


        a. 前の単語が母音で終わる場合、その単語の最後に ng をつけて繋げます。
               gwapang babae 又は babaeng gwapa          きれいな女性
               isdang gamay 又は gamay nga isda          小さい魚
                                  (isda = 魚   gamay = 小さい )
               gamay nga isda 又は isda nga gamay と省略しないのもOKです。


        b. 前の単語の最後がyまたはwで終わる場合、母音で終わったと見なすことも出来ます。
               gamay nga isda でも gamayng isda でもかまいません。


        c. 前に来る単語が nで終わる場合は単に g をつけて繋がります。
               dahong laya 又は layang dahon             枯れた葉
                                  (dahon = 葉   laya = 枯れた )


        d. nga はまた、文章と文章をつなげるのにも使われます。
          Gusto si Masako nga magluto ug panihapon.
                     正子は夕飯を作りたがっている。                          (Gusto = 好む )
               (magluto = 「料理する」の未来形 ug = ...を  panihapon = 夕飯 )
          これは、gusto si Masako (正子はしたい)という文と magluto ug panihapon
          (夕飯を料理する)という文をつなげているわけです。
          なお、この場合も、前述のa.b.c.が通用します。 従い今の文章は
            Si Masako gustong magluto ug panihapon.  とすることも出来ます。


5-2   所有格、目的格           …の、 …を にあたります。
      (1) 人称代名詞
                         所有格              +nga       後置         省略形
            私の            ako             akong       nako      'ko
            私らの           amo             among       namo      'mo
            私達の           ato             atong       nato      'to
            あなたの          imo             imong       nimo      'mo
            あなた方の         inyo            inyong      ninyo     'nyo
            彼/彼女の         iya             iyang       niya      'iya
            彼らの           ila             ilang       nila      'la


            所有を表す人称代名詞が、修飾する語句の前か後かで形が変わります。
            akong libro 又は libro nako                   私の本
                        ( libro = 本 )
            imong anak / anak nimo                      あなたの子供
             anak は「親」に対する「子供」で、「大人」に対する「子供」は bataです。
            among eskwelahan/ eskwelahan namo           私らの学校
                        ( eskwelahan = 学校 )
            これら代名詞で修飾された名詞を、再度リガチュアで繋げることも出来ます。
            imong anak nga babae             あなたの女の子供
            ilang himoon nga malingaw        彼らの好きな行動(彼らの楽しみとすること)
                        ( himoon = 行い、行動  malingaw = 楽しい、楽しむ )
      (2)   名前につく冠詞 ni
            主格の場合は、名前の前に冠詞 si を付けますが、所有格の場合は ni をつけます。
            igsoon ni Tatay                             父さんの兄弟
            Nindot ang pintura ni Mary.                 マリーの絵はきれいだ。
      (3)   一般の名詞の所有格は sa 等
            mapa sa Tokyo                               東京の地図
            kalinaw sa kalibutan                        世界の平和


5-3   リガチュアでつなげた句を入れた簡単な文章例
            Punita ang mga dahong laya.      落ち葉を拾いなさい。
                  (punita ang... ~を拾いなさい)          (mga ~達、~等、複数を表す)
            Si nanay nagluto ug mga lamiang pagkaon.
                                             母は美味しい料理を作っています。
                  (naguluto = 料理している lamian = おいしい pagkaon = 料理)


6     時制
6-1    英語の場合、時制は過去・現在・未来に分かれますが、フィリピン語は過去と未来
      の二つに分かれます。(既実と未然に分けると言った感じです。)
      英語                          過去          現在        未来
                                                ↑
                                              現時点
                                                ↓
      フィリピン語                      過去                  未来

            過去                   ←-→
            過去                      ←-→
            過去                        ← →
            未来                          ←-→
            未来                            ←-→
       既に行動が始まっているものはすべて、過去形。 まだ行っていないものは、未来形。
注     一般的真理を表現する場合、未来形を使う場合があります。
      Mosubang ang adlaw sa sidlakan.       太陽は東に上る。
                  ( mosubang = 昇るの未来形 adlaw = 日、太陽  sidlakan = 東 )


6-2   過去形、未来形の区別は動詞につける「接辞」で行います。
      接辞は種類が多く、na-,ma-, ni-, mo-, nag-, mag-, gi-, i-等たくさんあります。
      過去形はnから始まり未来形はmから始まる接辞が多いようです。


6-3   例
      Naghulat ko nimo gahapon.                 私は昨日あなたを待っていたのよ。
                  ( hulat = 待つの原型 naghulat = 待っていた  gahapon = 昨日 )
      Maghulat ko nimo ugma.                    明日、あなたをお待ちしてます。
                  ( maghulat = 「待つ」の未来形  ugma = 明日 )
      Midula siya ug golf sa miaging semana.    彼は先週ゴルフをした。
                  ( midula = 遊んだ  miagin = 前の、先の  semana = 週 )
            og 又は ug は…を の意味で 'g と省略されることもあります。
            英語の'and'にあたる「~と」の意味の 'ug' もあります。
      Modula sila'g golf ugma.                  彼らは明日ゴルフをします。
                  ( modula = 「遊ぶ」の未来形  )
      Nakatulog ug maayo gabii ang bata.        その子は昨夜ぐっすり眠れた。
                  ( nakatulog = 眠れた、寝た   kaayo = 非常に、とても )
      Makatulog ko karong gabii.                今夜は眠れる。
                  ( makatulog = 「眠れる」の未来形   karon = 今、現在の )
      Nahulog ang bata sa yuta.                 子供が地面に落ちた。
                  ( nahulog = 落ちた   yuta = 土、地面 )
      Mahulog ang unggoy gikan sa sanga.        サルが枝から落ちるだろう。
                  ( mahulog = 「落ちる」の未来形  unggoy = 猿  sanga = 枝 )
      Iyang gisulat ang ngalan nimo sa papel.   彼は君の名を紙に書いたよ。
                  ( gisulat = 書かれた ngalan = 名前  papel = 紙 )
      Isulat nako ang imong ngalan sa papel.    私はあなたの名前を紙に書きます。
                 ( isulat = 「書かれる」の未来形 )
      Basahon nako ugma ang libro.              私は明日その本を読みます。
                 ( basahon = 「読む」の未来形  libro = 本 )


7     接辞
7-1    フィリピンの言葉の特徴として、接辞(prefix、infix、suffix)があります。
      ビサヤ語では、単語によって名詞、形容詞、副詞等とはっきりわかれているわけではありません。
       元の単語 (語幹root word) があって、それに接辞をつけることにより、名詞のようにあるいは
      形容詞や副詞のように使います。
       接辞にはつける位置によって、接頭辞・接中辞・接尾辞があります。
      いくつも接辞がついて意味が発展する(狭義にする)ことも特長です。
      kaon 食 を例にとると、
           mikaon              食べた              mokaon      食べるだろう
           pagkaon             料理               nagkaon     食べている
           inigkaon            食べる時             makakaon    食べれる
           gikaon              食べたもの
      lipay 幸 を例にとると
           nalipay             喜んだ              malipay     嬉しくなる
           kalipay             幸福               malipayon   幸福な
           pagkalipay          非常に幸せな           naglipay    満足させる
           kinamalipayon       一番幸福な


7-2   nag、mag、pag
       語幹にnag(過去形)mag(未来形)をつけることで動詞になります。 日本語の
      ...していた、…している、にあたります。進行形あるいは習慣を表す時に使います。
       pagをつけると動名詞化されます。これについては、後で述べます。
           Nagdula sila ug tenis sa miaging semana.   彼らは先週テニスをしていた。
                 ( dula = 遊ぶ semana= 週 miaging semana = 先週 )
           Nagdula sila ug tenis karon.         彼らは今、テニスをしています。
           Magdula sila ug tenis ugma.          彼らは明日テニスをしています。
                 ( karon = 今日、今 ugma = 明日 )
           Naghulat si Nanay niya.              母は彼女を待っているのです。
           この場合この文章だけでは、待っているなのか、待っていたのかはわかりません。
           Magbasa si Juan ug libro unya.       フアンは、後でその本を読むだろう。
                 ( basa = 読む libro = 本 unya = 後で )
           Kinsa ang magbasa sa sulat?          誰がその手紙をよむのですか?
                 ( kinsa = 誰がですか?  sulat = 手紙 )
           Nag-una nila si Trining.             トリニングが彼らの先頭になった。
                 ( una = 1番目 )
             時にはnag-mag の変わりにnaga-maga の活用も使われます。これは特に
           今もその動作が継続していることを、明らかにしたい場合です。


7-3   ni、mi、mo
      語幹に mi 又は ni をつけます。未来形は mo をつけます。自動詞はこの活用がありません。
      日本語の …やった。 …した。 …する。 に当たります。
          Midula siya ug tenis sa miaging gabii.    彼は昨夜テニスをした。
          Midula siya ug tenis karon.               彼は今日テニスをした。
          Modula siya ug tenis ugma.                彼は明日テニスをするだろう。
          主語が複数の場合 mi より ni が普通に使われます。
          Nidula kami ug tenis gahapon.             私たちは昨日テニスをした。
          Niadto na sila sa Sugbo.                  彼らはもうセブに行きました。
                  ( adto = 行く Sugbo = Cebu city = セブ市 )


7-4   naka、maka
       語幹に接頭辞としてnaka-, maka- をつけると、完了形になります。現在・過去完了は
      naka- 、未来完了はmaka- ですが、どちらの場合も「できる」という可能の意味を表す
      場合が多くあります。過去の場合も「できた」の意味合いがあります。
      日本語の …できた。 …やれた。に当たります。
          Nakatulog kaayo gabii ang masakitong bata. ( tulog = 眠る )
                  (masakiton = 病気の )         その病気の子は、昨夜ぐっすり眠れました。
          Nakakita ko ug milagro.                   私は奇蹟をみた。
                  ( kita = 見る  milagro = 奇跡 )
          Nakahimo siya ug usa ka salaod.           彼は罪を犯した。
                  ( himo = 行う  usa ka = ひとつの  salaod = 罪 )
          Nakasunod siya ug dakong katigayonan.     彼は莫大な富を継いだ。
                  ( sunod = 続く、継ぐ  dako = 大きい  katigayonan = 富 )
          Nakabuak siya ug dakong plato.            彼女は大きな皿を割ってしまった。
                  ( buak = 壊す )
          Nakasakit ako sa iyang balatian.          私は彼女の気持ちを傷つけた。
                  ( sakit = 痛くする、傷つける   balatian = 心、気持ち )
          Nakautang siya nako ug usa ka gatus ka pesos.
                  ( utang = 借金する  gatus = 100 )     彼は私に100 ペソ借りている。
          Nakasabot ko sa imong katin-awan.         あなたの説明は分かりました。
                  ( sabot = 理解する  katin-awan = 説明 )
          Makaantus ka ba sa sakit?                 痛みを我慢できますか。
                  ( antus = 我慢する  sakit = 痛み )


7-5   語幹は名詞や外国語も
           接頭語をつけると、日本語の「…をする」「…が出来る」 と同じように名詞や外国語を
          動詞に変えたりすることが出来ます。
                  Nagtenis kami kagabii.            昨夜、私達はテニスした。
                  Mag-check-in ta una.              まずチェックインしましょう。


7-6   na、ma、nanga、manga、nahi、mahi
7-6-1 動詞の語幹に接頭辞としてna-,ma- をつけると、自動詞または受け身になります。
      現在・過去・完了はna- 、未来はma- です。この活用しか使わない動詞、あるいは逆にこの活用
    はしない動詞がありますので注意が必要です。
     またna-,ma- は形容詞や名詞につけて動詞化する場合にも使われます。
     日本語の「…になる」 あるいは 「…したのは」 と訳せることが多い。
     na-ma は主語が複数の場合、特に複数を強調したい時などnanga-manga
    の活用をします。         ma-はまた、形容詞化の接辞にもなります。


7-6-2 受動の表現
        Natukod nila ang balay.        その家は彼らが建てました。
                     ( tukod = 建てる  balay = 家 )
        Nalakat namo ang dalan.        私達はその道を歩いて行きました。
                     ( lakat = 歩く  dalan = 道 )
        Nakita niya ang daghang paburot.    彼女は沢山の風船を見た。
                     ( kita = 見る  daghan = 沢山の  paburot = 風船 )
        なおこれらは Ilang natukod、Among nalakat 、Iyang nakitaと言うこともできます。
        na-,ma- はまた接尾詞-an を伴うこともあります。完了が強調されます。
        Iyang nakitaan ang paburot nga pula. 彼女は赤い風船を見た。
         彼女の見たのは、赤い風船です。と訳すと判り易いかも知れません。
7-6-3 自動詞の表現
        Nahulog ang bata.                         子供が落ちた。
        Nahulog sa yuta ang prutas.               その果物は地面に落ちた。
                     ( yuta = 地面、土  prutas = 果物 )
        Nabali ang sanga.                         枝が折れた。
        Natulog ang bata sa katre.                その子はベッドで寝ました。
        Matulog ako ugma sa inyong balay.         明日は君の家で寝るよ。
        Nabuak ang baso.                          グラスが割れた。
                     ( buak = 壊す  baso = コップ )
        Nahadlok ang babae sa halas.              その女は蛇を怖がった。
                     ( hadlok = 怖い、心配する  halas = 蛇 )
        Matulog ko ug sayo karong gabii.          今夜は早く寝ます。
                     ( sayo = 早く )
     mi-moの接辞がついた場合は他動詞、na-maが付いた場合は自動詞となり意味が変わる
    動詞があります。 Miadtoは「行った」 naadtoは「…をした」「居た」
        Miadto siya sa Manila.                    彼はマニラに行った。
        Naadto na nako ang imong gisugo.          貴方に頼まれたことはしましたよ。
              ( sugo = 頼む、命令する  gisugo = 頼んだこと )


    いくつかの動詞はnahi-, mahi- をとります。
        あるいは、これらの動詞はhiが付いた動詞として考えるべきかもしれません。
        Nahikurat ko sa balita.                   私はそのニュースに驚いた。
              ( balita = 知らせ、ニュース )
        Nahigugma siya nimo.                      彼女は君を好きになった。
        Nahibalo ka ba ug unsay nahitabo niya?    彼に何が起きたか知ってる?
              ( ba = …ですか?  Nahitabo = 起きたこと )
      主語が複数であることを強調の場合はna-,ma- はまたnanga-,mangaをとることが多い。
           Nangahulog sila sa kahoy.                 彼らは木から落ちた。
           Nangabali ang mga sanga.                  枝が( 何本か) 折れた。
           Nangasakit ang mga bata.                  子供たちが病気になった。


7-6-4 形容詞や名詞に付けて動詞化する例は、
           Ang bata nako namaayo hangtud karong buntag.
                                            私の赤ん坊は今朝までにすっかり良くなりました。
           (maayo = 良い namaayo = 良くなる hangtod = …までに)
                                                彼の髪の毛は一晩で白くなった。
           Naputi ang iyang buhok sa usa ka gabii.
           ( puti = 白     naputi = 白くなる )
           Ang damgo niya maabogado ug mokuha og daghang kuwarta.
           ( abogado = 弁護士 )        彼の夢は弁護士になって沢山稼ぐことだ。
           Kung mahuman ka sa imong kurso maabogado ka na!
                                    君のコースが終われば、弁護士になれる。
7-6-5 形容詞化
           ma-の付いた単語はまた形容詞として普遍化している言葉も多い。


7-7   gi-i 活用
       接頭辞 gi-i の付いた動詞も受動の形ですが、これは非常に良く使われます。
           Gisulat nako ang awit.                その歌は、私によって書かれた。
       gisulat を 「書いたもの」とか「書いたのは」 などと訳すと、感じが似ているかも
      知れません。「私の書いたのは、その歌です。」 となります。
           Gidala nako si Inday.                私はインダイを連れていった。
       これも、私の連れて行ったのは、の感じです。従って、これらは Akong gisulat ang
      awit.  とか Akong gidala si Inday. と表現できます。
           Gipaak ako sa kasag.                 私は蟹にはさまれた。
           Giabot ko sa kaguol.                 私は悲しくなった。
                 ( kaguol = 悲しみ )
           Wala nako gituyo.                    私の意図ではない。(わざとじゃない。)
                 ( tuyo = 意図する )
           Unsay imong gisulti?                 なんとおっしゃいました?
      接頭辞gi- はまた自動詞について状態を表します。
           Gigutom ako.                         腹がへった。
           Giuhaw siya.                         彼女は喉が乾いた。
           Giadto nako ang kabaw sa tunaan.     私はカラバオを水浴びに連れて行った。
      受益者を主格として取ることもあります。この時は接尾詞-an を伴います。
           Gibuhatan ni luz ug sinina ang monyeka.
                                    ルースが着物を作ってやったのは人形です。
           Gibuhat ni Luz ang sinina sa monyeka.
                                    人形がルースに作ってもらったのは着物です。
       無理に訳すとこのようになりますが、こういう表現がフィリピン語では普通です。
       接頭辞 gi-の未来形が i-です。
           Akong ihalad kining awit sa akong inahan.    この歌を母に捧げます。
           Kining awit ihalad nako para sa akong inahan. halad = 供える )
                                                       (
           Gisulat ang awit karon.                      今その歌が書かれている。
           Akong isulat ang imong ngalan sa papel.      私は紙に君の名を書く。
                 ( ngalan = 名前    papel = 紙 )
           Isulat nako ang imong ngalan sa papel.
           Kining ballpen ihatag nimo kanako?           このボールペンくれませんか?


7-8    pa-がつくと 「…させる」 の意味を含んだ別の動詞に変わります。
           Miabot kami alas sete sa kagabii.     私達は昨夜7時に着きました。
           Gipaabot nako ang mga bisita.         私は来客を迎えた。
                 ( abot = 着く     paabot = 迎える )
           Gidala niya ang bugnaw nga tubig.     彼女は冷たい水を持ってきた。
                 ( bugnaw = 冷たい )
           Gipadala niya ang bag-ong libro.      彼女は新しい本を送った。
                 ( dala = 持ってくる         padala = 送る )
           Patan-awa siya sa imong sulat.        貴方の手紙を彼女に見せて。
                 ( tan-aw = 見る       patan-aw = 見せる )
                                               お客さんを入れて座らせてください。
           Padayona ug palingkura ang mga bisita.
                 ( Dayon ug lingkud! = 入って、座って! )
           Akong gipahigda ang batang nasakit. その病気の子供を私は寝かせた。
                 ( higda = 横になる         pahigda = 寝かせる )
           Ikaw pakitaon ko sa akong tinagoan.   僕の秘密を見せてあげよう。
                 ( kita = 見る     pakita = 見せる tago = 隠す tinagoan = 秘密 )


7-9    pang/nang/mang で始まる動詞の活用
        pag、nag、mag と同じ意味ですが語幹が特定の子音から始まる時にこの活用をします。
       pangで始まる言葉は動名詞か名詞です。 これが動詞として活用する時はnang(過去)
       mang(未来)を取ります。 Nagと活用することが無い動詞、両方ある動詞があります。
           Nangutana si Tatay "Nganong naulahi ka?" 父は「何で遅いんだ?」と聞いた。
           Wala ko mangutana niya.               彼には何も聞かなかった。
                                              彼の質問には答えなかった。
           Wala nako tubaga ang iyang pangutana.



7-10   接尾辞 -on、 -hon
       接尾辞-on ( 母音に付く場合は-honとなる事があります) は未来形で能動者の意志を表します。
       受動形で使います。
           Patyon ko ikaw.                       お前を殺してやる。
           Basahon nako ugma ang libro.          明日その本を読みます。
           Sulaton ni Juan ang estorya.          その話はフアンが書くでしょう。
           Basahon ni Lito ang libro.            その本はリトが読むでしょう。
           Awiton nila ang kanta karong gabii.   彼らは今夜その歌を歌います。
7-11   接尾辞 -a、 -i
       接尾辞 -a、 -i を付けると、命令形が出来ます。
         a. 動詞の語尾に -a をつけます。
           Kan-a ang keyk.                           ケーキを食べなさい。
           Tan-awa!                                  ごらん。
           Bukha ang imong mga mata!                 目を開けて!(よく見ろ)
         b. 動詞の語尾に -i をつけると、「…に」とすることが出来ます。
           Dad-i ko ug tubig.                        私に水を持ってきてください。
           Naabli ang pultahan.                      戸が開けられた。
           Ablihi ang pultahan.                      戸を開けてください。


         -a と -i の違いは次のように誰に焦点を置くかです。
           Buhata ang senina sa monyeka.             人形に服を作りなさい。
           Buhati ug senina ang monyeka.             人形に服を作ってやりなさい。
           Basaha ang libro.                         本を読みなさい。
           Basahi siya ug libro.                     彼に本を読んであげなさい。
           次の例のように、受益者なのか、目的物なのかはっきりしない場合もあります。
           Putli ang pisi.                           糸を切ってあげなさい。
           Putla ang pisi.                           糸を切りなさい。


       接尾辞がつく多くの動詞は語幹も変化します。-an、-onの場合も同様です。
           Imni kining juice. (inom)                 このジュース(の一部)を飲みなさい。
           Imna kining juice. (inom)                 このジュース(の全部)を飲みなさい。
           Dalhi ko og tubig. (dala)                 私に水を持ってきて。
           Dalha ang tubig. (dala)                   水を持っていって。(持ってきて)


7-12   接尾辞 -an
        -an は動作の対象を主格と した場合使います。日本語で考える時は「~してたのは」
       「してた所は」と考えるといいでしょう。
           Ang gamay nga balay dulaan sa prinsesa.   その小さな家に王女様が遊んでいました。
                  「王女が遊んでいたのは、その小さな家です」 という感じです。
           Hatagan ni Luis si Bronzie ug libro.   ルイスはブロンジーに本をやった。
           Katulgan sa bisita ang imong kwarto. お客は君の部屋で眠った。
           Bisitahan ni Rey si Fe.                レイはフェーを訪ねた。
       習慣を表す場合
           Akong hugasan ang awto nako kada Sabado.私は毎土曜日車を洗う。
           Akong labhan ang senina nako kada adlaw. 私は毎日私の服を洗う。



7-13 したもの、したこと などの表現
           Kini akong gustong mahibaloan.         これが私の知りたいことなんです。
           Unsay imong gibuhat?                   何をしたの?
          Unsay imong buhaton?                何をするの?
          Unsay imong nabuhat?                何をしでかしたんだ?
          Daghan pa kaayo kita ug buhaton.    まだ私達はすることが一杯あります。


7-14 接頭辞 ka-, ka- -an, ka- -on
      語幹にkaが付くと名詞化されます。 語尾にanが加わると集合/抽象名詞化されます。
          mingaw  寂しい        kamingaw   寂しさ
          sayod   知る         kasayuran   知識、情報
          matay  死ぬ          kamatayon    死亡
          asul  青い           kaasul   青さ
          Gusto kong asul nga langit.         青い空が好きです。
          Gusto ko sa kaasul sa langit.       空の青さが好きです。


7-15 接頭辞 ga-
      接頭辞のga-は、nag- や、na-と同じように使う場合があります。
          Gailis ko ug sapatos.               私は靴を替えた。
          Nagilis ko ug sapatos.              私は靴を替えた。
          Giilisan nako ang sapatos.          私は靴を替えた。
          Gaguol ko nga mawala ka kanako.     あなたの居なくなるのがつらい。
          Maguol ko nga mawala ka kanako.     あなたの居なくなるのがつらい。


7-16 接辞が重なる例
          bangga  ぶつかる                    banggaay  ぶつかり合う
          (-ay は~し合うの意味の接尾辞です)
          kabanggaay  衝突                  nagkabanggaay  衝突した
          pagkabanggaay 衝突すること


7-17 接辞は頭や最後ばかりでなく単語のなかに入る-in-、-um-などの接中辞があります。
          mahal 大切な ⇒ minahal 恋人
          buhat 作る ⇒ binuhat 人工物
          bulan 月 ⇒ binulan 毎月の
          Pasko クリスマス ⇒ pinaskohan クリスマスの贈り物


8     疑問文
8-1   ba を使う疑問文
       日本語と同様に語尾を上げることで疑問文になります。 また日本語の「~か?」
      と同様に、baという疑問辞があります。
          Molakaw ba sila ugma?                   彼らは明日たつのですか。
          Buotan ba kanang babae?                 その女性は良いひとですか。
          Mokaon ba ako?                          食べてもいいですか。
          Limpyo ba ang bata?                     その子は清潔ですか。
          Kugihan ba si Pedro?                    ペドロは勤勉ですか。
       ba は普通動詞又は述語の後ろにきます。
       但し一音節の単語(ka,ko,mo,na,pa,その他) はbaの前に来ることができます。
           Molakaw na ba sila?                    もう彼らは行きますか。
           Molakaw ka na ba?  Molakaw na ba ka?   君はもう立ちますか。
           Hugaw pa ba siya?                      まだ彼は汚いですか。
      makahimo, mahimo 英語のCan, may にあたる出来ますか?いいですか?の表現。
           Makahimo ka ba pagsulti niya?          彼に話してもらえますか。


      * ba を使う疑問文の答えは Oo/O または Dili/Di Wala/Wa 等になります。


8-2   疑問詞( 疑問代名詞) で始まる疑問文
       疑問詞を使った文は、baがあってもなくてもかまいません。
      kinsa  誰
           Kinsa ba ang imong kauban?        あなたのお連れの方はどなたですか。
           Kinsa bay imong kauban?
           Kinsa ka?                         お前誰だ?
           Kinsa ang kinsa?                  どっちがどっち?
      unsa  何
           Unsa ba ang imong gusto.          何がお好きですか。
           Unsa bay imong gusto?             (あなたの好きな者は物は何ですか)
           Unsay ngalan nimo?                あなたのお名前は?
                 bay とか unsay は、 ba ang や unsa ang の省略形です。
           Unsa ka kataas?                   どの位君は高いのですか?(背が)
           Unsa mang dulaa?                  何の遊び?
           Unsang isdaa?                     何て魚?
           Unsa ang bahin nimo?              あなたはどうなの?
           Gi-unsa nimo pagkaila nako?       どうやって僕を知ったの?
           Naunsa kaha?                      一体どうしたの。何があったの?
           Unsa na imong giluto?             何を料理しましたか?
           Naunsa na imong giluto?           君の料理どうしちゃったの?
      ngano 何故、どうして
           Nganong nagkatawa ka?             なんで笑ってるんだよ?
           Wala ako masayod ngano.           私には何故かわかりません。
      kanus-a 何時 anus-a 何時(未来に限る)
           Kanus-a ka ba molakaw?            何時あなたはいきますか。
           Anus-a ka molakaw?
           Kanus-a ba sila moabot?           何時彼らは着くのか。
           Kanus-a ka mianhi?                いつ来ました?
      tagpila いくら
           Tagpila ba kini?                  これはいくらですか。
           Tagpila ba ang abang sa usa ka adlaw? 日雇っていくらですか。
                                               1
                 ( abang = レンタル・雇う )
      pila   いくつ、いくら
           Pila ba ang imong anak?           あなたの子供は何人ですか。
             Pila bay imong anak?               あなたの子供は何人ですか。
             Pila kabuok ang imong igsoon?      あなたの兄弟は何人ですか。
                                 kabuok 個とか人とか数えられるものの単位
             Pila kametro ang kalawom sa dagat? 海の深さは何メートルですか。
      asa  どこ
             Asa ka ba paingon?                 どこへいくの。
             Asa ako mopalit ug ticket sa Supercat?スーパーキャットの切符はどこで買うの?
      hain   どこに
             Hain ang lugar sa cosmetik?        化粧品売り場はどこですか?
      diin   どこ(過去)
             Diin siya gikan?                   彼はどこからですか?
      kumosta      いかに
             Kumosta ang imong Inahan?          お母さんの具合はどうですか?


8-3   感嘆文
      接頭辞pagkaのついた動詞をつかう。
             Pagka nindot niining bungtod.      なんてきれいな山なんだ。
             Pagkadako sa building.             なんとでっかいビルだ。
             Pagkataas mo.                      なんてあなたは、背が高いの。
      Unsa を使う。
             Unsa kanindot kining bungtod.      なんてきれいな山なんだ。
             Unsa kadako ang building.          なんとでっかいビルだ。
             Unsa man ang imong katas-on.       なんてあなたは、背が高いの。
             Unsa kalooy.                       かわいそう!
             Unsaは疑問文の場合と似てしまいます。
             Unsa kalawom ang suba.             川はなんて深いんだ。
             Unsa ba kalawom ang suba?          川はどの位深いの?


9     否定文
9-1    否定文は、wala か dili の否定詞が使われます。英語の not/no にあたります。
      過去形では wala、未来形では dili を使いますが日本語同様に時制ははっきりしな
      い場合があります。
       wala あるいはdiliの後にくる動詞は、未来形を使います。
             Wala sila mokaon. / Sila wala mokaon.   彼らは何も食べなかった。
             Wala siya mosulti sa tinuod.       彼女は本当のことを話さなかった。
             Siya wala mosulti sa tinuod.
             Wala siya moabot.                  彼女は着いていない。
             Wala ako makasabot.                僕には、わからない。
             Wala magbanga atong sakyanan..     僕らの乗物はぶつからなかった。
             Dili siya mokaon.                  彼は食べないよ。
             Dili siya mosulti sa tinuod.       彼は本当のことは言わないよ。
             Dili sila gustong molakaw.         彼らは行きたがっていない。
             Dili kini mabuak.                  これは、こわれません。
9-2   wala はまた 何も無い(nothing) の意味でも使われます。
      この場合は未来の事柄でも 'dili' は使いません。
          Wala siya dinhi.               彼はここにはいません。
          Duna ka bay libro?             本を持っていますか。
          Wala.                          無いです。
          Wala kami klase karon.         今日は授業がありません。
          Kami walay klase ugma.         明日は授業がありません。
      wala はまた 動詞としても使います。
          Nawala ang akong lapis.        僕の鉛筆が無くなった。


9-3   否定の意志や感情を表す時は dili を使います。
          Moadto ka ba sa Sugbo? Dili.   あなたはセブにいくのですか。 いいえ。
          Gusto ka ba'g saging?          バナナをお好きですか。
          Dili ako gusto ug saging.      好きではありません。
          Ang akong tubag dili.          私の答えはNoです。
          Dili ko moadto sa merkado.     私はマーケットに行きません。


9-4   dili は時に di と省略され wala は時に wa と省略されることがあります。


10    命令文
10-1 受動態を使った命令形 (接尾辞 a,ii 参照)
      なにやら難しい表現になりましたが、受益者が主語の場合は接尾に '-i' をつけます。
          Tabangi ko!                       助けて!
          Tagai ko ug tubig.                水をください。
          Paliti ug dulaan ang bata.        子供におもちゃを買ってやれ。
      対象物が主語の場合接尾に '-a' をつけます。
          Kantaha ang mga hymn.             賛美歌を歌ってください。
          Tan-awa! (ang bulak)              ごらん。(その花を、などが省略されている)
          Tubag! Tubaga na ako.             答えよ、我に答えよ。


10-2 能動態での命令文
          原型または動名詞の形で使います。
          すぐ実行させたい時は、na(もう)を伴うことが普通です。
        a. 語幹の前に pag-をつけた動名詞にします。
          Pagsulti sa tinuod.            真実を語れ。
          Pagbantay sa paglakaw!         歩いていくのを気をつけなさい。
          Pag-ilis na!                   もう替えなさい。
        b. 動詞の原型のまま使います。
          Kaon sa mga prutas.            果物を食べなさい。
          Sakay na kamo.                 皆さん乗ってください。
                  複数に対する命令には kamoで示します。
          Adto kamo sa simbahan.         あなた方、教会へ行きなさい。
        Bantay ha?                         気をつけて、ね?
        Pauli na.                          もう帰りなさい。
        Kon dili ka mosayaw, kanta.        踊らないなら、歌って。
        Hulat lang.                        ちょっと待って。
        Dali kamo.                         皆いそいで。 皆おいで。
        Bangon na!                         もう起きて!


10-3 禁止文
        禁止文(否定命令)は、命令文の頭に Ayaw をつけるだけです。
   a.   受動態での禁止文
        Ayaw kan-a ang iyang keyk.         彼女のお菓子を食べてはいけない。
        Ayaw kuhaa ang akong lapis.        私の鉛筆をとらないで下さい。
        Ayaw imna ang iyang gatas.         彼のミルクを飲んではいけない。
        Ayaw putla ang lubid.              その糸を切らないで。
        Ayaw ablihi ang pultahan.          その戸をあけないで。
        Ayaw sulati ang akong mga libro.   私の本に書かないで下さい。
        Ayaw kan-a ang walay-hugas nga utanon.
                                           洗ってない野菜を食べてはいけない。
        Ayaw basaha ang akong sulat.       私の手紙を読むな。
        Ayaw una ug tan-awa.               まだ見ないで。


   b.   Ayaw pag-adto.                     行ってはいけない。
        Ayaw kamo pag-adto.                君達、行ってはいけない。
        Ayaw pag-sunod nako.               私についてきてはいけない。
        Ayaw kamo pag-sunod nako.          君たち、ついてきてはいけない。
        Ayaw pagkaon kanunay.              いつも食べてばかりいるな。
        Ayaw pagsulti sa tinuod.           本当の事を言わないで下さい。
        Ayaw na paghilak, bata.            もう泣かないで、ぼうや。
        Ayaw pagbasa sa ngit-ngit.         暗いとこで読んではいけません。
        自動詞の場合は、ka- またはpagka-の接頭辞を付けます。
        Ayaw kamo kahadlok.                皆、怖がらないで。
        Ayaw kasuko.                       おこらないで。
        Ayaw na pagkabalaka.               おかまいなく。/気にしないで下さい。


10-4 丁寧に言おうと思ったら、最初か最後に Palihog をつけると丁寧になります。
        Palihug pagsulti hinay-hinay.      もう少しゆっくり話して頂けますか。
              ( hinay = ゆっくり hinay-hinay = もっとゆっくり)


10-5 依頼文   …しようよ。
        英語のLet us に当たる表現は、kita の未来形を使って表します。
        Magdula kita.                      遊ぼうよ
        Adto na kita.                      行こう
        Atong bagtingon ang lingganay.     鐘をならそう。
                  ( bagting = 鳴らす   lingganay = 鐘 )


10-6 ある、という言い方
     nia, ania          ここにある、いる             naa, anaa      そこにある、いる
           Naa ba si Mr. Sato?                    佐藤さんはいますか?(電話などで)
           Nia na ako. Ania na ko.                ただいま。
           Ania na ang Taxi.                      丁度タクシーが来た。
           Nia ang regalo sa imong Birthday.      これ、お誕生日のプレゼントですよ。
           Ayaw pagsaba kon naay mangadye.        お祈りしている時はうるさくしないで。
           ko ang ⇒ koy        duna ang ⇒ dunay walay = wala ang
     duna, aduna, na    持つ
           Duna kay kuwarta?                      お金ある?
           Walay kuwarta. = Wala ang kuwarta. お金ない。
           Naay kuwarta?                          お金ある?
           Aduna ba siyay maanyag nga dalaga? 彼女は綺麗な娘がいるね?
           Duna koy sakyanan.                     私は乗り物を持っている
           Dunay moanhi sa ato.                   私達を訪ねてくる人が居る。
           Duna ba kamoy binurdahang panyo? 刺繍のハンカチありますか。
           Oo, duna kami.                         はい、あります。
     mao, may           である。
           Ang pagpanahi maoy nakabese nako matag-Sabado.
                        (bese = busy 忙しい)         毎土曜は私は裁縫で忙しい。
           Ang atong agenda karong hapona mao ang komperensiya nga himoon sa Tokyo.
                                      今日の議題は東京で開かれる大会についてです。
           May sinina nga asul, pula, ug dalag.   青、赤、黄の服です。
           May putos iyang gidala.                彼の持ってきた包みです。


11   複合文(助動詞を使った文)
      各動詞とも、一般動詞としても使えます。また一般動詞も助動詞的に使えます。
      二つの文を nga で繋げます。 繋げ方は、第5章参照。
      nga が省略される時もあります。
11-1 gusto、buot         …をしたい。 …が好きである。
                                                 私はマリが好きです。
           Gusto nako si Mary./ Ako gusto ni Mary.
           Gusto sila nga magdula ug golf.        彼らはゴルフをしたがっています。
           Gustong mokaon ug keyk ang bata.       その子は菓子を食べたがっています。
           Gustong mobasa si Mary ug Bibliya.     マリは聖書を読みたがっている。
           Gusto ni Mary ang pagbasa ug Bibliya. マリは聖書を読むのが好きです。
           Dili ko gustong mosayaw.               私は踊りたくない。
           Dili ba siya gustong mosulti?          彼女は話たがらないのか?
           Gusto bang molakaw ang lalaki?         その男は行きたがっていますか。
           Gusto nakong moinom ug gatas.          私は牛乳を飲むのが好きです。


11-2 kinahanglan/gikinahanglan        …が必要である
        Gikinahanglan nato ang pagkaon.      私達は食べ物が必要です。
        Kinahanglang moadto ko.              私は行かなければならない。
        Kinahanglan siyang magtuon ug maayo.
                                             彼はうんと勉強しなければいけない。
        Kinahanglang mokaon ug lab-as nga mga utanon ang mga bata.
                                             子供は新鮮な野菜を食べる必要がある。
                                            彼らは教会に行かなければいけない。
        Kinahanglan sila nga moadto sa simbahan.
                                            我々は毎日水浴する必要があります。
        Gikinahanglan natong maligo kada adlaw.


11-3 makahimo/mahimo …ができる、 …をしてよい
        Makahimo kang mosugod karon.         今、始めていいですよ。
                                            今や私はビサヤ語で話せる。
        Makahimo akong mosulti karon sa Bisaya.
        Mahimo ka ba maghulat?               お待ちいただけますか。
        Mahimo bang hatagi ko'g itlog ug tostadang pan?
                                             私に卵とトーストパンを貰えますか?


11-4 動名詞を使った文
    mi-mo、nag-mag活用の動詞には、接頭辞としてpag をつけます。
                                            彼はアメリカに立った。
        Milakaw siya paingon sa Estados Unidos.
        Ang iyang paglakaw nakapasubo nako.私は彼の出発が悲しかった。
              直訳すると、彼の出発は私を悲しくさせた。となります。
        Gusto siyang mokaon ug mga tam-is. 彼は甘いものを食べたがっている。
        Ang pagkaon ug mga tam-is nakatambok niya.
                                             甘いものを食べることで彼女は太った。
        Gusto kong magtanom ug mga jasmin sa among nataran.
                                             庭にジャスミンを植えたい。
        Ang pagtanom ug jasmin lisud kaayo. ジャスミンを植えるのはとても難しい。
        Nagsulat siya sa iyang asawa.        彼は妻に手紙を書いている。
        Ang iyang pagsulat sa iyang asawa nakalipay niya.
                                             彼の妻への手紙は彼女を喜ばせた。
    na-ma 動詞の場合は接頭辞としてpagka を付けます。
        Naligo siya gahapon.                 昨日彼は水浴した。
        Ang iyang kanunayng pagkaligo nakasakit niya.
                                        しょっちゅう水浴するので彼は風邪をひいた。
        Nasuko siya.                         彼は怒っている。
        Nahadlok ako sa iyang pagkasuko.     私は彼の怒るのが怖かった。
        Ang iyang pagkasuko nakahadlok nako.


11-5 リガテュアでつなぐ文
                                                   彼はゆっくり王女に近づいてった。
        Hinay siya nga milakaw padulong sa princesa.
        Nahadlok siya nga dili makatubag sa pangutana.
                                             彼は質問に答えられないのを恐れた。
        Daghan ang mga tawo nga nakita niya.彼の見た人々は沢山だった。
                                                         沢山の人々を彼は見た。
           Malipayon kaayo siya nga naghulat sa iyang inadlawan.
                                                 彼女は誕生日ギフトを待っているのが楽しかった。
           Gusto na kaayo sila nga motan-aw sa giputos nga inadlawan.
                                                         彼らは誕生日ギフトの包みを見たがった
           Gusto ko + nga ⇒ Gusto kong 又は Ako gustong
           Gusto kong moinom ug gatas.                   僕は牛乳を飲みたい。
           Gustong mokaon sa keyk ang bata.              その子はお菓子を食べたがっている。
     動名詞とngaの使いわけ
                                              行くのはいいけど直ぐ帰ってきてね。
           Makahimo ka paglakaw pero balik dayon.
                                              行ってもいいけど直ぐ帰ってきてね。
           Makahimo ka nga molakaw pero balik dayon.


12   文字の変化
           接辞がついた場合に、子音が発音しにくくなると、変化する場合があります。
12-1 d→n           s→n            t→n
           dagko            大きい         nanagko                大きくなる
           dagan            走る          nanagan                走った
           singgit          叫ぶ          naninggit              叫んでいる
           sakay            乗る          manakay                乗ろう
           tabi             話す          nahinabi               会見
           dawat            受ける         hinawat                受領
           tan-aw           見る          nanan-aw               見た


12-2 d→r
           bayad            払う          bayari                 払え
           sayod            知る          kasayoran              知識・情報
           manghud          若い          kinamanghuran          一番若い
           nasod            場所、国        kanasoran              国々


12-3 p,b →m
           pula             赤           namula                 赤面した
           baligya          売る          namaligya              売っている


12-4 接尾辞が着く場合の語尾変化
     語尾が子音で終わる場合、その前の母音が省略される。
           pugos            強いる                  pugsa         命令形
           kasal            結婚                   pakaslan      名詞化
           sunod            従う                   sundon        名詞化
           sabot            判る                   sabton        名詞化
           sugod            始める                  sugdan        名詞化
     語幹が変化する例
       a. 語幹の最後が母音で終わる場合
           kita => kit-an         mata => mat-an         tagu => tag-an   puyo => puy-an
         b. 二重母音の場合
           buot =>but-an       paon => pan-an       tuon => tun-an   taas => tas-an
         c. 子音も変化する場合
           padala => padad-an       sala => sad-an


13   接辞2
            接頭辞の場合は、ほとんどの場合特定の意味を持ちましたが、(naka-の場合は、
           できた、とか終わったというように)これから述べる接辞は、それほど明確ではありま
           せん。また必ずしも、root word が単独で現在も意味をなしているともかぎりません。
           (接辞と意識しない方が良いかも知れません。)
13-1 接中辞 in
13-1-1     すこしづつ、繰り返しの意味をもつ場合
           bulan         月                binulan               月々
           adlaw         日                inadlaw               日々
           tuig          年                tinuig                毎年
           gagmay        少し               ginagmay              少しづつ
           utang         借金               inutang               月賦、年賦


13-1-2     ~されたもの の意味から出来る名詞
           palit         買う               pinalit               購買品
           buhat         造る               binuhat               人造物
           dapit         招く               dinapit               客
           bati          感じる              binati                恋人


13-1-3     an と共に(抽象)名詞化
           dagan         走る               dinagan               疾走
           dali          急ぐ               dinalian              緊急
           gikan         元                ginikanan             先祖
           hangyo        頼む               hinangyuan            値引
           sati          知る               kasinatian            経験
           tago          隠す               tinagoan              秘密
           sugat         迎える              sinugatan             土産
           sugod         始める              sinugdan              創始
           sulat         書く               sinulatan             書法
           tuo           信ずる              tinuohan              宗教
13-1-4     その他
13-2 pagka-, nagka-, magka
            まずka-がついて名詞化することで、意味が狭義になります。それに「nag-」するが
           付いたものです。 日本語の学ぶ⇒勉強⇒勉強する と同じ感覚です。


13-3 pang-, nang-,mang
           語幹が k, s で始まる場合、最初の子音が取れてしまうことが、あります。
           katawa        笑い         pagkatawa ⇒           pangatawa 笑うこと
                kawat          盗み         nagkawat        ⇒    nangawat    盗んだ
                kuha           得る         nagkakuha ⇒          nanguha     取得する


13-4 pakig-, nakig-, makig-, nagpakig-, magpakig ~になりたい、仕掛ける、一緒にする
                higala         友達         nagpakighigala       友達になろうとする
                away           喧嘩         nakigaway            喧嘩を仕掛ける
                kita           会う         Ayaw pagkigkita niya.         彼に会おうとしちゃダメ。
                                          Makigkita ko nimo. お会いしたいのですが。
13-5 tig-                ~をする人
                alagad奉仕                  tig-alagad      奉仕者、ホスト
                dayeg 賞賛                  tigdayeg        賛美者
                patik 印刷                  tigpatik        印刷屋


13-6 ting-               ~の時期、季節
                bulak 花             tingpamulak           春
                ulan 雨              ting-ulan             雨季
                ani      収穫         ting-ani              収穫期


13-7 hi-, ika-, ha-


13-8 接辞による活用例
      sulti              話          Ang sulti sa …             ...による話では
      misulti            話した        Misulti ba siya sa tinuod? 彼は本当のこと話しましたか?
      mosulti            未来形        Wala siya mosulti.         彼は話さなかった。
      nagsulti, nagasulti           話してる、話していた
                                                             彼
                                    Nagasulti siya sa maestro. は先生に話している。
      magsulti           未来形        Magsulti ka ba sa maestro?          先生に話してくれる?
      nakasulti          話した        Nakasulti ko niya.         彼に話しちゃった。
      makasulti          話せる        Makasulti ko karon ug bisaya.       今やビサヤ語が話せます。
      sultihon           話す(意志) Soltihon ko ang tinuod sa pulis. 警察に正直に話します。
      sultihan           話す人は       Sultihan siya nako.        私の話した人は彼です。
      nasulti            話された       Nasulti niya ang tinuod sa pulis. 彼は本当のことを警察に話した。
      masulti            話される       Dili masulti ang tinuod niya.       彼は真実は述べない。
      gisulti            話したこと      Dili tinuod ang imong gisulti.
      gisultihan         〃                                     君の話したことは、本当じゃない。
      isulti             話される(未来)
      pagsulti           動名詞        Ayaw pagsulti.             言わないで。
      sinultihan         言語         Pila ang sinultihan sa Pilipinas?
                                                               フィリピンにはどの位言葉がありますか。
      pasulti            話させる       Nagpasulti siya nako.      彼は私に話させた。
                                    Gipasulti ko niya.         私は彼に話させられた。
      kasulti            話すのは       Kinsa imong kasulti?       誰に話しているの?
                                    Ang kasulti sa akong mama mao ang akong maestra.
                                                      私の母が話している人は私の先生です。
                                 Unsa imong ikasulti sa …
                                                      …ついて、何とあなたは言いますか
      kasultian    話相手           Kasultian ka ba nako sa akong problema?
                          私の問題で私の話相手になりますか?(相談に乗ってくれますか。)
      sultianay    話し合う          Nagsultianay ang akong ig-agaw ug ang akong Mama.
                                                      私のいとこと母が話合っています。
14 補足
14-1 動詞が主語になる?
      動詞に冠詞の ang を付けると主語として使えます。
      「~したのは」 「~するのは」 とする日本語と同じです。
            Unsay imong gipalit.               何を買ったのですか。
            Kinsa ang nagpalit ug kapayas? パパイヤを買ったのは誰ですか。
            Ang nagpalit miuban pagsinggit. 買い物した人は一緒に叫んだ。
            Ang gipalit niya daotan.           彼の買ったのは傷んでいた。


14-2 Dili
            Nag-ipon sila bisan dili kasal.    彼らは結婚もしないで一緒に住んでいる。
            Kinahanglan kang mokaon ug utanon dili lang kay karne.
                                               肉ばかりでなく野菜を食べなさい。
            Dili lang kay isda anaa sa tubig. 水中に住むのは魚ばかりではありません。
            Ang kadaghanan, kon dili man tanan, 全部でないにしても殆どは
            Dili out of choice kon dili out of necessity.   好んでと言うより、必要性から


14-3 ug     ug はand の意味で使われる ugの他に次の使われ方があります。
            違いを明確にするために、 og とする方が良いという人もいます。また og は特に
             'g あるいは単にg として前の単語に付ける場合が多いようです。
            特に前の単語が母音で終わる場合は、単にg をつける場合が多く見られます。
            一般に、混用されています。
14-3-1      動作の内容、対象を表す助詞としての ug。 日本語の「~を」
            Nagbuhat siya ug daob.             彼は焚き火をした。
            Sa dili pa nako sugdan, tagai ko ug higayon, sa pagpangayo ug katahoran.
            始める前に、お時間を頂いて、ご挨拶をお願いします。(させてくださいとも取れます)
            sakay ug ayroplano 飛行機に乗る                 basa ug libro 本を読む
            padad-an ug postcard 葉書を送る                dakop ug isda 魚を捕る
            pangita ug ~を探す             hatag ug ~を与える          butang ug ~を置く
            himo ug ~をする
14-3-2      形容詞の場合でも使うところが、日本語と違います。強いて言えば「~が」に近い。
            Daghan ako ug igsoon nga dalaga.          私は、姉妹が多い。
            Gikapoy ko ug dula.                       私は、ゲームに疲れた。
            Taas ka ug garbo.                         君は、プライドが高い。
            Gamay siya ug hawak.                      彼女は、腰が細い。
14-4 sa   sa もまた、実に色々な使われ方をします。
          動作の対象を表す助詞としての sa
          Padayon kamo sa inyong buhat.          君たちの仕事を続けなさい。
          paggukod sa baboy                      豚を追いかける
          trabaho uban sa singot                 汗と共に働く
          Naulahi ko sa biyahe.                  私は旅行に遅れた。
          Nakabalita ka sa tulis nga nahitabo?   強盗事件を知ってるかい。
                                              彼の汚れた服が恥かしかった。
          Naulaw siya sa iyang hugaw nga sapot.
          Ayaw pagundang sa trabaho.             仕事をやめるな。
          Miabaga ako sa tanang gastohan.        全出費を自分で負担した。
          Wala ko makauyon sa imong plano.       君の計画には賛成できない。
          Tungang gabii sa dihang ang sakyanan napuli sa kalabasa.
                                                 馬車がカボチャに変わったのは夜12時だった。
          範囲を示す sa    中の一部をクローズアップする場合
          usa sa mga kauban                      同行者の一人
          Molakaw ta sayo sa buntag ugma.        明日、朝早く出かけましょう。
          Naagian nako ang kalisud sa kinabuhi. 人生の困難さを経験した。
          Itom kaayo ang sulod sa imong tiyan. 彼の腹の中は真っ黒だ。
          Pataas sa tuhod paa.                   膝の上が腿です。
          範囲を示す sa    場所、時を示す。
          Niagi ko sa gamay karsada.             狭い通りを通った
          Monan-aw ta sa sine sa umaabot Dominggo. 今度の日曜に映画を見よう。
          Moadto ko sa Sugbo ugma sa buntag. 明日朝、僕はセブに行く。
          他の場所、時間の単語を副詞化する。
          sa atubangan       前に、まえで                  sa ibabaw         上で
          sa dili pa         ~する前に                   sa ilalum         下で
          sa gawas           外で                      sa kanunay        いつも
          sa palibot         周りで
          giguyod sa atong iro                   犬に引っ張られる
          Siya ang akusado sa pagpangawat.       彼は窃盗の容疑者です。
          Tudlo-inang mga bata sa katarung.      子供たちに理由を教えなさい。
          Hatagi kami ug tugot sa pagtugpa.      着陸の許可を下さい。




14-5 リガチュアの補足
          Siya akong gisuntok.                   私は彼を殴った。
          これはまた
          Ako siyang gisuntok.     ということが出来ます。つまり リガチュアは
          (Siya + ako) nga gisuntok で ( )の中の順番は構わないのです。
          この場合のakoは所有格なわけです。
          では 彼が私を殴った。という場合はどうなるかというと、
          Ako iyang gisuntok.      または Iya akong gisuntok.Iya kong gisuntok.
          この場合のakoは主格なわけです。
         Ako gisuntok niya. も勿論あります。
         蛇足かもしれませんが、二人称の場合も書きましょう。
         Ikaw akong gisuntok.            私はおまえを叩いた。
         Ako kang gisuntok.                      〃
         Imo akong gisuntok.             おまえは私を叩いた。
         Ako imong gisuntok.                     〃


14-6 接尾辞 -a の別な使われ方
  a. 名詞の現在進行形?  Karon と共に
         karong gabiona と karong gabii の違い
         今日の夜、まだ夜になっていないときにはkarong gabii を使います。もう既に夜になっている
         時には、karong gabiona/kabhiona を使います。
         Alimuot kaayo karong gabiona. 今夜はむしますね。
         Motugpa ang bagyo karong gabii kuno.今夜にも台風が上陸するそうだ。
         同様にadlaw, buntag, hapon, semana, bulan, tuig 等の時をあらわす名詞の語尾に -a を
         つけることで、現在形にすることができます。
         Atong humanon ang trabaho karong buntaga.午前中に仕事を終わらせましょう。
         Naay traffic accident karong buntag.        今日の午前、交通事故があったそうだ。
         buntag         buntaga          gabii       gabhiona
         hapon          hapona           adlaw       adlawa
         semana         semanaha         bulan       bulana
         tuig           tuiga


  b. 人称代名詞の所有格に付けて、~のもの
         akoa           私のもの
         imoha          あなたのもの
         iyaha          彼のもの
         atoa           私たちのもの
         inyoha         あなた方のもの
         ilaha          彼らのもの
  c. 名詞につけて眼前にあることを示す
         aning dalana              dihang dapita
         anang panahuna



戻る   Welcome ページに戻る


使い方  辞書の使い方他
文法   一度目を通すとビサヤ語がわかりやすくなります。
単語例  良く使われる単語とその例文
簡単な表現  一口ビサヤ、簡単な表現集です。
日常会話  う~ん、むしろあまり使われないかな?
辞書 辞書は重いので時間がかかります。高速回線の方のみOKです。
辞書エクセルファイルでダウンロード方はこちらです。
辞書CSVファイルでダウンロード方はこちらです。
辞書はエクセルファイルやCSVファイルがお勧めです
      1 Pronunciation                7      Affix                       13 Affix 2
              Conversation
      2 About conversation           8      Interrogative               14 Appendices
      3 Daily Conversation           9      Negative
      4 Subject and Predicate        10     Imperative
      5 Simple Phrases               11     Compound
      6 Tense                        12     Inflection



1       Pronunciation and the way of reading
1-1     The pronunciation of the vowel is almost the same as Japanese "a-e-i-o-u".
        But "i" and "e" have close pronunciation while "u" and "o" are close also.
        "i" sounds stronger than "e" while "u" sounds stronger than "o".
        "u" and "o" or "i" and "e" are sometimes confused when they are written.
        Originally Visayan is three vowel language same as Okinawa's.


1-2     Pronunciation of Consonant
        It's almost read as Roman alphabet, but you must be careful "g, ng"
        "g" should be pronounced of strong sound [g] of English "go".
        "ng" is pronounced as one character. It is not "n-g" but nasal of "g".
        The pronunciation of "ng" is same as English "ng" of "Song"




1-3     A consonant in word-final position of "t" or "k"
        In case the consonant in word-final position is "t" or "k", the fore vowel sounds
        short and interupted like "cut, get " in English.
1-4     The exceptional way of reading.
        The article "mga" which shows plural is read in the exactly same way with "manga".
1-5     The way of reading when there is a hyphen/apostrophe
        "pag-abut"; Read separately "pag" and "abut", do not continue "pa-ga-but".
        "dad-i"; Read "dad" and "i", do not continue "da-di".
1-6     How to read a consonant "j"
        There are proper nouns in which "J" is pronounced as "H" like "Jagna, Jasmin, Juan".
        It may be Spanish origin, while others like English origin "Joe" may be pronounced as "J".
1-7     How to read "tsa", "tse", "tsi", "tso", "tsu"
        Yo can pronounce "tsa, tse, tsi, tso, tsu" like as "cha, che, che, cho, cho"



1-8     Read/Pronounce words separately
        They don't pronounce the words continuously or clingingly.
        For example; "Ang iyang sapot" should be pronounced "ang-iyang-sapot", not "angiyang-sapot"
        It means the last consonant of the former word would not cling to the vowel of the next word.
1-9   Accent
      Most of the cases the accent of words are on the last syllable or the second to the last (penult).


2     About the conversation
2-1   The mixture of the language.
       Mixing words or sentences of English, Spanish or Tagalog into Visayan sentences are very popular
      in the usual conversation.
      Please refer the following example, the oblique letters are English.
       Si Pusong mo-apply sa pagka radio announcer kay nabasahan man niya sa Super balita
      nga-wanted ug announcer ang DY Way Tingog.


2-2   Regional differences
      Both pronunciation and grammar vary in each state and the area a little.
             Cebu area
             The example that 'l' changes to 'w'.
             bulan (moon) -> buwan      magdula (play) ->magduwa
             naghulat (wait) -> naghuwat


             Bohol
             The example that y changes in j
             Maayong buntag -> Maajong buntag


2-3   Abakada
       There are no C, F, Q, V, X, Z in Abakada (English ABC) of Filipino.
       But, using English ABC is more convenient for the loanword as well. There is no pronunci-
      ation of "v", "f" or "th", and pronunciation never varies to the character, not like English.
      It is the language which is easy to pronounce and to learn for us Japanese.
      "f" was changed to "p", and "v" was changed to "b" when it is adopted in Visayan.
      But of course there are persons who do English or spanish
      pronunciation, too. Just same as the loanword in Japanese.


3     Daily conversation Refer: sheet 'short'
3-1   Many greetings seem in English besides the followings.
      Maayong buntag.                          Good morning.
      Maayong udto.                            Good day. (at noon)
      Maayong hapon.                           Good afternoon.
      Maayong gabii.                           Good evening.
      Molakaw na ko.                           Good bye. (I go now)
      Adto na ko.                              Good bye. (I go now)
      Mouli na ko.                             Good bye. (I go home now)
      Bye.                                     Bye. Popular though English.
      Maayong pag-abot.                        Welcome.
      Kumusta ka?                              How are you?
      Maayo man, salamat, ikaw?                Fine, thank you. And you?
      Dayon. / Dayon lang.                     Come in.
      Palihug.                                 Please.
      Palihug lingkod.                         Please sit down.
      Palihug tindog.                          Please stand up.


3-2   Simple expression
      Daghang salamat.                         Thank you very much.
      Salamat.                                 Thank you.
      Walay sapayan.                           Not at all.
      Ikskyusmi.                               Excuse me.
      Pasayloa ko.                             I'm sorry.
      Oo.                                      Yes.
      Dili.                                    No.                   Future / will denial
      Wala.                                    No.                   Past / existence denial
      Di ba?                                   isn't it?
      Gigutom na ko.                           I'm hungry already.
      Hatagi ko ug saging.                     Give me a banana.
      Uhaw na ko.                              I'm thirsty.
      Dad-i ko ug tubig.                       Bring me water.
      Kapoy ka ba? / Gikapoy naka?             Are you tired?
              "ba" is the same as Japanese "~ka", and makes an interrogative sentence.
      Humana 'ta.                              Let's end it.
      Asa ka paingon?                          Where are you going?
      Sa Cebu mamalit.                         To Cebu for shopping.
      Unsa 'na?                                What's that?
      Pila ba kana? / Pila na?                 How much is that?
      Kadyot lang!                             Just a minute.
      Pag-amping!                              Take care.
      Pagbantay.                               Beware. Watch out!
      Unsa nay oras karon?                     What time is it now?
      Alas dos.                                2 o'clock.


4     Subject and Predicate
      I don't know the expression of "Subject and Predicate" is suitable for Visayan grammar.
      Basically parallel placing two phrases expresses the two matters are same.
      If phrase A and phrase B is equal, it can be shown AB or BA.
      When we want to say "I am a student.", it becomes "I student" or "Student I"


4-1   There are three ways to show the subject as the following.
              (1)    The nominative of the pronoun
              (2)    Person's name with article "si".
              (3)    Noun /Phrase with article "ang".
4-1-1   The nominative of the pronoun


                                      abbr.
              I                ako     ko            The point with the person pronoun is that
              We              kami     mi           there are two kinds of the first person plural.
              We               kita    ta           One is only first person, while the other contains
              You              ikaw    ka           second person.
              You             kamo mo               In the case of "kami", it points only ourselves,
              She/He           siya    ya           while in the case of "kita", it containes "you".
              They             sila    la            Frequently abbreviations are used for the
              This             kini    ni           nominative when they are placed in the middle of
              That            kana     na           the sentence.


              Hapones ako.                                    I'm a Japanese.
              Kami kugihan.                                   We are industrious.
              Mokaon ta.                                      Let's eat.
              Ikaw guapa.                                     You are beautiful.
              Buotan ka.                                      You are good person.
              Gawas siya.                                     He is out.
              Nagdula sila ug tenis.                          They are playing tennis.
              Nindot kini!                                    This is nice.
              Unsa man 'na?                                   What is that?


              'kami' and 'kita'
              'kami' excludes the one whom you are talking to and 'kita' includes it.
              So the following conversation is possible.
                        Moadto ba kita?             Shall we go?
                                              ( moadto = adto: future tense of 'go' )
                        Dili, moadto kamo.          No, you go.
                                              ( Dili = No )
              It sounds strange when it is translated literally as the right . But the meaning is
                        Shall we (including you) go?
                        No. You go without me.
              'siya'
              In the case of 'siya' the gender is not stated, it is either 'he' or 'she'.
              In this text it will be translated only one gender.


4-1-2         Article
        (1)   'si' article for name of person
              'si' is put only for name of person or pronoun of family (tatay,nanay,lolo,lola, etc.).
              The pronoun of family starts by a large letter like as usual name of person.
              Ako si Luis.                                    I am Luis.
            Kini si Tony.                                This is Tony.
            Nasuko si Tatay.                             Father got angry.
            Mitindog si Anna.                            Anna stood up.
            Si Lolo gustong moinum ug tuba.              Grandpa wants to drink Tuba.
                   ( gusto =like; moinum = will drink; tuba = wine of coconut tree )




      (2)    'ang' article shows the nominative
             'ang' is put before noun or phrase, and indicates the subject.
            Ang kahoy dako.                              The tree is big.
                   ( kahoy = tree; dako = big )
            Nindot ang mga bulak.                        The flowers are beautiful.
                   ( nindot = beautiful; mga = plural is shown; bulak = flower )


4-2   The position of the subject and the predicate
      A subject doesn't need to come before the predicate in Visayan.
      It is natural that the predicate rather comes to the front.
      The following sentences have same meaning..
            Siya si Nilo.         Si Nilo siya.                          He is Nilo.
            Miingon siya.         Siya miingon.                          She said.
            Nasakit si Lola.      Si Lola nasakit.                       Grand mother got sick.
                                         (lola = GrandMa;      sakit = sickness )
            Gamay ang balay. Ang balay gamay.                            The house is small.
                                         (balay = house;       gamay = small )


4-3   The example of simple sentence
      (1)   Ako gigutom na.       Gigutom na ako.        I'm hungry already.
                                         (gutom = hungry;       na = already )
            Kugihan sila.         Sila kugihan.          They are industrious.
                                         (kugihan = industrious )
            Siya naghilak.        Naghilak siya.         She was crying.
                                         (naghilak = be crying )


      (2)   Si Nanay nagluto ug panihapon.               Mother is cooking for dinner.
                   (nagluto = be cooking;         panihapon = supper; ug = for )
            "si" can be used even more than one person.
            Si Tatay ug Nanay nigawas na.                Both father and mother went out.
                   (tatay = father; ug = and; gawas = out )


      (3)   Misinggit ang bata.                          The child shouted.
                   (misinggit = shouted; bata = child )
            Ang akong igsoong babae gwapa.               My sister is beautiful.
                   (akong = my; igsoon = brother/sister; babae = woman; gwapa = beauty)
4-4   Whether the term of the "nominative" is suitable?
      As for the subject it isn't limited who is carried out an action in the case of Visayan.
      The object which is wanted to put emphasis on in the sentence becomes the subject.
      For example, "I ran through Mango Avenue." When it is said in Visayan,
                                        (
             Nagdagan ko sa Mango Avenue. nagdagan = run, be running )
             or
             Gidagan nako ang Mango Avenue.
                      ( gidagan = passive voice of 'dagan'; nako = possessive case of 'ako' )
      Though in the first sentence "ko" is the same as English "I" with the subject.
      While 'Mango Avenue' is the subject by the second sentence.
      When it is translated literally;
      It is Mango Avenue where I have run. Or
      It is Mango Avenue that I have run.          Refer to an affix gi-.


5     Simple phrases
5-1   ligature         The noun modified by an adjective is connected with nga (ligature).
             (By the sound which hung on the nose)
             "nindot nga bulak"          beautiful flower (bulak = flower; nindot = beautiful)
             "bulak nga nindot"          beautiful flower
             Even if the sequence of noun and adjective is changed the meaning doesn't change.
             In other words, it doesn't care even if the adjective doesn't come to the front.


          a. When a previous word ends in vowel, 'ng' is put at the end of that word.
                      gwapang babae or babaeng gwapa                    beautiful girl
                      isdang gamay or gamay nga isda                    small fish
                                            (isda = fish; gamay = small )
                      'gamay nga isda' or 'isda nga gamay' is also OK.


          b. When the previous word ends 'y' or 'w', it can be treated as it ends in vowel.
                      'gamay nga isda' or 'gamayng isda' both ok.


          c. 'g' is just put and connected when the front word ends in 'n'.
                      'dahong laya' or 'layang dahon'                   dried leaf
                                            (dahon = leaf; laya = dried )


          d. "nga" is used as well for connecting a sentence and a sentence.
             Gusto si Masako nga magluto ug panihapon.
                            Masako likes to cook dinner.                       (Gusto = like )
                      (magluto = future tense of "cook";      panihapon = dinner )
             This is interpretable as a connection of "gusto si Masako (Masako likes )and
             "magluto ug panihapon" (cook dinner).
                 In this case also we can use above-mentioned a.b.c.rules. So we can say also like
              the following.                 Si Masako gustong magluto ug panihapon.


5-2   The possessive/objective
      (1) Personal pronoun
                             possessive         +nga         postposition abbreviate
              my               ako              akong             nako           'ko
              our              amo              among             namo           'mo
              our               ato             atong             nato           'to
              your             imo              imong             nimo           'mo
              your             inyo             inyong            ninyo          'nyo
              his/her           iya             iyang             niya           'iya
              their             ila             ilang             nila           'la


              Possesive pronoun changes its form by the position of the modifier.
              akong libro or libro nako                                  my book
                             ( libro = book )
              imong anak / anak nimo                                     your child
              The child who faces "adult" is "bata" and the child toward "parents" is "anak".
              among eskwelahan/ eskwelahan namo                          our school
                             ( eskwelahan = school )
              The noun modified with these pronouns can be connected with "nga", too.
              imong anak nga babae                  your female child (your daughter)
              ilang himoon nga malingaw             the interest (hobby) which they like
                             ( himoon = doing, act malingaw = enjoy )
      (2)     Article 'ni'
              You should use article 'ni' before a name of person in possessive form.
              igsoon ni Tatay                                            brother/siter of Father
              Nindot ang pintura ni Mary.                                The paint of Mary is beautiful.
      (3)     use 'sa' for common noun
              mapa sa Tokyo                                              A map of Tokyo
              kalinaw sa kalibutan                                       World peace


5-3   Simple sentence examples which the phrases connected with "nga".
              Punita ang mga dahong laya.           Pick up the fallen leaves.
                      (punita ang... Pick up)       ('mga' shows plural)
              Si Nanay nagluto ug mga lamiang pagkaon.
                                                    Mother is cooking delicious dishes.
                      (nagluto = is cooking; lamian = delicious; pagkaon = dish)


6     Tense
6-1   Visayan tense is divided into two, the past and the future while in English there are three.


      English                         past              present                future
                                                    ↑
                                                the present
                                                    ↓
      Visayan                      past                       future


            past tense              ←-→
            past tense                 ←-→
            past tense                   ← →
            future tense                   ←-→
            future tense                     ←-→

      Any that action has already begun is past tense.
      Any that has not yet started or had not realized is future tense.
*     Future tense may be used when general truth is expressed.
      Mosubang ang adlaw sa sidlakan.           The sun rises in the east.
                      ( mosubang = will rise; adlaw = sun, day; sidlakan = east )
6-2    The distinction of the past tense and the future tense is done by "prefix" or "suffix"
      which put on to the root word. There are many kinds of prefix or suffix such as
      "na-, ma-, ni-, mo-, nag-, mag-, gi-, i-, -an, -on, -a, -i" and so on.
      The prefix which makes past tense apt to begin from "n" for the first letter and "m" for the
      future tense.
6-3   Example
      Naghulat ko nimo gahapon.                        I was waiting for you yesterday.
                      ( hulat = wait; naghulat = was waiting; gahapon = yesterday )
      Maghulat ko nimo ugma.                           I 'll be waiting for you tomorrow.
                      ( maghulat = will wait; ugma = tomorrow )
      Midula siya og golf sa miaging semana.           He played golf last week.
                      ( midula = played; miaging = former; semana = week )
                      'og' or 'ug' shows objective and sometimes abbreviated as 'g.
                      There is 'ug' which means 'and' also.
      Modula sila'g golf ugma.                         They will play golf tomorrow.
                      ( modula = will play )
      Nakatulog kaayo gabii ang bata.                  The child slept well last night.
                      ( nakatulog = could sleep; kaayo = very )
      Makatulog ko karong gabii.                       I can sleep tonight.
                      ( makatulog = will be able to sleep; karon = now )
      Nahulog ang bata sa yuta.                        The child fell into the ground.
                      ( nahulog = fell; yuta = ground )
      Mahulog ang unggoy gikan sa sanga.               A monkey will fall from the branch.
                      ( mahulog = will fall; unggoy = monkey; sanga = branch )
      Iyang gisulat ang imong ngalan sa papel.         He wrote your name on the paper.
                      ( gisulat = was written; ngalan = name; papel = paper )
      Isulat nako ang imong ngalan sa papel.           I write your name in the paper.
                    ( isulat = will be written )
      Basahon nako ugma ang libro.                      I will read the book tomorrow.
                    ( basahon = will read; libro = book )


7     Affix
7-1   'Affix' (prefix, infix or suffix) is one of characteristics of the Philippine language.
      It gives a various meaning to a basic word by putting affix before the stem or inside or at the
      back. It can make an adjective, a verb or a noun by giving an affix to the root word or even a
      loanword.
      kaon: Taking an example 'eat'
              mikaon               have eaten           mokaon        will eat
              pag-kaon             meal                 nagkaon       be eating
              inigkaon             when eating          makakaon      able to eat
              gikaon               which be eaten
      lipay: In the case of 'happy'
              nalipay              enjoy                malipay       happy
              kalipay              happiness            malipayon     happy
              pagkalipay           very happy           naglipay      satisfy
              kinamalipayon        the most happy


      There are cases not only an affix is stuck but many, and the meaning develops. Refer 7-14.


7-2   nag, mag, pag        progressive
      It becomes a verb by putting 'nag' (past tense), 'mag' (future tense) before the stem.
      It is used when the progressive form or a habit is shown.
      When 'pag' is put, it becomes a gerund as it is stated later.
                                                   They
              Nagdula sila ug tenis sa miaging semana. played tennis last week.
                    ( dula = play; semana= week; miaging semana = the last week )
              Nagdula sila ug tenis karon.              They play tennis today.
              Magdula sila ug tenis ugma.               They will play tennis tomorrow.
                    ( karon = today, now; ugma = tomorrow )
              Naghulat si Nanay niya.                   Mother is waiting for her.
              It isn't known whether she was waiting or is, by this sentence only.
              Magbasa si Juan ug libro unya.            Juan will read the book later.
                    ( basa = read; libro = book )
              Kinsa ang magbasa sa sulat.               Who will read the letter?
                    ( kinsa = who; sulat = letter )
              Nag-una nila si Trining.                  Trining is ahead of them.
                    ( una = the first )
        'naga-maga' is used instead of 'nag-mag' in the time when it needs to make clear or
      emphasize that the movement is going on (progressive).
7-3     ni、mi、mo
        In the case of past tense 'mi' or 'ni' is put on before the stem and 'mo' for future tense.
              Midula siya ug tenis sa miaging gabii.           He played tennis last night.
              Midula siya ug tenis karon.                      He played tennis today.
              Modula siya ug tenis ugma.                       He will play tennis tomorrow.
              When the subject is plural 'ni' is more popular than 'mi'.
              Nidula kami ug tenis gahapon.                    We played tennis yesterday.
              Niadto na sila sa Sugbo.                         They went to Cebu already.
                     ( adto = go; Sugbo = Cebu city )



7-4     naka、maka
        It becomes perfect tense when 'naka' or 'maka' is put on the stem as a prefix.
        'naka' is past or present perfect tense and 'maka' is for future one.
        There is an implication of possibility as "be able to do" in the both cases.
              Nakatulog kaayo gabii ang masakitong bata. ( tulog = sleep )
                     (masakiton = sick )                 The sick child could sleep well last night.
              Nakakita ko ug milagro.                          I saw a miracle.
                     ( kita = look milagro = miracle )
              Nakahimo siya ug usa ka salaod.                  He committed a crime.
                     ( himo = do usa ka = one of salaod = sin/crime/failure )
              Nakasunod siya ug dakong katigayonan.            He inherited enormous wealth.
                     ( sunod = follow/inherit dako = big katigayonan = fortune )
              Nakabuak siya ug dakong plato.                   She broke a big plate.
                     ( buak = break )
              Nakasakit ako sa iyang balatian.                 I hurt her feeling.
                     ( sakit = harm/injure balatian = feeling/heart )
                                                        He
              Nakautang siya nako ug usa ka gatus ka pesos. borrows 100 pesos from me.
                     ( utang = debt/borrow money gatus = 100 )
              Nakasabot ko sa imong katin-awan.                I understand your explanation.
                     ( sabot = understand katin-awan = explanation )
              Makaantus ka ba sa sakit?                        Can you bear the pain?
                     ( antus = endure sakit = pain )


7-5     Affix can be attached to noun or loanword too.
        When prefix is given, a noun or a foreign word can be changed to the verb.
                     Nagtenis kami kagabii.                    Last night we played tennis.
                     Mag-check-in ta una.                      Let's check-in first.



7-6     na、ma、nanga、manga、nahi、mahi
7-6-1   It becomes an intransitive verb or passivity when 'na' or 'ma' is put on the stem as a prefix.
        As for the past or present completion tense 'na', and for the future one 'ma' is adopt.
        Some of the verb (mostly intransitive) use only this conjugation.
        'na' or 'ma' is used to make verb using adjective or noun as a stem.
        It can be often translated "become" or "the one who did"
         'nanga-manga' may be used instead of 'na-ma' when the subject is plural.
        ma' is used also to make adjevtive.


7-6-2   Passive expression
               Natukod nila ang balay.           The house was built by them.
                             ( tukod = build; balay = house )
               Nalakat namo ang dalan.           We walked the street.
                             ( lakat = walk; dalan = street )
               Nakita niya ang daghang paburot.         She saw a lot of balloons.
                             ( kita = see; daghan = plenty; paburot = balloon )
               These can be expressed as 'ilang natukod', 'among nalakat' or 'iyang nakita'.
               'na' or 'ma' may sometimes be with suffix 'an' to emphasize completion.
               Iyang nakitaan ang paburot nga pula. She had seen a red balloon.


7-6-3   Intransitive
               Nahulog ang bata.                                A kid fell down.
               Nahulog sa yuta ang prutas.                      The fruit fell into the ground.
                             ( yuta = ground, earth; prutas = fruit )
               Nabali ang sanga.                                The branch was broken.
               Natulog ang bata sa katre.                       The child slept in the bed.
               Matulog ako ugma sa inyong balay.                I will sleep in your house tomorrow.
               Nabuak ang baso.                                 The glass was broken.
                             ( buak = break; baso = cup, glass )
               Nahadlok ang babae sa halas.                     The woman was afraid of snakes.
                             ( hadlok = be afraid; halas = snake )
               Matulog ko ug sayo karong gabii.                 I will go to bed early tonight.
                             ( sayo = early )
        There are verbs whose root word meanings change when transitive change intransitive.
               miadto = went;    naadto = done
               Miadto siya sa Manila.                   He went to Manila.
               Naadto na nako ang imong gisugo.         I have done what you had requested.
                       ( sugo = request, order; gisugo = which was requested )


        Some verbs take 'nahi' or 'mahi'.
                       Or maybe we should think 'hi+root' as one word.
               Nahikurat ko sa balita.                  I was surprised at the news.
                       ( balita = news, announce )
               Nahigugma siya nimo.                     She is in love with you.
               Nahisulat niya ang tula.                 The poem was written by him.
                                                    D
               Nahibalo ba ka ug unsay nahitabo niya? o you know what has happened to him?
                      ( ba = make interrogative;      Nahitabo = what is happened )
        'nanga-manga' is taken instead of 'na-ma' when it is emphasized that a subject is plural.
              Nangahulog sila sa kahoy.                      They fell down from the tree.
              Nangabali ang mga sanga.                       Branches were broken.
              Nangasakit ang mga bata.                       The children became sick.


7-6-4   Examples to put on the adjective or on the noun and which becomes a verb.
              Ang bata nako namaayo hangtod karong buntag.
                                                   My baby recovered by this morning.
              ( maayo = good; namaayo = become good; hangtod = until )
                                                   His
              Naputi ang iyang buhok sa usa ka gabii. hair became white by one night.
              ( puti = white; naputi = become white )
              Ang damgo niya maabogado ug mokuha og daghang kuwarta.
              ( abogado = lawyer )          It is his dream to be a lawyer and get plenty of money.
              Kung mahuman ka sa imong kurso maabogado ka na!
                                            You will be a lawyer when you finish your course.
7-6-5   As making adjective
              There are many adjectives which have 'ma' as prefix.


7-7     Prefix gi-i
        If you attach prefix 'gi' or 'i', it makes passive voice and this expression is popular in Visayan.
              Gisulat nako ang awit.                         The song was written by me.
        In the above sample, "gisulat" is translated with "the written thing"
                                                             It is the song which was written by me.
              Gidala nako si Inday.                          I brought Inday.
                                                             Who I brought is Inday.
        Above two samples can be expressed "Akong gisulat ang awit." or "Akong gidala si Inday".
              Gipaak ako sa kasag.                           I was nipped by a crab.
              Giabot ko sa kaguol.                           I became sad.
                      ( kaguol = sadness )
              Wala nako gituyo.                              It wasn't my intention.
                      ( tuyo = intend )
              Unsay imong gisulti?                           What have you said?
        A prefix gi- shows condition about the intransitive verb.
              Gigutom ako.                                   I'm hungry.
              Giuhaw siya.                                   She felt thirsty.
              Giadto nako ang kabaw sa tunaan.               I brought the carabao for bathing.
        A beneficiary is sometimes taken as a nominative and in such case suffix 'an" is added.
              Gibuhatan ni Luz ug sinina ang monyeka.
                                            It was the doll for that Luz made a dress.
              Gibuhat ni Luz ang sinina sa monyeka.
                                            It was a dress that Luz made for the doll.
              The future tense of the prefix 'gi' is 'i-'.
              Akong ihalad kining awit sa akong inahan.         I offer this song to my mother.
              Kining awit ihalad nako para sa akong inahan.
                     ( halad = offer )
              Gisulat ang awit karon.                           The song is written now.
              Akong isulat ang imong ngalan sa papel.           I write your name on the paper.
                     ( ngalan = name; papel = paper )
              Isulat nako ang imong ngalan sa papel.
              Kining ballpen ihatag nimo kanako?                You give me this ball pen?


7-8    When prefix 'pa' is stuck, it changes the meaning contained "let one do". (causative)
              Miabot kami alas sete sa kagabii.         Last night we arrived at seven.
              Gipaabot nako ang mga bisita.             I welcomed/waited visitors.
                     ( abot = arrive; paabot = greet/wait )
              Gidala niya ang bugnaw nga tubig.         she brought cold water.
                     ( bugnaw = cold )
              Gipadala niya ang bag-ong libro.          She sent a new book.
                     ( dala = bring; padala = send )
              Patan-awa siya sa imong sulat.            Show your letter to her.
                     ( tan-aw = look; patan-aw = show )
                                                  Let
              Padayona ug palingkura ang mga bisita. the guests in and sit.
                     ( Dayon ug lingkud! = Come in and have a seat! )
              Akong gipahigda ang batang nasakit. I laid down the sick child.
                     ( higda = lie down; pahigda = lay down )
              Ikaw pakitaon ko sa akong tinagoan.       I'll show you my secret.
                     ( kita = look; pakita = show; tago = hide; tinagoan = secret )


7-9    pang/nang/mang
       "nang-mang" is used when a stem begins from the specific consonant though it gives the
       same meaning as "nag, mag". A word which begin with "pang" is a gerund or a noun.
              Nangutana si Tatay "Nganong naulahi ka?"
                                                        My father asked " why are you late?"
              Wala ko mangutana niya.                   I did not ask him.
                                                 I did
              Wala nako tubaga ang iyang pangutana. not answer his question.
       This conjugation is a form of the result that the first letter of the stem was lost.


7-10   Suffix "on", "hon"
       Suffix "on" ( In some case to attach to vowel it may be "hon") shows future tense and also
       shows actors will. Use passive voice.
              Patyon ko ikaw.                           I will kill you.
              Basahon nako ugma ang libro.              I'll read the book tomorrow.
              Sulaton ni Juan ang estorya.              The story will be written by Juan.
              Basahon ni Lito ang libro.                Lito will read the book.
              Awiton nila ang kanta karong gabii.       They will sing the song tonight.
7-11   suffix -a, -i
       When you put suffix -a or -i, you can make imperative sentence.
           a. a. put suffix -a after verb end.
              Kan-a ang keyk.                                 Eat the cake.
              Tan-awa!                                        Look!
              Bukha ang imong mga mata!                       Open your eyes!
           b. a. put suffix -i after verb end then objective become clear.
              Dad-i ko ug tubig.                              Bring me water.
              Naabli ang portahan.                            The door was opened.
              Ablihi ang portahan.                            Open the door (for me).


       The difference of -a and -i is like the following.
              Buhata ang senina sa monyeka.                   Make a dress for the doll.
              Buhati ug senina ang monyeka.                   Let the doll be made a dress.
              Basaha ang libro.                               Read the book.
              Basahi siya ug libro.                           Read the book for him.
              But sometimes it's not so clear like the following.
              Putli ang pisi.                                 Let the string be cut.
              Putla ang pisi.                                 Cut the string.


       When a suffix attached a plenty of stem also have change like the following.
              Imni kining juice. (inom)                       Drink this juice.
              Imna kining juice. (inom)                       Drink this juice.
              Dalhi ko og tubig. (dala)                       Bring me water.
              Dalha ang tubig. (dala)                         Bring the water.


7-12   Suffix "an"
         Suffix "an" is used when the object of action was focused and became a subject.
       "where it has done" or "what it was done" is the feeling translation.
                                                  The
              Ang gamay nga balay dulaan sa prinsesa. princess played in the small house.
                                          It is the small house in which the princess was playing.
              Hatagan ni Luis si Bronzie ug libro.      Luis gave a book to Bronzie.
              Katulgan sa bisita ang imong kwarto. The guest slept in your room.
              Bisitahan ni Rey si Fe.                   Rey visited Fe.
       In case to show a custom.
              Akong hugasan ang awto nako kada Sabado.Every Saturday I wash may car.
              Akong labhan ang senina nako kada adlaw. Everyday I wash my clothes.


7-13   Expression of "what " or "which"
              Kini akong gustong mahibaloan.            This is what I like to know.
              Unsay imong gibuhat?                      What did you do?
              Unsay imong buhaton?                      What will you do?
              Unsay imong nabuhat?                        What have you done?
              Daghan pa kaayo kita ug buhaton.            We have still plenty to do.


7-14   Prefix ka-, ka- -an, ka- -on
       When the prefix 'ka' was stuck to stem it become noun. In case of additional suffix 'an' it become
       a collective noun or an abstract noun.
              mingaw lonely                        kamingaw loneliness
              sayod know                           kasayuran       knowledge
              matay      die                       kamatayon       death
              asul      blue                       kaasul         blueness
              Gusto kong asul nga langit.                 I like the blue sky.
              Gusto ko sa kaasul sa langit.               I like the blueness of the sky.


7-15   Prefix ga-
       Prefix 'ga-' is used same as 'nag-' or 'na-' in case.
              Gailis ko ug sapatos.                       I changed my shoes.
              Nagilis ko ug sapatos.                      I changed my shoes.
              Giilisan nako ang sapatos.                  I changed my shoes.
              Gaguol ko nga mawala ka kanako.             I am sad that you leave me.
              Maguol ko nga mawala ka kanako.             I am sad that you leave me.
7-16   combination of affix
              bangga: bump                         banggaay: bump each other
              ('-ay' is a suffix which mean "each other")
              kabanggaay: collision                nagkabanggaay: had a collision
              pagkabanggaay: having a collision


7-17   In affix there are not only prefix or suffix but also infix like as 'in' or 'um'.
              mahal: worthy ⇒ minahal: sweetheart
              buhat: make ⇒ binuhat: artificial
              bulan: month ⇒ binulan: monthly
              Pasko: Christmas ⇒ pinaskohan: Christmas gift


8      Interrogative sentence
8-1    Using 'ba'
       You can make Interrogative sentence by changing the tone high the end of the sentence.
       But if you add 'ba' then it makes more clear.
              Molakaw ba sila ugma?                               Will they leave tomorrow?
              Buotan ba kanang babae?                             Is that woman kind?
              Mokaon ba ako?                                      Shall I eat?
              Limpyo ba ang bata?                                 Is the child clean?
              Kugihan ba si Pedro?                                Is Pedro industrious?
       'ba' is usually placed after the verb or predicate. But monosyllabic words
       ( ka, ko, mo, na, pa, etc) may be placed before 'ba'.
            Molakaw na ba sila?                             Will they go now?
            Molakaw ka na ba? Molakaw na ba ka?             Will you go already?
            Hugaw pa ba siya?                               Is he still dirty?


      'makahimo' or 'mahimo' is corresponding 'can' or 'may' in English.
            Makahimo ka ba pagsulti niya?                   Could you tell him?


      * The answer to the interrogative sentence using 'ba' is 'Oo/O' or 'Dili/Di' or 'Wala/Wa'.


8-2   Interrogative pronoun
      'ba' is not must when you use interrogative pronoun.
      kinsa who
            Kinsa ba ang imong kauban?               Who is your company?
            Kinsa bay imong kauban?
            Kinsa ka?                                Who are you?
            Kinsa ang kinsa?                         Who is who?
      unsa what
            Unsa ba ang imong gusto.                 What do you like?
            Unsa bay imong gusto?                    (What is your favorite?)
            Unsay ngalan nimo?                       What is your name?
                   bay' or 'unsay' is same as 'ba ang' or 'unsa ang'.
            Unsa ka kataas?                          How tall are you?
            Unsa mang dulaa?                         What kind of play?
            Unsang isdaa?                            What kind of fish?
            Unsa ang bahin nimo?                     How about you?
            Gi-unsa nimo pagkaila nako?              How did you know me?
            Naunsa kaha?                             What happened?
            Unsa na imong giluto?                    What did you cook?
            Naunsa na imong giluto?                  What happened in your cooking.
      ngano why
            Nganong nagkatawa ka?                    Why are you laughing?
            Wala ako masayod ngano.                  I don't know why.
      kanus-a when;       anus-a when (limit only future tense)
            Kanus-a ka ba molakaw?                   When will you go?
            Anus-a ka molakaw?
            Kanus-a ba sila moabot?                  When will they arrive?
            Kanus-a ka mianhi?                       When did you come?
      tagpila how much
            Tagpila ba kini?                         How much is this?
                                                H
            Tagpila ba ang abang sa usa ka adlaw? ow much is the hire for one day.
                   ( abang = rental, hire )
      pila how many, how much
            Pila ba ang imong anak?                  How many children do you have?
             Pila bay imong anak?                       How many children do you have?
             Pila kabuok ang imong igsoon?              How many brothers/sisters do you have?
                                  kabuok: unit of numerable thing
             Pila kametro ang kalawom sa dagat? How many meters is the depth of the sea?
      asa where
             Asa ka ba paingon?                         Where are you going?
             Asa ako mopalit ug ticket sa Supercat?Where shall I buy the ticket for the Super Cat?
      hain where
             Hain ang lugar sa cosmetik?                Where is the place for cosmetics.
      diin   where(past tense)
             Diin siya gikan?                           Where does he come from?
      kumosta how
             Kumosta ang imong Inahan?                  How is your mother?


8-3   Exclamatory sentence
             pagka-
             Pagkanindot niining bungtod.               How beautiful this mountain is!
             Pagkadako sa building.                     How big the building is!
             Pagkataas mo.                              How tall you are!
             unsa
             Unsa kanindot kining bungtod!              How beautiful this mountain is!
             Unsa kadako ang building.                  How big the building is!
             Unsa man ang imong katas-on.               How tall you are!
             Unsa kalooy.                               How pity!
             It's similar to interrogative sentence.
             Unsa kalawom ang suba.                     How deep the river is.
             Unsa ba kalawom ang suba?                  How deep is the river?


9     Negative sentence
9-1   To make negative sentence 'wala' or 'dili' is put on the top or before verb.
      Basically 'wala' is for the past tense and 'dili' is for future tense.
       The verb after 'wala' or 'dili' takes future tense form.


             Wala sila mokaon. / Sila wala mokaon.They didn't eat (anything).
             Wala siya mosulti sa tinuod.               She didn't tell the truth.
             Siya wala mosulti sa tinuod.
             Wala siya moabot.                          He hasn't arrived.
             Wala ako makasabot.                        I don't understand.
             Wala magbanga atong sakyanan..             Our vehicle had not bumped.
             Dili siya mokaon.                          He will not eat.
             Dili siya mosulti sa tinuod.               She will not tell the truth.
             Dili sila gustong molakaw.                 They don't want to go.
             Dili kini mabuak.                          This will not be broken.
9-2    'wala' is used as the meaning of 'nothing'.
       In this case 'dili' is not good even in the future tense.
              Wala siya dinhi.                           He is not here.
              Duna ka bay libro?                         Do you have a book?
              Wala.                                      No.
              Wala kami klase karon.                     We don't have class today.
              Kami walay klase ugma.                     We will not have class tomorrow.
       When you put prefix 'na' or 'ma', wala become a verb also.
              Nawala ang akong lapis.                    My pencil was lost.


9-3    To show the will or feeling, 'dili' is useful.
              Moadto ka ba sa Sugbo? Dili.               Will you go to Cebu city? No, I won't.
              Gusto ka ba'g saging?                      Dou you like banana?
              Dili ako gusto ug saging.                  No, I don't like banana.
              Ang akong tubag dili.                      My answer is No.
              Dili ko moadto sa merkado.                 I will not go to market.


9-4    'dili' is often abridged as 'di' and 'wala' is as 'wa' likewise.


10     Imperative
10-1   Imperative sentence by passive voice
       When it is used to focus to the recipients, put the suffix 'i' to the end of stem.
              Tabangi ko!                                Help me!
              Tagai ko ug tubig.                         Give me a glass of water.
              Paliti ug dulaan ang bata.                 Buy a toy for the child.
       Put the suffix 'a' to the top of stem when to focus to the recipients,
              Kantaha ang mga hymn.                      Sing the hymns.
              Tan-awa! (ang bulak)                       Look! (the flower)
              Tubag! Tubaga na ako.                      Answer, answer me immediately.


10-2   Active voice
              Root word or gerund form
              If you wish the action immediately add 'na'(already).
           a. gerund: put 'pag' as prefix.
              Pagsulti sa tinuod.                        Tell the truth.
              Pagbantay sa paglakaw!                     Be careful for walking.
              Pag-ilis na!                               Change now.
           b. Use root word
              Kaon sa mga prutas.                        Eat fruits.
              Sakay na kamo.                             Ride on, everybody.
                      To order plural recipients use 'kamo'.
              Adto kamo sa simbahan.                     Everybody, go to church.
             Bantay ha?                               Take care, eh?
             Pauli na.                                Go home now.
             Kon dili ka mosayaw, kanta.              If you don't dance, sing!
             Hulat lang.                              Just wait.
             Dali kamo.                               Hurry up.     Come here!
             Bangon na!                               Get up now.


10-3   Prohibition
             To show prohibition is putting 'Ayaw' before the imperative sentence.
       a.    Passive voice
             Ayaw kan-a ang iyang keyk.               Don't eat her cake.
             Ayaw kuhaa ang akong lapis.              Don't get my pencil.
             Ayaw imna ang iyang gatas.               Don't drink his milk.
             Ayaw putla ang lubid.                    Don't cut the string.
             Ayaw ablihi ang pultahan.                Don't open the door.
             Ayaw sulati ang akong mga libro.         Don't write on my book.
             Ayaw kan-a ang walay-hugas nga utanon.
                                                      Don't eat unwashed vegetables.
             Ayaw basaha ang akong sulat.             Don't read my letter.
             Ayaw una ug tan-awa.                     Don't look first.


       b.    Using gerund form
             Ayaw pag-adto.                           Don't go.
             Ayaw kamo pag-adto.                      You should not go.
             Ayaw pag-sunod nako.                     Don't follow me.
             Ayaw kamo pag-sunod nako.                Don't follow me.
             Ayaw pagkaon kanunay.                    Don't eat always something.
             Ayaw pagsulti sa tinuod.                 Don't tell the truth.
             Ayaw na paghilak, bata.                  Don't cry anymore, baby.
             Ayaw pagbasa sa ngit-ngit.               Don't read at dark place.
             Ayaw kamo kahadlok.                      Don't be afraid.
             Ayaw kasuko.                             Don't get angry.
             Ayaw na pagkabalaka.                     Don't mind me. / Don't worry.


10-4   To make polite expression put 'Palihog' on the top or the end of sentence.
             Palihug pagsulti hinay-hinay.            Could you speak more slowly?
                     ( hinay = slowly hinay-hinay = more slowly)


10-5   Let us do (Exhortation)
             To make 'Let us', use future tense with 'kita'.
             Magdula kita.                            Let's play.
             Adto na kita.                            Let's go.
             Atong bagtingon ang lingganay.           Let's ring the bell.
                     ( bagting = ring lingganay = bell )


10-6   Expression of be or have
       nia, ania: here is                          naa, anaa: there is
              Naa ba si Mr. Sato?                        Is there Mr.Sato?
              Nia na ako. Ania na ko.                    I'm home.
              Ania na ang Taxi.                          Here is the taxi.
              Nia ang regalo sa imong Birthday.          This is your birthday gift.
              Ayaw pagsaba kon naay mangadye.            Don't annoy when they are in prayer.
              ko ang ⇒ koy         duna ang ⇒ dunay walay = wala ang
       duna, aduna: have
              Duna kay kuwarta?                          Do you have money?
              Walay kuwarta = Wala ang kuwarta           No money.
              Naay kuwarta?                              Do you have money?
              Aduna ba siyay maanyag nga dalaga? Does he have a beautiful daughter?
              Duna koy sakyanan.                         I have a vehicle.
              Dunay moanhi sa ato.                       I'll have a visitor.
              Duna ba kamoy binurdahang panyo? Do you have an embroidered handkerchief?
              Oo, duna kami.                             Yes we have.
       mao, may: be
              Ang pagpanahi maoy nakabese nako matag-Sabado.
                            (bese = busy )               I'm busy by sewing every Saturday.
              Ang atong agenda karong hapona mao ang komperensiya nga himoon sa Tokyo.
                                          Today's agenda is about the conference in Tokyo.
              May sinina nga asul, pula, ug dalag.       They are blue, red and yellow dresses.
              May putos iyang gidala.                    It's a bundle he brought.


11     compound sentence
       There is no specific auxiliary verb. Normal verb can be used like as auxiliary using ligature.



11-1   gusto, buot          like to do / want to
              Gusto nako si Mary.                        I like Mary.
              Gusto sila nga magdula sa golf.            They want to play golf.
              Gustong mokaon ug keyk ang bata.           The child wants to eat a cake.
              Gustong mobasa si Mary ug Bibliya.         Mary wants to read Bible.
              Gusto ni Mary ang pagbasa ug Bibliya.Mary likes reading Bible.
              Dili ko gustong mosayaw.                   I don't want to dance.
              Dili ba siya gustong mosulti?              Doesn't she like to speak?
              Gusto bang molakaw ang lalaki?             Does the man want to go?
              Gusto nakong moinom ug gatas.              I like to drink milk.


11-2   kinahanglan/gikinahanglan          need sth / have to do / must
             Gikinahanglan nato ang pagkaon.         We need foods.
             Kinahanglang moadto ko.                 I must go.
                                               He
             Kinahanglan siyang magtuon ug maayo. must study hard.


             Kinahanglang mokaon ug lab-as nga mga utanon ang mga bata.
                                                     Children need to eat fresh vegetables.
                                                 They
             Kinahanglan sila nga moadto sa simbahan. have to go to church.
                                                 We
             Gikinahanglan natong maligo kada adlaw. need to take a bath everyday.


11-3   makahimo/mahimo           can / may / be able to
             Makahimo kang mosugod karon.            Now you may start.
                                                 Now
             Makahimo akong mosulti karon sa Bisaya. I can speak Visaya.
             Mahimo ka ba maghulat?                  Could you wait?
             Mahimo bang hatagi ko'g itlog ug tostadang pan?
                                                     May I have an egg and toasted breads?


11-4   Using gerund
       Put a prefix 'pag' to the verb which conjugate with mi-mo or nag-mag.
                                                 He
             Milakaw siya paingon sa Estados Unidos. left to USA.
             Ang iyang paglakaw nakapasubo nako.His leaving made me sad.
             Gusto siyang mokaon ug mga tam-is. She likes to eat sweets.
             Ang pagkaon ug mga tam-is nakatambok niya.
                                                     Taking sweets made her fat.
             Gusto kong magtanom ug mga jasmin sa among nataran.
                                                     I like to plant jasmine on our garden.
             Ang pagtanom ug jasmin lisud kaayo. Planting Jasmine is very difficult.
             Nagsulat siya sa iyang asawa.           He is writing to his wife.
             Ang iyang pagsulat sa iyang asawa nakalipay niya.
                                                     His writing to his wife makes her happy.
       Put prefix 'pagka' to the verb stem which conjugate with 'na-ma'.
             Naligo siya gahapon.                    Yesterday he took bath.
             Ang iyang kanunayng pagkaligo nakasakit niya.
                                                     His frequent bathing made him sick.
             Nasuko siya.                            He got angry.
             Nahadlok ako sa iyang pagkasuko.        I was afraid him getting angry.
             Ang iyang pagkasuko nakahadlok nako.




11-5   Connecting by ligature.
                                                        He
             Hinay siya nga milakaw padulong sa princesa. slowly went forward to the princess.
             Nahadlok siya nga dili makatubag sa pangutana.
                                              He was afraid not to able to answer the question.
              Daghan ang mga tawo nga nakita niya.He saw a lot of people.
              Malipayon kaayo siya nga naghulat sa iyang inadlawan.
                                                    She was very happy to wait for her birthday present.
              Gusto na kaayo sila nga motan-aw sa giputos nga inadlawan.
                                                    They wanted to see the package of birthday present.
              Gusto ko + nga ⇒ Gusto kong or Ako gustong
              Gusto kong moinom ug gatas.                   I like to drink milk.
              Gustong mokaon sa keyk ang bata.              The child wants to eat the cake.
       Difference between gerund and ligature
                                                 You
              Makahimo ka paglakaw pero balik dayon. may go but come back immediately.
              Makahimo ka nga molakaw pero balik dayon.


12     Inflection by suffix
              There are some changes of consonant when suffix adopted.
12-1   d→n            s→n               t→n
              dagko            big            nanagko              become big
              dagan            run            nanagan              run
              singgit          cry            naninggit            crying
              sakay            ride on        manakay              will ride
              tabi             talk           nahinabi             interview
              dawat            receive        hinawat              reception
              tan-aw           look           nanan-aw             looked


12-2   d→r
              bayad            pay            bayari               pay
              sayod            know           kasayoran            knowledge
              manghud          young          kinamanghuran        youngest
              nasod            place          kanasoran            nations


12-3   p,b →m
              pula             red            namula        blushed
              baligya          sell           namaligya     sold


12-4   a. Abbreviation of vowel when the last letter of stem end consonant
              pugos            force                pugsa          imperative
              kasal            marry                pakaslan       nominalize
              sunod            follow               sundon         nominalize
              sabot            understand           sabton         nominalize
              sugod            begin                sinugdan       nominalize
       b. The last letter of stem end vowel
              kita => kit-an            mata => mat-an      tagu => tag-an          puyo => puy-an
       c. Diphthong
              buot =>but-an             paon => pan-an      tuon => tun-an          taas => tas-an
         d. With the change of consonant
                   padala => padad-an           sala => sad-an



13       Affix 2
         In the case of prefix or suffix those were already mentioned, they add some special meanings
         to the words and adoptable almost all words. But the following affixes are not always adoptable
         to all words and meaning change is not always same direction.
         In some cases it may be better not to conscious as affixes but an complex word.
13-1     Infix 'in'
13-1-1             Meaning of 'a little by little' or repeat
                   bulan          month                 binulan            monthly
                   adlaw          day                   inadlaw            daily
                   tuig           year                  tinuig             yearly
                   gagmay         a little              ginagmay           a little by little
                   utang          debt                  inutang            installment


13-1-2             Meaning 'which was done'
                   palit          buy                   pinalit            purchased item
                   buhat          make                  binuhat            man made (artificial)
                   dapit          invite                dinapit            guest (invited one)
                   bati           feel                  binati             lover


13-1-3             Abstract nominalization with 'an'
                   dagan          run                   dinagan            scurry
                   dali           haste                 dinalian           emergency
                   gikan          origin                ginikanan          ancestor
                   hangyo         ask                   hinangyan          discount
                   sati           know                  kasinatian         experience
                   tago           hide                  tinagoan           secret
                   sugat          greet                 sinugatan          souvenir
                   sugod          begin                 sinugdan           beginning
                   sulat          write                 sinulatan          writing
                   tuo            believe               tinuohan           belief


13-1-4             Others
13-2     pagka-, nagka-, magka
                      It's nominalized first by 'ka' and next become verb by 'nag'.
                   By these process the meaning change more narrow.


13-3     pang-, nang-,mang
                   Sometimes if the first letter of word stem is 'k' or 's', the pag+'k/s' change to 'pang'.
                   katawa         laugh         pagkatawa ⇒          pangatawa laughing
                 kawat          theft          nagkawat     ⇒         nangawat       thieved
                 kuha           get            nagkakuha ⇒            nanguha        acquire


13-4   pakig-, nakig-, makig-, nagpakig-, magpakig wish to be …, going to do …, start to ...
                 higala         friend         nagpakighigala         wish to be a friend of
                 away           quarrel        nakigaway              try to fight with
                 kita           meet           Ayaw pagkigkita niya.         Don't try to meet him.
                                               Makigkita ko nimo. I'd like to meet you,
13-5   tig-               The one who do …
                 alagad         service        tig-alagad   host, care taker
                 dayeg          praise         tigdayeg     admirer
                 patik          print          tigpatik     printer


13-6   ting-              Season of …, time of …
                 bulak flower            tingpamulak        spring
                 ulan rain               ting-ulan          rainy season
                 ani      harvest        ting-ani           harvest time


13-7   hi-, ika-, ha-


13-8   Example of affix
       sulti                    Ang sulti sa …              the story by …
       misulti                  Misulti ba siya sa tinuod? Did he tell the truth?
       mosulti                  Wala siya mosulti.          He didn't tell.
       nagasulti                                         H
                                Nagasulti siya sa maestro. e is talking with his teacher.
       magsulti                                          Will
                                Magsulti ka ba sa maestro? you tell to our teacher?
       nakasulti                Nakasulti ko niya.          I have spoken to him.
       makasulti                Makasulti ko karon ug bisaya.         I can speak Visaya now.
       sultihon                 Soltihon ko ang tinuod sa pulis. I will tell the truth to the police.
       sultihan                 Sultihan siya nako.         I told him.
       nasulti                  Nasulti ang tinuod niya sa pulis.
                                                            The truth was told by him to the police.
       masulti                  future tense
       gisulti                  Wala tinuod ang imong gisulti         What you told was not true.
       gisultihan               what was told
       isulti                   Future tense
       pagsulti                 Ayaw pagsulti.              Don't speak.
       sinultihan               Pila ang sinultihan sa Pilipinas?
                                                            How many languages in the Philippins.
       pasulti                  Nagpasulti siya nako.       He let me tell.
                                Gipasulti ko niya.          He let me tell.
       kasulti                  Kinsa imong kasulti?        Whom are you speaking to?
                                Ang kasulti sa akong mama mao ang akong maister.
                                             The one whom my mother is talking to is my teacher.
                              Unsa imong ikasulti sa … What can you say about …
         kasultian            Kasultian ka ba nako sa akong problema?
                                             Could you talk with me about my problem?
         sultianay            Nagsultianay ang akong ig-agaw ug ang akong Mama.
                                             My cousin and my mother is talking together.


14       Appendices
14-1     A verb can be a subject?
         Putting 'ang' in front of verb makes subject as well.
         It's like similar to a relative pronoun.
                Unsay imong gipalit.                What have you bought?
                Kinsa ang nagpalit ug kapayas? Who bought the papaya?
                Ang nagpalit miuban pagsinggit. The person who was buying shout together.
                Ang gipalit niya daotan.            His bought one was rotten.


14-2     Using 'dili' makes fertile expression
                Nagipon sila bisan dili kasal.      They are living together without marriage.
                Kinahanglan kang mokaon ug utanon dili lang kay karne.
                                                    You need to eat vegetable not only meat.
                Dili lang kay isda anaa sa tubig. Not only fish are living in water.
                Ang kadaghanan, kon dili man tanan, Almost, if not all,
                Dili out of choice kon dili out of necessity.
                                             Not from out of choice but from out of necessity


14-3     ug     'ug' is used same as 'and' in English but there is another 'ug' or 'og'.


14-3-1          A postpositional particle to show the object of action or to specify the action.
         (it can be shown sometimes as 'g or simply g is attached to the end of the former word)
                Nagbuhat siya ug daob.              He made a bonfire.
                Sa dili pa nako sugdan, tagai ko ug higayon, sa pagpangayo ug katahoran.
                                     Before we start, give me the chance to ask a greeting.
                sakay ug ayroplano: ride in an airplane          basa ug libro: read a book
                padad-an ug postcard: send a postcard            dakop ug isda: catch a fish
                pangita ug sth : look for sth                    hatag ug sth : give sth
                himo ug sth : do sth                             butang ug sth : place sth


14-3-2          Similar usage as ligature
                Daghan ako ug igsoon nga dalaga.          I have plenty of sisters.
                Gikapoy ko ug dula.                       I was tired to play.
                Taas ka ug garbo.                         You have a high pride.
                Gamay siya ug hawak.                      She has a slim waist.
14-4   sa    'sa' also similar usage as a postpositional particle
       to indicate a subject/object of verb (action)
             Padayon kamo sa inyong buhat.             Continue your work.
             paggukod sa baboy                         chase a pig
             trabaho uban sa singot                    work in a sweat
             Naulahi ko sa biyahe.                     I was late for the trip.
             Nakabalita ka sa tulis nga nahitabo?      Do you know the happening of robbery.
                                                 He
             Naulaw siya sa iyang hugaw nga sapot. was ashamed of his dirty clothes.
             Ayaw pagundang sa trabaho.                Don't quit your job.
             Miabaga ako sa tanang gastohan.           I have shouldered all expenses.
             Wala ko makauyon sa imong plano.          I can't agree with you plan.
             Tungang gabii sa dihang ang sakyanan napuli sa kalabasa.
                                                       It was at midnight when the carriage changed to a squash.
       to indicate an area, to focus a part
             usa sa mga kauban                         one of the group
             Molakaw ta sayo sa buntag ugma.           Let's go early tomorrow morning.
             Naagian nako ang kalisud sa kinabuhi. I have experienced the difficulty of the life.
             Itom kaayo ang sulod sa imong tiyan. He is black-hearted.
             Pataas sa tuhod paa.                      The upper of knee is thigh.


       to indicate location, place or time
             Niagi ko sa gamay karsada.                I have passed through a narrow street.
                                                Let's
             Moadto ta sa sine sa umaabot Dominggo. go to cinema coming Sunday.
             Moadto ko sa Sugbo ugma sa buntag. I will go to Cebu tomorrow morning.
       to make adverb
             sa atubangan         in the front                sa ibabaw       above
             sa dili pa           before                      sa ilalum       underneath
             sa gawas             in the outside              sa kanunay always
             sa palibot           around
             giguyod sa atong iro                      pulled by our dog
             Siya ang akusado sa pagpangawat.          He is a thief suspect.
             Tudlo-i nang mga bata sa katarung.        Teach those children the reason.
             Hatagi kami ug tugot sa pagtugpa.         Give us landing permission.


14-5   Supplementary examples of ligature
             Siya akong gisuntok.                      I struck him.
             It can be expressed as
             Ako siyang gisuntok.
             (Siya + ako) nga gisuntok.  We don't mind the sequence inside of ( ).
             In this sentence 'ako' is possessive case.
             So, how about in case of "He struck me."
             Ako iyang gisuntok.           or    Iya akong gisuntok.
             In this sentence 'ako' is nominative case.
              Ako gisuntok niya.         also OK.
              Additionally more samples for second person.
              Ikaw akong gisuntok.             I struck you.
              Ako kang gisuntok.               I struck you.
              Imo akong gisuntok.              You struck me.
              Ako imong gisuntok.              You struck me.


14-6   Suffix '-a'
       a. Progressive form of noun? …with 'karon'
              Difference between 'karong gabiona' and 'karong gabii'
              If not yet night now, you should use 'gabii' and if already night, use gabiona.
               Alimuot kaayo karong gabiona.           It's muggy tonight.
                                                  They say that the typhoon will land tonight.
               Magtugpa ang bagyo karong gabii kuno.
              There are some other nouns which denote progressive by putting '-a'.
              Atong humanon ang trabaho karong buntaga.
                                                       Let's finish the work in this morning.
              Naay trafic accident karong buntag.      There was a traffic accident this morning.
                                                       (now already afternoon)
              buntag         buntaga           gabii           gabhiona
              hapon          hapona            adlaw           adlawa
              semana         semanaha          bulan           bulana
              tuig           tuiga


       b. Put to personal pronoun
              akoa           mine
              imoha          yours
              iyaha          his/hers
              atoa           ours
              inyaha         yours
              ilaha          theirs
       c. Put to noun   feeling of before one's eyes
              aning dalana
              dihang dapita
              anang panahuna


       Return to Welcome page
       Jump to
       First  How to use this textbook
       Grammar
       Words  Collection of useful words
       Simple expressions
       Daily conversations
       Dictionary Bisayan-Japanese-English 
  It takes long time to down load !!
Dictionary in Excel file This is quicker !
Dictionary in CSV file
tences are very popular
suffix 'an' it become
iage changed to a squash.
1-1   時                                  1-2   一日                      1-1   Time
      karon                   今                buntag           朝            karon
      karong adlawa           今日               udto             真昼           karong adlawa
      karong buntag           今朝               ugma sa hapon    明日午後         karong buntag
      karong gabii            今夜               hapon            午後           karong gabii
      ugma                    明日               gabii            夜            ugma
      gahapon                 昨日               kagabii          昨夜           gahapon
      sunod adlaw             明後日              kaadlawon        夜明け前         sunod adlaw
      miaging adlaw           一昨日              tungang gabii    真夜中          miaging adlaw
      kada adlaw              毎日               oras             時間           kada adlaw
      semana                  週                minuto           分            semana
      bulan                   月                ala una          1時           bulan
      tuig                    年                alas dos medya   2時半          tuig
      takna                   時                alas tres dyes   3:10         takna
      時間は英語かスペイン語が普通です。                                                      Usually we use English or S
              Unsay oras na?                   何時になった?                               Unsay oras na?
              Alas dos kuwarenta.              2時40分                                 Alas dos kuwarenta.
              Unsa bay oras karon?             今何時ですか?                               Unsa bay oras karon
              Mga nine thirty.                 9時半頃。                                 Mga nine thirty.


1-3   月(スペイン語)                           1-4   曜日(スペイン語)               1-3   Month (Spanish)
      Enero                   1月               Lunes            月曜日          Enero
      Pebrero                 2月               Martes           火曜日          Pebrero
      Marso                   3月               Myerkoles        水曜日          Marso
      Abril                   4月               Huebes           木曜日          Abril
      Mayo                    5月               Byernes          金曜日          Mayo
      Hunyo                   6月               Sabado           土曜日          Hunyo
      Hulyo                   7月               Dominggo         日曜日          Hulyo
      Agusto                  8月               karong semana    今週           Agusto
      Septembre               9月               sunod semana     来週           Septembre
      Oktobre                 10月              miaging semana   先週           Oktobre
      Nobyembre               11月              kada semana      毎週           Nobyembre
      Disyembre               12月                                            Disyembre


1-5   数 時間やお金はスペイン語が普通です                                               1-5   Number Usually they use S
      ビサヤ            (西)                       序数                            Visaya
      usa            ono             1         una          最初の              Usa
      duha           dos             2         ika-duha     2番目の             duha
      tolo           tres            3         ika-tulo     3番目の             tolo
      upat           kuatro          4         ika-upat     4番目の             upat
      lima           sinko           5         ika-lima     5番目の             lima
      unom           sais            6         ika-unom     6番目の             unom
      pito           sete            7         ika-pito     7番目の             pito
      walo           otso            8         ika-walo     8番目の             walo
      siyam           nuebe                  9                      ika-siyam    9番目の                       siyam
      napulo          dyes                10                        ika-napolo   10番目の                      napulo
              Ako una. Sunod ikaw.                                  僕が最初、次は君。                                       Ako una. Sunod ikaw
              Usa pa palihug!                                       もうひとつ,お願い。                                      Usa pa palihug!


      10以上はスペイン語か、英語が普通です。                                                                            Spanish is usually used in count m
      napulo'g usa            unse               11         katuloan             trenta          30         napulo'g usa
      napulo'g duha           dose               12         kap-atan             kwarenta        40         napulo'g duha
      napulo'g tulo           trese              13         kalim-an             singkwenta      50         napulo'g tulo
      napulo'g upat           katorse            14         kan-uman             saysenta        60         napulo'g upat
      napulo'g lima           kinse              15         kapituan             syetenta        70         napulo'g lima
      napulo'g unom           desesais           16         kawalohan            otsenta         80         napulo'g unom
      napulo'g pito           desesete           17         kasiyaman            nobenta         90         napulo'g pito
      napulo'g walo           deseotso           18         gatus                sento          100         napulo'g walo
      napulo'g siyam          desenuibe          19         libo                 mil            ###         napulo'g siyam
      kaluhaan                bayente            20         katuloan ug usa      trenta y uno    31         kaluhaan


1-6   色               kulor kulay                                   方向           direksyon            1-6   Color
      puti                            白                             tuo                   右                 puti
      pula                            赤                             wala                  左                 pula
      dalag                           黄                             diretso               まっすぐ              dalag
      berde                           緑                             atubang               前                 berde
      asul                            青                             likod/luyo            後ろ                asul
      itom                            黒                             tupad                 横                 itom
      kulay nga rose                  バラ色                           sidlakan              東                 kulay nga rosas


1-7   家族              pamilia                                                                         1-7   Family
      ginikanan                       両親                            bana                  夫                 ginikanan
      amahan, tatay                   父                             asawa                 妻                 amahan, tatay
      inahan, nanay                   母                             anak                  子供                inahan, nanay
      lolo                            祖父                            anak nga babae        娘                 lolo
      lola                            祖母                            anak nga lalaki       息子                lola
      apo                             孫                             tiyo                  叔父                apo
      igsoon                          兄弟姉妹                          tiya                  叔母                igsoon
      igsoong babae                   姉妹                            pag-umangkon          甥・姪               igsoong babae
      igsoong lalaki                  兄弟                            ig-agaw               いとこ               igsoong lalaki


1-8   身体に関係する名詞                                                                                       1-8   Body
      ulo             頭               nawong          顔             dunggan      耳                          ulo
      utok            脳               mata            眼             ilong        鼻                          utok
      buhok           髪               pilok           まつげ           baba         口                          buhok
      aping           頬               kilay           眉毛            ngabil       唇                          aping
      tutunlan        喉               bungot          髭             ngipon       歯                          tutunlan
      liog            首               siko            肘             ilok         脇の下                        liog
      likod      背中       bukton      腕      dughan      胸              likod
      abaga      肩        tudlo       指      tutoy       乳房             abaga
      lubot      尻        agtang      額      tikud       かかと            lubot
      paa        腿        tuhod       膝      tiyan       腹              paa
      kamot      手        kuko        爪      tiil        足              kamot
      bukog      骨        dugo        血      baga        肺              bukog
      ugat       血管       panit       皮膚     kasingkasing心臓             ugat
      lawas      身体       unud        肉      atay        肝臓             lawas
      dila       舌        hawak       腰                                 dila


1-9   自然に関する名詞                                                    1-9   Nature
      langit     天・空      dagat       海      isda        魚              langit
      adlaw      日        bukid       山      tubig       水              adlaw
                 月
      bulan(buwan)        suba        川      hangin      空気             bulan(buwan)
      bituon     星        langgam     鳥      balod       波              bituon
      panganod   雲        mananap     動物     sagbotan    草地             panganod
      ulan(uwan) 雨        kahoy       木      sagbot      草              ulan(uwan)
      hangin     風        kalasangan 森                  花
                                             bulak(buwak)               hangin


2-1   物の状態の形容詞                                                    2-1   Adjectives for appearance
      lapad      広い       dagko       大きい    ubos        低い             lapad
      hagip-ot   せまい      dako        大きい    dali        速い             hagip-ot
      mabaw      浅い       gagmay      小さい    kusog       激しい            mabaw
      lawom      深い       gamay       小さい    hinay       弱い             lawom
      bug-at     重い       daghan      たくさん   baga        厚い             bug-at
      gaan       軽い       diyot       少し     bugnaw      冷たい            ga-an
      bag-o      新しい      dyutay      少ない    init        熱い             bag-o
      daan       古い       taas        高い     humok       柔かい            daan
      laya       枯れた      mubo        短い     gahi        硬い             laya
      basa       濡れた      hayag       明るい    lab-as      新鮮な            basa
      mamala     乾いた      ngit-ngit   暗い     daut        腐った            mamala


2-2   生活の形容詞                                                      2-2   Adjective for feeling
      baho       臭い       init        暑い     puno        一杯の            baho
      humut      香り良い     tugnaw      寒い     busog       一杯の            humut
      hugaw      汚い       kusog       激しい    sulundon    理想の            hugaw
      linis, limpyo 清潔な   sakit       痛い     tukma       正しい            linis/ limpyo
      hilum      静かな      pait        苦い     samokan     煩い             hilum
      banha      うるさい     tam-is      甘い     barato      安い             banha
      maayo      良い       lami        おいしい   mahal       高い             maayo
      malinawon 平和な       masayon     容易な    malipayon   幸せな            malinawon
      nindot     美しい      lisud       難しい    gilok       くすぐったい         nindot


2-3   性格、身体                                                       2-3   Character
      alam       賢い      batan-on      若い           dato             金持ちの             alam
      anad       慣れた     tigulang      老いた          pobre            貧乏な              anad
      buotan     親切な     niwang        やせた          kugihan          勤勉な              buotan
      dautan     悪い      lagwis        やせた          tapulan          怠け者の             dautan
      bililhon   大切な     tambok        太った          ulaw             内気な              bililhon
      sayo       早い      baskog        丈夫な          maisug           勇敢な              sayo
      guwapa     美人      matahum       可愛い          laksot           醜い               guwapa
      guwapo     美男                                                                   guwapo


2-4   家とそのまわり                                                                   2-4   Surrounding
      balay      家       pultahan      戸            lawak-higdaanan       寝室          balay
      atup       屋根      bintana       窓            katre                 ベッド         atup
      taas       二階 (高床の場合、地上から1.5mくらいですが)                                            taas
      bongbong   壁       salog               床               kosina       台所          bongbong
      kisame     天井      hawanan, sala       居間              lawak        部屋          kisame
      opisina    会社      trabaho             仕事              tabuan       市場          opisina
      sweldo     給料      telepuno            電話              munisipal    町           sweldo
      mananambal医者       tindahan            店               dakbayan     市           mananambal
      pulis      警察      botika              薬屋                                       pulis


3. 動詞になる語幹               接辞をつけて使います。                                            3. Stems for verbs
3-1   一日                                                                        3-1   A day
      subang     昇る      Misubang ang adlaw alas sais. 朝6時に日が昇った                      subang
      bangon     起きる     Mibangon ko sa katre.               僕はベッドから起き上がった。           bangon
      huy-ab     欠伸する    Nanghuy-ab ko.                      欠伸をした。                   huy-ab
      tindog     立つ      Mitindog sila.                      彼等は立ち上がった。               tindog
      lingkod    座る                                     彼女は鏡の前に座った。
                         Milingkod siya atubang sa samin.                             lingkod
      sul-ob     着る      Nisul-ob ko ug sinina.              服を着た                     sul-ob
      abli       開ける     Akong gi-ablihan ang portahan. 戸を開けた。                        abli
      sira       閉じる     Nasira nako ang bintana.            窓を閉じた。                   sira
      piyong     目を閉じる   Piyonga imong mga mata.             眼を閉じてください。               piyong
      luto       料理する    Nagluto si Nanay ug pamahaw. 母は朝食を料理した。                      luto
      andam      用意する    Nag-andam ko sa lamesa.             テーブルを用意した                andam
      kaon       食べる     Mangaon ta.                         さあ、食べましょう。               kaon
      hugas      洗う      Gihugasan ang mga plato.            食器を洗った。                  hugas
      laba       洗濯する    Naglaba ko ug senina para sa pamilia nako.                   laba
                                                             私は家族の衣服を洗濯した。
      inom       飲む      Niinom ko ug gatas.                 ミルクを飲んだ。                 inom
      adto       行く      Miadto ko sa opisina.               事務所に行った                  adto
      sakay      乗る      Nisakay mi sa jeepney.              私たちはジープニーに乗った。         sakay
      abot       着く      Wala pa sila moabot.                皆まだ着いていなかった。             abot
      dagan      走る      Nidagan si Ana.                     アナは走ってきた。                dagan
      lakaw      歩く      Milakaw si Doy padulong sa opisina.                          lakaw
                                                    ドイはオフィスの方に歩いた。
      trabaho      働く      Motrabaho ko gikan alas otso hangtod sa alas singko.         trabaho
                                                           私は8時から5時まで働く。
      sugod        始める                                  今から仕事をはじめます。
                           Mosugod na ko karon ug trabaho.                              sugod
      human        終わる     Humana ang akong trabaho.       僕の仕事は終わった。                   human
      abang        雇う      Pila ang abang sa balay?        その家の家賃はいくらですか。               abang
      hangyo       頼む      Mihangyo ko nga ugma nalang ko mobayad.
                                                      支払いを明日にするよう頼んだ。                   hangyo
      tabang       助ける     Nagkinahanglan ko sa imong tabang.
                                                           君の助けが必要です。                   tabang
      saad         約束する    Dili ko mosaad nimo sa ~ ~については約束できません。                      saad
      labay        捨てる     Ayaw ilabay dinhi ang basura.   ここにゴミを捨てるな。                  labay
      saka         登る      Misaka siya sa dakong kahoy.    彼は大きな木に登った。                  saka
      salop        日が沈む    Misalop ang adlaw.              日が沈んだ。                       salop
      uli          帰る      Mouli nako alas sete.           7時に家に帰ります。                   uli
      taas         あがる     Ang mga presyo sa mga palitonon nakataas kaayo.              taas
                                                           物の値段がとても上がった。
      naog         降りる     Nanaog dayon sa kahoy siya.     すぐに彼は木を降りた。                  naog
      pasiga       点ける     Pasigaa ang suga.               明かりをつけて。                     pasiga
      hubo         脱ぐ      Gihuboan nako ang akong anak.子供の服を脱がした。                      hubo
      higda        横になる                                 私
                           Gipahigda nako ang akong anak. は子供を寝かした。                     higda
      duka         眠くなる    Giduka na ko. Katulogon na ko. もう眠い。                         duka
      tulog        寝る      Matulog na ko.                  もう眠る。                        tulog
      palung       消す      Palungon na nako ang suga.      もう電気を消しますよ。                  palung


3-2   感情                                                                          3-2   Emotion
      suko         怒る      Nasuko siya nako.               彼私を怒ってる。                     suko
      limot        忘れる     Nakalimot ako ug palit ug tubig. 水を買うのを忘れたよ。                 limot
      lipay        楽しむ     Gikalipayan mo ba kanang mga dautang hunahuna?               lipay
                                                      そんなひどい考えで何がいいの?
      guol         哀しむ     Naguol siya sa pagkamatay sa iyang anak.                     guol
                                                      彼女は子供を亡くして哀しんでいる。
      sabut        知る      Nakasabut ka?                   わかりましたか?                     sabut
      unta         望む      Maayo unta nga may dugang pang kwarta ako.                   unta
                                                      もっとお金があったらいいなあ。
      lipay        喜ぶ      Malipay ko kung ~               だったら嬉しい。                     lipay
      subo         悲しむ     Ikasubo nako ang imong pagbiya.                              subo
                                                あなたが行ってしまったら、つらいわ。
      hadlok       怖がる     Nahadlok siya sa halas.         彼女は蛇を怖がった。                   hadlok
      selos        ねたむ     Magsilos ko kung ~.             ~が妬ましい。                      selos
      ulaw         恥かしがる   Naulaw ko. (Nauwaw ko)          恥かしいわ。                       ulaw
      pasaylo      許す      Pasayloa ko.                    許して!                         pasaylo
      too          信ずる     Nitoo ko nimo.                  信じてるわ。                       too
      higugma      愛する     Nahigugma ko nimo.              愛してます。                       higugma
      dili gusto   嫌う      Dili ko gusto mawala ka.        あなたを失いたくない。                  dili gusto
toon       学ぶ     Nagtoon siya ug bisaya.         彼女はビサヤを学んでいる。             toon
katawa     笑う     Ngano nagkatawa ka?             何でお前笑うんだよ?                katawa
                  Ngano nangatawa mo?             どうして君達笑ってるの?
sulti      話す     Palihug hinayhinaya ug sulti para makasabot ko.           sulti
                                        私にわかるようもっとゆっくり話してください。
hilak      泣く     Pahiloma ang bata ug hilak.                               hilak
                                        子供の泣いているのを静かにさせて!
tabi       言う     Nagtabi mi sa akong mga ginikanan bahin sa among kasal.   tabi
                                        両親に私達の結婚のことを話しました。
bakak      嘘つく    Dili ko ganahan ug bakak pero gibakakan ko nimo.          bakak
                                        私は嘘は嫌いだ、だげどお前は嘘をついた。
kanta      歌う     Siya mikanta ug hapones.        彼女は日本の歌を歌った。              kanta
tubag      答える    Mitubag siya.                   彼は答えた。                    tubag
singgit    叫ぶ     Ngano kaha nga naninggit man sila?                        singgit
                                        いったい、どうして彼らは叫んでいるんだ?
limbong    だます    Imo kong gilimbongan sa imong gibaligya nako nga perlas   limbong
                  nga itom.             君の売った黒真珠にはだまされたよ。
pamati     聞く     Namati ko ug kanta sa langgam sa kalasangan.              pamati
                                                  森で鳥の歌を聴いた。
tan-aw     見る     Tan-aw sa tin-aw nga tubig.     水のきれいなのをごらん。              tan-aw
tago       隠す     Tago-tago ta. Tago sa layo.                               tago
                                            かくれんぼしよう。 遠くに隠れろ!
tiaw       ふざける   Ayaw pagtiaw.                   冗談はやめて。                   tiaw
pangadye   祈る     Alas otso magsugod ang pangadye.                          pangadye
                                                  8時にお祈りが始まります。
usig       吼える    Kusog kaayo ang usig sa iro kagabii.                      usig
                                            夕べの犬の吠え声はひどかった。
pangita    探す     Gipangita nato ang bata gahapon.                          pangita
                                            昨日、私たちは子供を探した。
padala     送る     Nagpadala ko ug sulat nila ni Mama ug Papa.               padala
                                            パパとママに手紙を送りました。
palit      買う     Mopalit ko ug utanon sa merkado.                          palit
                                            市場で野菜を買います。
baligya    売る     Iyang ibaligya ang bibingka sa taboan.                    baligya
                                            彼は市場でビビンカを売るのです。
patay      死ぬ     Patay na akong higala.          私の友達が死んだ。                 patay
dakop      捕まえる   Nadakpan na ang kawatan.        泥棒が捕まった。                  dakop
sunod      従う     Misunod siya kanako.            彼は私に従った。                  sunod
saba       煩わす    Ayaw pagsaba kay natulog ang bata.                        saba
                                        赤ちゃんが寝てるからうるさくしないで。
hulat      待つ     Dili ko kahulat nimo.           待ってられないよ。                 hulat
kulata     殴る     Ayaw ko kulataha.               ぶたないで!                    kulata
gakos      抱く     Gaksa ko ug hugot.              かたく抱きしめて!                 gakos
halok      キスする   Haloki ko ug hinay.             やさしくキスして!                 halok
atiman   世話する      Atimana ang bata.                子供を見てて!          atiman
pugos    強いる       Gipugos ko nimo pagbuhat.        お前がさせたんじゃないか。    pugos
hatag    与える       Ihatag nako ang tanan sa akong bata.              hatag
                                               私は自分の子供に全部やる。
tudlo    教える       Ako ang nagtudlo niya sa tanan.私が全部彼に教えたんだ。       tudlo
paabot   待つ、迎える Paabota ko, padulong nako.          待ってて、今行くから。      paabot
sala     罪を犯す      Kon nakasala ka pagkompesal. 罪を犯したら懺悔しなさい。        sala
dula     遊ぶ        Midula siya ug golf.             彼はゴルフをした。        dula
sayaw    踊る        Manayaw kita. / Mosayaw kita. 踊りましょう。             sayaw
hulog    落ちる       Nahulog ang tawo.                人が落ちた。           hulog
himo     行う        Mahimo ka ba ~                   ~できますか?しますか?     himo
dali     急ぐ        Dali tan-awa.                    はやく見て!           dali
biya     離れる       Dili ko kabiya nimo.             お前を捨てないよ。        biya
baliko   曲がる       Balikoa ang lansang.             釘を曲げて。           baliko
batok    反対する      Ayaw pakigbatok sa gobyerno. お上に逆らうなよ。            batok
uyon     賛成する      Naka-uyon ka ba?                 賛成しますか?          uyon
puyo     住む、居る     Pagpuyo, ayaw paglakaw.          ここにいて、行かないで。     puyo
sagol    混じる       Ayaw isagol.                     混ぜるな。            sagol
punit    拾う        Punita ang basura.               ゴミを拾え。           punit
buak     壊す        Ilabay ang buak nga baso.        壊れたコップを捨てて。      buak
paak     挟む        Gipaak siya sa among iro.彼女は、私たちの犬に噛まれた。          paak
samad    切る        Dako ang samad.                  怪我は大きい。          samad
basag    割る        Nabasag ang plato.               皿が割れた。           basag
hulog    落とす       Ihulog, akong saw-on.            落として、捕るから。       hulog
putus    包む        Iputus, akong dad-on.            包んで、持ってくから。      putus
butang   置く        Ibutang sa lamesa.               テーブルに置いて。        butang
sunog    燃やす       Dako kaayo ang sunog.            火はとても強い。         sunog
tigum    集める       Tiguma ang tanang papel.         書類全部集めてください。     tigum
bantay   見張る       Bantaye ang balay.               家を見張ってください。      bantay
kuha     得る        Kuhaa ang mga bata sa eskwelahan.                 kuha
                                          子供たちを学校から連れてきてください。
pildi    負ける       Pildi siya sa dula karon.        彼今日試合に負けたよ。      pildi
daug     勝つ        Makadaog gayod tingali ta sa bangga.              daug
                                               多分ぜったい僕ら試合に勝つよ。
singot   汗かく       Basa kaayo ang bata sa singot.                    singot
                                               子供がびっしょり汗かいている。       papas
papas    消す        Napapas ang tanan.               みんな消えた。          lupad
lupad    飛ぶ        Hinay molupad ang gamay nga langgam.
                                                    小さな鳥はゆっくり飛ぶ。     kawat
kawat    盗む        Daghan ang mga butang nga nakawat.
                                                    たくさんの物が盗まれました。   ampo
ampo     祈る        Gihatagan tika ug 100 pesos, iampo ko sa kaayo.   layas
                                          100ペソやるから俺のために祈ってくれ。
layas    逃げる       Nanglayas ang langgam paingon sa kasadpan.        saulog
                                                                 鳥は西の方に逃げていった。
      saulog          祝う                                           ケ
                                    Magsaulog kita sa adlaw ni Kate. ートの誕生日を祝おう。         undang
      undang          止まる           Undang na sa imong bisyo.    悪いことはやめなさい。             buhat
      buhat           造る            Buhaton nako ang akong bulohaton.
                                                                 やるべきことはやります。      4-1
4-1   指示代名詞、場所の形容詞/副詞                                                                    Demonstrative pronoun, ad
              kini            これ                     dinhi       ここの                             kini
              kani            これ                     diri        ここの                             kani
              kana            それ                     diha        そこの                             kana
              kadto           あれ                     didto       あそこの                            kadto
              layo            遠くの                    atubangan 前の                                layo
              duol            近くの                    tupad       横の                              duol
              luyo            後ろの                    kilid       横の                              luyo


              Pila ba kini?                          これいくら?                                      Pila ba kini?
              Kana? 40 pesos lang.                   それ? たった40ペソ。                                Kana? 40 pesos lang
              Mahal. Kadtong kamates?                高い。 あっちのトマトは?                               Mahal. Kadtong kam
              Layo pa sa imong balay?                まだ君んちは遠いの?                                  Layo pa sa imong ba
              Hapit na, duol sa anang simbahan.      すぐだよ。 あの教会のそば。                              Hapit na, duol sa ana


      dinhi, diri             ここで、 この側に                                                  dinhi, diri
                                                   私の弟はここで遊んでいる。
              Nagdula ang akong igsoong lalaki dinhi.                                            Nagdula ang akong i
      sulod                   中で、内側に                                                     sulod
              Nagdula ang mga bata sa sulod.         子供たちは中で遊んでいます。                              Nagdula ang mga ba
              Nakita niya ang prinsesa sulod sa gamay nga balay.                                 Nakita niya ang prins
                                                     彼は小さな家の中に王女を見た。
      gula, gawas             外で、 戸外に                                                    gula, gawas
              Misayaw ang mga babaye sa gawas. 娘たちが、外で踊っている。                                     Misayaw ang mga ba
      gawas           …の他には                                                              gawas
              Walay bisan kinsa ang miabot, gawas ni Mary.                                       Walay bisan kinsa an
              Walay laing miabot, gawas ni Mary.     メアリの他、誰もこなかった。                              Walay laing miabot, g
              Matag tawo nga mitambong sa salo-salo misayaw, gawas nako.                         Matag tawo nga mita
                                         そのパーティの参加者は私以外は皆踊った。
              Ang gabii hilum kaayo, gawas sa paghot sa mga iro.                                 Ang gabii hilum kaay
                                         その夜はとても静かで犬の鳴き声が聞こえるだけだった。
      atubangan                     ~の前で                                                 atubangan
              Si Lita miawit atubangan sa mga tawo. リタは皆の前で歌った。                                  Si Lita miawit atuban
                                                   彼
              Naglingkod siya sa atubangan ni Maria. はマリアの前に座っていた。                               Naglingkod siya sa a
      gikan sa                                                                           gikan sa
              Kami gikan sa Baguio City.             私達はバギオ市から来ました。                              Kami gikan sa Bagui
                                                                                   4-3
4-3   時間に関する副詞                                                                           Adverb for time
      pa                      まだ                                                         pa
              Wala pa ko makakita niya.              まだ彼女に会ったことはありません。                           Wala pa ko makakita
        Wala pa ako makaadto sa Manila.     まだマニラに行ったことがありません。                        Wala pa ako makaad
        Kanus-a ka pa nasakit?              いつから痛みますか?                                Kanus-a ka pa nasak


na                    既に もう                                                   na
        Nakabasa na ako sa estorya.         私はその本を既に読んだ。                              Nakabasa na ako sa
        Nakalakaw na siya para sa Sugbo.    彼はもうセブに行きました。                             Nakalakaw na siya p
hinay                 ゆっくりと                                                   hinay
        Hinay siyang naglakaw.              彼女はゆっくり歩いた。                               Hinay siyang naglaka
paspas                急いで、早く                                                  paspas
        Paspas siyang nagdagan.             彼は急いで走った。                                 Paspas siyang nagda
kalit                 急に、突然                                                   kalit
        Kalit siyang mitindog.              彼は突然立ち上がった。                               Kalit siyang mitindog
        Siya mitindog pagkalit.                                                       Siya mitindog pagkal
dayon                 すぐに                                                     dayon
        karon dayon                         今すぐに                                      karon dayon
sa wala pa            ~する前に( 過去・現在)                                           sa wala pa
        Mikaon siya sa wala pa molakaw.     彼は立つ前に食事した。                               Mikaon siya sa wala
sa dili pa            ~する前に( 未来)                                              sa dili pa
        Hugasi imong mga kamot sa dili pa mokaon.                                     Hugasi imong mga k
                                            食べる前に手を洗いなさい。
hangtud sa            前に                                                      hangtud sa
kanhi                 前の( 形容詞として使う場合)                                         kanhi
        Ang among kanhi Presidente usa ka sundalo.前の大統領は軍人です。                         Ang among kanhi Pr
kaniadto              以前は                                                     kaniadto
        Kaniadto, ang mga bato maoy gigamit sa mga Filipinos sa pagpatay ug           Kaniadto, ang mga b
        mga mananap.              昔はフィリピン人は動物を殺すのに石を使いました。                            mananap.
unya                  後で                                                      unya
        Moadto ta sa sine unya.             後で映画に行こう。                                 Moadto ta sa sine un
human                 あとで、~してから                                               human
        Mangatulog kita human mokaon.       食べてから寝ましょう。                               Mangatulog kita hum
taudtaod              しばらくして                                                  taudtaod
        Taudtaud nawala ang mga ilaga.      しばらくして、ネズミが居なくなった。                        Taudtaud nawala an
sunod                 次回に                                                     sunod
        Hangtod sa sunod natong panagkita. 次回お会いする時まで。                                Hangtod sa sunod na
kada                   ~毎に                                                    kada
        Kada dominggo mosimba ako. 私は日曜毎に教会に行く。                                       Kada dominggo mos
        Kada gabii, bation siya'g kapoy. 毎晩、彼女は疲れを感じる。                                Kada gabii, bation siy
kanunay               いつも、しょっちゅう                                              kanunay
        Kanunay nagtuon si Peter.           ピーターはいつも勉強している。                           Kanunay nagtuon si
talagsaon, tagsa ra たまに、時々                                                    talagsaon, tagsa ra
        Talagsaon modula si Mary.           マリアはたまに遊ぶ。                                Talagsaon ra modula
sa dihang             ~時に                                                     sa dihang
                                             僕等が来た時には、彼女は泣いていた。
        Nakahilak na siya sa dihang miabot kami.                                      Nakahilak siya sa dih
samtang               ~している間、~時に                                              samtang
                                                  彼が話している間、私もまた聞いていた。
              Samtang nagsulti siya ako usab naminaw.                                          Samtang nagsulti siy
                                                  ベイビが遊んでいる間私は寝ます。
              Samtang nagdula si Baby, ako matulog.                                            Samtang nagdula si
      kadiyut              ちょっと、しばし、                                                   kadiyut
              Marika diri kadiyut.                   ちょっとここに来なさい。                              Marika diri kadiyut.
      sa katapusan最後に、ついに                                                              sa katapusan
                                                  とうとう彼は試験に通った。
              Sa katapusan, nakapasar siya sa exam.                                            Sa katapusan, nakap
              Sa katapusan, gihatag ang among gihangyo.                                        Sa katapusan, gihata
                                                     最後に我々の要求は受け入れられた。
              Sa katapusan, panalanginan ka sa Dios.                                           Sa katapusan, panal
                                          最後になりましたが、神があなたを祝福されますように。
                                                                                 4-5
4-5   その他の形容詞、副詞、前置詞                                                                   Other adverbs /preposition
      gayod, gyud, god, jud          本当に                                               gayod, gyud, god
      alang sa  ~のために                                                                  alang sa
              Naghatag sila ug salu-salo alang sa akong amiga.                                 Naghatag sila ug sal
                                                彼らは私の友人のためにパーティをしました。                
      sa   は非常に色々の用途に使われます。                                                            sa     shows direction/locatio
              日本語の …へ …に …で
              Miadto siya sa Sugbo gahapon.               彼は昨日セブへいきました。                        Miadto siya sa Sugbo
              Ang mga bulak gibutang ni Mary sa lamesa. メアリはテーブルの上に花を置いた。                      Ang mga bulak gibut
              Milukso ang iro sa suba.                    その犬は川に飛び込んだ。                         Milukso ang iro sa su
              Gilabay nako ang basura sa basurahan.       私はゴミをゴミ缶にあけた。                        Gilabay nako ang ba
              Ang libro sa lingkoranan bag-o.             椅子の上の本は新しい。                          Ang libro sa lingkora
              Unya na kini tan-awa sa balay ninyo. あとで君たちの家で、これを見なさい。                          Unya na kini tan-awa
              Moawit siya sa among programa.         彼女は我々のプログラムで歌います。                         Moawit siya sa amon
              Sa akong nabasa, nahibaloan ko nga adunay laing bagyong umaabot.                 Sa akong nabasa, na
                                                もう一つ台風が来ることを私は読んで知った。
                           ( lain = 別の   bagyo=台風 umaabot = 来る )
      lang                           ただ、 …だけで                                          lang
              Pauli na lang kamo.                         君たちだけで帰りなさい。                         Pauli na lang kamo.
      hapit                          殆ど                                                hapit
              Hapit tanang mga dahon berde.               殆どの葉っぱは、緑です。                         Hapit tanang mga da
      tinuod/ husto                  確かに、 本当に                                          tinuod/ husto
              Tinuod kana. Tinuod 'na. Husto kana. Husto 'na.    その通り。                         Tinuod kana. Tinuod
              Tinuod, siya buotan.                        全くね、彼はいい人だね。                         Tinuod, siya buotan.
              Siya tinuod nga amigo.                      彼は本当の友人だ。                            Siya tinuod nga amig
                                                     本当です、彼はもう二度と帰ってきません。
              Husto na, dili na siya mobalik pag-usab.                                         Husto na, dili na siya
                      pag-usab 再び
              Tinuod bitaw, moadto kami sa Manila.        確かに僕等はマニラに行きます。                      Tinuod bitaw, moadto
              Tinuod, si G.Reyes usa ka buotang tawo.     本当にレイエスさんは良い人です。                     Tinuod, si G.Reyes u
                      G. =Ginuong Gng. =Ginang
      matang               ある種の                                                        matang
              Unsay matang sa imong pagkatawo.            お前って奴は、何てゆう奴だ。                       Unsay matang sa im
      bisag                ...でも                                                       bisag
              Mahimo bisag kinsa.                            誰だっていいよ                                     Mahimo bisag kinsa.
              Mahimo bisag unsa                              何だっていいよ。                                    Mahimo bisag unsa
      sama                  …のような              動詞にもなります。                                         sama
              Karon ang tawo nahisama na kanato ug nahibalo na siya unsay maayo ug unsay                 Karon ang tawo nahi
              daotan.             今や人間は、私達と同じになり、何が善で何が悪かを知った。                                           daotan.
                                                                                           4-6
4-6   比較級                                                                                        Comparative degree
      もっとの意味では mas が使われたり、形容詞や副詞を繰り返したりして表します。                                                   For the meaning of 'more',
              Palihug pagdagan hinay-hinay.                  もっとゆっくり走ってください。                             Palihug pagdagan hi
              Mas baga ang iyang nawong.                     あいつの面の方がもっと厚い。                              Mas baga ang iyang
      mas ~ kay sa          ~よりもっと                                                               mas ~ kay sa
              Mas puti ang imong kamot kay sa papel.         君の手は紙より白い。                                  Mas puti ang imong k
                                                                                           5-1
5-1   接続詞                                                                                        Conjunction
      apan           でも peroに同じ                                                                  apan
                                                 僕は君を待っていたのに、こなかったね。
              Naghulat ko nimo apan wala ka moabot.                                                      Naghulat ko nimo ap
              Si Al antigohan, apan wala siya makatubag niining pangutana.                               Si Al antigohan, apan
                                               アルは賢いけどこの問題は答えられなかった。
      aron           そうすれば                                                                       aron
              Ayaw pagsaba aron ako makatulog.        煩くしないでくれ、そうすれば眠れる。                                 Ayaw pagsaba aron
              Kaon aron dili ka gutmon.               食べなさい、そうすれば腹がへらない。                                 Kaon aron dili ka gut
                                                      (食べなさい、お腹すいてるでしょう)
      basin tinuod          多分本当                                                                 basin tinuod
              Basin tinuod nga magminyo siya sunod tuig.                                                 Basin tinuod nga ma
                                               来年彼女が結婚するというのは多分本当です。
      bisan          にも関わらず                                                                      bisan
              Nakuha niya ang unang lugar, bisan wala siya magtuon ug maayo.                             Nakuha niya ang una
                                          彼はそんなに勉強しなかったが、一番になった。
              Sayo kami bisan ug Sabado karon                今日は土曜日だけど僕らは早い。                             Sayo kami bisan ug S
      busa, gumikan niini         従って、そのため、それで                                                   busa, gumikan niini
              Dili siya buotan busa wala ko makagusto niya.                                              Dili siya buotan busa
                                                      あの人はいい人じゃないから嫌いです。
              Nakahimo siya ug usa ka dakong sayop, busa ang iyang amahan wala mopaeskwela niya          Nakahimo siya ug us
              karong tuiga.       彼が大失敗をやらかしたので彼の父は今年学校にやらなかった。                                          karong tuiga.
              Nakabuhat siya ug usa ka dakong sayop,gumikan niini wala siya paeskuwelaha
              karong tuiga sa iyang amahan.                                                      kon
      kon            もし                                                                                  Kon moulan, dili ko m
              Kon moulan, dili ko moeskwela.          雨が降ったら学校へいきません。                                    Kon kita motuon ug m
                                                 たくさん勉強すれば、試験に通るだろう。           
              Kon kita motuon ug maayo, mopasar kita.
              Kon si Marcelo nagtuon ug maayo, nakapasar unta siya sa eksamin.                           Kon si Marcelo nagtu
                            もしマルセロがうんと勉強してたら試験に通ったはずだ。(事実は落ちた)
              Kon nahimo ko kana, nasayop ako.        Kon nakahimo ko ana, nasayop ako.                  Kon nahimo ko kana
                                          もし私がそれをしたなら、私が間違っていました。
              Kon dili ka makahimo niini, palihog sultihi ako.                                           Kon dili ka makahimo
                                      もし君にこれが出来ないなら、言ってください。
          Makasulat ko sa balak karon gabii kon dili ka magsamok.                           Makasulat ko sa bala
                                      もしお前が邪魔しなけりゃ、今夜詩を書けるだろう。
kon dili        でないにしても、 さもなくば                                                    kon dili
          Ang kadaghanan, kon dili man tanan, kalit nga nahilom.                            Ang kadaghanan, ko
                                      全員でないにしても、殆どが突然静かになった。
          Kon dili nako isulat ang imong gipangtudlo akong makalimotan.                     Kon dili nako isulat a
                                      君の教えてくれたのを書き留めないと忘れてしまうよ。
dili ~kundili (kon dili)              というよりは、                                     dili ~kundili (kon dili)
          dili out of choice kon dili out of necessity                                      dili out of choice kon
                                      好みというより、必要性から
matod           によると、...の話では、...が言うには                                             matod
          "Ayaw!" Matod niya.         「やめて!」と彼女は言った。                                        "Ayaw!" Matod niya.
          "Ayaw!" miingon siya.       同じ意味ですが、niya とsiya の違いに注意してください。                      "Ayaw!" miingon siya
          Matod ni Jasmin,            ハスミンによると、                                             Matod ni Jasmin,
          Matod sa mga bata,          子供たちが言うには、                                            Matod sa mga bata,
o               又は、 あるいは                                                          o
          Nakagusto ka ba nako o niya? 貴方は私と彼女のどっちがいいの?                                     Nakagusto ka ba nak
          Ako o siya ba ang imong nagustoan?                                                Ako o siya ba ang im


pero            しかし                                                               pero
          Gusto kong molakaw pero nag-ulan.         出かけたいけど、雨が降っている。                        Gusto kong molakaw
                                             出かけてもいいけど早く帰ってね。
          Makahimo ka paglakaw pero balik dayon.                                            Makahimo ka paglak
          Ako tambok pero ang akong igsoon babae niwang.                                    Ako tambok pero ang
                                                    あたしは太めだけど妹はスリムよ。
ug              そして、 …と                                                           ug
          Siya buotan ug maanyag.            彼女は親切で美人だ。                                     Siya buotan ug maan
          母音に続くugは、gと省略することが出来ます。
          Nagsulat siya gabii'g adlaw.       彼は昼も夜も書いている。                                   Nagsulat siya gabii'g
ugaling         にも関わらず pero, apanに酷似                                              ugaling
          Gusto siyang moeskwela'g sayo, ugaling wala siya kay nadaut ang iyang             Gusto siyang moesk
          sakyanan.            彼は早く学校に行こうとしたが行けなかった。車が故障したので。
tungod          ~のために、   なぜなら                                                     tungod
          Tungod nimo, motambong ako sa salu-salo.                                          Tungod nimo, motam
                                             あなたのためにそのパーティに出ましょう。
          Mihilak siya tungod nako.                 彼女は私のために泣いた。                            Mihilak siya tungod n
          Ang batang lalaki mihilak tungod kay nawala ang iyang libro.                      Ang batang lalaki mih
                                                    その男の子は本を無くして泣いた。
          Naniwang siya tungod kay nasakit siya sa miaging semana.                          Naniwang siya tungo
                                                    彼女は先週病気してやせてしまった。
kay             というのは、   だから                                                      kay
          Mag-ulan siguro karon kay dag-um kaayo ang langit.                                Mag-ulan siguro karo
                                             空が真っ暗だから、間違いなくすぐ降ってくるよ。
tingali                        きっと、多分、おそらく                                        tingali
               Tingali siya moabot ugma.                  多分彼女は明日来ます。                           Tingali siya moabot u
               Tingali makauli ko sa alas singko sa hapon. きっと6 時には家にいます。                       Tingali makauli ko sa
               Ayaw pag-apil, tigali'g masakit ka.   一緒にきてはいけない、病気になるよ。
                                                                                                Ayaw pag-apil, tigali'g
      murag しそうだ。様にみえる。                                                                murag
               Murag moulan karon.                                                              Murag moulan karon
      maayo kay                    いい具合に                                               maayo kay
               Maayo kay niabot ka sa akong gradwasyon. うまく私の卒業式に間に合ったね。                        Maayo kay niabot ka


6     その他                                                                        6     others
6-1   感情表現の単語                                                                    6-1   emotional expressions
      agoy                  しまった。 痛いなー。              やっちゃったー。                          agoy
      Ayay                  いいぞ          やった!                                          Ayay
      dayon                 どうぞお入りください。 すぐに、の意味から。                                     dayon
      diay                  じゃあ、         つまり         そう                                diay
      di ba?                でしょ?  ちがう?                                                 di ba?
      god, gyud, gyod       ほんとに、        全く          一体                                god, gyud, gyod
      ha?                   ね?           念を押す感じ                                        ha?
      Hala                  そういえば、 そうだった             おや          あら                    Hala
      Na hala               それだったら                                                     Na hala
      kaha                  一体全体         いったい                                          kaha
               "Unsa kaha kini, no?"     一体何だろうね?                                               "Unsa kaha kini, no?
      kuan                  えーっと、        つまり                                           kuan
      kuno                  …だって。  …だそうです。                                             kuno
               Kaduha ra kuno siya nakasakay ug ayroplano.                                      Kaduha ra kuno siya
                                   彼が飛行機に乗ったのは二回だけなんだって。
      lagi                  だってば!                                                      lagi
      laman                 だけ、 たった、 丁度                                                laman
      man                   Unsa man? Ngano man?Kinsa man? 等と使い、文を完結させる。               man
      naman                 Ngano? 何故? Ngano man? 何故なの。                                naman
      oy / uy               ちょっと                                                       oy / uy
               Tan-aw kamo uy,                       ちょっと皆、見て。                                  Tan-aw kamo uy,
               No, oy.      ちがうわよーっ。                                                            No, oy.
      palihug               どうぞ                                                        palihug
      ra                    だけ、 たった、 丁度                                                ra
      sayang                残念、もったいない、おしい                                              sayang
      Simbako               まさか、そんなこと起きません様に!                                          Simbako
      Sigi                  いいよ          オーケー        もっとー                              Sigi
      Tana                  さあ           さあ、行こう                                        Tana
      unta                  …のはずである。                                                   unta


6-2   wala                                                                       6-2   wala
               wala na             もう無い              way gamit        無駄な                       wala na
               wala pa             まだ無い              walay sapayan    どういたしまして                  wala pa
         wala buling     無疵の    walay hunong      ノンストップの          wala buling
         wala damha      意外な    wala'y bisan kinsa 誰でも             wala damha
         wala hiilhi     匿名     walay duga        しなびた             wala hiilhi
         wala magpaila   匿名で    walay gidapigan   中立の              wala magpaila
         wala magtagad   無視する   wa'y problema     問題ない             wala magtagad
         wala mouyon     不賛成                                       wala mouyon




戻る   Welcome ページに戻る                                         Return to Welcome page
                                                            Jump to
使い方  辞書の使い方他                                                First  How to use this textb
文法   一度目を通すとビサヤ語がわかりやすくなります。                                Grammar
単語例  良く使われる単語とその例文                                          Words  Collection of useful
簡単な表現  一口ビサヤ、簡単な表現集です。                                      Simple expressions
日常会話  う~ん、むしろあまり使われないかな?                                    Daily conversations
辞書 辞書は重いので時間がかかります。高速回線の方のみOKです。                            Dictionary Bisayan-Japanese
     辞書エクセルファイルでダウンロード方はこちらです。                                It takes long time to do
     辞書CSVファイルでダウンロード方はこちらです。                               Dictionary in Excel file This
     辞書はエクセルファイルやCSVファイルがお勧めです                              Dictionary in CSV file
                                                  1-2   Day
                       now                              buntag                morning
karong adlawa          today                            udto                  noon
karong buntag          this morning                     ugma sa hapon         tomorrow afternoon
                       tonight                          hapon                 afternoon
                       tomorrow                         gabii                 night
                       yesterday                        kagabii               last night
sunod adlaw            the day after tomorrow           kaadlawon             dawn
miaging adlaw          the day before yesterday         tungang gabii         midnight
                       everyday                         oras                  hour
                       week                             minuto                minute
                       month                            ala una               one o'clock
                       year                             alas dos medya        two thirty
                       time                             alas tres dyes        three ten
Usually we use English or Spanish for time.
      Unsay oras na?                                    What time already?
      Alas dos kuwarenta.                               Two forty.
      Unsa bay oras karon?                              What time is it now?
      Mga nine thirty.                                  Around nine thirty.


Month (Spanish)                                   1-4   Week (Spanish)
                       January                          Lunis                 Monday
                       February                         Martes                Tuesday
                       March                            Myerkoles             Wednesday
                       April                            Huebes                Thursday
                       May                              Byernis               Friday
                       June                             Sabado                Saturday
                       July                             Dominggo              Sunday
                       August                           karong semana         this week
                       September                        sunod semana          next week
                       October                          miaging semana        last week
                       November                         kada semana           every week
                       December


Number Usually they use Spanish for money count.
              Spanish                                   ordinal number
              uno                  1                    una          first
              dos                  2                    ika-duha     second
              tres                 3                    ika-tulo     third
              kuatro               4                    ika-upat     forth
              singko               5                    ika-lima     fifth
              sais                 6                    ika-unom     sixth
              siete                7                    ika-pito     seventh
              otso                 8                    ika-walo     eighth
                      nuibe                   9                         ika-siyam     ninth
                      dyes                10                            ika-napolo    tenth
            Ako una. Sunod ikaw.                                        First I, next you.
            Usa pa palihug!                                             One more please!


Spanish is usually used in count more tha 10.
      napulo'g usa             unse               11            katuloan              trenta               30
      napulo'g duha            dose               12            kap-atan              kwarenta             40
      napulo'g tulo            trese              13            kalim-an              senkwenta            50
      napulo'g upat            katorse            14            kan-uman              sesenta              60
      napulo'g lima            kinse              15            kapituan              setenta              70
      napulo'g unom            desisais           16            kawalohan             otsenta              80
      napulo'g pito            desisete           17            kasiyaman             nobenta              90
      napulo'g walo            desiotso           18            gatus                 sento               100
      napulo'g siyam           desinuibe          19            libo                  mil               1000
                               bayinte            20            katuloan ug usa       trenta e uno         31


                      kulor kulay                                       direksyon              direction
                                       white                            tuo                    right
                                       red                              wala                   left
                                       yellow                           diretso                straight
                                       green                            atubang                front
                                       blue                             likod/luyo             back
                                       black                            tupad                  side
      kulay nga rosas                  pink                             sidlakan               east


                      pamilia
                                       parent                           bana                   husband
      amahan, tatay                    father                           asawa                  wife
      inahan, nanay                    mother                           anak                   child
                                       grand father                     anak nga babae         daughter
                                       grand mother                     anak nga lalaki        son
                                       grand son/daughter               tiyo                   uncle
                                       brother/sister                   tiya                   aunt
      igsoong babae                    sister                           pag-umangkon           nephew/ niece
      igsoong lalaki                   brother                          ig-agaw                cousin



                      head             nawong          face             dunggan       ear
                      brain            mata            eye              ilong         nose
                      hair             pilok           eyelid           baba          mouth
                      cheek            kilay           eyebrow          wa-it         lip
                      throat           bungot          beard            ngipon        tooth
                      neck             siko            elbow            ilok          armpit
             back         bukton      arm         dughan      chest
             shoulder     tudlo       finger      tutoy       breasts
             buttocks     agtang      forehead    tikud       heel
             thigh        tuhod       knee        tiyan       stomach
             hand         kuko        nail        tiil        leg
             bone         dugo        blood       baga        lung
             blood vessel panit       skin        kasingkasingheart
             body         unod        flesh       atay        liver
             tongue       hawak       waist



             sky          dagat       sea         isda        fish
             sun          bukid       mountain    tubig       water
             moon         suba        river       hangin      air
             star         langgam     bird        balod       wave
             cloud        mananap     animal      sagbotan    field
             rain         kahoy       tree        sagbot      grass
             wind         kalasangan forest                  flower
                                                  bulak(buwak)


Adjectives for appearance
             wide         dagko       big         ubos        low
             narrow       dako        big         dali        fast
             shallow      gagmay      small       kusog       strong
             deep         gamay       small       hinay       weak
             heavy        daghan      plenty      baga        thick
             light        diyot       little      bugnaw      cold
             new          dyutay      few         init        hot
             old          taas        high        humok       soft
             withered     mubo        short       gahi        hard
             wet          hayag       bright      lab-as      fresh
             dried        ngit-ngit   dark        daut        rotten


Adjective for feeling
             smell        init        hot         puno        full
             fragrant     tugnaw      cold        busog       full
             dirty        kusog       violent     sulundon    ideal
             clean        sakit       painful     tukma       right
             quiet        pait        bitter      samokan     annoying
             noisy        tam-is      sweet       barato      cheap
             good         lami        delicious   mahal       expensive
             peaceful     masayon     easy        malipayon   happy
             beautiful    lisud       difficult
clever       batan-on      young            dato            rich
tamed        tigulang      old              pobre           poor
kind         niwang        slim             kugihan         industrious
bad          lagwis        thin             tapulan         lazy
important    tambok        fat              ulaw            shy
early        baskog        stout            maisug          brave
beauty       matahum       pretty           laksot          ugly
handsome



house        portahan      door             lawak-higdaanan          bed room
roof         bintana       window           katre                    bed
upstairs
wall         salog                  floor            kosina                  kitchen
ceiling      hawanan/sala           living room lawak                        room
office       trabaho                job              tabuan                  market
salary       telepuno               telephone        munisipal               town
doctor       tindahan               store            dakbayan                city
police       botika                 pharmacy


             Use with affix


rise                                       The
             Misubang ang adlaw sa alas sais. sun rose at 6 o'clock.
get up       Mibangon ko sa katre.                   I got up from bed.
yawn         Nanghuy-ab ko.                          I yawned
stand up     Mitindog sila.                          They stood up.
sit down                                    S
             Milingkod siya atubang sa samin. he sit in front of the mirror.
wear         Nisul-ob ko ug sinina.                  I wore my clothes.
open         Akong gi-ablihan ang portahan. I opened the door.
close        Gisira nako ang bintana.                I closed the window.
close eyes   Piyonga imong mga mata.                 Close your eyes.
cook         Nagluto si Nanay ug pamahaw. Mom cooked the breakfast.
prepare      Nag-andam ko sa lamesa.                 I prepared the table
eat          Mangaon ta.                             Let's eat.
wash         Gihugasan ang mga plato.                The dishes were washed.
launder      Naglaba ko ug senina sa pamilia nako.
                                            I washed clothes of my family.
drink        Niinom ko ug gatas.                     I drink milk.
go           Miadto ko sa opisina.                   I went to the office.
ride on      Nisakay mi sa jeepney.                  We rode on Jeepney.
arrive       Wala sila moabot.                       They didn't arrive yet.
run          Nidagan si Ana.                         Ana was running.
walk         Milakaw si Doy padulong sa opisina.
                                                     Doy walked to the office.
work         Motrabaho ko gikan alas otso hangtod sa alas singko.
                                  I work from 8 o'clock to 5 o'clock.
begin                                     N
             Mosugod nako karon ug trabaho. ow I start my job.
finish       Humana ang akong trabaho.         My work was finished.
hire         Pila ang abang sa balay?
                                  How much is the rent for the house?
ask          Mihangyo ko nga ugma nalang ko mobayad.
                                  I ask to make it tomorrow for my payment.
help         Nagkinahanglan ko sa imong tabang. I need your help.
promise      Dili ko mosaad nimo sa ~          I can't promise about ~
throw away Ayaw ilabay dinhi ang basura.       Don't throw garbage here.
climb up     Misaka siya sa dakong kahoy.      He climb up a big tree.
set          Misalop ang adlaw.                The sun set.
go home      Mouli nako alas sete.             I will go home at 7 o'clock.
up           Ang mga presyo sa mga palitonon nakataas kaayo.
                                        The price of merchandise went up.
down         Nanaog dayon siya sa kahoy.       He came down from the tree immediately.
switch on    Pasigaa ang suga.                 Turn on the light.
take off     Gihuboan nako ang akong anak.I took off my baby's clothes.
lie down                                  I
             Gipahigda nako ang akong anak. laid down my child.
be sleepy    Giduka na ko. Katulogon na ko. I'm sleepy already.
sleep        Matulog na ko.                    I'm going to sleep now.
switch off   Palungon na nako ang suga.        I will turn off the light now.



get angry    Nasuko siya nako.                 He is angry with me.
forget       Nakalimot ko ug palit ug tubig. I forget to buy water.
enjoy        Gikalipay mo ba kanang mga dautang hunahuna?
                                  Are you satisfied by such bad thinking?
grieve       Naguol siya sa pagkamatay sa iyang anak.
                                        She grieved for her child's death.
understand Nakasabut ka?                       Did you understand?
wish         Maayo unta nga may dugang pang kwarta ako.
                                               I wish I have more money.
be glad      Malipay ko kung ~                 I'm glad if ~
be sad       Ikasubo nako ang imong pagbiya.
                                        I' m sad that you' ll leave me.
be afraid    Nahadlok siya sa halas.           She is afraid of snakes.
be jealous   Magsilos ko kon ~.                I'll be jealous if ~.
be ashamed Naulaw ko. (Nauwaw ko)              I'm ashamed.
forgive      Pasayloa ko.                      Forgive me.
believe      Nitoo ko nimo.                    I believe you
love         Nahigugma ko nimo.                I love you.
dislike      Dili ko gusto mawala ka.          I don't like to lose you.
study      Nagtoon siya ug bisaya.             She is studying Visaya.
laugh      Ngano nagkatawa ka?                 Why are you laughing?
           Ngano nangatawa mo?          Why are you laughing? (plural)
speak      Palihug hinayhinaya ug sulti para makasabot ko.
                 Could you speak more slowly so that I can understand?
cry        Pahiloma ang bata nga naghilak.
                                 Let the child be calm from crying.
talk       Nagtabi mi sa akong mga ginikanan bahin sa among kasal.
                                 We told my parents about our marriage.
lie        Dili ko ganahan ug bakak pero gibakakan ko nimo.
                                 I don't like lies but you lied to me.
sing       Siya mikanta ug Hapones.            She sang Japanese songs.
answer     Mitubag siya.                       He answered.
shout      Ngano kaha nga naninggit man sila?
                                 Why on earth are they shouting?
cheat      Imo kong gilimbongan sa imong gibaligya nako nga perlas nga itom.
                 I was cheated by the black pearls which you had sold me.
listen     Namati ko ug kanta sa langgam sa kalasangan.
                                 I listened to the songs of birds in the forest.
look       Tan-aw sa tin-aw nga tubig.         Look at the clear water!
hide       Tago-tago ta. Tago sa layo.
                                 Let's play hide-and-seek. Hide far!
joke       Ayaw pagtiaw.                       Don't joke.
pray       Alas otso magsugod ang pangadye.
                                 The prayer will start at 8 o'clock.
bark       Kusog kaayo ang usig sa iro kagabii.
                        The barks of dogs were badly loud last night.
look for   Gipangita nato ang bata gahapon.
                                 Yesterday, we looked for the child.
send       Nagpadala ko ug sulat nila ni Mama ug Papa.
                                 I sent a letter to my Mama and Papa.
buy                                      I
           Mopalit ko ug utanon sa merkado.will buy vegetable at the market.


sell       Iyang ibaligya ang bibingka sa taboan.
                                 He will sell bibingka at the market.
die        Patay na akong higala.              My friend died.
catch      Gidakpan na ang kawatan.            The thief was caught.
follow     Misunod siya kanako.                He followed me.
noisy      Ayaw pagsaba kay natulog ang bata.
                                 Don't be noisy for the baby is sleeping.
wait       Dili ko kahulat nimo.               I can't wait for you.
box        Ayaw ko kulataha.                   Don't hit me!
hug        Gakusa ko ug hogot.                 Hug me tightly.
kiss       Haloki ko ug hinay.                 Kiss me tenderly.
take care   Atimana ang bata.                 Take care of the child.
force       Gipugos ko nimo pagbuhat.         I was forced to do by you.
give        Ihatag nako ang tanan sa akong bata.
                                              I will give all to my child.
teach       Ako ang nagtudlo niya sa tanan.I'm the one who taught him all.
wait        Paabota ko, padulong nako.        Wait for me, I'm coming.
sin         Kon nakasala ka pagkompesal. If you commit sin, make a confession.
play        Midula siya ug golf.              He played golf.
dance       Manayaw kita. / Mosayaw kita. Let's dance.
fall down   Nahulog ang tawo.                 A man fell down.
do          Mahimo ka ba ~                    Will you …? Can you …?
hasten      Dali tan-awa.                     Look now!
leave       Dili ko kabiya nimo.              I will not leave you.
bend        Balikoa ang lansang.              Bend the nail.
oppose      Ayaw pakigbatok sa gobyerno. Don't oppose the government.
agree       Naka-uyon ka ba?                  Can you agree?
stay        Pagpuyo, ayaw paglakaw.           Stay, don't go.
mix         Ayaw isagol.                      Don't mix it.
pick up     Punita ang sagbot.                Weed.
break       Ilabay ang buak nga baso.         Throw the broken glass away.
bite        Gipaak siya sa among iro.         She was bitten by our dog.
injure      Dako ang samad.                   The wound was big,
smash       Nabasag ang plato.                The plate was broken.
fall        Ihulog, akong saw-on.             Throw it, I'll catch it.
wrap        Iputus, akong dad-on.             Wrap it, I'll bring it.
place       Ibutang sa lamesa.                Place it on the table.
burn        Kusog kaayo ang sunog.            The fire is strong.
gather      Tiguma ang tanang papel.          Gather all papers.
watch       Bantaye ang balay.                Watch the house.
get         Kuhaa ang mga bata sa eskwelahan.
                                        Fetch the children from school.
lose        Pildi siya sa dula karon.         He lost the game today.
win         Makadaog gayod tingali ta sa bangga.
                                        Maybe we can win the tournament.
sweat       Basa kaayo ang bata sa singot. The baby is sweating much.
erase       Napapas ang tanan.                All was erased.
fly         Hinay molupad ang gamay nga langgam.
                                              Small birds fly slowly.
steal       Daghan ang mga butang nga nakawat.
                                              A lot of goods are stolen.
pray        Gihatagan tika ug 100 pesos, iampo ko sa kaayo.
flee        Nanglayas ang langgam paingon sa kasadpan.
                                              The birds flee to the west.
celebrate   Magsaulog kita sa adlaw ni Kate.
                                                        We'll celebrate Kate's birthday.
            stop             Undang na sa imong bisyo.        Stop your vices.
            make             Buhaton nako ang akong bulohaton.        I will do my duties.



Demonstrative pronoun, adjective for direction
                      this                      dinhi         here
                      this                      diri          here
                      that                      diha          there
                      that                      didto         over there
                      far                       atubangan     front
                      near                      tupad         beside
                      back                      kilid         side


      Pila ba kini?                                     How much is this?
      Kana? 40 pesos lang.                              That? Only 40 pesos.
      Mahal. Kadtong kamates?                           Expensive. How about that tomato.
      Layo pa sa imong balay?                           Still far to your house?
      Hapit na, duol sa anang simbahan.                 Soon, near that church.


                      here
      Nagdula ang akong igsoong lalaki dinhi.           My brother was playing here.
                      inside of
      Nagdula ang mga bata sa sulod.                    The children are playing inside.
      Nakita niya ang prinsesa sulod sa gamay nga balay.
                                                He saw the princess inside the small house.
                      outside of
      Misayaw ang mga babaye sa gawas.                  Girls are dancing outside.
                      else, except
                                                 No
      Walay bisan kinsa ang miabot, gawas ni Mary. one else came, except Mary.
      Walay laing miabot, gawas ni Mary.                Nobody came but Mary.
      Matag tawo nga mitambong sa salo-salo misayaw, gawas nako.
                             All the attendants of the party danced except me.
      Ang gabii hilum kaayo, gawas sa paghot sa mga iro.
                             The night was very silent only we could hear the dogs' howls.
                      front of
      Si Lita miawit atubangan sa mga tawo.             Lita sang in front of the people.
      Naglingkod siya sa atubangan ni Maria.            He was sitting in front of Maria.


      Kami gikan sa Baguio City.                        We are from Baguio City.


Adverb for time
                      yet
      Wala pa ko makakita niya.                         I haven't yet met her.
      Wala pa ako makaadto sa Manila.                    I haven't yet been in Manila.
      Kanus-a ka pa nasakit?                             When did you feel pain from?


                    still, already
      Nakabasa na ako sa estorya.                        I have read the story already.
      Nakalakaw na siya para sa Sugbo.                   He has gone to Cebu city.
                    slowly
      Hinay siyang naglakaw.                             She walked slowly.
                    quickly
      Paspas siyang nagdagan.                            He run fast.
                    suddenly
      Kalit siyang mitindog.                             He stood up suddenly.
      Siya mitindog pagkalit.
                    immediately
      karon dayon                                        immediately
                    before doing (past)
      Mikaon siya sa wala pa molakaw.                    He ate first before going.
                    before doing (future)
      Hugasi imong mga kamot sa dili pa mokaon. Wash your hands before eating.


                    before; until
                    former
      Ang among kanhi Presidente usa ka sundalo.Our former President was a soldier.
                    ago
      Kaniadto, ang mga bato maoy gigamit sa mga Filipinos sa pagpatay ug mga
       mananap.                      Long ago, Filipinos used stones to kill animals.
                    later
      Moadto ta sa sine unya.                            Let's go to a movie later.
                    after doing
      Mangatulog kita human mokaon.                      Let's take a sleep after meal.
                    after a while
      Taudtaud nawala ang mga ilaga.                     After a while the rats disappeared.
                    next
      Hangtod sa sunod natong panagkita.                 Until we meet next time.
                    every, each
      Kada dominggo mosimba ako.                         I go to church every Sunday.
      Kada gabii, bation siya'g kapoy.                   She feels tired every night.
                    always
      Kanunay nagtuon si Peter.                          Peter is studying always.
talagsaon, tagsa ra occasionally
      Talagsaon ra modula si Mary.                       Mary plays occasionally.
                    when
      Nakahilak siya sa dihang miabot kami.              When I arrived she was crying.
                    while
      Samtang nagsulti siya ako usab naminaw.          While he was speaking I was listening.
      Samtang nagdula si Baby, ako matulog.            While Baby is playing I sleep.
                      just, a while
      Marika diri kadiyut.                             Come here for a while.
sa katapusan          at last, finally
      Sa katapusan, nakapasar siya sa exam.            At last he could pass the exam.
      Sa katapusan, gihatag ang among gihangyo. Finally our demand was granted.


      Sa katapusan, panalanginan ka sa Dios.           Last, God bless you.



Other adverbs /preposition
gayod, gyud, god             really
                             for
      Naghatag sila ug salu-salo alang sa akong amiga.
                                                       They made a party for my friend.
sa   shows direction/location


      Miadto siya sa Sugbo gahapon.                    He went to Cebu city yesterday.
      Ang mga bulak gibutang ni Mary sa lamesa. Mary placed flowers on the table.
      Milukso ang iro sa suba.                         The dog jumped into the river.
                                          I
      Gilabay nako ang basura sa basurahan.throw away the garbage into the bin.
      Ang libro sa lingkoranan bag-o.                  The book on the chair is new.
      Unya na kini tan-awa sa balay ninyo.             Later look this at your house.
      Moawit siya sa among programa.                   She will sing in our program.
      Sa akong nabasa, nahibaloan ko nga adunay laing bagyong umaabot.
                             I read and knew that another typhoon is coming.
                      ( lain = other     bagyo=typhoon umaabot = coming )
                      only
      Pauli na lang kamo.                              Go back only you.
                      almost
      Hapit tanang mga dahon berde.                    almost all leaves are green.
tinuod/ husto         surely, really
      Tinuod kana. Tinuod 'na. Husto kana. Husto 'na.         That's right.
      Tinuod, siya buotan.                             Really, he is generous.
      Siya tinuod nga amiga.                           He is a true friend.
                                             It's
      Husto na, dili na siya mobalik pag-usab. true, he will never come back again.
                pag-usab ; again
      Tinuod bitaw, moadto kami sa Manila.             Surely we will go to Manila.
      Tinuod, si G.Reyes usa ka buotang tawo.          Really Mr. Reyes is a generous man.
                G. =Ginuong Gng. =Ginang               ginuo Mr. ginang Mrs.
                      a kind of
      Unsay matang sa imong pagkatawo.                 What kind of man you are.
      Mahimo bisag kinsa.                                 Anybody can do./is OK.
      Mahimo bisag unsa                                   Anything can be./is OK.
                      like as                it can be a verb also
      Karon ang tawo nahisama na kanato ug nahibalo na siya unsay maayo ug unsay
      daotan.         Now the man became same as us knowing what is good and what is bad.


Comparative degree
For the meaning of 'more', they use 'mas' or repeated adjective.
      Palihug pagdagan hinay-hinay.                       Please run more slowly.
      Mas baga ang iyang nawong.                          He is more brazen-faced.
mas ~ kay sa          more than
                                          Your hand is whiter than paper.
      Mas puti ang imong kamot kay sa papel.



                      but
                                         I
      Naghulat ko nimo apan wala ka moabot.was waiting you but you didn't come.
      Si Al antigohan, apan wala siya makatubag niining pangutana.
                                      Although Al is bright, he could not answer this question.
                      then
      Ayaw pagsaba aron ako makatulog.                    Don't annoy me then I can sleep.
      Kaon aron dili ka gutmon.                           Eat then you'll not be hungry.


                      maybe it's true
      Basin tinuod nga magminyo siya sunod tuig.
                                             Maybe it's true that she will marry next year.
                      even though
      Nakuha niya ang unang lugar, bisan wala siya magtuon ug maayo.
                                He got the first place even though did not study well.
      Sayo kami bisan ug Sabado karon               We are early even though Saturday today.
busa, gumikan niini             therefore
      Dili siya buotan busa wala ko makagusto niya.
                                                    He is not kind therefore I don't like him.
      Nakahimo siya ug usa ka dakong sayop, busa ang iyang amahan wala mopaeskwela niya
      karong tuiga.
            He made a big mistake therefore his father did not send him to school this year.
            if
      Kon moulan, dili ko moeskwela.                      If it will rain, I will not go to school.
      Kon kita motuon ug maayo, mopasar kita.
                                                    If we study well, we will be able to pass.
      Kon si Marcelo nagtuon ug maayo, nakapasar unta siya sa eksamin.
                                             If Marcelo worked hard, he could pass the exam.
      Kon nahimo ko kana, nasayop ako.                    If I did that, I was wrong.


      Kon dili ka makahimo niini, palihog sultihi ako.
                                                If you can not do this, please tell me.
      Makasulat ko sa balak karon gabii kon dili ka magsamok.
                                  If you won't disturb me then I'll be able to write a verse.
             if not, otherwise
      Ang kadaghanan, kon dili man tanan, kalit nga nahilom.
                                  Almost all people, if not all, suddenly became quiet.
      Kon dili nako isulat ang imong gipangtudlo akong makalimtan.
                                         I will forget if not write up what you teach me.
dili ~kundili (kon dili)          rather than
      dili out of choice kon dili out of necessity
                                                by 'necessity' rather than 'out of choice'
             accoding to
      "Ayaw!" Matod niya.                       "Don't!" she said.
      "Ayaw!" miingon siya.       Same meaning. Take notice 'siya' and 'niya'
      Matod ni Jasmin,                          According to Jasmin,
      Matod sa mga bata,                        According to the children,
             or
      Nakagusto ka ba nako o niya?              Which do you like me or her?
      Ako o siya ba ang imong nagustoan?


             but
      Gusto kong molakaw pero nag-ulan.         I want to go out but it's raining.
                                         You
      Makahimo ka paglakaw pero balik dayon. may go but come back soon.
      Ako tambok pero ang akong igsoon babae niwang.
                                                I'm fat but my sister is slim.
             and
      Siya buotan ug maanyag.                   She is kind and beautiful.
             Ug' can be abbreviated 'g' when after vowel.
      Nagsulat siya gabii'g adlaw.              He wrote day and night.
             although
      Gusto siyang moeskwela'g sayo, ugaling wala siya kay nadaut ang iyang sakyanan.
             He wanted go to school early but he couldn't because his vehicle was broken.
             for, because
      Tungod nimo, motambong ako sa salu-salo.
                                                I will attend the party because of you.
      Mihilak siya tungod nako.                 She cried for me.
      Ang batang lalaki mihilak tungod kay nawala ang iyang libro.
                                                The boy was crying for he lost his book.
      Naniwang siya tungod kay nasakit siya sa miaging semana.
                                         She became thin because she was sick last week.
             by, cause
      Mag-ulan siguro karon kay dag-um kaayo ang langit.
                                  It'll soon rain for the dark clouds are in the sky.
             maybe
      Tingali siya moabot ugma.                         Maybe he will come tomorrow.
      Tingali makauli ko sa alas singko sa hapon.
                                          Maybe I'm home at 6 o'clock in the afternoon.
      Ayaw pag-apil, tigali'g masakit ka.         Don't join, maybe you'll have a sick.
                                  seem, look like
      Murag moulan karon.
                   happily
      Maayo kay niabot ka sa akong gradwasyon.



emotional expressions
                   Oh, hell!
                   Oh, dear.
                   Come in!
                   well then
                   isn't it?
god, gyud, gyod    really
                   eh?
                   So             That's it.
                   If so
                   what on earth
      "Unsa kaha kini, no?"       What on earth is that?
                   well           that's to say
                   they say
      Kaduha ra kuno siya nakasakay ug ayroplano.
                            According to him he flied by plane two times only.
                   really it's true
                   only
                   Unsa man? Ngano man?Kinsa man?
                   Ngano? Why?            Ngano man? Why is it like that?
                   say!
      Tan-aw kamo uy,             Just look, everybody.
      No, oy.      I say no!      ,
                   Please
                   only, just
                   Reglettable! It's too bad. Wasteful!
                   I wish it will not happen!
                   OK.            More!
                   Well, let's go!
                   should be, expected



      wala na               no more already       way gamit           useless
      wala pa               not yet               walay sapayan       not at all
       wala buling          flawless         walay hunong      nonstop
       wala damha           unexpected       wala'y bisan kinsa anybody
       wala hiilhi          anonymous        walay duga        withered
       wala magpaila        anonymous        walay gidapigan   neutral
       wala magtagad        neglect          wa'y problema     no problem
       wala mouyon          opposition




Return to Welcome page


First  How to use this textbook


Words  Collection of useful words
Simple expressions
Daily conversations
Dictionary Bisayan-Japanese-English 
  It takes long time to down load !!
Dictionary in Excel file This is quicker !
Dictionary in CSV file
Katahuran               挨拶              Greeting
   Maayong buntag.        お早うございます。
   Maayong udto.          こんにちは。
   Maayong hapon.         こんにちは。
   Maayong gabii.         今晩は。
   Moadto na ko.          さようなら。
   Mouli na ko.           さようなら。
   Bye.                   英語ですが一般的です。
   Adto na ko.            さようなら。
   Pag-amping!            気をつけて!
   Palihug.               どうぞ。
   Salamat.               ありがとう。
   Walay sapayan.         どういたしまして。
   Ikskyusmi.             失礼します。(英語)
   Tabi usa,              ちょっと失礼、
   Pasayloa ako.          ごめんなさい。
   Daghang salamat.       本当にありがとう。

    Oo.                   はい。
    Dili.                 いいえ。
    Wala.                 いいえ/ない。
    Di ba?                でしょう?
    Ayaw.                 しちゃだめ。
    Unsa man?             何が?
    Naunsa man?           どうしたの?
    Bahin sa unsa?        何について?
    Nag-unsa ka?          何してるの?
    Kanus-a man?          いつ?
    Kinsa?                誰が?
    Ngano?                どうして?
    Asa man?              どこで?
    Hain man?             どこで?
    Mao ba?               そうなの?
    Mao kana.             そうなのよ。
Patunong                呼掛けの言葉          Addressing
    Day / Inday           嬢ちゃん
    Dong                  坊ちゃん
    Nay /Nanay            母さん
    Tay /Tatay            父さん
    Tiyo                  叔父さん
    Tiya                  叔母さん
    Nang / Manang         姉さん
    Nong / Manong         兄さん
    Ate (tagalog)         姉さん
    Kuya (tagalog)        兄さん
    Noy / Manoy           先輩
    Bay                   友よ
    Migo / Amigo          友よ
    Miga / Amiga          友よ
    Bata                  坊や
    Don                   社長(でなくても)
    Miss                  お嬢様
    Sir                   だんな
    Ma'am/Madam           奥様
Pagduaw                 訪問              Visit
    Maayong pag-abot.     いらっしゃい。
    Kumusta ka?           元気ですか。
    Maayo man, salamat, ikaw?            元気です。ありがとう。君は?
    Dayon. / Dayon lang.                 どうぞ。/ お入り下さい。
    Palihug lingkod.                     どうぞおかけ下さい。
    Palihug tindog.                      立って下さい。
    Diin ka gikan?                       どちらからですか?
    Kanus-a ka niabut?                   いつ着かれました?
    Gigutom na ko.                       お腹がすいたな。
    Hatagi ko ug saging.                 バナナを下さい。
    Uhaw na ko.                          喉かわいた!
    Kapoy ka ba?/ Gikapoy ka?            疲れましたか?
    Tana.                                行きましょう。
    Humana 'ta.                          すみましたね。
    Kadyot lang!                         ちょっと待って。
    Mag-una ko.                          お先します。
    Balikbalik.                          また来てね。
    Pag-amping!                          気をつけて。
    Pagbantay.                           気をつけて。
    Unsa nay oras karon?                 今何時になりましたか?
    Alas dos.                            2時です。
Utang                                  借金                 Debt
    Pahulama ko'g kuwarta.               金貸して!
    Pwede.                               いいよ。
    Dili ko.                             やだよ。
    Ang tubo 5% kada bulan.              月5%の利息だよ。
Taxi                                   タクシー               Taxi
    Liko sa too.                         右へ曲がって。
    Liko sa wala.                        左へ曲がって
    Dinhi na lang.                       ここでいい。
    Pila ba?                             いくら?
    Pwede hinayan ang aircon!            クーラー弱くしてくれない?
Dyip                                   ジープニー              Jeepney
    Para!                                とまって!
    Lugar lang!                          この辺でとまって。
Palit                                  買物                 Shopping
    Asa ka paingon?                      どこへ行くの?
    Sa Cebu mamalit.                     セブまで買物にいきます。
    Moadto ko sa mercado.                市場へ買物に行きます。
    Pila ba kana?/ Pila na?              それはいくらですか?
    Unsa na?                             何それ?
    Mahal kaayo.                         高いよ。
    Hangyo.                              まけて!
    Dako ra.                             でっかいな。
    Nay mas gamay?                       もっと小さいのある?
    Nay mas barato?                      もっと安いのある?
    Unsay akong ikaalagad nimo, Mam?     何がお望みですか、奥様。
Karaoke Bar                            カラオケクラブ            Karaoke Bar
    Unsay ngalan mo?                     お名前は?
    Si Kris ako.                         クリスです。
    Pila ba ang idad mo?                 年はいくつ?
    Taga asa ka?                         どこからきたの?
    Taga Mindanao.                       ミンダナオからきました。
    Nagtrabaho ako sa Hapon.             日本で働いていました。
    Asa sa Japan?                        日本のどこ?
    Asa ka nagpuyo dinhi?                ここでは、どこに住んでるの?
    Minyo ka na?                         結婚してる?
    Pila ang igsoon nimo?                兄弟は何人?
    Unsa ang trabaho nimo?               あなたのお仕事は?
Sagabay                                 友達と            Comrade
    Mag-inom ta.                          飲もうよ。
    Mag tenis ta.                         テニスしよう。
    Kanta!                                歌って!
    Daghan ko ug buhat!                   忙しいの!
    Sayaw ta.                             踊ろう。
    Paminawa ko.                          聞いて!
    Pakit-a ko.                           見せて!
    Saba!                                 うるさい!
    Saba kaayo ka!                        お前うるさいよ。
    Hunonga na.                           やめてよ。
    Sagdi lang!                           ほっとけ!
    Nakasabut ka?                         わかった?
    Wa ko kasabut.                        わからん!
Hospital                                医者で            Hospital
    Unsay gibati nimo?                    どんな感じですか?
    Sakit akong tiyan.                    腹が痛い。
    Labad akong ulo.                      頭が痛い。
    Basin nabali ang akong bukog.         多分骨が折れた。
    Nalisa ang akong kiting.              足首を捻挫しました。
    Gihilantan ko.                        私、熱があります。
    Sakit akong ngipon.                   歯が痛い。
    Sakit akong tutunlan.                 喉が痛い。
    Gipaak ko ug insekto.                 虫に刺されました。
    Gipaak ko'g bitin.                    蛇に噛まれました。
    Gipaak ko ug iro.                     犬に噛まれました。
Makalilimos                             乞食             Beggar
    Hatagi ko'g pagkaon para sa bata.     この子に食べ物を!
    Trabaho!                              働けよ!
    Bahina ninyo.                         二人で分けろよ。
    Tihik!                                けち!
Piniliay                                選挙             Election
    Nangorakot siya.                      あの賄賂野郎め!
    Gielek siya.                          彼当選したよ。
    Wala siya gielek.                     彼落選したよ。
Tiaw                                    ジョーク           Joke
    Tiaw lang.                            冗談だよ。
    Nagtiaw ka?                           冗談だろう?
    Wala! Seryoso ko.                     いいえ、本気です。
    Bakakon!                              うそつき!
Kan-anan                                レストラン          Restaurant
    Dalii.                                早くしてよ。
    Hatagi ko ug tubig.                   水をください。
    Dad-i ko ug tubig.                    水を持ってきて。
    Unsay gusto mo kan-on?                何が食べたい?
    Busog ko.                             お腹へってないよ。
    Mangaon una ta.                       まず食べましょう。
    Mangaon ta.                           いただきましょう。
    Usa pa.                               もうひとつ。
    Usa pa ka bir.                        ビールもう一杯!
    Lami ang pagkaon.                     料理、おいしいよ。
    Lami kaayo kini.                      うまいよ、これ。
    Wala koy gana.                        食欲ないんです。
    Busog na ko.                          もう、一杯です。
    Chit!                                 お勘定!
    Imo na ang sukli.                     釣りはいらんよ。
    Usba pagluto.                         作り直してくれ。
Trabaho                                     会社                       In the office
    Nia ba ang Manager?                       責任者はいるかね?
    Naa ba si Mr. Yamada?                     山田さんいますか?
    Asa siya miadto?                          彼どこに行ったの?
    Ulahi na!                                 もう、遅い。
    Putbol na ka!                             お前首だ!
    Unsay nahitabo?                           何事かね?
Magtiayon                                   夫婦                       Couple
    Nahigugma ko nimo.                        愛してるわ。
    Gimingaw ko nimo.                         あなたが恋しい。
    Imo kong gibudhi.                         裏切ったわね。
    Wala intawon.                             誤解だよ。
    Tuohi ko.                                 信じてくれ。
    Wala na nako buhata.                      何にもしてないよ。
    Pasagdi ko mag-inusara.                   一人にしてよ。
    Magbuwag ta!                              別れよう。
    OK. Ako ang balay.                        いいわよ。家は私のものよ。
Kalit                                       非常時                      Emergency
    Tan-awa!                                  あれ見て!
    Sunog!                                    火事だ!
    Tabangi ko!                               助けて!
    Tulis!                                    強盗だ!
    Isnatser!                                 ひったくりだ!
    Pasayloa ko.                              許してください。
    Wala nako gituyo.                         わざとじゃないんです。
    Dalion ta.                                急ぎましょう。
TV                                          テレビ                      TV
    Kusog ang tingog sa TV.                   テレビの音がうるさいよ。
    Ayaw ug ilisi ang channel.                チャンネルを替えないで。
    Kaila ka ana nga aktor?                   あの俳優知っている?
    Nadakpan siya tungod sa droga.            彼、麻薬で捕まったんだ。
Tidlom                                      ダイビング                    Diving
    Mohaw-as na ta.                           上がりましょう。
    Dihang dapita lawom.                      そこ深いよ。
    Tin-aw kaayo ang dagat.                   水が澄んでいる.
    Naay nindot nga mga isda.                 きれいな魚が一杯います。
    Gamay na lang ang Oxygen.                 酸素が少ない。
Pahibalo                                    標識                       Notice
    Ginadili ang paglabay ug basura
    dinhing dapita.                             この場所にゴミを捨ててはいけません。
    Dili ni basurahan.                          ゴミ捨てるな
    Ginadili ang pagpangihi dinhi.              小便無用
    Ginadili ang pagparking dinhi.              駐車禁止
    Ginadili ang pagsulod.                      立入禁止
    Delikado !                                  危険 !
    Pagbantay sa iro.                           猛犬注意
Tuyo                                        用                        Intention
    Kaganina ra kong nangita nimo.              君を探してたんだ。
    Nganong nangita ka man nako?                何で私を探してたの?
    May importante kong tuyo nimo.              君に大事な用があるんだ。
    Unsa man kunoy iyang tuyo?                  彼、何の用があるんだって?
    Ambot lang. Ikaw ang iyang tuyo.            知らないわよ。あんたに用でしょ。
    Ikaw ang akong tuyo.                        お前に用があるんだよ。
    Isulti dayon kun unsay imong tuyo.          何の用だか早く言ってよ。
    Kun wa ka nay laing tuyo nako, biyaan       もし他に用がないんだったら、私はいき
    ko na ikaw.                                 ますよ。
    Tuyo は意図する、の意味です。
    Pasensiya ka na.                   ゴメンして。( こらえてよ。)
    Wala nako gituyo.                  わざとじゃないのよ。
Bisita                               来客                  Visitor
    May bisita ka.                     君にお客さんだよ。
    Ingna siya nga natulog na ko.      寝てると言ってくれ。
    Dili mahimo.                       だめだよ。
    Kun dili ko makasamok ninyo,       もし、おかまいなかったら、
    Mahimo bang magsulti ta?           ちょっとお話できますか?
    Sa sunod na lang.                  この次にしてよ。
    Ayaw ko'g balibari.                断らないで下さい。
    Magkita ta unya.                   あとでお目にかかります。
    Magpaabot kong mahuman ka.         終わるまで待ってますよ。
    Wa ba ko makasamok nimo?           お邪魔じゃなかった?
    Daghan kaayong salamat.            ホントにどうも、有難う。
    Way sapayan.                       どういたしまして。
uwaw /ulaw                           恥ずかしい               ashamed
    Nakatulog ka bag maayo gabii?      夕べは良く眠れた?
    Kuwang ko’g kinatulgan.            眠りたりないよ。
    May gihunahuna tingali ka?         考え事があったんでしょう?
    Nakatagna ka.                      判ってるね。
    Unsa may imong gihunahuna?         何考えてたの?
    Ah, mauwaw kong motug-an nimo.     あ、明かすのは恥ずかしいな。
    Dili ka angay mauwaw.              恥ずかしがる必要ないでしょ。
    Nakatagna ko no?                   当たってるでしょ?
    Buyno, magdungan ta’g pamahaw.     じゃ、朝ごはん一緒しましょ。
Naglain ang lawas                    調子が悪い               Not feeling well
    Naglain ang akong lawas.           身体の調子が悪いんです。
    Pahuway una.                       まあ、休みなよ。
    Kumusta ka na?                     元気になった?
    Luya pa gihapon.                   まだ、弱ってる。
    Pero maarang-arang nga dyutay.     でも少しづつ良くなってきた。
    Nagsuka ko.                        吐いてしまいました。

以下は、未整理ですが思いつくままに載せておきます。                                I show other samples though they are not yet c
辞書にもたくさん例文がありますので参照ください。                                 You can see more sample sentences in the dic
  Tana!                              行こう!
  Asa ko nimo dad-a?                 どこに連れてくの?
  Ayaw kabalaka.                     心配しないで。
  Mituo ko sa imong gisulti.         あなたの言ったことは信じます。
  Way labot siya.                    彼女は関係ないよ。
  Ayaw pagduol nako.                 近寄らないで。
  Di ka angay mahadlok.              恐がる必要ありませんよ。
  Ayaw kahadlok.                     恐がらないで。
  Buhii ko.                          放してよ。
  Hunongon na nato kining binuanga.  こんな馬鹿なことはもうやめようよ。
  Nasayop ka.                        違うよ君。
  Magsulti una nakasulti ka ug ingon
  Ngano bang ta.                     まず、話をしようよ。
  niana?                             どうしてそんなこというのよ?
  Unsay buot mong ipasabot?          何が言いたいの?
  Wa ko masayod niana.               それは知らなかったよ。
  Ayaw na lang pag-usik og panahon.  時間を無駄にするな。
  Salamat sa pahimangno.             助言有難う。
  Nasayod ko.                        わかってます。
  Wala ko ikaw hisabti.              君がわからんよ。
  Gusto kong magpatabang ninyo.      あなた方に助けて欲しいんです。
  Nganong dili man?                  何でダメなの?
  Wa ko makaila niya.                僕は彼女をしらないよ。
  Nagmahay ka ba sa imong gibuhat?       自分のしたこと、後悔してるの?
  Wa. Gikalipay ko.                      いや、満足してるよ。
  Ayaw na lang pag-apil-apil.            関わっちゃだめだよ。
  Sagdi lang.                            ほっときな。
  Maluoy ka.                             許してよ、助けてよ。
  Ayaw panglangas.                       じっとして/動くなよ。
  Abi ko’g dili ka na moanhi             君はもう、来ないかと思ったよ。
  Ako ang bahala.                        まかしなさい。
  Ako nay bahala niana.                  その件は、私にまかして。
  Salamat sa imong pagtabang.            手伝ってくれてありがとう。
  Mag-unsa ka man didto.                 そこであなた、何するの。
  Mosugot ka ba?                         賛成ですか?/いいですか?
  Ambot lang.                            わかんないよ。
  Di ko mosugot.                         賛成できないね。
  Hinaot pa unta.                        だといいけど、/そうで欲しいな。
  Di na lang ko magliko-liko pa.         遠まわしには言わないよ。
  Ayaw na lang ko’g bulatiki.            お世辞は結構。
  Tinud-anay ning ako.                   これは、本気だよ。
  Napalawan man diay?                    で、がっかりした?
  Hinanggaw!                             あほらしい。
  Mouyon na ko sa gusto mong mahitabo.   君のしたいことをしていいよ。
  Makalaom ka.                           まかせてよ。保証するよ。請合うよ。
  Wa kay buhaton unya?                   あとで時間空いてる?
  Pakuyog unta ko nimo.                  ちょっと、付き合ってほしいんだけど。
  Sabta ko.                              わかってよ。
  Naglibog ko.                           まいったよ。困ったよ。
  Gikalipay ko ang atong panaghimamat.   お会いできて幸いです
  Paminawa ako og maayo.                 私の言うことを良く聞きなさい。
  Ayaw pag-ingon ana .                   そんなに言わないでよ。
  Talagsaon ka gyud.                     ホントあなたって変わってるわね。
  May problema ba?                       問題あるの?




戻るWelcome ページに戻る                                              Return to Welcome page
                                                              Jump to
使い方  辞書の使い方他                                                  First  How to use this textbook
文法   一度目を通すとビサヤ語がわかりやすくなります。                                  Grammar
単語例  良く使われる単語とその例文                                            Words  Collection of useful words
簡単な表現  一口ビサヤ、簡単な表現集です。                                        Simple expressions
日常会話  う~ん、むしろあまり使われないかな?                                      Daily conversations
辞書 辞書は重いので時間がかかります。高速回線の方のみOKです。                              Dictionary Bisayan-Japanese-English 
  辞書エクセルファイルでダウンロード方はこちらです。                                     It takes long time to down load !!
  辞書CSVファイルでダウンロード方はこちらです。                                    Dictionary in Excel file This is quicker !
  辞書はエクセルファイルやCSVファイルがお勧めです                                   Dictionary in CSV file
Greeting
   Good morning.
   Good noon.
   Good afternoon.
   Good evening.
   I go now.
   I go home now.
   Bye.
   I'm going to leave now.
   Take care!
   Please.
   Thank you.
   Not at all.
   Excuse me.
   Excuse me but,
   I'm sorry.
   Thank you very much.

    Yes.
    No.
    No./Nothing
    Isn't it?
    Don't do it.
    What is it?
    What happened?
    About what?
    What are you doing?
    When is it?
    Who?
    Why?
    Where?
    Where?
    Is it?
    It is.
Addressing
    Miss
    Boy
    Mama
    Papa
    Uncle
    Aunt
    Sis (to elder)
    Bro(to elder)
    Sis (to elder)
    Bro(to elder)
    Senior
    Friend (boy)
    Friend (boy)
    Friend (girl)
    Baby/Boy/Girl
    Boss
    Miss
    Sir
    Ma'am/Madam
Visit
    Welcome.
    How are you?
   Fine, thank you, and you?
   Come in.
   Please sit down.
   Please stand up.
   Where have you been?
   When did you arrive?
   I'm hungry.
   Give me a piece of banana.
   I'm thirsty.
   Are you tired?
   Let's go.
   We have done.
   Just a minute.
   I'll go ahead.
   Come again.
   Take care.
   Be aware.
   What time is it now?
   2 o'clock.
Debt
   Lend me money.
   OK.
   No, I won't.
   The interest is 5% per month.
Taxi
   Turn right.
   Turn left.
   Stop here.
   How much?
   Can you control the air-con?
Jeepney
   Stop!
   Around here.
Shopping
   Where are you going?
   To Cebu for shopping.
   I'm going to the market.
   How much is it?
   What's that?
   Expensive.
   Discount!
   It's big.
   Do you have a smaller one?
   Cheaper one?
   What can I do for you, Ma'am?
Karaoke Bar
   What's your name?
   I'm Kris.
   How old are you?
   Where are you from?
   I'm from Mindanao.
   I worked in Japan.
   Where in Japan?
   Where are you living here?
   Are you married?
   How many brothers and sisters do you have?
   What's your job?
Comrade
    Let's drink
    Let's play tennis.
    Sing!
    I am busy.
    Let's dance.
    Listen to me.
    Show me.
    Be quiet!
    You are noisy.
    Stop it.
    Leave it.
    Did you understand?
    I couldn't understand.
Hospital
    How do you feel?
    I have a stomachache.
    My head aches.
    My bone seems to be broken.
    I had sprained my ankle.
    I have a fever.
    I have tooth ache.
    I have a sore throat.
    I was bitten by an insect.
    I was bitten by a snake.
    I was bitten by a dog.
Beggar
    Give me foods for this child!
    You work!
    Share this equally.
    You stingy!
Election
    He is corrupt!
    He was elected.
    He lost in the election.
Joke
    Joke only.
    Are you kidding?
    No, I'm serious.
    Liar!
Restaurant
    Hurry.
    Give me water.
    Bring me water.
    What do you like to eat?
    I'm full.
    Let's eat first.
    Let's eat.
    One more.
    One more beer.
    The dish is delicious.
    This is delicious.
    I don't have appetite.
    I'm full already.
    Bill!
    Keep the change.
    Cook this again.
In the office
    Is there the manager?
    Is there Mr.Yamada?
    Where did he go?
    It's too late.
    You are fired.
    What's happening?
Couple
    I love you.
    I miss you.
    You betrayed me!
    Really no.
    Believe me.
    I've done nothing.
    Leave me alone.
    Let's separate.
    OK. The house is mine.
Emergency
    Look!
    Fire!
    Help me!
    Thief!
    Snatcher!
    Forgive me.
    I didn't do it on purpose.
    Let's make it fast.

    The sound of TV is too loud.
    Don't change the channel.
    Do you know that actor?
    He was caught because of drug.
Diving
    Let's get out.
    It's deep over there.
    The sea is very clear.
    There are plenty of beautiful fishes.
    Only little Oxygen remains.
Notice

    Do not litter here.
    No litter
    No pee
    No parking
    Keep out.
    Danger !
    Beware of dog.
Intention
    I was looking for you right now.
    Why did you want me?
    I have a important thing with you.
    What did he say about his intension?
    I don't know. He wants you.
    I wanted you.
    Tell me quickly your intention.

    If you don't have any other business, I leave now.
    "tuyo" means intention.
    Be patience please.
    I didn't it on purpose.
Visitor
    You have a visitor.
    Tell him I'm sleeping.
    You cannot.
    If you don't mind,
    Can we have a talk?
    Make it next chance.
    Don't refuse me.
    See you later.
    I wait till you finish it.
    Didn't I bother you?
    Really thank you very much.
    Not at all.
ashamed
    have you slept well last night?
    I'm lacking of sleeping.
    Maybe you were thinking of something.
    You got it.
    What did you think?
    I'm shy of telling you.
    You don't need be ashamed.
    Did I got it?
    Well then, let's take breakfast together.
Not feeling well
    I'm not feeling well.
    Take a rest first.
    How are you?
    Still not strong.
    But a little better.
    I vomited.

I show other samples though they are not yet categorized.
You can see more sample sentences in the dictionary.
    Let's go.
    Where will you bring me?
    Don't worry.
    I trust what you said.
    She has no relation.
    Keep away from me.
    You need not be afraid.
    Don't fear.
    Let me go.
    Let' stop acting this fool.
    You are wrong.
    Let's talk first.
    Why did you talk like that?
    What do you mean?
    I didn't know about that.
    Don't waste time.
    Thanks for your advice.
    I know it.
    I can't understand you.
    I need your help.
    Why you won't?
    I don't know her.
    Do you regret what you have done?
    No. I'm satisfied.
    Don't be involved.
    Leave it.
    Forgive me.
    Keep quiet.
    I thought you wouldn't come.
    I'll manage.
    I'll manage about that.
    Thank you for helping me.
    What will you do there?
    Do you agree?
    I don't know.
    I don't agree to it.
    I hope so./ I wish it.
    I won't tell you in a roundabout way.
    Don't speak flattery.
    This is my sincere mind.
    Are you disappointed, then?
    Ridiculous!
    I agree with you whatever you like to do.
    You can wish it. (I assure it.)
    Do you have a time later?
    Could you have some time for me?
    Understand me.
    I'm troubled. I'm at a loss.
    Nice to meet you.
    Listen to me carefully.
    Don't say that.
    You are a rare person.
    Any problem?




Return to Welcome page
Jump to
First  How to use this textbook
Grammar
Words  Collection of useful words
Simple expressions
Daily conversations
Dictionary Bisayan-Japanese-English 
  It takes long time to down load !!
Dictionary in Excel file This is quicker !
Dictionary in CSV file
1   Libre ka ba sunod Domingo sa gabii?
    Hello. Si Yuji Hayashi ni.
    Nitawag ko kay mangutana ko ug libre ka ba sa
    sunod Sabado sa gabii.
    Oh, helo Yuji. Oo, wala koy buhaton anang
    panahona.
    Maayo. Aduna mi cocktail party. Ganahan ka
    moadto?
    Salamat. Ganahan jud kaayo ko.

    Unsa may plano nimo para ugma?
    Naa ba ikaw buhaton karong gabii?
    Mamasin lang ko ug libre ka sa Mayo 5 sa gabii.

    Libre ka ba sunod Domingo sa gabii?
    Unsa kaha ug moanhi ka sa sunod Domingo?

2   Kinahanglan nako molakaw karon.
    Oy, murag gabii na kaayo. Kinahanglan nako
    molakaw karon.
    Dili pa ba ka puwede magpabilin pa ug dugay?
    Dili na, murag kinahanglan na gyud ko molakaw.
    Ok, ihatod nalang tika pauli.

3   Gusto ka ug kape?
    Gusto ka ug usa ka basong kape?
    Oo, palihug.
    Unsa may imong gusto?
    Naay asukar ug krema, palihug.

    Gusto kamo ug mainom?
    Kape nga itom palihug.
    Aduna pa bay gusto ug kape?
    Ayaw na. Palihug ayaw na paghasol.
    Unsa man ang imong ganahan, cha o kape?

4   Gikalipay ko ang imong pag-anhi.
    Maayong gabii.
    Gikalipay ko ang imong pag-anhi.
    Salamat sa pag-imbitar kanamo.

    Nalipay ko nga mianhi ka.
    Naglisod ba ka pagpangita sa among balay?
    Oh, kanindot sa kuwarto.
    Salamat. Dili ka molingkod?

5   Mag-iyahay ta.
    Tugoti ko paghusay sa bayranan karon.
    Dili, dili na kinahanglan nimo buhaton. Mag-iyahay
    ta.

    Tugoti ko pagbayad sa ako.

6   Helo, si Takashi Yamada ni.
    Helo, si Takashi Yamada ni nag-istorya.
    Helo, Takashi. Si Emily ni. Kumusta man ka?
    Maayo, salamat. Ikaw kumusta?
    Maayo, salamat.
     Nitawag ko para pagpangutana ug puwede ka
     makaanhi sa sunod Lunis.

     Puwede ko nimo ihatag kang Mr. Jackson palihug?
     Helo, pwede maka-istorya si Mr. Baker palihug?
     Kinsa ang imong gusto makaistorya?
     Kinsa ning nagtawag palihug?

 7   Asa ka paingon?
     Asa ka dapita padulong?
     Padulong ko sa Tagbilaran.
     Gusto ka mosakay? Puwedi ra tika ihunong
     atubangan sa BQ.
     Oh maayo kaayo ka. Dako na nga tabang nako.

     Puwede ko nimo sultian asa ang Municipal office?

 8   Padulong nako.
     Dali na. Andam na ang panihapon.
     Padulong nako.
     Gutom na kaayo ko. Wow, murag lami kaayo tan-
     awon ang tanan.
     Unsa man ang imong gusto imnon?

     Ganahan ka mosigarilyo?
     Dili, salamat.

 9   Asa dapit ang CR?
     Tabi sa, puwede ko nimo sultian asa dapit
     nahimutang ang CR?
     Oo. Naa ra sa tumoy aning dalana.
     Daghang salamat.
     Walay sapayan.

     Palihug tudlui ko kun unsaon nako pag-abot sa
     inyong balay gikan dinhi sa estasyon.
     Atbang ra sa dalan gikan sa banko.



戻る Welcome ページに戻る

使い方  辞書の使い方他
文法   一度目を通すとビサヤ語がわかりやすくなります。
単語例  良く使われる単語とその例文
簡単な表現  一口ビサヤ、簡単な表現集です。
日常会話  う~ん、むしろあまり使われないかな?
辞書 辞書は重いので時間がかかります。高速回線の方のみOKです。
   辞書エクセルファイルでダウンロード方はこちらです。
   辞書CSVファイルでダウンロード方はこちらです。
   辞書はエクセルファイルやCSVファイルがお勧めです
今度の土曜日ヒマ?                    Are you free next Saturday?
もしもし,私林祐二ですが。                Hello. This is Yuji Hayashi.
今度の土曜日の夜、開いていられるかお電話したのですが   I'm calling to ask if you're free next Saturday
。                            evening.
ああ祐二さん、ええその時は空いていますよ。        Oh hello Yuji. Yes, I have nothing on at the
                             moment.
良かった。カクテルパーティをやるんですよ。いらっしゃいま Good. We're having a cocktail party. Would you
せんか?                         like to come?
有難う。是非行きたいね。                 Thank you. I'd like to very much.
関連表現
明日の予定はどうなの?                  What are your plans for tomorrow?
今夜、することある?                   Are you doing anything this evening?
5月5日の夜開いてるかなあ?               I wonder if you are free on the evening on may
                             5th.
今度の日曜日の夜、開いてる?               Are you free next Sunday evening?
今度の日曜にこない?                   Why don't you come next Sunday?

もう、お暇します。                                I have to go now.
もう夜おそいみたい。あたしお暇しなくちゃ。                    Oh, it's getting rather late. I'm afraid I must go
                                         now.
まだ、もうちょっと居られない?                          Can't you stay a little longer?
ダメよ、ほんとにもう帰らなくちゃ。                        No, I really think I should be leaving.
OK、じゃあ、送っていくよ。                           Ok. Let me drive you home then.

コーヒー飲む?                                  Would you like a cup of coffee?
コーヒー飲みますか?                               Would you like a cup of coffee?
ええ、お願い。                                  Yes, please.
どういうのがいいですか?                             How would you like it?
砂糖、クリーム入りでお願いします。                        With sugar and cream, please.
関連表現
皆さん何か飲まれますか?                             Would you like something to drink?
コーヒー、ブラックでお願いします。                        Coffee, black, please.
まだコーヒー欲しい方いますか?                          Would anyone like more coffee?
いや結構、どうぞお構いなく。                           Oh, no. Please don't bother.
お茶とコーヒーどちらがいいですか。                        Which would you prefer, tea or coffee?

よくいらっしゃいました。                             It's so nice of you to come.
こんばんは                                    Good evening.
よくいらっしゃいました。                             It's so nice of you to come.
お招きいただきましてどうも。                           Thank you for inviting us.
関連表現
おいで頂き有難うございます。                           I'm so glad you could come.
この家直ぐに見つかりました?                           Did you have any trouble finding our house?
まあ、すてきな部屋!                               Oh, what a nice room!
ありがとう。座りませんか?                            Thank you. Won't you sit down?

割勘にしましょう。                                Let's go Dutch.
今日の払いは任してください。                           Let me settle the bill today.
ダメ、そんなことしないで、割りましょう。                     Oh, no! You shouldn't do that. Let's go Dutch.

関連表現
私の分は払わせてください。                            Let me pay for mine.

もしもし、こちらは、山田高志です。                        Hello. this is Takashi Yamada speaking.
もしもし、山田高志です。                             Hello. this is Takashi Yamada speaking.
ああ高志さん、エミリーです。お元気?                       Hello, Takashi. This is Emily. How are you?
おかげさまで元気です、あなたは?                         Fine, thank you. How about you?
有難う、元気よ。                                 Fine, thanks.
           お電話したのは、今度の月曜日に来られないかおたずねし    I'm calling to ask if you can come over next
           ようと思いまして。                     Monday?
           関連表現
           ジャクソンさんに繋いでもらえますか?            Would you put me through Mr. Jackson, please?
           もしもし、べーかーさんはいらっしゃいますか?        Hello. May I speak to Mr. Baker, please?
           どなたとお話になりますか?                 Who did you say you'd like to talk to?
           どちら様でしょうか?                    Who's calling please?

           どこへ行くの?                       Where are you going?
           どちらへいかれるんですか?                 Which way are you going?
           タグビラランへ。                      I'm going to Tagbilaran.
           乗りませんか?BQの前で降ろしますよ。           Would you like a ride? I can let you off at the
                                         front of BQ.
           ご親切にどうも、とても助かります。             Oh, that's very nice of you. That'd be a great
           関連表現
           町役場どこか教えてください。                Can you tell me where the Municipal office is?

           今行きます                         I'm coming.
           いらっしゃい。夕飯ができましたよ。             Come here. Dinner's ready.
           今行きます。                        I'm coming.
           ああお腹すいた。うわあ、みんな、おいしそう!        I'm so hungry. Wow! Everything looks so
                                         delicious!
           あたたは何飲みたい?                    What would you like to drink?
           関連表現
           タバコでも如何ですか?                   How about a cigarette?
           いや、結構。                        No, thank you.

           トイレはどこですか?                    Where is the rest room?
           すみません、トイレどこか教えていただけませんか。      Excuse me. Can you tell me where the rest
                                         room is?
           はい、この道の突き当たりにありますよ。           Sure. It's at the end of this hallway.
           どうも有難う。                       Thank you very much.
           どういたしまして。                     Your welcome.
           関連表現
           ここ、駅からあなたの家まで、どうやって行けばいいか教え   Can you tell me how to get to your house from
           て下さい。                         this station?
           銀行の真向かいです。                    It's across the street from a bank.



                                         Return to Welcome page
                                         Jump to
                                         First  How to use this textbook
                                         Grammar
                                         Words  Collection of useful words
                                         Simple expressions
                                         Daily conversations
す。高速回線の方のみOKです。                          Dictionary Bisayan-Japanese-English 
                                           It takes long time to down load !!
                                         Dictionary in Excel file This is quicker !
                                         Dictionary in CSV file
  ab-ab        ab-ab        穴、洞窟          hole, cave
  ab-ab        ab-ab        傷、化膿傷         wound, festering
                                          injury
  ab-ab        ab-ab        可燃物           flammable
  abag         abag         女中、下男、援       helper, maid, aid,   Mihatag ug abag ang
                            助、助ける         help                 gobyerno sa mga
                                                               biktima sa sunog.
  abaga        abaga        肩             shoulder             Sakit akong abaga.
  abaga        abaga        背負う、負う(責      bear, assume         Miabaga ako sa tanang
                            任、出費を)                             gastohan.
  abag-abag    abag         手伝い、補助        help, assistant
  abagay       abag         共同作業          teamwork
s abaho        abajo        下へ            down
  abaka        abaka        マニラ麻          Manila hemp,
                                          abaca fiber
  abakada      abakada      アルファベット       alphabet             Kinahanglan nga
                                                               mabansay sa abakada
                                                               ang mga bata sa
                                                               tulunghaan.
  abakahan     abaka        アバカ農園         abaca plantation
s abandonado   abandonado   見捨てられた        abandon
  abang        abang        雇う (車を)       hire, rent           Nag-abang kami ug
                            借りる(家を)                            balay duol sa Fyente
                                                               Osmenia.
  abangan      abang        借賃、負債         rental fee           Mahal ang abangan sa
                                                               mga apartment sa
                                                               siyudad.
  abanid       abanid       少しづつ、続け       do step by step
                            てする
s abaniko      abanico      扇子、扇子で扇       folding fan, black
                            ぐ             berry-lily, anchor
s abano        habano       葉巻            cigar, Havana        Mahiligon sa abano ang
                                          cigar                akong apohan.
s abanse       avance       前進            advance
s abante       avante       前方に、進む        forward, ahead
  abat         abat         幽霊            ghost, phantom       Nakakita ko ug abat
                                                               kagabii, tinuod lagi!
  abat         abat         止める、支える   intercept, support
  abat         abat         手探る       feel with hand
  abatan       abat         手すり、保護柵   rail
  abatod       abatud       カブトムシ等の   larva of beetles,     bakukang abatod
                            幼虫=ingan  grub
  abay         abay         横に、並んで    beside, parallel      nga abayay ; nag-abay
  abay-abay    abay         梁         auxiliary beam, tie
                                      beam
  abayan       abay         横に、並んで、 side by side, do
                            一緒に行く     together
  abayan       abay         ライフジャケット、 life raft, lifejacket
                            救命具
s abentura     ventura      冒険        adventure
s aber         a ver        えーっと、じゃあ Oh!, Let me see, Aber, ipakita kuno kon
                                      Well                  unsa ka kamaayo
                                                            mosayaw.
s aberya       averia       故障        breakdown,
s abestros     avestruz     ダチョウ      ostrich
  abhong       abhung       腐ったにおいの rancid
    abi        abi         思っていた、誤  know, think,        Abi ko nga dili ka na
                           解した      thought,            moanhi.
                                    misinterpret
  abiabi       abiabi      歓迎、接待    reception, greeting
s abiba        avivar      喝采、応援    acclaim,
                                    encourage
s abilidad     habilidad   能力       ability, capacity
  abin         abin        手を組む、提携 ally, affiliate
                           する
s abir         a ver       えーっと     Let's see, Well
  abis         abis        切る、断ち切る、 snip
                           断つ
s   abiso      aviso       警告       warning, bulletin
s   abiyerto   abierto     開いた      open
s   abla       habla       話す       speak
s   abli       abri        開ける、開く   open
s   ablihi     abri        abliの命令形 open                Ablihi ang pultahan.
    abo        abu         灰        ash                 Daghan kaayo ug abo
                                                        diri.
    abod       abud        ばらまく     strew
    abog       abug        ちり、砂ほこり  dust                Abog kaayo imong
                                                        sakyanan.
    abog       abug        追払う      drive, scare away Akong giabog ang mga
                                                        iro.
s abogado      abogado     弁護士      lawyer, attorney    abogado nga tikasan
s abogar       abogar      弁護       plead
s abogasiya    abogacia    弁護士      attorney            Ang akong ig-agaw usa
                                                        ka abogasiya diri Cebu.
    abogon     abu         ほこりっぽい   dusty               Abogon kaayo ang
                                                        dalan padulong sa
    abohan     abu         台所、暖炉、囲 kitchen, fireplace Nagluto si Nanay ug
                           炉裏                           panihapon sa abohan.
    abohon     abu         灰色       gray                Abohon ang kolor sa
                                                        iyahang karsones.
e abokado      avocado     アボカド     avocado             Lami ang abokado.
  abong        abung       止める、ブロック block               Akong naabong ang
                           する                           akong numero niaging
                                                        simanahuna.
s abono        abono       肥料をやる    compost
  abot         abut        利益       profit              Maayo ang abot sa
                                                        among umahan karong
                                                        tuiga.
    abot       abut        来る、着く、なる come, arrive,       Maayong pag-abot.;
                           、届く      become              Giabot ko sa kaguol.
s abri         abri        開ける      open                Naabri ang pultahan sa
                                                        inyong kuwarto.
s Abril        abril       四月       April               Abril 2 ko mo-adto sa
                                                        Japan.
s absoluto     absoluto    絶対       absolute
  abtan        abut        間に合う     catch up, reach     Gusto nakong ma-
                                                        abtan ang katapusang
                                                        biyahe sa bus.
    abtanan    abut
    abtik      abtik       精力的、元気な lively, quick          abtik ug dila
    abubhoan   abubhu      妬ましい⇒abugh jealous             Abubhoan ang iyang
                           oan                            bana.
  abugho        abughu       妬む           feel jealous          Nangabugho ang bana
                                                                sa iyang asawa sa
                                                                kanunay pagawas sa
                                                                ilang panimalay.
  abughoan      abughu       妬ましい         jealous               Ikaw labihan ka
                                                                abughoan.
  abukay        abukay       オウム          parrot
s abunda        abunda       豊富           abundance
  abungaw       abungaw      ぼんやりした       abstracted,
                                          forgetful
s abuno         abono        肥料、輸血、点      fertilize,
                             滴            transfusion,
                                          infusion
s abunohan      abono        肥沃、増大        fertilize, infusion
s aburido       aburrido     退屈           bored
s abusador      abusador     濫用者          abuser                Giabusaran sa ubang
                                                                amo ang ilang mga
                                                                katabang.
s abusar        abusar       虐待する         abuse, maltreat       Ayaw abusari ang atong
                                                                kinaiyahan.
s abuso         abuso        濫用       abuse
  abut          abut         来る、着く、なる come, arrive,             Kanus-a siya moabut?
                                      become
  abut-abot     abut         よく行く     go often
  abyan         abay         相棒       buddy,
                                      necromancer
s abyon         avion        飛行機、飛ぶも airplane, bird,            Mahadlok siya nga
                             の        flying                    mosakay sa usa ka
                                                                abyon.
s ada           hada         妖精           fairy                 Daghan ang nagtuo nga
                                                                gipuy-aan ug ada
                                                                kanang kahoya.
s adberbyo      adverbio     副詞       adverb
s adelantado    adelantado   進んだ      advanced
s ademas        ademas       さらに、その上  moreover, further
                                      more
s adilanto      adelanto     前進       advance
e adis          addict       麻薬中毒者    drug addict
e adis-adis     addict       麻薬中毒者    drug addict       Adis-adis kaayo ang
                                                        among silingan.
s adiyos        adios        さようなら    good bye          Adyos amigo.
  adlaw         adlaw        日、日中     day, sun, daytime Karong adlawa init
                                                        kaayo ang sikat sa
                                                        adlaw.
  adlaw-adlaw   adlaw        毎日       every day         Akong labhan ang
                                                        akong sinina halos
                                                        adlaw-adlaw.
  adlawon       adlaw        天気の良い    sunny             Adlawon lang ta mo
                                                        adto sa Bohol.
s admiter       admitir      許可       admit
s adobo         adobo        マリネ、酢の入っ marinade, cooked adobong nokos,
                             た煮物      with vinegar      adobong baboy
s adorno        adono        装飾、飾る    ornament          pag-adorno sa
  adto          adtu         行く、そっち   go, there         Moadto ko sa Sugbo
                                                        ugma sa buntag.
  adtuan        adtu         いつも行く    used to go
s adulteryo     adulterio    姦通       adultery
 aduna      aduna    持つ、ある         have, be, exist   Aduna koy daghang
                                                     igsoon.
 adunahan   aduna    たくさんある(人) rich, opulent,        Adunahan ang ilang
                               wealthy               mga ginikanan.
 agaak      agaak    鳴く(ガーガー、 squeak, croak          Nadungog ko ang
                     ピーピー)                           agaak sa salog.
 agad       alagad   舅、姑に仕える
 agad       agad     良い        better
 ag-ag      ag-ag    篩う        sift                  Kinahanglan ag-agon
                                                     ang harina sa dili pa
                                                     isagol sa ubang
                                                     ingredients.
 agahad     agahad   うめく、咳払い  groan, husky voice
 agak       agak     導く       lead               Agaka ang imong mga
                                                 anak aron mahimong
                                                 maayong lumolupyo sa
                                                 nasod.
 agalon     agalun   主人       master, boss       Buotan siya nga agalon.
 agas       agas     噴き出る     gush, flow out     Miagas ang dugo sa
                                                 tiyan sa tawo human
                                                 kini dunggaba niadtong
                                                 usa ka lalaki.
 agaw       agaw     従兄弟、従姉妹 cousin
 agaw       agaw     無理やり取る、 plunder, pillage,   Ang shoulder bag sa
                     捕らえる、奪う  snatch             dalaga nga naghulat ug
                                                 sakyanan daplin sa
                                                 dalan giagaw sa
                                                 isnatser.
 agawon     agad     主人       master, boss
 agay       agay     溢れる、にじむ flow, ooze          Niagay ang dugo sa
                                                 iyang agtang.
 agay       agay     滝        waterfall
 agay!      agay     痛い!      Ouch!              Ang akong kamot ayaw
                                                 guniti kay naay samad,
                                                 Agay! Sakita gyud.
 agbay      abay     肩を組む、腕を arm around           Miagbay na lang ko sa
                     組む       another shoulder demonyo.
 agbay      abay     並んで⇒abay beside, parallel
 agda       agda     せがむ、強いる、 induce, urge,      Kanunay ko nga giagda
                     しむける     importune          sa akong ginikanan nga
                                                 magtuon ug maayo.
t agham     agham    科学、理科    science
                     syensiya
 aghat      aghat    説得する、しむ induce, stimulate, Sa katapusan naaghat
                     ける       incitement         gyud nako ang akong
                                                 ginikanan nga ~.
 agho       aghu     ため息をつく   sigh               Nangagho ko pagkakita
                                                 sa gagmay nga grado
                                                 sa card.
 aghod      aghud    骨を折らせる   backbreaking
 aghop      aghup    やさしく     tender,
                              confidence?,
                              assurance?
 agi        agi      通る、道     pass               Niagi ko sa gamay
                                                 karsada.
 agi-an     agi      経験       experience         Naagian nako ang
                                                 kalisud sa kinabuhi.
  agianan        agi           歩道、通り道、通 walkway,                   Ayaw sampungi ang
                               り口        passage, sidewalk         agianan.
  agig           agi ug                  like as, by the way       agig pagtahod kanila
  agik-ik        agik-ik       クックと笑う、クス giggle, snicker
                               クス笑い
s agila          aguila        鷲         eagle
  aginod         aginud        たどり着く、たど slog, plot
  agipo          agipu         る
                               燃えさし      ember
  agni           agni          説得する      convince                  Naagni ako sa pag-apil
                                                                   sa grupo.
  agom           agum          被る、苦い経験        excruciate, suffer
                               をする
s agoniyas       agonia        弔鐘             knell, toll
                               ←Sp.agonia終焉
  agos           agus          分泌する      secrete
  agoy           aguruy        やった、しまった  Ouch!
  agpas          agpas         追求、意味がわ   run after, get the Miagpas siya sa iyang
                               かる        picture            Mama sa mercado.
s agrabiyar      agraviar      侮辱        aggrieve, affront
s agresibo       agresivo      攻撃的       aggressive, bold,
                                         active
s agronomiya     agronomia     農学        agronomy
  agta           agta          黒人        black man, Negro Nakakita ka na ba ug
                                                            agta?
  agtang         agtang        額         forehead           Ang tawo nga lapad ug
                                                            agtang bright kuno.
  agulo          agulu         うめく       groan, moan
  agumod         agumud        うめく、うなる   groan, roar, howl Miagumod lang ang
                                                            akong manghod sa
                                                            dihang ako siyang
                                                            gipukaw.
  agungoy        agunguy       うめく       groan, moan
  agup-up        agup-up       かび        fungus, mold       Giagup-upan ang
                                                            imong mga sinina sulod
                                                            sa parador.
  aguroy         aguruy        イタイッ、しまっ Ouch!
s Agusto         agosto        た
                               八月        August             Agusto ang buwan na di
                                                            gyud nako nikalimtan.
  agutnga        agutnga       喘ぐ        gasp
s agwa           agua          香水        perfume            Matag-an nako kung
                               ←Sp.agua水                    unsay imong agwa nga
                                                            gigamit karon.
s agwanta        aguanta       我慢する      bear, endure       Dili na ba ka ka-
                                                            agwanta.
s agwardiyente   aguardiente   ラム、蒸留酒    spirit, liquor
  ahat           aghat         せがむ⇒aghat induce, stimulate Naahat ko ug trabaho
                                                            sa Dominggo.
  ahat           ahat          早まった、時間 premature, before bunga’ng ahat ; ahat
                               前に、熟れてい the time             nga paghimugso
                               ない
  ahaw           ahaw          不足        lacking, bare
s ahedres        ajedrez       チェス       chess
s ahensiya       agencia       質屋、代理店    agency, pawn       Diin siyang ahensiya
                                         shop               gikan.
s ahente         ahinti        ブローカー、代 broker, agent        ahente sa yuta
                               理店
  ahit           ahit          剃る        shave              Nag-ahit ang dalaga sa
                                                            iyang batiis.
s ahos        ajo         ニンニク          garlic           Imo na bang
                                                         gibutangan ug ahos?
s akasya      acacia      アカシャの木        acacia
s akatar      acatar      尊重する          heed, regard
  aklas       aklas       反乱する          mutiny, revolt
  ako         aku         余裕がある、でき      afford           Dili ako makaako
                          る                              nianang gasto.
  ako         aku         私は、私の         I , my           Ako usa ka estudyante.
                                                         ; Ako na.
  akoa        aku         私のもの          mine             Akoa kanang mga
                                                         butanga.
  akoakuhan   aku         我が物にする
  akob        akub        触れる、一体化 on top, touch, join,
                                   affix
  akong       aku         私の       my                  Gusto nako ang akong
                                                       trabaho.
s aksidente   accidente   事故       accident, casualty Dili niya makalimtan
                                                       ang aksidente.
s akta        acta        記録、議事録   journal             Naghimo sila ug usa ka
                                                       akta aron malig-on ang
                                                       ilang kasabutan.
s aktibidad   actividad   活動       activity
s aktibo      activo      活動的、活発な active, quick        Usa siya ka pangulo
                                                       nga aktibo.
s akto        acto        行為、行為を見 act, catch acting Nasakpan sa akto ang
                          られる                          batang lalaki nga
                                                       nanguha ug bayabas.
s aktohi      acto        行為を見られる catch acting         Naaktohan nako sila.
                          、直に見る
s aktora      actora      女優       actress             Usa siya ka maayong
                                                       aktora. ; Usa ka
                                                       bantugan nga aktora
                                                       ang mitambang sa
                                                       among pasundayag.
s akusado     acusado     被告人、容疑者 accused              Siya ang akusado sa
                                                       pagpangawat.
s akusahan    acusar      告訴する     accuse              Gi-akusahan niya nga
                                                       namaligya ug armas.
s akusasyon   acusacion   告発       accusation
s ala         a la        時        o'clock             Moabot ang mga bisita
                                                       ala una sa hapon.
  ala         ala         (有害な物などを choosy, avoid
                          )避ける、食べな some food
                          い        proscribed
  alaan       ala         人違い      mistaken identity Naalaan ko iyang
                                                       kawatan.
  alad        alad        囲い、家畜小屋 enclosure, cattle alad sa mga mananap;
                                   shed                Limpyo kaayo ang alad
                                                       sa ilang mga baboy.
  alagad      alagad      当局、広報、従 public relations,    alagad sa balaod ; tag-
                          者、召使     servant, follower alagad sa bisita ;
                                                       Katungdanan sa mga
                                                       alagad sa balaod ang
                                                       pagmintinar sa kahusay
                                                       ug kalinaw sa
                                                       komunidad.
  alagad        alagad       奉仕する           serve              Dili ko maka-alagad sa
                                                               akong mga baboy kay
                                                               nag-alagad pa sad ko
                                                               sa akong mga anak.
  alagang-man                勿論             of course
s alahas        alajas       宝石             jewelry            Daghan kaayo siya ug
                                                               alahas.
  alak          alak         酒              wine               Gusto mo ba ug alak?
  alakan        alak         飲み屋            tavern
  alalay        alalay       手伝い            assist, servant    Mas maayo kon aduna
                                                               kay alalay aron
                                                               madaling mahuman
                                                               ang trabaho.
  alam          alam         賢い⇒maalam      wise,              Maalamon kaayo ang
                                            knowledgeable      among Lolo.
  alamag        alamag       知識、ノウハウ        know-how, wit      Aduna siyay alamag sa
                                                               pagdakop sa mga
                                                               ihalas nga mananap.
  alam-alam     alam         おだてる、なだ        flatter, soothe,   Gialam-alaman sa
                             める、説得する        appease, coax      inahan ang iyang anak
                                                               aron makatulog.
s alambre       alambre      針金             wire               Alambre ang iyang
                                                               gigamit sa paghalayhay
                                                               sa iyang mga basa nga
                                                               sinina.
  alampad       alampad      並んで行く    alongside. side by
                                      side
  alang         alang        ~のために    for the sake of, for Ako ning gibuhat alang
                                                           niya.
  alang-alang   alang        思いやり     consideration,       Kinahanglan nga
                                      respect,             isaalang-alang ang
                                      understanding        kaayohan sa katawhan
                                                           sa dili pa sugdan ang
                                                           usa ka proyekto.
  alaot         alaut        不運な、可哀想 miserable,            Di ko gusto ug alaot
                             な        wretched             nga kinabuhi.
s alarma        alarma       警報       alarm
s alas          alas         エース(カードの ace                  alas nga baraha
                             )
s alas          a las        ~時       o'clock              ala una; alas dose; alas
                                                           sais byente
  alaut         alaut        不運な、可哀想 unlucky, pity         Alaut ang mga batang
                             な                             gianak sa mga
                                                           iresponsableng
                                                           ginikanan.
  alayun        alayun       共同作業     teamwork,            Nag-alayon ang mga
                                      cooperation          mag-uuma sa panahon
                                                           sa pananom ug ting-
s alburaryo     herbolario   薬草師      herbalist
s alburoto      alboroto     騒動       riot, tumult
s alcoba        alcoba       寝室       attic, bed room      Ngindot ug humot
                                                           kaayo ang iyang
s alegoria      alegoria     寓話、寓意    allegory
s alegre        alegre       楽しい      joiful
s Aleman        aleman       ドイツ人     German               Naa koy amigong
                                                           Aleman.
s alemanya      alemania     ドイツ      Germany
s alerta        alerta        警戒、警報       alert
s algodon       algodo'n      綿、脱脂綿       cotton              Algodon nga panapton
                                                              ang akong gigamit
                                                              ponda.
  alho          alhu          すりこぎ、すりつ pestle
                              ぶす
  ali           ali           障害、邪魔    hindrance, rail        Adunay ali nga sinako
                                                              nga balas.
  alibangbang   alibangbang   チョウチョ       butterfly           Daghan ug alibangbang
                                                              ang among hardin.
  alibwag       alibwag       消散、散ばる      disperse, scatter
s alibyo        alivio        安堵          relief
  aligato       aligatu       火の粉、火花      spark               Aduna gihapoy mga
                                                              aligato sa daub human
                                                              sa campfire.
  alig-ig       alig-ig       篩う、揺らす、振    sieve, swing,
                              落とす         shake off
  aligmat       aligmat       注意          watch, awaking
  alikabo       alikabu       ちり          dust
  alikabohon    alikabu       ほこりっぽい      dusty
s alikate       alicates      ペンチ、プライア    pliers
                              ー
  alim          alim          治す          heal, cure
  alima         alima         子守する、看病     babysitter, nurse   Ako nag-alima ug bata.
                              する
  alimango      alimangu      アリマンゴ(蟹の    a kind of crab      Ang mga alimango
                              種)                              nagpuyo sa kakahuyan
                                                              nga katunggan.
  alimatmat     alimatmat                 regain
                                          consciousness
  alimatok      alimatuk      蛭(ヒル)       leech,               Kusog kaayo ang
                                          bloodsucker          alimatok ug mosupsop
                                                               ug dugo.
  alimpatakan   alimpatakan   記憶          mind, memory         Ibutang sa imong
                                                               alimpatakan ang akong
                                                               mga pahinumdom.
  alimpulo      alimpulu      頭皮、つむじ      pate, scalp, whirl Usa ra ka alimpulo ang
                                                               anaa sa iyang ulo.
  alimpulos     alimpulu      渦巻き         eddy, whirlwind      Sama sa usa ka
                                                               alimpulos ang ilang
                                                               panaghigugmaay.
  alimungaw     alimungaw     寝言を言う       talk in sleep        Gialimungawan si Jane
                                                               samtang natulog.
  alimuot       alimuut       温かい、蒸し暑     warm, stuffy, sultry Alimuot kaayo kining
                              い                                kuwarto kay walay
                                                               aircon.
  alimyon       alimyun       香り          incense, fragrance Nangalimyon sa
                                                               kahumot ang mga
                                                               bulak sa hardin.
  alindahaw     alindahaw     天気雨、霧雨      drizzle              Dihay mga alindahaw
                                                               sa wa pa mi moabot.
  alindasay     alindasay     落ち着かない、     uneasy, perturb      Nag-alindasay ang bata
                              乱す                               nga taas kaayo'g
                                                               hilanat.
  alindum       alindum       薄暗い         dim, dark            Alindum kaayo ang
                                                               mga panganod.
  alingawngaw   alingawngaw   装う、振りをする feign, pretend          Mipaalingawngaw siyag
                                                               basabasa labon siging
                                                               pasiplat.

  alingawngaw   alingawngaw   小蝿      small gnat
  alinggat      alinggat      注目する、気づ notice, become           Dugay na kaayo nga
                              く       aware                    wala ko makaalinggat
                                                               nga …
  aling-ing     aling-ing     蒸し暑い           sultry, muggy     Aling-ing kaayo ang
                                                               atong pamati sa dili pa
                                                               mobundak ang ulan.
  alingit       alingit       短気            short tempered
  alingiting    alingiting    焼け付くように熱      very hot,
                              い             scorching
  alingugngog   alingugngug   やかましい、騒       vociferous,
                              々しい           constantly noisy
  alipatpat     alipatpat     幻影、幻覚y        illusion
  alirong       alirung       囲む            encircle, surround Gialirongan ang
                                                               amahan sa iyang mga
  alirungan     alirungan     囲んだ範囲、囲 circle                   Gialirungan nilang upat
                              む                                ka mga pulis ang
  alisbo        alisbu        匂いが上がる        fume, mist,        Nangalisbo ang baho
                                            evaporate          sa patay'ng iro.
  alisngaw      alisngaw      湯気、蒸気         vapor              Ang alisngaw sa bag-
                                                               ong lutong kan-on
                                                               makapawala sa kaping-
                                                               ot sa ilong.
  alisngawon    alisngaw      揮発性の、蒸発 volatile                 Alisngawon nga mga
                              しやすい                             butang ang alcohol ug
                                                               acetone.
  alisto        alisto        素早            prompt, alert,     Si Ben mas alisto nga
                                            effective          modula ug basketball
                                                               kaysa iyang mga
  aliwas        aliwas        ゴリラ、狒狒        baboon, gorilla    Sama sa usa ka aliwas
                                                               ang iyang gidak-on.
  aliwasa       aliwasa       落ち着かない        restless
  aliyabok      aliyabuk      ちり、砂ほこり       dust
s alkanse       alcance       欠損、赤字         loss               Dako kaayo ug alkanse
                                                               ang among negosyo.
s alketran      alquitran     タール           tar                Aksidente ang
                                                               pagkayabo sa alketran.
s alkoba        alcova        部屋、寝室         alcove
s alkohol       alcohol       アルコール         alcohol            Ganahan ka ba mo
                                                               inom ug alkohol?
s alkontra      al contra     反論            contradict
s almanake      almanaque     暦             almanac
s almasin       almacen       倉庫、デパート warehouse,
                                            department store
s almirol       almidonado    のり            starch             Butangi kining karsones
                                                               ug almirol inig laba.
s almundigas    albondiga     肉だんご          Sp.albondiga
s almusal       almorzar      朝食            breakfast          Importante kaayo nga
                              Sp.almorzar昼食                    mokaon ug almusal sa
                                                               dili pa moadto sa
                                                               trabaho.
  alo-alo       alu-alu       からかう、冗談 chaff, mock,             Gialo-alo ang bata sa
                                            banter             iyang mga kadula.
  alom       alum        ほくろ          mole              Aduna siyay alom sa
                                                        iyang wala nga aping.
  alon       alun        波            wave              Dagko ang mga balod
                                                        sa dagat panahon sa
                                                        bagyo.
s alopono    alofono     異音           allophone
  alot       alut        散髪           haircut           Kinahanglan ka na nga
                                                        alutan.
s alpiler    alpilir     ピン、安全ピン      pin, safety pin   Alpiler ang iyang
                                                        gigamit pagtuslok sa
s alpombra   alfombra    じゅうたん、カー carpet, rug           Baga kaayo ug mga
                         ペット                            alpombra sa salog ug
                                                        sa hagdanan.
s alsa       alza        持ち上げる、上      raise             Ang bandera sa
                         昇                              Pilipinas kanunay kini
                                                        nga gialsa kada buntag
                                                        atol sa pagkanta ug
                                                        'Lupang Hinirang'.
s altar      altar       祭壇           altar, shrine     Magluhod mi
                                                        atubangan sa altar kon
  alugbati   alugbati    蔓紫           spinach
  alug-og    alug-ug     ガタつく         jar, jog, jolt
  aluhipan   aluhipan    ムカデ          centipede         Adunay aluhipan
                                                        ilawom sa bato.
  aluman     alum        ほくろ          mole
  alum-um    alum-um     薄暗い          dim, dusk         Alum-um kaayo ang
                                                        sulod sa akong balay
                                                        kay wala ang suga.
  alunlan    unlan       枕       pillow
s alyas      alias       偽名、あだ名  pseudonym, alias, Nigamit ang alyas ang
                                 nick name         inilang manunulat.
  ama        ama         父       father            Gimingaw na kaayo ko
                                                   sa akong amahan kay
                                                   dugay na kaayo ko wala
                                                   kita niya.
  amaama     ama         義父      stepfather        Ang iyang amaama
                                                   nisuporta sa iyang
                                                   pageskwela.
  amag       amag        燐光      phosphorescence
  amahan     ama         父       father            Maayo pa ikaw kay
                                                   adunay amahan, pero
                                                   ako bisan ama-ama
                                                   lang wala gyud.
  amakan     amakan      竹網(壁用)  woven bamboo
                                 panel
  am-am      alam-alam   なだめる、あや coax, mollify     Giam-aman niya si
                         す                         Morita. "Ayaw
  amang      amang       唖       mute, deaf        Nay eskwelahan sa
                                                   mga amang nga gusto
                                                   makakat-on ug senyas
                                                   nga lengwahe.
  amanos     amanus      あいこ、同等  even, equal
  amaon      amaun       教父      godfather         Gitaga-an ko ug
                                                   cellphone sa akong
                                                   amaon.
s amarguso   amargoso    苦瓜      bitter gourd
s amarilyo   amarillo    黄色、黄色人種 yellow, Mongoloid
 amaw         amaw        ばか者          stupid             Amaw kaayo ang akong
                                                          amiga kay iyang
                                                          gikataw-an ang laing
s ambahador   embajador   大使           ambassador         Niabot ang bag-ong
                                                          anbahador sa Kenya.
 ambahan      ambahan     群集、群れる       throng, crowd
 ambak        ambak       飛び降りる        jump down          Niambak ko sa
                                                          hagdanan.
 ambal        ambal       お守り          amulet, talisman
 ambas        ambas       平行の、平行線      parallel, equal
 ambi         ambi        頂戴、お願い!      give it to me,     Ambi gani palihug ang
                          、ようし         please, here!      akong bag.
 ambit        ambit       山分けする        share              Akong ipaambit sa
                                                          akong silingan ang abot
                                                          sa among humayan.
 ambo         ambu        聳える、見渡す      tower over
 ambong       ambung      壮麗な          superb, grand,     Mas ambong tan-awon
                                       lovely             ang balay nga adunay
                                                          pintal.
 ambongan     ambung      素敵な          elegant,
 ambot        ambut       知らない         I don't know,      Ambot lang kung tinuod
                                       obscure            ba!
 ambungan     ambung      ハンサム、素晴      handsome,          Ambungan kaayo ang
                          らしい          elegant            iyang uyab.
s amen        amen        アーメン、年配      amen, greetings
                          者への挨拶        with respects
s Amerikano   americano   アメリカ人        American      Amerikano ang tawag
                                                     sa mga tawong
                                                     nagpuyo sa Estados
 amgid        amgid       似ている     similar           Amgid-amgid ug
                                                     panagway ang mga
                                                     Hapon ug mga Korean.
 amgo         amgu        気づく、意識す aware, conscious, Karon pa ko nakaamgo
                          る        know              unsa kadako ang akong
                                                     sayop.
s amiga       amiga       友達(女)    girl friend       Daghan kaayo ang
                                                     iyang amiga.
s amigo       amigo       友達(男)    boy friend        Masuko ang akong
                                                     amigo.
 amihan       amihan      北東風(乾季の northeast wind,    Ang hangin nga amihan
                          季節風)     northeast         nakadaot sa iyang mga
                                   monsoon           pananom.
 amihanan     amihan      北、北東     north
 amimislon    amimislun   腎臓       kidney            Naa koy sakit sa
                                                     amimislon.
s amo         amo         主人       boss, master      Buotan kaayo ang
                                                     among amo.
 amo          amu         我々の      our (excluding
                                   your)
 amoa         amu         我々の      our (excluding    diri sa amoa
                                   your)
e amok        amok        暴れ狂う     amok, run amuck
  amol        amul        鈍い       dull              Naamol na ang akong
                                                     sundang.
 among        amung       破滅させる、引き drag to perdition Among silingan
                          ずり込む                       nabuang tungod sa
 among         amu nga    我々の      our (excluding
                                   your)
 among-among   amung      サボタージュ、虐 sabotage, abuse,
                          待        harm
  among-amonganamung      乱暴、いたずら molest, abuse
s amor         amor       愛        love
  amot         amut       寄付する     contribute, donate Miamot ko ug 20 pesos
                                                      sa simbahan.
 amoy          amuy       聖像、神     icon, God
 ampad         alampad    並んで      side by side
 ampalaya      ampalaya   苦瓜       a bitter gourd,    Gusto ka mokaon ug
                                   amargoso           ampalaya?
 ampay         ampay      好物       favorite           Ampay nako ang mga
                                                      Chinese foods.
 amping        amping     世話をする、保 take care of,       Nag-amping na gyud
                          護する      safeguard          siya sa iyang lawas.;
                                                      Pag-amping!
 ampo          ampu       祈る       pray               Nag-ampo ako para
                                                      kaniya.
 amuma         amuma      育てる、世話す bring up, foster    Dili man gud maayo
                          る                           ang pag-amuma nila sa
                                                      ilang ginikanan.
 ana           kana       そこに      there
 anaa          naa        naaに同じ   there is           Anaa siya didto.
 anad          anad       精鋭、達人    expert, master     Siya ang anad sa
                                                      pagluto ug omelet.
 anad          anad       慣れた、慣らす tame, accustomed Anad na siya sa
                                                      pagdrive. ;Anad na
                                                      kining unggoy sa mga
                                                      tawo.
 anag          anag       焼く、あぶる   broil, roast, bake Lami kaunon ang
                                                      inanag nga mais.
 anagon        anagun     若苗のコーン   young corn
 anak          anak       子供       child              Naproblema ko sa
                                                      akong mga anak.
 anak-anak     anak       養子       foster child
 anam          anam       少しづつ     little by little
 anam-anam     anam       少しづつ     little by little,  Hakoton sa mga kulilim
                                   gradually          ang bugas sa anam-
                                                      anam.
 anay          anay       シロアリ     termite, white ant Gi-anay na kining balay.

 anay          anay       豚(大人の)        pig, sow           Ang among anay
                                                           nanganak ug siyam ka
                                                           baktin.
 andak         andak      威張る、誇る        boast, brag
 andakan       andak      俗物            snobbish
 andam         andam      用意する          prepare, arrange   Nag-andam kami sa
                                                           piesta.
 andan         andan      癖になる          habit              Ang pagbasa ug mga
                                                           libro kay usa sa iyang
                                                           mga naandan.
s andana       andana     階、層      floor, story
s andar        andar      働く、動く、操作 work, operate           Akong paandaron ang
                          する                               TV?
 ang           ang        その(      the                     Ang mga babaye
                          主格をあらわす)                         nanglaba sa sapa.
 angal           angal      あら探し、小言      faultfinding,
                                         critisize
 angan           angan      不適切          inadequate
 ang-ang         ang-ang    梯子、段階、階      ladder, stair,      Unsa kang ang-anga
                            段            grade               nakaundang sa
                                                             elementalya?
 ang-angan       ang-ang    段階、階段    scale, stair
 angat           angat               approach
 angay           angay      合う、必要とする fit, need, should       Dili ko angay nimo.
 angayan         angay      似合う      graceful, suitable
 angga           angga      女性の愛称    nickname                Bart ang angga ni
                                                             Bartolome.
 anggid                     似ている、まね      similar, imitate
                            する
s anggulo        angulo     角度、傾斜        angle, cause
s anghel         angel      エンジェル        angel               Gusto kong makakita
                                                             ug tinuod nga anghel.
 angin           angin      巻き込んでダメ      implicate           Nakaangin siya ug mga
                            にする                              bata sa dihang
                                                             nakadisgrasya siya.
 angka           angka      服従する         submit, yield
 angkan          angkan     獣            beast               Angkan ang iyang
                                                             amiga.
 angkan          angkan     子を産む     give birth
 angkas          angkas     ヒッチハイクする hitchhike, back         Miangkas dayon si
                            後に乗る     ride                    Diana sa motorsiklo
                                                             nga gimaneho nako.
 angkasanan      angkas     鞍            saddle
 angkat          angkat     委託貨物、輸入      import
                            品
s angkla         ancla      錨            anchor
  angkon         angkun     主張する、もの      claim, get          Maningkamot ko ug
                            にする                              maayo para maangkon
                                                             nako ang akong mga
                                                             pangandoy.
 angkon          angkun     認める、採用す recognize, adopt         Naangkon nako ang
                            る                                scholar.
 angkonon        angkun     主張      claim                    Angkonon nako ang
                                                             akong butang.
s angkorahe      anclaje    停泊、投錨        anchorage
  anglit         anglit     鍋(小さい鍋)      pot
  ango-ango      anguangu   もうろくする       dodder, senile
  ango-angohon   anguangu   もうろくした       senile              Unya nag-angoangohon
                                                             ka na.
 angol           angul      怪我する、重傷 injure                   Daghan ang nanga-
                            を負う                              angol gikan sa
                                                             pagkadisgracia.
 anha            anha       ここ、そこ(diha here, there           Ayaw padulaa ang
                            より漠然としてい                         inyong mga anak anha
                            る)                               sa karsada.
 anhi            anhi       来る         come                  Karon dayon buot ko
                                                             nga moanhi sila.
 anhing          anhi       先の、前の        former, late        anhing presidente
 ani             ani        これ           this                Ganahan ko ani kay
                                                             gihatagan kita og
                                                             maayong kita o ani.
 ani             ani        刈る、収穫        reap, harvest       kita o ani
 ania            ania       ここ           here, here it is.   Ania na ako.
  anib            anib            章            chapter
s anibal          almibar         シロップ         syrup, caramel
s anibersaryo     aniversario     記念日          anniversary         Nakalimot ko sa among
                                                                   anibersaryo sa kasal
                                                                   busa nasuko siya.
  aninaw          aninaw          はっきり見える      envision, spot,     Naaninaw nako sa sapa
                                               view                nga naa diay halas.
  anindot         anindut         素敵、荘厳な       nice, magnificent
  aniningsing     aniningsing     薬指           ring finger
  aninipot        aniniput        蛍            firefly             Sa Bohol daghan kaayo
                                                                   nga makitag aninipot.
  anino           aninu           影            shadow              Walay anino sa poste
                                                                   sa alas dos sa udto.
  anlalabaw       anlalabaw       中指           middle finger
t ano                             tagalog 何か   what
                                  unsa
  anod            anud            漂う           drift, flow         Mopatianod ko sa
  anok            anuk            燃えさし、残り火     ember
s anomaliya       anomalia        変則、例外        anomaly
s anotasyon       anotacion       注釈           annotation
  antaw           antaw           見える距離        visible             Ang Bohol antaw sa
                                                                   Talisay.
  antigo          antigu          利口な、知る       clever, know how
                                               to do
  antigohan       antigu          有識者          expert, skilled     Antigohan ka nga
                                                                   pagkabata.
  antihay         antihay         戦いを避ける       dodge, avoid fight
  anting-anting   anting-anting   呪符、お守り       amulet             Motuo ka ba sa anting-
                                                                  anting?
s antipara        antiparras      サングラス、眼鏡     sunglasses,        Ang antipara nako mas
                                               eyeglasses         dako ug grado.
s antipatiko      antipatico      虫の好かない奴      antipathy
s antisipo        anticipo        前払い          advance payment
s antiyohos       anteojo         眼鏡           eyeglasses         Nigamit siya ug
                                                                  antiyohos.
  antos           antus           耐える・我慢する     endure, bear       Nakaantus ka ba sa
                                                                  sakit?
  anud            anud            漂う、流し運ぶ      drift, flow        Naanod akong tsinelas
                                                                  sa baha.
  anugon          anugun          もったいない       wasteful           pagkaanugon sa oras
s anunsiyo        anuncio         発表、コマーシ      announce,          Adunay anunsiyo ang
                                  ャル           commercial         among presidente sa
                                                                  kklase.
  anunugba        anunugba        蛾、ガ          moth
  anus-a          anus-a          いつ?(未来形)     when               Anus-a ka mobalik diri
                                                                  sa Cebu?
  anyag           anyag           美人、美         beautiful girl     Nakita ko sa baybayon
                                                                  ang maanyag nga
                                                                  dalaga.
s anyo            año             年            year               Pila ka anyo naglib-en
                                                                  sila?
s anyos           años            ~才           years old          16 anyos
  apa             apa             聖餅           wafer, waffle      Gusto ko ang ice cream
                                                                  sa apa kaysa ice cream
                                                                  sa baso.
  apan            apan            欠点、傷         flaw, defect,      Ang iyang apan makita
                                               handicap           sa iyang linakwan.
  apan          apan          しかし、それでも but, still         Guwapa kaayo siya
                                                          apan wala pa siya
                                                          maminyo.
  apapangig     apapangig     あご      jaw                 Kaniadto, mas
                                                          kuwadrado ug
                                                          apapangig nga nawong
                                                          sa mga tawo.
s aparador      aparador      戸棚      cabinet             Ang aparador karaan
                                                          na kaayo kini, pero wala
                                                          pa maunsa.
s aparta        apartar       離れる、別れ  separate, break     Nag-aparta mi sa akong
                                      off                 mga ginikanan.
  apas          apas          追いすがる   run after, overtake Niapas si Mario sa
                                                          iyang asawa sa Cebu.
  apas-sulat    apas sulat    追伸      postscript          Palihug basaha ang
                                                          apas-sulat ubos sa
                                                          papel.
  apas-sumpay   apas sumpay   続編      sequel
  apdo          apdu          胆汁      bile                Ang apdo sa baboy pait
                                                          kong atong tilawan.
s apektar       afectar       影響する    affect
s apelar        apelar        訴える     appeal
s apelyedo      apellido      名字      family name         Unsa ang imong
                                                          apelyedo?
  apiki         apiki         束の間、窮屈な busy, difficult,
                                      cramped, tight
  apil          apil          参加する    participate, take   Miapil siya ug beauty
                                      part                contest.
  aping         aping         頬       cheek               Pula ang iyang mga
                                                          aping.
s apirmatibo    afirmativo    肯定的、断定  affirmative
s apisyonado    aficionado    熱愛者     aficionado
e aplay         apply         申込む     apply               Gipaandam niya
                                                          kanako ang mga
                                                          requirements sa
                                                          pagpangaplay og
  apo           apu           孫       grandchildren       apo nga babae
  apod          apud          分ける、分配す deal, share,        Iapod ang mga manga
                              る       distribute          sa mga bata.
  apod-apod     apud          分配する    distribute          Nag-apod-apod sila sa
                                                          akong gihatag.
  apohan        apuhan        祖父母     grand               Mobisita kami sa
                                      farther/mother      among apohan sa
  apong         apung         見る、見守る  watch
s aporado       apurado       緊急、困窮   impatient
s aprobahan     aprobar       承認      approval            Giaprobahan sa
                                                          maestra ang iyang
                                                          proyekto sa English.
  apsan         apas                  overtaken
s apura         apurar        せかす     prod, rush
s apurahon      apurar        急く      urge, force         Apurahon gyud nako
                                                          akong manghud sa
                                                          pagmata ug sayo aron
                                                          moeskwela.
s apyo          apio          セロリ     celery
  arak          arak          機銃掃射    strafe
    arang         arang         有能な          efficient, qualified Wala siyay arang nga
                                                                  mahimong pangulo.
    arang-arang   arang         良くなる         better, improved
s   arangkada     arrancada     攻撃           attack
s   arbitraryo    arbitrario    勝手な          arbitrary
s   arcoba        alcoba        寝室           alcove, bed room
s   areglado      arreglado     整理された、清      arranged
                                潔な
s areglar         arreglar      整える          arrange            Humana ka ug areglar
                                                                sa libro?
s aresto          arresto       逮捕           arrest
s areyos          arios         イヤリング        earring            Gipalitan ako ni Papa
                                                                ug nindot nga arios.
s argolya         argolla       指輪           ring
  ari             ari           来る、ここ        come, here         Moari ang akong mga
                                                                amiga kay magdula mi
                                                                sa amoa.
    ari na ko     ari           さようなら        Good bye, I go     Ari na ko kay masuko
                                             home.              ang akong mama kung
                                                                madugay ko ug uli.
    aringkil      aringkil      カチャカチャ       clatter            Miaringkil ang mga
                                                                botelya.
s arkanghel       arcangel      大天使          archangel
s arkitekto       arquitecto    建築家          architect          Mikonsulta si Joy sa
                                                                arkitekto bahin sa iyang
                                                                gipausab nga balay.
s armado          armado        武装した         armed              Ang mga tulis sa
                                                                bangko nag-armado ug
                                                                tag-as nga kalidad sa
                                                                armas.
s armaryo         armario       食器棚、戸棚       cupboard           Gilimpyohan ni Celia
                                                                ang armaryo ubos sa
                                                                ilang hagdan.
s armas           armas         武器、銃器        arms
s arnibal         almibar       シロップ         syrup, caramel
s arogante        arrogante     傲慢な          arrogant           Arogante si Don Pedro
                                                                sa iyang mga tawo.
    aron          arun          それだから、そう therefore, so,         Moeskuwela ka ug
                                すれば、そしたら then, in order to      tarong aron mahayag
                                、のために                           ang imong ugma.
    aron-ingnon   arun ingnun   振りをする    pretend, beguile       Nagpulopangutana siya
                                                                arun-ingnon wala
                                                                masayod.
s arte            arte          芸術、気難しい      art, fastidious,
                                、きざな         affected
s artesano        artesano      職人、技工        artisan
s artista         artista       芸術家、役者       artist             Ang mga bag-o karon
                                                                nga artista dili maayo
                                                                modala.
    asa           asa           何処に          where              Asa ka paingon?
    asal          asal          照焼きする        broil              Gi-asal ang langgam
                                                                nga nadakpan namo.
    asawa         asawa         妻            wife               Ang iyang asawa ang
                                                                miamuma sa ilang mga
                                                                anak.
    asdang        asdang       襲撃する、侵入 raid                  Ang mga rebelde
                                                             miasdang sa campo sa
                                                             mga sundalo.
s asenso          asenso       暮らし向きが良く    improvement       Moasenso ang tawong
                               なる                            maninguha.
s asento          acento       アクセント       accent            Lahi ug asento ang
                                                             imong sinultihan.
s aseras          acera        歩道          walkway, sidewalk Ang mga naninda sa
                                                             aseras sa Colon st.
                                                             gipabalhin sa laing
                                                             lugar ni mayor
s asero           acero        鋼鐵          steel
? asikaso         asikasu      監督する、世話     oversee, pay
                               する          attention
    asin          asin         塩           salt              Pamalit ug asin sa
                                                             merkado.
s asindero        hacienda     農場主         plantation owner
  asinon          asin         しょっぱい       salty             Asinon ang bulad.
  aslay           aslay        こぼれる        spill
  aslom           aslum        酸っぱい        sour              Unsa imong gusto
                                                             aslom nga mansanas o
                                                             dautang mansanas?
    aslon         aslun        レチョン、炙った    roast             Aslon nato ang baboy
                               料理                            sa imong adlaw nga
                                                             natawhan.
    aslum         aslum        酸っぱい⇒aslo   sour              Aslum kaayo ang
                               m                             tamarindo nga akong
                                                             gikaon.
s asno            asno         ロバ          mule, donkey
  aso             asu          煙           smoke             Aso sa sigarilyo
  asoy            asuy         話す、暗誦する     narrate, recite   Giasoy ni Lola ang
                                                             estorya bahin ni Maria
                                                             Cacao.
s   aspeto        aspecto      様子、外観       aspect
s   astronomiya   astronomia   天文学         astronomy
s   asugi         azogue       水銀          mercury           Makahilo ang asugi,
s   asukar        azucar       砂糖          fine sugar        Dili ko magbutang ug
                                                             asukal sa kape o gatas.
s asul            azul         青、青い        blue              Asul nga langit
  asuy            asuy         話す、暗誦する     narrate, recite
  aswang          aswang       妖怪の一種(昼     monster           Ingon sila sa Sequijor
                               は人間で夜人を                       daghan kuno ug
                               襲ったりする妖                       aswang.
                               怪)
s asyenda         hacienda     植林、農園   plantation               Ang mga pamilya
                                                                Monte Negro adunay
                                                                dakong asyenda sa
                                                                tubo sa Negros island.
s asyete          aceite       油           oil, fat             Butangi ug asyete ang
                                                                bisagra aron dili
    atabay        atabay       井戸、湧き井戸 well                     Sa unang panahon, ang
                                                                tubig kuhaon sa atabay.
s ataki           ataque       攻撃          attack               Niataki ang sundalo sa
                                                                mga rebelde.
    atang         atang        見守る、待ち伏     waylay, ambush,      Giatangan niya nga
                               せる          lie in wait, watch   mahulog ang bituon.
    ataon         ataun        真っ暗な        inky
  at-at          at-at        大開き、公開、
                              詳細を話す
  atay           atay         肝臓            liver              Ang iyang atay
                                                               naapekto sa alkohol
                                                               nga pag-inum niya kada
                                                               adlaw.
  atay           atay         鶏の病気          Chicken chorela
  atay-atay      atay         みぞおち          solar plexus
  atbang         atbang       向かいに          opposite           Adunay kan-anan
                                                               atbang sa
t ate            ate          お姉ちゃん         sis (elder)        Nanilhig si Ate sa
                                                               hawanan.
  atik           bulatik      よいしょする、自 trick, flatter, show-
                              慢        off
  atiman         atiman       世話をやく    take care of, care      Siya ang nag-atiman sa
                                       for                     akong anak.
  atimanon       atiman       世話をやく    take care of, care      Atimanon ug maayo sa
                                       for                     inahan ang iyang mga
                                                               anak.
  atis           atis         果木の一種、葉 sugar apple              Ganahan kaayo siya ug
                              は薬用                              atis.
  atlan          atlan        偶然      perchance
  atngal         atngal       乳首      nipple, teat             Ngindot kaayo ka ug
                                                               atngal kay pink.
  ato            atu          私達の     our                      para sa ato
  atol           atul         同時に起きる、 during                   Miabot ang pulis atol sa
                              ~してる間に                           kagubot.
  atom-atom      atum         過度に重視する give undue
                                      importance
  atong          atu          私達の     our (including
  atop           atup         屋根      roof
s atras          atras        後退する    back, behind             Pag-atras ug usa ka
                                                               lakang.
s atrasado       atrasado     遅い、遅れた        late
s atrasar        atrasar      遅らす、長引く       postpone,
                                            protract, retard
s atraso         atraso       遅れ、苦情、恨       grudge, backward
                              み
  atsa           atsa         斧             axe                Iyang gi-atsa ang
  atsi           atsi         くしゃみ          sneeze
  atua           atua         我々のもの、そこ      ours, there        Atua ning bag-ong
                              の                                balaya?
  atubang        atubang      向かう、前に        front, face, be    Ang mga bata
                                            front of           nagatubang sa
                                                               panganod, ablihan ang
                                                               mga kamot nila.
  atubangan      atubang      前に、正面         front              Mitindog siya sa
                                                               atubangan nako.
  atubangan sa   atubang sa   ~の前で          in front of        Misaad sila atubangan
                                                               sa Mayor.
s autoridad      awtoridad    当局            authority
  aw             ayaw         ⇒ayaw          ->ayaw
  awaaw          awaaw        荒れた、荒野の       wild
  awahi          awahi        遅れる、後に、       late               Awahi na siya nga
                              遅れて                              miabot sa trabaho.
  awak           awak         出血            hemorrhage
  awas           awas         溢れる、こぼす       spill              Ang sapa mi-awas kay
                                                               kusog nga ulan.
  awasanan    awas        排水路         drainage
  awat        awat        真似る         imitate, simulate
  away        away        喧嘩する        have quarrel         Daghan nag-away
s awditibo    auditivo    受話器         receiver
  awhag       awhag       促す          urge, stimulate,     Giawhag sa security
                                      induce               guard nga kuhaon ang
                                                           mga I.D.
  awit        awit        歌、歌う        song, sing           Moawit siya sulod sa
                                                           among programa. ; awit
                                                           ipakatulog/ awit
                                                           pangkatulog
s awto        auto        自動車         car, automobile
s awtoridad   autoridad   権力、当局       authority            Ayaw gyud dalha ang
                                                           akong ngalan ngadto sa
                                                           mga Autoridad o Militar.
  ay          ay          キャーッ        ay
  -ay         ay          互いに(--ay)   each other
  aya         aya         姉や、子守り→y    nursemaid
                          aya
  ayaay       ayaay       引き潮、干潮      ebb tide, low tide   Ubos ang tubig sa
                                                           dagat kon ayaay.
  ayad        ayad        拒絶、挫折       snub, rebuff
  ayag        ayag        篩う          screen by sieve      Nabuhi sila sa pag-ayag
                                                           ug bonbon sa dagat.
  ayaw        ayaw        ~をするな、ダメ don't                   Ayaw ilabay ang basura
                          ッ                                dinhing dapita.
  ayay        ayay        やった!しまっ That's it., Ouch!        Ayay! Kasakit sa akong
                          た!                               tudlo.
  ayha        ayha        以前       before                  Ayha ka mo lakaw
                                                           palihug ko ug palit ug
                                                           pagkaon.
  ayo         ayu         なおす、良くする repair, heal            Ayo na.; Giayo nako
                                                           ang suga.; Ayoha
                                                           imong relo.
  ayo         ayu         良い⇒maayo    good                 Maayo siyang mokanta.
  ayoayo      ayu         お元気で、大事     good bye, treat      Pag-ayoayo!
                          にする         well
  ayoha       ayu         いいぞ、直せ      How nice! Repair
  ayon        ayun        合う、調和       harmony, fit         Wa magkaayon ang
                                                           magtiayon, maong
                                                           nagkabulag.
s ayroplano   aeroplano   飛行機         airplane             Nakasakay ka na ba sa
                                                           ayroplano?
  aysa        ayaw sa     ちょっと待って     wait a minute
s ayuda       ayuda       助け          help, support        Ang gobyerno naghatag
                                                           ug ayuda sa mga
                                                           biktima sa sunog.
  ba          ba          ~か?         interrogative
  baak        baak                    hobble
  baakbaak    baakbaak    食いすぎ
  baat        baat        結ぶ、結びつけ     tie, fasten          Gamita ang pisi sa
                          る                                pagbaat sa kahoy.
  baat        baat        袋、米袋        bandage
  baatan      baat        結び          bind
  baba        baba        おんぶ、肩車      piggyback
  baba        baba        口           mouth                Hilum ang baba niya.
 babad       babad                soak                Akong gibabad tibuok
                                                      gabii ang mga puting
                                                      shirts.
 babad       babad     日に曝す=bula                      Ibabad nako ang mga
                       d                              puting senina sa adlaw.
 babad       babad     トーチ、聖火ラン torch, flame
                       ナー
 babae       bayi      女⇒babaye  woman, female        Gwapa kaayo ang
                                                      babaye nga among
                                                      silingan.
 babag       babag     塞ぐ         obstruct            Human sa pagbutang
                                                      ug babag sa buho nga
                                                      atop, wala na magtulo
                                                      sa ulan.
 babaw       babaw     天辺         top                 Palihug ko ug butang
                                                      sa akong bag babaw sa
                                                      lamisa.
e babay      byebye    バイバイ       good bye            Nibabay na nako ang
                                                      akong amiga kay
                                                      moadto na siya sa
                                                      Maynila.
 babaye      bayi      女          woman, female,      Daling mohilak ang
                                  girl                mga babaye.
 babha       babha     致命傷        fatal wound
 babit       babit     命綱         diving rope
 baboy       babuy     豚          pig                 Namuhi ug baboy si
                                                      Tatay.
 baboyan     babuy     養豚場        piggery, pig        Dako ang babuyan
                                  breeding farm       namo sa Cebu.
 badbad      badbad    ほどく        untie, undo
 badlis      badlis    線、手相線      line                Basahon nako ang
                                                      imong badlis nga palad.
 badlit      badlit    線          line
 badlong     badlung   非難する、叱る    rebuke,             Ang ginikanan adunay
                                  reprimand, scold    katungod pagpadlong
                                                      sa ilang mga anak.
 badlongon   badlung   頑固、ヤクザ者    stubborn, rascal,   Walay ganahan sa
                                  troublemaker        badlongon nga babae.
 baga        baga      肺          lung                Ang akong baga
                                                      huyang na kaayo
                                                      tungod sa pangarilyo.
 baga        baga      炭火         coal (ember)        Nakatag ang pulang
                                                      baga sa salog.
 baga        baga      濃い、厚い      thick               Nakinahanglan siya ug
                                                      baga nga habol.
 bagakay     bagakay   細竹         thin bamboo
 bagal       bagal     かたまりの、でっ   lumpy
                       ぱった
 baganaw     baganaw   水たまり       pool, puddle
 bag-ang     bag-ang   奥歯、臼歯      molar
 bagat       bagat     会合         meet                Nibagat si Henry ni
                                                      Jenny gikan sa Bohol.
 bagay       bagay     合う、適する、調   fit, harmonize      Kining karsones bagay
                       和                              gyud sa akoa.
 bagdok      bagduk    賭ける        bet
 bagdoy      bagduy    歩く、とぼとぼ歩   roam, hike, tramp
 bag-id      bag-id    く
                       なする、こすりつ   rub, chafe, graze Ibag-it ang imong duha
                       ける                           ka kamot.
e baging          bag           パンチバッグで punching bag
                                練習する
  bagis           bagis         雑な、無作法な impolite, harsh,       Ang mga petsa nga
                                        underline              importante sa
                                                               kalendaryo adunay mga
                                                               bagis.
  bagnid          bag-id                    rub
  bag-o           bag-u         新しい         new                bag-o nga estilo sa
                                                               senina
  bag-ohay        bag-u         新しく、この頃     newly, recently    Bag-ohay pa lang
                                                               nahuman ang ilang
                                                               balay.
  bag-ohon        bag-u         新調する、新調 renew                  Bag-ohon na nato ang
                                の                              atong senina.
  bagol           bagul         殻、椰子の殻  coconut shell          Ang bagol sa lubi nindot
                                                               kaayo kining buhaton
                                                               ug uling.
  bagol-bagol     bagul-bagul   頭蓋骨         skull              Ang bagol-bagol
                                                               nanalipad sa utok.
  bagon           bagun         手押し車        wheelbarrow
  bag-ong kinasal bag-u kasal   新婚          newlywed           Nagbulag dayon sila
                                                               nga bag-ong kinasal.
  bag-ong tuig    bag-u tuig    新年          new year           Gisaulog nato ang bag-
                                                               ong tuig kada Enero 1.
  bagrong         bagrung       吠える         roaring sound
  bagtak          bagtak        ふくらはぎ       calf               Loyo sa bitiis bagtak.

  bagting         bagting       鳴らす         ring               Bagting na ang
                                                               kampana.
  bagtok          bagtuk        固化する        harden, solidify
  bagtok          bagtuk        ねずみ         rat, mouse         Mahadlok jud ko ug
                                                               bagtok.
  bagua           bagua         ふくろう        owl                Dako kaayo ug mata
                                                               ang bagua.
  bagulbol        bagulbul      不満を言う       grumble, murmur    Siya nagsige ug
                                                               bagulbul bahin sa …
  bagutbot        bagutbut      不平を言う       grumble            Nagsige siya ug
                                                               bagutbot sa iyang guot
                                                               nga sapatos.
s bagyo           baguio        台風          typhoon            Dakong kadaot nga
                                                               nahitabo sa kahumayan
                                                               human kini naagian ug
                                                               bagyo.
  baha            baha          洪水          flood              Ang baha sa siyudad sa
                                                               Manila kada tuig mura
                                                               ug anibersaryo.
  bahad           bahad         脅す          threat             Gibaharan ko sa among
                                                               silingan nga patyon ko.
  bahal           bahal         椰子酒         coconut wine       Ganahan kaayo
                                                               moinom ug bahal ang
                                                               mga Boholano.
  bahal           bahal         発酵して酸っぱ fermented, sour
                                い
  bahala          bahala        責任、せい    charge, care,         Ikaw ang bahala.; Akoy
                                         resiponsible          bahala.
  bahala na       bahala na     気にしない、な I don't mind.          Bahala na siya sa iyang
                                んとかなるさ、何                       kaugmaon.
                                とかするさ
 bahan         bahan         群れる、群集     throng, crowd
 bahandi       bahandi       宝、財宝       treasure, opulence Ang edukasyon maoy
                                                            bugtong bahandi nga
                                                            ikabilin sa akong
                                                            ginikanan.
 bahas-bahas   bahas-bahas   いったりきたり    to and fro          Nagbahasbahas ang
                                                            taxi ug pinangita ug
                                                            pasahero.
 bahaw         bahaw         かすれた       hoarse, low
 bahaw         bahaw         食べ残り、古い leftover, stale
 bahikhik      bahikhik      満足気に笑う     chortle, chuckle
 bahil         bahil                    fireproof
 bahin         bahin         分かれる、分け divide, share, part Magbahin ta ug
                             る、分け前、部分                       ginansya pareho.
                             、場所(一部)                        ;Nagbahin sila sa akong
                                                            gihatag. ; akong bahin
 bahin         bahin         従って        accordingly
 bahin sa      bahin sa      ~について      about ~             Nagestorya sila bahin
                                                            sa nahitabo kagabii.
 bahinon       bahinun       分ける        separate, divide    Bahinon nato ang
                                                            kwarta.
 bahis         bahis         いったりきたり    move back and
                                        forth
s baho         bajo          低音         low voice, hoarse Ang mga lalaki baho ug
                                                            tingog.
 baho          bahu          臭い         smell               Ang katupad nako sa
                                                            tren kaganihang buntag
                                                            baho ug bino.
 bahod         bahud         うみ、膿み      fester
 bahog         bahug         こぼす、残飯を slop, spill, feed      Ibahug na ang sabaw
                             やる                             sa kan-on.
 bahugbahog    bahugbahug    決戦         fight
 baid          baid          研ぐ、尖らす     whet, sharpen       Bag-ong gibaid ang
                                                            kutsilyo.
 baiid         baiid         こすりつける(甘
                             えて)
 bajao         bajau         残りご飯
 Bajao         Bajau         バジャオ海洋民 Badjau tribe           Badjau usa ka tribu nga
                             族                              nagpuyo sa dagat sa
                                                            South-East Asia.
 baka          baka          牛          cow                 Ang baka nikaon ug
                                                            napier nga balili.
 bakag         bakag         汚れた、臭い     filthy, foul, fetid
 bakak         bakak         嘘 nag-嘘をつく lie                 Nag-away sila tungod
                                                            sa imong mga bakak.
 bakakon       bakak         嘘つき        liar                Politician mura ug
                                                            bakakon.
  bakal        bakal         銃          gun
  bakang       bakang        がにまた       bowleg
s bakante      vacante       空き         vacant              Ang puwesto sa pagka-
                                                            mayor sa siyudad karon
                                                            bakante pa.
 bakasi        bakasi        ウナギ⇒kasili eel                 Ganahan mokaon ug
                                                            bakasi ang mga
                                                            Hapones.
s bakasyon     vacacion      休暇         holidays, vacation taas nga bakasyon
  bakat        bakat         邪魔         hamper
bakay      bakay      動かす(ゲーム move the spotting
                      のスタートライン line
                      等を)
bakbak     bakbak     蛙        frog, toad         Ang mga bakbak
                                                  manggawas kung ting-
                                                  ulan.
bakbak     balakbak   リネン、シーツ、 linen, sheet,      Luha ug singot ang
                      カバー、支える bedding, underlay gibakbak sa akong
                                                  paglampos.
bakbak     bakbak     靴底、象眼細工 sole, inlay
bakbak     bakbak     踏み固める(道)
bakhaw     bakhaw     タンバークの木 tanbark tree        Puwede ikasugnod ang
                                                  bakhaw sa kahoy.
bakhawan   bakhaw     マングローブ   mangrove forest Ang bakhawan usa ka
                                                  lugar nga itloganan sa
                                                  mga isda.
bakho      bakhu      嘆く、哀悼    weep, cry, lament, Nagbakho ang babaye
                               mourn              sa kamatayon sa iyang
                                                  anak.
baki       baki       蛙        frog               Ang baki mokaon ug
                                                  lamok.
bakid      bakid      袋、大袋     sack               usa ka bakid nga mais
bakikaw    bakikaw    不様な、奇妙な clumsy, queer,      Bakikaw siya mogamit
                      、気のきかない gawky               sa biskleta.
bakilid    bakilid    坂、斜面、山の slope, bank         Ang iyang balay nga
                      斜面                          kawayan nahimutang
                                                  sa bakilid.
bakla      bakla      オカマ      gay, homosexual Bakla ang akong igsoon
                                                  nga lalaki.
baklay     baklay     ハイキングする hike                Magbaklay ra ta
                                                  paingon sa Sugbo kay
                                                  wala tay kuwarta.
baklid     baklid     後ろ手に     hand behind the
                               back
bako       baku       背の曲がった   back bent          Akong Lolo nabako na
                                                  pagtrabaho sa bukid.
bakod      bakud      起き上がる    rise up
bakol      bakul      かたわ、障害者 cripple,            Ang atubangang
                               handicapped        linkuranan sa sakyanan
                                                  sa pasahero kanunay
                                                  ireserba para sa mga
                                                  bakol.
bakos      bakus      帯、ベルト    belt               Namalit ko ug bakos
                                                  para sa akong mama
                                                  sa niaging semana.
baksan     baksan     大蛇       python             Nakakita ug baksan
                                                  ang mga bata.
baksanan   bakus      ベルト穴
baktas     baktas     歩く、徒歩で行く hike, walkabout    Among gibaktas ang
                                                  bukid.
baktin     baktin     子豚       piglet             Namalit mi ug baktin
                                                  para sa umaabot nga
                                                  piyesta.
baku       baku       せむし      stoop shouldered
bakukang   bakukang   カブトムシ    beetle
  bakukang sa ulo bakukang   何を考えている unreasonable,           Ambot kun unsang
                             んだか、頭がお infested with           klaseha sa bakukang
                             かしい     beetles                 ang misulod sa iyang
                                                             utok?
s bakuna         vacuna      ワクチン、を打つ     vaccine, vaccinate
  bakwi          bakwi       撤回する。取り      retract, recant    Gibakwi sa saksi ang
                             消す。                             iyang mga gisulti.
  bakwit         bakwit      避難する、逃げ      evacuate, flee
  bakyaw         bakyaw      る
                             振り上げる(腕を     raise hand
  bala           bala        )
                             背負う          carry on the back Gibala ni Noy Kulas ang
                                                             iyang kinamaghuran
                                                             nga anak.
s bala           bala        弾丸           bullet             May tren nga bala ang
                                                             Japan.
  balaan         balaan      神聖な          holy               Ang santo Nino usa sa
                                                             mga balaan kaayo nga
                                                             patron sa Cebu.
  balabag        balabag     障害           obstacle           Daghan kaayo ug
                                                             balabag sa atong
                                                             kinabuhi.
  balag          balag       出くわす         encounter
  balagon        balagun     つる           vine
  balahibo       balhibu     体毛           body hair, feather Hamis ug balahibo ang
                                                             iring.
  balak          balak       詩            poem, verse        Siya kanunay nga
                                                             mohalad ug balak.
  balaka         balaka      心配する、悩む( worry, suffer          Ayaw kabalaka.
                             na-)
  balakang       balakang    お尻⇒balat-ang hip                Ganahan ko sa porma
                                                             sa iyang balakang.
  balakbak       balakbak    リネン、シーツ、 linen, sheet,          Puti ang bakbak sa
                             カバー⇒ habol bedding, underlay katre.
  balakero       balak       詩人           poet               Ang iyang tiyo usa ka
                                                             balakero.
  balaknon       balak       詩的な、叙情的 lyric, poetic           Ginaiingon nga ang
                                                             mga karaang tawo
  balangaw       balangaw    虹            rainbow            Nakakita ko ug
                                                             balangaw sa langit.
  balangay       barangay    部落、最小行政 village                 Nagpuyo si Alma sa
                             単位                              balangay.
  balanghoy      bulanghuy   カサーバ         cassava
s balanse        balance     収支、バランス balance,
                                          accounting
  balantay       bantay      注意           beware
  balanus        balanus     哀しむ          mourn, repent
  balaod         balaud      布告、法律、警 law, police,            Ang mga alagad sa
                             察            authorities        balaod mitaho bahin sa
                                                             ~.
  balaodnon      balaud      法案、合法の       draft of bill,     Ang balaodnon sa
                                          legitimate         kongreso giaprobahan
                                                             sa mga senador.
  balaoranan     balaud      国会、議会        parliament
  balaoron       balaud      法案           draft of bill
  balaraw        balaraw     短剣           dagger
  balas          balas       荒砂           sand               Nakita ko ang mga
                                                             tunob sa balas.
  balasubas                  無責任          irresponsible
  balat        balat        ナマコ            sea cucumber
  balat-ang    balat-ang    お尻 = bat-ang   buttocks, hip       Sakit kaayo ang akong
                                                               balat-ang.
  balatian     bati         感覚             feeling, sense      Nasakitan ang akong
                                                               balatian sa iyang gisulti.
  balatianon
  balatong     balatung     サヤエンドウ         string beans
  balay        balay        家              house               Ganahan siyang
                                                               manglimpyo sa ilang
                                                               balay.
  balayan      balay        ホームページ         homepage,
  balaybalay   balay        あばら屋、小屋        hovel               Naghimo mi ug
                                                               balaybalay sa likod sa
                                                               among balay.
  balayronon   bayad        支払い、勘定         payment, bill       balayronon sa suga ug
                                                               tubig
  balbal       balbal       魔女             witch
  balbangaan   balbangaan   未完熟            immature
s balbas       barba        ひげ             beard               Si Santa Claus adunay
                                                               puti nga balbas.
s balbula      valvula      バルブ     valve
  balda        balda        身体障害、邪魔 maim, barrier,
                                    hazard
s baldi        balde        バケツ     pail, bucket               Dad-i ug usa ka baldi
                                                               nga tubig kanang
s baldosa      baldosa      タイル、焼き物        tile                Nabuak ang usa ka
                                                               baldosa sa lababo.
  balete       baliti       (木の精が住む indian rubber tree
                            という)大木の一
  balhibo      balhibu      羽、毛      feather, fleece           Ang mga langgam
                            、羽色の優れた                            adunay balhibo.
                            、圧倒する
  balhin       balhin       移る、訳す    move, transfer,           Mibalhin nami ug
                                     translate                 balay.; balhin sa Engles
  balhog       balhug       投獄       prison                    Nabalhog sa prisohan
                                                               ang kriminal.
  bali         bali         折る、木を折る        break tree          Gibali nako ang kahoy
                                                               para sa sugnod.
  bali         bali         裏返す、逆          reverse, opposite   Ako pa nimo di mo sila
                                                               balihon.
  bali         bali         価値             worth
  balibad      balibad      言い訳する          excuse, refuse      Nibalibad siya nga dili
                            、拒否する                              mouban sa piknik sa
                                                               dagat.
  balibag      balibag      投げる、捨てる        cast, throw away    Ayaw ibalibag ang
                                                               imong daan nga mga
                                                               libro.
  balibaran    balibad      拒否             refusal             Akong gibalibaran ang
                                                               akong amiga nga
                                                               manglaag kay dili
                                                               maayo ang akong
                                                               lawas.
  balibari     balibad      失望             disappoint          Wala mo siya balibari.

  balibay      balibay      投げる、捨てる        cast, throw away
s balido       valido       有効             valid
  balighot     balighut     結びめ、結ぶ         knot, tie
  baligtad     baligtad     逆、あべこべ         reverse, contrary
  baligtos       baligtus       硬く結ぶ、麻の       Abaca knot, tie
                                結んだ束          tightly
  baligya        baligya        売る、商品         sell, merchandize Nabaligya nako ang
                                                                akong sakyanan.
  balik          balik          戻る            return            Balik dayon.
  balikan
  balikas        balikas        ののしる、悪口を revile, abuse,         Dili maayo nga
                                言う       insult                 balikasan ang mga
t balikatan                     連合軍      allied forces          Ang balikatan sa mga
                                                                sundalong Pilipino ug
                                                                Americano.
  balikbalik     balik          繰り返す          repeat, keep on   Nagbalikbalik ang iyang
                                                                mga bakak nga estorya.
  baliko         baliku         捻じれた、曲が crooked                 Balikong politiko siya.
                                った
  balikos        balikus        巻きつける、巻く coil, twine            Nakabalikos ang iyang
                                                                kamot sa akong hawak.
  baliktad       baligtad       後方へ       backward, reverse
  baliktos       baliktus       巻きつける、巻く coil, twine        Mibaliktos ang halas sa
                                                            sanga.
  balili         balili         芝         turf              Kinahanglan na nga
                                                            ibton ang mga balili sa
                                                            hardin.
  baling         baling         網         net               Ang baling nako
                                                            makakuha daghang
                                                            isda.
  balisa         balisa         悩む        worry             Nabalisa ang magtiayon
                                                            sa pagkawala sa ilang
                                                            anak.
  balisbisan     balisbisan     ひさし、軒     eaves
  balita         balita         報告、ニュース report,             Ang balita sa radyo
                                          information, news nagkalahi sa balita sa
                                                            newspaper.
  balit-ad       balit-ad       逆、ひっくりかえ reverse            Gibalit-ad niya ang
                                                            iyang T-shirt.
  balitaw        balitaw        求愛の歌      courtship song
  baliw          baliw          近親相姦、罰当 incest, crazy       Wa ka baliwa, tiguwang
                                たり、気がふれる                    ka na makigminyog
                                                            desisayis?
  baliwala       bali wala      価値無い、実体 unimportant,
                                がない       immaterial
s balkon         balcon         バルコニー     balcony           Naa sa balcon sila.
  balo           balu           知る⇒hibalo know              Kahibalo ko niini.
  balo           balu           やもめ、やもめに widow              Siya tulo ka tuig nga
                                なる                          nabalo.
  balod          balud          波         wave              Basta naay bagyo
                                                            dagko kaayo ang balod
                                                            sa dagat.
  balon          balun          (旅行の)小遣い lunch, provision
                                、昼飯、おやつ
  balongbalong   balungbalung   小屋        shanty, hovel
s balor          valor          価値、価格相当 value, equivalent Ang tanan-tanan nga
                                の         amount            gasto tagana sa kasal
                                                            balor ug kinyentos
                                                            kalibo ka pesos.
  balos          balus          報酬、報いる    reward, repay     Iya kong gitagaan ug
                                                            usa kalibo ka pesos
                                                            nga iyang balos sa ako.
s balsa          balsa        そり、いかだ        sled, raft        Nagsakay sila ug balsa
                                                              padulong sa Pagsanjan
                                                              Falls.
    balungos     balungos     陰毛            pubic hair
    baluno       balunu       マレーシアンマ wild mango
                              ンゴー
s balwarte       baluarte     範囲、なわばり territory, region       Ang Zamboanga maoy
                              ←Sp.baluarte要                   inila nga balwarte sa
                              塞                               mga Abu Sayaff kung
                                                              asa nagpuyo.
s balyena        ballena      鯨             whale
  bana           bana         気にかける         attention
  bana           bana         夫、亭主          husband        Si Lory katulo na nga
                                                           nag-ilis ug bana.
    banabana     bana         推定、推測する guess, calculate, Gibanabana sa
                                       surmise, estimate contestant ang presyo
                                                           sa usa ka bag nga
                                                           groceries.; Ang akong
                                                           bana-bana sa gilay-on
                                                           mga lima ka kilometro.
    banagbanag   banagbanag   曙、夜明け前   dawn                Banagbanag na ra ba?
    banat        banat        非難する     lambaste
    banaw        banaw        溢れる      overflow
    banay        banay        家族       family              Usa ka malipayong
                                                           banay ang akong
                                                           damgo.
s banda          banda        域、バンド、帯  band
s bandeha        bandeja      おぼん、トレイ  tray                Ang butangan sa litson
                                                           nga manok, kanang
                                                           bandehado.
s   banderita    banderita    小旗       small flag
s   bandido      bandido      盗賊       bandit
s   bandido      bandido      盗賊       bandit
s   bandila      bandera      旗        flag                Nasudnong bandila
    bandilyo     bandillo     公布、曝す    announce,           bandilyo sa
                                       expose, disclose, pahayagan; Gibandilyo
                                       blare out, blat out sa tibuok eskwelahan
                                                           ang iyang kadaugan.
    banga        banga        壷、空っぽの入 jar, empty bottle, Gipuno niya ug tubig
                              れ物、馬鹿    fool, dull          ang banga. ; Banga
                                                           kaayo siya moduwa ug
                                                           basketball.
    bangag       bangag       穴、穴を開ける hole, bore           Adunay bangag sa
                                                           balde.
    bangal       bangal       出くわす、やって come across
                              くる、横切る
    bangan       bangan       束、荷物、くくっ pack, bundle        Lig-on kaayo
                              た荷、くくる                       pagkabangan ang
                                                           kahon.; Ang putos
                                                           gibanganan ug hugot
                                                           para dili manimaho.
    bangas       bangas       ひげ       beard               Mahilig magpabangas
                                                           ang mga lalaki sa India.
    bangaw       bangaw       虹        rainbow             Ang bangaw daghan ug
                                                           kolor nga lain-lain.
 bangga       bangga       ぶつかる         bump              Ang duha ka eroplano
                                                          gibangga sa duha ka
                                                          bilding.
 banggaay     bangga       衝突           collision         Adunay banggaay nga
                                                          jeepney duol sa
                                                          munisipyo.
 banggera     banggira     流し、料理台       kitchen counter
 banggiitan   banggiitan   大胆な          bold, brave       Usa siya ka banggiitan
                                                          nga sundalo.
 banggod      banggud      擦る、擦り合わ grind, rub             Akong gibanggod ang
                           せる                             akong tiil sa bato.
 banghag      banghag      がみがみ言う  snarl
 bangi        bangi        意見があわない disagree               Nagbangi ang mga lider
                                                          sa ilang mga ideya.
 bangil       bangil                obstruction,
 bangis       bangis       無慈悲な、獰猛 ruthless, merciless    Bangis kaayo ang mga
                           な、野生の                          leyon.
 bangka       bangka       ボート、丸木舟、 boat, canoe, treat    Ang sakyanan sa mga
                           供応                             tawo sa pagtabok sa
                                                          Camotes Islands mao
                                                          ang bangka lamang.
 bangkaruta   bangkaruta   破産←Sp.banca bankrupt           Nabangkarta ang
                           rta                            bangko kay wala
                                                          mobayad ang mga
                                                          nangutang.
 bangkaw      bangkaw      やり           spear             Ang unang hinagiban
                                                          nga gigamit sa mga
                                                          tawo mao ang
s bangko      banco        銀行           bank              Adunay taas nga linya
                                                          sa mga tawo gawas sa
                                                          bangko.
s bangko      banco        ベンチ、長いす bench                  Ang bangko nga akong
                                                          gilingkuran nahagsa.
 bangon       bangun       起きる          rise, get up      Mibangon siya sa
                                                          banha sa gawas.
 bangot       bangut       鼻面           muzzle
 bangotan     bangutan     近親をなくす       bereave           Nagbangutan lang ko
                                                          sa kamatayon sa akong
                                                          5 anyos nga anak
                                                          tungod sa sakit nga
 banha        banha        騒ぐ、騒音をあ      noise             Dili ko ganahan nga
                           げる                             mopuyo sa daplin sa
                                                          dalan kay banha ang
                                                          mga sakyanan.
 banhaan      banha        お喋りな         talkative,        Banhaan kaayo ang
                                        loquacious        mga bata sa klase.
 banhabanha   banha        無駄口、おしゃ      gab, chatter      Nagbanhabanha ang
                           べり                             mga lalaki atubangan
                                                          sa sarisari.
 banhaw       banhaw       復活       resurrect, revive
 banhig       banhig       待ち伏せる、襲う ambush,               Gibanhigan ang mga
                                    massacre              sundalo sa Sulu.
 banig        banig        マット、敷物   mat, carpet           Dili gusto ko ganahan
                                                          matulog sa banig.
 banika       banika       畑            field, farm
 banikanhon   banika       田舎、農村        rural
 baniog       baniug       知られている       well known
  banlas         banlas       こすりとる         rub off, erode
  banlaw         banlaw       すすぐ、洗う        rinse
  banog          banug        鷹             hawk
  banos          banus        取ってかわる        supplant
  bansa          bansa        州、国           country, state    Namalhin mi ug laing
                                                              bansa kay samok
                                                              kaayo ang una namung
                                                              gipoy-an.
  bansag         bansag       名前           name               Asa ang imong
  bansagon       bansag       苗字           last name          Nagbansagon siyag
                                                              Codilla.
  bansay         bansay       練習する、訓練 practice, exercise Ang mga atleta
                                                              kanunay nga gibansay
                                                              sa ilang mga coach.
  bansaybansay   bansay       練習する、リハ practice                Nagbansaybansay na
                              ーサル                             siya kung unsaon
                                                              pagamit sa pusil.
  bansiwag       bansiwag     突き出る、突き stick out, protrude
                              出す
  bantang        bantang      人目をひく、判り conspicuous,
                              やすい、はっきり obvious
                              と、くっきりと
  bantay         bantay       気をつける、注 beware, guard,          Bantay sa mga addikt.;
                              意する          pay attention      Ako na lang ang
                                                              magbantay ni mama sa
                                                              hospital.
  bantog         bantug       名声           renown, fame       Nabantog siya sa
                                                              kamaayo moduwa ug
                                                              chess.
  bantok         bantuk       固める、堅い       firm, harden
  bantugan       bantug       著名な          noble, famous      Usa siya ka bantugan
                                                              ug model.
  banwa          banwa        範囲、なわばり territory, region
  banwag         banwag       明るくする、スポ search light,
                              ットライト        enlighten
  banyaga        banyaga      悪党 =salbahis scoundrel, rascal
s banyo          baño         風呂           bathroom           Ang banyo sa hotel nga
                                                              akong gisak-an limpyo
                                                              ug dako kaayo.
s banyos         baño         塗り薬          liniment, medicine Hatagi kong banyos sa
                                                              insect bite.
  bao            bau          亀            turtle
  baod           baud         命ずる、命令       order, command Si Tatay nagbaod namo
                                                              sa dili pagkuha ug
                                                              kuwarta.
  baol           baul         田畑、耕す        farm, cultivate    Nitabang ko sa
                                                              paglimpyo sa baol.
s bapor          vapor        蒸気           steam
s bara           vara         棒、障害         rod, obstruction,  Bara ang akong gigamit
                                           stuck-up           pagligwat sa dakong
                                                              bato.; Ang kanal
                                                              nagbara sa sagbut nga
                                                              gianud sa tubig ulan.
  barag          barag        ふらつく、よろめ stagger
s baraha         baraja       く
                              トランプカード      card (to play)     Baraha ang among
                                                              gigamit sa pagduwa ug
                                                              mahjong.
s barandiliyas   barandilla   手すり          parapet, handrail
  barang         barang         ブードー教、呪       voodoo, witched       Ang akong silingan
                                い                                   namatay sa barang
                                                                    kuno.
  barangay       barangay       部落、最小行政 village                     Maayo kaayo ang atong
                                単位                                  barangay captain.
s baratilyo      gatillo        大安売り    bargain sale                Adunay baratilyo nga
                                                                    mga gamit sa
                                                                    panimalay.
s barato         barato         安い            cheap: of low         Barato ang mga utanon
                                              price                 kon adto ka mopalit ug
                                                                    direkta sa mga uma.
  baraw          baraw          中断させる         cutt off, interrupt
s barbas         barbas         かみそり          razor                 Medyo dakodako ang
                                ←Sp.barbas髭                         nasamad sa akong
                                                                    gigamit nga barbas.
s barberohan     barbero        床屋            barber shop           Unsay imong gusto
                                                                    para mokorte ug bohok
                                                                    sa barberohan o beauty
                                                                    parlor?
s baril          barril         樽             barrel, drum
s baril          barril         樽             barrel, drum
t baril                         銃、銃を撃つ        pistol, gun           Ayaw gamita ang pusil
                                                                    kay kuyaw kaayo.
  barkada        barcada        仲間、連れ         companions,           Matinahuron ang mga
                                              mates, chum,          barkada ni Edna.
                                              buddy
s barko          barco          船、ボート         boat, ship            Nisakay mi ug barko
                                                                    padulong sa Ormoc.
s barnis         varniz         ニス            varnish               Gibutangan namo ug
                                                                    barnis ang among
                                                                    lamesa.
  baro           baru           ブリキの桶、容       tin container
                                器(水、米など)
  barog          barug          立つ            stand                 Barog sa imong
                                                                    gilinkuran.
  baroganan      barug          信念            principle
  barong         barung         バロン           formal dress          Barong ang kasagaran
                                                                    nga isuot sa mga lalaki
                                                                    kon adunay pormal nga
                                                                    okasyon.
  barongbarong   barungbarung   小屋            shanty, hovel
  barot          barut          安物            shoddy                Barot ang akong napalit
                                                                    nga sinina.
s barumbado      varonvado?     そそっかしい、       reckless, ill-
                                不注意な、性質       mannered
                                の悪い
  baruto         barutu         小舟            small boat
s baryo          barrio         バリオ(部落)       small village         Nagpuyo siya sa layong
                                ←Sp.barrio                          baryo.
  bas            balas          砂利⇒balas      sand, gravel          Katong bata pako pirme
                                                                    ko magdula ug bas
                                                                    sauna.
  basa           basa           濡れた           wet                   Basa pa ang sagbotan.
  basa           basa           読む            read                  Siya nagbasa ug libro.
  basabasa       basa           湿った           moist                 Naatrasado na ka sa
                                                                    trabaho kay basabasa
                                                                    pa imong uniform?
  basag          basag        割れる、声が変 shatter, split
                              わる
  basahon        basa         本、読み物   book                       Daghang basahon ang
                                                                 sulod sa library.
  basahonan      basa         雑誌          periodical
  basak          basak        水田、田を耕す     rice field, cultivate
  basakan        basak        水田          rice field
s base           base         基、基地        base                  Base sa akong
                                                                obserbasyon, usa siya
                                                                ka manggihunahunaon
                                                                nga pagkabata.
  basig          basin        多分⇒basin+ug maybe, perhaps
s basihan        base         根拠
s basihanan      base         証拠、明白       evidence
s basilika       basilica     バシリカ、聖堂 basilica
  basin          basin        多分、かもしれな maybe, perhaps           Basin wala siya
                              い                                 magtuon pag-ayo mao
                                                                nga nahagbong sa
                                                                klase.
s basiyo         vacio        空っぽ、真空      empty                 Ibutang ang basiyong
                                                                lata sa lamesa.; basiyo
                                                                sa bomba
  baska          baska
  baskog         baskug       丈夫な             healthy, robust,   Baskog iyang
                                              vigorous           panglawas.
  baslan         balus        復讐する            retaliate
  basli          balus
s baso           vaso         グラス、コップ         glass              Hatagi ko ug usa ka
                                                                 baso nga tubig.
  basok          basuk        草取り、草かきす hoe, weed
                              る
  basol          basul        悔いる、責める regret, blame               Nagbasol ko nga akong
                                                                  giaway akong suod nga
                                                                  higala.
  basta          basta        まあ、そうなれば        well, when, if,     Basta ikaw ray
                              、については          about, enough, so nakahibawo.; Basta
                                              long as             ikaw ray bahala. ; Basta
                                                                  ikaw.; basta ha.;
                                                                  Mokuyog ko nimo,
                                                                  basta imo kung librehon
                                                                  sa meryenda?
  basta ~ lang   basta lang   もし~する限り         if, only in the
                                              condition
s bastos         basto        無作法な、粗野         impolite, indecent, Bastos kaayo ikaw.
                              な               rude
  basul          basul        後悔する、責め         regret, blame       Nagbasul ko sa akong
                              る                                   kahobog kagabii.
  basulon        basul        とがを負う、責任        blamed              Kong unsay mahitabo
                              を負う                                 ikaw ang basulon.
s basura         basura       ゴミ              dust, garbage,      Ako naglabay ug
                                              refuse              basura sa basurahan.
s basurahan      basura       ゴミ箱             dustbin, trash can Ang kada eskina sa
                                                                  dalan aduna nay
                                                                  gibutang nga
  baswat         baswat       上げる             heave, lift
  bata           bata         子供              child               Gasa gikan sa langit
                                                                  ang usa ka bata.
bata-bataon    bata         子供っぽい、子 childish, childlike      Ikaw batabataon pa
                            供らしい                             kaayo ug hunahuna ug
                                                             lihok.
batakan        batakan      標準、標準器         standard          Taas ang iyang batakan
                                                             sa pagpili ug bagasaw-
                                                             onon.
Batakang Balaodbalaud       憲法             constitution      Daghan kaayo ang
                                                             supak sa pag-ilis sa
                                                             Batakang Balaod sa
                                                             Japan.
batang         batang       丸太、じっと横た log (tree), lie stilly
                            わる、ひれ伏す
bat-ang        bat-ang      お尻、腰        buttocks            Lapad ang bat-ang sa
                                                            mga babaye kay sa
                                                            mga lalaki.
batan-on       bata         若い、十代       young, teenager
batasan        batasan      習慣、くせ、能力 habit,                 Naila siya sa iyang
                            、行儀         characteristic,     maayong batasan. ;
                                        manner, custom way batasan.
batay          batay        によると        according to        Batay sa mga estorya
                                                            daghang samdan sa
                                                            nagbangga nga jep.
batbat         batbat       表現する、描写 describe, tell,         Gibatbat ni Jose ngadto
                            する          state               sa mga policemen kon
                                                            giunsa siya pagtulis.
bathala        bathala      神           god
bathay         bathay       目立つ(身体の stand out
                            一部が)、浮か
                            び上がる
bati           bati         悪い、醜い       bad, ugly           bati'g nawong
bati           bati         感じる         feel, perceive      Mibati ako'g kalooy sa
                                                            mga bata'ng kalye.
bati           bati         聞く          hear                Nabati nako ang imong
                                                            tingog sa radyo.
batid          batid        上手          skillful, good at,  usa ka batid nga
                                        adept               panday
batig          batig        感ずる bati+ug feel bati+ug        Kalit nga gibatig dakong
                                                            kaikag ug kasibot ang
                                                            tanang.
batiis         batiis       足(膝下)、すね lower leg
                            、ふくらはぎ
batingting     tingting     鳴る、ベル(の音 ring, sound of a       Iyang gibagting ang
                            )           bell, bell          batingting.
batiog         batiug       なる          becoming            batiog kalagut
bation         bati                     sensed, felt
batiya         batiya       木桶、たらい      basin               Gibutang niya sa batya
                                                            ang mga sinina nga
                                                            bulingon.
bato           batu         石           stone               Ang bato sa Alcoy mine
                                                            nindot kaayo himoon
                                                            nga konkreto sa balay.
batobalani     batubalani   磁石          magnet
batog          batug        止まり木、ちょっ perch
                            と腰掛ける
batok          batuk        反対する、口論 oppose, dispute, Makigbatuk siya sa
                            する          against             iyang igsoon. ;
                                                            Nakigbatok ang anak
                                                            sa iyang amahan.
  baton      batun      保有する、持つ possess, retain             Nakabaton ako'g anak
                        、維持                                 tungod sa panabang sa
                                                            dios.
  batong     batung     サヤエンドウ       string bean            Daghang ang ilang
                                                            maani nga batong.
s batonis    boton      ボタン          button                 Ang sastra
                                                            nanginahanglan ug
                                                            botonis para sa iyang
                                                            sinina.
  batoon     batu       石の多い、岩石 rocky                       Batoon kaayo ang
                        質の                                  kalsada paingon sa
                                                            bukid.
  batos      batus      お手伝い         helper, aides,         Ang iyang mga batos
                                     apprentice             kanunay mokuyog
                                                            kaniya.
chbatsoy                麺の一種(イロン a kind of noodle           Lami ang batsoy.
                        ゴ式)
  batyag     batyag     気付く、観察す notice, observe,            Sa nanglabay 'ng mga
                        る、感じる    feel                       adlaw nabatyagan nako
                                                            nga dunay uyab akong
                                                            manghod.
t bawal                 禁ずる          forbidden
  bawi       bawi       埋め合わせる、      recoup, get back       Akong nabawi ang
                        取り戻す                                nawala kong pitaka.
  bawod      balud      波            wave
  bawon      balun      支給、割当        provision
  bawos      balus      報いる          return, repay          Pagtarong sa imong
                                                            pag-eskuwela bawos sa
                                                            kahago sa imong mga
                                                            ginikanan.
  bay        abay       あんた、友よ、相     buddy, friend,         Bay, mangaon ta.
                        棒            comrade
  bay        ba         疑問詞 ba+ang    ba+ang
  bay        balay      家            house, dwelling
  baya       baya       それでも、なお、     really, indeed         Di baya kini maayo.
                        ほんとに                                ;Gimingaw na baya ko
                                                            nimo.
  baya       baya       曝しておく        leave exposed
  bayabas    bayabas    グアバ          guava
  bayad      bayad      払う、支払い       pay                    Kinahanglan
                                                            pagabayran nimo
  bayan      bayan      町            town
  bayani     bayani     英雄           hero                   Bisag kinsa pwedeng
                                                            mamahimong bayani sa
                                                            imohang kaugalingon
                                                            nga gamayng pamaagi.
  bayari     bayad      bayad の命令形 pay (in order)           Bayari nako sa imong
                                                            utang.
  bayaw      bayaw      義兄弟、義姉妹 brother in law              Ang bayaw nako nga
                                                            lalaki nagkasuod na
                                                            kami tungod sa
                                                            pagpakigdula niya nako
                                                            ug chess.
  bayaw      bayaw      揚げる          raise, elevate, lift
  baybay     baybay     海辺           beach
t baybayin   baybayin   古代文字         ancient character
    baybayon       baybay      海岸             seashore           pagkangindot sa
                                                                 baybayon
    baye           babayi      女性⇒babaye      woman, female      lake ug baye
    bayhana        bayi        女性             woman, that lady   Tabi-an kaayo nang
                                                                 bayhana.
  bayhon           bayhun      姿、格好           posture
s bayle            baile       踊り、踊る          dance              Bayle kita karon sa
                                                                 among lugar.
s baylehan         baile       ダンス場           ballroom, disco    Ang baylehan sa lugar
                                                                 namo barangay piyesta,
                                                                 anaa ra sa luyo sa
                                                                 akong balay.
    baylo          baylu       物物交換、取り        barter, exchange   Baylo ta ug butang.
                               替える
    bayna          bayna       さや          sheath
    bayong         bayung      若僧、若者       immature,
                                           adolescent
    bayongbayong   bayung      子供、青二才      pre-adolescent
    bayot          bayut       ゲイ、ホモ、女々 gay, sissy               Sa pilipinas daghan
                               しい                                kaayo ang mga bayot.
    bayranan       bayad       支払い、料金      payment, bill, toll
    bayronon       bayad       支払い⇒balayro payment, bill         Daghan kaayo ko ug
                               non                               bayronon.
s   bebiron        biberon     哺乳瓶         baby bottle
s   bendahe        vendaje     包帯          bandage
s   bendisyon      bendicion   祝福、お祓い      bless
s   benepisyo      beneficio   便宜          benefit               Siya ang nakadawat sa
                                                                 benepisyo sa iyang
                                                                 amahan.
s bentaha          ventaja     優位、利点、有        advantage
                               利
s bentana          ventana     窓              window             Ablihi ang bintana.
s Benus            venus       金星、ビーナス        Venus              Benus ang pinakainit
                                                                 nga planeta.
s berde            verde       緑色             green              Ang kolor nga berde
                                                                 bugnaw kaayo sa mata.
e bese             busy        忙しい            busy               Bese kaayo ko sa
                                                                 trabaho.
e beses            basis       基礎、論拠、拠        basis
                               点
s beses            veces       回、倍                         Tulo ka beses ako
                                              times, instance
                                                           niyang binuangi.
s besobeso         beso        頬ずり(挨拶の) nestle one's cheek Mibeso-beso ug mipig-it
                               ←Sp.besoキス *Sp.beso:kiss    sa kamot si Nanay ug
                                                           akong maestra.
s besperas         vispera     前夜         eve
s bestida          vestida     服          clothes, coat,   Maayo manahe ug
                                          dress            bestida siya.
s beterano         veterano    古参の、老兵     veteran, expert  Beterano si Pacquiao
                                                           sa baksing.
s beyente          veinte      二十         twenty           Beyente na akong
e bi               baby        (子供に)お前 baby
  bi               ambi        ね、お願い      please
  biaw             biaw        淀む         stagnate
  biaybiay         biaybiay    あざ笑う、冷やか ridicule, deride   Dili maayong
                               す                           biaybiayon ang mga
                                                           tawong adunay apan.
  bibingka     bibingka     米粉の焼菓子        rice cake          Maayong kan-on ang
                                                             init nga bibingka.
s Bibliya      biblia       聖書            Bible              Kinahanglan mobasa
                                                             ka ug Bibliya.
s bibo         vivo         活き活きした        lively
s bida         vida         命、生活          life               Por bidang gugmaha
                                                             gyud sa anak niini nila.
  bidlisiw     bidlisw      陽光            sunshine, sunray
s biente       veinte       二十            twenty             Biente anyos na ang
                                                             akong anak nga
  biga         biga         精液、好色、性 lecherous, semen
                            欲
  bigaon       biga         いちゃつく、ふし flirt, promiscuous Dili ko gusto ug mga
                            だらな                          lalaki nga bigaon.
t bigay        bigay        与える、袖の下 give, bribe
                            を渡す
  bigay        bigay                 payoff
  bigot        bigut        色っぽい、豊満 sexy, voluptuous
                            な、セクシー
s bigote       bigote       口髭       mustache            Adunay mga babaye
                                                         nga ganahan ug
                                                         lalaking may bigote.
  bihag        bihag        捕虜、奪う    captive             Nagilis sila ug mga
                                                         bihag.
  bika         bika                  open
  bikangkang   bikangkang   大股開き     straddle            Ayaw pagbikangkang
                                                         kon mosakay ka ug
                                                         jipney.
  bikil        bikil        反目、邪魔する encumber, quarrel
  biko         biku         餅菓子の一種 a kind of rice cake
  bikog        bikug        捻挫       sprain ankle
s biktima      victima      被害者      victim              Ang mga biktima nga
                                                         nawad-an ug balay nila
                                                         kay ang linog niabot ug
                                                         usa ka libo.
  bila         bila         脚を広げる    spread the legs
  bilahan      bila         秘所、股     crotch, groin
  bilanggo     bilanggu     収容者、囚人   inmate, prisoner
  bilanggoan   bilanggu     牢屋、監獄    jail, prison        Gusto ka mopuyo sa
                                                         bilanggoan?
  bilangkad    bilangkad    足を広げる、大 straddle             Ayaw pagbilangkad sa
                            股                            paglingkod.
  bilat        bilat        膣        vagina              Ang mga babaye
                                                         adunay bilat.
s bildo        vidrio       ガラス      glass, crystal      Nakit-an ang puti ug
                                                         luag nga baybayon sa
                                                         bildong bintana.
  bili         bili         価値       worth, value, price Wala ka nay bili
                                                         kanako.; Wala na koy
                                                         bili para nimo.
  bilikis      bilikis      巻きつく     wind, turn around, Usa ka dakong halas
                                     twine               kabilikisan sa baboy.
  bililhon     bili         価値ある、大切 worthy, valuable, Bililhon kining relo
                            な、重要な    important           alang kanako.
  bilin        bilin        残す       leave behind,       Duna koy gibilin nga
                                     bequeath            uyab diha sa Tokyo.
s bilyar       billar       ビリヤード    billiard
  binali      bali       逆           opposite, reverse       Ang binali sa guwapa
                                                             kay bati.
  binata      bata       子供っぽい、幼 childish, puerile           Ug mo-high-school na
                         児的                                  ka, ayaw na pagdula ug
                                                             binata.
  binati      bati       恋人、想う人  sweetheart
  binatid     batid      上手      skilful                     sa binatid
  binatonan   batun      養子、面倒を見 adopted child               Ang gamay nga bata
                         ている赤ん坊                              gibilin tungod sa among
                                                             purtahan ako na
                                                             lamang kining
  binatonan   batun      家政婦         housemaid               Kinahanglan swelduhan
                                                             ug insakto ang mga
                                                             binatonan.
  binayluay   baylu      交換する        exchange                Nagbinayluay sila ug
                                                             ballpen.
s bindita     bendita    聖水          holy water              aqwa bindita
  bingkil     bingkil    反目、確執、論     discord, dispute        Dili siya moadto sa
                         争                                   imong adlaw nga
                                                             natawhan kay
                                                             nagkabingkil ninyo sa
                                                             miaging semana.
  bingwit     bingwit    釣り、釣り道具、 fishing
                         釣る(魚、異性を
                         )
  binhi       binhi      種子、源、精子 seed                        Natisok na ang mga
                                                             binhi.
  binhod      binhud     しびれ、痙攣      numb, cramp
t binibini    binibini   Miss        Miss
  binihag     bihag      強奪          capture, captive,
                                     trophy
  bininlan    binlan     相続人         heir
  binisaya    bisaya     ビサヤ語、ビサ     Visayan                 Binisaya ang sinultihan
                         ヤの                                  sa mga Cebuano.
  biniyaan    biya       捨てられた       abandoned               biniyaan sa gugma
  binlan      bilin      残す          leave                   Gibinlan niya'g mga
                                                             alahas sa iyang Mama.
  binli       bilin      残す          stay, leave,            Ayaw ninyo siya binlig
                                     remain                  gininhawa.
  binlod      binlud     トウモロコシ粉     corn grits
s bino        vino       酒           wine                    Usa ka adlaw una mag-
                                                             eleksion, walay bino.
s bintaha     ventaja    優位、利点、有     advantage               Mas bintaha siya sa
                         利                                   uban.
  binti       binti      ミクサー、混ぜ飲    mixer
                         み物
  binuang     buang      ナンセンス、たわ    nonsense,               Ayaw pagsulti ug
                         ごと          baloney                 binuang diha.
  binugnuay   bugnu      反目する⇒bugn
                         o
  binugtong   bugtung    一人にする、遠     shun, keep aloof
                         ざける
  binuhat     buhat      人工物、創造物     artificial, artifact,   binuhat nga batong
                                     made                    banig
  binuhi      buhi       飼う          raise, feed, rear       Nakagawas sa tangkal
                                                             ang iyang mga binuhing
                                                             manok.
  binuksan      bukas         開いた        open, spread        binuksang sulat; Balay
                                                             binuksan
  binulakan     bulak         花柄の        floral
  binulan       bulan         毎月の        monthly             binulang sweldo;
                                                             binulang sakit
  binuldog      binuldug      菓子の一種                           =binignit

  binunyagan    bunyag        洗礼名        baptismal name
s binurdahan    bordar        刺繍した       embroidered         Uso na karon ang
                                                             panyo nga binurdahan.
s Binus         venus         金星、ビーナス    Venus
                              神
  bira          bira          ぶちのめす      beat up
  bira          bira          引く         pull                Nagbira kami ug pisi sa
                                                             barko.
  birahan       bira          襲撃         assail
  birahanay     bira          引っ張り合う     pull each other     Nagbirahanay ang mga
                                                             bata sa akong sinina.
s birhen        virgen        処女         virgin
  birig         birig         求愛行動       courtship
s bisagra       bisagra       蝶番         hinge                 Gitay-an na ang mga
                                                               bisagra sa pultahan.
  bisan         bisan         それでも、だが、   still, yet, but, even Nahigugma ako niya
                              尚                                bisan tigulang na siya.
  bisan kausa   bisan         一度も        even once, ago,       Bisan kausa wala gyud
                                         since before          ko modawat ug
  bisan mismo   bisan mismu   たとえ…でも     even though
  bisaya        bisaya        ビサイヤ、ビサヤ   Visaya
  bisbis        bisbis        水やり、水撒き    sprinkle water
  bisdak        bisaya daku   セブアーノ      native Cebuano
s bise          vice          副          vice                  Gusto niyang ma-elec
                                                               pagka bise-mayor.
s bises         veces         回、倍        times, instance
s bisikleta     bicicleta     自転車        bicycle               Ang biskleta para sa
                                                               bukid gitawag ug
                                                               "mountain bike".
s bisita        visita        お客、訪問する    guest, visitor, visit Daghan ug mga bisita
                                                               si Tatay sa iyang adlaw.
  bisong        bisung        膣          vagina                Kinahanglan nga
                                                               limpyohan pirme sa
                                                               mga babaye ang ilang
                                                               bisong.
s bisperas      vispera       前夜         eve
  bisrok        bisaya rock   ビサヤの歌      visayan rock song
s bisti         viste         服、着せる、着る   clothe, dress         Puno sa mga bisti ang
                                                               aparador.
s bisto         visto         見られた       uncover, expose
s bisyo         vicio         悪徳         vice
  bitad         bitad         引く         pull, tug             Ayoha pagbitad ang
  bitas         bitas         ぼろぼろの、引    tattered, tatter,     Gisul-ob gihapon niya
                              き裂く        tear, lacerate        ang iyang shirts bisan
                                                               ug bitas na.
  bitaw         bitaw         実に、やっぱり、   really, indeed, of Lisud bitaw.
                              何にせよ       course, anyway
  bitay         bitay         吊る、首をつら    hang, drooping        Gibitay kining lampara
                              れる、垂れ下が                          nianang kahoy.
                              る
    bitbit       bitbit       持っていく        bring, carry        Palihug ko ug bitbit sa
                                                               bukag.; Siya nagbitbit
                                                               sa bukag.
    bitgil       bitgil       不寝番          vigil
    biti         biti         パチンとする       snap, crackle       Mibiti ang iyang tiil
                                                               pagkabali.
    bitiis       bitiis       足(膝下)、すね     lower leg           Ubos sa tuhod ug
                              、ふくらはぎ                           ibabaw sa kiting bitiis.
    bitik        bitik        かつぐ、引っ掛      hoax, trick, ruse   Ayaw ug tuo ana, bitik
                              ける、たくらむ                          ra na.
    bitin        bitin        満足できない、      not enough, not     Nabitin ko sa estorya.
                              不満           contented,
                                           unsatisfied
    bitin        bitin        蛇            snake               Mahadlok ang babae sa
                                                               bitin, mahadlok ang
                                                               lalaki sa babae.
    bituon       bituun       星            star                ilawom sa langit nga
                                                               daghang mga bituon
    biya         biya         くず、ガラクタ      rubbish             Mogamit ka ba sa
                                                               kining mga biya?
    biya         biya         離れる、去る       leave, abandon      Naguol ko human ko
                                                               nimo biyai.
s biyahe         biaje        旅行、旅行する make a journey,          Gusto kong mobiyahe
                                      trip                     sa tibuok kalibutan.
s Biyernes       viernes      金曜日     Friday                   Ang pitsa karon trese
                                                               sa Byernes.
s Biyernes Santo viernes      聖金曜日         Holy Friday         Nganong ngawong ka
                                                               ug Byernes Santo?

s biyuda         viuda        後家           widow               Dili ko gusto mabiyuda.
s biyudo         viudo        男やもめ         widower             Naguol ang biyudo sa
                                                               kamatayon sa iyang
                                                               asawa.
s blangko        blanco       白、空白     white, blank
s blima          problema     問題       problem
  bngon          bungun       木陰、軒下    shade under the
                                       tree, under the
                                       eaves
s boda           boda         ウェディングドレ wedding dress
                              ス
s bodega         bodega       倉庫、在庫    cellar, warehouse Kinsay molimpyo sa
                                                         bodega?
s bohemio        bohemio      自由奔放な、ボ Bohemian
                              ヘミアの
s bokasyonal     vocacional   職業訓練校    vocational school
s boksidor       boxeador     ボクサー     boxer
s bola           bola         ボール      ball              Puwede bang mohulam
                                                         ug bola?
s   bolitas      bolita       ベアリング、小球 ball bearing
s   boltahe      voltaje      ボルト、電圧   voltage
s   bomba        bomba        爆弾、ポンプ   bomb, pump
s   bombero      bombero      消防士      fireman           Abtik kaayo ang mga
                                                         bombero.
s bombilya       bombilla     電球       light bulb
  bonbon         bunbun       砂        sand              Maghimo ta ug palasyo
                                                         gamit ang bonbon.
    bongbong     bungbung     壁、壁で囲う   wall, enclose     Naguba ang bongbong
                                                         sa bodega.
  bongga         bungga                  fashionable
  bon-og         bun-ug     打撲、殴る        contusion
  boriring       buriring   ふぐ           blowfish, globefish
s bosina         bocina     警笛、クラクショ     car horn
                            ン
s botar          votar      投票する         vote                  Atong botaran ang
                                                               angayan nga mga
                                                               kandidato.
s botelya        botella    瓶、ボトル        bottle                Nindot kanang botelya
                                                               sa whiskey nga gikan
                                                               sa gawas.
s botete         botete     ふぐ      puffer fish
s botika         botica     薬屋      drugstore,                 Moadto ako sa botika.
                                    pharmacy
s boto           votar      票、投票    vote                       Ayaw pamalit ug boto.
s bruha          bruja      魔女      witch
s brutsa         brocha     絵筆      paint brush, oral
                                    sex
  buak           buak       壊れる     broken                     Nabuak ang suga.
  buak           buak       壊す      break                      Gibuak niya ang samin.
  buang          buang      気違いの、狂っ mad                        Irong buang siya.
  buaya          buaya      た
                            ワニ      alligator
  bubho          bubhu      洗髪      shampoo
  bubo           bubu       給水する、水を pour, water                Si ginuong Jesus
                            与える                                nagbobo kanato ug
                                                               daghang grasya.
  bubong         bubung     屋根、棟         roof
  bubu           bubu       水をかける        pour, water           Gibubuan nako ang
                                                               mga tanom.
  budbod         budbud     バナナ葉で包ん a kind of sticky
                            だ餅      rice
  budhi          budhi      裏切る、反逆  betray                     Imo kong gibudhi.;
                                                               Iyang gibudian iyang
  budlat         budlat     でっぱる         bulge
  budlay         budlay     疲労           weary, fatigue
  budlay         budlay     圧迫、重圧        oppress
  budo           budu                    fermented fish
  budok          buduk      売春(婦)        prostitute
s buena/bueno    buen       良い           good
  buga           buga       吐き出す         spew, exhale
  bugal          bugal                   braggart, boast
  bugalbugal     bugal      あざけり         deride, ridicule
  bugalbugalan   bugal      あざけり         deride, ridicule
  bugan          bugan      股            groin
  bugas          bugas      ニキビ          pimple
  bugas          bugas      米( 精米)       fine rice     Mahal ang bugas
                                                       karong panahona.
  bug-at         bug-at     重い、口が重い heavy, taciturn    Walay daghang amigo
                                                       ang tawong bug-at ug
                                                       baba. ;Bug-at dad-on
                                                       ang iyang bag.
  bugaw          bugaw      追い払う、ポン引 drive away, scare mabugaw ang mga
                            き        away, shoo, pimp langgam; Gibugaw sa
                                                       tag-iya sa tindahan ang
                                                       makalilimos.
bugay      bugay      結納金      bride price (n.);
                               dowry (n.); tricky
                               girl (n.)
bugdo      bugdu      ふくらみ、でっぱ bulge, hump
                      り
bugha      bugha      割る、木を割る hack, axe, split       Nabugha gyud ang lubi
                                                     nga natagak.
bughat     bughat     再発、ぶり返す      relapse
bughaw     bughaw     青色、青い        blue
bugkal     bugkal     耕す           cultivate         Ang ulod motabang ug
                                                     bugkal sa yuta.
bugkos     bugkus     束にする、包帯      bandage, bundle
bugnaw     bugnaw     冷たい(         cold (of water)   Bugnaw nga tubig
                      水が)、冷淡                         kining tubod.
bugno      bugnu      けんか          fight, combat     Nagbugno ang mga iro.
bugo       bugu       とんま、のろま、     dullard, dunce,   Gitawag niya ug bugo
                      馬鹿           stupid            ang iyang anak. ;Bugo
                                                     diay ka?
bugol      bugul      ふくらみ      bulge
bugon      bugun      かたまり      lump, chunk
bug-os     bug-us     完全な       perfect, absolute
bugoy      buguy      ごろつき      hoodlum, misfit,
                                scalawag,truant
bugsay     bugsay     オール( を漕ぐ) row, oar, paddle     Nanim basug kami
                                                     pagbugsay.
bugso      bugsu      打ち込む     drive into the
                               ground
bugso      bugsu      急に現れる    appear suddenly
bugsok     bugsuk     逆さまに飛び込 dive headlong
                      む
bugtaw     bugtaw     追う、実行    pursue, chase, run
                               after
bugti      bugti      交換       exchange
bugto      bugtu      途切れる     break, disconnect
bugtong    bugtung    唯一、ただ一つ as only one         Siya ang bugtong anak.
                      の
bugtuan    bugtu      (息を)とめる  expire, die        Ang luyahon nga
                                                  tigulang nabugtuan sa
                                                  iyang gininhawa.
bugwal     bugwal     掘る       dig, cultivate     Mibugwal nako ang
                                                  yuta.
bugway     bugway     束、房、ひとかた bunch
                      まり
bugyas     bugyas     籠        basket             Pagdala ug basket para
                                                  sa mga purutas.
buhagay    buhagay    吹き降ろす、噴 outburst,           Mibuhagay ang kusog
                      出        downdraft,         nga ulan.
buhakhak   buhakhak   馬鹿笑い     guffaw, boisterous
                               laughing
buhat      buhat      する、つくる   make, do           Buhat sa imong
                                                  buhatonon. ;Gibuhat
                                                  kining monyeka ni
                                                  Nanay nako.
buhat      buhat      仕事       job, work,
buhat      buhat      つくる      make
buhatan    buhat      仕事場、職場   office, workplace Adto kita sa buhatan
                                                  mag-estorya.
buhatonon   buhat       務め            duties, tasks   Daghana sa akong
                                                      buhatonon karong
                                                      adlawa.
buhawi      buhawi      つむじ風、竜巻 whirlwind             Sa Sahara Desert
                                                      adunay daghan nga
                                                      makitang buhawi didto.
buhi        buhi        生きている         alive           Buhi pa siya!
buhi        buhi        飼う            rear, feed      Makakwarta kaayo kon
                                                      magbuhi ug baboy.
buhi        buhi        自由になる、放       freed           Nakabuhi ang lion nga
                        たれる                           gigutom.
buhilaman   buhilaman   文明            civilization
buhis       buhis       税             tax             walay buhis
buho        buhu        穴、穴を開ける       hole, bore      Hinay, mahulog ka sa
                                                      buho.
buhok       buhuk       髪の毛、毛         hair            Taas ug nindot ang
                                                      imong buhok.
buhong      buhung      豊富な           abundant        Dili buhong kining bataa
                                                      sa pagkaon.
buhot       buhut       吹く、あえぐ    puff, whiff
buing       buing                 crazy
buka        buka        開く(眼、口を)、 open, muzzle
                        銃口
bukad       bukad       膨らむ、広げる expand, swell out, Nibukad ug maayo ang
                                  unfold            giluto nga popcorn.
bukag       bukag       籠         basket            Magdala ba kita ug
                                                    bukag sudlanan sa mga
                                                    prutas?
bukal       bukal       沸く、沸騰する boil                Bukal na ang tubig.
bukana      bukana      海岸、入江、湾 sea shore, cove,
                                  bay
bukas       bukas       開ける       open              Bukas kanunay ang
                                                    among putahan alang
                                                    kanimo.
bukbuk      bukbuk      殴る、ボコボコに clobber
                        する
bukhad      bukhad      広げる       unfold, exfoliate
bukid       bukid       山         mountain          Mangadto kita sa bukid.
bukidnon    bukidnun    山に住む人     mountain people Daghang mga bukidnon
                                                    nilugsong sa Sugbo.
buking      buking      ばれる       expose
buklad      buklad      広げる       unfold            Palihug ko ug buklad sa
                                                    banig.
buko        buku        節、結び目、竹 joint, node
                        の節
buko        buku        漏らす、現す、 reveal, unveil
                        見せる
bukobuko    bukubuku    背骨、背      spine, back
bukog       bukug       骨         bone              Nabalian siya ug bukog
                                                    sa paa.
bukol       bukul       こぶ        lump, swelling    Nganong nabukol man
                                                    na imong ulo, Bay?
bukong      bukung      無賃乗車      free ride         Ayaw kamo pamukong.
bukot       bukut       被る、覆う     cover             Siya nagtakilid nga
                                                    nagbukot sa binulakan
                                                    nga habol.
bukso       buksu       魚の一種(ラポラ
                        ポに似た魚)
  bukton      buktun     腕                arm                Sakit akong bukton.
  buktot      buktut     せむし              humpback
  bukya       bukya      くらげ              jellyfish          Naay bukya nga katol
                                                             ug duna say dili, ug
                                                             aduna usay makaon.
s bula        bola       シャボン玉、ボ soap bubble, ball           Bula nga sabon
                         ール
  bula        bula       お世辞、載せる flattery, load
? bulabog     bulabug    かき回す    agitate, stir up,
                                 disturb
s bulabula    bola       弾む(ボールの bounce
                         ように)
  bulad       bulad      干し魚、干物、 dried fish, expose          Mokaon ka ba ug
                         干す      to the sun                  bulad? Di, ra bulad nga
s bulada      bolada     お世辞     flattery
  bulag       bulag      離婚する、諦め separate, divorce,          Bulag na mi sa akong
                         る       give up                     bana.
  bulagaw     bulagaw    茶髪      brown hair
  bulahan     bulahan            fortunate, blessed
  bulak       bulak      花       flower                      Humot kaayo ang mga
                                                             bulak. Nibubo si Jenny
                                                             sa bulak.
  bulalo      bulalu     低能               dullard
  bulan       bulan      月                moon               Karon gabii nay
                                                             mahayag nga buwan./
                                                             Dan-ag kaayo ang
                                                             bulan.
  bulang      bulang     競う(nag-,nagka-   compete, fight,    Magbulang ta sa
                         ) 戦う             cockfight          kanadtong lubi.
  bulangan    bulang     闘鶏場              cockpit
  bul-anon    bul-anun   Bohol生まれの        people of Bohol
  bulatik     bulatik    人
                         お世辞              flattery
  bulawan     bulawan    金                gold               Ang mga butang sulod
                                                             sa palasyo sa hari
                                                             kasagaraan bulawan ug
                                                             mamahalon.
  bulbol      bulbul     陰毛               pubic hair
s bulda       bordar     刺繍する             embroider
e buldos      bulldoze   ブル押し             bulldoze
s bulgar      vulgar     衆知の、暴露           divulge, vulgar
  bulhog      bulhug     白内障、目が不          cataract, partially
                         自由               blinded
  bulhot      bulhut     吹く               blow, blow out
  buli        buli                        penis
  bulig       bulig      助ける、群れ           assist, help, bunch
  bulig       bulig      編む               knit, weave         Nagbulig siya ug banig
                                                              nga kawayan.
s bulilyaso              ヘマ               botch, bobble
  bulinaw     bulinaw                     anchovy
  buling      buling     瑕、しみ             stain               Naay buling ang akong
                                                              sinina.
  bulingit    buling     汚れた、しみだ          dirty
                         らけの
  buliraw     buliraw    はっきりしない          hazy, blur
  bulit       bulit      塗る、詰める、埋         smear, plaster     Buliti ug cement ang
                         める                                  liki.
s bulkan      volcan     火山               volcano
  bulo        bulu       ナタ、短剣            hatchet, dagger
  bulog        bulug        誤魔化す、騙す cheat, fool
  bul-og       bul-ug       噴き出る    gush                    Kusog ang bul-og sa
                                                            tubig.
  bulohaton    buhat        仕事            work              Daghan pa ako ug
                                                            bolohaton.
  bulok        buluk        色             color
  bulok        buluk        低能、のろま        dullard
  bulokbulok   bulukbuluk   (泡が)ボコボコす     bubbling
                            る
  bulong       bulung       薬、治療、探す     medicine, remedy,
                                        look for
  bulos        bulus        お荷物、重荷      burden
  bulos        bulus        竹の幹、茎       bamboo stem        malagomang bulos
s bulsa        bolsa        ポケット、財布     pocket             Duna koy usa ka
                                                           sensilyo sa akong
                                                           bulsa.
  bulto        bultu        大きなふくらみ large bulge
  bulugan      bulug        鼠径部、足の付 groin
                            け根、股
  buluhaton    buhat        仕事、務め       task, duty
  bumbay       bumbay       たまねぎ        onion
  buna         buna         額           forehead           Humok pa ug buna ang
                                                           batang bag-o nga tawo.
  bunal        bunal        棒で叩く        hit/strike with a
                                        club
  bundak       bundak       急に閉める、急 slam                   Aling-ing kaayo ang
                            に落とす、急に                        atong pamati sa dili pa
                            降りだす                           mobundak ang ulan.
  bundo        bundu        小山、小丘⇒bu hillock               Ayaw hilabti ang bundo.
                            ngdo, bugdo
  bunga        bunga        実           fruit, nut         Mikaon ka ba sa bunga
                                                           sa kahoy nga gidili ko
                                                           kanimo?
  bungat       bungat       強要する、言明 demand, stipulate, 10m ang ransom
                            する          state, express     money nga gibungat sa
                                                           mga kidnapers.
  bungaw       abungaw      ぼんやり        forgetful, absent
                                        mind
  bung-aw      bung-aw      深い谷間        chasm
  bungay       bunglay      草取り鎌、草を sickle for weeding
                            刈る
  bungbong     bungbung     壁           wall               Kana ang bongbong
                                                           nga gibulig sa kawayan.
  bungdo       bungdu       小山、小丘、塚 hillock, heap
  bungdol      bungdul      ぶつかる、突っこ bump, poke
                            む、突く
  bungi        bungi        兎口          harelip
  bungkag      bungkag      ばらばらにする break up,
                                        demolish, tear
                                        apart
  bungog       bungug       耳をつんざく      stunning,
  bungol       bungul       つんぼ         deaf
  bungot       bungut       髭           beard              Dili ko ganahan ug
                                                           bungot.
  bungtod      bungtud      丘           hill               Naa sa bungtod ang
                                                           mga unggoy.
  bunlot       bunlut       ぐいっと引く      jerk, yank, pull
  buno         bunu         殺す、殺人       kill, slay, murder
  bun-og     bun-ug      打撲、叩く       bruise, contusion   Tambali kana imong
                                                         bun-og.
  bunok      bunuk       どしゃ降り       downpour            Kusog ang hangin sa
                                                         gawas nga giubanan sa
                                                         makusog nga bunok sa
                                                         ulan.
  bunot      bunut       引きぬく、取り出 take out, draw         Mibunot sa armas ang
                         す                               pulis.
  bunot      bunut       椰子殻      coconut husk
  buntag     buntag      朝        morning                Molakaw ta sayo sa
                                                         buntag ugma.
  buntaog    buntaug     現れる、聳える     loom, tower
  buntis     buntis      妊婦          pregnant
  buntod     bungtud     丘           hill
  buntog     buntug      征服する、水に     conquer,            Gibuntog sa mga
                         投げ込む        overcome, throw     kriminal ang patayng
                                     into the water      lawas sa dagat.
  bunyag     bunyag      洗礼する        baptize             Sa Katuliko ang bata
                                                         una modako
                                                         kinahanglan adunay
                                                         bunyag na sa simbahan
                                                         para mahingpit na siya
                                                         na Kristiyano.
  buok       buuk        個           whole               upat ka buok balay
  buong      buung       冒涜          profane,            Nabuong na ang iyang
                                     desecrate           pagkababaye.
  buongon    buungun     ブオゴン(夏蜜     pomelo              fruits
                         柑のような柑橘
                         系果物)
  buot       buut        機嫌、気分       mood               Mabaw kaayo siya'g
                                                        buut.
  buot       buut        欲求、望む       will, wish, want   Unsay buot imong
  buot ko    buut ku     ~したい        I want to          Buot ko mosulti sa
                                                        tinuod.
  buotan     buut        親切な、善良な     good natured, kind buotan nga pagkabata
  buotbuot   buut        勝手に、無許可     liberty, arbitrary Nganong nagbuotbuot
                         で                              kag palit ana?
  burak      burak       ふくらはぎ       calf (leg)
  burara     burara      軽率          indiscreet
s burda      bordar      刺繍          embroider
  burdahi    burdahi     向かう         go, head for       magbuburdahi
  burgahoy   burgahuy    うろつく        wamder
  burikat    burikat     売春(婦)       prostitute
  buring     buring      売春(婦)       prostitute         Disotso paubos dili
                                                        puwede mamoring sa
                                                        balaod.
  buriring   buriring    フグ          puffer fish
e burlis     burlesque   茶化す、ふざけ     burlesque
  burol      burul       る
                         丸刈り(頭)、鈍    bald, shave head,
                         い           dull, oaf
  burong     burung      内気、世間知ら     ignorant, stupid,  Tungod sa kaburong
                         ず、間抜け       shy, introvert     giilad siya.
  buros      burus       身ごもった       pregnant           Patakaling anay aron
                                                        moburos.
  burot      burut       ふくらみ        bulge              Pistola nang nagburot
                                                        sa iyang kilid.
s burukinto                  喧嘩っ早い    quarrelsome,
                                      troublesome
  busa           busa        だから、従って therefore, so,        Salbahis siya, busa
                                      consequently         ayaw ug salig.
  busagak        busagak     水音、ほとばしる gushing, flowing     Nagbusagak ang
                                      sound                sandayong.
  busak          busak       一杯       full, abundant       Gibusak namo ug
                                                           kamote ang saku.
  busal          busal       鼻輪、鼻面    muzzle
  busaog         busaug      床の梁      floor joist
  busaw          busaw       大食漢      glutton
  bus-aw         bus-aw      泌尿器感染、頻  urinary tract       Sagad bus-awon ang
                             尿        infection, frequent mabdos.
                                      urination
  busawan        busaw       欲張り、大食い greedy
  busay          busay       滝        waterfall
  busdik         busdik      はち切れる、たら engorge, burst      Makabusdik gyod ang
                             ふく食べる                        inyong gidalit.
  buse           busi        生き残る     survive             Usa ray nabuse sa mga
                                                          baktin.
  busiad         busikad     弾ける、破裂   burst open          Mibosikad iyang senina
                                                          kay huot ug nakita
                                                          iyang pusod.
  busilak        busilak     陽光、光射    radiate, sun light
s busina         bocina      警笛、クラクショ car horn
                             ン
  buskag         buskag      ほどける、ばらす unpack, unwrap, Nabuskag iyang
                                      expose              hinapay sa hangin.
  buslong        buslung     直視する     look squarely
  buslot         buslut      穿孔、穴     opening, hole,      Dakong buslot ang
                                      perforate           akong medyas.
  busog          busug       満腹       full                Busog na ko.
  bus-ok         bus-uk      堅い       firm
  busyad         busyad      目立ったお腹   sticking-out
                                      stomach
  buta           buta        めくら      blind
  butad          butad       引く       pull, lug
  butakal        butakal     雄ブタ      boar
  butalo         butalu      撃つのが下手な poor shot
  but-an         buut        良い       good, obedient      But-an kining bata.
  butanding      butanding   ジンベエ鮫、大 big fish, whale
                             魚        shark
  butang         butang      置く       put, place          Si Mary nagbutang ug
                                                          mga bulak sa lamesa.
  butang         butang      物        thing               Sultie ko kung naa kay
                                                          ganahan nga butang.
  butangbutang   butang      中傷、罪人呼ば make false
                             わり       accusation,
                                      calumny
  butbut         butbut      うそ       lie
  butbuton       butbut      詐欺師、うそつき liar, swindler
  butho          buthu       出現する     suddenly appear Mibutho ang dagway sa
                                                          batan-ong lalake.
  buti           buti        天然痘      smallpox
  buti           buti        多分       maybe
  butihon        buti        あばた顔     pockmark
s butite         botete      ふぐ       puffer fish
 buto         butu        破裂する          burst, blast       nibuto ang ligid; mibuto
                                                           ang bulkano
 buto         butu        女性器           female genitalia
 butok        butuk       苗束
 butok        butuk       膨れる、水ぶく     blister, swell
 but-ok       but-uk      れ
                          むせる、腫れる     choke and cough,
                                      swell
 butokbutok   butuk       どきどきする      throbbing
 butoy        butuy       腫れ物、腫れる swell, pustule
 butyag       butyag      告げる(来着等 announce               Karon ibutyag ang
                          氏名を発表する                        nakadaug sa singalong
                          )                              contest indigay.
 buuk         buuk        個(数量)       unit, piece, whole
 buulbuul     buulbuul    くるぶし、足首     ankle
 buwag        bulag       離婚する⇒bulag separate, divorce
 buwahan      buwahan     ランソーネス      lanzones
 buwak        bulak       花           flower
 buwan        bulan       月           moon
 buwang       bulang      競う、闘鶏       compete, fight,    Magbulang ta sa
                                      cockfight          kanadtong lubi.
 buwangan     bulang      闘鶏場         cockpit
 buya         buya        見合い結婚       arranged marriage
 buylo        buylu       渦潮、渦、はず whirl, swirl,
                          み           momentum
s buynas      buenas      幸運          lucky, fortunate
  buyno       buynu       えーと、それで well, then
  buy-od      buy-ud      疲れきる、大の prostrate, sprawl
                          字になる
 buyog        buyug       蜂           bee, wasp
 buyon        buyun       平行の、平行線 parallel
 buysit       buysit      悪運、悪運に取 bad luck, be beset
                          り付かれる       by bad luck
 calamansi    kalamansi   カボス⇒kalaman lime
                          si
chcanton                  広東、麺        noodle, Canton
  carabao     carabau     水牛⇒karabao/ water buffalo
                          kabaw
s corona      corona      トロフィー、王冠 trophy, crown
  da          da          …だけ         only
  da          dala        持物⇒dala     carried
  daan        daan        古い、あらかじめ old, stale,           lungsodaan
                                      beforehand
 dabdab       dabdab      点火する        ignite
 dabgka       dabgka      あぶり乾かす      parch
 dad-a        dala        持ってきて。      bring
 dad-i        dala        持ってきて。      bring              Dad-i ko'g tubig.
 dad-on       dala        持って行く       will bring
 daga         dalaga      おとめ、未婚の maiden
 dagaan       dagaan      娘
                          熱放射         heat radiation
 dagan        dalagan     走る          run                Midagan siya ug kusog.
 dag-anan     daug        勝利          win
 dagang       dagang      羽軸、鍋敷き      quill, pot stand
 dagat        dagat       海           sea
 dagaw        dagaw       ぼんやり、白昼 day dream, absent
                          夢           minded
 dagaya       dagaya      たくさんの       many, plenty
dagayday      dagayday       流れ下る、したた stream down,               Ang dugo nidagayday
                             る        trickle                    gikan sa samad sa ulo
                                                                 hangtod sa nawong.
dagdag        dagdag         落ちる(枯葉が) fall, drop, harvest
daghan        daghan         たくさん     many: a lot of             Basta sinulog daghan
                                                                 tawo.
daghang buhat daghan buhat   忙しい、すること busy                       Daghan siya ug buhat.
                             が多い
daghom        daghum
daghong       daghung        うめく          groan
daginot       daginut        節約する         scrimp, frugal         Nagdaginot ko ug gasto
                                                                 sa kuwarta kay wala na
                                                                 koy trabaho.
daginutan     daginut        倹約して、節約      thrifty, stingy,
                             した、つましい      frugal
dagit         dagit          誘拐、急襲        kidnap, abduct,        Human ang incidente
                                          swoop                  sa pagdagit, nigamay
                                                                 ang mga turista.
dagitab       dagitab        電気、電流        electricity
dagitabnon    dagitab        電気の          electric               sugang dagitabnun
dagko         daku           大きい(対象が      big                    Dagko kaayo ilang
                             複数の場合)                              binuhing baboy.
dagkot        dagkut         点灯する、照ら      kindle, light          Nagdagkot ko sa
                             す、点ける                               sigarilyo.
dagma         dagma          つまづいて転ぶ      stumble and fall
dagmal        dagmal         虐待する、いじ      maltreat, ill-treat,   Siya gidagmalan sa
                             める           inflict                iyang bana, ug ilang
                                                                 anak gisunod sa
                                                                 pagdagmal.
dagnay        dagnay         あだ名、愛称       nickname
dagpak        dagpak         たたく          slap, tap              Gidagpak nako ang
                                                                 abaga ni Jenny.
dagpas        dagpas         はえたたき        swat, swatter,
                                          flapper
dagsa         dagsa          浜に上がる        beached
dagsang       dagsang        たくさんいる       abound
dagtum        dagtum         浅黒い          dark, swarthy          Nidagtum ang mga
                                                                 panganod nga
                                                                 nakasalipud sa adlaw.
dagum         dagum          針、時計の針       needle, hand of        Di mahulogan ug
                                          clock                  dagum sa mga tawo
                                                                 ang sulod sa subway.
dag-um        dag-um         雨雲、黒雲        cloud, dark cloud      Mag-ulan siguro karon
                                                                 kay dag-um kaayo ang
                                                                 langit.
dag-umon      dag-um         曇り、暗雲の       cloudy
dag-un        dag-un         弱める          weaken, become         Dag-un ka sa imong
                                          weak                   sakit?
dagway        dagway         顔、容姿、~に      face, form, looks      Nindot ang iyang
                             見える          like, feature          dagway.
dahan         dahan          悪化           get worse
dahig         dahig          絡み合う、巻き      implicate, involve
                             込む
dahik         dahik          引きずる     drag, scuff
dahil         dahil          アイロンをかける iron
dahon         dahun          葉        leaf                       Gipundok nako ang
                                                                 mga dahong laya para
                                                                 sunugon.
dahum         dahum        予想する        anticipate,         Siya nagdahom sa tawo
                                       surmise             nga mag-alagad ug
                                                           magdayeg kaniya.
dahunog       dahunug      轟く          rumble, roaring
dail          dail         満月          full moon
dailos        dailus       滑る          slip, glide         Nahugaw akong
                                                           kamesin ug pantalon
                                                           kay nadailos ko.
dailot        dailut                   iron
daitlan       daitul       あてる、指す      lay, aim            Gidaitlan ko ug kutsilyo
                                                           sa akong kontra.
daitol        daitul       あてる、置く      lay                 Gidaitol nako ang
                                                           sundang sa liog sa
                                                           akong kuntra.
daiya         daiya        色々な         various
dakbayan      dakbayan     市           city                Dakbayan Sugbo walay
                                                           kuyaw.
dakdakanan    dakdakanan   スケープゴート     scapegoat
dakinas       dakinas      滑る          slide, skid, slip   Paghinay kay basig
                                                           madakinas ka.
dakin-as      dakin-as     滑る          slide, skid, slip
dakit         dalakit      枝から根が下り     a tree (usually big Dako kaayo ang dakit
                           ている様に見え     with epiphytes)     daplin sa dalan.
                           る(大木になる)
daklit        daklit       簡潔、瞬時       brief, laconic,
                                       concise
dako          daku         大きい         big                 dakong isda
dakol         dakul        コツンとする(頭    smack
                           など)
dak-on        daku         大きさ         bigness             Unsa gidak-on ang …

dakop         dakup        捕らえる        catch, seize,
                                       capture
dakpa         dakup        捕らえろ        catch (in order)    Dakpa ang mga
                                                           langgam.
daku          daku         大きい         big                 Tinuod daku kini nga
                                                           kahoy.
dakup         dakup        捕らえる        catch, seize,       Gidakop na siya sa
                                       capture             mga pulis.
dala          dala         運ぶ、導く       transport, carry,   Magdala ka ug
                                       bring               chokolate para nako?
dala sa pagkatawo tawu
                dala       生まれつきの      innate, inborn      Ang ulat sa akong
                                                           nawong dala na sa
                                                           akong pagkatawo.
dalag         dalag        黄色          yellow              dalag nga saging
dalaga        dalaga       娘、独身女性      lady, single        Daghan ako ug igsoon
                                       women, girl         nga dalaga.
dalagan       dalagan      走るdaganが普   run =dagan
dalagangan    dalagangan   通
                           中指          middle finger
dalagita      dalaga       少女          lass, girl
dalagon       dalag        黄色の         yellowish           Ang panit niya dalagon
                                                           ang kolor, sukad
                                                           nagkasakit siya ug
                                                           hepatitis.
dalan         dalan        道           road, path          Mao ba kini ang dalan
                                                           padulong sa inyo?
dalandalan    dalan        小道          lane, path          nagdalandalan ang ulan
dalangpan     dalangpan    避難所         refuge
  dalaygon     dayig        立派な      excellent,              Dalaygon ka nga
                                     admirable               pagkabata.
t daldal       daldal       うわさ話、引きず gossip, beguile         Ayaw siyag daldala sa
                            りこむ                              sugal.
  daldal       daldal                beguile, abet
  dalhan       dala                  bring
  dalhi        dala         dalaの命令形 bring (imperative)      Dalhi ko'g siguro
                                                             chokolate.
  dalhonon     dala         持っていくもの
                            ⇒dala
  dali         dali         急ぐ         hasten, quick, fast Dali diri! Dali duol! ;
                                                           Dalion ta.; dali makabati
  dalidalion   dali         急いた、急く     urge, hasty
  daligdig     daligdig     にじむ        ooze
  dalikyat     dalikyat     しばらく、ちょっと for a while
  dalin-as     dalin-as     滑る         slide, skid, slip   Dangog kaayo ang
                                                           dalan kung mag-ulan,
                                                           ug mga sakyanan
  dalisay      dalisay      精製する       refine
  dalit        dalit        もてなす       treat, offer
  dalo         dalu         欲深い        selfish, greedy
  dalogdog     dalugdug     雷          thunder             Kusog kaayo ang
                                                           dalogdog.
  dalos        dalus        湿地         swamp
  dal-os       dal-us       滑る         slip, glide
  dalunggan    dalunggan    耳          ear                 hawid sa dalunggan
  damag        damag        悪夢         nightmare                                   1
  dam-ag       dam-ag       ぶつかる       collide, crash
  daman        daman        夢遊病、寝言     sleep walking,
                                       sleep talking
  damgo        damgu        夢          dream               Damgohon ko ikaw
                                                           karon gabii.
  damha        dahum        期待する       expect              Ayaw damha nga
                                                           mobalik pa ko.
  damkon       damkun       妊娠する=panam pregnant
                            kon
  damlag       damlag       未来         future              ugma damlag
  dampas       dampas       刈る         cut                 Jenny ipalihog ko ug
                                                           dampas sa balili nga
                                                           sagbot.
  damyo        andamyu      乗降タラップ     gangplank
  dan          dalan        道⇒dalan    road, path          kurbadang dan
  danag        danag                   half-conscious
  dan-ag       dan-ag       光、光さす、明る light, beam, bright, Ipalihug ko ug dan-ag
                            い          shine               sa kusina sa kandila
                                                           kay brown-out.
  danaw        danaw        水たまり       pool, puddle
  danga        danga        不運を招く      lead misfortune
  dangadanga   dangadanga   やってくる、近づ approach, come
                            く、助けを求めて near
                            行く
  dangadanga   dangadanga   目立ちたがり屋 showy,
                                       conspicuously
  dangas       dangas       禿げ上がる      receding hairline
  dangat       dangat       着く、届く      reach, arrive,      Inig-dangat nako sa
                                       obtain              balay, wala na siya
                                                           didto.
  dangatan     dangat       定め、結果      outcome, fate
 dangaw       dangaw       インチ位の長さ  short distance-
                                    about one inch
 dangdang     dangdang     あぶる、 熱くす broil                    Gidangdang niya ang
                           る                                 bulad sa kalayo aron
                                                             mainit.
 dangga       dangga       甘やかす、あだ       spoiled, nickname
                           名
 danghag      danghag      向こう見ずな、軽  reckless,           Danghag kaayo ka!
                           率な        imprudent
 dangilag     dangilag     薪、点け木     firewood, kindling,
                                     fuel
 danglog      danglug      滑りやすい     slippery            Paghinay kay danglog
                                                         kung basa.
 dangog       dangug       滑りやすい⇒da slippery
                           nglog
 dangop       dangup       避ける、避難す refuge
 dangpan      dangup       る
 dangtan      dangat       届く
 dangti       dangat ug    時間が経つ、か take                  Wa dangti'g dugay
                           かる                            nahitangka sila.
 danguynguy   danguynguy   号泣する      wail, weep          Saba ang danguyguy sa
                                                         bata.
 dani         dani         引き付ける、誘う attract, induce      Ayaw ko daniha kay dili
                                                         ko madani nimo.
s danyos      daños        損害、勘定、費 bill, damage
                           用、支払い
 daob         daub         火、燃やす、焚 fire, burn            Nagdaob ko ug basura.
                           き火⇒daub
 daog         daug         勝つ        win                 Nidaog siya sa duwa.
 daot         daut         痩せ⇒daut   thin                Ang nasakit ug
                                                         tuberculosis daot na
                                                         niya.
 daot         daut         傷つく、損害、壊 damage               Nadaut ang mga
                           す                             tanom.
 daotan       daut         悪い、誤った    bad, wicked         Ayaw paghunahuna ug
                                                         daotan.
 dapal        dapal        手の幅(約9cm) handbreadth
 dapat        dapat        くっつく、手を出 contact, touch       walay dapat
                           す、触れる
 dapdap       dapdap       はしか、木の名 measles, a kind of
                           前         tree
 dapi         dapi         ひっぱたく     slap
 dapidapi     dapi         お尻        buttocks, hip       Ang iyang dapidapi kay
                                                         nidako.
 dapig        dapig        味方する      take ones side      Midapig siya sa
                                                         rebeldeng sundalo.
 dapit        dapit        場所        place               Asa ka dapit karon?
 dapit        dapit        招く、招待する invite                Gidapit ko ikaw sa
                                                         fiesta nga umaabot.
 dapit sa     dapit sa     ~の近くで     near, beside of     Among balay dapit sa
                                                         merkado.
 daplin       daplin       横、縁       side                Ipadaplin lang ang
                                                         sakyanan tungod sa
                                                         department store.
 daplin sa    daplin sa    横に、~の横で along, beside of      daplin sa dalan daplin
                                                         sa dagat
 dapog        dapug        山積み       heap, pile,
                                     accumulate
dapyo                                   appear
daro           daru        耕す、鋤         plow
daruhan        daru        畑            field              Gipasibsib ang kabaw
                                                           sa daplin sa daruhan.
dasa           dasa        甘やかされた       spoiled
dasdas         dasdas      突撃する         rush, charge, dash Ayaw pagdasdas kong
                                                           daghang tawo kay
                                                           delikado.
dasig          dasig       励ます、勇気付      encourage, brisk Gidasig ko sa akong
                           ける                              igsoon nga
                                                           maningkamot.
dasmag         dasmag      ぶつかる、はね      bump, collide      Nadasmagan sa jeep
                           られる、衝突                          ang iro. ;Nidasmag siya
                                                           sa poste.
dasok          dasuk       詰まる、密な       dense, compact     dasokan sa mga
                                                           molupyo; Nadasuk siya
                                                           ilawom sa sakyanan.
dason          dasun       しながら、に従っ     according to,      Giitsa sa mangingisda
                           て、承認、認可      approval, ratify,  ang agipo ngadto sa
                                        sanction           palay dason hunghong
                                                           sa kaugalingon.; Ang
                                                           imong silot kay dason
                                                           sa balaod.
data           data        月賦、分割払い      installment
dato           datu        裕福な、金持ち      rich, wealthy      Gituohan nga ang mga
                           の                               Hapon dato.
dat-og         dat-ug      重しをする、所      weigh down
                           為にする
datom          datum       貫く       penetrate
datong         datung      オアシ、金、贈り money, gift
                           物
daub           daub        火をつける    ignite, make fire      Gidaoban niya ang mga
                                                           basura.
daug           daug        勝つ⇒daog      win                Nakadaug kami sa
                                                           duwa.
daut           daut        痩せた daot     thin, skinny
daut           daut        壊す           break
dautang hitabo daut tabu   事故           accident           Ang dautang hitabo dili
                                                           kini nato matagna o
                                                           mahibaw-an.
daw            daw         まるで、みたいな as if, somewhat,       Ingon daw. ;
                                    seem
dawa           dawa        きび、あわ    millet
dawat          dawat       受ける、引き受 receive, accept    Nadawat na nako ang
                           ける                         sulat.
dawaton        dawat       引受ける     undertake, accept Dawaton nako ang
                                                      responsibilidad.
dawo           dalu        欲張り      selfish, greedy
day            inday       お嬢さん     miss              Day, asa ka padulong?
dayag          dayag       明白な      obvious, clear,
                                    frank
dayan          dayan       装飾、飾る    ornament          Ang kapelya nindot ug
                                                      dayan.
dayeg          dayig       誉める、賞賛す praise, admire     Nakadayeg ako sa
                           る。                         imong anak nga
                                                      kabuotan.
daygan         dayag
dayganay       dayag       率直に          frankly
    dayon         dayun         すぐに、入って! at once, just,      Dayon lang! ; Sulod
                                         come in!            dayon!
    dayu          dayu          外人       foreigner, stranger
    dayugdog      dayugdug      直行する     go straight
                                         unheeding
    dayuhan       dayu          外人       foreigner           Nakakita ko ug
                                                             daghang dayuhan
    dayuk         dayuk         かつおの塩辛 salted fish (bonito)
                                         guts
s   debosyon      devocion      献身       devotion
s   debwenas      de buenas     幸運       lucky, luck
s   dedikasyon    dedicacion    献身       dedication
s   dekada        decada        10年間     decade
s   deklarar      declarar      宣言する     declare
s   delata        de lata       缶詰類      canned food
s   delegado      delegado      代表       delegate
s   delikadesa    delicadeza    繊細、気配り、デ delicacy            Way delikadisa siya.
                                リカシー
s delikado        delicado      危険な      risky               Ang paglakaw sa gabii
                                                             sa Manila nga ikaw
                                                             rang usa delikado
s   deliryo       delirio       妄想、狂乱    delirious
s   demalas       de malas      不運       unlucky
s   demokrasya    democracia    民主主義     democracy
s   demonyo       demonio       悪魔       demon, devil
s   depekto       defecto       欠点、傷     flaw, defect        Unsa may depekto ani.
s   dependasaan   dependecia    依存       dependence          Akong gidepensaan
                                                             ang akong pamilya.
s deperensiya     diferencia    相違、意見の対 difference, defect
                                立、欠点
s deposito        deposito      貯金       deposit             Gamay ra ko deposito
                                                             sa banko.
s depresyon       depresion     不況       depression
s deretso         derecho       まっすぐ     straight, direct    Diretso lang ani nga
                                                             dalan.
s desente         decente       上品、まあまあの decent
s desidido        decidido      決定した、きっぱ decided, firm
                                り
s despatsar       despachar     発送       dispatch
s despedida       despedida     送別会、別れ   farewell, farewell
                                         party
s   destinasyon   destinacion   目的地      destination
s   destino       destino       運命、宿命    destiny
s   Desyembre     diciembre     十二月      December
s   detalye       detalle       細部       detail
s   detiner       detener       拘留する     detain
    di            dili          dili の略  no                  Di ko mosugot.
    di-           di            接辞 否定意味 negative
    di ba         dili ba       でなければ    if not              Udon, di ba Soba ang
                                                             atong ipakaon nila.
    di ba?        dili ba       でしょう?    isn't it?           Di'ba?
    di ba?        dili ba       でしょう?    Isn't it?           Dili ba? ; Di ba?
    dia           dia           ここ、ほら    here                Dia si Inday nakigdula
                                                             sa mga bata.
    diay          diay          じゃあ本当に? so, indeed, really Maayo ka man diay nga
                                そう?                          moluto.
                                (少し驚きを表す
                                )
    diay ba?           diay ba       そうだったの        Is that so?
    dibaydibay         dibaydibay    別ける           divide             Dibaydibaya ninyo
                                                                      kining kik.
s   dibidendo          dividendo     配当            dividend
s   dibuho             dibujo        描く            draw, design
s   dibuynas           de buena      幸運な           lucky              dibuynas nga numero
e   didak              deduct        控除、差し引く       deduct
    did-an             dili          禁止            avoid, forbid      Gidid-an sa mayor ang
                                                                      mga vendors sa
                                                                      pagpamaligya sa daplin
                                                                      sa kalsada.
    didto              didtu         あそこ           there              Adto ko didto.
    didto-kaha         didto         何処かで          somewhere          Didto-kaha nato
                                                                      pangitaon.
s diez                 diez          十       ten
  diga                 diga          明かす、結論を unveil, express,         Midiga si Jose sa iyang
                                     求める     ask the final            gugma ngadto kang
                                             answer                   Jane.
    digamo             digamu        食事の支度   prepare a meal           Akoy digamo sa
                                                                      pamahaw.
s dignidad             dignidad      尊厳            dignity
  digo                 digu          浴びる           bathe              Nadigo siya sa sangit.
  digwa                digwa         吐く、吐きそうに      vomit, retch       Midigwa ko sa kabaho.
                                     なる
    diha               diha          そこ            there, near your   Diha ka na!; Naa diha
                                                   place              ang libro sa imong
                                                                      tungod.
  dihadiha             diha          すぐに      immediately
s dihado               dejado        無関心な、不注 careless
                                     意
    diha'ng            diha'ng       diha+nga during, at that time Mihawa siya sa dihang
                                                                   mianhi ka.
    dihang sa          dihang sa     ~している時   when~doing:          Diri sila dihang sa wala
                                                                   pa kamo miabot.
    diin               diin          どこ(過去形)  where(past)          Taga diin man diay ka?
    diindiin           diin          あちこち     here and there       Nadiindiin ko ug
                                                                   langyaw, wa koy
                                                                   nakitang ingon.
s diki                 dique         ダム、堰     dam
  diki                 diki          嫌、いや     unpleasant           Wa koy diki kun kinsay
                                                                   imong pangasaw-on.
    dikidiki           diki          嫌々そう     pretense of not
                                              liking
  dikit                dikit         くっつく、触れる sticky, adhesive
s diksyonaryo          diccionario   辞書       dictionary           Nangita ko ug
                                                                   diksynaryo nga Bisaya.
s diktar               dictar        口述する     dictate
  dila                 dila          舌        tongue               Taas kaayo imong dila.;
                                                                   Igpanglubag sa dila
    dilaab             dilaab        火、炎      fire, flame          Nagdilaab ang mata
                                                                   niya sa kapungot.
    dili               dili          ( 否定を表す) no                   Dili ko mosugot.
                                     いや、いいえ
    dili pares         dili pares    奇数の、別々の odd, not even
    dili ug dili       dili          決して…ない   never                Dili ug dili ko siya
                                                                   pasayloon.
    dili…kon dili---   dili          というより    not... but ---
    dili-maihap   mailhap     無数の、数えき        innumerable,         Dili-maihap nga bituon
                              れない            countless            nagkislapkislap sa
                                                                  langit.
s   diliryo       delirio     狂乱             delirious
s   dimalas       de malas    不運             ill luck, misfortune
s   dimalason     de mala     不運な            unlucky              numero nga dimalason
s   dimano        de mano?    右折             turn right
    dimdim        dimdim      すする、一口飲        sip
                              む
    dinagaan      dagaan      熱放射            heat radiation
    dinagan       dagan       走ること           run                  Gikapoy siya ug
                                                                  dinagan.
    dinagaw       dagaw       ぼんやり           absent minded
    dinagsa       dagsa       難破、座礁          wreckage
    dinakup       dakup       捕虜⇒dakup       captive
    dinalian      dali        早急な、軽率な        hasty, urgent        dinaliang dalan;
                                                                  Dinalian kini among
    dinalidali    dali        早急な、軽率な hasty, urgent               Sa tantong dinalidali,
                                                                  tan-awa di, nakalimtan
                                                                  hinoon ang pag-trangka
                                                                  sa pultahan.
    dinalo        dalu        空腹⇒dalo        greedy appetite
    dinapit       dapit       お客             guest                May mga siyento ka
                                                                  mga dinapit gikan sa
                                                                  lainlaing lugar.
    dingding      dingding    壁              wall                 Sila ang magkolor sa
                                                                  dingding.
    dinha         dinha       そこ             there                Ang mga pinalit nga
                                                                  prutas dinha na lang sa
                                                                  pikas refrigerator
                                                                  ibutang.
    dinhi         dinhi       ここ             here                 Palihug ug hunong sa
                                                                  sakyanan dinhi ra ko
                                                                  kutob sa tulay.
    dinumtanay    dumut       嫌い合う、憎み        hate each other
                              あう
  dinunggaban     dunggab     刺し傷            stab wound
  dinuyogay       duyug                      jointly
s dios            dios        神              the God              Dios lang ang nasayod.
s diparal         deparar     気付く、気にか        detect, notice
                              ける
    dip-ig        dip-ig      近づけて置く         stick, place close
    dipudipo      dipudipu    (仕事の多さなど       overwhelm
                              に)圧倒される
  dira            dira        そこ       there                Naa siya dira?
s direksiyon      direccion   方向、住所    direction, address Hatagi ko ug direksiyon
                                                            padulong sa imong
                                                            balay.
s direkta         directa     直接に、真っ直 directly
s direktiba       directiva   ぐ
                              指針、ガイドライ guideline, directive
                              ン
    diri          diri        ここ       here                 Diri dapita na disgrasya
                                                            ang among silingan.
s dirihir         dirigir     導く       lead, guide, direct
s diritso         derecho     まっすぐ     straight, direct     Diritso lang.
  diriyot         diriyut     かも知れない、 it might be,
                              殆ど       almost, nearly
    disdis        disdis      割礼、切り傷   circumcision,
s disgrasya     desgracia     災害、災難         casualty        Naunsa sila? Disgrasya
                                                            lang ang nahitabo.
s disgrasyada   desgraciada   未婚の母になる become single
                                      mom.
s   disidido    decidido      決まった    decided
s   disilya     de silla?     左折      turn left
s   disiplina   disciplina    訓練、しつけ  discipline
s   diskarga    descarga      荷降ろし    unload
s   diskarte    descarte      捨て札     discard
s   diskita     desquitar     調べる、見つけ scrutinize, find out
s   diskobre    descubrir     る
                              発見する    discover
s   dismayo     desmayo       気を失う、失神 faint, swoon
    dis-og      dis-ug        前進、昇進   progress             Kadali rang modis-og
                                                           ang panahon.
s dispatser     despachar     発送      dispatch
s distansiya    distancia     距離      distance             Adunay mga
                                                           singkuwenta metros
                                                           ang distansiya.
s distrito      distrito      管区      district
s disturbo      distubio      邪魔、混乱、騒 disturbance          Dili ko makatulog kay
                              乱                            saba kaayo ang mga
                                                           sakyanan nga moagi ug
                                                           disturbo kaayo.
s Disyembre     diciembre     十二月     December             Disyembre ang bulan
                                                           sa Pasko.
  diwalwal      diwalwal      あえぐ、舌を出 pant
t diwata        diwata        す
                              妖精、精霊   fairy, animism
  diwata        diwata        精霊、幽霊   spirit, white lady   Ang sulod nianang
                                                           balay adunay diwata
                                                           nga kanunay mag-
    diyong      diyung        目を細める、斜 squint
    diyut       diyut         視
                              少し、ちょっと little, petty
    diyutay     diyut         わづかな    a few, a little      Diyotay ra ang
                                                           nangabot.
  do            dudung        坊や      boy
s doble         doble         二倍、二つの  double
  dodong        dudung        少年      boy
s doktor        doctor        医者      doctor
s dominar       dominar       支配する    dominate
s Dominggo      domingo       日曜日     Sunday               Mosimba ta igka
                                                           Dominggo.
s donar         donar         贈与      donate
  dong          dudung        兄さん!(年下 Mister! Boy!         Dong! Dodong! Do!
                              への呼びかけ)
s dos           dos           二       two
s dose          dose          十二      twelve               Ang dose kabuok
                                                           mangga nga gihatag ni
                                                           Rose.
s droga         droga         麻薬、薬    drug
  duaw          duaw          訪ねる     visit                Niduaw ko sa
  duay          dul-ay        よだれを出す、 slaver, spit up
                              吐きだす
s duda          duda          怪しむ、疑う  doubt                Ako nagduda nimo.
  dudho         dudho         押し付ける、無 thrust, force,       Idudo gyud ang kuwarta
                              理強いする   coerce               ug dili siya modawat.
    dudo        dudu          押付ける、浸す press, dip, dunk
    duga        duga          汁、樹液    juice, sap           Ang duga sa putyokan
                                                           maoy himuong dugos.
dug-ab     dug-ab        げっぷ⇒tug-ab belch                Dako ka ra ug dag-ab.
dugamis    duga tam-is   蜜、甘いジュー honey, sweet juice
dugang     dugang        ス
                         加える、増える add, further            Nidugang ko ug hatag.
                                                         Dugang pa Dugang pa!
dugay      dugay         長期間の、長く with long term,         Dugay na kaayo, di ba?
                         する         slow, long,          ; Wala madugay may
                                    chronic, prolong     mianhi nga usa ka
dugdog     dugdug        雷⇒dalogdog thunder              Kusog kaayo ang
                                                         dogdog.
dughan     dughan        胸          chest                Sakit akong dughan.
dugho      dughu         突く         poke                 Ayaw ko dugho-a sa
                                                         dughan.
dugkal     dugkal        穿つ、突っ込む poke, dig               Nagdugkal sa yuta si
                         、掘る                             Jane para sa himoong
                                                         garden.
dugmok     dugmuk        打ち砕く       bruise, crush,       Nadugmok ang tawo
                                    mangle               nga natagak.
dugmonan   dugmunan      巣          nest, den, lair      Pagbantay! Dogmoman
                                                         kini sa lampinig.
dugo       dugu          血、出血する     blood, bleed         Nagdugo ang imong
                                                         samad.
dugoan     dugu          出血した       bloody               Dugoan siya nga
                                                         miabot diri.
dugok      duguk         寄集める       convene, gather
                                    for attraction
dugokan    duguk         梁、骨組み、シャ frame, skeleton
                         ーシー
dug-on     dugu                     menstruate
dugos      dugus         蜜、蜂蜜       honey                Tam-is ang dugos.
dugta      dugta         腐る         rot
dugtong    dugtung       繋げる        link, connect        Idugtong ang mga linya.
dugukan    dugukan       背骨         spine                Nabali iyang dugukan
                                                         hinungdan sa iyang
                                                         pagkainutil.
duha       duha          二つ         two                  Duha ka bata ang
                                                         nawala.
duhaduha   duha          ふらつく、ためら doubt, falter          Nagduhaduha ko sa
                         う                               iyang gi-isturya.
duhig      duhig         広がる(油や水 smear, spread           Naduhig sa dugo ang
                         などが)                            iyang panyo.
duhiraw    duhiraw       模索する、錯乱 grope, delirious        Nagduhiraw sila sa
                                                         dalan tungod sa
                                                         kangitngit.
duka       duka          眠くなる       sleepy, drowsy       Duka na ko. ;Nagduka
                                                         na ko.
dukdok     dukduk        ハンマーで打つ thump, hammer           Nadukdokan nimo
                         、 ドンドンする                        akong kumagko.
dukidoki   dukiduki      精査する、いじく ransack, tinker
                         りまわす
dukirok    dukiruk       欲張り        greedy
duko       duku          うつむく、頭を下 bend down              Ayaw pagduko sa
                         げる                              paglakaw, tan-aw
                                                         diretso sa imong
dukol      dukul         ひっぱたく      smack
dukut      dukut         おこげ、くっつく left over rice, stick, Ganahan kaayo ang
                         、ひっつく      adhere               bata mokaon ug dukut
                                                         sa kan-on.; Nidukot ko
                                                         sa akong leksyon.
  dula         dula      運動、ゲーム、       play, game        Gikapoy sila paghuman
                         演劇(をする)                         ug dula. ; Midula ka ba
                                                         ug golf?
  duladula     dula      ふざける          romp, frolic      Ang mga bata
                                                         nagduladula ug
                                                         tagotagoan.
  duladulaan   dula      運動、遊び         play              Giduladulaan sa mga
                                                         bata ang kalayo.
  dul-an       duul      殆ど、近い、相       nearly, almost,   Dul-an sa usa kalibo
                         当の            corresponding     ang nawala sa akong
  dul-ay       dul-ay    よだれ           slaver            Nidul-ay ang bata,
                                                         trapuhi.
  dulhog       dulhug    下へ行く、降りる go down, bring
                                  down
  dul-it       duul      近づける、突き be near, thrust,
                         出す       poke
  dulog        dulug     添寝       sleep together
  dulong       dulung    先導、向かう、車 lead, go to, front
                         の鼻先      of vehicle
  dulot        dulut     供える、提供、も offering, serve,       Ako kining idulot sa
                         たらす      bring                  simbahan.
  dulot        dulut     貫通、貫く、染入 penetrate, pierce
                         る
s dulse        dulce     あめ、キャンディ candy                  Gusto ko mokaon ug
                                                         dulse.
  dumala       dala      管理する、運営     manage,             Siya ang tag-dumala
                         する          administrate        dinhi.
  dumbol       dumbul    ぶつかる、突っこ    bump, collide,
                         む、突く        poke
  dumdum       dumdum    思い出す        remember, remind
  dumili       dili      否定、断る       refuse              Nag-dumili siya sa
                                                         akong tanyag.
  dumoduaw     duaw      客           guest               Ania na ang atong
                                                         dumuduaw.
  dumoduong    duung     訪問者         visitor, stranger,  Daghan ang
                                     wanderer            dumoduong ang
  dumot        dumut     嫌う、嫌悪する hate, abhor,            Ayaw pagdumot sa
                                     abominate           mga tawo.
  dumpol       dumpul    鈍い、ぶっきらぼ blunt, dull
                         うの
  duna         duna      持つ、ある       have, be, exist     Duna koy subrang
                                                         kwarta.
  dungag       dungag    同時に、一緒に together
  dungan       dungan    同時に、一緒に together                Dungan kita ug
                                                         panihapon.
  dungaw       dungaw    見下ろす        look down
  dunggab      dunggab   刺す、一突き      stick, stab, thrust Gidunggab niya ang
                                                         baboy.
  dunggan      dungug    耳にする        hear, listen        Daghan ko'g
                                                         nadunggan bahin nimo.
  dunggan      dunggan   耳⇒dalunggan ear                 Kinahanglan limpyohan
                                                         ang atong mga
  dungganan    dungug    著名な         famous, reputation Nadaut na ang akong
                                                         dungganan.
  dunggo       dunggu    着岸          dock
  dunghay      dunghay     垂らす(編んで       hang                  Taas ug itom kaayo ang
                           ない髪を)                               iyang buhok nga
                                                               nagdunghay sa iyang
                                                               bukobuko.
  dungka       dungka      点火            light a lamp
  dungog       dungug      聞く、名声         hear, honor           Dungog kaayo ang
                                                               kanta sa mga langgam.
  dunol        dunul       手渡す      hand over
  dunot        dunut       朽ちる、腐った、 decay, wear,               Naa koy dunut nga
                           磨り減る     rotten                     ngipon.
  duol         duul        近寄る      come near,                 Dali duol nako.
                                    approach
  duong        dul-ung     行く、持って行く go, bring
  duot         duut        押す       press                      Plihug ko ug duot sa
                                                               poltahan.
  dupa         dupa        尋(ひろ)         fathom, near to 5     Lima ka dupa ang
                                         feet                  lawom.
  durian       durian      ドリアン(果物)      durian
  duro         duru        激しくする         vigorous, do          Miduro siya paghilak.
                                         extremely
  duruha       duha        2頭建て          tandem, both
  dusingot     singut      汗びっしょり        sweat
  duslak       duslak      刺す、一突き        stick, stab, thrust   Nakit-an ko siya
                                                               miduslak sa tawo.
  dusmo        dusmu       顔からぶつかる fall flat on face
  duso         dusu        押し込む    push in, stuff              Giduso nako ang
                                                               kalayo.
  dutlan       dulut                                           nadutlan
  duwa         dula        ⇒dula         play                  Nagduwa ang mga bata
                                                               sa parke.
s duwinde      duende      妖精       elf
  duyan        duyan       ハンモック、揺り hammock, cradle            Ang bata nga nagdula
                           かご                                  sa duyan nahulog sa
                                                               salog.
  duyog        duyug       一緒            accompany             Wala koy laing mahimo
                                                               niya kundili ang
                                                               pagduyog sa iyang
                                                               kasub-anan.
  duyogay      duyug       協力            collaborate
s dyes         diez        十             ten                   Dyes mil pesos ang
                                                               kantidad sa iyang
                                                               singsing.
e dyip         jeep        ジープ           jeepney, jeep
e dyos         juice       ジュース          juice
  dyutay       diyut       少し、わずか        few, small
s ebidensiya   evidencia   証拠            evidence
s edad         edad        年齢、年(とし)      age                   Pilay imong tinuod nga
                                                               edad?
s edipisyo     edificio    ビルディング、建 building, edifice
                           物
s edukado      educado     しつけの良い   well-behaved, well-
                                    bred, educated
s edukasyon    educacion   教育       education
s ehe          eje         軸、中心点    pivot, axis
  ehi          ihi         小便⇒ihi   urinate             Ang ehi nga dalag nga
                                                        kolor masugyot ug
                                                        hepatitis.
s eksamen        examen       テスト(を受ける) test, examination    Nakapasar ka ba sa
                                                             eksamen?
s eksena         escena       場面            scene
s eleksiyon      eleccion     選挙            election         Kinsa ang angay ibuto
                                                             sa eleksion.
s elementalya    elemental    原始の、最初の elementary
                              、基本の
s embahada       embajada     大使館     embassy                Asa nato makit-an ang
                                                             embahada?
s embahador      embajador    大使            ambassador       Kinsa ang embahador
                                                             sa Pilipinas didto sa
                                                             Japan?
s   embes        en ves       代わりに          instead
s   emerhensya   emergencia   非常時に          emergency
s   empleyo      empleo       雇用            employment
s   empliyado    empleado     社員            employee         Sila ang mga empliyado
                                                             sa Makoto Company.
s enano          enano        小人, 妖精   pigmy, midget, elf
s Enero          enero        一月       January            Enero ang buwan nga
                                                          akong natawhan.
  enggansa                    ギアを上げる   shift gears
s engkantada     encantada    妖精       fairy
s engkanto       encanto      妖精、魔法    fairy              Nakakita na ka ug
                                                          engkanto?
s engkuwentro    encuentro    出会い      encounter
s enhenyero      ingeniero    技師       engineer
s entablado      entablado    舞台       stage              Mosayaw mi sa
                                                          entablado.
s entrada        entrada      入場許可、玄関 admittance,         Gidayanan ko ug mga
                                       entrance           bulak ang entrada sa
                                                          balay.
s epektibo       efectivo     効果ある、効く effective           Epektibo ang tambal
                                                          nga akong gitomar.
s eroplano       aeroplano    飛行機      airplane           Taas ug lupad ang
                                                          eroplano.
s esena          escena       舞台       scene
s eskabetse      escabeche    マリネ、酢漬け marinade, sweet
                                       and sour
s eskandalo      escadalo     悪評、スキャンダ scandal
                              ル
s eskenita       esquinita    小道、裏道    alley, back street Ngitngit ang eskinita.
s eskina         esquina      角        corner
s eskwelahan     escuela      学校       school             Moadto ka ba sa
                                                          eskwelahan?
s espada         espada       剣、スペード   sword, spade
s Espanya        españa       スペイン     Spain              Ang iyang lola niabut na
                                                          gikan sa Espanya.
s espeho         espejo       鏡        mirror             Tan-awa ang imong
                                                          kaugalingon sa espeho.
s espesyal       especial     特殊な      special            Espesyal siya nga tawo
                                                          para nato.
s espiritu       espirito     精霊       spirit             Ang espirito sa tawo
                                                          kung mamatay na,
                                                          balaan.
s espiso         espeso       濃い       thick
s esplikar       explicar     説明       explain
s espoko         es poco?     予想外      unexpected
s esposa         esposa        妻            wife                 Usa ka maestra ang
                                                                 akong esposa.
s esposo         esposo        夫            husband              Adunay kabit ang iyang
                                                                 esposo.
s estado         estado        状態           states
e estambay       stand by      ぶらぶらしてる(     loiter, stand by
                               仕事がなくて)
s estante        estante       棚、本棚         shelf, rack
s estatuwa       estatua       彫像           statue               Dako kaayo ang
                                                                 estatua.
s estilo         estilo        スタイル、様式      style                Nindot siya ug estilo.
s estorya        historia      話す、物語        story, tale          Ganahan maminaw ug
                                                                 estorya ang mga bata.
s estranyo       extranjero    外人           foreign, stranger,
                                            alien
s estratehiya    estrategia    戦略           strategy             Unsay imong
                                                                 estratehiya?
s estrikto       estricto      ストリクトな、厳格 strict, severe          Estrikto ang akong
                               な                                 ginikanan.
s estudyante     estudiante    学生        student                 Estudyante pa ang
                                                                 akong mga manghod.
s experyensiya   experiencia   経験           experience           Unsa ang dili nimo
                                                                 mahikalimtang
                                                                 experyensiya?
  ga-            ga            接辞 mi-,ni-
                               に同じ
  gaan           gaan          軽い           light, not heavy     Ga-an kining bagahe.
                                                                 ;gaan ang lawas
  gaang          gaang         珊瑚、土塊        coral rock
  gaay           gaay          乾いた          dry, thirsty
  gaba           gaba          呪う、たたり       curse, karma         Puyra gaba!
  gabas          gabas         鋸            saw                  Bag-o ug gabas ang
                                                                 karpentero.
  gabay          gabay         保つ           hold on, support     Ang pagpangadye
                                                                 adlaw-adlaw maoy
                                                                 gabay nako.
  gabhiona       gabii         当夜           the night            Karong gabhiona mao
                                                                 ang
  gabi           gabi          タロイモ         taro
  gabii          gabii         夜、昨夜         night, last night    Diin ka gabii?
  gabiona        gabii         今夜(現在形)      tonight              Bugnaw ang karong
                                                                 gabiona.
  gabling        gabling       引き戻す、横払 pull back, push
                               い       side, snatch
  gabok          gabuk         脆い、朽ちた  brittle                   Nagkagabok na kining
                                                                 salog.
  gabon          gabun         雲、霧          cloud, fog           Daghan kaayo ug
                                                                 gabon sa kadlawon sa
  gabot          gabut         草を引き抜く、む     weed, pull out
                               しる
  gabsanan       gabas         製材所          sawmill
  gadlas         gadlas        擦りむく         abrasion
  gagmay         gamay         小さい(対象が      small                Gagmay kaayo ang
                               複数の場合)                            mga isda.
  gago           gagu          まぬけ          idiot, crazy, fool
  gahapon        hapun         昨日           yesterday            gahapon sa udto;
                                                                 gahapon sa gabii
  gahas          gahas         切開く          cut, open, clear
  gahi         gahi      固い、硬くなる     become hard,        Ayaw ibutang sa sulod
                                     harden              sa refrigerator kana kay
                                                         mogahi. ;Gahi ang
                                                         imong ulo.
  gahin        gahin     とって置く、分け    reserve, set apart, Kinahanglang mag-
                         前、配当        quota, impart       gahin ko ug kwarta
                                                         kada sweldo para sa
                                                         akong ugma.
  gahit        gahit     防火帯         firebreak
  gahob        gahub     騒々しい        loud, noisy
  gahom        gahum     力、権力        power               Ang Ginuo dunay
                                                         gahum.
  gahot        gahut     叱咤、叱る       complain, scold
  gaid         gaid      結ぶ          tie, lash
  gakit        gakit     いかだ         raft
  gaksanay     gakus     抱き合う        hug each other
  gakus        gakus     抱く、抱擁       hug                 Gakos nako.
  gala         gala      遊ぶ、ゲームす     play game
  galab        galab     る
                         鎌           sickle
  galagala     gala      悪友、遊び友達     unwholesome
                                     companions
  galahan      gala      遊び道具、ゲー     toy, game
                         ム
  galalmon     galam     世話/注意が必     delicate, need
                         要な          attention
  galam        galam     世話をする、育     take care, keep,       Palihug ko'g galam
                         てる          rear                   kaniya.
  galamhan     gahum     内心、能力、魂     faculty, psyche,
                                     inner self
  galamiton    gamit     材料、工具       stuff, tool, utensil   Palihug ko ug dala sa
                                                            akong mga galamiton.
                                                            ;Pagkahuman ug hugas
                                                            sa mga galamiton sa
                                                            kusina, ibutang sa
                                                            lamesa.
s galante      galante   見栄っ張りに親 ostentatiously kind
                         切な(女性に)
  galas        galas     切り開く    cut through a
                                 thicket
  galastohan   gasto     出費      expense
  galay        galay     さつま芋のつる sweet potato tops
  galaya       laya      枯れた     dried
  galayas      layas     出奔する    run away from              Nganong galayas man
                                 home                       siya.
  galgal       galgal    そそのかす   entice
  gali         gani      = gani   =gani
  galing       galing    粉にする、粉挽 grind                      Galinga ang bugas.
  galing       galing    く
                         添木      splint
  galingan     galing    臼、粉引き器  mill                       Ang galingan sa bugas
                                                            mais lahi ra sa galingan
                                                            sa bugas humay.
e galon        gallon    ガロン         gallon
  galong       galung    たづな         leash, rein
  galu         galu      揺する         shake
  galuya       luya      弱っている、弱っ    weakened, weak         Galuya ako kay wala
                         た                                  koy pamahaw.
  gama         gama      設置する、製造     build, fabricate,      Ang sun silk shampoo
                                     make                   gigama sa unilever.
  gama sa         gama          ~製の、~で出 made from                Ang gisul-ob nga polo
                                来た                               niya sa pagtambong sa
                                                                 kasal gama sa dahon
                                                                 sa pinya.
  gam-anan        gama          工場            factory            Gam-anan sa sabon ko
                                                                 nagtrabaho.
  gamaw           gamaw         浮び上る、表面 surface, come to
                                に出る      the surface
  gamay           gamay         小さい、少ない、 small, little           Ang among balay
                                子供                               gamaygamay sa
                                                                 kadtong balay.
  gamayot         gamay         小さくて痩せて       small and thin
                                いる
  gambalay        balay         建物、詩を編集       edifice, compose
                                する            poetically
  gamhanan        gahum         強力な           powerful, mighty   Gamhanan ang ubang
                                                                 politiko.
  gamit           gamit         使う            use                Migamit ka sa akong
                                                                 libro?
  gamitanan       gamit         赤線地帯         red-light district
  gam-iton        gamit         工具⇒galamiton tool
  gamo            gamu          気難しい         cumbersome,
                                             fussy
  gamos           gamus         塩漬け          preserve with salt
  gamot           gamut         根            root               Ayaw ibta ang mga
                                                                gamot.
s gana            gana          食欲、嗜好        appetite           Wala koy gana karong
                                                                adlawa.
s ganado          gana          熱心           eager
s ganahan         gana          したい、嗜好       favorite           Ganahan ko ani.
s ganansiya       ganancia      利益           profit             Pila atong ganansiya?
  ganay           ganay         反響           reverberation
  ganay           ganay         行列、一列        line, file
e gang            gang          一団、一味        gang
  gangha          gangha        戸口に現われる emerge, come out
                                、出現
  ganghaan        gangha        門            gate               Pagbuhat ug maayo
                                                                samtang nagpakabuhi
                                                                para makasulod sa
                                                                ganghaan sa langit
                                                                kung mamatay ka.
  gangi           gangi         揺り緩める        loosen by wiggling
  gangis          gangis        セミ           cicada
  gangkap         gangkap       すべて、完全       complete
  gango           gangu         ぐらつく、ぐらぐら loose, shaky
                                する
  gangot          gangut        しっかり結ぶ       tie firmly
  gangsa          gangsa        ガチョウ         goose, gander
  gani            gani          さえも、それでも even though,           Bisan gani giduka ka
                                             anyway             imo kong gitudloan. ;
                                                                Unsa gani
  ganiha          ganiha        以前、今ちょっと before, just before Ganiha ra kong
                                前                               nagpaabot.
  ganihang buntag gani buntag   今朝に          this morning       Kusog kaayo ang linog
                                                                sa mga alas sais
                                                                ganihang buntag.
  ganina          ganina        ちょっと前に、さ a while ago,           Ganina nangaon mi ug
                                っき           earlier            panihapon.
  ganot       ganut         草むしり、抜歯      clear weeds, pull
                                         out a tooth
  ganoy       ganuy         綱引く          tow, pull
  gansal      gansal        ごつごつした       rugged, rough        Gansalon kining
                                                              karsada.
  gansang     gansang       がさがさの、ごつ rugged, rough
                            ごつ
  gansangon   gansang       でこぼこの(道) rugged                   Ang iyang nawong
                                                              gansangon tungod sa
                                                              iyang daghang bugas.
  gansyang    galansiyang   真黒のムクドリ      jet-black starling
  ganti       ganti         賞、授与する、      award ,prize,        Ang unang ganti
                            賦与される        endow                nakuha sa gamay nga
  gantong                   どっしりした       massive              Makadala ka ba ug
                                                              kining gantong nga
                                                              bato?
  ganuy       ganuy         引っ張る、催す      bring, tow           Wa siya ganuya sa
                                                              katulugon.
  gapas       gapas         綿、脱脂綿        cotton               Butangi ug gapas ang
                                                              samad.
  gapin       gapin         味方する         side with
  gapnod      gapnud        漂流貨物         flotsam
  gapos       gapus         結び、拘束        tie, link
  gapu        gapu          弱る           weak, aging
  gara        gara          調子こむ、やり      act up
                            過ぎる
s garahe      garaje        車庫、車修理工      garage
                            場
  garang      garang        腹が張る         bloated stomack
s garantiya   garantia      保証           guarantee            Adunay lima ka tuig nga
                                                              garantia sa kanang TV.
s garapa      garrafa       小瓶           vial
s garapon     garrafon      ガラスの壷        glass jar            Gisulod nako sa
                                                              garapon ang mga
                                                              tostado.
  garas       garas         引っかく、擦り剥 scratch                  Adunay garas ang
                            く                                 akong relos.
s garbo       garbo         誇り、見栄       vanity, pride         Taas kaayo ka ug
                            ←Sp.garbo優雅 *Sp.garbo:grace,      garbo.
                                        smart, elegance
s garbosa     garbosa       高慢な女        haughty girl
s garboso     garboso       お高い人        proud man
e gardiyan    guardian      保護者         guardian
  garos       garus         小さな引っ掻き small scratch             Bisan gamay na lang
                            傷                                 nga garos way makita
                                                              sa iyang kalawasan.
  gasa        gasa          贈り物          gift                 Gasa kini gikan kanako.
s gastado     gastado       擦り切れた、消      worn out
                            耗した
s gastador    gastador      浪費の、消耗       extravagance,        Gastador kaayo ka.
                                         waster
s gasto       gasto         出費、支出、経      expense, outlay,     Gasto kaayo kung
                            費            spent                mopalit ka ug nianang
                                                              relo. ; Para gasto.
s gastoanan   gasto         出費           expenditure          Daghan silang
                                                              gastoanan sa umaabut
                                                              nga piesta.
 gatas          gatas       乳、ミルク          milk                Ang gatas maoy
                                                               imunonon sa bata.
 gatasanan      gatas       乳製品            dairy               Ang keso, butter ug
                                                               yogurt maoy gatasanan.
  gathanay      gahut       罵りあう           shout at each
s gatilyo       baratillo   引き金            trigger
s gato          gato        万力             vise, jack
  gatos         gatus       百              hundred               dul-an sa walo ka gatus
                                                                 ka pesos
 gatusan        gatus       百、数百           hundreds              Gatusan ka mga tawo
                                                                 ang namatay sa
                                                                 stampede sa ultra.
 gawad          gawad       (hi-)否定、落胆     (hi-)disappointed, Wala gyud koy ihigayod
                                           deny                  kanimo.
 gawal          gawal       突き出す           stick out             Naggawal and dila sa
                                                                 iro nga naghalhal.
 gawas          gawas       外              out, outside          Gawas pagdali!
 gawas sa       gawas sa    ~以外に           without, except       gawas sa amoa
 gawasnon       gawas       自由             free
 gaway          gaway       触手             tentacle
 gawi           gawi        振る舞い           behavior, manner Dili maayo ug gawi ang
                                                                 napangasawa niya.
 gawong         galung      たづな            rein
 gayod          gayud       本当に、とうとう       at all, really, truly Ayaw na gayod
                                                                 paglakaw.
 gayon          gayun       機会を得る          get chance, time Nakagayon kog halok
                                                                 niya.
 gayong         gayong      櫂、かい、ろ         oar, scull
 gayong         gayud       gayod + ng     gayod + ng
 gayoy          gayud       ⇒gayod + ang   ->gayod + ang         wa gayuy laing tuyo sa
                                                                 pag-anhi sa
 gi-            gi          接辞 …したも        prefix making past
                            の              tense verb,
                                           passive voice
 giabut         abut        になる            become                Samtang nahanaw si
                                                                 Lola, Siya giabut ug
                                                                 kamingaw.
 gialagaran     alagad      奉仕期間、職場        served
 giatay         atay        チェッ!、なんち       Damn!                 Giatay! Mabdos na sad
                            ゅうこっちゃ                               ko.
 giatngan       atang       襲われた           ambushed
 giayran        ayad        振られる、拒絶さ       snubbed
                            れた
 gibahinbahin   bahin       分配、分割され        divided,
                            た              partitioned
 gibaliwala     baliwala    無効、無視          nullify
 gibantayan     bantay      子守り            baby sitter         Gibantayan sa akong
                                                               manghod ang bata.
 gibarugan      barug       立つ⇒barog       stand
 gibati         bati        気持ち、感じ         feeling             Wala ka makasabot sa
                                                               akong gibati.
 gibayaw        bayaw       揚げられる          raised              Murag gibayaw sa
                                                               langit si Kyle sa dihang
                                                               naangkon niya ang
                                                               gugma ni Regine.
 gibirahan      bira        襲われた           assailed
 gibugto        bugtu       切れる、ぶち切        disconnect, cut
                            る
gibuhatan      buhat      創造物           creation             Ilang gibuhatan ug alad
                                                             ang mga baktin.
gibuhian       buhi       解き放たれた        released,
                                        unleashed
gibunalan      bunal      もので殴られる       beaten
gidaghanon     daghan     量             quantity             Unsa gidaghanon
                                                             imong gikinahanglan?
gidak-on       daku       大きさ、規模        size, scale,         kasarangan ang gidak-
                                        magnitude            on
gidangatan     dangat     起きたこと         happened
gidangpan      dangup     避けるもの、避       refuge
                          難⇒dangop
gidili         dili       禁断の           forbidden, taboo     bunga nga gidili
gidlay         gidlay     ぼろきれ、きれは      tatter
                          し
gidudahang     duda       が言うには、疑       allegedly            Si Miura maoy
                          わしいが~そう                            gidudahang ang
                          だ                                  mipatay sa iyang
gidugayon      dugay      期間            term                 May mga bayente na
                                                             katuig ang gidugayon
                                                             sa pagserbisyo nako sa
                                                             PSC.
gidul-it       dul-it     刺された、近くに closely, poked,
                                   thrust
gidutlan       dulut      浸透した     penetrated
gigamhan       gahum               influenced
gigamyon       gamay      小ささ      smallness                 Ang gigamyon sa iyang
                                                             barog mura ug bata nga
                                                             nuebe anyos.
gigikanan      gikan      由来、ルーツ、       origin, root         Asa dapit ang gigikanan
                          来た方                                sa atong tubig ilimnon?
gigutom        gutum      空腹の           hungry               Gigutom nako.
gihabugon      habug      高さ            hight
gihagkan       haluk                    kissed
gihangyo       hangyu     リクエスト         request              Akong gihangyo ang
                                                             akong silingan.
gihapon        gihapun    未だ、まだ同じ       still the same, as   Mangandoy ka ba
                                        before               gihapon sa imong
gihapoy        gihapun    gihapon+ang   gihapon+ang
gihay          gihay      花びら           petal
gihay          gihay      損なう           damage, blemish      Nagihay ang
                                                             pagkababaye ni Anne
                                                             sa paglugos kaniya.
gihiktan       hikut      結ぶ⇒hikut      tied up              Gihiktan ang baboy.
gihimulbolan   bulbul     剥奪された         divested
gihinganlan    ngalan     という名前の、名      named                Grace ang gihinganlan
                          づけられた                              kaniya.
gihinginlan    hingilin   追い出された        get away             Sa kasuko ni Kaptan
                                                             iyang gihinginlan ang
                                                             iyang asawa.
gihugtan       hugut                    tightened
giila          ila        認定された         identified
giingon        ingun      言った事          said                 Ang katabang nako sa
                                                             balay kung unsay
                                                             akong giingon mag-sige
                                                             lang ug tangdo apan
                                                             wala diay makasabot
                                                             kung unsay akong
  giisa           isa           揚げられた⇒isa raised
  giisip          isip          考えられた     considered
s giistaran       estar         住んだ場所     stayed place            Layo kaayo ug syudad
                                                                  akong giistaran.
e giisyuhan       issue         論点、関心         issue, subject
  gikabuangan     buang         妄想、熱狂、狂       obsession, craze
                                気
  gikaintapan     intap         畏れられた         be feared
  gikalibgan      libug         混乱した          confusion
  gikamingawan    mingaw        行方不明者         missing person
  gikan           gikan         発つ、出発する       leave, depart, go
                                              away
  gikan           gikan         ~から、          from                Diin ka gikan?
  gikan sa        gikan         ~から           from                Gikan kami sa Baguio
                                                                  City.
  gikapoy         kapuy         疲れた           tired               Gikapoy ko ug limpyo
                                                                  sa tibuok balay karong
                                                                  adlawa.
  gikatahapan     tahap         容疑者           suspect
  gikataho        tahu          発表された         announced,
                                              reported
  gikatakda       takda         予定            expected
  gikatakdan      takud         伝染した          infected            Gikatakdan ko sa flu sa
                                                                  akong uyab.
  gikauyonan      uyun          合意、契約した       agreement           Gikauyonan sa tanan
                                こと                                ang desisyon sa
                                                                  presidente.
  gikiha          kiha          訴えられる         sued, charged
  gikinahanglan   kinahanglan   必要である         necessary           Gikinahanglan ba ang
                                                                  iyang presensiya?
  gikuyawan       kuyaw         恐れる      nervous
  gilaayan        laay          しおれた     languish
  giladmon        lalum         深さ       depth
  gilak           gilak         輝く       shiny, beam, glare
  gilapdon        lapad         広さ       width
  gil-as          gil-as        不調、暑い    unease, hot
  gilaw           gilaw         きらめき、きらめ gleam, beam
  gilawmon        lawum         く
                                深さ       depth
  gilayon         dayun         間もなく、直に  immediately
  gilay-on        layu          距離、遠さ    distance           lima ka dupa ang
                                                            gilayon; Gisundan nako
                                                            si Leo sa igong gilay-
  gilibkas        libkas                 discontinued
  gilok           giluk         くすぐったい   tickle             Ayaw kay gilok, dili ko
                                                            kaginhawa.
s gimanduan       mando         命令された    commanded
  gimaw           gimaw         思い浮かぶ、上 come out, go up Migimaw sa iyang
                                ってくる                        hunahuna ang larawan
                                                            sa iyang amahan.
  gimbuhaton      buhat         任務       assignment
e gimik           gimmick       策略、工夫    gimmick
  gimingaw        mingaw        恋しく思う、思い long, miss
                                焦がれる
  gimok           gimuk         もがく、身をよじ squirm
  ginabii         gabii         る
                                毎晩       every night
  ginabot         gabut         豚のはらわた、 pig's bowel
                                容易に引抜ける
  ginadili        dili          不法な、禁止        illegal               Ginadili ang pagpatay
                                                                    ug tawo.
  ginagmay        gamay         少しづつ          little by little
  ginaingon       ingun         ~だそうだ、と言      they say
                                われている。
  ginaling        galing        粉にする          grind                 ginaling nga baboy
  ginama          gama          ~製の           made by               Ang sun silk shampoo
                                                                    ginama sa unilever.
  ginamos         gamus         塩魚            salted fish           Parat kaayo ang
                                                                    ginamos.
t ginang          ginang        ~夫人、Mrs.ミ     Mrs.                  Ginang Chavez ang
                                セス                                  pangalan niya.
s ginansiya       ganancia      利益            gain, profit          Usa ka gatos ang
                                                                    ginansiya.
  ginganlan       nganlan       名づける          name                  Ginganlan ni Kaptan
                                                                    ang tawo Sikalak.
  gingharian      hari          王国=ginharian kingdom
  gingi           gingi         隙間           gap, chink, crack
  ginhapon        hapun         いつも通り、普段 usual, normal in
                                             behavior
  ginhawa         ginhawa       呼吸、息         breath                 Hinay ang iyang
                                                                    ginhawa.
  ginhawaan       ginhawa       内臓            intestines
  ginikanan       gikan         両親、親          parents               Asa man ang imong
                                                                    ginikanan?
t gining          gining        お嬢さん          miss
  gininhawa       ginhawa       呼吸の           breath, respiration
  ginok           ginuk         もがく、よじる       squirm
t Ginoo           ginuu         主、キリスト        Lord
  ginta           ginta         距離            distance
  gintang         ginta         隙間、差、ギャッ      gap, difference
                                プ
  ginukdanay      gukud         追いかけっこ        chase about
  ginuntan        gunit         従者、従うもの、      follower              Ginuntan gyud si Arlyn
                                追われた                                sa iro.
t ginuo           ginuu         ~氏 Mr.        Mr.                   Ginuong Mechor, saan
                                ミスター                                ka pupunta?(tagalog)
  giok            giuk          脱穀       thresh rice
  gipahiran       pahid         拭く       wipe                Gipahiran sa sabon.
  gipakita        kita                   shown
  gipaksan        pasuk         はまる      embedded
  gipakusgan      kusug         強まった     intensified
  gipamaulan      pamaul        筋肉痛がある   have muscular
  gipamulong      pulong        言われたこと   What was spoken -
                                         >pulong
  gipanag-iya     tag-iya       所有の      owned
  gipangayo       kayu          願い事      hope, wish,         Gipangayo niya ang
                                         requested           tabang.
  gipangulohan    ulu           率いられて、頭と headed
                                して
  gipanid-an      tiid          見られる、見張ら spied, observed     Ang ilang pagpaniid nga
                                れた                           gihimo.
  gipanumpaan     sumpa         誓約       pledge
  gipasakaan      pasaka        起訴される    prosecuted
  gipasanginlan   pasanginlan   被告人      accused
  gipasidan-an    pasidaan      警告された    forewarned
  gipasiugdahan   pasiugda      発起人      initiator, promoter Gipasi-ugdahan nila
                                                             ang prosisyon.
  gipatiran     patid      蹴られた    kicked
  giposasan     posas      手錠を掛けられ handcuffed             Kalit lang siyang gisikop
                           て                              sa duha ka polis sa
                                                          Immigration ug
                                                          giposasan.
  gipugngan     pugung     止められた        blocked
  gipulihan     puli       前任者          predecessor
  gipulihan     puli       前任者          predecessor
  gipuy-an      puyu       住所           residence
s gira          querra     戦争、戦い        quarrel, war      gira sa amerika
s girapido      rapido     機銃掃射される      strafed
  gisa          gisa       炒める          stir-fry
  gisaaran      saad       約束事          promise
  gisaligan     salig      信頼
  gisangputan   sangput    終わり          ending            Dili maayo ilang
                                                          gisangpotan.
  gisapot       saput      不機嫌な         sullen, bad-
                                        tempered
  gisi          gisi       裂く           tear, lacerate,   Gisi ang imong short.
                                        tatter, rend
  gisirhan      sira       ⇒sira
  gisubhan      subhan                  tempered
  gisudlan      sulud      一杯の、入った      filled
  gisugdan      sugud      始まった         started           Gisugdan na ang
                                                          programa.
  gitak-an      gitak-an   不快な          unpleasant,
                                        displeased
  gitalikdan    talikud                 left behind
s gitara        guitarra   ギター          guitar
  gitas-on      taas       身長、長さ        height, length    Unsay gitas-on sa
                                                          kahoy?
  gitib         gitlib     芽吹く          crop up, sprout
  gitik         gitik      くすぐる         tickle            Akong gigitik imong ilok
                                                          maong gilok.
  gitiwasan     tiwas      終わった⇒tiwas finished, ended     Gitug-anan nako si
                                                          Cristy sa pinitik sa
                                                          akong kasingkasing
                                                          apan gitiwasan niya ang
                                                          kapakyasan sa akong
                                                          gugma.
  gitli         gitli      少し姿を現す       peep out
  gitong        gitung     中子(刃物の)      tang
  gituohan      tuu        信じる対象、信じ     believe           gi+tuo+an; Ikaw akong
                           るもの                            gituohan.
  giubanan      uban       一緒に、共に       with              Miusab siya sa
                                                          pagpanuktok nga
                                                          giubanan sa pagsangpit
                                                          sa ngalan ni James.
  giuhaw        uhaw       喉が乾いた        thirsty
  giunhan       una        先をこされる       preceded
  giusa         usa        一体化          unite             Si juan ug si Ailyn giusa
                                                          sa kaminyuon.
  giya          giya       導く           guide, conduct    Ang ginikanan naggiya
                                                          sa mga anak ngadto sa
                                                          pagkamatarung.
s gobiyerno     gobierno   官庁、政府        government        Daghan ug kurakot sa
                                                          atong gobiyerno karon.
  god            gyud       ( 強調を表す)     really, truly, very   Nisalig god ko nimo.
s goma           goma       ゴム           gum tree
  goryon         guryun     すずめ          sparrow
s grabas         grava      砂利           gravel                Lima ka sako ang
                                                               gamiton nga grava.
s grabe          grave      重大な、深刻な grave, danger              Grabeng aksidente ang
                                                               nahitabo.
s graduado       graduado   卒業生          graduate              Ang tanang iyang anak
                                                               graduado sa kolehiyo.
s graduar        graduar    卒業する    finish school,             Graduar ka ba sa
                                    graduate                   koliheyo?
e graduate       graduate   卒業する    finish school,             Kanus-a ka
                                    graduate                   mograduate?
s   grasa        grasa      油、グリース  grease, oil
s   grasya       gracia     恩寵、神の恵み grace, favor
s   gripo        grifo      蛇口      faucet
s   grupo        grupo      グループ、一群 group
s   guapa        guapa      美人      beautiful girl             Kagwapa niya.
s   guapo        guapo      ハンサム    handsome man
    guba         guba       破壊する、ばら destroy, break             Giguba ang balay nila. ;
                            す、分解する                             Ang baratohon dali ra
                                                               nga maguba.
    gubat        gubat      戦争           war                   Humana ang gubat sa
                                                               gawas? ; miaging gubat
                                                               sa kalibutan
    gubot        gubut      困る、困惑する      embarrassed,          Gubot kaayo akong
                                         complicated           kinabuhi.
    gugma        gugma      愛            love                  tungud sa gugma;
                                                               Nahigugma siya nimo.
    gugol        gugul      費やす(金、時) spend
    guhayguhay   guhay      引き裂く     mutilate, split,
                                     tear, rend
    guho         guhu       現れる      emerge                    Miguho sa ganghaan
                                                               ang ulo niya.
    gukdanay     gukud      追う⇒gukod     chase
    gukod        gukud      追い掛ける、追      chase, run after,     Gigukod sila sa
                            跡する          surpass
    gula         gula       外、外に出る       out, outside ,go      gula sa balay
    gulang       gulang     老いた          old
                            、年取った
  gulgol         gulgul     引き裂く     lacerate
s guma           goma       ゴム       gum tree
  gumalaysay                エッセイ     essay
  gumikan        gikan      故に       because of, due to gumikan niini, ;
                                                        gumikan niana
    gumon        gumun      もつれる     jumble, tangle
    gum-os       gum-os     しわくちゃ、くし crumple, tangle    Gum-os ang imong
                            ゃくしゃ                        buhok.
    gumunhap     gumunhap   難問       puzzle, difficult
                                     problem
    guna         guna       草刈り、草かきす weed, hoe
                            る
    gunahon      guna       雑草       weed
    gunit        gunit      持つ、つかむ   hold, grip, clutch Panggunit basin
                                                        mahulog ka.
    gunitanan    gunit      柄、取っ手    handle, shaft
    gun-ob       gun-ub              demolish, collapse
    gunok        gunuk      動く、身動き   move, stir         walay gunok
 gunting         gunting   鋏(で切る)      scissors, cut with   Sa ning gunting puwede
                                       scissors             i-gunting sa papel, tela
                                                            ug buhok.
 guol            guul      哀しむ         grieve               Naguol siya sa
                                                            pagkamatay sa iyang
                                                            anak.
 guot            guut      きつい、きっちり tight
                           した
 gupok           gupuk              break into pieces
 guroy           guruy     曳く、引っ張る tug, drag, lug
 guryo           guryu              foolery
 gusbat          gusbat    破く       wreck, deformed         Ang senina sa mga
                                                            bata sa kalye
 guso            gusu      海草          seaweeds
 gusok           gusuk     あばら         rib                  Pagpalit ug gusok sa
                                                            baboy.
 gusto           gustu     好む          like, love           Gusto tika.; sa gusto
                                                            nimo
 gutgot          gutgut    薄く切る、切るよ slice
                           うに動かす
 gutling         gutling   秒         second
 gutlo           gutlu     分(60秒)、時間 minute                 Pipila na lang kagutlo
                                                            bag-ong tuig na.
  gutmon         gutum     空腹          hunger
  gutom          gutum     空腹の         hunger, hungry       Gigutom na kaayo ko.
s guwapa         quapa     美人          beautiful girl       Anak ni Merlie guwapa.
s guwapo         guapo     ハンサム、素晴     handsome             Akong anak guwapo.
                           らしい
s guwardya       guardia   見張り         guard                giguwardiahan siya
  guwarnihan     gwarni    がっちり結ぶ、組    fasten, tie
                           む
 guwatsi         gwatsi    つくり話、冗談     joke
 guwatsinangga   gwatsi    つくり話をする女    joker
 guyod           guyud     引っ張る、引綱     pull, towing rope    Giguyod ang kaban.
 gyud            gyud      本当に         really, truly        Dili gyud ko mosugot.
 gyung           gyud      本当に         indeed
 ha              ha        でしょ。ね。      ha
 ha-             ha        接辞
 haba            haba      味方する        take side with
 habagat         habagat   南風、雨季に吹     southern wind,
                           く南西風        south west wind
 habagatan       habagat   南、南西(土地に    south, southwest     Kusog ang hangin sa
                           よって方向が違                          habagatan.
                           う)
 habak           habak     お守り         amulet
 habal           habal     交尾する        copulate
 habalhabal      habal     バイクの数人乗     tandem riding on
                           り           motorcycle
s habano         habano    葉巻          cigar
  habas          halabas   切る、刈る(大鎌    cut, swath, sweep    Dili maayo ang akong
                           で)一掃する      out                  paghabas sa panapton.
 habas           habas     口内炎         soft skin sores
 habig           habig     側、方=bahin   side                 sa akong habig
 hablon          habul     機(はた)       loom, weave
 habog           habug     高い          high, tall           Daghan kaayo ug
                                                            habog nga kahoy didto.
 habol           habul     鈍い          dull                 Habol ang kotselyo.
 habol           habul     毛布          blanket, sheet       Labhi ang habol.
habolhabol   habulhabul   膵臓      pancreas
habwa        habwa        流れ出る、排水 drain
                          する
hadis        hadis        地獄      hell
hadla        hadla                cheer
hadlok       hadluk       怖い、恐れる  fear, be afraid         Nahadlok ko sa …
hadlokan     hadluk       臆病者、臆病な coward                  Siya hadlokan kaayo ug
                                                          ok-ok, kung makakita
                                                          gani siyag ok-ok
                                                          mosiyagit dayon na
                                                          siya.
haduol       duul         近い           near, close        Nahitabo ang iyang pag-
                                                          patay haduol na ang
                                                          iyang adlaw nga
                                                          natawhan.
hadyong      hadyung      ピュッと飛ぶ       zip
haga         haga         やつれた         gaunt
hagad        hagad        申出る、提供す      propose, offer,    Nakabaton na kog
                          る            volunteer          hinigugma ug
                                                          kasagaran manghagad
                                                          kanako og minyo.
hagakos      gakus        抱きつく、急に not expectedly          nahagakos siya sa
                          抱きつく⇒gakos suddenly hug         iyang anak
haganas      haganas      激しい水音      rushing sound of
                                     water
hagas        hagas        衰弱する、呪わ gaunt, cursed
                          れる
hagawhaw     hagawhaw     低い声で言う、 whisper, buzz,          … mao nay hagaw-haw
                          囁く         rumor                sa mga tawo.
hagba        hagba        落ちる、くずれ落 fall down              Nahagba kini sa salog
                          ちる                              nga naghayang.
hagbong      hagbung      落ちる、落とす drop, slump, fall       Wa ko makagraduar
                                     down                 kay duha ka subject
                                                          nga hagbong.; Ang
                                                          panday nahagbong
                                                          gikan sa atop.
hagdan       hagdan       階段、はしご       ladder, stair,     Gamita ang nang
                                       grade              hagdan sa pag-abot
                                                          anang butanga.
hagdanan     hagdan       階段、はしご       ladder, stair,     Hagip-ot ang hagdanan
hagdaw       hagdaw       落穂ひろい、拾      glean, scavenge
                          い集める
hagip-ot     hagip-ut     狭い           narrow
hagis        hagis        獰猛な          wild, fierce
hagit        hagit        挑む           challenge, defy    Gi-hagit ako sa
                                                          kampyonado sa dula
                                                          nga chess. Unsay dula
                                                          nga magbulang mo?
                                                          Tenis ra!
hagiyus      hagiyus      ピューッという音     zip
hagkan       haluk        キスする         kiss
hagkot       hagkut       ねばっこい、蒸し     gummy
                          暑い
hago         hagu         面倒、厄介、無      trouble, burden,
                          理する
hagok        haguk     いびき        snore               Dili ko ganahan
                                                      makigtupad sa akong
                                                      bana kung matulog sa
                                                      gabii kay kusog kaayo
                                                      ang iyang hagok.
hagong       hagung               buzz
hagonghong   hagung    ざわめき、ざわめ   buzz
                       く
hagpa        hagpa     倒れる        fall down
hagpis       hagpis    痩せこけた      skinny, thin
hagsa        hagsa     墜落         fall, crash,        Ang tulay sa among
                                  collapse            probinsya nahagsa kini
                                                      tungod sa kusog nga
                                                      baha.
hagtik       hagtik    カチカチ鳴る     tick
hagtob       hagtub    ドシンドシンとい   thump
                       う音
hagtok       hagtuk    カチリ、パチリと   click
                       鳴る
hagtos       hagtus    ぶち切れる、引    cut by tension
                       っ張り切る
haguros      hagurus   強風、素早い、    gust, quick, fast
                       猛スピードの
hagwa        hagwa     じゃれる、はしゃ   cavort, rollick
                       ぎ廻る
hain         hain      どこですか      where               Hain man sila.
hait         hait      鋭い         sharp               Hait ang kotselyo.
hakgom       hakgum    握り締める、一    handful, fistful,
                       握り         grasp
hakhak       hakhak    刻む、ココナッツ   notch
                       の上るステップ
hakog        hakug     貪欲         greedy              Hakog kang
hakop        hakup     握る、一握り、抱   grab, handful       Gihakop niya ang
                       える、覆う                          bata'g midagan.
hakot        hakut     運ぶ         transport           Naghakod sa mga
                                                      butang.
hala         hala      おや、あら      Well, Oh            Hala! Natagak ang bata
                                                      sa hagdanan.
halaan       halaan    ハマグリ
halabog      labug     捨てる        thrown              Nahalabog ang panan-
                                                      aw siya
halad        halad     お供えする      offer, devote       Kinahanglan ta
                                                      maghalad sa adlaw sa
                                                      patay.
halaman      halaman   園       garden
halanduman   handum    記念品、みやげ souvenir
halandumon   handum    忘れがたい   memorable              Pebrero katorse ang
                                                      akong halandumong
                                                      adlaw.
halang       halang    辛い         hot and pungent     Halang kaayo ang
                                                      sabaw kay gidaghan
                                                      man nimo pabutang ug
                                                      sili.
halangdon    hangad    威厳ある      dignified,           Ang halangdon nga
                                 honorable            mayor sa Sugbo,
halap        halap             1 purblind
halapad      lapad     広い、幅      wide                 Halapad kaayo ang
                                                      dalan.
  halaran     halad       お供え          offered
  halas       halas       蛇            snake                Dako kaayo ang halas.
  halatagon   hatag       負債、義務の割      liability
                          り当て
  halawom     lawum       深い( 所)       deep
  halayhay    halay       吊るす、掛ける      hang
  halayo      layu        遠く           far                  Kami nagpuyo halayo
                                                            sa merkado,
                                                            kinahanglan pa
s haleya      jalea       ゼリー      jelly
  halhag      halhag      まばらな     thin, sparse
  halhal      halhal      無駄口(を叩く) babble
t hali na                          come on, all right
  haligi      haligi      柱        pillar                   Dagko ang haligi nga
                                                            gigamit.
  halili      halili      代理           substitute
  halimaw     halimaw     巨人           giant                Si Manny gibati ug
                                                            tumang kalisang sa
                                                            pagkakita niya sa
                                                            halimaw.
  halimbawa   halimbawa   苦痛から解放さ elude, avoid              Karon nga nakatrabaho
                          れる、しのぐ                            na si Pedro
                                                            nakahalimbawa na ang
                                                            banay.
  halin       halin       売上、売れる       sale, income, sell   Pila man ang inyong
                                                            halin? ;Nahalin na ang
                                                            akong balay.
  haling      haling      かがり火         blaze, fire, bonfire
  halingan    haling      暖炉           fireplace
  halinun     halin       良く売れる        saleable, in         Halinun kaayo ang
                                       demand               akong gibaligya nga
                                                            isda.
e halo        hello       こんにちは        Hello                Halo, kinsa ni?
  halo        halu        混ぜる、混ざる      mix, mingle
  halo        halu        たるんだ、ぶか      loose, bagging,
                          ぶか           sagging
  halo        halu        混ぜる          mix
  halog       halug       抱く、抱擁        hug, embrace         Ako siyang gihalog.
  halohalo    halu        ハロハロ         mixed cold desert

  halok       haluk       キス       kiss                     Pahalok ka ko.
  halos       halus       殆どの      most of, almost,         Halos cemento ang
                                   scarcely, barely         ilang balay.
  haluyo      luyu        後ろの      at the back
  halwa       halwa       籠、鳥かご    cage                     Ihalwa ang piriko.
  halwan      haluan      魚の名前     mudfish                  dangog pas halwan
  halwot      halwut      粘っこい、引張り tensile, sticky,
                          強い、なめらか mellow music
                          な音楽
  hamag       hamag       飛び掛る     jump on
  hambin      hambin      抱く(考え、感情 hold, harbor
                          を)、港
  hambog      hambug      うぬぼれた、虚 vain
                          栄の
  hambogero   hambug      うぬぼれ屋、見 too much proud            Hambogero kaayo nang
                          栄っ張り     person                   tawhana.
  hamili      pili        高貴、選好みの noble, precious,
                                   choosy
 hamis          hamis       なめらか         smooth              Hamis kaayo imong
                                                             panit.
 hamok          hamuk       妖怪、おびやか      goblin, threaten
                            す
s hamon         jamon       ハム           ham
  hamos         hamus       汚れた          nasty, dirty
  hamoy         hamuy       舐める          lick
  hampak        hampak      叩く(お尻など)     spank               Iyang gihampak ang
                                                             iyang anak sa lobut.
 hamtang        butang
 hamtong        hamtung     成熟した         mature
 hamubo         mubu        短い           short
 hamugaway      hamugaway   快適な、充分広      cozy, convenient,   Ang barko nga
                            い            enough space        gisakyan namo sa
                                                             Manila, hamugaway
                                                             kaayo kay daku ug
 hamyang        hamyang     広げる          spread out
 hana           hana        試みる、企てる      try, attempt        Mihana ug patay
                                                             kanako ang akong
 han-an         hana        狙う      aim, attempt
 hanap          hanap       ぼやける、薄れ fade, become        Hanap na akong mata.
                            る、霞んだ   faint, dim
 hanas          hanas       熟練した、上手 skillful, adept     Hanas na siya modrive.
 hanaw          hanaw       消える、消滅す vanish, disappear Nalupad ug nahanaw
                            る                           ang mga bula.
 hanay          hanay       斜路、斜め   slope, incline
 han-ay         han-ay      縦糸、書類ファイfile, series,       ang papeles nga gihan-
                            ル、整理    arrange             ay
t handa         handa       計画、準備   plan, ready         Mao gyuy pagbundak
                                                        sa ulan sa dihang
                                                        nihanda na unta ko
 handag         handag      斜めの、傾いた slant, oblique      Tan-awa nang bilding
                            、斜面                         nga naghandag na.
 handos         handus      突く、突き   thrust, lunge       Palihug ko ug handos
                                                        sa sakyanan paingon
                                                        sa daplin kay plat ang
 handum         handum      追想、回顧   retrospect,         Siya kanunay
                                    reminisce           maghandum.
 handumanan     handum      形見、記念品  keepsake, token Kining sudlay mao
                                                        akong handumanan ni
                                                        lola.
 handuraw       handuraw    夢想      daydream, reverie
 hangad         hangad      見上げる、顔を look up
                            上げる
 hangal         hangal      上の空、不注意 inattentive
 hangalhangal   hangal      馬鹿      idiot, fool, stupid
 hangga         hangga      水痘      chickenpox
 hanggab        hanggap     深呼吸、息を吸 inhale, breathe     Gusto kong mohanggab
                            う                           ug lab-as nga hangin.
 hanggap        hanggap     吸入する、吸う inhale
 hanggaw        hanggaw     世間知らず、ま stupid, jerk
                            ぬけ
 hangin         hangin      風       wind, breeze        kusog nga hangin
 hanginon       hangin      風の強い    windy               Mahanginon adlaw
                                                        padayon usa ka
                                                        semana.
 hangol         hangul      貪欲、欲深   greedy              Hangol kaayo ug
                                                        manggang hilaw si
  hangop         hangup        抱く、喜んで迎       embrace
                               える
  hangos         hangus        息切れ、喘ぐ        pant              Naghangos si Anne
                                                               gikan nagdagan.
  hangpanay      hangup        抱き合う(歓迎し welcome and
                               て)       embrace each
                                        other
  hangtod        hangtud       ~まで      till, until            Hangtod sa sunod
                                                               natong panagkita.
  hangtod sa hangtod
                  hangtud      いつまでも         forever           Hangtod sa hangtod
                                                               akong gugma kanimo.
  hangturan      hangtud       最後、限界    terminal, limitation
  hangus         hangus        息切れ、喘ぐ   pant, wheeze
  hangyo         hangyu        依願する、頼む ask, request          Mihangyo siya nako
                                                             nga mouban sa Manila.
  hangyo-lubo    hangyu lubu   拒否できない頼 request that
                               み        cannot be turned
  hanig          hanig         上掛け      bed cover, mat
  haniti         haniti        熟練       expert               Haniti na siya sa
                                                             pagluto.
  han-ok         han-uk        押込む      jam, compress,
                                        pack
  hansak         hansak        刺す       stab
  hantak         hantak        コイン賭博    toss coin
  hantok         hantuk        ジャックポット、 jackpot, marry into
                               大当たり、玉の the purple
  hapa           hapa          輿
                               うつ伏せになる lie prone, lie on     Gimandoan ang mga
                                        one's stomach,       tawo sa paghapa ug
                                        prostrate            gihulga nga pusilon kon
                                                             molihok.
  hapag          hapag         ざる、籠     basket
  hapak          hapak         打つ、叩く    strike, hit, beat    Ayaw panghapak sa
                                                             imong anak.
  hapas          hapas         油を塗る     grease
  hapaumod       umud          顔から突っ込む fall face first
  hapaw          hapaw         かすめる、すくう skim
  hapay          hapay         ぺしゃんとする、 comb, bend over
                               平らに曲げる、 flat
                               髪を撫で付ける
  hapdos         hapdus        しみる、ひりつく sore, painful        Nagkahapdos sa akong
                                                             samad nga karaan ang
                                                             habig mo.
  hapin          hapin         表装する、表紙 book cover, cover Ayaw gisia ang hapin
                                                             sa nang libro.
  hapit          hapit         立ち寄る     drop by              Akoy mohapit niya sa
                                                             ila.
  hapit          hapit         殆ど       almost, nearly       Hapit tanang mga
                                                             dahon nag-ilis sa ilang
  haplas         haplas        塗る(油を)   grease, dab
s Hapon          japon         日本人、日本   Japanese, Japan Hapon ko.

  hapon          hapun         午後            afternoon         Sa hapon nalang ko
                                                               molakaw.
s hapones        japones       日本人(男)        Japanese (male) Nindot ug batasan ang
                                                               Hapones.
s haponesa       japonesa      日本人(女)        Japanese (female) Puti kaayo ang
                                                               Haponesa.
  hapos          hapus         鞭             quirt, whip
  hapsay         hapsay      秩序だった、整 orderly, neatly          Hapsay kaayo ang mga
                             理された、きちん                         bata nga ning klase.
                             とした
  hapuhap        hapuhap     さする、愛撫する caress, fondle,        Unya iya kong gigakos
                                      stroke                 ug gihapuhap ang
                                                             akong likod.
  hapyod         hapyud      こする、軽くたた dab, stroke in one Iyang gihapyod ang
                             く            direction          nagum-us niyang
  hapyoron       hapyud      さする、愛撫する caress                 Hapyoron tika para
                                                             mahuwasan sa kalagot.
s hara           jarra       ガラスの壷        jar
  harag          harag       斜めの          oblique, tilt
s harana         jarana      セレナーデ        serenade, ballads,
                             ←Sp.jarana浮か merrymaking
                             れ騒ぐ
  harang         harang      邪魔する、妨害 block, confront
  harang         harang      供物           offering
s hardin         jardin      園            garden             Daghan ug maanindtot
                                                             na bulak ang hardin.
s hardinero      jardinero   庭師           gardener
  hari           hari        王様           king               Si Jisus ang hari sa
                                                             mga hari.
  hari           hari        背中から落ちる
  harianon       hari        王様の          kingly
s harina         harina      粉、小麦粉        flour              Pagdala ug harina.
  harong         harung      対決           confront, face-off
  haros          harus       全勝する         take all           Siya ang nangharos sa
                                                             tanan daog.
  haruhay        haruhay     快適な          cozy
  hasa           hasa        研ぐ           whet
  hasi           hasi        脅す           threaten
s hasienda       hacienda    植林、農園        plantation         Ikaw na karon ang tag-
                                                             iya sa hasienda.
  hasirilsiril   siril       必死で探す、駆 look for frantically
                             けずり回る
  haska          haska       まさに          very               haskang pordoya
  hasmag         hasmag      襲う           attack             Nikalit lang ug hasmag
                                                             ang iro ngadto sa bata.
  hasohaso       hasu        抜き差し         push and pull
  hasol          hasul       嫌がらせる、苛 harass, hassle,
                             める、お邪魔様 vex
                             、煩わせる
s hasta          hasta       ~まで、さえ       till, until        Brutus, hasta ka!
  hasula         hasul       ⇒hasol       harass
  hata           hata        フェイント、見せ feint
                             かける
  hataas         taas        高い           high
  hatag          hatag       与える、やる、贈 give, gift             Naghatag ka nako'g
                             り物                              mahal nga butang.
  hataw          hataw       ちょっと現れる appear
  hatay          hatay       やせ細る
  hatod          hatud       案内する、連れ lead, guide, bring, Palihug ko ug hatud sa
                             て行く、持ってい give                   libro.
                             く
s hatsa          hacha       斧            axe                hait nga hatsa.
  haum           haum        似合う(服が)      fit dress
  hawa           hawa        立ち去る、退く、 retire, depart         Kanus-a ka mohawa?
                             離れる
  hawak         hawak         腰             waist                Gamay kaayo ka ug
                                                                 hawak.
  hawan         hawan         剥き出し          bare, bald
  hawanan       hawanan       居間、ホール、       living room, hall,   Adto ta mag-istambay
                              玄関            park                 sa hawanan.
  haw-ang       haw-ang       空の            empty                Kini ang lugar nga haw-
                                                                 ang.
  haw-as        haw-as        荷降ろし、水から unload, discharge,
                              上がる       get ashore
  hawid         hawid         掴む        grasp, hold          Paghawid sa imong bag
                                                             nga may sulod nga
                                                             kuwarta.
  hawod         hawud         一番上、優勝者 champion, winner, hawud og salabutan
                                        best
  hawodhawod    hawud         最高地位者とし act as superior
                              て振舞う
  hawot         halwut        粘っこい、引張り tensile, sticky,
                              強い、なめらか mellow music
                              な音楽
  haya          haya          埋葬        interment, burial
  hay-ad        hay-ad        大の字に倒れる lie flat, sprawl
                              (武器を持って)
  hayag         hayag         日光、明るい    sun light, clear,    hayag sa adlaw; Hayag
                                        bright               kaayo karong gabiona
                                                             kay bulanon.
  hayahay       hayahay       心地よい、慰め、 comfortable, cozy Gusto ko ug hayahay
                              快適                             nga kinabuhi.
  hayan         hayan         多分、殆ど     likely, that's why
  hayang        hayang        仰向け       face on, supine      Nanghayang nga
                                                             natulog si Roel.
  hayhay        hayhay        吊るす       hang
  hayhayan      hayhay        物干し綱      clothesline
  haylo         haylu         そそのかす     inveigle
  hayop         hayup         動物        animal
e hayskol       high school   高校        high school
s henerasiyon   generacion    世代        generation
s hepe          jefe          長、頭、首長    chief, captain       Napusilan ang hepe sa
                                                             kapulisan.
s heredero      heredero      跡取り、相続人 heir                   bugtong heredero
  hi-           hi                      denoting
                                        "casualness" of
                                        happening or
                                        action. It goes with
                                        na-ma-.
  hiabut        abut          到着        arrival
  hiagom        agum          苦しむ       suffer
  hiaguman      agum          結果、苦い経験 result, outcome,       Mao kini akong
                              をする、教訓を get a lesson           nahiaguman sa
                              得る                             paningkamot.
  hiay          hiay          垂れ下がる     droop
  hibalag       balag         出くわす      encounter
  hibalo        hibalu        知っている     know                 Nakahibalo ko sa imong
                                                             sikreto.
  hibat         hibat         やぶにらみの、 cock-eyed, cross-
                              捻じ曲がった    eyed, distort
  hibaw-an      hibalu        知っている⇒hib know
                              alo
  hibawo         hibalu      知っている⇒hib     know
                             alo
  hibilin        bilin       残される          be left
  hibulong       bulung      不思議に思う、       wonder              Nahibulong ko ngano
                             いぶかる、怪し                           nasuko siya.
s hideskubrihi   descubrir   む
                             発見            discover
  hidhid         hidhid      ポマード          pomade, oil
  hidlaw         hidlaw      恋しい、寂しい       miss, long,         Gihidlaw ko pag-ayo
                                           homesick            nimo.; Gihidlaw ka
                                                               nako?
  higal          higal       助平な           lecherous
  higala         hagala      友、友達          friend              Ang higala sa panahon
                                                               sa kalisod maoy higala
                                                               nga tinood.
  higalam        galam       味をしめる、慣れ accustom, taste
                             る        blood
s higante        gigante     巨大、巨人    giant                    Higante gyud ang
                                                               Christmas tree sa
                                                               gawas.
  higawad        gawad       がっかりする、落 disappointed,
                             胆、否定       deny
  higayon        gayun       機会、時、一方 chance,                   Tagai ko ug higayon sa
                                        opportunity, while     pag-usab.
  higayuna       gayun       その時⇒higayo then                   Bata pa man ko
                             n                                 niadtong higayuna.
  higda          higda       横たわる       lie down               Naghigda siya sa
                                                               bangko.
  higdaan        higda       寝台            bed
  higdaanan      higda       ベッド、寝台        bed, bedroom        Limpyo kaayo kining
                                                               higdaanan.
  higmata        mata        起きる           wake up
  higop          higup       啜る⇒higup      sip, drink          naghigop og kape
  higot          higut       結ぶ            knot, string, tie   Ihigut ang balloon sa
                                                               bangko kay basin ug
                                                               makalupad na.
  higpit         higpit      きっちりした、窮      tight, strict
                             屈な
  higugma        gugma       愛する、恋する       love                Nahigugma ko nimo.
  higup          higup       吸う            sip, suck
  higut          higut       ひも、なわ、結ぶ      string, rope, knot,
                                           tie
  higwaos        higwaus     不安な、心配、       uneasy, anxious
                             切望
  hiilhan        ilhan       知られている⇒il known
                             a
  hikalimot      limut       忘れる⇒limot forget                  Hikalimti na lang ang
                                                               akong giingon. ;
                                                               Hikalimti ako ayaw.
  hikap          hikap       触る、触れる        touch               Ayaw hikapa ang
                                                               kuryente.
  hikaplagan     kaplag      発見            discovery
  hikaw          hikaw       無視、拒否         neglect, refuse,    Wala gyud maghikaw
                                           hesitate            siya sa ako sa dihang
                                                               nangayo ko ug
                                                               panabang.
  hikawan        hikaw       けちな、拒否す       greedy, selfish,
                             る             deprive others
  hikay          hikay       準備する          prepare
hiklad       hiklad     展示する、ひろ        display, spread
                        げる             out
hikling      hiklin     横に置く、棚上        push aside, take
                        げ、陰に隠れる        refuge
hikog        hikug      自殺             suicide
hiktin       hiktin     せまい、窮屈な        narrow
hikut        hikut      結ぶ             bind, tie
hikyad       hiklad     展示する、ひろ        display, spread    Nahikyad niya ang
                        げる             out                iyang libro ug
                                                          notebooks sa ibabaw
hilabi       labi       もっとも           most, especially   Gimahal nako akong
                                                          mga anak hilabi na
hilabihan    labi       非常に            very, extraordinary
hilabot      labut      干渉する、おせ        meddle, interfere Ayaw panghilabot sa dili
                        っかい⇒hilabut                        imoha.
hilabut      labut      邪魔する           interfere, meddle
hilabwan     labaw      しのぐ、越える        by-pass, surpass
hila-hila    hilahila   なめくじ           slug, snail
hilak        hilak      泣く             weep, cry           Nihilak ang bata nga
                                                           nawala iyang sapatos.
hilam        hilam      手探り            fumble
hilamhilam   hilam      手探りする          fumble, grope
hilam-os     hilam-us   洗顔、顔を洗う        wash face,          Naghilam-os ko sa
                                       cleanse face        akong nawong.
hilan        hilan      遮断された、隔        secluded
                        離された
hilanat      hilanat    熱、熱のある、体 fever, with fever        May hilanat ka ba? Oo,
                        温の高い                              taas kaayo.
hilang       hilang     まばらな     thin, sparse
hilansang    lansang    釘づけになる⇒l rivet, glue              Ang mga mata ni Ora
                        ansang                            didto mahilansang kang
                                                          Arturo.
hilantan     hilanat    熱のある、風邪        fever, cold
                        をひく ⇒hilanat
hilap        hilap      感情を覚える、        feel, heart break? gihilap sa kaluoy
                        感ずる
hilas        hilas      汚らわしい、         nasty
hilasan      hilas      汚らわしい、         nasty
hilaw        hilaw      生の、未熟な         raw, unripe        Ang mga Hapones
                                                          nagkaon sa hilaw nga
                                                          isda.
hilawas      lawas      性交       sex, sexual
                                 intercourse
hilig        hilig      傾く、傾向がある tend, incline,           Hilig kaayo ang
                                 favorite                 Hapones sa isda nga
                                                          hilaw.
hiling       hiling     診断する           diagnose
hilis        hilis      溶かす、消化す        melt, digest,      para mahilis dayon ang
                        る              dissolve           mga gikaon
hilisan      hilis      消化する           digest             Nagsakit ang tiyan ni
                                                          Karl tungod kay wala
                                                          kahilisi sa iyang gikaun
                                                          nga anagon.
hilisgutan   hisgut     話題、テーマ         theme, topic       Ang paghimo ug
                                                          ginagmay nga negosyo
                                                          ang hilisgutan karon sa
                                                          miting.
hilit        hilit      郊外、はずれ         outskirt
 hilo         hilu       毒、毒液          poison, venom        Adunay klase sa bitin
                                                            nga grabe ug hilo, ug
                                                            makamatay dayon kung
                                                            mapaakan ka.
 hilo         hilu       縫い糸        thread
 hilom        hilum      寡黙な、静かな reticent, quiet,           Hilom na!
                                    silent
 hilomon      hilum      静かな⇒hilumo quiet
 hilot        hilut      n
                         揉む、揉み直す massage                    Plihug ko ug hilot sa
                                                            akong abaga.
 hilumon      hilum      静かな、無口        quiet, silently      Siya hilumon kaayo, dili
                                                            man lang kamao
                                                            mobuka sa iyang baba.
 hilwas       hilwas     安全な      safe, immune
 himabaye     baye                womanizer,
                                  playboy
 himakak      bakak      隠す、裏切る   belie
 himakayon               新月に向かう月? moon?                     外れる
 himalatyon   matay      臨終の      dying
 himaldi      palad      運を読んでもらう fortune read              Human siya kahimaldi,
                                                            naghingari lang syag
                                                            hinuktok.
 himalitan    palit      買い物好き         popular, shopper
 himamat      himamat    会う            meet, encounter      Diin nimo siya
                                                            ikahimamat.
 himan        himan      道具、器具         tool, device,
                                       appliance
 himangno     mangnu     薦める、促す、       advise, exhort,      Masubsob ang
                         気付かせる         reprove, remind      pahimangno sa babaye
                                                            ngadto sa lalaki.
 himangod     himangud   無視される、傷 feel slighted
                         付く(心が)
 himas        himas      さする、愛撫する caress
 himatiis     batiis     足を洗う     wash legs                 Manghimatiis ko una
                                                            matulog.
 himatikdan   matikud    注意、注目         notice, aware        Ako siyang himatikdan
                                                            nga ~.
 himatyon     matay      臨終の⇒himalat   dying
                         yon
 himaya       himaya     神の王国、栄光  kingdom, glory,
                         、歓喜、至福   bliss
 himbis       himbis     うろこ      scales
 himi         himi       汚れた、泣き虫  nasty, dirty,
                                  crybaby
 himili       pili       選り好みする⇒p choosy                    Himili-an sila.
                         ili
s himnasyo    gimnasio   体育館、ジム   gymnasium
  himo        himu       行う、する    do, act, make             Kung mahimo ayaw
                                                            kasuko.
 himoon       himu       ⇒himuon       ⇒himuon
 himsog       himsug     丈夫な、がっしり      sturdy, robust       Himsug nga pagkabata
                         した                                 si Jore.
 himugso      bugsu      出産            parturition, birth
 himulag      bulag      別離            separate, apart      Mahimulag sa iyang
                                       from                 mga ginikanan ang mga
                                                            anak panahon nga kini
                                                            magtukod ug iyang
                                                            kaugalingong pamilya.
  himulbulan   bulbul      羽をむしる        pluck, pull          gihimulbulan ang
s himulso      pulso       脈をとる         feel pulse
  himungaan    bunga       めん鳥          hen
  himungahon   bunga       繁殖する         proliferate
  himuntod     puntud      上に乗る、乗り      surmount
                           越える
 himuntog      buntug      位置する、置か      be set, placed       Apan nakugang siya sa
                           れる                                paghimuntog niya sa
                                                             sala.
 himuon        himu        すること         doing                Daghan ko ug himuon
                                                             karon.
 himuot        buut        気に入る、満足      please               Nahimuot ko anang
                           する、良しとする                          tawhana.
 himusak       pusak       一杯になる、花      come in
                           開く           abundance
 himutang      butang      位置する         located, placed
 himut-ok      but-uk      びっくりして、口     dumbfounded
                           が利けない
 hin-          hin         ~中毒 ~好き      addict, like to do
                                        st.
 hinabang      tabang      助力、援助        help                 Mangayo me ug
                                                             hinabang sa patay.
 hinabi        tabi        インタビューする interview, talk          Akong nahinabi ang
                                    about                    nangawat sa usa ka
                                                             tindahan.
 hinabo        tabu        起きる、出来事 occur, happen             not common⇒hitabo
 hinabol       habul       織物の、織られ textile                   not common
                           た
 hinagan       dagan       愛走家、走るの running enthusiast Ang bata hinagan
                           が好きな人⇒da                   kaayo, bisan suguon sa
                           gan                        pagpalit ug bisan unsa
                                                      hinagan.
 hinagdan      hagdan      台地、高台       terrace
 hinagiban     hinagiban   刃物、武器       weapon         Gidili ang pagdala ug
                                                      hinagiban sa sulod sa
                                                      bar.
 hinagkanay    hagkan      キスしあう⇒hagk kiss each other
                           an
 hinaharap                             future         not common
 hinali        dali        せく、急ぐ、急な rush
 hinam         hinam       強く望む        desire
 hinambog      hambog      気取り歩き⇒ha strut
                           mbog
 hinamhinam    hinam       切望する、~し hanker, anxious, Naghinamhiam ko sa
                           たがる         anticipate     pag-abot nimo. ;
                                                      Gahinam-hinam na
                                                      kaayo ko sa resulta sa
                                                      bar-exam.
 hinam-is      tam-is      甘味、デザート sweet, dessert
 hinanali      dali        突然⇒hinali   suddenly
 hinan-aw      tan-aw      傍観者         onlooker
 hinan-ay      han-ay      連続の⇒han-ay serial
 hinanduraw    handuraw    架空の、想像上 ideal, imaginary
                           のこと⇒handura
                           w
 hinanggaw     hanggaw     馬鹿らしい、アホ stupidity
                           クサ
  hinangop     hangup    喜ぶ、満足、憧 pleased, look          Nahinangop kaayo ko
                         れる         forward, miss       sa akong manghod.
  hinangyoan   hangyu    値引き⇒hangyo discount            Pilay hinangyoan nga
                                                        imong ihatag niining
                                                        relo?
  hinanok      hinanuk   熟睡する          sound sleep      Tingali nahinanok na
                                                        sila sa ilang kama.
  hinaot       hinaut    望む            wish             Hinaot pa unta kita
                                                        hangtod sa hangtod.;
                                                        Maghinaut ko nga
                                                        maayo ang imong
                                                        panglawas.
  hinapay      hapay     梳かす、くしけず      comb             Gihinay niya
                         る                              paghinapay iyang
  hinapon      hapun     日本語⇒Hapon     Japanese
  hinapos      tapus     一番最後の⇒ta      final, end
                         pos
  hinatag      hatag     貰い物、恩恵⇒       bounty
                         hatag
  hinaw        hinaw     手を洗う        wash ones hands
  hinawat      dawat     受領⇒dawat    receipt
  hinaway      away      批判的、意地悪     critical, dislike Nahinaway ko sa imong
                         い、嫌い⇒away                     baho, bahong bino.
  hinawayon    away      意地悪い        spiteful, nasty
  hinay        hinay     し続ける        keep doing        Nganong naghinay ka
                                                       na lang og katulog
  hinay        hinay     ゆっくり、遅い     slow, gradually   Hinay sa pag-drive.
  hinayak      hinayak   無意味に続ける abrupt,
                         、し続ける、やり unwillingness to
                         抜く、乗りかかっ stop
                         た船
  hinayan      hinay     のろま         laggard
  hinayhinay   hinay     少しづつ続ける
  hinayon      hinay     実行する、やり push through          Mahinayon ta ug lakaw.
                         抜く
  hinayon      hinay     怠け者         slowpoke
t hindi                  tagalog いいえ not
                         dili
  hindik       hindik    きちんとした      neat, orderly     Hindika ang kuwarto
                                                       kay nagkalamukat lang.
  hing-        hing      しやすい、好む, prefix with
                         意味の接頭語 meaning of apt to
  hingadye     adye      信心深い        devout
  hingal       hingal    息切れ、喘ぐ      pant
  hingalan     ngalan    指名する        specify, nominate
  hingangha    ngangha   驚く          surprised         Nahangha siya 'Ngano
                                                       man?'
  hingaon      kaun      好きな食べ物、 be fond of eating Hingaon kog mga
                         大好き                           prutas.
  hingapin     kapin     たっぷり、惜しみ lavish, profuse
                         ない
  hingawa      hingawa   心配する、不安 wonder, worry
                         に思う
  hingawat     kawat     盗癖⇒kawat    kleptomaniac
  hingaway     away      喧嘩っ早い       pugnacious
  hingbangon   bangun    起き上がる⇒ban arise
                         gon
  hingi        hingi     ねだる、頼む      beg, ask
hingilin      hingilin    追放する          banish, deport,    Siya ang nanghingilin
                                        exile, ostracize   nako.
hinginlan     hingilin    追放する          expel, leave,      Gihinginlan nako akong
                                        abandon, deport    barumbadong manghud
                                                           sa among balay.
hingkod       hingkud     成熟する          mature             Ang iyang kaagi maoy
                                                           hinugdan nga siya
                                                           nahingkod.
hinglayas     layas       ⇒layas        flee, run away     Kagahapon pa siya
                                                           hinglayas.
hingos        hingus      嗅ぐ、クンクンす sniff, breathe
                          る
hingos        hingus      吸込む、吸入   inhale, breathe
hingpit       hingpit     完全な      complete, entire,
                                   total
hingsayran    sayud       知られている   known                   Didto nako hingsayran
                                                           ang tanan.
hingtungdan   tungud      対象物、関係者 object, affected,
                                     stakeholder
hingusgan     kusug       強要、強化      enforce
hingusog      kusug       精一杯の(速さ、 do with all eforts
                          強さ)
hinigayon     gayun       散発的な       sporadic,
                                     occasional
hinigugma     gugma       恋人⇒higugma sweetheart            Siya ang akong
                                                           hinigugma.
hinikawan     hikaw       欠けた、惨めな、 devoided,               Kani-adto hinikawan
                          必要なものがな deprived                 kami sa tanan.
                          い
hinikay sa    hikay       ~による      by, according to   not common
hiniktan      hikut                 leashed, tethered
hinimo        himu        製の、になる    become, made       Hinimo kini sa usa ka
                                                       tawo.
hininangup    dangup      ありがたい、歓迎 welcome
                          できる
hininginlan   hinginlan   見捨てられた⇒ outcast              Hininginlan siya sa ilang
                          hinginlan                    panimalay.
hiniusa       hiusa       統一、統合され unified
                          た⇒hiusa
hinlo         hinlu       清潔な、きれい clean, neat,         Hinloi imong kamot.
                          にする、きちんと orderly, wash
                          する
hinog         hinug       熟した       ripe               Hinog na ang mga
                                                       saging.
hinok         hinuk       こっそり~する stealthily
hinol         hinul       探し歩く      touch, find, grope Wala sila'y nahinol.
hinolhinol    hinul       手探りする     grope, search
                                    around
hinonoa       hinunua     その代わり、しか instead, however,
                          しながら、それど on the contrary
                          ころか
hinubig       tubig       水を良く飲む人 water drinking
                          ⇒tubig    lover
hinuboan      hubo        欠乏        devoid, destitute
hinugon       hinugun     惜しむ       regret, feel pity
  hinuklog      hinuklug    身にしみる、気      regret, know,      Nahinuklog siya sa
                            がつく          realize            kahinanali sa iyang
                                                            nabuhat sa iyang
                                                            asawa.
  hinuktuk      tuktuk      思案、思索する      speculate, ponder, Naghinuktuk ko tungod
                                         mull               sa problema.
  hinulagway    hulagway    絵で描いた        pictorial
  hinulaman     hulam       借りた⇒hulam    borrowed           Hinulaman ko kini sa
                                                            akong amiga.
  hinulgaan     hulga       ゆすり金、恐喝      blackmail,
                            による金⇒hulga   intimidation money
  hinulsul      hinulsul    悔いる(罪を)      repent
  hinulti       sulti       おしゃべりな       talkative,
                                         loquacious
  hinuluman     hulum       浸出液          infusion
  hinumdum      dumdum      覚える、思い出      remember,          Nahinumdum ko sa
                            す            memorize           imong gisulti.
  hinungaw      hungaw      水蒸気          vapor              Baho ang hinungaw sa
                                                            kanal.
  hinungaw      hungaw      結果           result, affect
  hinungdan     tungud      原因、理由        reason, cause,     Sultii ko sa hinungdan.;
                                         motive             way hinungdan
  hinungdanon   tungud      大事な          important          Pagbantay sa mga
                                                            hinungdanong papels.
  hinuon        nuun        その代わり、しか     instead, however, Ayaw pagsinggit,
                            しながら         rather             paghilum hinoon.
  hinuoy                                 there is           hinuoy higayon
  hinuyohoy     huyuhuy     そよ風          breezing           hinuyuhoy sa hangin
  hiphip        hiphip      買収する         bribe, buy
  hipi          hipi        潜む、隠れる       lurk
  hipli         hipli       避ける、道を避      move out of the
                            ける           way, dodge
  hiplos        hiplus      過ぎる、すり抜け     elapse, loose
                            る
  hipno         hipnu       一杯にする、満      fill up
                            たす
s hipokrita     hipocrita   偽善者          hypocrite
  hipon         hipun       pasayan エビ   shrimp
  hipos         hipus       取っておく、集め     keep, save, collect   Akong gihipos tanan
                            てまとめる        and arrange           butang imong gihatag.
  hirada        hirada      不成功、罹災       victim, fail
  hiram         hiram        =hilam手探り   grope =hilam
  hirig         hirig       斜めの          oblique
  hirit         hirit       カードを引く       draw, find a          Mohirit pa jud si Raul
                                         chance                maskin ug minyo na
                                                               siya.
  hisabti       sabut       理解する         understand            Wala ko ikaw hisabti.

  hisagmuyo     sagmuyo     がっかりする
  hisakop       sakup       属する          pertain
  hisalang                               astray
  hisgot        hisgut      話し合う、議論      discuss               Naghisgot kami bahin
                                                               sa tulis kagabii.; Di na
                                                               ta maghisgot niana.
  hisgutan      hisgut      前述の          mentioned             nahisgutang shop
  hiso          hisu        ポマード、髪油      pomade, oil
s Hisus         Jesus       イエスキリスト      Jesus
  hitabo      hitabu     出来事、おきる     happening,          Sultii ko sa nahitabo.
                                     happen, occur
  hitakda     takda
  hitala      tala       書かれた        written, recorded   Ang mga panghitabo
                                                         karon nga krisis sa
                                                         kalibutan nahitala na sa
                                                         Balaang Kasulatan.
  hitalay     talay      上流階級、列強     upper class
                         、属する
  hitangka    tangka     出くわす        encounter
s hitano      gitano     ジプシー、流浪     gypsy
                         の民
  hithit                 煙草を吸う       smoke
  hiting      hiting     目一杯になる      extremely full
  hitingala   tingala    驚く、驚異       wonder
s hitsura     hechura    形           form, feature,      Unsa iyang hitsura?
                                     appearance
  hiubos      ubus       心が傷つく、感     hurt, offended
                         情を害する
  hiusa       usa        一体化する、一 unite                   Naghiusa kami sa
                         緒になる                            kalinaw sa katilingban.
  hiuyon      uyun       適合する、順応 adjust, conform,        Nahiuyon ko sa imong
                         する、同意する agree                   hunahuna bahin sa
                                                         gugma.
  hiwa        hiwa       切る、スライスす cut, slice             Ako ang naghiwa sa
                         る                               karne.
  hiwahiwa    hiwa       細切れにする   cut, mince             Akong gihiwahiwa ug
                                                         ginagmay ang karne.
  hiwasa      hiwasa     不安な、落ち着 uneasy, restless        Naghiwasa ko sa akong
                         かない                             kama.
  hiwatig     hiwatig    伸びをする   stretch oneself         Naghiwatig kadtong
                                                         iring.
  hiwi        hiwi       曲がる、ゆがむ、    deform, pervert,    Hiwi ang iyang gibuhat
                         歪んだ         distort, crooked    nga linya.
  hiwid       hiwid      背伸びする、身     stretch, shrug      Nanghiwid ko
                         体を伸ばす                           pagkahuman ug
  hiyad       hiyad      のたくる        writhe              Naghiyad ang lawas ni
                                                         Christy sa kasakit.
  hiyak       hiyak      ひび割れる、腹 get a chasm, pull
                         を引っ込める  in the stomach
  hiyas       hiyas      美徳      virtue, jewelry,        Ang pagkamakugihon
                                 attribute               ang hiyas nga akong
                                                         gipangita sa usa ka
                                                         lalaki.
  hiyod       hiyud      搾り出す、真っ     stretch, squeeze
                         直ぐに絞る
  hiyos       hiyus      ガスを抜く、しぼ    shrink
                         む
s homiliya    homilia    説教          homily
  honghong    hunghung   囁く          whisper             Nihonghong siya
                                                         kanako.
  hoyuhoy     huyuhuy    そよ風         breeze              Ang hoyuhoy sa hangin
                                                         sa BBC bugnaw ug dili
                                                         hugaw, mao nga mas
                                                         maayong magbakasyon
                                                         didto.
 hubad         hubad        訳す、解読する translate, interpret Kahibalo ka mohubad
                                                           sa Hinapon ngadto sa
                                                           Binisaya?
 hubag         hubag        腫瘍、こぶ、腫 abscess, swell,        Dako ang hubag sa
                            れ           boil               bata.
 hubak         hubak        喘息          asthma
 hubas         hubas        洪水が引く、沈 subside                Nihubas na ang tubig
                            下する                            sa baha.
 hubasanan     hubas        排水路         drainage           Gilimpyohan na namo
                                                           ang hubasanan.
 hubit         hubit        表わす         describe, portray dili mahubit sa pulong
 hubo          hubu         裸、脱ぐ        nude, naked,       Gusto ko mopintura
                                        undress            nimo naghubo tanan.;
                                                           hubo ug sinina
 huboan        hubu         脱がす、裸にす undress, strip         Ako siyang gihuboan. ;
                            る                              Iya akong gihuboan.
 hubog         hubug        酔っ払い、酔っ drunk                  Ayaw paghubog.
 huboghubog    hubug        た
                            よっぱらった、千 tipsy, drunk          Ayaw paghuboghubog.
                            鳥足の
  huboy        hubuy        こぶ、腫れ       node, bump
  huboyhuboy   hubuy        ぽちゃぽちゃ      plump
  hudas        hudas        裏切る、だます betray, traitor
  hudlat       hudlat       脅してみせる      threat
s hudno        horno        焼く、オーブン roast, oven            Gihudno ang tostado.
s hudnohan     horno        オーブン        oven
s hudyaka      juerguear    お祭り騒ぎ       merriment, revelry
  hugas        hugas        洗う          wash               naghugas ug plato;
                                                           Hugasan nako ang mga
                                                           plato.
 hugasan       hugas        流し⇒panghuga sink               Naay daghang
                            san                            hugasunon sa hugasan.
 hugasanan     hugas        洗面所         lavatory
 hugaw         hugaw        汚物、汚れ、汚 filth, dirt, foul,     Ilabay kanang hugaw.
                            す、下肥        manure
 hugaw         hugaw        汚い          dirty              Hugaw kana imong
                                                           gikuptan.
 hugis         hugis        形           shape
 hugka         hugka        緩んだ         lax, loose, slack  not common
 hugna         hugna        幕(劇の場)、回 scene, round          unang hugna
 hugno         hugnu        殲滅する        overthrow,         Nahugno ang among
                                        collapse, crumble karaan nga balay sa
                                                           miaging linog.
 hugo          hugo         やせ衰える       thin, fragile,     Nihugo ko tungod sa
                                        emaciated          sakit.
 hugong        hugung       ブーンと音する hum
 hugonhugon    hugonhugon   うわさ、話し合う rumor, talk           Naghugonhugon akong
                                                           mama sa pagpatukod
                                                           ug balay karong Enero.
 hugop         hugup        集まる、集中す concentrate,
                            る           converge
 hugot         hugut        はりつめた、きっ tight, tightly, taut Hugot kaayo ang iyang
                            ちりと、ぎっしり                       pantalon.; Ayaw ihugot
                            詰めた                            paghigot.
 hugoy         huguy        仲間          pal
 hugoyhugoy    huguy        楽しみ、大騒ぎ joy                    nakighugoy-hugoy
 hugpa         hugpa        降りる、とまる     alight, stop,
                                        descend
 hugpong        hugpung        群れになる        cluster, group,       Gugma ang
                                            flock                 naghugpong sa mga
                                                                  anak ug ginikanan.
 hugtanon       hugut          張り詰めた        tightly
 hugupan        hugup          集める、集った      gathered              Adto gyud ipahimutang
                                                                  sa lugar nga hugupan
                                                                  sa daghang mga tawo. ;
                                                                  Hugupan nato ug
                                                                  trabaho aron madali ug
                                                                  human.
 hugyaw         hugyaw         騒動、どよめく      tumult, roar
 hukas          hukas          裸の           naked                 Hukas ang lalake nga
                                                                  akong nakita.
 hukasan        hukas          脱がす、裸にす      strip                 Hukasan una ang bata
                               る                                  sa dili pa maligo.
 hukbo          hukbu          軍            army
 hukdong        hukdung        しゃがむ、頭を      hunker, recline
                               抱える、もたれる
 hukhok         hukhuk         搾取する、騙し      cheat, wangle,        Gihukhok lang anang
                               取る           swindle               bayhana ang kwarta sa
                                                                  imong lolo.
 hukman         hukum          宣告する⇒huko condemn, judge           Hukman na karon ang
                               m                                  sad-an.
 hukmanan       hukum          裁判所       court, jury              Dad-on ta kining
                                                                  hitaboa sa hukmanan.
 hukom          hukum          宣告する(罪の) condemn, judge,           hukom og sala; Ayaw
                               、裁く、決心   decision                  paghukom sa usa ka
                                                                  tawo.
 hukot          hukut          皮ひも、動物を leash                      Nawala ang hukot sa
                               つなぐひも                              iro.
 hulab          hulab          ほらをふく    boast
 hulabon        hulab          虚偽の、嘘つき mendacious,
                                        boastful
 hulad          hulad          コピー、移す、注 copy, transcribe,         Nahulad nanimo ang
                               ぐ        pour                      mga dokumento?
 hulagway       bulad dagway   写真、絵     picture, portrait         Maayo pagkakuha ang
                                                                  imon hulagway.
 hulam          hulam          借りる          borrow                Mohulam ko ug libro.
 hulat          hulat          待つ           wait                  Naghulat ko sa imong
                                                                  pagbalik.
 hulaw          hulaw          旱魃、日照り       drought               Nihit ang pagkaon
                                                                  panahon sa hulaw.
 hulbot         hulbut         抜け出る         pull out, extricate
 hulbothulbot   hulbut         引き出す         push and pull,
                                            extricate
 hulga          hulga          脅す、脅迫        threaten, threat      Iya kong gihulga nga
                                                                  pat-yon.
 hulhog         hulhug         甘言、おだてる、 wheedle, cajole,          Ayaw ko hulhogi aron
                               なだめる     coax                      motuo ko nimo.
 hulhul         hulhul         吠える(犬が)  yelp                      Nadungog ko ang
                                                                  hulhul sa mga iro gabii.
 hulip          hulip          置き換える、修      replace, patch,       Gikuhaan siya sa Dios
                               復する          renovate              ug gusok ug gihulipan
                                                                  niya kining unod.
s hulma         forma          形、体型         form, shape,          Naghulma kami ug
                                            figure                lingin pinaagi kupot sa
 hulma          hulma                       mold, take form
  hulmahan     hulma                     mold, casting        Mao kini ang hulmahan
                                                              sa pagbuhat ug baso.
s hulmigas     hormiga      蟻            ant                  Gipaak ug hulmigas
                                                              ang akong anak.
  hulog        hulug        落ちる、落とす      fall, drop           Nahulog ko sa
                                                              hagdanan.
  huloghulog   hulug        分割払い、月賦 installment               Nagbayad ko sa among
                                                              telebisyon pinaagi sa
                                                              huloghulog.
  hulom        hulum        浸す           soak, immerse
  hulpa        hulpa        引込む          indent
  hulungawan   hungaw       通気孔          outlet, ventilator   Kinahanglan ug
                                                              hulungawan ang
                                                              kasilyas.
s Hulyo        Julio        七月           July                 Hulyo ang buwan nga
                                                              iyang natawhan.
  humabdos     mabdus       継子、義理の子 stepchild                 Iyang gipaeskwela ang
                            供                                 iyang humabdos.
  humablos     mabdus       継子、義理の子 stepchild
                            供
  humag        human ug     ⇒human  ⇒human                    humag ilis, miatubang
                                                              una kini sa
  human        human        終える          finish               Nahuman na ko sa
                                                              akong gihimong balak.
  human        human        あとで、~してか after                    Gibiyaan ko niya human
                            ら                                 sa tanan.
  humana       human na     終えた      finished                 Humana ang akong
                                                              gibuhat nga
  human-daan   human daan   出来合いの        ready-made           Mopalit ko ug senina
                                                              human-daan.
  humay        humay        稲、もみ         rice                 Humay ang ipakaon sa
                                                              bata dili mais.
  humayan      humay        水田           rice, rice field     Nasuya ako sa dagko
                                                              nilang kahumayan.
  humod        humud        濡れる          wet                  Nahumod ang iring kay
                                                              nahulog sa pond.
  humok        humuk        柔らかい、容易      soft, easy           Hatagi ko ug humok
                            になりやすい                            nga unlan.
  humol        humul        浸る       drench, soak
  humot        humut        匂う、香り    smell, be fragrant Humot kaayo kining
                                                        perfume.
  humudhumod   humud        湿った      moist
  humulhumol   humul        ふわふわの、毛 soft, fluffy
                            羽の
  hun-ag       hun-ag       白む、明るむ   turn white, clear, Mihun-ag ang iyang
                                     brighten           nawong sa kahimuot.
  hunahuna     hunahuna     意見、考え    opinion ,mind,     Daghan kaayo ko ug
                                     think              gihuna-huna sa gubat
                                                        sa Irak.
  hunas        hunas        引く、潮がひく、 ebb, ebb tide, low Hunas ang dagat karon.
                            干潮       tide
  hunat        hunat        必死でする、尽 exert, gesture
                            力、身振り
  hunaw        hunaw        手を洗う     wash ones hands
  hungaw       hungaw       洩れる、吹く、風 leak, blow, vent   Nakit-an nimo ang
                            邪                           hungaw sa hose?
  hungawan     hungaw       通気孔      outlet
  hungawanan    hungaw         通気孔、はけ口 outlet, vent             Magbutang jud ta ug
                                                                hungawanan sa baho
                                                                dinhi sa paktoriya.
  hunghonganay hunghung        囁き合う        whisper each         Kusog ra ang inyong
                                           other                hunghonganay.
  hungihong     hungihung      囁く、うわさ      whisper, rumor       Mihungihung siya nga
                                                                nahigugma siya nako.
  hungit        hungit         スプーンで食べ spoon-feed               Gihungitan ko sa akong
                               させる、飲ませる                         mama ug pagkaon sa
                                                                dihang duna koy sakit.
  hungkag       hungkag        空しさ、空虚      empty, vanity
  hungog        hungug         阿呆、馬鹿       idiot, simpleton     Hungog ka nga nituo
                                                                anang babayhana.
  huni          huni           音楽          music, melody        Nindot paminawon ang
                                                                mga huni niya.
  hunit         hunit          折れにくい、もろ    tough                Hunit kaayo ang imong
                               くない                              papa.
  hunlak        hunlak         投げ落とす       throw, fall
  hunong        hunung         中断する、止ま     interrupt, halt, stop Ayaw pahunong sa
                               る                                 imong trabaho.
  hunos         hunus          引き出し、殺す     drawer, kill          Kuhaa ang lapis sa
                                                                 hunos.
  hunsoy        hunsuy         煙管、パイプ      pipe                  Gipangita ni Lolo ang
                                                                 iyang hunsoy.
  hunulhunol    hunulhunul     冷たく柔らかい     cold and soft,        Hunulhunol ang kutson.
                                           cushioned
s Hunyo         junio          六月          June                  Gikan sa Hunyo tig-ulan
                                                                 hagtod Oktobre.
  huot          huut           窮屈、混雑       tight
  hup-an        hupu
  hupas         hupas          失効する        expire, stale        Ayaw pagkaon anang
                                                                hupas nga pagkaon.
  hupaw         hupaw          ため息         sigh                 Nakapanghupaw si Lita
                                                                nga nakahinumdom sa
                                                                gipamulong kaniya.
  hupay         hupay          あやす、なだめ     soothe, relieve,     Ang imong mga pulong
                               る、いやす       refresh              nakahupay sa akong
                                                                kaguol.
  hupo          hupu           這い隠れる、うず crouch
                               くまる
  hupong        hupung         豊富な      abundant                Hupong ang among ani
                                                                karong tuiga.
  hupot         huput          維持する        keep, hold, retain   Ikaw ang mohupot
                                                                niining yawe.
  huptan        huput          維持する        keep, hold, retain
s hurado        jurado         陪審員         judge, jury          Ako ang mipaila sa mga
                                                                hurado.
s huramentado   juramentado?   ぶち切れる、憑     run amok,
                               依した         possessed
s hurar         jurar          誓い          swear
  huros         hurus          突風、強風       gust
  hurot         hurut          消費する、使い     consume              Nahurot ang tanang
                               切る                               kong kwarta.
  huruson       hurusun        突発的な        gusty                Masinati nato karong
                                                                adlawa ang huruson
                                                                nga hangin.
  husay       husay       清算する    settle, liquidate,       Tugoti ko paghusay sa
                                  arrange                  bayranan karon.
  husay       husay       調停する、仲裁 arbitrate                Nahusay na sa mga
                          する                               pulis ang kaso.
s husga       jusgar      裁く      judge                    Ayaw paghusga sa usa
                                                           ka tawo.
s husgado     juzgado     裁判所            court
  hushos      hushus      ずり落ちる          fall down, drop   Nahushos ang shorts
                                         down              sa bata.
s hustisya    justicia    正義             justice           Ang hustisya ray
                                                           bahala.
s husto       justo       本当、正しい    just, real, fact, true Ang tanan nga akong
                                                           gipanulti husto ug
                                                           tinuod.
  hutdon      hurut       使果たす⇒huro deplete
                          t
  hut-ong     hut-ung     グループ、グル group                    Usa ka hut-ong sa mga
                          ープになる                            estudyante ang
                                                           misalmot sa seminar.
  hutoy       hutuy       百日ぜき、咳き whooping cough
                          込む
  huwad       hulad       空ける、出す、親 evacuate,
                          に似る       resemble
  huwam       hulam       借りる       borrow
  huwap       huwap       撫でる、さする stroke gently
  huwapuhap   huwap       頭をなでる     pass hand over         Gihuwapuwap ko ni
                                    head                   mama.
  huwas       huwas       素面、なくす、楽 sober, relieve          huwas sa peligro
                          にする、解放
s Huwebes     Jueves      木曜日       Thursday               Dili ta magkita sa
                                                           Huwebes.
s huwes       jues        裁判官       judge
  huy-ab      huy-ab      欠伸する      yawn                   Nanghuy-ab ang bata
                                                           gikasabang siya sa
                                                           maestra.
  huyang      huyang      弱い、繊細、壊 weak, delicate,          Huyang ang imong
                          れ易い       frail, fragile         kasingkasing.
  huyatid     huyatid     伸びをする     stretch
  huyhoy      huyhuy      へこむ、しおれる wilt, sag               Huyhoy ang mga abaga
                                                           ni Leon nga mibiya sa
                                                           opisina.
  huyop       huyup       吹く        blow                   Napalung ang kandila
                                                           kay gihuyop niya.
  huypon      huyup       吹く        blow                   Akong huypon ang
                                                           kandila para mapalung.
  i-          i           接辞 未来・受 prefix making
                          動の動詞化     future tense verb,
                                    passive voice
  ibabaw      babaw       2階、 高み    upland, upstairs,
                                    top
  ibabaw sa   babaw       ~の上に      upon
  iban        iban        差し引く      deduct, discount Naibanan akong
                                                           bayranan.
  ibid        ibid        とかげ       lizard
  ibid-ibid   ibid-ibid   いちゃつく     flirt                  Ayaw pag-ibid-ibid sa
                                                           akong bana.
  ibog        ibug        賛美する、羨む admire, envy,            Naibog sila kanimo.
                          、魅せられる    covet, attracted
  ibog-ibog    ibug         誘う            tempt
  ibot         ibut         抜く、草取り        weed, uproot
  ibton        ibut         根こそぐ          ⇒ibut :uproot
  ibut         ibut         草を抜く、草取り      weed, uproot
s idad         edad         年齢            age               Dako na akong idad.
s ideya        idea         考え            idea              Unsa ang imong ideya?
  idlas        idlas        人見知りする、       undomesticated,
                            馴れていない、       shy
                            用心深い
s idolo        idolo        偶像            idol              Nakita nami aming idolo
                                                            sa TV.
s idru         hidroplano   飛行機           plane
s idruplano    hidroplano   水上飛行機         hydroplane
  idyaidya     iya          彼のは彼の         his is his        idyaidya-ahoaho

  ig-agaw      ig-agaw      いとこ      cousin               Siya ang akong ig-
  igang        ignang       蒸し暑い、むっと sultry, warm, stuffy Kaigang panahon sa
                            する                            ting-init.
  igat         igat         尻軽の、軽薄な  flirt, flirtatious,  Igat ra kaayo siya.
                            、お高くとまった snobbish
  igbubuslot   buslut       穴あけ器     puncher
  igdal        igdal        膨らむ、出っ張  protrude, bulge      Mabdos ka? Igdal
                            る                             imong tiyan.
  ighahaling   haling       点け木、たきつ  kindling             Lakaw na pagkuha
                            け                             didto ug ighahaling.
  igham        igham        咳払いする(して call attention by    make attention
                            気をひく)    cough
  ighihikap    hikap        触感       sense of touch       Ang atong kamot mao
                                                          ang atong ighihikap.
  ighihiwa     hiwa         刃物、武器    cutlery              Maayong mamalit ug
                                                          hait nga ighihiwa.
  ighuhupay    hupay        精神安定剤    tranquilizer         Tagai siya ug
                                                          ighuhupay aron siya
                                                          makapahuway.
  igi          igi          ねたむ      jealous
  igkikiskis   kiskis       スクレーパー、こ scraper              Gamiti ug igkikiskis ang
                            する道具                          mga himbis sa dagkong
                                                          isda.
  igking       igking       揺れる、響く、動 jounce, shock
                            揺
  igkita       kita         見た       seen                 Wala nako sila igkita.
  iglakaway    inig lakaw   お出かけ用、外
                            出用
s iglesya      iglesia      教会       church               Mangadto ang mga
                                                          tawo sa ilang tagsa-
                                                          tagsa ka iglesya.
  iglilinaw    linaw        精神安定剤    tranquilizer
  igmamarka    marka        マーカー、標す marker                Kuhaa palihug ang
                            道具                            igmamarka aron
                                                          masulatan na ang mga
                                                          kahon.
  igmat        igmat        抜け目ない、利 shrewd, quick, sly Igmat kaayo ang mga
                            口な、素早い                        mata sa lawin.
  igngusngus   ngusngus     ブラシ      brush                Hiposa ang
                                                          igngungusngus sa
                                                          labada.
s ignorante    ignorante    無知な      ignorant             Ayaw ipaila sa uban
                                                          nga ignorante ka.
  igo            igu       充分な、ピッタリ   enough, adequate Igo na nasakitan siya.
  igo            igu       当たる( 物に)   hit                Na-igo ko sa bato.
  igo lang       igu       やっと~するばか   only doing ~, just Igo lang mipahiyom
                           り、~のみである                      siya.
                           、丁度~した時
  igo-igo        igu       並みの、まあまあ   mediocre,          Igo-igo lang ang akong
                           の          common             kita.
  igot           igut      きしむ音       squeak, creak      Inanay dihay igot nga
                                                         nabati ang mga pulis
                                                         gikan sa sulod.
  igot-igot      igut      ケツ、お尻      anus, squeaking    Nakita ang imong igot-
                                                         igot.
s igpagrasa      grasa     潤滑油        lubricant          Maayong gamitan ug
                                                         igpagrasa ang imong
                                                         mga gamit.
  igpakalibang   libang    下剤、通じ薬     laxative           Gitubol ka? Gamit ug
                                                         igpakalibang.
  igpakalma      kalma     鎮静剤        sedative           Kasagaran sa mga
                                                         buang tagaan ug
                                                         igpakalma.
  igpalagsik     lagsik    刺激物        stimulant          Ang tawong nagluya
                                                         nagkinahanglan ug
                                                         igpalagsik.
  igpalantig     lantig    パチンコ(石を弾 sling                Sa estorya sa Bibliya,si
                           く)                            David kanunay nagdala
                                                         ug igpalantig.
  igpanaput      saput     着る物、服      clothes
  igpangbaho     bahu      防臭剤        deodorant          Paggamit ug
                                                         igpangbaho inig
                                                         kahuman nimo ug
  igpapalong     palung    消火器        extinguisher       Usa sa kinahanglanon
                                                         sa usa ka edispisyo
                                                         mao ang igpapalong sa
                                                         sunog.
  igpapanas      panas     消すもの、消しゴ eraser               Ang mga estudyante sa
                           ム                             primero grado
                                                         kinahanglan adunay
                                                         igpapanas.
  igpasalig      salig     証明書、領収書 voucher               Gamita ang imong yuta
                                                         nga igpasalig sa imong
                                                         pagpangutang.
  igpuputol      putul     カッターマシン    cutter, scissors   Nahabol na ang
                                                         igpuputol tungod sa
                                                         kadaan.
  igpuputos      putus     包むもの       wrapper            Pamalit ug igpuputos
                                                         para sa kasal.
  igsapayan      sapayan   気にする       consider, mind,    Walay igsapayan.
                                      value
  igsasakwat     sakwat    リフト、昇降機    lifter             Ang mga bug-at nga
                                                         karga nagkinahanglan
                                                         ug igsasakwat.
  igsoon         igsuun    兄弟、姉妹      brother, sister    Dose kaming manag
                                                         igsoon.
  igsosolda      sulda     ハンダ        solder             Dad-a ang imong
                                                         igsosolda diri aron
                                                         magamit.
 igsuon         ihsuun    兄弟、姉妹          brother, sister    Aduna akoy lima ka
                                                            igsuong babaye.
 igsusulat      sulat     書き方、書く物        writing, pen       Pahulma ko sa imong
                                                            igsusulat.
 igsusul-ob     sul-ub    着るもの           clothes, costume
 igtatabang     tabang    付属品、アクセ        accessory,         Asa ang imong
                          サリー            subsidiary         igtatabang?
 igtitimaan     timaan    マーカー、標す        marker             Ikaw ang akong
                          道具                                igtitimaan sa akong pag-
                                                            ihap niining mga
                                                            mangga.
 igtutudlo      tudlu     指示器、指示棒 indicator                 Ang usa ka maestra
                                                            nagkinahanglan ug
                                                            igtutudlo.
 ig-unsa        unsa      関係、つながり        relation,          Ig-unsa mo siya?
                                         connection
 ihalas         ihalas    野性の            wild             Ihalas siya nga
                                                          pagkatawo.
 ihap           ihap      数字         digit, figure, count Ikaw ang mo ihap sa
                                                          mga kwarta.
 ihaw           ihaw      屠殺、肉の下ご dress, butcher          Gaihaw ko ug manok.
                          しらえ、小分け
 ihawanan       ihaw      畜殺場、屠殺場
 ihi            ihi       小便         urine                Dugo ana akong ihi.
 ihianan        ihi       小便所        urinal               Didto ang among
                                                          ihianan.
 ihigot         higut     結ぶ⇒higotの未 knot                 Ihigot nako ang kanding
                          来形                              luyo sa balay.
 iho            ihu       鮫、息子よ!     shark, My son!       Gipaak ko sa iho.
 ik             ik        言う、言葉に出 tell                    Wala na ako maka-ik.
 ika-           i ka      す
                          接辞 i受動未来
                          形+ka名詞化
 ika..          ika       ..番目の      ordinal number       ikaupat , ikapitu
 ikaalagad      alagad    奉仕         service              Unsay akong ikaalagad
                                                          nimo karon?
 ikaalim        alim      治療法        remedy
 ikaayo         ayu       救済法        remedy               Wala pay
                                                          nadiskubrehan nga
                                                          ikaayo sa sakit nga
 ikaduha        duha      2番目の、      second               Ang ikaduhang
                          2回目の                            pagsakay sa ayroplano
 ikag           ikag      興味、気になる interest                Makaikag ang imong
                                                          kahimtang.
s ikandado      candado   鍵をする       bolt, lock           Ikandado ang balay.
  ikapakita     pakita    見苦しくない     presentable
  ikapangagda   agda      贈呈、分け与え offering, invite,       Lami ang akong gikaon
                          る          share                dili ikapangagda sa lain.
 ikasangka      sangka    対          versus               puti ikasangka itom
 ikasaway       saway     欠点         flaw, defect         Wala koy ikasaway sa
                                                          iyang batasan.
 ikasugyot      sugyut    提案         suggestion
 ikatakli       takli                negotiable
 ikatambag      tambag    忠告⇒tambag advice                Pagbinuotan, mao ray
                                                          akong ikatambag.
 ikatulo        tulu      第3の        third                Babaye ang akong
                                                          ikatulong igsoon.
 ikaupat        upat      四番目の       fourth               ikaupat ka bahin;
                                                          ikaupat sa tuig
  ikaw        ikaw        あなた、君         you                 Ikaw ang nidaog.
  ikganon     ikug        内気な           shy to ask or
                                        refuse
  ikid        ikid        飛び越える、爪       jump over, trot,
                          先立つ、走り去       waddle
  ikid-ikid   ikid        る
                          早足、モンロー       fast walk, toddle
                          歩き
  ikiha       kiha        訴える           sue
  ikis-ikis   ikis-ikis   ジグザグの         zigzag, mazy        Ang dalan paingon sa
                                                            Baguio ikis-ikis mura ug
                                                            tinai sa manok.
  iko         tagai ko    頂戴            give me some.
  ikod        ikud        付いていく         follow
  ikog        ikug        内気、恥ずかし       shy, enbarassed,
                          がる、拒否でき       hesitant
                          ない
  ikog        ikug        尾             tail                Taas ang ikog niya.
  ikot        ikut        針(動物の)        sting, stinger
s iksamin     examen      試験する          examine             Nakapasar ko sa
                                                            iksamin.
  iktin                   小躍りしながら       bouncing gait,
                          歩く、撥ねる        bounce
  ikyas       ikyas       避ける、逃れる、      elude               Daghan naka-ikyas nga
                          すり抜ける                             piniriso.
  ila         ila         知る、見分ける、      know, distinguish   Naila siya sa iyang
                          判る                                maayong batasan. ;
                                                            Nakaila ko sa nagkuha
                                                            sa imong kuwarta.
  ila         ila         彼らの           their               Ang ilang balay
                                                            nasunog.
  ila         ila                       shy
  ilabi na    labi        特に            especially          Paborito nako ang mga
                                                            prutas ilabi na ang
                                                            mangga.
  ilad        ilad        だます           trick, deception    Giilad ko sa mga tawo.
  ilado       ila         有名な、良く知ら      famous, well        Ilado siya nga
                          れた            known               pagkatawo.
  ilaga       ilaga       ネズミ           rat                 Daghan ilaga sa among
                                                            balay.
  ilaha       ila         彼らのもの         theirs              Kanang libro ilaha.
  ilaid       ilaid       苦しむ、重荷を       feel painful,       nag-ilaid sa grabeng
                          背負い続けてい       burdened            samad
  ila-ila     ila         る
                          知り合う、紹介さ      be introduced,      Gipaila-ila mi sa iyang
                          れる            meet                mga ginikanan.
  ilalom      lalum       底、下           bottom, under       ilalum sa yuta
  ilang       ila nga     知るila + nga                       Ang namatay giilang si
                                                            Lesley
  ilang       ila nga     彼らの、彼らに       their, them         Nahibilin akong sandal
                                                            ilang Risa.
  ilawom      ilalom      ~の下で⇒ilalo under, bottom          Limpiyohi ang ilawom
                          m                                 sa lamesa.
  ilhan       ila                    identified
  ilhanan     ilhan       徽章、バッジ、象 badge, emblem,           Aduna moy ilhanan sa
                          徴          indication             inyong grupo?
  ilhi        ila         知る         know                   Wala ko nila ilhi.
  ilhon       ila         知る         known, recognized      Dili na ko ilhon akong
                                                            papa.
  ilimnon       inum          飲み物            beverage             Nahubog ko sa ilang
                                                                  ilimnon.
  ilis          ilis          取り替える、着替 change, replace            Miilis siya ug sinina nga
                              える                                  bag-o.
  ilisdan       ilis                   replace
  ilo           ilu           孤児       orphan                     Naluoy ko sa ilo nga
                                                                  bata.
  ilo           ilu           トイレットペーパ       toilet paper, wipe   Nakadala ka ug ilo?
                              ー、拭く(排便後       after bowel
                              )              movement
  ilob          ilub          つば             spittle
  ilog          ilug          持つ、つかむ、        wrest, grab,         Lima sila nga nag-ilog
                              奪う、争う          dispossess           sa pagka Binibining
                                                                  Pilipinas.
  ilogon        ilugun        小腸、豚の腸         small intestine
  ilohan        ilu           肛門             anus                 Nasamad imong
  ilok          iluk          脇の下            armpit               Daghan ug balahibo
                                                                  ang iyang ilok.
  ilong         ilung         鼻              nose                 Nagdugo akong ilong.
  Ilonggo       ilunggu       イロンゴ                                Isog ang mga ilonggo.
  ilon-ilon     ilun-ilun     稲の一種       a kind of rice, ears
                                         of rice
  ilowa         luwa          吐く、唾を吐く( spit, spew(future Walay lami ang
                              未来形)       tense)               pagkaon maong kiluwa
  ilugan        ilug          奪いやすい性質 tend to dispossess
  ilugon        ilug          つかむ        wrest, grab, get
                                         back
s imahen        imagen        像、姿        image                Among gipasidunggan
                                                              ang imahen sa mga
                                                              santos.
s imahinasyon   imaginacion   想像、空想      imagination
  imantala      mantala       布告、広告する( herald, publish,       Atong imantala ang
                              未来形)       make ad.(future      nahitabo sa eleksyon.
                                         tense)
  imat          igmat         ⇒igmat 素早い ⇒igmat :quick
  imay                        婆ちゃん
  imbargo       imbargu       没収         confiscate
  imbaw         imbaw         牡蠣         oyster               Lami ang sabaw sa
                                                              imbaw.
s imbento       invento       発明する       invent               Kinsa ang nag-imbento
                                                              sa telepono?
s imbes         en ves        代わりに       instead              Si Nelia ang naigo imbis
                                                              ako.
s imbitar       invitar       招待する       invite               Gusto kong imbitaron
                                                              ka sa moabot nga
s imbitasyon    invitacion    招待状        invitation
  imnanan       inum          飲み屋        tavern
  imo           imu           君の、あなたの your                    Imong mama
                                                              nagpaabot sa gawas.
  imoha         imu           君のもの       yours                Ang maimoha akoa,
                                                              ang akoa, akoa ra jud!
  imong         imu           君の         your                 imo + nga
  imot-imot     imut-imut     窮乏、食べ物の distressed, in
                              ない         need
  impas         impas         弁済し終える     finish duty,         Impas na akong utang.
                                         liquidate
s impiyerno     infierno      地獄         hell, inferno
s importante   importante   重要な       important
s imprenta     imprenta     印刷、印刷所    print, printing
                                      house
s impunto      en punto     ちょうど、きっかり precisely
s impyerno     infierno     地獄        hell, inferno
  ina          ina          母         mother
  inablihan    abli         開いた       open                  Unaha kanang
  inadlaw      adlaw        日々の       daily                 Usa ka gatos ang ilang
                                                            inadlaw.
  inag-ag      ag-ag        選鉱した          selected, polished
  inagas       agas         流水            fluid, flowing     Hugaw ang inagas sa
                                                             awasanan.
  inagulo      agulu        苦しみ           pain, lamentation Nalisang ko sa iyang
                                                             inagulo.
  inahan       ina          母             mother             Kinsa ang imong
                                                             inahan?
  inaina       ina          義母            stepmother         Asa ang imong ina-ina?
  inalisngaw   alisngaw     蒸発物           evaporated,        Ikaligo ang inalisngaw.
                                          steaming
  inanay       inanay       徐々に           gradual, slowly,   Ang mga manok nga
                                          step bay step      gibuhi inanay nga
                                                             nangamatay tungod sa
                                                             sakit.
  inantigon    antigu       賢い            skill, wise        Inantigo ang pagkahimo
                                                             sa iyang kabinet.
  inantosan    antus        我慢、犠牲
  inaon        inaun        教母、名付け親 godmother               Si Cinderella
                            (母)                             gitabangan sa iyang
                                                            inaon nga engkantada.
  inaptan      atup                  roof                   balay nga inaptan ug
  inasal       inasal       豚などの丸焼き barbecue, roasted
  inat         inat         伸びる      stretch          Mainat akong senina.
  inat-inat    inat         弾力ある     elastic          Ang tela nga gihimong
                                                      karsones sa akong ate
                                                      moinat-inat.
  inay         inay         母、祖母     mother,          Tiguwang na akong
                                     grandmother      inay.
  inay         inay         の代わりに    instead of
  inday        inday        お嬢さん     miss, girl       Asa ka padulong Inday?
  indayog      indayug      こぶ       bump, hump, fuck
  indayon      inday        女っぽい     girly            Paghinay indayon.
  indig        indig        競争する、比べ compete,
  indiganan    indig        る
                            標本、見本    specimen
  indigay      indig        競争、コンテスト competition,     Moapil ka sa indigay sa
                                     contest          sayaw?
  indignan     indig        標本、見本    specimen         Ang mga estudyante sa
                                                      medisina nagtuon sa
                                                      indignan sa usa ka
  inding       inding       冗談、冷やかし joke
s indio        indio        現地の      native           Usa ka indio ang akong
                                                      ig-agaw.
s indosar      endosar      裏書、是認    endorse
s inespiritu   espirito     神秘的な、霊的 occult
                            な
  inga         inga         モーと鳴く    moo
  inggansa                  ギアを上げる   shift gears
s ingkanto       encanto      妖精、魔法          fairy              Nakakita kana ug
                                                                ingkanto?
  ingkaso        kasu         場合           in case
  ingkib         ingkib       かじる          nibble, nip, munch Ganahan siya mo-
                                                              ingkib ug bayabas.
  ingko          ingku        叔父、おじさん uncle, elder
  ingna          ingun        話せ           Tell!              Ingna siya nga
                                                              nahigugma ko niya.
  ingog          ingug        落ち着かない       unease             Ingugang kog naay
                                                              tawo sa duol ug
  ingog          ingug        甲高い音、耳障 piercing sound
                              りな音
  ingon          ingun        似ている、同様 like as, similar        Sapian siya, apan dili
                                                              ako ingon.
  ingon          ingun        言う           say, tell          Miingon si Lola nato
                                                              ha? ; Sapian siya, apan
                                                              dili ako ingon.
  ingon ani      ingun        このように        like this, so      Ingon-ani ang imong
                                                              buhaton.
  ingon daw      ingun        が言うには        according to       Ingon daw ang
                                                              chairman "Magsugod
                                                              na ang meeting"
  ingon sa       ingun        まるで、みたいな like, looks like
  ingon sa daw   ingun        ~の様な         as like as:        Ang imong mga mata
                                           similarly          ingon sa daw bitoon
                                                              nga misidlak.
s inhenyero      ingeniero    技師           engineer
s inidoro        inodoro      便器           toilet bowl
                              ←Sp.inodoro水
                              洗トイレ
  inig-          inig         している時        when ---doing      Tugoti ang mga bata
                                                              pagsulod inig-bagting
                                                              sa kampana.
  inikis-ikis    kiskis       ジグザグの        zigzag             Inikis-ikis ang karsada
                                                              sa Baguio.
s iniksiyon      injeccion    注射           injection          Tagai ug iniksiyon ang
                                                              bata.
  iniktin        iktin        撥ねるようにする walk bouncily
  inila          ila          顕著な          eminent            Inila siya nga usa ka
                                                              politiko.
  ininahan       ina          母の、母らしい maternal                Natural sa bata nga
                                                              mangita ug ininahan
                                                              nga pagpangga.
  ininit         init                      hot                Dad-I ko ug ininit tubig.
  iniro          iru          犬の、犬みたい canine                  Ang imong kinan-an
                              な                               iniro.
  init           init         暑い、熱い        hot, warm          Init kaayo ang panahon
                                                              karon.
  initlog        itlug        卵型の          oval               initlog og dagway
s inoduro        inoduro      便器           toilet bowl
                              ←Sp.inodoro水
                              洗トイレ
  inom           inum         飲む⇒inum      drink              Gusto ko mo inom ug
                                                              gatas.
  inong-unan     inung-unan   煮付け
s insakto        exacto       正確な          correct            Insakto ang iyang mga
                                                              tubag sa eksamin.
s insedente      incidente    出来事          incident
  insek          insik        中国人           Chinese
s insekto        insecto      昆虫            insect
s insulto        insulto      侮辱            insult
  intap          intap        畏れる           fear
  intawon        tawun        可哀想なほど、       very, badly, only,   Gikapoy intawon siya.
                              どうかお願い、や      hapless              ;Iuli intawon na sa
                              っと何とか                              labing madali.
s interesado     interesado   関心がある         interested           Interesado ako kanimo.
  inubanan       uban         伴って           accompanied
  inukban        ukab         開いた           open                 Kanang inukban atong
                                                                 inahan ug tan-aw.
  inum           inum         飲む            drink
  inunlan        unlan        胎盤            placenta       Ang inunlan mao ang
                                                           gigikanan sa pagkaon
                                                           sa bata samtang naa
                                                           pa sa sabakan sa
  inusa          usa          いっちした    united              Inusa ang mga
                                                           kabataan sa among
  inusara        usa          一人、孤独    alone               Nag-inusara ako dinhi
                                                           sa Sugbo.
  inutang        utang        月賦、借金    credit, installment Dili maayo mopalit
                                                           gikan sa inutang nga
s inutil         inutil       無駄、身障者   useless, disabled
  inyo           inyu         君たちの     your
  ipa-           ipa          …されるだろう will be done          ii+pa
  ipamulan       bulan        月手当て、月給 monthly allowance
  ipangadlaw     adlaw        日当       daily allowance
  iphan          ihap         数える      count
  ipli           hipli        どかす、よける move out of the
                                       way
  ipon           ipun         加入する、加わ join, cohabit        ipon sa gingalang Tom
                              る、同棲する
  ipono          punu         満たす⇒puno replenish, fill
  ipsot          ipsut        そっと逃げる、逃 escape, slip away Nakaipsot gayud sila sa
                              れる                           minggukod kanila
  irag           irag         もたれかかる   recline             miirag siya sa
                                                           lingkoranan
  iring          iring        猫        cat                 Naa kay puti nga iring?
  iro            iru          犬        dog
  irog           irug         移す、遠のく、ど move further,       Irog sa imong iro.
                              かす       move
  irok           iruk         ひねりつぶす   crush with finger
s isa            izar         揚げる      hoist, raise
s isakripisiyo   sacrificio   いけにえ、犠牲 sacrifice
  isda           isda         魚        fish                Lab-as nga isda
  isig-          isig         めいめい     each                Higugmaa ang imong
                                                           isig ka tawo.
  isig-isig      isig-isig    せかせる     rush
  isigka-        isig ka      仲間の      fellow              isigkatawo; isigka-
                                                           estudyante
  isip           isip         として考える、扱 count, treat as,    Giisip ko siyang anak.
                              う、数える    think as
  isipon         isip         熟慮する     reconsider,
  is-is          is-is        肌つやの良い smooth
                                       complexion
s iskapo      escape      逃亡            escape               Sa pagkutlo ning balita
                                                             kapulisan padayon
                                                             pang milutos sa mga
                                                             miiskapo nga tulisan.
s iskina      esquina     曲がり角、隅        corner               Hinay ug liko sa iskina.
e iskwater    squatter    不法占有者         squatter, slum       Luoy kaayo ang
                                                             kahimtang sa mga
                                                             iskwater.
s isla        isla        島             island               Mangadto kita sa isla.
  islag       islag       チリヂリになる、      scatter, flee away
                          逃げ去る
e isnab       snub        無視する          snub
e isnatser    snatcher    ひったくり         snatcher             Daghang kaayo ang
                                                             isnatser sa dakbayan
                                                             karon.
  isog        isug        勇敢な           brave                Ipakita ang imong
                                                             kaisog.
s istar       estar       在る、居る         be, stay
s istorya     historia    経歴、物語、歴       history              Taas kaayo ang istorya
                          史                                  bahin sa kinabuhi ni
                                                             Jose Rizal nga bayani
                                                             sa pilipinas.
s istorya     historia    話す、物語         story, tale          Nag-estorya mi ganina.
e isyo        issue       論点            agenda, issue        Ang kontrobersyal
                                                             karon nga isyo sa
                                                             politika mao ang mga
                                                             gidili nga droga.
  itaas       taas        上へ            raise, above,        Itaas ang atong bandila.
  itaas       taas        二階、階上         upstairs             Naa sa taas ang akong
                                                             kuwarto wala sa ubos.
  itad-itad   itad-itad   長引かせる、日 stretch, keep              Itad-itaron ang bugas
                          を持たせる   longer                     kon duna mig kamote.
  itandi      tandi       比べると
  iti         iti         糞、干上がる  feces, dung, dry           Nalabay na nimo ang iti
                                  up                         sa manok?
  itik        itik        アヒル     duck                       Nagbuhi mi ug mga itik.
  itip        itip        刈り込む    crop, cut
  itlib       itlib       かじる     nibble, nip                Nagitliban nimo akong
                                                             ngabil.
  itlog       itlug       卵             egg                  Paliti ko ug tulo ka itlog.
  ito         itu         なまず           catfish
  itok        ituk        怒らせる          provoke, irritate
  itom        itum        黒             black                Itom ang imong buhok.
  itoy        ituy        子犬            puppy                Itoy ang anak sa iro.
  itoy-itoy   ituy        へつらう、じゃれ      fawn, servile
                          つく、甘える
s itsa        echar       投げる           throw, hurl, cast,   Giitsa ang bola.
                                        toss
  itsay       itsay       情婦            paramour      Mahal ang pagbaton ug
                                                      itsay.
  itum        itum        黒        black              Misang Itum
  itus        itus        煮詰める、水気 evaporate, boil off Ituson nako ang arnibal
                          をとばす                        aron maespiso.
  itus-itus   itus        艱難に耐える   bear hardships
  iwa         iwa         乳母       nurse, baby-sitter
  iwag        iwag        あかり、明かりで light              Palihug ko ug iwag.
                          照らす
  iwas        iwas        避ける      dodge
iway        iway     道を開ける         move away
iwit        iwit     遅い、遅れた        tardy, late        Iwit ka na pod nga
                                                      niabot.
iya         iya      叔母⇒tiya       aunt, elder sis    Diri si Iya Neneng para
                                                      mobisita nato.
iya         iya      彼の、彼女の        his/her, him/her   Asa diay ang iyang
                                                      lapis?
iyaan       iya      叔母            aunt
iyagak      iyagak   キーッと鳴く        shriek, squeal     Nadungog namo ang
                                                      ayagak sa usa ka
                                                      mananap.
iyahay      iya      個々の、別々の individual               Pareho ang 'iyahay' ug
                                                      'ijaija ahoaho'
iyaiya      iya      個々の、別々の individual               Iya-iya ta ug bayad.
iyawat      iyawat   節約する、   scrimp,
iyo         tiyu     叔父⇒tiyo uncle, elder             Iyo Thomas,tagai ko ug
                                                      kwarta palihug.
iyut        iyut     性交する          make love,         Ignorante pa ang mga
                                   intercourse        bata sa iyot.
jod         jud      ほんとに          really
jud         jud      ホントに=gyud     really             Lami jud ang litson.
ka          ka       回             times              kaduha, katulo, kaupat,
                                                      kalima
ka          ka       個の(数)        linker between      duha ka bir
                                  numeral and noun
ka-         ka       接辞 名詞化       nominalize
ka          ka       貴方、君         you               Nikaon na ka sa imong
                                                    pamahaw?
kaabay      abay     相棒           buddy             Kaabay ka nako
                                                    panahon sa kamping.
kaabin      abin     同盟者          ally, fellow      Kaabin ka nako sa
                                                    negosyo.
kaabtan     abut     一時滞在場所 temporal staying
                                  place
kaabtik     abtik    腕前、テクニック skill, dexterity,     Gamita ang imong
                     、器用          ingenuity         kaabtik.
kaadlawan   adlaw    誕生日(Birthday anniversary,      Kanus-a ang imong
                     が普通)、記念 birthday               kaadlawan?
kaadlawon   adlaw    日
                     夜明け          dawn              Mangmata kita ug
                                                    kadlawon para
                                                    mosimba.
kaagi       kaag     急ぐ           haste
kaagi       agi      歴史           history           Nabasa na nimo ang
                                                    kaagi ni Jose Rizal?
kaakohan    aku      責務、責任        responsibility    Imo jud na dawaton ang
                                                    imong kaakohan sa
                                                    bata.
kaalam      alam     知恵           wisdom            Ang kasinatian maoy
                                                    inahan sa kaalam.
kaalaman    kaalam   知識           knowledge         Walay bisan kinsa nga
                                                    makakuha sa imong
                                                    kaalam.
kaalaot     alaut    悲惨、不運        misery, calamity, Grabe kaayo ang iyang
                                  misfortune        kaalaot.
ka--an      ka       集合名詞化        collective
                                  nominalize
kaang       kaang    鉢            flower pot
kaangayan     angay      公平            justice, equity   Walay kaangayan kon
                                                         adunay datu ug pobre.
kaangkaang    kaang      ヨチヨチ歩く        waddle            Nagkaang-kaang ang
                                                         mabdos.
kaanindot     nindut     壮麗、華麗         splendor,         Ang kaanindot sa busay
                                       magnificence      nakapadani ka nako.
kaantigo      antigu     知識、ノウハウ       know-how          Kaantigo si Luz
                                                         mosayaw.
kaantigohan   kaantigu   科学      science
kaantus       antus      我慢      endurance               Dili na ko kaantus.
kaanugon      anugun     無駄、勿体無い wasteful                Kaanugon sa grasya
                         こと                              nga imong giusikan.
kaapi         apil               member
kaapohanan    apu        孫       grand children       Sinkwenta kabuok ang
                                                      iyang kaapohan.
kaarang       arang      能力      capability, capacity Adunay siyay kaarang
                                                      moarte.
kaatbang      atbang     競争相手、対語 opponent, rival,     Unsay kaatbang sa
                                 antonym              wala?
kaawaawan     awaaw      荒野、無人の地 wilderness           Daghang langgam sa
                                                      kaawaawan.
kaaway        away       敵、けんか相手 enemy, foe           Higugmaa ang inyong
                                                      mga kaaway.
kaayo         ayu        とても、非常に very                 Dako kaayo ang imong
                                                      kausaban.
kaayohan      ayu        恩恵、利益   benefit              Ayaw pahimusli ang
                                                      iyang kaayuhan.
kabad         kabad      素早く走る   run quickly          Ang kabayo kabad
                                                      modagan.
kabaga        baga       濃度、こさ   density, thickness Unsa kabaga ang libro
                                                      nga imong gibasa?
kabagayan     bagay      調和      harmony              Ang iyang gisuot nga
                                                      sinina adunay
                                                      kabagayan sa iyang
                                                      sapatos.
kabag-ohan    bag-o      復活、再生   renaissance,         Ang mga batan-ong
                                 renewal              babaye ganahan sa
                                                      kabag-ohan sa bag-ong
                                                      uso sa ilang sinina.
kabahin       bahin      部分、意見   partly               Ang among gi-
                                                      estoryahan kabahin sa
                                                      imong anak nga
                                                      kaslunon.
kabahong      kabahung   腫れ物     abscess              Adunay kabahong ang
                                                      tiil ni Jethro.
kabakaba      kabakaba   ちょうちょう  butterfly            Daghang ug kabakaba
                                                      sa among hardin.
kabakhawan    bakhaw     マングローブ  mangrove             Daghan mga
                                                      kabakhawan karon nga
                                                      gialagaan sa gobyerno.
kabalaka      balaka     悩み、心配   worry, suffering     Dako kaayo ko ug
                                                      kabalaka sa akong
                                                      igsoon. ; Ayaw
                                                      kabalaka sa kuwarta.
kabalak-an    balaka     不安、恐れ   uneasiness,
                                 consternation
  kabalayan      balay       民家密集地、住 residential area
                             宅地
  kabalhinan     balhin      変更、変動    change, variation, May kabalhinan ang
                                      modification       iyang kinaiya sa nadato
                                                         na.
  kabalilin-an   balili      草地       meadow,            Malipayon nga nagdula
                                      grassland          ang mga bata sa
                                                         kabalilin-an.
  kabalo         balu        知る       know               Kabalo ko niana.
s kabalyiro      caballero   紳士       gentleman
s kabalyo        caballo     馬力       horsepower
  kaban          kaban       トランク、長箱  chest, trunk
  kabana         bana        気にする     care, mind,        Wala koy pagpakabana
                                      concern            kun dunay makadungog
                                                         nako.
  kabanay        banay       親戚       relatives          Kabanay nako siya.
  kabang         kabang      はんぱな、ちぐ odd, irregular,     Ang akong iring nga
                             はぐの、まだらな spotted            kabang puti ug itom.
  kab-ang        kab-ang     鉤、引っかける hook, crook
  kabangga       bangga      衝突       bump               Kinsa imong
  kabangian      bangi       紛争、誤解    mess, trouble      Ang mga trabahante sa
                                                         planta adunay
                                                         kabangian.
  kabangis       bangis      残虐さ      cruelty            Ang ilang problema
                                                         mao ang kabangis sa
                                                         ilang amahan.
  kabangkaagan   bangkaag    理解、識別    knowledge,         Aduna siyay
                                      discernment        kabangkaagan sa
                                                         paghimo ug robot.
  kabanha        banha       騒ぎ、騒音    noise, tumult      Kabanha sa mga bata.
  kabansahan     bansa       州        states             Sa Amerika adunay
                                                         labaw sa singkwenta ka
                                                         mga kabansahan.
  kabantog       bantug      名声       fame, honor        Dili sila kalimot sa
                                                         kabantog sa ilang
                                                         amahan.
  kabaskog       baskug      活力       energy, force      kabaskog sa lawas
  kabasulan      basul       残念な      regrettable        Ang akong pagbalibad
                                                         sa iyang halad
                                                         gikabasulan nako.
  kabat          kalabat     ~に達する    amount, reach,     Ang ilang gasto sa pista
                                      yield              nikabat ug pulo ka libo.
  kabataan       bata        若者       youth              Ang mga kabataan
                                                         maoy paglaum sa
                                                         nasod.
  kabatid        batid       腕前、テクニック technique, skill   Nabantog na ang iyang
                             、器用                         kabatid isip usa ka
                                                         panday.
  kabatok        batuk       敵対者      opponent
  kabaw          kalabaw     カラバオ     carabao            Duha ka kabaw sa
                                                         akong kahumayan ang
                                                         gigamit sa pag-uma.
s kabayo         caballo     馬        horse              Gusto ko makakat-on
                                                         kun unsaon pagsakay
                                                         ug kabayo.
  kabayran      bayad         返済、支払い        pay the debt           Maninguha ko nga
                                                                   akong kabayran ang
                                                                   akong utang.
  kabayri       bayad         返済、支払い
  kabhang       kabhang       卵の殻、薬きょう egg shell,                  Ibutang ang kabhang
                                       cartridge                   sa kaang.
  kabiba        kabiba        肩に担ぐ、背負う caryy on his
                                       shoulder
  kabibat       kabibat       よじ登る     clamber
  kabibo        bibu          陽気、活気    liveliness, gaiety          Ganahan ko sa kabibo
                                                                   ni Joanne.
  kabig         kabig         引き寄せる、そ       persuade, attract      Gikabig ni Joy si Jean
                              そのかす                                 nga motrabaho sa club.
  kabiga        biga          肉欲            lust                   Naa siyay kabit tungod
                                                                   sa iyang kabiga.
  kabil         kabil         触れる、こする touch, brush
s kabildo       cabildo       対話、おしゃべり dialogue, chat              Kumusta ang imong
                                                                   kabildo sa inyong
                                                                   manager.
  kabililhon    bili          卓越、価値         value, excellence      Nalipay ko sa kabilihon
                                                                   sa atong
  kabilin       bilin         遺産            inheritance            Dako kaayo ang kabilin
                                                                   nga gihatag sa akong
                                                                   Lolo.
  kabilinggan   kabilinggan   邪魔            hindrance,             Kung maminyo na ikaw
                                            obstruction            daghan na ug
                                                                   kabilinggan sa kinabuhi.
s kabina        cabina        操縦室(飛行機       cockpit                kabina sa piloto
                              の)、コックピット
e kabinet       cabinet       キャビネット        cabinet
e kabir         cover         カバーする         cover
  kabisa        kabisa        首長            autonomy chief
  kabisado      kabisadu      熟知する          know very well
  kabisay-an    bisaya        ビサヤ地方         visaya region
  kabit         kab-it        ぶら下がる、吊る      cling to, hang, link
                              す、掛ける
  kabit         kabit         情婦 (夫)   mistress              Usa lang ako ka kabit.
  kabiyahan     biya          旅立ち⇒biya departure⇒biya
s kable         cable         電線、ケーブル  cable
  kablit        kablit        引き金      trigger, light, spark
  kabo          kabu          桶、ひしゃく   ladle, scoop          Paggamit ug kabo inig
                                                             hubo sa mga tanom.
  kabod         kabud         巻き結ぶ     tie, wind
  kabog         kabug         こうもり     bat                   Sa langob daghan ug
                                                             kabog nga manglupad
                                                             kung mongitngit na.
  kabos         kabus         貧乏⇒kabus poor                  Kabos kami sa
                                                             pagkaon.
  kabos         kabus         外れる      slip off
  kabot         kabut         かき混ぜる    stir
  kab-ot        kab-ut        届く、手を伸ばし catch, reach          Nagsulay sa pagkab-ot
                              てとる                            dili sa langgam ug
                                                             panganod hilabi na sa
                                                             mga damgo.
  kabra         kabra         こじ開ける    pry
  kabtang       butang        物質       matter, property
kabtangan     butang    所有物          property               Walay among nasalbar
                                                            sa mga kabtangan
                                                            namo sa dihang naapil
                                                            ang balay namo sa
kabubut-on    buut      意思、自発的に voluntary, will
kabudlay      budlay    尽力、疲労   fatigue                     Nasakit siya tungod sa
                                                            grabe nga kabudlay.
kabudlayan    budlay    圧迫、重圧        oppression,
kabug-at      bug-at    重量、重さ        weight, pressure       Mamalihug unya ko
                                                            nimo ug tabang sa pag-
                                                            alsa sa usa ka sako
                                                            nga bugas humay kay
                                                            pagkanug-at ra ba ato.
kabug-osan    bug-us    完全、完成   perfection
kabuhi        buhi      みぞおち、腹痛 stomach pit,
                                stomach pain
kabuhian      buhi      生計      livelihood                  Ang ilang kabuhian
                                                            mao ang pagpanagot.
kabuhisan     buhis     有税の、課税で taxable                     Ang iyang nadaog nga
                        きる                                  awto kabuhisan.
kabuhong      buhung    豊富      abundance                   Nagpuyo sila sa
                                                            kabuhong sa mga
                                                            butang nga materyal.
kabukiran     bukid     山々           mountains              talay sa kabukiran
kabukogan     bukug     骸骨、骨格        skeleton
kabulahan     bulahan   至福           felicity, glory, joy
kabulahanan   bulahan   幸福、福利        welfare
kabuntagon    buntag    夜明け          dawn                   Hayag na ang
                                                            kabuntagon.
kabuok        buuk      個(数量)⇒buuk unit, piece              Pila kabuok ang imong
                                                            igsoon?
kabuotan      buut      良いこと         goodness,              Dili ko makalimot sa
                                     kindness               imong kabuotan.
kaburong      burung    無知           ignorance
kabus         kabus     貧しい          poor                   Usa ka adlaw, ang usa
                                                            ka kabus nga
                                                            mangingisda sayo nga
                                                            nanagat sagad sa iyang
                                                            buhat matag adlaw.
kabus-ok      bus-uk    密度、堅さ        density                Nindot kuriton ang bus-
                                                            ok nga bata.
kab-ut        kab-ut    届く、得る        reach for, attain
kab-utan      kab-ut    達成           achievement
kabut-an      buut      善良           goodness
kabutang      butang    状況、形勢        situation              Unsay ilang
                                                            pagkabutang sa
kabutaran     butad     重力、引力        gravity                Dili ta maglutaw-lutaw
                                                            tungod sa kabutaran sa
                                                            kalibutan.
kabuut        buut      分別           sanity                 Ang mga gagmaying
                                                            bata wala pay igo nga
                                                            kabuot aron masayod
                                                            unsay sakto o sayop.
kabya         kabya     撒く           splash
kabyon        kabyun    しがみつくこと      embrace, clinging Nikabyon sa iyang
                                                       inahan ang gamay nga
                                                       unggoy.
s kada          cada       ~毎         every, each            kada adlaw; kada
                                                             semana; kada bulan;
                                                             kada tuig; kada lakaw
                                                             nako
  kadagatan     dagat      大洋、海洋      ocean                  Mas dako ang
                                                             kadagatan kaysa dagat.
  kadaghanan    daghan     殆どの人、物。    plenty, public,        Usa ka tawo nga lahi sa
                           公衆、世間、一    copiousness            kadaghanan.
                           般人
  kadaghanon    daghan     量の多さ       quantity               Unsay kadaghanon sa
                                                             atong gikinahanglan
                                                             nga harina?
  kadagkoan     daku       局員、高官、役    officials, superiors
                           人
  kadaiya       kada iya   様々な        various
  kadak-on      daku       規模、大きさ     size, area,        Igo-igo gyod ang kadak-
                                      magnitude          on sa T-shirt nga
                                                         gihatag sa akoa.
  kadalanan     dala       通り         streets            Pagbantay sa
                                                         kadalanan.
  kadali        dali       素早さ、一瞬     quickness, for a   kadali mobati ; Kadali
                                      moment             lang !
  kadalo        dalu       貪欲、吝嗇      selfishness, greed Ang kadalo sa tawo
                                                         maoy makapaimpyerno
                                                         kaniya.
  kadanghag     danghag    不注意、手抜き    carelessness,      Ayaw pasobrai imong
                                      negligence         kadanghag.
  kadangpan     dangup     手助けする人     supporter          Wala akoy laing
                                                         kadangpan.
  kadaot        daut       損害         damage             kadaot sa dungog
  kadaplinan    daplin     郊外         suburb, outskirts Ang mga makililimos
                                                         matulog lang sa
                                                         kadaplinan.
  kadasig       dasig      熱意         enthusiasm         Misamot ang kadasig ni
                                                         Lucy sa pagpanulat.
  kadasok       dasuk      密度         density,           Nagdasok ang mga
                                      compactness        sinina sa maleta.
  kadaugan      daug       勝利         victory            Malipayon kami sa
                                                         among kadaugan.
  kadautan      daut       性悪、災害      ill-natured,       Palayo kamo sa
                                      wickedness,        kadautan.
                                      calamity, disaster
  kadayeganan   dayig      栄光         glory              Ang mga kampeyon
                                                         naghatag ug kadayegan
                                                         sa atong nasod.
  kadayon       dayun                 immediate
s kadena        cadena     クサリ、チェーン   chain              Ang kadena sa among
                                                         iro nga dako giilisdan
                                                         ug baga kay ang nipis
                                                         dili kaya.
s kadimalas     de malas   不運な、可哀想    unlucky            Kadimalas jud nimo sa
                           な                             gugma!
  kading        kading     うわさ        gossip
  kadiyut       diyut      一寸の間、しば    a while, moment Paabot lang kadiyot.
  kadiyutay     diyut      し
                           だんだん小さく    dwindle            Ang ilang ani
                           なる                            nagkadiyutay.
kadiyutayan   diyut     少数、少数派       minority            Ang mga Tiboli
                                                         nahisakop sa
                                                         kadiyutayan.
kadlas        kadlas    引っかき傷        scratch
kadlawon      adlaw     夜明け          dawn                Mogikan sila para cebu
                                                         ugma sa kaadlawon.
kadlit        kadlit    マッチをする、取 cancel, strike a        Gikadlit niya ang iyang
                        消す、取消し線 match                    biyahe sa Palawan.
kadto         kadtu     あれ       that                    Ako kadtong paliton.
kadudahan     duda               suspicious,
                                 doubtful
kadugayon     dugay     長いこと     longtime
kadugo        dugu      血縁       blood relative          Ako kanang mga
                                                         kadugo.
kadugta       dugta     腐敗           decomposition
kaduha        duha      二回           twice               Kaduha sa usa ka
                                                         adlaw motumar.
kaduhaduhaan duha       あいまいな        obscure, vague,     Ang lihok sa tawo nga
                                     doubtful            istanbay sa tindahan
                                                         namo kaduhaduhaan
                                                         nga siya kawatan.
kadumtan      dumut     反発の、大嫌い repulsive, hate          Gikadumtan ni Honey
                        の                                ang iyang mga kaaway.
kadungan      dungan    同時の、一緒に contemporary,            Kadungan niya ang
                        起きた     simultaneous             akong ig-agaw sa pag-
                                                         eskwela.
kadungandungandungan    同時性          contemporaneous
kadungganan   dunggan   信憑性、名誉、      reality, reputation, Dali nga makapusgay
                        体面           honor                sa huyang mo nga
                                                          kadunggaganan.
kadunutan     dunut     退廃           decadence            Ang pagbutang ug
                                                          chlorine sa atong mga
                                                          sinina maoy kadunutan
                                                          niini.
kadusingot    singut    汗びっしょり       in a sweat
kadutlan      dulut     傷つきやすい       vulnerable           Dali ra kadutlan ug sakit
                                                          si Jonas.
kaduulan      duul      近所           neighborhood         Magtinabangay mi sa
                                                          among silinganan.
kaduyugan     duyug     調和           harmony              Adunay kaduyugan ang
                                                          mga musikero.
kadyos        kadyus    豆            pigeon pea, native
                                     bean
kaga          kaga      法螺話          big talk
kagaan        gaan      軽さ           light
kagaangan     gaang     礁、サンゴ礁       reef                 Nakakita sila ug
                                                          daghang kaagangan sa
                                                          Moalboal.
kagabhion     gabii     夜間           night time           Hayag karon ang
                                                          kagabhion.
kagabii       gabii     昨夜           last night           Kagabii nakadungog ko
                                                          ug uwang sa iro.
kagahapon     hapun     昨日、過去        yesterday, the       Kagahapon nagsugod
                                     past                 na ang klase sa mga
                                                          estudyante.
 kagahum       gahum         権力           capability, power   Aduna siyay kagahom
                                                              sa pagkasaba sa iyang
                                                              mga igsoon.
 kagala        gala          遊び友達         playmate
 kagalkal      kagalkal      カタカタ鳴る       rattle, clatter     Ang mga gagmayng
                                                              bato sa lata nikagalkal.
 kagalkalon    kagalkal      ガタガタの        ramshackle
 kagamhanan    gahum         政府           Government, most Dili katuohan ang
                                          powerful         anonsiyo sa
                                                           kagamhanan.
  kagamitan    gamit         在庫           stock
s kagana       gana          欲望、食欲        desire, appetite Ang himsog nga bata
                                                           adunay kagana sa
                                                           pagkaon.
  kag-ang      kag-ang       やせ細る         emaciate
  kaganina     ganina        さっき          a while ago
s kagar        cagar         台無しにする、      spoiled, broken
                             だめにする
s kagarboso    garboso       うぬぼれ         conceit
  kagas        kagas         やつれた         haggard
  kagas        kagas         急いでゆく        go in haste
s kagastohan   gasto         出費、消費        expenses,           Gastohon nako ang
                                          expenditure         kwarta sa angay nga
                                                              kagastohan.
 kagat         kagat         噛みつく、掴む、 bite, hold firmly       Mikagat ang isda sa
                             誘惑に食いつく                          paon.
 kagaw         kagaw         細菌       germ                    Ang mga kagaw
                                                              mohatag kanato ug
                                                              sakit.
 kagawad       kagawad       町議員          municipal
 kagawaran     kagawad       省、局          department,         Ang Kagawaran sa
                                          bureau              Panglawas mohatag ug
                                                              mga tambal sa mga
                                                              biktima sa kaladidad
 kagawasan     gawas         自由           freedom             Hatagan nato ug
                                                              kagawasan ang mga
                                                              bata.
 kagaykay      kagay         ガタガタ         rattling sound
 kaghan        kalag/kahig
 kagibuhi      buhi          伝記           biography
 kagikanan     gikan         祖先、先祖        ancestor            Ang atong mga
                                                              kagikanan kugihan.
 kagil-as      gil-as        熱、不安         heat, uneasiness    Dili sila makatulog pag-
                                                              ayo tungod sa kagil-as
                                                              sa panahon.
 kagilkil      kagilkil      カチャカチャす  clatter, rattle,
 kagilok       giluk         る
                             くすぐったさ   tickle
 kaging        kaging        固くなる     stiff
 kagis         kagis         擦り落とす、剃る scrape off, shave
 kagiskis      kagiskis      金切り音     shrill
 kagiw         kagiw         逃げさる、逃げる elope, abscond,
                                      escape
 kagod         kagud         挽く、摩耗させる grind, shred,
                                      abrade
 kagot         kagut         歯軋りする    gnash, grind,           Magkagot siya sa iyang
                                      grate                   ngipon kon matulog.
 kagub-anan      guba         破壊、転覆         overthrow,       Ang bagyo naghatag ug
                                            destruction      kagub-anan sa mga
                                                             kabtangan.
 kagubot         gubut        困惑、混乱     embarrassment,       Hunongon nato ang
                                        mess, revolution     kagubot.
 kagugolan       gugul        出費        expenses, outlay,
                                        expenditure
 kagul-anan      guul         哀悼        bereavement        Ang atong kagul-anan
                                                           atong isalikway.
 kagulang        gulang       成熟        maturity           Ingon sila,nga ang tawo
                                                           moabot sa iyang
                                                           kagulang sa edad nga
                                                           kuwarenta.
 kagulangon      gulang       成熟⇒gulang age, maturity
 kaguliyang      kaguliyang   パニック、困惑 embarrassment, Nagkaguliyang ang
                                        panic, stampede mga tawo sulod sa
                                                           cinehan kay may
                                                           mishatag ug 'sunog!'
 kaguliyang sa   kaguliyang   パニック      panic              Adunay kaguliyang
 kuyaw                                                     sulod sa merkado.
 kagulkul        kagulkul     ガタガタ、コトコト rattle, clatter
                              する
 kagumkum        kagumkum     もろい、砕けや crisp, crunchy       Ganahan ko mokaon
                              すい                           ug kagumkum nga
 kagun-uban      gun-ub       大変動       catastrophe        Wala sila malipay sa
                                                           nahitabo kagun-uban.
 kaguol          guul         不安、心配、悩 worry, suffering     Kaguol nako sa kwarta
                              み                            nga nawala.
 kagusbatan      gusbat       損害        damage             Adunay dako nga
                                                           kagusbatan sa balay
                                                           human sa bagyo.
 kagutum         gutum        飢餓        starvation, famine Tungod sa hulaw,nag-
                                                           antos sila sa kagutom.
 kaguul          guul         哀しみ       grief, lament,     Gikaguol sa mga tawo
                                        anguish            ang kamatayon sa ilang
                                                           lider.
 kagwang         kagwang      大こうもり     flying fox
 kagyo           kagyu        逃げる       escape, refugee Ayaw ug kagyo aron dili
                                                           ka mapriso.
  kaha           kaha         フライパン     frying pan
s kaha           caja         箱         box                Naa koy gamay nga
                                                           kaha.
 kaha            kaha         一体、一体全体 what on earth,       Ngano kaha no? ; Unsa
                              、多分       really, maybe      kaha no? ; Mao man
                                                           kaha.
 kahadlok        hadluk       恐れ        fear               Wa kay angay
                                                           kahadlokan.
 kahago          hagu         疲労        fatigue, weariness Dili ko hapit makatindog
                                                           tungod sa kahago.
 kahait          hait         鋭敏        acuteness,         kahait og salabutan
                                        sharpness
 kahalibro       libru        会計簿、出納簿 cashbook
 kahalili        halili       代理人、後任者 successor
 kaham           kaham        手で触る      touch with hands
 kahanas         hanas        腕前、テクニック skill, dexterity,   Ipakita ang imong
                                        ingenuity          kahanas.
  kahanaw        hanaw      消滅          vanishing,            Ang barko nagkahanaw
                                        disappearance         sa akong panan-aw.
  kahangay       kahangay   ひまつぶし       resource, while
                                        away
  kahanginan     hangin     大気圏、空中      atmosphere            Ang kahanginan
                                                              nagprotektar sa
                                                              kalibutan sa kainit sa
                                                              adlaw.
  kahangturan    hangtud    永遠、不滅       eternity, infinity,
                                        forever
  kahapdos       hapdus     痛み、疼き       pain, pang                                 1
  kahapunon      hapun      夕暮れ         sun down, dusk        Bugnaw ang hangin sa
                                                              kahapunon.
  kaharuhayan    haruhay    贅沢          luxury                Nagpuyo ko sa
                                                              kaharuhayan kauban sa
                                                              akong bana nga
                                                              bilyonaryo.
  kahas          kahas      大胆、不遜    audacious,
                                     boldness
  kahasol        hasul      いらだち、不快 displeasure,
                                     vexation,
                                     inconvenience
  kahaw-ang      haw-ang    からっぽ、空虚 emptiness
  kahayag        hayag      明るさ、啓蒙、権 light                    Gusto kong makakita
                            威者                                nga kahayag.
  kahayahayan    hayahay    贅沢       luxury                   Bation ko ang
                                                              kahayahayan kon
                                                              mopahuway ilalom sa
                                                              punoan sa mangga.
  kahayopan      hayup      家畜          domesticated          Sa lasana nagpuyo ang
                                        animals               kahayopan.
s kahero         cajero     レジ係(男)      cashier (male)
  kahibalo       hibalu     知識          knowledge             Dili ko kahibalo
                                                              molangoy.
  kahibudngan    bulung     不思議に思う、     wonder                Ang akong
                            かと思う                              kahibudngan nga
  kahibulong     bulung     不可思議        awe, wonder
  kahibulungan   bulung     不思議、素晴ら     wonder,
                            しい          wonderful,
  kahidlaw       hidlaw     渇望          thirst                Ang iyang kahidlaw sa
                                                              iyang uyab nawala na.
  kahig          kahig      動かす、かき動     push, transfer,       Nigamit siya ug kahig
                            かす、まぐわ      harrow, rake          para sa mga layang
                                                              dahon.
  kahigal        higal      性欲          lust                  Ang sobrang kahigal
                                                              usa ka sala.
  kahigalaan     higala     友達          friends               Moduaw kanako ang
                                                              akong mga kahigalaan
                                                              kada pasko.
  kahigawad      gawad      失望       disappointment,
                                     chagrin
  kahigwaos      higwaus    不安、心配    uneasiness,
                                     anxiety
  kahikawan      hinaw      わがまま     selfishness
  kahil          kahil      軽く触れる、そっ touch lightly
                            と
kahil        kahil       オレンジ        orange             Ganahan mokaon ug
                                                        kahil ang akong anak
                                                        nga lalake.
kahiladman   lalum       底、心底、深さ     bottom, depth      Gihigugma ko ikaw
                                                        gikan sa kahiladman sa
                                                        akong kasingkasing.
kahilakon    hilak       泣きそうに       feel like crying
kahilasan    hilas       ポルノ         pornography        Nakakita ka ug mga
                                                        litrato nga kahilasan?
kahilayan    kahilayan   悪徳          depravity, vice,                            1
                                     corruption
kahilig      hilig       傾向          tendency           Kahilig nako ang
                                                        paggitara.
kahilum      hilum       沈黙、無音       silence            Atong batonan ang
                                                        kahilom sulod sa
                                                        simbahan.
kahilwasan   lawas       安全          safety, security                        1
kahimanan    himan       身支度         outfit             Ayaw kalimot pagdala
                                                        sa imong kahimanan.
kahimo       himu        になる         become             Ang mga bata
                                                        makahimo ug hardin sa
                                                        luyo sa ilang balay.
kahimoan     himu        成果          result,
                                     accomplishment
kahimsog     himsug      がっちり、強健     health
kahimtang    butang      状態          condition,         Nasiguro ako anaa ikaw
                                     situation, state   sa hapsay nga
                                                        kahimtang.
kahimungawong bungaw     放心、覚醒       distraction,
                                     awakening
kahimuot     buut        幸福          happiness          Ang kahimuot nako
                                                        karong adlawa dili
                                                        kabayran ug kuwarta.
kahimut-an   buut        喜び          happy, glad        Akong gikahimut-an
                                                        nga naa na kay
kahinam      hinam       欲望、知りたがる anxious, eager to     Nagdali siya ug pauli sa
                         、食欲      know, appetite        kahinam nga makita
                                                        ang iyang mama.
kahinaman    hinam                   excited to         Gikahinaman ko kaayo
                                     something          ang akong mga anak.
kahinangop   hangup      満足、あこがれ     pleased, miss      Perte gyud ang akong
                                                        kahinangop sa akong
                                                        uyab.
kahinay      hinay       遅さ、遅刻       tardiness          Nasuko ang iyang amo
                                                        sa kahinay niyang
                                                        motrabaho.
kahinayak    hinayak     衝動          impulse            Naglagot siya sa iyang
                                                        kahinayak ug bunal sa
                                                        bata.
kahingawa    hingawa     不安、疑念       qualm, worry,      Dili siya malipayon
                                     anxiety            tungod sa iyang
                                                        kahingawa sa iyang
                                                        nawalang anak.
kahingkod    hingkud     青春、思春期      puberty,           Ang mga babaye dug-
                                     adolescence        on inig abot sa ilang
                                                        kahingkod.
  kahingkuran   hingkud   青春、思春期        puberty,           Daghan ug mga
                                        adolescence        kausaban sa pisikal nga
                                                           aspekto panahon sa
                                                           kahingkuran ang mga
                                                           kabataan.
  kahinguhaan   kuha      資源            resource           Ang kahinguhaan sa
                                                           preskong hangin mao
                                                           ang mga kahoy.
  kahinugon    hinugun    惜別            regret
  kahinumduman dumdum     記憶すべき         remembrance        Angay nimong
                                                           kahinumduman
                                                           kanunay ang mga
                                                           maayong pamatasan
                                                           nga gitudlo sa imong
                                                           mga ginikanan.
s kahira        cajera    レジ係(女)        cashier (female)
  kahitas-an    taas      大空、空          highest, sky       Naglupad-lupad ang
                                                           mga langgam sa
                                                           kahitas-an sa
  kahiubos      ubus      無念            chagrin            Ang iyang kahiubos sa
                                                           iyang bana nakapahilak
                                                           niya.
  kahiwian      hiwi      曲がった⇒hiwi     mistake, failure
  kahol         kahul     緩い            loose             Nagsuot siya ug kahol
                                                          nga karsones.
s kahon         cajon     箱(大)          box, package      Akong gisulod ang
                                                          akong mga gisi nga
                                                          sinina sa kahon.
  kahoy         kahuy     木             tree, board, wood Ang kahoy nga nara,
                                                          nga maoy pambansang
                                                          kahoy sa Pilipinas lig-on
                                                          kaayo.
  kahubitan     hubit     説明            explanation
  kahugut       hugut     緊張、伸張         tension, stretch  Dili siya ganahan sa
                                                          kahugot sa iyang
                                                          karsones.
  kahulugan     hulug     意味、意図         intent, meaning   Kini nagkapareho ug
                                                          word pero dili
                                                          magkapareho ug
                                                          kahulugan.
  kahumayan     humay     水田            rice fields       Daghang abot ang
                                                          akong kahumayan
                                                          karon tuig.
  kahumot       humut     香水            perfume           Ganahan ko sa
                                                          kahumot sa imong
  kahungug      hungug    愚かさ           stupidity
  kahuot        huut      窮屈、混雑         tightness         kahuot sa trapiko
  kahupayan     hupay     安心、安堵         relief            Unsay kahupayan sa
                                                          imong sapot?
  kahusto       hustu     正確さ           accuracy          Ilang gitan-aw ang
                                                          kahusto sa timbangan.
  kahuwasan     huwas     平静、素面、安       calm, relief
                          堵
  kahuyang      huyang    弱さ、脆弱さ   fragility, weakness
  kaibog        ibug      あこがれ、欲望、 cupidity, attraction Nitug-an si Don sa
                          魅力                            iyang kaibog ni Mariz.
  kaig-agawan   ig-agaw      いとこ           cousin           Daghan kaming kaig-
                                                            agawan.
  kaigang       igang        蒸暑さ      hotness
  kaigmat       igmat        手腕、器用さ、  finesse, ingenuity, Nakauyon ang maestra
                             機敏さ      astuteness           sa kaigmat ni Triccia.
  kaikag        ikag         興味       interest             Dako kaayo kog kaikag
                                                           nimo.
  kaikog        ikug         気まずさ、拒否 hesitation,
                             できない内気さ decorum,
                                      uncomfatable
  kaila         ila          馴染み、知人   acquaintance,        Daghan kaayo ko kaila
                                      friend               sa eskwelahan.
s kaimito       caimito               star apple
  kaingin       kaingin      焼畑       slash-and-burn
                                      agriculture
  kainit        init         暑さ       warmth               Ganahan ko sa kainit
                                                           sa imong gakos.
s kainutil      inutil       無駄       useless
  kaisipan      isip         理解力、才能、 mind, faculty,
                             考え       comprehension
  kaka          kaka         くも、蜘蛛    spider               Ang mga bata ganahan
                                                           magdula ug kaka.
  kakabad       kabad        素早さ      quickness,           Wala ko kadakop sa
                                      swiftness            alasiwsiw tungod sa
                                                           kakabad sa iyang lihok.
  kakahoyan     kahuy        林        grove, wood,         Nakakita mi ug bitin sa
                                      forest               kakahoyan. ;
                                                           kasagingan; kalubihan
  kakak         kakak        コッコと鳴く   cackle, cluck
  kakalma       kalma        平穏       serenity             Gimingaw ko sa
                                                           kakalma sa kabukiran.
  kakapoy       kapuy        疲労       fatigue              Nakatulog dayon siya
                                                           tungod sa kakapoy.
  kakas         kakas        解く、引抜く   detach, uproot,
                                      undo
s kakaw         cacao        カカオ、ココア  cacao, cocoa
  kakha         kakha        爪で掘る、引掻く scratch              Gikakha sa mga manok
                                                           ang yuta.
  kakha-tuka    kakha tuka   赤貧の(その日 dirt-poor
                             暮らしの)
  kakignat      kignat       驚かす      shock                Ang biktima sa
                                                           pagpanglugos anaa sa
                                                           estado sa kakignat.
  kakinlaw      kinlaw       光沢       luster               Nindot nga tan-awon
                                                           ang kakinlaw sa imong
                                                           buhok.
  kakuhaan      kuha         資源       resource             Asa dapit ang
                                                           kakuhaan sa tubig
  kakulang      kulang       不足       lack, deficiency     Nag-away ang
                                                           magtiayon tungod sa
                                                           kakulang sa kwarta.
  kakulba       kulba                 fear, fright
  kakulian      kuli         困難な問題、邪 complication,         Nag-agi man god og
                             魔        difficulty, obstacle daghang kakulian ang
                                                           gugma namo.
  kalaa         lala         毒        venom
  kalaay         laay        退屈            boring, bore      Kalaay sa kinabuhing
                                                             mag-inusara.
  kalaba         kalaba      蜂の巣           honeycomb
s kalabasa       calabaza    カボチャ          pumpkin, squash   Ang kalabaw motabang
                                                             sa mga mag-uuma.
  kalabat        kalabat     達する           reach up
s kalabaw        carabao     水牛⇒kabaw      carabao, water
                                           buffalo
s kalabera       calavera    どくろ、頭蓋骨       skull
  kalabkab       kalabkab    扇ぐ            fan
s kalabuso       calabozo    留置所           prison, jail
  kalabutan      labut       関係            relationship      Unsay kalabot nimo
                                                             ining tawhan.
  kalag          kalag       霊魂、精霊、幽       spirit, ghost     Nobyembre uno ang
                             霊                               adlaw sa mga kalag.
  kalagdaan      lagda       規則、規範         rule, canon       Pwede bang mahibalo
                                                             sa inyong mga
                                                             kalagdaan?
  kalagkag       kalagkag    解す、砕く     break up into
                                       pieces
  kalaglagan     laglag      破局、大惨事    catastrophe
  kalagmitan     lagmit      可能性、推定    possibility        walay kalagmitan
  kalagsik       lagsik      元気        vigor
  kalaha         kalaha      フライパン     frying pan
  kalainan       lain        相違        difference,
  kalaki         laki                  stunt, antic
  kalaki         laki        能力、技術     ability, skill
  kalakiha       laki        マナー       manner, course of Pero unsa man kining
                                       action             karakiha?
  kalakihan      laki        特殊能力      extraordinary
                                       ability
  kalala         lala        毒液        venom
  kalalim        lalim       歓喜、エクスタシ ecstasy
                             ー
  kalam          kalam       探す        search, look for
  kalamansi      kalamansi   カボス、スダチ lime, citrus         Ang kalamansi mas
                                                          aslom kay sa lemon.
s kalamares      calamares   イカフライ     squid fry
  kalamay        kalamay     砂糖、黒砂糖    sugar, brown
  kalamay        kalamay     米菓子       confection made Lami ang kalamay sa
                                       of rice, sugar and Bohol.
                                       coconut meat
  kalambigitan   lambigit    関係者       involvement
  kalamboan      lambu       進歩、発展     development,       Dako kaayo ug
                                       progress           kalamboan ang atong
                                                          negosyo.
  kalambri       kalambri    痙攣、引き攣る cramp
s kalamdad       kalamidad   災害        calamity
  kalampusan     lampus      成功        success            Nakuha nato ang
                                                          kalampusan.
  kalan          kalan       七輪        stove
  kal-ang        kal-ang     隙間        gap
  kalanganan     langan      遅れ⇒langan delay              Ang kalangan sa pag-
                                                          ayo sa karsada
                                                          nakapasuko sa mga
                                                          tawo.
  kalangas       langas      いらだち、不快、 vexation, noise
                             喧騒
  kalangitan     langit         天、空、天上      heaven             Ngindot kaayo ang
                                                               kalangitan.
  kalangkalang   kalangkalang   熟考、検討   consider, study
  kalap          kalap          いじくり回す  tinker
  kalapasan      lapas          違反      violation,             Dako kaayo imong
                                        transgression          kalapsan.
  kalapati       kalapati       充填する、詰め caulk
  kalapoy        lapuy          る
                                疲労      fatigue
  kalapukan      lapuk          湿地、沼地   swamp, marsh           Ang mga bata
                                                               malingaw sa kalapukan.
  kalas          kalas          高くつく、無駄に costly,               Ang kagubot nga
                                する       extravagant,          nahitabo sa Israel
                                         waste                 nikalas ug daghang
                                                               kinabuhi.;Libuan ka
                                                               mga tawo ang nakalas.
  kalas          kalas          畑を均す、かき     rake, harrow
                                集める
  kalas          kalas          死ぬ、無駄にす     die, waste
                                る
  kalasag        kalasag        防御          defense
  kalasangan     lasang         森           forest             Daghan dagkong kahoy
                                                               sa kalasangan.
  kalasikas      kasikas        カサカサッ       rustling sound
  kalat          kalat          竹編み         cane with bamboo
                                            or rattan
  kalat          kalat          散らばる        scatter
  kalata         lata           腐敗⇒lata
  kalataw-anan   katawa         冗談、ユーモア funny, joke,           Nag-estorya siya ug
                                        hilarious              kalataw-anan nga
                                                               estorya.
  kalatkat       kalatkat       登る          climb up
  kalatsutsi     kalatsutsi     カラツチの木      plumeria
  kalawasan      lawas          人体          body               Sakit ba ang imong
                                                               kalawasan?
  kalawat        dawat          聖餐式、受諾      holy communion,    Mokalawat ka ba kada
                                            accept             Dominggo?
  kalaw-it       kalaw-it       引っ掛ける、捕     hook, capture
                                まえる
  kalawran       lawud          海           oceans
  kalaykay       kalaykay       掘り起こす       dig up
  kalayo         layu           遠さ          far, away
  kalayo         kalayu         火           fire               Ang kalayo init kaayo.
s kaldero        caldero        やかん、釜       kettle             Gamita ang mas dako
                                                               nga kaldero kay daghan
                                                               ug bisita.
s kalendaryo     calendario     暦、カレンダー     calendar           Ang mayor manghatag
                                                               ug kalendaryo kada
  kalhay         kalhay         乾かす         dry
  kalibangan     libang         厠、便所        toilet             Kinahanglan nga
                                                               pirming limpyo ang
                                                               atong kalibangan.
  kalibgan       libug          困惑          bewilderment
  kalibhay       kalihay        かつぐ         shoulder
  kaliboan       libu           何千の         thousands
s kalibre        calibre        口径          caliber
  kalibugan      libug          混迷、当惑       puzzle, confusion Ang akong gikalibogan
                                                              kung ngano …
  kalibunan    libun        ジャングル、密      jungle           Nangita mi ug itlog sa
                            林                             bontog sa kalibunan.
  kalibutan    libut        世界           world            Ang kalibutan usa sa
                                                          lugar nga nindot puy-
s kalidad      calidad      質、品質         quality          Mas maayo ang kalidad
                                                          sa kotse nga hinimo sa
                                                          Japan.
s kalidadis    calidad      多様な     various
  kaligdong    ligdong      実直、忠実   dignity, honesty,
                                    fidelity
  kaligoanan   ligu         水浴場、風呂場 bathroom, bathes Mao kini ang akong
                                                        kaligoanan.
  kalihay      kalihay      かつぐ     shoulder
  kalihim      kalihim      長官、書記官、 secretary           Siya ang akong kalihim
                            幹事、秘書                       sa opisina.
  kalihukan    lihuk        行動      act, activity       Gibantayan nako ang
                                                        imong kalihukan.
  kalikayan    likay        可避      evitable,           dili kalikayan
                                    preventable
  kalikupan    likup        環境      environment,
                                    atmosphere
  kalim-an     lima         五十      fifty
  kalimbagas   kalimbagas   全力疾走    run, sprint
  kalimut      limut        忘れる     forget              Kalimti ang mga
                                                        nangagi.
  kalimutaw    kalimutaw    眼球、瞳    eyeball             Puti ang iyang
                                                        kalimutaw.
  kalinaw      linaw        平和      peace               Atong ipatigbabaw ang
                                                        kalinaw.
  kaling       kaling       ひっくり返す  overturn
  kalingawan   lingaw       接待、娯楽   entertainment,      Aligre kaayo ang
                                    diversion           kalingawang kagabii.
  kalipay      lipay        喜び      joy                 Gikalipay ko ang pag-
                                                        anhi mo.
  kalis        kalis        平らにする、解 flatten, dismiss
                            散させる
  kalisang     lisang       恐れ      fear, panic, terror Makita ang kalisang sa
                                                        mga mata sa batang
                                                        gikidnap.
  kalisdanan   lisud        困難、災害、不 difficulty,         Daghan kaayo ug
                            運       misfortune,         kalisdanan nga iyang
                                    calamity            naagian sa kinabuhi
                                                        niya.
  kalit        kalit        突然、驚く   sudden              Ang tanan kalit nga
                                                        nahilom.
  kaliwat      liwat        子孫      descendant          Mestisa ang ilang
                                                        kaliwat.
  kaliyupo     kaliyupu     懇願      plea
  kalkal       kalkal       掘る      dig
s kalma        calma        平穏な、静かな calm, tranquil      Ang tubig sa dagat
                                                        kalma kon walay bagyo.
  kalo         kalu         帽子      hat, cap            Pagsul-ob ug kalo kay
                                                        init ang panahon.
  kalog        kalug        稲刈り鎌    sickle
  kalooy       luuy         哀れみ、同情  pity                Kaluoy sa mga bata.
  kalooy         luuy         慈善、寄付       charity,           Ang mga misyonaryo
                                          contribution       nagtudlo kanila ug mga
                                                             buhat sa kalooy.
  kalos          kalus        水を汲む        draw water
  kalot          kalut        掻く、掘る       scratch, dig       Kaluta ang akong likod,
                                                             katul.
  kalot          kalut        掘る          dig, excavate
s kalsada        calzada      通り、道        street
s kalso          calzo        くさび         wedge
s kalsones       calzonez     ズボン         pants, trousers    Daku ra ang imong
                                                             kalsones para nako.
  kalu           kalu         掬いあげる       scoop out
  kalubihan      lubi         椰子農園        coconut farm       Dako kaayo ang akong
                                                             kalubihan.
  kalubnganan    lubung       墓地          cemetery           Ang mga patay
                                                             gilubong sa lubnganan.
  kalugwayan     lugway       寛容度         latitude, laxity
  kaluha         duha         ふたご         twin               Ako ug ang akong
                                                             kaluha dili parehas ug
                                                             hitsura.
s kaluho         lujo         贅沢          luxury
  kalukho        kalukhu      削りとる        scrape off
  kalunggo       kalunggu     いぼ          wart
  kalungkong     kalungkung   身体を丸める、     curl up, bent
                              曲げる
  kalupo         kalupu       巻く          wrap
  kaluskos       kaluskus     こそぎ取る       scrape, scratch
  kaluwasan      luwas        安全          safety             Atong hunahuna-on ang
                                                             atong kaluwasan.
  kaluya         luya         弱さ          weakness           Ang kaluya sa iyang
                                                             paglihok makadugay sa
                                                             iyang trabaho.
s kalye          calle        通り          street             Lapad ang mga kalsada
                                                             sa Danao City.
s kalyo          callo        たこ、うおのめ     callous, corn
s kama           cama         ベッド         bed                Dako kaayo ang imong
                                                             kama.
  kamadinayganondayag         率直          frankness
  kamagayan     bagay         共用する⇒baga   compatible
                              y合う
  kamagulangan gulang         一番上の兄弟      eldest
  kamahinungdanoninungdanun
                h             重要性         importance         Kahibalo ka ba kong
                                                             unsa kamahinungdanon
                                                             kanang butanga?
  kamaibugon     ibug         貪欲、欲望       cupidity           Ang iyang
                                                             pagkamaibugon sa
                                                             mga butang nga
                                                             materyal maoy
                                                             hinungdan sa iyang
  kamakalolooy   luuy         不幸          misery             Pagkamakalolooy sa
                                                             mga kabos.
  kamala         mala         日照り         drought            Kamala sa yuta
                                                             panahon sa ting-init.
  kamalig        kamalig      厩、納屋        barn, stable
e kamander       commandar    指揮          commandar
  kamang         kamang       這う          crawl              Nakasulay kami ug
                                                             kamang ilalom sa
                                                             kamaisan.
  kamanghuran    manghud        一番下の兄弟        youngest
  kamao          kamau          ボクサー          boxer         Si Manny Pacquiao usa
                                                            ka pambansang
  kamao          kamau          仕方       know-how, skilled Dili ko kamao mogamit
                                                            sa sanggot.
  kamaro        maru            抜け目無さ    shrewdness
  kamas         kamas           頑張る、努力す struggle, strive
  kamasinabuton sabut           る
                                分別       prudence,
                                         discretion
  kamatahum      tahum          美しさ      beauty, fineness,
                                         loveliness
  kamatayan      patay          死神       mortal, grim
  kamatayon      patay          死亡       death              Katagan nato ug
                                                            kalinaw ang iyang
  kamates        kamatis        トマト      tomato             Lami kaayo ang
                                                            kamates kung ipares sa
                                                            bulad.
  kamatis        kamatis        トマト      tomato             hinog nga kamatis;
                                                            duga sa kamatis; salsa
                                                            sa kamatis
  kamatuoran     tuud           証拠、確信、事 evidence, proof,    Kamatuoran ang
                                実        truth              gipangita sa hustisya.
  kamay          kalamay        砂糖、黒砂糖   raw sugar          Mas pula ang kamay
                                                            kay sa asukal.
  kamay          kamay          手招きする    beckon, gesture    Ang parola
                                                            nagpangamay kanako.
  kamaya         maya           祝賀、お喜び   celebration        Ang kamaya sa usa ka
                                                            tawo diri kabayran nga
                                                            salapi.
  kambat         kambat         網で蓋する、網 weave, patch
                                掛け
  kambaya        kambaya        格子模様、十字 crisscross, plaid
                                に
s kambiyo        cambio         変化、交換、交 change, gear,
                                代        exchange
  kami           kami           私達は      we (excluding you) Kami ang estudyante
                                                            adunay diskwento sa
                                                            sakyanan de pasahero.
  kamingaw       mingaw         寂しさ      loneliness         Naghilak ko tungod sa
                                                            akong kamingaw nimo.
  kaminyoon      minyu          結婚       marriage           Ang kaminyoon dili
                                                            sayon nga disisyon sa
                                                            kinabuhi.
s kamisa         camisa         シャツ      shirt              Asul ang kolor sa akong
                                                            paboritong kamisa.
s kamisadentro   camisadentro   ワイシャツ    shirt (long        Ganahan mosuot ug
                                         sleeved)           kamisadentro ang mga
                                                            mag-uuma.
s kamiseta       camiseta       アンダーシャツ( sleeveless under Nindot isuot ang
                                少女用)     shirt              kamiseta panahon sa
                                                            ting-init.
s kamisin        camisin        Tシャツ、下着の T-shirt            Mas hayahay kung
                                シャツ                         magsul-ob ug kamisin.
  kamkam         kamkam         触る、指で触れ touch
  kamlot         kamlut         る
                                引き出す     pull out
  kamo           kamu           あなたがた、君 you (plural)                               1
                                たち
  kamol          kamulu         麻痺       numb
  kamonggay      kamunggay      木の一種      a kind of plant
  kamot          kamut          手         hand                Limpyohe ang imong
                                                              kamot.
s kamote         camote         さつま芋      sweet potato        Ang kamote nga kolor
                                                              violet tam-is ug lami.
  kamoteng kahoy kamuti kahuy   カサーバ      cassava             Lami sad himuon nga
                                                              keyk ang kamoteng
                                                              kahoy.
s kampana        campana        ベル、鐘      bell                Nagtingog ang
                                                              kampana kada alas
                                                              sais sa hapon.
s kampanya       campaña        キャンペーン    campaign            Dagko kaayo ug
                                                              nagasto ang mga
                                                              politiko sa
                                                              pagkampanya sa
                                                              miaging piniliay.
  kampe          kampi          味方する      take sides with
s kampiyon       campeón        チャンピオン    champion
s kampo          campo          キャンプ、野営   camp                sundawo sa kampo
  kamras         kamras         地
                                引っ掻く      scratch
  kamulo         kamulu         最中、進行中    ongoing
  kamut          kamut          手         hand                Ang atong mga kamot
                                                              ang pinaka hugaw nga
                                                              parte sa atong lawas.
  kamuut         muut           滑稽、ユーモア humor
  kana           kana           それ、あれ   that                  Kana ang angay nimo
                                                              nga kolor.
  kanaas         kanaas         サラサラ音をた   rustle
                                てる
  kanahan        kanahan        熱心、馬鹿     fool, eager
  kanako         kanaku         私のために     for me              Kanang regalo ba para
                                                              kanako?
s kanal          canal          水路        canal               Atong limpyohan ang
                                                              atong mga kanal, para
                                                              kung mag-ulan ug
                                                              kusog dili mag-bara ug
                                                              mag-baha.
  kanamo         amu            私たちに      for us
  kan-an         kaun                     eat
  kanaog         naug           降りる       descend, go down    mikanaog
  kanap          kanap          広がる       expand, spread      Nikanap sa tibuok
                                          out, range          baryo ang dautang
  kanasoran      nasud          国々、州      nations, country    Kinahanglan limpyo ang
                                                              atong kanasoran.
  kanat          kanat          覆う、広がる    spread, cover
  kanato         kanatu         私達のために    for us              Ang kining proyekto
                                                              para kanatong tanan.
  kanaway        kanaway        西風、カモメ    zephyr, sea gull
  kanawayan      kanaway        北西        northwest
  kanawkanaw     kanawkanaw     遠くまで広がる   extend to the
                                          distance
  kanay          kanay          広がる       spread out
  kanayon        nayun          語り続ける     narrate, continue
  kanayon        nayun          同郷人、隣人    adjacent,
s kandado      candado     錠前            padlock              Ang bodega
                                                              nakakandado ug tulo
                                                              kabuok dagko sukad
                                                              kini nakawatan.
s kandela      candela     ろうそく、キャンド candle                   Ang pagpamuhat ug
                           ル                                  kandela ang iyang bag-
                                                              ong negosyo.
s kandidato    candidato   候補者           candidate            Daghang mga
                                                              kandidato sa miaging
  kandies      kandiis     えくぼ           dimples
  kanding      kanding     山羊            goat                 Puti ang kolor sa
                                                              kanding.
  kandos       kandus      スコップ          shovel, spade        Nigamit ko ug kandos
                                                              aron mapino ang yuta.
  kang         kang        …のところへ
  kang         kang        冠詞= si, ni, to                     Kang kinsa? Para kang
                           kang                               Marie.
                           個人名に付いて
                           、方向を示す
  kang-a       kang-a      少し開ける       slightly open          Dihang mikang-a na
                                                              ang pultahan, milili ko
                                                              ngadto sa sulod.
  kangil-ad    ngil-ad
  kangitngit   ngitngit    闇、暗さ          darkness             Mahadlok ko sa
                                                              kangitngit.
  kango        kangu       揺さぶる          shake
  kanhi        kanhi       以前の、先の、       former, past         Ang akong kanhi nga
                           前の                                 estudyante usa na ka
                                                              malampusong
  kanhiay      kanhi       先の、前の、昔       former, past         Sa kanhiay nga
                           の                                  panahon, may duha ka
                                                              …
  kani         kani        こちらは=kini     this                 Para kang kinsa kani?
  kaniadto     kaniadtu    以前は、昔         formerly, before     Kaniadto naguol ang
                                                              mga tawo kay gamay ra
                                                              ang tubig.
  kanihit      nihit       欠乏、不足         deficiency,
  kanihit      nihit       不足、欠乏         lacking, scarcity,   Naproblema ang mga
                                         deficiency           tawo sa kanihit sa tubig.
                                                              ;Ang kanihit sa abot sa
                                                              bugas humay maoy
                                                              hinungdan sa pagmahal
                                                              karon sa presyo.
  kanila       nila        彼らのために        for them             Para kanila ang tanan
                                                              nakong gibuhat.
  kanimo       nimu        あなたのために for you                    Kining gidala nako nga
                                                              mga prutas para
                                                              kanimo.
  kaninyo      ninyu       あなた方の         of you, for you
  kanit        kanit       次から次ぎへと       in close             Mikanit ang mga
                                         succession           dugoong hitabo.
  kaniya       niya        彼(女)のため       for him/her          Nahigugma pa gihapon
                                                              ko kaniya.
  kanlat       kanlat      引き裂く、毟り取 tear off
                           る
s kano         amerikano   アメリカ人    American                  Kano ang pamanhunon
                                                              ni Maria.
  kan-on       kaun        食べ物、ご飯        food, cooked rice    Dili usikan ang kan-on.
  kansa           kansa       その、そのところ whose, of which     Nitubo kini ug
                              の(関係代名詞                      nahimong usa ka
                              的使い方)                        maanindot nga kahoy
                                                           kansang mga
                                                           malabalahibong dahon
                                                           nagkawaykaway sa
s kanta           cantar      歌、 歌う        sing, song      Nikanta kami hangtod
                                                           tungang gabii.
s kantalita       cantaleta   風刺           satire, mock    Usa ka kantalita ang
                                                           gihimo sa manunulat.
s kantena         cantina     食堂           canteen
s kantidad        cantidad    量、金額         amount          Mahal ang kantidad
                                                           anang butanga.
  kan-uman        unum        六十           sixty           Nipahuway siya sa
                                                           iyang trabaho pag-edad
                                                           niya ug kan-uman ug
                                                           lima.
  kanunay         punay       いつも          always          Kanunay siyang
                                                           naghilak.
  kanus-a         anus-a      何時?          when            Kanus-a ka mobalik sa
                                                           Sugbo.
  kaon            kaun        食べる          eat             Mikaon ko ug paniudto.
  kapa            kapal                    cover, coat
  kapa                                     cape
  kapaingnan      ingun       頼みにする人       recourse        Walay kapaingnan ang
                                                           akong kinabuhi.
  kapait          pait        苦さ、辛さ    bitterness,
  kapakapa        kapakapa    ばたばたさせる  flutter
  kapakyasan      pakyas      失敗、挫折    failure, breakdown Nadawat na nako ang
                                                          tanang kapakyasan sa
                                                          akong kinabuhi.
  kapalaran       palad       運命       fate, destiny      Ang pag-adto sa laing
                                                          nasod ni Ana mao gyod
                                                          ang iyang kapalaran.
  kapangakohan    aku         責務、責任    responsibility
  kapanganoran    anud        大空、雲     clouds, sky,       Hayag kaayo karong
                                       firmament          adlawa ang
                                                          kapanganoran.
  kapanguhaan     kuha        資源       resource
  kaparang        parang      ライバル     rival              Lig-on ang akong
                                                          kaparang sa pulitika.
s kapareho        parejo      類似       similarity         daghan ug kapareho
  kaparian        pari        聖職者      clergy
s kaparis         pare        対、かたわれ   like as, pair      way-kaparis
  kaparutan       parut       撃破       overthrow, defeat Ang mayor wala
                                                          makadawat sa iyang
                                                          kaparutan sa niaging
                                                          eleksyon.
s kaparyentehan   pariente    親族       kin                Ang mga nanambong
                                                          sa lubong sa akong
                                                          tatay daghan ug halos
                                                          kaparyentehan.
  kapasagdan      pasagad     無視できるもの、 negligible         Angay ra natong
                              ほかって於ける                     kapasagdan ang mga
                              もの                          estorya nga dili
                                                          importante.
  kapasikaran   sikad         原因、動機           occasion, cause,   Ang iyang kanunay nga
                                              motive             pagpangilad maoy
                                                                 gihimong kapasikaran
                                                                 sa abogado aron isang-
                                                                 at ang kaso.
  kap-atan      upat          四十              forty              Nakadungog ka na ba
                                                                 sa estorya bahin ni
                                                                 Alibaba ug ang kap-
                                                                 atan ka mga tulisan.
s kapatas       capataz       親方、監督           boss, foreman      Istrikto kaayo ang ilang
                                                                 kapatas.
  kapay         kapay         ヒレ              fin                Kanang mga isdaa
                                                                 dagko ug kapay.
  kapayas       kapayas       パパイヤ            papaya             Saging, kapayas,
                                                                 mangga, pinya
  kapaykapay    kapay         フィン、ヒレ状の        fin
                              もの
s kape          café          コーヒー          coffee               Init pa ang kape.
  kapid-an      pilu          倍の、倍する        multiple
  kapig-ot      pig-ut        厳しさ、厳格、厳      severity, strictness Kapig-ot ang
                              密                                  natagamtaman sa mga
                                                                 tawo karong panahona.
s kapihon       café          コーヒー色、茶 brown                      Kapihon ang kolor sa
                              色                                  akong karsones.
  kapikas       pikas         かたわれ          half, better half    Mapinanggaon kaayo
                                                                 ang akong kapikas sa
                                                                 kinabuhi.
  kapildihan    pildi         敗北、負け         lost, defeat         Kadaogan ug kapildihan
                                                                 depende sa swerte.
s kapilya       capilla       チャペル          chapel               Nindot kaayo ang
                                                                 kapilya nga gihimo kini
                                                                 sa marmol nga bato.
  kapin         kapin         に加えて、以上 plus, add to,              kapin sa
                                            excess
  kapiot        piut          せまさ、板ばさみ narrowness,               Pagkapiot sa gisakyan
                              、ジレンマ         tightness,           nako nga bus paingon
                                            dilemma              sa norte.
  kapiskay      piskay        精力、活力         energy               Ang mga mandudula sa
                                                                 dula nga football
                                                                 kapiskay nila molihok.
s kapistahan    fiesta        祭日 ←Sp.fiesta holiday              Ang kapistahan sa
                                                                 among lugar puno ug
                                                                 kalingawan.
  kapitaan      pita          湿地            marsh                Gustong maglangoy-
                                                                 langoy sa kapitaan ang
                                                                 mga itik.
s kapitalismo   capitalismo   資本主義          capitalism           Supak ang ubang
                                                                 mamumuo sa
                                                                 kapitalismo.
s kapitan       capitan       指揮官、キャプ Captain                    Kapitan sa barko ang
                              テン                                 iyang bana.
  kapitoan      pitu          七十            seventy              Namatay ang akong
                                                                 lola sa edad nga
s kapitolyo     capitolio     議事堂           capitol              Ang akong tiya
                                                                 nagtrabaho sa
  kapit-os     pit-us     欠乏、不足         scarcity,             Ang kapit-os sa
                                        deficiency            pagpuyo sa baryo ang
                                                              nakapa-aghat sa mga
                                                              tawo pagpanrabaho sa
                                                              siyudad.
  kapiut       piut       板ばさみ、ジレン dilemma                    Kapiot sa ilang paglihok
                          マ、せまさ                               sulod sa selda ang
                                                              kasagarang reklamo sa
                                                              mga preso.
  kapiyalan    piyal      信頼できる         reliable              Kanang tawhana
                                                              puwede siyang
                                                              kapiyalan sa mga
                                                              importante nga butang
                                                              nga ipatago.
  kapkap       kapkap     手探り、ボディチ grope, frisk
                          ェック、模索
  kaplag       palag      発見       discovery, find            Kanus-a ang Amerika
                                                              gikaplag ni Columbus?
  kaplag       palag      発見する          discover, find        Ang mga bata
                                                              nakakaplag ug karaan
                                                              nga bomba samtang
                                                              sila nagdula-dula.
s kapobre      pobre      貧困            poverty               Ang kapobre dili babag
                                                              aron molampos ang
                                                              usa ka tawo.
s kapolisan    policia    警察            police                Usa ka kapolisan
                                                              nakadakop sa esnatser
                                                              nga nang-esnat ug
                                                              kuwentas sa babaye.
  kapootan     puut       怒りkapongtan   hate, fury
  kapopud-an   pulu       全国            whole nation
s kapormal     formal     正式            formal                Kapormal sa imong
                                                              gisul-ob nga sinina.
  kapot        kaput      握る            grip, grasp           Hugot ang akong
                                                              pagkapot sa sanga sa
                                                              kahoy aron dili ko
                                                              mahulog.
  kapoy        kapuy      疲れた、疲労        fatigue, tired        Kapoy ka sa miaging
                                                              gabii?
  Kapre        kapre      カプレ           Kapre                 Si Kapre usa ka higante
                                                              sa kabukiran
                                                              kanunay'ng gauban ang
                                                              tabako sa iyang baba.
s kapritso     capricho   むらっ気、気まぐ caprice, whim              Dili nako uyonan ang
                          れ                                   imong mga kapritso.
s kapsula      capsula    カプセル     capsule                    Mas sayon imnon ang
                                                              tambal nga anaa sa
                                                              kapsula.
  kaptanan     kaput      ノブ、取っ手        knob
  kapugngan    pugung     止められる         avoidable,
                                        controllable
  kapugngi     pugung     制止⇒pugong     control               Wala ko kapugngi ang
                                                              pagtubod sa akong
                                                              mga luha.
  kapulihay    puli       間隔、長い間        interval, interlude   sa kapulihay
  kapulongan   pulung       語彙            vocabulary       Daghan siya ug nakat-
                                                           unan nga mga
                                                           kapulongan.
  kapunay      punay        永続的に      persistent
  kapundokan   punduk       グループ⇒pund gathering, groups Sa bisan unsa nga
                            ok                            kapundokan adunay
                                                          mga pangulo.
  kapungut     pungut       怒り、憤怒     fury                Puno sa kapungot ang
                                                          iyang kasingkasing.
  kapunungan   punung       組織、協会     organization,       Kinahanglan motabang
                                      association         ang tanan sa
                                                          kapunongan.
  kapuol       puul         退屈        boredom
  kapupud-an   pulu         全国、全国民、 whole nation,
                            群島?       archipelago
  kapuslan     pulus        便利、都合良い useful, utility       Kapuslan lang gihapon
                                                          nato ang mga basiyong
                                                          lata.
  kapuya       puya         乳児期       babyhood
  kapuyo       puyu         共同生活者     room mate, living Kinsa imong kapuyo?
                                      partner
  kapyot       kapyut       つかまる      grasp, grip,
                                      embrace
  karaan       daan         古い、昔の     old                 Karaan na kaayo ang
                                                          among gipuy-an nga
                                                          balay.
  karamusing   karamusing   乱闘        melee, scuffle
  karas        karas        まぐわ、くまで   harrow, rake        Human sa pagdaro sa
                                                          uma isunod ang
                                                          pagkaras.
  karat        karat        耳障りな      harsh               Nagkarat ang akong
                                                          tutonlan tungod sa sip-
                                                          on.
  karatil      karatil      素早く動く     fast, quick, sprint mikaratil og dagan
s karatula     caratola     掲示板       sign board
s karbon       carbon       炭素        carbon              Nanginahanglan ko ug
                                                          karbon nga papel.
s karbonato    carbonato    炭酸塩       carbonate           Kon magluto ug
                                                          testado,butangan ug
                                                          karbonato aron
                                                          makagumkom.
t karenderya   carenderia   食堂        local restaurant    Mas barato ang
                                                          pagkaon sa karendirya.
s karenyo      cariño       愛情        caress, love,
                                      romance
s karera       carrera      競走、スピード競 race                 Naglumba ang kuneho
                            争                             ug bao.
s karera       carrera      キャリア,履歴   career              Maayo ang iyang karera
                                                          isip artista.
s karete       carrete      リール、糸巻き、 reel, spool          Ang karete sa among
                            巻き器                           makina sa panahi taya
                                                          na.
s karetilya    caretilla    手押し車      wheelbarrow,        Giayo ni Max ang
                                      handcart            karetila.
s karga        carga        荷物        cargo, baggage      Bug-at ang karga.
s kargada        cargada        積むこと        freight           Dako ang akong
                                                              nabayran sa akong
                                                              mga kargada.
s kargador       cargador       ポーター、運送     porter            Daghan ug kargador sa
                                屋                             pier.
s kargamento     cargamento     積荷          lading, cargo
s karibal        rival          競争相手        rival
t karidad                       チャリティ       charity           Usa ka maayung mithi
                                                              ang karidad.
s   karinyo      cariño         愛           love
s   kariton      carreton       手押しの荷車      handcart
s   karmilitos   carmelitos     キャンディ       candy             Tam-is ang karmilitos.
s   karnabal     carnaval       謝肉祭         carnival
s   karne        carne          肉           meat              Kinahanglan kang
                                                              mokaon ug utanon dili
                                                              lang kay karne.
s karnero        carnero        羊           sheep             Nawala ang akong
                                                              paborito nga karnero.
s karo           carro          カート、荷車      cart              Giguyod sa baka ang
                                                              karo.
s karomata       carromata      ワゴン、運搬車     wagon, truck      Ang among ani
                                                              gibutang sa karomata.
    karon        karun          今           now               Karong adlawa; karong
                                                              gabii; karon dayon;
                                                              karong bag-o; Mahal
                                                              ang bugas karong
    karon pa     karun pa       たった今、もうす just now, in a
                                ぐ        while
e karot          carrot         人参       carrot               Karots ang kan-onon sa
                                                              rabit.
s karsada        calzada        通り、道        street            Dili magpatunga sa
                                                              karsada.
s karsel         carcel         刑務所         prison
s karsones       calzon         ズボン         pants, trousers   Gusto ko mosuot ug
                                                              asul nag karsones.
s karsonsilyo    calzoncillos   パンツ、ブリーフ underpants           Dili gusto mosuot ug
                                                              karsonsilyo ang akong
                                                              igsoon nga lalaki.
s kartero        cartero        郵便配達人       postman           Giwala sa kartero ang
                                                              akong mga sulat.
s kartilya       cartilla       初等本、入門書 primer
? kartiyo        kartiyu        切り抜ける、解決 solve, survive
                                する
s karton         carton         厚紙、ボール紙 card, carton          Gitawag kini silag mga
                                                              carton girls kay karton
                                                              ray gamiton aron ilang
                                                              ihapin sa yuta samtang
                                                              molingaw sa lalake.
    kas-a        usa            一度       once
    kasaba       saba           叱責、煩くするこ rebuke, noisy,       Di makakuha ug kwarta
                                と        annoy                ang makalilimos tungod
                                                              sa labihang kasaba.
    kasabutan    sabut          取り決め、契約     compact,          Sa wala pa ang ilang
                                            agreement         kasal,naghimo ug
                                                              kasabutan ang
                                                              managhigugmaay.
s kasado         casado         既婚          married
  kasado         kasar          賭け、賭け金      gamble, wager
  kasadpan      salup      西             west               Naa sa kasadpan nga
                                                            parte sa among
                                                            eskuylahan ang
                                                            barangay hall.
  kasadya       sadya      快楽            enjoyment,         Puno sa kasadya ang
                                         gratification      among bakasyon.
  kasag         kasag      蟹             crab               Nitago ang kasag luyo
                                                            sa bato.
  kasagaran     sagad      一般、平均、普       average, always,   sa kasagaran
                           通の            mostly
  kasagbutan    sagbut     草原            field, meadow      Nagduwa ang mga bata
                                                            sa kasagbutan.
  kasakit       sakit      痛み、悲しみ        pain
s kasal         casar      婚礼            wedding         Nag-ipon sila bisan dili
                                                         kasal.
  kasal-anan    sala       不正、犯罪     crime               Kinahanglan imong
                                                         bayran ang imong mga
                                                         kasal-anan.
  kasaligan     salig      信頼できる     reliable            Ang mga tabi-tabi dili
                                                         kasaligang tinubdan sa
                                                         impormasyon.
  kasamok       samuk      騒ぎ、ごたごた mess                  Ato nang hunongon
                                                         kining kasamok.
  kasamtangan   samtang    一時的に⇒samt temporary,          Kasamtangan
                           ang       eventually          naggipreso ang
                                                         suspetsado.
  kasandurot    sandurut   気の置けない人 hospitable person, Ang pamilya ra ni
                           、理解者      intimate            Jasmine ang akong
                                                         kasandurot.
  kasangga      sangga     親友        friends             Kanunay mi nga mag-
                                                         uban sa akong mga
                                                         kasangga.
  kasangka      sangka     競争相手      competitor,         Lig-on kaayo ang akong
                                     opponent            kasangka.
  kasangkapan   sangkap    工具、道具     instrument, tool    Nawala ang akong
                                                         kagamitan sa
                                                         pamanday.
  kasanihan     sani       衛生        sanitation          Atong kanunayon ang
                                                         kasanihan sa atong
                                                         kasilyas.
s kasar         casar      結婚        marriage
  kasar         kasar      賭ける       bet
  kasarang      sarang     能力        capability,         Adunay koy kasarang
                                     qualification       aron madawat sa
                                                         trabaho.
  kasarangan    sarang     平均        mean, average,      Kasarangan ra ang
                                     moderate            gidak-on sa ilang balay.
  kasaulugan    saulug     機会(お祝い)   occasion, jubilee Unsay kasaulogan?
                                                         Birthday!
  kasaya        saya       愉快        joy, gaiety         Puno ang among
                                                         kasaya panahon sa
                                                         pasko.
  kasayon       sayun      簡単        easiness            Dili sab ko makatugot
                                                         nga mamatay sa
                                                         dakong kasayon.
  kasayoran     sayud      通告、知識⇒kas notice, information
                           ayuran
  kasaypanan       sayup          罪⇒sayop        mistake, fault,
                                                 misdeed
  kasaysayan       saysay         歴史             history            Intresado ko nga
                                                                    makahibalo sa
                                                                    kasaysayan sa inyong
                                                                    nasod.
  kasayuran        sayud          通告、知識         notice, information Nakadawat ko
                                                                    kasayuran gikan sa
                                                                    bangko.
s kaserola         cacerola       蒸焼き鍋          casserole
  kasibot          sibut          理解            understanding       Wala akoy igong
                                                                    kasibot bahin sa
s kasiguruhan      seguro         保証            warranty, security Wala koy nadawat nga
                                                                    kasiguruhan para sa
                                                                    akong napalit nga
                                                                    freezer.
  kasikas          kasikas        カサカサッという rustle                   Nadungog nako ang
                                  音                                 kasikas gikan sa
                                                                    kusina.
  kasikbit         sikbit         隣のもの(人)       neighbor            Among kasikbit ang
                                                                    mga bag-ong
  kasilag          silag          悪意            spite, malice
  kasilag          silag          怒り            anger               Kalimti ang kasilag nga
                                                                    anaa sa imong
                                                                    kasingkasing.
  kasili           kasili         川ウナギ          eel                 Mahiligon mokaon ug
                                                                    kasili si Lolo Karyo.
s kasilyas         casilla        便所            toilet              Kanunay nga limpyo
                                  ←Sp.casilla小屋                     ang among kasilyas.
                                  、ブース
  kasina           sina           ねたみ、嫉妬        envy, jealousy      Ayaw kasina niya.
  kasinaaray       saad           誓い合い⇒saad
  kasinatian       sinati         熟練・経験         skill, experience   makalilisang nga
                                                                    kasinatian
  kasing           kasing         こま            top
  kasingkasing     kasingkasing   心             heart               Namatay siya tungod sa
                                                                    atake sa kasingkasing.
  kasipsip         sipsip         お世辞           flattery            Gikapoy ko paminaw sa
                                                                    iyang kasipsip.
  kasiyaman        siyam          九十            ninety              Ang akong lolo nag-
                                                                    edad na ug kasiyaman
                                                                    ug duha.
  kaskas           kaskas         引掻く、掻き鳴ら scratch, strum,
                                  す、骨折る         strive
s kasko            casco          骨組み、外殻        hull
  kaslonon         kasal          婚約            engaged             Naghinam-hinam na
                                                                    ang kaslunon sa
                                                                    umaabot nilang kasal.
  kaslonong babaekasal babayi     花嫁            bride               Nindot kaayo nga tan-
                                                                    awon ang kaslonon nga
                                                                    babaye sa iyang sinina
                                                                    pangkasal.
  kaslonong lalaki kasal lalaki   花婿            bridegroom          Gikulbaan ang
                                                                    kaslonon nga lalaki sa
                                                                    wala pa magsugod ang
  kaslunon         kasal          婚約、婚約期間 engagement
s kaso           caso       訴訟、事件        case, suite     Ang artista nipasaka ug
                                                         kaso nga libelo batok
                                                         sa manunulat.
  kasoy          kasuy      カシュウナッツ      cashew nut
  kaspa          kaspa      ふけ(頭の)       dandruff
s kastigo        castigo    罰する          punish          Gikastigo na ko.;
                                                         Mikastigo ko sa bata
                                                         kay nakasara.
s kastilyo       castillo   城            castle          Gusto ko nga motan-aw
                                                         sa mga kastilyo sa
                                                         Germany.
  kasub-anan     subu       不幸、悲しみ事 grief                Wala koy laing mahimo
                                                         niya kundili ang
                                                         pagduyog sa iyang
                                                         kasub-anan.
  kasubo         subu       悲嘆           grief, lament   Anaa sa kasub-anan
                                                         ang tibuok pamilya.
  kasugiran      sugid      民間伝承、民話 folklore, legend,    Mao na ang kasugiran
                                    history              sa Lungsod sa
                                                         Dalaguete.
  kasukaon       suka       吐き気          nausea          Kasukaon ko kon
                                                         mosakay ug barko.
  kasuko         suku       怒り、怒ること      anger
  kasulayan      sulay      試練           ordeal, trial   Akong nalabwan ang
                                                         mga kasulayan sa
                                                         kinabuhi.
  kasulbaran     sulbad     解決      solution
  kasulti        sulti      話相手     companion to talk Akong gikasulti ang
                                                       imong doktor.
  kasumaran      sumad      例年の、年中行 anniversary,       Among gisaulog ang
                            事       annual event       kasumaran sa ilang
                                                       kasal.
  kasumo         sumu       単調、一本調子 monotony,          Bation ko ang kasumo
                                    boredom            kon ako mag-inusara.
  kasundalohan   sundalu    軍隊      army               Gibisita sa president
                                                       ang mga kasundaluhan
                                                       sa Cotabato.
  kasuod         suud       親密さ、近しさ intimacy,
                                    closeness
  kasway         kasway     手足      limb
  kataas         taas       高さ      height             Unsa kataas ang tikod
                                                       sa imong sapatos?
  katabang       tabang     手伝い、助手  helper             Dugay na nga
                                                       nagserbisyo namo ang
                                                       among katabang.
  katag          katag      広げる、散らか spread, scatter    Ang mga tsinelas
                            す、ばらまく                     nagkatag gawas sa
                                                       balay.
  katagbawan     tagbaw     充足      satisfaction
  kataha         taha       臆病、はにかみ shyness
  katahaan       taha       お偉いさん   big shot
  katahap        tahap      嫌疑      suspicion
  katahoran      tahud      挨拶、表敬   greeting, respect, Ang pag-amen sa mga
                                    courtesy           katigulangan usa ka
                                                       katahoran.
  katahum        tahum      美、愛らしさ  beauty, loveliness Ganahan ko sa
                                                       katahom sa mga
katahuran      tahud        敬意          respect, courtesy
katakdan       takud        予定、期限       schedule            Ang barko gikatakdang
                                                            moabot sa Ozamis City
                                                            alas 9:00 sa buntag.
katakdo        takdu        正確さ、丁度      exactness,          Atong bantayan ang
                                        accuracy            katakdo sa atong mga
                                                            gisugod.
katakus        takus        能力、資格       qualification       Aduna siyay igong
                                                            katakus pagdawat sa
                                                            trabaho.
katalagman     katalagman   災害          calamity            Ang bagyong Nitang
                                                            usa ka dakong
                                                            katalagman dinhi sa
katap          katap        広がる         expand, spread      Nikatap sa panimalay
                                        out                 ang sakit nga bayook.
katapad        tapad        隣、横         beside, adjacent,   Ang akong katapad nga
                                        next                lalaki sa bus gwapo
                                                            kaayo.
katapusan      tapus        最後          last, eventually,   Sa katapusan ikaw
                                        end                 mahiamgo nga sayop
                                                            ang imong gipili.
katarokan      taruk        土台      foundation
katarong       tarung       公平、公明正大 equity                  Adunay katarong sa
                                                            pagbahin sa yuta si
                                                            ilang Lolo.
katarungan     tarung       道理、理屈、原     reason, justice     Bisan sa tanan nga
                            因                               katarungan, ;
                                                            Nangatarungan siya.
katarunganon   tarung       合理的、筋の通 reasonable              Makatarunganon nga
                            った                              paagi ang iyang
                                                            pagdisiplina sa anak.
kataslak       taslak       怠惰、気乗りしな indolence,             Tungod sa iyang
                            いこと      laziness, fear         kataslakan nawad-an
                                                            siya ug trabaho.
kataw          kataw        人魚          mermaid             Nakakita na ba ka ug
                                                            kataw sa dagat?
katawa         katawa       笑う          laugh               Mikatawa sila.;
                                                            Nangatawa silang
kataw-an       katawa       笑い          laugh               Ayaw katawa sa sayop
                                                            sa uban.
kataw-anan     katawa       可笑しい、冗談 funny, hilarious,
                                    joke
katawhan       tawu         人々      people                  Moderno na ang mga
                                                            katawhan karon, mao
                                                            nanglisud na kaayo ang
                                                            pang-ekonomiya.
katay          katay        広がる         expand, spread      Ang iyang hangka
                                        out                 nikatay hangtod sa
                                                            iyang liog.
katibuk-an     tibuuk       全体、あらまし     summary
katig-a        tig-a        堅さ          hardness
katigayunan    tigayun      富、財産        wealth, fortune     Gihatagan sila ug
                                                            katigayunan sa ilang
                                                            mga ginikanan.
katigson       tigsun       堅さ、丈夫       hardness
  katiguman      tigum       集会              gathering,          Adunay katiguman para
                                             assemblage          sa mga batan-on sa
                                                                 plasa.
  katiguwangan   tigulang    祖先、先達           ancestor
  katilingban    tingub      社会              society,            Ang mensahe sa pari
                                             community           mahitungod sa mga
                                                                 pamilya sa atong
                                                                 katilingban.
  katimbang      timbang     お手伝い            helper, assistant
  katimbangan    timbang     割合、比率           proportion          Unsay katimbangan sa
                                                                 mga lalaki sa mga
                                                                 babaye?
  katin-awan     tin-aw      明白にすること、 clarification,             Wala ko kasabot sa
                             説明       explanation                imong gisulti,taga-i ko
                                                                 ug katin-awan.
  katingad-an    tingala     奇妙な             queer               Nadungog namo ang
                                                                 katingad-an nga tingog
                                                                 kagabii.
  katingala      tingala     感嘆、感心           admiration          Dako kaayo ang akong
                                                                 katingala sa iyang
                                                                 gipakita nga talento.
  katingalahan   katingala   不思議、素晴ら wonder,                     Ang kahumayan sa
                             しい      wonderful,                  Banawe usa ka
                                     mysterious                  katingalahang lugar sa
                                                                 Pilipinas.
  katingbanan    tingub      概略              summary,
                                             aggregation
  katinguban     tingub      合併              merger              Ilang giplano ang
                                                                 katinguban sa ilang
                                                                 negosyo.
  katinoan       tinu        証拠、確信           evidence, proof
  katinuud       tuud        正しさ             correctness         Nangutana sila
                                                                 mahitungod sa katinuod
                                                                 sa balita.
  katipon        tipu                      mate
  katipunan      tipu        シンジケート、企 syndicate                 Ang iyang tiyo usa ka
                             業組合                                miyembro sa katipunan.
  katitikan      titik       文学、表記         literature, alphabet Unsay buot ipasabot sa
                                                                pulong nga katitikan?
  katitikanon    titik       文芸の           literary
  katkat         katkat      這い上がる         crawl up, climb      Palihug sultii ang bata
                                                                nga dili mokatkat sa
                                                                kahoy.
  katloan        tulu        三十            thirty               Katloan ka mga
                                                                estudyante ang nikuyog
                                                                sa biyahe.
  katol          katul       かゆさ、かゆい itch                       Katol ang pinaakan sa
                                                                lamok.
s Katoliko       Catolico    カソリックの        Catholic             Ang mga katoliko
                                                                mosimba kada
                                                                Dominggo.
  katolkatol     katul       発疹 = nukanuka rash                 Aduna siyay mga katol-
                                                                katol sa panit.
  kat-on         tuun        経験する、学ぶ learn, attain              Gusto kong makakat-on
                             、得る                                ug senyas nga
                                                                lengwahe.
s katorse       catorce    十四           14                Nakauyab na ko sa
                                                          edad nga katorse.
s katre         catre      ベッド、簡易ベッ bed                   Wala ko maanad nga
                           ド                              matulog sa katre.
s katsila       castella   スペイン     Spanish
  katubigan     tubig      水中       in the water          Dili lang kay isda anaa
                                                          sa tubig.
  katugbangan   tugbang    反対           opposite
  katugon       tulug      katulgonの略   sleepy
  katugot       tugut      許可           permission         Dili ko katugot mawala
                                                           ka.
  katugyan      tugyan     委託、帰依、降      devotion,          Gikatugyan ko na sa
                           参            surrender, entrust Ginoo ang akong
                                                           kaluwasan.
  katuigan      tuig       年代、時代        era, year          Pila ka katuig nga
                                                           nagpaabot niya?
  katukma       tukma      正確さ          accuracy           Ang imong tubag sa
                                                           pangutana kinahanglan
                                                           nga katukma pod sa
                                                           akong tubag.
  katukuran     tukud      構造物          structure          Ang katukuran anang
                                                           bilding lig-on.
  katulganan    tulug      ベッド、寝室       bed, bedroom
  katulgon      tulug      眠い           sleepy             Katulogon ko samtang
                                                           nagtan-aw ug
                                                           telebisyon.
  katulin       tulin      素早さ          quickness          Katulin pod nimong
                                                           mosulat!
  katumanan     tuman      達成           achievement        Ikaw ang katumanan sa
                                                           akong mga pag-ampo.
  katumbas      tumbas     同等の          equal, exchange, Ang usa ka adlaw nga
                                        spend              dili ko makita ka
                                                           katumbas sa usa ka
                                                           bulan.
  katunga       tunga      半分           half               Ang katunga sa
                                                           bayranan sa giinom
                                                           nato bayaran nako.
  katungdanan   tungud     責任、義務、地      obligation, duty   Katungdanan nimo ang
                           位                               pagbuhi sa imong anak.
  katunggan     tungug     マングローブ       mangrove swamp Anha mangitlog sa
                                                           katunggan ang mga
                                                           isda.
  katungud      tungud     権利、特権        right, privilege   Ilang katungud ang pag-
                                                           angkon sa bahandi sa
                                                           ilang mga ginikanan.
                                                           ;Ang mga bata naay
                                                           katongod mokuha ug
                                                           edukasiyon.
  katupad       tupad      傍人、付添        side one,          Ang akong katupad ug
                                        attendant          lingkod nga babaye
                                                           humot kaayo.
  katuyoan      tuyu       意図           intention          Dili nako katuyoan nga
                                                           pasakitan ka.
  kauban        uban       連れ、同伴者       companion          Kinsa ang imong
                                                           kauban sa pagtan-aw
                                                           ug konsiyerto.
kaubanan          uban          仲間、同僚        association       Ang among kaubanan
                                                               nagpili ug bag-ong mga
                                                               opisyales.
kaubay            ubay          寄り添い、並列 abreast
kaug              kaug          活発、元気良い active, lively         Kaug kaayo ning bataa.
kauga             uga           旱魃、乾燥   drought                Maguol ang mga mag-
                                                               uuma tungod sa
                                                               umaabot nga kauga.
kaugalingon       ugaling       自身の          own, oneself      kaugalingong kabubut-
                                                               on
kaugatan          ugat          血管           blood vessels
kaugmaon          ugma          未来           future            Ayaw hunahunaa ang
                                                               karon, hunahunaa
                                                               imong kaugmaon.
kaugmaran         ugmad         開発           development
kauhaw            uhaw          渇き           thirst, craving
kaulag            ulag          性欲           lust
kaulaw            ulaw          恥            shame, shyness  Nakahilak siya tungod
                                                             sa kaulaw.
kaulawan          ulaw          醜聞、スキャンダ scandal             Gihatagan nako'g
                                ル                            kaulawan ang babaye.
kaulay            ulay          純潔       purity              Ang imong kaulay maoy
                                                             imong gasa sa imong
                                                             bana.
kaulohan          ulu           首都       capital, metropolis Unsa ang kaulohan sa
                                                             Bohol?
kaumog            umug          湿度       humidity
kaunuman          unum          六十       sixty
kaunuran          unud          組織(細胞など tissue, muscle       Sakit ang mga
                                の)、筋肉                        kaunoran sa akong
kaunuran sa bitiisunud bitiis   ふくらはぎ    calf of leg
kausa             usa           一度、かつて   once                Atong saulogon ang
                                                             atong adlaw nga
                                                             natawhan kausa sa usa
                                                             ka tuig.
kausa sa          usa           ~度、~回    times
kausaban          usab          変更、改定    change,             Daku kaayo ang imong
                                         amendment           kausaban.
kausahan          usa           結合       combination,        Ang kausahan sa puti
                                         union               ug pula rosa.
kausban           usab          復唱、繰り返し repeat
kautokan          utukan        天才       genius              Talagsaon kaayo ang
                                                             kautokan pero di
                                                             talagsaon ang
                                                             kautokang bata.
kauwaw            ulaw          恥        shame
kauyokan          uyuk          中心       central, main
kauyon            uyun          合意する     agree each other Nagkauyon ang akong
                                                             mga ginikanan nga
                                                             paeskwelahan ko nila.
kauyunan          uyun          同意、承諾、合 agreement,           Ang kauyonan mao nga
                                意        harmony             ang tagsa-tagsa ka
                                                             membro mobayad ug
                                                             tag singkwenta pesos.
kawad-on          wala          不足、欠乏、必 lack, necessity      Nag-away ang
                                要                            magtiayon tungod sa
                                                             kawad-on sa kuwarta.
kawalohan    walu      八十           80                   Sobra sa kawalohan
                                                         ang mga bisita nga
                                                         motambong sa iyang
                                                         kasal.
kawanangan   wanang    宇宙、大気圏外 outer space
kawang       kawang    無駄な     futile, void, vain,       Kawang ang tanang
                               foil                      paningkamot sa imong
                                                         mga ginikanan kay wala
                                                         ka mohuman sa imong
                                                         pag-eskwela.
kawang       kawang    無駄、無意味       futile, fail         Dili ko kawangun ang
                                                         imong kinahanglan.
kawani       kawani    社員           employee (white      Ang mga kawani sa
                                    collar)              gobyerno nakadawat ug
                                                         umento sa ilang
                                                         suholan.
kawas        kawas     降りる、上陸する disembark
kawat        kawat     盗む       steal                    Ikaw ang nagkawat sa
                                                         bag nianang babaye?
kawatan      kawat     泥棒           thief                Nadakpan sa mga pulis
                                                         ang kawatan.
kawayan      kawayan   竹            bamboo               Bugnaw tan-awon ang
                                                         bongbong nga
kawaykaway   kaway     ゆらゆらする       swaying, waving      mga dahon nga
                                                         nagkawaykaway sa
                                                         huyuhoy
kawhaan      duha      二十           twenty               Kawhaan ka mga
                                                         empleyado ang
                                                         gitagaan ug promosyon.
kawhat       kawhat    差し出す、届く      reach, range
kawil        kawil     札、ラベル、ぶら     tab, dangle
                       下げる
kawili       wili      恋しく想う、ノスタ    nostalgia, cherish
                       ルジー
kawilkawil   kawil     ぶらぶらさせる      dangle
kawit        kawit     手押し車、竹の      handcart, water
                       水入れ          container
kawot        kalut     掻く、掘る        scratch, dig
kawras       kamras    掻く           scratch
kawsa        kawsa     動機、理由、非      motive, cause,
                       難            accuse
kay          kay       というのは        because              Naghilak si Joy kay
                                                         nawala iyang pitaka.
kay sa       kay       よりも          than                 Mas dako ilang balay
                                                         kay sa amoa.
kaya         kaya      耐える、許容範 bear, tolerate            Dili nako kaya mawala
                       囲                                 ka.
kayab        kayab     (旗などを)振る wave, raise
                       、揚げる
kayabkayab   kayab     パタパタはためく wave, flutter            Nagkayab-kayab ang
                                                         mga banderita inig
                                                         huyop sa hangin.
kay-ag       kay-ag    散らかす         disarrange, scatter
kayanangan   yanang    湿地           morass, swamp       Nagdula ang mga bata
                                                        ug gagmay nga
                                                        barutung papel sa
kayat        kayat     性交           copulate, sexual Nagkayat ang anayon
                                    intercourse         ug butakal nga baboy.
s kayda        caida      ポーチ、ベラン porch, balcony            Sa kayda namo dapiton
                          ダ                                 ang mga bisita.
  kaylap       kaylap     広まる、燃広がる widespread,              Ang kamatayon
                                   resound                  mikaylap sa tanang
                                                            mga tawo.
s kaymito      caimito    スターアップル       star apple
  kayo         kalayu     kalayoの略      fire
  kayugot      yugut      悲痛            grief, suffer       Akong gikayugot ang
                                                            imong pagbiya kanako.
t kayumanggi              褐色の肌色         brown skin
s kerida       querida    情婦、愛人         mistress,           Ang kerida sa akong
                                        paramour            tiyo gwapa.
e kerosin      kerosene   灯油            kerosene,           Ningsaka ang presyo
                                        gasoline            sa kerosin.
s keso         queso      チーズ           cheese              Palihug daghana ang
                                                            karne ug keso.
e keyk         cake       ケーキ           cake                Paborito nako ang keyk
                                                            nga tsokolate.
s ki           que        何             what, whether       Ki nagkahigugmaay sila
                                                            ki nagdinumtanay,
                                                            ambot haiy tinuod.
  kiang        kiang      びっこ、びっこを limp                     Kiang ang iyang
                          ひく                                linakwan tungod sa
                                                            polio.
  kiat         kiat       不躾な、軽薄、        imprudent,         Ayaw ug kiat aron
                          生意気、おふざ       impolite, flirt,    malikayan ang
                          け             flippant, playful   aksidente.
  kiaykiay     kiaykiay   揺らし踊る。スイ      dance swaying,      Ganahan mokiay-kiay
                          ングダンスする。      swing back and      ang mga bayot kon
                                        forth               molakaw.
  kibad        kibad      素早い、素早く       fast, quick
                          逃げる
  kibag        kibag      気が利かない、 awkward, clumsy           Kibag kaayo ko kon
                          的外れな、不器                           magsuot ug taas ug
                          用な                                tikod nga sapatos.
  kibakiba     kiba       水こぼれ    water spill               Ang kibakiba nga tubig
                                                            usik.
  kibkib       kibkib     かじる(少し)       nibble, nip         Iyang gikibkib ang unod
                                                            sa lubi.
  kibo         kibu       肩をすくめる、ア shrug, motion,           Wala siyay kibo sa
                          クションする、反 reaction                 pagkahagbong niya sa
                          応                                 iksamen.
  kibol        kibut      尾なし、切り尾 tailless, bobtail         Pinangga kaayo nako
                                                            ang akong iring nga
                                                            kibol.
  kibot        kibut      ぴくつく          twitch, throb       Kusog ang kibot sa
                                                            akong kasingkasing
                                                            kon makakita sa akong
                                                            naibgan nga dalaga.
  kida         kida       差引く       deduct, deduction
  kidhat       kidhat     ウィンク      wink              Gikidhatan ko ni Santa
                                                      Klaus.
  kidlap       kidlap     光束、輝く     beam, sparkle     Nikidlap ang suga gikan
                                                      sa sakyanan.
  kig-         kig        「相互にしあう」  prefix 'each
                          意味の接頭辞 together'
  kignat       kignat     ギクッとする、驚 start, shocked
                          く
  kigol          kigul      ケツ、尾骶骨        coccyx, buttocks
  kigsalo        salu       参加する          join, associate    Ang mga magtutudlo
                                                             nakigsalo ug kaon sa
                                                             mga bata.
  kigtakos       takus      競う       compete
  kigtigi        tigi       競う、競争    contest, compete, Nakigtigi ang mga
                                     contend           babaye batok sa mga
                                                       lalaki sa dula nga
                                                       basketbol.
s kiha           queja      苦情、訴える   complain, lawsuit Nikiha ang mayor batok
                                                       sa usa ka tigbalita sa
                                                       telebisyon.
  kihod          kihud      びっこ      limping, wobbling Magkihod kon molakaw
                                                       ang akong tiyo nga
                                                       paralisado.
  kihol          kihul      肩をすくめる等 response, shrug    Wala siya mokihol sa
                            の反応=kibu                   pangutana sa iyang
                                                       mama.
  kilab          kilab      閃光、一瞬見せ flash              Ang iyang hulagway
                            る                          mikilab sa akong
                                                       panumduman.
  kilabkilab     kilab      きらきらする   twinkle
  kilakig                   睾丸       testicle          Normal ra ang gidak-on
                                                       sa iyang testicle.
  kilas          kilas      ウロチョロする  move about, flirt
  kilat          kilat      稲光       lightning         Kagabii kusog ang kilat.
s kilatis        quilates   カラット、完成度 carat
  kilatnon       kilat      流星の、一瞬の meteoric
  kilaw          kilaw      生で食べる    eat in raw        Ang uban nga mga
                                                       tawo ganahan mokilaw
                                                       ug utanon.
  kilay          kilay      眉毛、まゆ    eyebrow           Nindot ug porma ang
                                                       iyang kilay.
  kilid          kilid      横        side              Nagarasan ang tuo nga
                                                       kilid sa jeep.
  kilidkilid     kilid      周辺部      fringe
  kiligkilig     kilig      鳥肌、身震い   gooseflesh,
                                     shudder
  kilikili                  水車、風車、プ
                            ロペラ
  kilikiti       kilikiti   巻き上げる、こね twist, roll up,
                            る        knead
  kilikos        likus      螺旋       spiral            Dili sudlayan ni Lucy
                                                       ang kilikos niyang
                                                       buhok.
  kiling         kiling     傾く       tilt, lean
  kilingkiling   kiling     ぐらぐらする   wobble, waver     Nagkilingkiling ang
                                                       sakayan tunga sa
  kiliran        kilid      面、側面     side              ⇒kilid sa iyang kiliran;
                                                       nianang kilira
  kilis          kilis      米を研ぐ、洗う wash cereals
  kilkig         kilkig     痩せこける、身 become skinny,     Ang iro nagkigkig sa
                            体を震わせる   rasp              iyang lawas.
  kilohan        kilu       はかり      weighing device   Dili sakto ang iyang
                                                       gigamit nga kilohan.
  kilokilo       kilukilu   魚の一種     a kind of fish    Nakakaon ka na ba ug
                                                       kilo-kilo nga isda?
  kilumkilum      kilumkilum   黄昏、曙          twilight          kilumkilom na pag-abot
                                                               namo sa pantalan.
  kimba           kimba        崖             valley, ravine
  kimbig          kimbig       鳥肌、震え         shudder,
                                             gooseflesh
s kimiko          quimico      化学者           chemist           Gusto niyang
                                                               mahimong usa ka
  kimod           kimud        あごで指す         point with chin
  kimpang         kimpang      びっこを引く        disable, hobble   Kimpang ang linakwan
                                                               sa akong iro.
  kimpit          kimpit       ピンセット         tweezers          Namalit ko ug bag-ong
                                                               kimpit.
  kina-           kina         接辞       (prefix)
  kinaadman       kinaadman    知恵       wisdom, education Nag-ampo ko sa Ginuo
                                                            nga tagaan ug
                                                            kinaadman.
  kina---an       kina         一番~な     the most~           Kinagwapahan sa
                                                            tanang babaye sa
                                                            kalibutan ang akong
                                                            mama.
  kinabubut-on    buut         進んで、喜んで willingly, own       Amg paghatag nako ug
                               、自ら      decision            hinabang sa mga
                                                            masakiton akong
                                                            kabubut-on.
  kinabuhi        buhi         人生       life                Sa atong kinabuhi may
                                                            nindot nga oras nay bati
                                                            nga oras.
  kinadak-an      daku         一番大きい    biggest, huge       Asa ang kinadak-an
                                                            restaurant dapil diri?
  kinagamyan      gamay        一番小さい    smallest            Asa nato makita ang
                                                            kinagamayan nga
                                                            unggoy sa kalibutan?
  kinaham         kaham        好物       favorite dish/thing Ang akong kinaham
                                                            nga kolor mao berde.
  kinahanglan     hangul       必要とする    need, have to       Kinahanglan atong
                                                            gigugmaon ang atong
                                                            mga kaaway.
  kinahanglanon   hangul       必要とする、必 necessary,           Kinahanglanon kaayo
                               需品       requirement,        nga kahibalo ta
                                        necessity           mogamit ug kompyuter.
  kinaiya         siya         性質、特性    character, attitude Ang tawo nga maayo
                                                            ug kinaiya daghan ug
                                                            mga amigo.
  kinaiyahan      kinaiya      自然、天然    nature              Atong alimahan ang
                                                            atong kinaiyahan.
  kinaiyahon      kinaiya      生まれつき、天 naturally
                               然の
  kinalibang      libang       糞便       feces               Ang atong kinalibang
                                                            hugaw ug baho.
  kinamaayohan    ayu          最高な、一番良 best, highlight      Ang kinamaayohan nga
                               い                            grupo ang nakadaog sa
                                                            tigi.
  kinamagulangan magulang      一番年上の    oldest, eldest      Ako ang
                                                            kinamagulangan nga
                                                            anak sa among
  kinamanghuran manghud        一番若い⇒kam youngest            Kinsa ang
                               anghuran                     kinamanghuran?
s kinambiyo        cambio         交換品
  kinamot          kamut          手動の、手の         manual
  kinampay         kinampay       紫イモ            purple yam
  kinan-an         kaun           食べ方、食器         way of eating,
                                                 tableware
  kinapungkayan pungkay           絶頂、頂点          acme, pinnacle
  kinapusoran   pusud             要点、中心点         point, motive,
                                                 main topic
  kinasal          kasal          結婚した、新婚        married, newlywed Kinasal kami sa
                                  の                                simbahan.
  kinasang-an      sanga          木の又、分岐(        fork
                                  路)
  kinasingkasing   kasingkasing   心から            cordial           Kinasingkasing ko ikaw
                                                                   nga imbitaron sa akong
                                                                   kasal.
  kinataliwad-an   taliwala       中心点            center point      Nagkurog ko samtang
                                                                   nagtindog sa
                                                                   kinataliwad-an sa
  kinatas-an       taas           天辺、一番高い highest, top             Unsa ang kinatas-an
                                  点、トップ                            nga bukid sa Pilipinas?
  kinatawo         tawu           本性、 性器  nature, genitalia        Giputol iyang kinatawo
                                                                   ug gilabay kuno.
  kinatibug-an                    身体        body
  kinatibuk-an     tibuuk         全世界、全体    universe, total,     Himsog ang iyang
                                            entirety             kinatibuk-an nga lawas.
s kinatsila        castilla       スペイン語     Spanish language
  kinatuktukan     tuktuk         天頂        zenith               Natabunan sa gabon
                                                                 ang kinatuktukan sa
                                                                 bukid.
  kinatulgan       tulug          眠り        sleep
  kinatumyan       tumuy          絶頂、頂点     climax, peak         Naabot na sa
                                                                 kinatumyan ang akong
                                                                 pagpasensya nimo.
  kinatung-an      tunga          真ん中       center
  kinaugalingon    ugaling                  personal,
  kinauyokan       uyuk           核心、中核     core                 Kinauyokang bahin sa
                                                                 kalingawan
  kinawat          kawat          盗品        loot                 Gihipos niya sa usa ka
                                                                 langod ang iyang
                                                                 kinawat.
  kinawatkawat     kawat          盗まれた      stolen
  kinawos          kalus          水容器⇒kalus water container
  kinayahon        kinaiya        自然の       natural, typical, in Usa siya ka kinaiyahon
                                            born                 nga batan-on.
  kingkoy                         漫画的       cartoon
  kinhas           kinhas         食料集め、貝集 forage, shellfish
                                  め         gathering
  kinhason         kanhas         貝         shellfish
  kini             kini           これ        this                 Kining tawhana ang
                                                                 lider sa grupo.
  kinilaw          kilaw          酢魚        a dish of raw fish Ganahan mokaon ug
                                            with vinegar         kinilaw nga isda ang
                                                                 akong papa.
  kinilis          kilis          米の研ぎ汁
  kinitaan      kita         所得、利益         earning            Diyes porsiyento sa
                                                              akong kinitaan kada
                                                              bulan akong ideposito
                                                              sa bangko.
  kinsa         kinsa        誰か            who                Kinsa ang imong mga
                                                              miyembro sa grupo?
s kinse         quince       十五            15                 Aduna akoy kinse ka
                                                              paresan nga sapatos.
  kinta         kinta        たとえば、仮定       imagine, suppose
                             する
  kintahay      kinta        たとえば、仮定   imagine, suppose, Kintahay makadaog ka
                             する        example           sa lotto,unsa man ang
                                                         imong unang buhaton?
  kinugos       kugus        名付け子      godchild          Akong gipaeskwela ang
                                                         akong kinugos.
  kinuha        kuha         得たもの      gotten            Ang mga bahandi nga
                                                         kinuha niya sa dautan
                                                         nga paagi dali ra
  kinulit       kulit        彫刻        sculpture         Daghan ang kinulit nga
                                                         ngalan sa punoan sa
                                                         kahoy.
  kinutaw       kutaw        かき混ぜる⇒kut mix, shake        Ang yelo sa freezer
                             aw                          pagahia ug maayo para
                                                         dugay mahilis inig
                                                         butang sa kinutaw nga
                                                         juice.
  kinutlo       kutlu        引用        quotation         Kasagaran sa iyang
                                                         mga sinulat kinutlo
                                                         gikan sa bibliya.
  kinutoban     kutub        終点、限度     limit, terminal
  kinuwanggol   kuwanggol    愚行        folly, stupidity
s kinyentos     quinientos   五百        five hundred      Kinyentos pesos ang
                                                         akong kita kada adlaw.
  kipat         kipat        まばたき      blink
  kipi          kipi         腿をピッタリくっ enfold             Mingkipi ko sa
                             つける                         paglingkod aron dili
                                                         makit-an ang akong
                                                         panty.
s kirida        querida      情婦、愛人     paramour          Gimahal nako pag-ayo
                                                         ang akong kerida.
  kirig         kirig        震える       quiver            Nagkirig-kirig ang tawo
                                                         nga gipatol.
  kirigkirig    kirig        震える       quiver
  kiriw         kiriw        くすねる、盗む filch, steal
  kiros         kirus        急ぐ、むずむず hurry, itch
                             する
s kisame        quisame      天井        ceiling           Palihog unaha ug
                                                         limpyo ang kisame.
  kisaw         kisaw        騒音、サラサラ、 noise, rustling,   gikan sa way kisaw nga
                             かき回す      disturb           dagat
  kisaykisay    kisaykisay   手足をばたつか convulse, rouse, Nagkisaykisay ang bata
                             せる        thrash about      sa kuna.
  kisdom        kisdum       暗い表情      scowl, frown
  kisi          kisi         ばたつく、のたう convulse, rouse
                             つ
  kisikisi      kisi         身体をばたつか thrash about        Nikisi-kisi ang isda
                             せる                          sulod sa pukot.
  kiskis        kiskis       擦り取る、こそぎ scrape, rub        Ayaw ikiskis ang imong
                             落す                          tikod sa semento nga
                                                         salog.
  kislap        kislap       きらめく、ひらめ spark, flash,      Nikislap ang iyang mga
                             く        beam, flash        mata pagkakita sa
                                                         regalo.
s kisohanan     queso        乳製品      dairy              Si Yolly namalit ug
                                                         kisohanang produkto.
  kisum         kisum        酸い       acid, sour         Ang suka kisum.
  kita          kita         利潤、稼ぐ    earning            Gamay ra ang iyang
                                                         kita karong adlawa.
  kita          kita         会う、見る    meet, see          Nakita nako ang
                                                         igsoong babae nimo
  kita          kita         私達       we (including you) Dinhi sa kalibutan,kita
                                                         tanan managsuon.
  kitakita      kita         密会、たまに会う meet secretly,
                                      meet occasionally
  kit-an        kita         見つける     find out           Nakit-an ba nimo ang
                                                         lapis?
  kit-i         kita         見つける     find out           Asa nimo nakit-i ang
                                                         kanang lapis?
  kiting        kiting       踵        heel               Akong nabati ang
                                                         kasakit sa akong kiting.
  kitiwkitiw    kitiw        左右に振る    wag                Nagkitiw-kitiw ang ikog
                                                         sa iro pagkakita sa
                                                         iyang amo.
  kitkit        kitkit       かじる      nibble, gnaw
  kiwag         kiwag        怪奇な、無様な clumsy,             Dihay kiwag nga huni
                                      grotesque,         sa langgam kagabii.
  kiwaw         kiwaw        不器用、ぎこち clumsy, awkward Kiwaw ang akong gibati
                             ない、落ち着か                     samtang nagsuot ug
                             ない                          guot nga sinina.
  kiwilkiwil    kiwilkiwil   尻尾を振る、揺 wag
                             らす
  kiyos         kiyus        縮む、しぼむ   shrink
s klaro         claro        明白な、はっきり clear, obvious     Klaro kaayo ang akong
                             した                          panan-aw.
s klase         clase        クラス      class, kind        Daghan ang klase sa
                                                         mga tawo sa kalibutan.
s klase-klase   clase        様々の      many kinds of      Klase-klase ang mga
                                                         mananap nga nasulod
                                                         sa zoo.
s klima         clima        気候       climate            Duha lang ka klase ang
                                                         klima dinhi, inig-init ug
                                                         mas-init.
s klinika       clinica      クリニック、診療 clinic             Nagkalain-lain ang mga
                             所                           klinika sulod sa mall.
s kliyente      cliente      顧客、常連    client
  ko            ku           私、私の     I                  Adto na ko.
s kobra         cobra        回収、受領    collect
  kogita        kugita       たこ       octopus
s kolehiyo      colegio      大学       college            Wala ako makahuman
                                                         sa akong kurso sa
                                                         kolehiyo.
s koleksyon     coleccion    収集(物)    collection         Daghan ko ug
                                                         koleksyon sa mga
s kolintas      cuentas      ネックレス    necklace
s kolor          color        色               color             Unsay imong paborito
                                                                nga kolor?
    kolukoy      kulukuy      馬鹿              stupid, foolish
s   kombenser    convencer    説得する            convince
s   kombensido   convencido   確信した            convinced
s   kombento     convento     修道院             convent
s   komedor      comedor      食堂、ダイニング        dining room
                              ルーム
s komedya        comedia      コメディ            comedy, joke      Wala ko malipay sa
                                                                klase sa imong
                                                                komedya.
s komiti         comite       委員会             committee
s komitiba       comitiva     委員会             committee
                              ←Sp.comitiva随
                              員
  komo kay       kumu kay     だから      since, seeing that
s kompara        comparar     比べる      compare            Ayaw ko ug ikompara
                                                          sa imong mga uyab sa
  kompay        kumpay        干草、まぐさ   hay
s komperensya   conferencia   会議、協議    conference         Adunay komperensya
                                                          ang mga kapitan sa
                                                          munisipyo.
s kompesal      confesar      懺悔する     confess            Akong gikompisal ang
                                                          akong mga sala sa pari.
s kompirmar     confirmar     確認する     confirm
s kompiyansa    confianza     自信       confidence         Aduna silay
                                                          kompiyansa nga
                                                          makadaog sa
s komplot       complot       陰謀、たくらむ plot                Nindot ang gihimo
                                                          nilang komplot para sa
s kompra        compra        買う、購買    buy                Gusto ko nga
                                                          mangompra ug lab-as
                                                          nga mga prutas ug
                                                          utanon.
s komprehensibo comprehensivo 広範囲な     comprehensive
s komprontase   confrontase   対決       confront
s komunidad     comunidad     共同体、社会   community          Malinawon ug limpyo
                                                          ang among komunidad.
  kon           kun           もし、又は    if, or             Kon imo ko nga
                                                          pakaslan,akong ihatag
                                                          ang tanan nimong
s konbikto      convicto      有罪判決     convict
  kondat        kundat        ふざけ回る    flirt, horseplay
  kondili       kundili       さもなくば、以外 if not, otherwise, Wala akoy nahimo
                              は        except             kundili pagkatawa.
e kondisyon     condition     状態       condition          Maayo na ang
                                                          kondisyon sa among
                                                          mga makinarya karon.
s koneho        conejo        うさぎ      rabbit *
s kongresista   congresista   下院議員     congressman
  konimo        ku nimu       あなたに     for you
s konsehal      concejal      町会議員     councilor
s konsehero     consejero     審議委員     councilor
s konseho       consejo       審議会、忠告   council, advice
s konsensiya    conciencia    良心       conscience         Walay konsensya ang
                                                          mga tawo nga nibuhat
                                                          niining mga linuog nga
                                                          krimen.
s konstitusyon     constitucion    憲法            constitution        Atong irespeto ang
                                                                     konstitusyon sa atong
                                                                     nasod.
s konsulta         consulta        相談      consult
s konsumo          consumo         消費、消耗品  consumable
s kontinto         contento        満足する、満足 satisfied                 Kontento ka ba sa
                                                                     imong nadawat nga
                                                                     sweldo?
s kontra           contra          反勢力           contra, contrary,   Gabahad ang akong
                                                 enemy, versus       kontra nga patyon ko
                                                                     niya.
s kontrabando      contrabando     密輸、密売         contraband
  kontrabida                       悪役            villain
e kontrobersiyal   controversial   論争好きの         controversial
s kopa             copa            脚付きコップ        wineglass, cup      Imna ang bino nga
                                                                     anaa sa kopa.
s kopita           copita          小コップ          small cup
s kopras           copra           コプラ、乾燥椰       copra               Pwede ta makakuha ug
                                   子の実                               lana sa lubi gikan sa
                                                                     kopras.
s kopya            copia           コピー           copy                Palihug tagai ko ug
                                                                     kopya sa sertipiko sa
                                                                     imong pagkatawo.
s koral            corral          囲う            fence               Naghimo mi ug koral
                                                                     palibot sa balay.
s koral            corral          家畜小屋          pen, shed, hut
s korehir          corregir        正す            correct
s koreyo           correo          郵便            post, mail   Nadawat na ba nimo
                                                              ang imong koreyo?
e korniha          corny           センチな    corny, sentimental Pwerteng korniha sa
                                                              iyang komedya.
s koronel          coronel         大佐      colonel
s korte            corte           法廷、宮廷   court              Ang korte maoy
                                                              mohatag sa pinal nga
                                                              desisyon.
s korte            corte           切る      cut
s koruna           corona          王冠、冠する  crown
s kosetsa          cosecha         収穫      harvest            Abunda ang ilang
                                                              kosetsa karong tuiga.
s kosina           cosina          台所      kitchen            Ang kusina ang
                                                              pinakalimpyo nga parte
                                                              sa balay.
s kosinero         cocinero        料理人     cook               Tambok kaayo ang
                                                              among bag-ong
                                                              kusinero.
s kosmetik         cosmeticos      化粧品     cosmetics          Ganahan kaayo
                                                              mamalit ug kosmetik
                                                              ang mga batan-ong
e koton            cotton          綿       cotton
s kotse            coche           車       cab, car           Nakadaog ko ug bag-
                                                              ong kotse.
s kotselyo         cuchillo        ナイフ     knife              Hait kaayo ang kutsilyo
                                                              sa mangingihaw.
s krimen           crimen          悪事、犯罪   crime              Diin na hitabo ang
                                                              krimen?
s kriminal         criminal        犯罪人、犯罪の criminal           Nadakpan na ba ang
                                                              kriminal?
s Kristahanon   Cristo      キリスト教徒      Christian            Nindot puy-an ang
                                                             Kristohanon nga
                                                             komunidad.
s kristal       cristal     水晶、ガラス      crystal, glass
s Kristo        Cristo      キリスト        Christ               Si Jesus Kristo ang
                                                             atong manunubos.
s Kristyanos    Cristiano   キリスト教徒      Christian            Gamay ra ang mga
                                                             Kristiyanos sa
                                                             Tungatungang
s Krudo         crudo       原油、石油   crude oil, oil
s krusada       cruzada     十字軍、反対運 crusade                  Niapil sa Krusada batok
                            動                                sa aborsyon ang mga
                                                             madre.
  kuan          kuan        つまり、いわゆる    what you call it,
                            、え~と        well
  kuaw          kuaw        スカスカの       not tightly packed
  kuba          kuba        ドッキリする、ドキ   pound, be
                            ドキする        frightend
  kubad         kubad       落ち着きのない     careless,
                            子供、放蕩物、     profligate
                            慌て者
  kubakuba      kuba        ドキドキする      pound
  kubal         kubal       たこ(皮膚硬結)    callus               Ang akong mga kamot
                                                             puno sa kubal.
  kubit         kubit       食いつく、かぶり bite                    Nakakubit siya ug
                            つく                               dakong steak.
  kubkub        kubkub      掘る       dig                     Gikubkub sa mag tawo
                                                             ang yuta para himoon
                                                             ug kasilyas.
  kublan        kubul       不死身の        invulnerable
  kubol         kubul       硬化する、無感     indurate, harden,
                            覚           insensitive
  kubos         kubus       安い          cheap                kubos og bili
  kubot         kubut       持つ          hold
  kubus         kubus       減らす         abate, decrease      Adunay pagkubos sa
                                                             bili sa dolyar karon.
  kubutan       kubutan     イカ、大きいコウ cuttlefish              Wala pa ko makakita
                            イカ                               ug kubutan.
  kugang        kugang      かさぶた     scab                    Dako ang kugang sa
                                                             iyang samad.
  kugang        kugang      興奮する、衝撃 be excited, jolt         Nakugang ang mga
                                                             fans pag-abot sa mga
                                                             mang-aawit.
  kugi          kugi        勤勉、勤しむ      industrious,
  kugihan       kugi        勤勉な         industrious,         Ang mga opisyales sa
                                        diligent             among barangay
                                                             kugehan.
  kugmo         kugmu       鼻くそ         booger
  kugom         kugum       爪で掴む        clutch with claws
  kugos         kugus       胸に抱く        carry on her         nagkugos sa naghilak
  kuha          kuha        得る、取る       take, get            Palihug kuhaa ang
                                                             pitaka sa sulod sa
                                                             akong bag.
  kuhaan        kuha        引く、引き算する subtract, reduce        Gikuhaan sa akong
                                                             mama ang akong balon
                                                             sa eskwelahan.
  kuhaon        kuha          取る、除く      remove              Imo na bang kuhaon
                                                             ang hugaw sa imong
                                                             sapatos.
  kuhit         kuhit         つつく(指で)    poke
  kukabildo     kukabildo     会話         conversation
  kukaikog      ikug          作法、礼儀      etiquette,
                                         politeness
  kukaluoy      luuy          良心         conscience, sense
  kuko          kuku          爪          nail, claw            Tag-as ug hait ang mag
                                                               kuko sa agila.
  kulang        kulang        不足、たりない    short, lack,          Nagkulang ang
                                         deficient             pagkaon sa party.
  kulangan      kulang        不足         short                 Kulangan ang imong
                                                               gihatag nag sukli.
  kulata        kulata        殴る、いじめる    beat, strike          Gikulata ko sa akong
                                                               papa.
  kulba         kulba         びくびくする     alarm, panic,
                                         frightened
  kulbahinam    kulba hinam   わくわくする、ぞ   thrilling,            Makita namo ang
                              くぞくした      sensational           kulbahinam nga parte
                                                               sa salida.
s kuldas        cuerda        弦(楽器の)     string (musical
                                         instrument)
  kulhanon      kulu          不慣れに、恐る    nervously,
                              恐る         awkwardly
  kuli          kuli          困難         difficult, reluctant,
                                         rare, seldom
  kuli          kuli          もうろくした     senile
  kuligaw                                bother
  kulima        kulima        顔をしかめる     grimace
  kulipas       kulipas       否認する       deny                  Iyang gikulipas nga siya
                                                               nangawat.
  kulismaot     kulismaut     顔をしかめる、仏   grimace, sullen       Ang bata ningkulismaot
                              頂面         face                  kay wala paliti ug
                                                               dulaan sa mama.
  kulit         kulit         彫る         engrave, carve        Gikulit ang akong
                                                               ngalan sa singsing.
  kulitis       kulitis       ホウレンソウ     spinach               Gusto ka motanom ug
                                                               kulitis?
  kulitol       kulitul       痔          hemorrhoids
  kulkog        kulkug        千枚通し、錐     awl
  kulo          kulu          不慣れ、不器用    shrink, nervous,
                              、縮む        awkward
  kulob         kulub         転覆する、ひっく   capsize, prone        Nikulob ang sakayan
                              り返る、うつぶせ                         tungod sa dagkong
                                                               balod.
s kulokabildo   cabildo       会話、対話集会    conversation,
                                         dialogue
  kulon         kulun         壷          pot, pottery
  kulong        kulung        巻き毛、カール    curl                  Nindot tan-awon ang
                              する                               mga batang babaye
                                                               nga kulong ug buhok.
  kulot         kulut         もつれる、よじれ   kink, curl
                              る
s kulto         culto         礼拝、カルト   cult                  Nagkolto sila sa balay.
s kultura       cultura      文化、教養       culture             Lain-lain ug kultura ang
                                                             mga tawo.
s kulukabildo   cabildo      会話          conversation
  kuluton       kulutun      もつれた、捩れ     kinky               Ang buhok sa mga
                             た                               Negritos kuluton.
  kuma          kuma         爪、指でしっかり    claw, hold tight
                             掴む          with finger/nail
  kumagko       kumagku      親指          thumb finger        Ang akong kumagko
                                                             gamit sa pagkuskos ug
                                                             gitara.
s kumbati       combate      戦い          combat              Nangandam sila para
                                                             sa kumbira sa ilang
s kumbento      comvent      修道院      convent
  kumbira       kumbira      宴会、パーティ  banquet, dinner
                                      party, feast
  kumbitay      kulumbitay   ぶら下がる    hang down
s kumboya       convoy       護送、事業協調 convoy,
                                      cooperation
  kumi          kumi         コバンザメ    remora
s kumidor       comedor      食堂、ダイニング dining room
                             ルーム
  kumingking    kumingking   小指       little finger          Sakto sa akong
                                                             kumingking ang imong
                                                             hinatag nga singsing.
  kumkum        kumkum       ぎゅっと握る、握 clench, palm,          Akong gikumkum sa
                             り隠す、一握り handful                 akong kamot ang balas.
  kumo          kumu         こぶし      fist                   Pagdala ug bato sama
                                                             kadako sa imo kumo.
  kum-os        kum-us       しわくちゃにする crumple, rumple,       Nakum-ot ang imong
                                      crush                  papel nga tubaganan.
s kumosta       como esta    いかがですか。 how are you?            Kumosta ang imong
                                                             mga ginikanan?
  kumot         kumut        つぶす、握りつ     crush, mash,        Gikumot niya ang
                             ぶす          squeeze             akong kamot isip
                                                             senyas sa iyang pag-
s kumpadre      compadre     教父          godfather
s kumpaniya     compania     会社          company             Unsay ngalan sa inyong
                                                             kumpaniya?
s kumpare       compadre     仲間          comrade
  kumpay        kumpay       干草、まぐさ      hay                 Nanguha ko ug kumpay
                                                             para sa among kabayo.
  kumpayot      kumpayut     しがみつく       embrace, cling to   Nikumpayot pag-ayo
                                                             ang bata sa bukton sa
                                                             iyang inahan.
s kumpisal      confesar     懺悔する        confess
  kumpit        kumpit       あご、道具のあ     jaw                 Natumba si Solis
                             ご                               dihang naigo siya sa
  kumpit        kumpit       高速艇
s kumpiyansa    confianza    自信          confidence          Dako ang akong
                                                             kumpiyansa nga
                                                             makadaog ka.
s kumpleto      completo     完全な         complete            Kumpleto na ang akong
                                                             gamit sa eskwelahan.
  kun           kun          または、もし      or, if, when        Kun gusto ka
                                                             mokaon,ingna lang ko.
s kuna          cuna         赤ん坊用ベッド     crib                Ibutang ang bata sa
                                                             iyang kuna.
  kundatan     kundat      軽薄な           wanton, flippant     Ang babayeng
                                                              kundatan walay ulaw.
s kundi        conde       伯爵            count, (duke)
  kundili      kundili     さもなくば、以外      if not, otherwise,   Walay lain kundili siya
                           は             except               makasulud.
s kundisa      condesa     伯爵夫人          countess
  kung         kung        もし、~した時 =     if, when
                           kon
  kunhod       kunhud      和らぐ           abate, subside Nikunhod na ang tubig
                                                        sa balay.
  kunhuran     kunhuran    減らす、下げる reduce, decrease Maayo tingali nga
                                                        kunhuran na ang
                                                        presyo sa mga
  kunis        kunis       裂く        rive
  kuniskunis   kunis       引き裂く(ビリビリ tear, rive, break  Gikunis-kunis sa leyon
                           に)、粉々にする                     ang giitsa nga karne.
  kuno         kunu        だって!      It's said.         Ingon sila nga dato
                           だそうだ。                        kuno mo kaayo.
  kunot        kunut       しわをよせる、し wrinkle, ruffle
                           わくちゃ
  kunsabo      kunsabu     たくらむ、共犯者 accomplice, plot Pwede ka mapreso kay
                           、陰謀                          kunsabo man ka sa
                                                        krimen.
  kunsad       kunsad      降臨、下る、降り descend
                           る
s kunsulta     consulta    相談する      consult            Labing maayo kon
                                                        mokunsulta ka sa
                                                        doktor.
  kunuhay      kunu        法螺、想定、多 brag, boast,         Dako kunohay sila ug
                           分、真似る     suppose, pretend hacienda.
  kuot         kuut        抜き取る      pick, pickpocket   Sila nikuot sa ilang
                                                        bulsa.
s kupa         copa        グラス       wineglass
  kupay        kupay       指遊び       finger play
  kupkop       kupkup      髪を撫で付ける stick close
                           、ピタッと寄り添う
  kupog        kupug       跳びかかる     pounce             Nakita ko si Bruno
                                                        dihang nikupog kini
                                                        kang Bartolo.
  kupot        kuput       つかむ       hold               Hugot ang pagkupot sa
                                                        bata sa akong kamot.
  kuptan       kuput       つかまれる     keep, hold, retain Ampingi ang mga
                                                        alahas nga imong
  kupus        kupus       縮める       shrink             Nikupos na ang iyang
                                                        hubag tungod sa
                                                        tambal nga iyang
s kura         cura        補助司祭、司祭 curate, priest
  kurakot                  賄賂、袖の下    corruption,        Atong batukan ang
                                     plunder            pagpangurakot sa
                                                        gobyerno.
s kural        coral       サンゴ、サンゴ礁 coral
s kurandero    curandero   まじない師、偽 witch doctor,        Si Lolo Tasyo usa ka
                           医者        quack              kurandero sa among
                                                        baryo sa una.
s kurason      corazon     心臓、愛      heart, love
  kurat        kurat       驚く        astonished         Nakurat ko sa
  kuray        kuray                 quiver, tremble,
                                     shiver
  kuraykuray   kuray        震える、振動す       quiver, tremble,   Ang tigulang nga
                            る             shiver             babaye nagkuraykuray
                                                             sa kabugnaw sa
s kurba        curva        曲線、カーブし       curve              Ang kurba sa iyang
                            た,曲がる                            lawas sama sa botelya
                                                             sa coca cola.
s kurbata      corbata      ネクタイ          necktie            Mas maayo kon magsul-
                                                             ob ka ug kurbata kay
                                                             pormal ang okasyon
                                                             nga imong tambongan.
  kuri         kuri         ひっきりなしにす frequently, always
                            る
  kurikuri     kurikuri     雑用       chore              Makatabang na ang
                                                        mga bata sa kuri-kurion
                                                        sa panimalay.
  kuripot      kuriput      しみったれ、けち miserly, niggard   Lisod pangayoan ug
                                                        bisan unsa ang kuripot.
  kurit        kurit        つねる、つまむ pinch               Gikurit niya ang akong
                                                        sampot.
s kuro         coro         聖歌隊      choir
  kurog        kurug        震える      shiver             Nagkurog siya tungod
                                                        sa kataas sa hilanat.
s kurom        quorum       定足数      quorum
s kuros        cruz         十字、交差する cross
e kurpyo       curfew       外出禁止令    curfew             Unsang orasa ang
                                                        kurpyo sa inyo inig ka
                                                        gabii?
s kurso        curso        コース、学科、課 course             Unsa nga kurso ang
                            程                           imong gikuha karon?
s kursonada    corzonada    根性、熱情    desired, guts
s kurtina      cortina      カーテン     curtain            Nangilis mi ug kurtina
                                                        sa balay para sa
s kuryente     corriente    電流       electric current   Ang kuryente
                                                        gikinahanglan para
                                                        makapaandar sa mga
                                                        makinarya.
s kuryosidad   curiosidad   好奇心      curiosity
s kuryoso      curioso      好奇心の強い curious
  kusgan       kusug        強い       strong, sturdy     Kusgan ang batang
                                                        kusog mokaon ug
                                                        utanon.
  kusganon     kusug        丈夫な      tough, sturdy      Gikinahanglan ang
                                                        kusganon nga lalaki
                                                        para malihok kining
                                                        trabahoa.
  kusi         kusi         つねる、つまむ pinch               Sakit kaayo ka mangusi
                                                        sa nawong.
s kusina       cocina       台所       kitchen            Mag-estorya ta sa
                                                        kusina samtang
                                                        magluto ko.
s kusinera     cocinera     料理女、クック kitchen maid        Kinahanglan magsuot
                                                        ang kusinera ug tabon
                                                        sa iyang buhok.
  kuskus       kuskus       こする、おろす rub, whet, grind    Ayoha ug kuskus ang
                                                        mga kalaha ug kaldero.
  kusmo        kusmu        鼻を鳴らす    snort
  kusmod     kusmud     しかめっ面         scowl             Nagkusmod siya nga
                                                        nanglimpyo sa kasilyas.
  kusnit     kusnit     摘み取る、つね pinch, tweak
                        る、つまむ
  kusnot     kusnut     しわにする   crumple              Nagkusnot ang akong
                                                     mga importanteng
                                                     papeles.
  kusog      kusug      激しい、酷く   violent, vehement Kusog kaayo ang bagyo
                                                     nga niabot sa among
                                                     lugar.
  kusokuso   kusukusu   ゴシゴシ洗う   scrub, wash
  kut        kut        噛む、ちょっと噛 nibble, gnaw
                        む
  kutas      kutas      疲れた、息切れ tired, exhausted , Kutas kaayo ang
                        た、弱った、空腹 weaken, hungry      pagsaka sa taas nga
                                                     bukid.
  kutasan    kutas      息切れる、空腹 get out of breath, Gikutasan ka ba sa
                                 exhaust             imong pagdagan?
  kutat      kutat      和らぐ、衰退   abate, ebb
  kutaw      kutaw      かき混ぜる    mix, stir           Kutawa us maayo ang
                                                     imong kape.
  kutay      kutay      接続、線     connect, line       Nagkutay kog pisi para
                                                     hayhayan.
  kuti       kuti       こま       top, toy spins
  kuti       kuti       入り組んだ    intricate           "Ug karon mga
                                                     higala,sa walay
                                                     kuti,ihatag ko kaninyo si
                                                     Gino,ang payaso".
  kutihan    kuti       念入りな、詳細 meticulous, fussy Ang akong higala
                        な                            kutihan kaayo sa iyang
                                                     mga butang.
  kutikuti   kuti       大騒ぎする、詳 fussy, go into       Nadungog nimo ang
                        細を話す     details             kutikuti bahin sa atong
                                                     silingan nga nangabit?
  kuting     kuting     ナンキンムシ   bedbug              Mas maayo kon
                                                     sunugon na lang nimo
                                                     ang imong katre kay
                                                     daghan kaayong kuting.
s kutis      cutis      皮膚       cutis               Ang kutis sa usa ka
                                                     batang masuso
                                                     sensitibo ug delikado.
  kutkut     kut        噛む、かじる   nibble, gnaw        Gikutkut sa ilaga ang
                                                     akong bag-ong habol.
  kutlo      kutlu      引用する、摘む cite, quote, pluck Sa pagkutlo ning balita
                                                     kapulisan padayon
                                                     pang milutos sa mga
                                                     miiskapo nga tulisan.
  kuto       kutu       のみ、しらみ   lice, flea, louse   Naa kay kuto sa imong
                                                     ulo?
  kuto       kutu       制限、限定する restriction
  kutob      kutub      今まで、~まで until, as far as     Karon na kutob ang
                                                     akong trabaho. ;Kutob
                                                     sa akong mahimo,
  kutokuto   kutukutu   みぞおち     belly, solar plexus
s kutsara    cuchara    スプーン     spoon               Tudloi ang imong anak
                                                     paggamit sa kutsara
                                                     mentras bata pa.
s kutsilyo     cuchillo   ナイフ          knife        Ayaw dulai ang kutsilyo
                                                    kay peligro kaayo.
e kutson       cushion    クッション   cushion, mattress Wala maanad si Dino
                                                    nga matulog sa kutson.
s kuwadra      cuadra     家畜小屋    crib, stall       Walay kuyaw ang mga
                                                    kabayo sa kwadra.
s kuwadrado    cuadrado   正方形     square            Porma ug kwadrado
                                                    ang imong nawong.
s kuwadro      cuadro     壁掛け、額縁  tapestry, picture Naguba ang kuwadro
                                  frame             sa imong larawan.
  kuwaknit     kulaknit   こうもり    bat               Daghang kuwaknit sa
                                                    mga langob.
  kuwang       kulang     不完全な    incomplete        Kuwang ang imong
                                                    gihatag nako nga sukli.
  kuwanggol    kwanggul   愚か者、非常識 lout, stupid      Kuwanggol ka nga
                                                    mituo kaniya.
  kuwanggol    kwanggul   馬鹿、低脳   imbecile
  kuwap        kulap      薄暗い     dim
s kuwarenta    cuarenta   四十      forty             Kuwarenta mil pesos
                                                    ang nawala sa iyang
                                                    pitaka.
s kuwarenta    cuarenta   四十      forty
  kuwarta      kwarta     金       money                                    1
  kuwarta      kwarta     お金を得る   get money
  kuwarta      kwarta     金       money             Pila ang imong kuwarta
                                                    nga anaa sa bangko?
  kuwartahan   kwarta     金持ちの    rich              Kadaghanan sa mga
                                                    tawo gusto nga
                                                    makuwartahan.
s kuwarto      cuarto     部屋      room              Dali sulod sa akong
                                                    kuwarto kay naa koy
                                                    ipakita nimo.
s kuwatro      cuatro     四       four
s kuwatro      cuatro     四       four              Aduna koy upat ka
                                                    igsoong babaye.
s kuwelyo      cuello     えり      collar            Adunay mantsa ang
                                                    imong kuwelyo.
s kuwentas     cuentas    ネックレス   necklace          Nasunod nako gikan sa
                                                    akong lola ang usa ka
                                                    karaang kuwentas nga
                                                    bulawan.
s kuwento      cuento     話、小話    story, tale
s kuwerpo      cuerpo     身体、一隊、部 body, corps
                          隊
s kuwitis      cohete     打上花火、ロケ rocket, firework  Nindot kaayo ang mga
                          ット                        kuwitis pagka Bag-ong
                                                    Tuig.
t kuya                    叔父、兄貴   uncle, eldest     Si kuya tua na America
                                  brother           nagtrabaho.
  kuyabog      kuyabug    初心者     neophyte          Ang mga estudyante sa
                                                    unang grado mao ang
                                                    mga kuyabog sa
                                                    eskwelahan.
  kuyamang     kuyamang   這い登る、広が scramble, spread
  kuyamas      kuyamas    る
                          動物の爪、カニ finger, claws     Ang mga kuyamas sa
                          の鋏                        Lawin kay pwerteng
                                                    haita.
  kuyamoy      kulamuy      動物の指        finger, claws        Pagkagagmay sa mga
                                                             kuyamoy sa bata.
  kuyanap      kuyanap      広がる         spread
  kuyap        kuyap        気を失う、失神     faint, swoon         Nakuyapan ang
                                                             pobreng bata tungod sa
                                                             kagutom.
  kuyaw        kuyaw        危険          danger               Ayaw kamo pag-adto
                                                             kay kuyaw.
  kuyawan      kuyaw        不安な         nervous              Nakuyawan gyud ko
                                                             pagsulod sa
                                                             sementeryo kagabii.
  kuydawo      kuydawu      用心、気をつけ     beware, mind,
                            ろ           watch out
  kuykoy       kuykuy       手で掘る        dig by hand
  kuymi        kuymi        審判、レフリー     referee              Atong irespeto ang
                                                             desisyon sa kuymi.
  kuyog        kuyug        同伴する        go with              Ikuyog nako akong
                                                             anak.
  kuyog        kuyug        一緒になる、混     join, mingle         Kuyog mo sa parid?
                            ざる
  kuyogkuyog   kuyug        仲間          gang, regular
                                        companion
  kuyos        kuyus        縮む、しぼむ      shrink, shrivel
  kw…          kuw…
  laag         laag         歩き回る        roam
  laagan       laag         放浪好きの、油     walking              Ang laagan dili
                            売りの、遊び好     enthusiast,          magpuyo ug usa ka
  laaglaag     laag         き
                            ぶらぶら歩く      rambling             Nasuko si Mama kay
                                                             naglaag-laag mi bisan
                                                             kon gabii na.
  laang        laang        わな、引っ掛け     trap, trick          Pakaluoy! Nahulog sa
                            る                                laang ang usa.
  laas         laas         剥き出しの       bold, bare           Wala ka maulaw nga
                                                             maglaas ka atubangan
                                                             sa daghang tawo?
  laaw         laaw         野生動物、野生 wild animal, feral       Mahadlok ko sa mga
                            の                                laaw.
  laay         laay         退屈な、寂れた isolated,                Laay ning walay
                            、飽きた    abandoned,               buhaton.
                                    boring, tiresome
s laba         lavar        服を洗う、洗濯 wash clothe              Milaba ko para sa
                            する                               pamilya nako.
s lababo       lavabo       洗面台、流し  lavatory,                Daghan ug hugasanan
                                    washroom, sink           sa lababo.
  labad        labad        頭痛がする   headache                 labad sa ulo
s labada       lavada       洗濯物     laundry                  Maayo siyang molimpyo
                                                             sa mga labada.
s labado       lavado       洗濯       laundry
s labaha       navaja       かみそり、髭剃り razor                   Paliti ko ug labaha kay
                                                             kinahanglan na nakong
                                                             mamarbas.
s labakara     lavar cara   手ぬぐい、顔ふ     towel (small),       Butangi ug labakara
                            きタオル        wash cloth           ang bukobuko sa bata.
  laban        laban        守る、防御する、    defend, protect
                            味方する
  labanan      laban        ひいきする       side with someone
s labandero    lavandero    洗濯屋         laundry, launderer
  labang      labang    合格する、渡る       pass an exam,       Guniti ang bata inig
                                      cross, across       labang niya sa dalan.
s labanos     rabanos   大根            radish              Sama kaputi sa labanos
                                                          ang iyang panit.
  labas       lab-as    魚を売る、行商       vend                Naglabas lang ang
                                                          iyang anak una kay wa
                                                          pa makasulod ug
  lab-as      lab-as    新鮮な           fresh               Dili ko makaila kung
                                                          unsay lab-as nga isda o
                                                          dili na.
  lab-asera   lab-as    魚売り(女)        fish seller
  lab-asero   lab-as    魚売り(男)        fish seller (man) Dili nako ikaulaw nga
                                                        lab-asero ug lab-asera
                                                        ang akong mga
  labat       labat     塀             fence             Gitabangan ni kuya si
                                                        papa sa pag-ayo sa
                                                        labat sa among balay.
  labaw       labaw     社長            executive, boss   Kinahanglan nga imong
                                                        sundon ang imong
                                                        labaw.
  labaw       labaw     よりたくさん、突      more than, above, Ang ginansya namo sa
                        き出る、高める       outdo, surpass    among bag-ong
                                                        business, labaw pa sa
                                                        among puhunan.
  labay       labay     通りすぎる         pass by, pass     Nganong wala man ko
                                      through           nimo tawga dihang
                                                        nilabay ka sa among
                                                        balay?
  labay       labay     投げ捨てる、投       throw away        Naglabay ko ug basura.
                        げ入れる
  labhag      labhag    赤面、みみずば blush, welt
                        れ
  labhak      labhak    四角      rectangular
  labhanan    laba      洗濯場     laundry                   Dad-a dinhi ang tanan
                                                          nimong labhanan.
  labho       labhu     お湯を注ぐ    pour hot water
  labhonon    laba      洗濯物(よごれも washing                  Duna tay daghang
                        の)                                labhonon kada adlaw
                                                          kay naay daghang bata.
  labi        labi      ひどく、とても       most, very
  labi na     labi      特に            especially          Para sa tanan kining
                                                          kantaha labina sa mga
                                                          nahigugma.
  labid       labid     編む            braid
  labihan     labi      非常に⇒hilabih   very, extremely     Siya labihan ka siloso
                        an                                sa iyang asawa.
  labina      labi na   特に       especially, mostly
  labing      labi      もっとも     most               labing dako; labing
                                                    dyutay; labing gamay;
                                                    labing menos; labing
                                                    tigulang
  labit       labit     かがる、ステッチ stitch
                        縫い
  lablab      lablab    引き裂く     slash, tear
  labnaw      labnaw    水っぽい、薄め diluted, cool
                        た、冷淡
  labni       labni     ひったくる    jerk, snatch       Nakalitan ko sa dihang
                                                    gilabni akong bag.
  labnot       labnut      ぐいっと引く、引 jerk, pull out         Gipanglabnot sa mga
                           張り出す                            bata ang tag-as nga
                                                           balili sa ilang tanaman.
  labo         labu        沈む      sink, jettison
  labo         labu        生干し、乾燥肌 dry skin                Mas lami kan-on ang
                                                           labo nga kamote.
  labo         labu        繁茂       grow thick and
  lab-o        labhu       お湯を注ぐ    pour hot water
  labod        labud       ミミズ腫れ、鞭痕 welt, get a welt       Daghan ug labod ang
                                                           tibuok nimong
                                                           kalawasan.
  labog        labug       投げ捨てる、ほ      throw away         Gilabog si Daniel
                           おりだす                            ngadto sa langub sa
                                                           mga leyon dihang
                                                           midumili siya pagbiya
                                                           sa iyang pagtoo sa
  labok        labuk       湧き上がる、襲      attack like
                           い掛かる         cockfight
  lab-ok       lab-uk      つばを飲む        swallow his saliva
  labon        labun       実際は          actually
  labong       labu        繁茂、威張った      verdant, luxuriant
  labot        labut       関係           concern, include alang sa may labot;
                                                           labot pa
s labrador     labrador    農夫、百姓        farmer, plowman Pila na ang sweldo sa
                                                           ordinaryong labrador
                                                           karon?
  labtik       labtik      はたく、軽打する     flick              Pagbantay sa labtik
                                                           nianang lastiko.
  labtingaw    labtingaw   生干しの魚        half dried fish    Sa unang
                                                           panahon,labtingaw ang
                                                           among sud-an sa
                                                           buntag,udto ug gabii.
  labud        labud       ミミズ腫れ、鞭痕     welt, get a welt
  labut        labut       関係           include, concern
  labutlabut   labut       おせっかい        meddle             Ayaw paglabutlabut sa
                                                           among relasyon aron
                                                           walay away.
  labwan       labaw       超える          surpass            Labwan nako ang
                                                           imong score.
  labyog       labyug      振り投げる        sway               Ayaw ilabyog ug taas
                                                           kay tingali ug mahulog
                                                           ka.
  lad-ang      lad-ang     やや塩気のある      insipid            Lad-ang ang tubig sa
                           水、味気のない                         inyong lugar.
                           、あしらう
  ladlad       ladlad      曝す、展示、開 display                 Ayaw iladlad kanang
                           示する                             imong mga alahas sa
                                                           imong lawas.
  lad-ok       lad-uk      飲み込む、飲み gulp                    Milad-ok lang kug kape.
                           下す
  lag                      =lang, ra =lang, ra             lapas lag diyutay sa
                                                           alas 5 ang takna ~
  laga         laga        わかす(湯を)      boil               Ilaga kining dahon sa
                                                           oregano para sa imong
                                                           ubo.
  lagaak       lagaak      きしむ          creak
  lag-ab       lag-ab      がぶ飲む         gulp
  lag-ab       lag-ab      間を空ける        space, get space
lagala     lagala     法螺、大口を叩 boast
lagarat    lagarat    く
                      しゃがれ声   harsh voice
lagari     lagari     鋸       saw                Nagkinahanglan ko ug
                                                 lagari para iputol sa
                                                 mga kahoy.
lagas      lagas      熟れた、老人   aged, mature, old Molagas ang tawo
                                                 paglabay sa panahon.
lagasak    lagasak    パラパラ降る(雨 patter            Ang ulan naglagasak sa
                      など)、パチャン                   atop sa balay
                      とする                        hinungdan sa kasaba
lagatak    lagatak    カタカタ、パタパ clatter
                      タ
lagaw      lagaw      金魚、熱帯魚の gold fish
                      一種
lagay      lagay      陰嚢       scrotum, genital  Nagpakonsulta siya sa
                                                 doktor tungod sa
                                                 pagdako sa iyang
lagay      lagay      わいろ      bribe
lagaylay              不治の病
lagbas     lagbas     刺し通す、貫通 pierce             Nilagbas ang kutsilyo
                      する                         sa iyang kasingkasing
                                                 hinungdan sa iyang
                                                 kamatayon.
lagda      lagda      規制する、規則 regulate, make     Ang balaod gilagda
                      を定める     rule              aron malikayan ang
lagdas     lagdas     不注意      careless
lagdok     lagduk     短い棒、真昼   short stake, noon
lagi       lagi       だってば、絶対 really, indeed,    Moadto lagi ko sa
                      に、本当に    surely            inyong balay kon
                                                 kinahanglanon ko nimo.
lag-id     lag-id     かすめる     brush, graze
lagilagi   lagilagi   種類、色々    kinds, various
lag-it     lag-it     ごつごつした(石 rough, rugged     Lag-it na ang iyang
                      の)、尖った、  rocks, sharp      nawong tungod sa
                                                 daghang bugas.
lagiw      lagiw      逃げる      flee, run away,   Nilagiw ang iyang anak
                               abscond           uban sa uyab niini.
laglag     laglag     破壊する     demolish          Gilaglag ang daan nga
                                                 edipisyo kay delikado
                                                 na kini sa mga tawo.
lagmaw     lagmaw     現れる、湧く   appear, well up
lagmit     lagmit     多分       likely, mostly    Lagmit ikaw ang
                                                 mosunod nga mayor sa
                                                 inyong lungsod.
lagnak     lagnak     緩む       loose, sag
lagnaw     lagnaw     冷たい      cold              Ayaw paimna ang bata
                                                 sa lagnaw nga tubig.
lagnot     labnut     グイっと引く   pull abruptly     Aray! Ayaw lagnota
                                                 akong buhok.
lago       lagu       汚い、汚れた   dirty, filthy     Kalago pod anang
                                                 imong gisul-ob.
lagob      lagub      提携、組む    join, merge
lagok      laguk      鳥もち      birdlime
lagom      lahum      灰色       black and blue,   Lagum na ang iyang
                               grey              ngabil kay nagdugay ug
                                                 humol sa dagat.
lagom      lagum      青あざ、黒っぽく black and blue,
                      なる       become darkish
  lagong       lagung       銀蝿、大きなハ     fly
                            エ
  lagos        lagus        歯茎、ガム       gum                Nihubag ang akong
                                                           lagos ug sakit kaayo
                                                           kini.
  lagos        lagus        歯茎       gum
  lagot        lagut        怒る、歯軋りする angry, get angry      Naglagot ko sa among
                                                           mga silingan.
  lagoy        laguy        逃げる、だらだら flee, run away        Nilagoy ang tibuok
                            やる                             pamilya tungod sa
                                                           labihang kaulaw.
  lagpak       lagpak       はたく、軽打する    slap, patch
                            、繕う
  lagpot       lagput       突き飛ばす、蹴     expel, fly-off
                            飛ばす、飛ばす
  lagsaw       lagsaw       痩せた、ひょろっ    lanky
                            とした
  lagsik       lagsik       活発な         active, lively
  lagsik       lagsik       飛び散る        splatter
  lagtob       lagtub       トンとする、カリッ   give crunchy
                            と焼く、カリッと揚   sounds
                            げる
  lagubo       lagubu       ドスン、ドサッ、う   thud, dull and     Pagkadako sa lagubo
                            つろな音        hollow sound       dihang nahulog siya
                                                           gikan sa kahoy.
  laguklok     lagukluk     隠れる         hide
  lagumlom     lagumlum     休眠、眠ってい     dormant
  lagumon      lagum        る
                            青あざ色の       black and blue
s laguna       laguna       潟、低湿地、草     lagoon, meadow
                            原
  lagutmon     lagutum      塊茎          tuber, root crop    Daghan ug lagutmon sa
                                                            among baul.
  lagutom      lagutum      塊茎を食べる、     eet root crops      Gilagutuman nakog
                            代用食を食べる                         kamote ang mga bata
                                                            paggutom.
s lagwerta     la huerta    庭、敷地        yard                Nalingaw ko nga nagtan-
                                                            aw sa mga bata nga
                                                            nagdula sa lagwerta.
  lagwis       lagwis       ほっそりした      thin, slim, slender Magkinahanglan ta ug
                                                            lagwis nga kawayan
                                                            para sa sayaw nga
                                                            tinikling.
  lagyo        layu         遠い⇒layo     far                 Lagyo kaayo ang
                                                            among mga lugar nga
  lagyo        lagyu        出奔する        elope, abscond,
                                        run away
  lahang       lahang       隙間          gap, opening
  lahap        lahap        厚切りする       slice, chunk
  lahawlahaw   lahawlahaw   さまよう、うろつく   wander, rove
  lahi         lahi         異なる         different           Lahi ang nawong kaysa
                                                            uban nimong mga
                                                            igsoon.
  lahid        lahid        塗る、なする、巻    smear, involve
                            き添えにする      someone
  lahing       lahing       熟れた椰子の実     ripe coconut, aged Ang mga bata nigamit
                            、年老いた                           ug lahing para abayan
                                                            sa dagat.
  lahit        lahit        切り取る        cut, slice
lahog        lahug     かき混ぜる   mix
lahos        lahus     直行する、やり go straight,            Nilahos mi sa iyang
                       抜く、真直ぐ繋 proceed                 balay.
lahos        lahus     がる
                       やりぬく、進む go through,
                               proceed
lahoy        lahuy     直接入る、入易 enter directly,         Milahoy ang bola sa
                       い       easy to enter           ring.
lahu         lahu      通り抜ける   pass through
lahugay      lahug     混ぜる     mix, jumble             Ilahutay ang mga
                                                       hiniwang prutas para sa
                                                       fruit salad.
lahuglahug   lahug     うろつく     roam around
lahuslahos   lahus     しやすい、通りや easy to proceed
                       すい
lahutay      lahutay   スタミナ、持久力 stamina, endure     Ang pag-ehersisyo sa
                       、続けられる                       kanunay ug pagkaon sa
                                                    insakto makapalig-on
                                                    sa imong lahutay.
lain         lain      違う、別の    another, different, Tagai kog lain nga
                                else                rason, kung ngano wala
                                                    ka motuman sa imong
                                                    saad.
lain         lain      異なる、離れる、 differ, separate,   Naglain mi ug balay.
                       他の       other
lain-lain    lain      別々の、種々の various, different Naay mga tawo gikan
                                                    sa lainlain nga lugar.
laka                   地すべり     rift
lak-ab       lab-ak    とばす、行き過 skip, excessive      Ang tingog nimo ug
                       ぎる                           hilak niya nalak-ab sa
                                                    mikropono.
lakad        lakad     飛び越す     step over           Pagbaton ug
                                                    pamatasan,ayaw ko ug
                                                    lakadi.
lakag        lakag     追いかける    chase, run after    Gilakag sa among iro
                                                    ang mga bata.
lakang       lakang    歩み       step, pace          Dakodakoa ang imong
                                                    lakang sa paglakaw.
lakat        lakat     歩く       walk                                        1
lakatan      lakat     放浪者、旅行好 wanderer
                       き
lakatan                         a kind of banana Mahal ang lakatan kon
                                                    paliton sa merkado.
lakaw        lakaw     離れる、出発す leave, start, walk, Nilakaw siya wala
                       る、歩く     depart              mananghid.
lakawlakaw   lakaw     歩きまわる、さま walk around,        Si Marilyn toa sa daplin
                       よう、ぶらつく  wander, stroll,     sa dagat, sa may
                                roam                baybayon,
                                                    naglakawlakaw.
lakbay       lakbay    徒歩、徒歩旅行 walk, travel by foot
lakbit       lakbit    簡潔な      laconic, terse      Tagaan ka nako ug
                                                    lakbit nga saysay sa
                                                    estoryang "Cinderella".
lakdop       lakdup    入ってくる    envisage, imagine Paglakdop sa akong
                                                    hunahuna ang kahadlok
laki         laki      能力       ability
laki         laki      男、雄      man, male           laking manok
lakihon      laki      男らしい     manly
  lakin-on    laki         男っぽい(女が) boyish, virile         Lakin-on ka tan-awon
                                                           tungod sa imong mubo
                                                           nga buhok.
  lakip       lakip        含む、~を含ん include, attach         lakip sa mga sensilyo
                           で
s laksante    laxante      下剤、通じ薬  laxative              Magkinahanglan ka ug
                                                         laksante aron dali ra
                                                         mogawas ang imong
                                                         hugaw sa lawas.
  laksi       laksi        裂く、別ける、引 tear, separate, pull Naglaksi ang laso sa
                           き離す       away, rip           akong sapatos.
  laksot      laksut       醜い        ugly                Siya laksot pero buotan.
  laktaw      laktaw       省略する      omit                Nganong imong
                                                         gilaktawan ang apelyido
                                                         sa imong bana?
  laktod      laktud       簡潔な、簡明    brief, laconic      Nanglaktod mi
                                                         padulong sa inyong
                                                         balay kay init kaayo.
  lakwanan    lakaw        廊下、通路     corridor, lobby,    Ayaw pag-estambay sa
                                     aisle               lakwanan.
s lakwatsa    la cuacha?   冒険、ぶらつく escapade,             Adto ta sa Talisay
                                     roaming about       maglakwatsa.
  lala        lala         毒液(蛇、蜂など venom, web           Ang lala sa halas
                           )、織ったもの、く                     nakaabot sa iyang
                           もの巣                           dugo.
e lalab       love         愛人        lover
  lalaki      laki         男、少年      man, boy            Ang mga lalaki ang
                                                         mangibot sa mga
                                                         gunahon sa tanaman.
  lalang      lalang       創造する      create              Gilalang sa Ginoo ang
                                                         tawo susama sa iyang
                                                         kaugalingong hitsura ug
                                                         pagkapareha.
  lalawigan   lawig        州         province            Ang gobernador ang
                                                         tigdumala sa lalawigan.
  lalik       lalik        描く        paint, draw
  lalim       lalim        ファゾム      fathom
  lalim       lalim        気持良い、おい pleasurable,
                           しい        delicious
  lalin       lalin        引っ越す、移す emigrate, move
  lalis       lalis        けんか、反目    quarrel, feud,      Naglalis ang mga
                                     rebuttal            kongresista mahitungod
                                                         sa gipasa nga
                                                         balaodnon.
  lalog       lalug        沈殿物       sediment, feed,     Gikuhaan na ba nimo
                                     dregs               ug lalog ang tuba?
  lalok                    刻む lalik? engrave             Gilalok sa pulseras ang
                                                         ngalan sa iyang uyab.
  lalom       lalum        深い⇒lawom  ⇒lawom :deep
  lama        lama         しみ、キズ、欠点 blemish              Milama sa puti nga
                                                         habol ang dugo.
  lamak       lamak                  marsh
  lamakan     lamak        湿地        marsh, morass       Ang mga buaya
                                                         kasagaran anaa
                                                         mopuyo sa mga
  lamang      lamang       只、たった、丁度 only, just           Ako usa lamang ka
                                                         ubos nga mananagat.
s lamano       la mano     握手            handshake          Atong sugaton ang
                                                            atong mga bisita ug
                                                            lamano.
  lamas        lamas       薬味、スパイス       spice              Ang sibuyas,ahos ug
                                                            luy-a mga lamas.
  lamat        lamat       魔法をかける        enchant, charm,    Ingon sila nga kon
                                         mesmerize          lamaton ka sa
                                                            kalasangan,huboa ang
                                                            imong sinina ug baliha
                                                            kini pagsul-ob.
  lamaw        lamaw       椰子ジュース        coconut drink      Giandam ni Mr.oi ang
                                                            bugnaw nga lamaw
                                                            para ka Resa.
  lamay        lamay       単に            just, merely, solely
  lamba        lamba       ぶつかる          slam
  lambay       lambay      カニ            crab                 Akong paborito ang
                                                              mga lambay.
  lambi        lambi       突き出す(唇等       jut
                           を)
  lambigit     lambigit    二重にする、関 double, twofold,         Adunay kutikuti nga ang
                           係する     involve                  imong igsoon
                                                            nakiglambigit sa usa ka
                                                            minyo nga lalaki.
  lambiyong    lambiyung                 whirl around
  lambo        lambu       発育する          bud, improve,      Ang edukasyon
                                         develop, grow      makapalambo sa
                                                            kaalaman sa matag usa
                                                            kanako.
  lambod       lambud      巻きつく     wind around
  lambuyog     lambuyug    投石器、パチン sling
                           コ
  lamdag       lamdag      輝く、明るい、白 shine, bright, glow Pangayoa sa Espiritu
                           熱                            Santo nga lamdagan
                                                        ang imong hunahuna.
  lamdaganan   lamdag      天窓       skylight            Ngiob ang imong
                                                        kwarto mao nga
                                                        nagkinahanglan ka ug
                                                        lamdaganan.
s lamesa       la mesa     テーブル     table               Nitago ang iring sa
                                                        ilalom sa lamesa.
  lamhon       lamhun      炎症、腫れ    sore                Nalamhon ang akong
                                                        mga mata tungod sa
                                                        grabeng kainit gikan sa
                                                        adlaw.
  lami         lami        美味、素敵、オ delicious, nice,     Lami kaayo siyag kotse.
                           ルガスム     orgasm
  lamian       lami        美味しい     delicious           Lamian ang ilang
                                                        pagkaon.
  lamigas      lamigas     蟻        ant                 hulmigas
s lamisa       la mesa     テーブル     table
  lamlam       lamlam      うるさく言う、出 rant, yap, rave     Ang akong manghod
                           鱈目をいう                        nga lalaki naglamlam
                                                        bahin sa bakasyon sa
                                                        Disneyland.
  lamok        lamuk       蚊        mosquito            Paggamit ug moskitero
                                                        aron malikayan ang
                                                        mga lamok.
  lamon         lamun        飲み込む          gobble           Gilamon sa bitin ang
                                                            manok.
  lamoy         lamuy        飲み込む、滅ぼ devour, swallow        Gilamoy sa tigre ang
                             す                              rabbit.
s lampara       lampara      ランプ     lamp                   Dagkoti ang lampara
                                                            kay ngitngit kaayo.
s lamparilya    lamparilla   ランプ(小さい)      lamp             Lamparilya ang gigamit
                                                            sa mga tawo sa bukid.
s lampaso       lampazo      モップ、モップを mop, polish           Gilampasoan nako ang
                             かける                            salog sa akong kwarto
                                                            aron mosinaw.
  lampin        lampin       おしめ           diaper           Mas maayo gamiton
                                                            ang lampin kay barato.
  lampingas     lampingas    無頓着、人をお arbitrary, without
                             構いなしに、勝 care for others
                             手にする
  lampingasan   lampingas    勝手な奴、わが rogue, wicked          Wala ko
                             ままな人間                          magkinahanglan ug
                                                            lampingasan para
                                                            mahimong igsoong
                                                            lalaki.
  lampinig      lampinig     蜂        wasp, yellow          Sakit kaayo ang ikot sa
                                      jacket                lampinig.
  lampos        lampus       通る、合格する、 pass, succeed         Makalampos ko sa
                             成功する                           akong gikuha nga
  lampurnas     lampurnas    こする、拭う、叩 scrub, clean,
                             きつける、愛撫 strike, pet
  lamugdong     lamugdung    どんより、憂鬱、 gloomy, overcast
                             悲痛な表情
  lamukat       lamukat      もつれる、混乱し tangle, jumble,       Naglagot ko kay
                             た        chaotic               naglamukat ang mga
                                                            buhok sa akong ulo.
  lamyon        lamuy        ⇒lamoy呑込む
  lana          lana         油、食用油         oil, fat         Nakadala ka ug lana sa
                                                            lubi para sa akong
                                                            buhok?
  lanag         lanag        毒液、毒にあた venom, poison
  lanahan       lana         る
                             油缶、油治療師 grease, healer       Maayong lanahan nato
                                      (using special oil) ang kadena sa bisikleta
                                                          aron dili matay-an.
  lanahon       lana         油っぽい、脂ぎ oily, greasy         Lanahon ang imong
                             った、                          buhok ug ganahan ko
                                                          ini.
  lanat         lanat        追いかける、続く chase, pursue       Kusog kaayo kong
                                                          nidagan dihang gilanat
                                                          ko sa iro.
  lanaw         lanaw        潟、礁湖     lagoon              Malipayong nag
                                                          langoylangoy an mga
                                                          bata sa lanaw.
  lanay         lanay        融ける      melt, dissolve
  landay        landay       不妊の      sterile, barren
  landig        landig       着陸、上陸    landing
  landiganan    landing      港        harbor, wharf,      Daghang barko ang
                                      airport             nangabot karon sa
                                                          landinganan.
  landong       landong      陰、日陰     shade               Nakatolog ako ilalom sa
                                                          landong sa kahoy nga
                                                          akasya.
 lang           lang        丁度、たった、す just, only            Bisan bata lang ako
                            ぐ                              pero may katungod ako
                                                           sa akong pagkatawo.
 langan         langan      遅れる、遅らす      delay, postpone   Nalangan ang atong
                                                           mga bisita tungod sa
                                                           kakusog sa ulan.
 langas         langas      厄介な、軽率に pesky,                 Jane ayaw paglangas
                            、不注意に動く、 troublesome,          kay akong ituslok ang
                            うるさい     imprudent, noisy      dagom sa imong
                                                           dalunggan.
 langasan       langas      厄介な、うるさい pesky,                Langasan kaayo ka
                            、面倒な     troublesome           bisan nakabalo ka nga
                                                           naay natulog.
 langaw         langaw      ハエ、蝿         fly, house fly    Hugaw kaayo ang mga
                                                           langaw.
 langay         langay      ひまつぶし、時 waste time
                            間の無駄
 langaylangay   langay      道草をくう、ぶら loiter, dally         Ayaw paglangaylangay
                            ぶらする                           sa mga lakwanan ug
                                                           agianan.
 langbay        langbay     蟹            crab
 langga         palangga    大切な          dear              ipangumusta unya ko
                                                           sa imong
                                                           mapalanggaong asawa.
 langgam        langgam     鳥            bird              Napusilan sa tawo ang
                                                           langgam sa sanga.
 langgaw        langgaw     なまぬるい        lukewarm          Naglanggaw siya ug
                                                           tubig para ikaligo nako.
 langgaw                    おかゆ⇒linugaw porridge,          Maayo ang langgaw
                                        starch→linugaw     para sa tigulang.
 langgaw        langgaw     酢           vinegar
 langgikit      langgikit
 langgod                    行かず後家        old maid          Ang akong iyaan
                                                           nahimong langgod
                                                           tingod sa iyang
                                                           kaistrikta.
 langgos        langgus     擦りむく         graze, scratch    Nalanggos ang iyang
                                                           tuhod samga hait nga
                                                           bato.
 langgot        langgut     釣り糸をばらす、     break a fishing   Nalanggutan ko niyag
                            使い込む         line, embezzle    singkuwenta pesos.
s langguweta                腰ベルト穴        belt
  langi         langi       せがむ          importune
  langit        langit      空、天          sky, heaven       Naghangad ko sa
                                                           langit,mura ug
                                                           nangayog ulan.
 langitnon      langit      天体の、空の       celestial         Langitnong
                                                           amahan,tabangi kami.
 langkap        langkap     肩代わりする  take over some         Akoy milangkap sa
                                    oblication             iyang bayranan.
 langkat        langkat     毟り取る    tear off, tear away
 langkay        langkay     椰子の葉、棕櫚 dried coconut          Langkay na ang mga
                            の葉      fronds                 dahon sa lubi.
 langkay        langkay     老婦      old lady, old maid
 langkob        langkub     合併、合体する merge,                 Ang usa ka lungsod
                                    consolidate            gilangkuban sa
                                                           daghang mga
  langob      langub     洞穴、周囲を囲 cave                       Dili ko mosulod sa
                         まれて暗い場所                            langob kay mahadlok
                                                            ko sa kangitngit.
  langoy      languy     泳ぐ           swim                  Naglangoy sila sa
  langsad     langsad    選挙に打って出      run for an election
                         る
  langto      langtu     異臭           stench, bad smell
  langyaw     langyaw    外国(人)、外国     abroad, foreign,    Danghang langyaw ang
                         に行く          migrate, alien      mibisita sa pilipinas.
  lanit       lanit      つかむ          grab
  lanog       lanug      こだま、響く       echo, resonate      Ang iyang tingog
                                                          nilanog sa tibuok
  lanos       lanus      しぼむ、しおれる     fade, wither        Natulog ko tibuok adlaw
                         、枯れる                             tungod sa grabeng
                                                          lanos.
  lanot       lanut      麻、麻糸         jute, hemp
  lansad      lansad     乗り出す、始め      launch              Miapil mi sa gilansad
                         る                                nga programa kabahin
                                                          sa pang hinlo sa lugar.
  lansang     lansang    釘            nail                Ang mga lansang gamit
                                                          kaayo sa mga panday
                                                          inig himo ug balay
  lansangan                           sidewalk,
                                      pavement
s lansar      lanzar     選挙にでる        run for an election
  lansis      lansis     計略、かつぐ       hoax, quirk         Ang paghigda nimo
                                                          diha nga mura ug patay
                                                          usa lamang ka lansis?
  lansisan    lansis     だます、誘惑す      tempt               Dili na ko makasalig
                         る                                nimo kay imo na ko nga
                                                          gilansisan makausa.
s lansita     lanceta    ナイフ、ポケット     knife               Nasamad siya sa
                         ナイフ                              lansita nga iyang gidala.
  lansones    lansunis   ランソネス        langsat
  lantaw      lantaw     眺める、見る       look, see, foresee Naglantaw sila sa mga
                                                          bituon ningkidlap-kidlap
                                                          sa langit.
  lantay      lantay     竹いす、竹テー      bamboo bench        naglingkod sa lantay
                         ブル
  lantip      lantip     鋭い      sharp
  lantong     langtung   満ち潮     high tide
s lantsa      lancha     ボート(大型) launch, boat     Puno ug mga isda ang
                                                  lantsa nga miabot gikan
                                                  sa Bohol.
  lantugi     lantugi    口論、議論   debate, argument Dili na ko gusto ug
                                                  bisan unsa nga
                                                  lantugi,humana ko.
  laog        laug       大食い、大食漢 glutton          Walay ganahan sa
                                                  tawong dalo.
  laogan      laug       勝手な     selfish
  laom        laum       望む      hope
  lapa        lapa       ぶった切る   hack, cut        Gilapalapa pagpatay
                                                  ang iro.
  lapad       lapad      広い      wide             Lapad ang mga dalan
                                                  sa dakbayan.
  lapalapa    lapalapa   足裏、足の裏  sole (of foot)   Gilaparo sa inahan ang
                                                  nawong sa anak nga
                                                  gahian ig ulo.
  laparo       lamparu      引っ叩く(顔を)   strike             Pagbaton ug respeto sa
                                                          patay,ayaw lingkod sa
                                                          lapida.
  lapas        lapas        違反する、通り    offend, violate,   Nalapas ka sa balaod.
                            すぎる、過ぎた    exceed, pass
  lapaw        lapaw        溢れる        overflow                                   1
  lapdos       lapdus       むち打つ、たたく   whip, beat, strike, Grabe makalapdos
                                       flog                akong mama namo
                                                           kung makasala me.
  lapi         lapi         二つ折り       double fold
s lapida       la'pida      墓石、石碑      gravestone, tablet
s lapis        la'piz       鉛筆         pencil              Lapis ang gamita sa
                                                           eksamin kay dali ra
                                                           mapanas.
  lapok        lapuk        泥          mud                 Adunay lapok sa tibuok
                                                           nimong nawong.
  lapokon      lapuk        湿地の、沼地     swampy, marsh       Nalapokon ang
                                                           atubangan sa among
                                                           balay tungod sa ulan.
  lapos        lapus        貫く、やりとおす   penetrate, go
                                       through
  lapoy        lapuy        疲れる        fatigue
  lapsanan     lapus        出口、抜け口     exit
  lapyahan     lapya        海岸、浪打際     seashore, beach Hulata ko sa lapyahan
                                                           karong gabii.
  larag        larag        しぼむ、しおれる   fade, wither        Nangalarag nalang ang
                            、枯れる                           mga dahon pero wala
                                                           pa gyud ka maabot.
  laraw        laraw        計画、画を描く(   plan, device        Unsa man ang imong
                            構想)                            laraw karon nga nag-
                                                           inusara ka na?
  larawan      laraw        象徴、絵、偶像    symbol, picture,    Iyang gidala ang
                                       icon                larawan sa iyang anak
                                                           bisan asa siya moabot.
  larawanon    laraw        象徴的        symbolic            Ilarawan kanamo ang
                                                           imong bag-ong uyab.
  laray        laray        列          queue, row          Pilia sa laray ang
                                                           kinagwapahan para
                                                           nimo.
  larga        larga        出発する       depart, start, go   Unsa ka oras molarga?
  larino       larinu       流暢に話す      speak clearly and larino mamulong
                                       fluently
  larot        larut        引き抜く       uproot
  laroylaroy   laruylaruy   ぶらつく、うろつ   gad, gallivant      Naglaroylaroy kana pud
                            く                              nga mura ug iro.
  lasa         lasa         脂、味        oil, taste          Pareho ta ug lasa
                                                           niining pansit canton.
  lasang       lasang       森          forest              Dili ko gusto nga
                                                           mawala sa lasang.
  las-ay       las-ay       味気のない      insipid             Dili ko ganahan sa
                                                           imong sinabaw ka las-
                                                           ay.
  lasing       lasing       酔っぱらった     drunk
  laski        laski        速い         rapid, fast         Laski kaayo ang
                                                           dagayday sa tubig sa
                                                           salug.
  laslas          laslas      ナイフで(手首な cut, incision,           Naglaslas siya sa iyang
                              どを)切る    blade, knife             pulso tungod sa iyang
                                                                problema.
s laso            lazo        ひも、リボン、レ     lace                 Butangi ug pula nga
                              ース                                laso ang imong buhok
                                                                para maparis sa imong
                                                                sinina.
  laspa           laspa       意図せずする   do without
s lastiko         ela'stico   輪ゴム、コンドー condom, rubber           Nagkinahanglan ko ug
                              ム        band                     lastiko aron ibaat sa
                                                                mga papel.
  laswa           laswa       やけど、湯を注      scald
s lata            lata        ぐ
                              錫、ブリキ、缶      tin                  Isulod sa lata ang mga
                                                                gagmay nga piyesa sa
                                                                bisiklita.
  lata            lata        腐る、柔らかくす     rot, decay
                              る
  latag           latag       晒す、日にさら      bleach               Ilatag ang banig aron
                              す、漂白する                            matulog na ta.
  latagaw         latagaw     浮浪者          vagabond
  latas           latas       越える          overpass,            Gilatas namo ang
                                           traverse, scour,     kabukiran buntag ug
                                           cross                gabii.
  latay           latay       轢く           run over, traverse   Ang paa sa iro
                                                                nalatayan sa ligid
                                                                maong dili na kalakaw.
  latid           latid       輪郭、アウトライ outline                  Sa dili pa himoon ang
                              ン                                 balay,buhatan usa kini
                                                                ug latid.
s latigo          latigo      鞭、乗馬鞭        quirt, switch        Pagkasakit maigo sa
                                                                latigo.
  latik           latik       ジャム          jam, syrup           Lami kaayo ang
                                                                bibingka sa Dalaguete
                                                                labina kon daghan ug
                                                                latik.
s latitud         latitud     緯度           latitude             Ang globo adunay mga
                                                                latitud nga linya.
  latus           latus       むち、鞭打つ       whip                 Gilatos sa kutsero ang
                                                                nagwala nga kabayo.
  laum            laum        望む           hope                 Naglaum ang imong
                                                                mga ginikanan nga
                                                                makalampus ka sa
                                                                imong pagtuon.
  lauya           lauya       シチュー、とろ火 stew                     Para nako,ang lauya ni
                              で煮る                               Mama ang pinakalami.
  lawa            lawa        蜘蛛       spider                   Ang lawalawa naghabol
                                                                sa iyang balayan.
  lawak           lawak       部屋           room                 Nagtuon ako sa akong
                                                                lawak.
  lawak-higdaan   higda       寝室           bedroom              Ang akong lawak
                                                                higdaanan ang
                                                                kinahayahayan nga
                                                                lawak sa balay.
  lawalawa        lawa        クモの巣         cobweb               Puno sa lawalawa ang
                                                                balay nga walay
                                                                magpuyo.
  lawas      lawas    身体           body               lawas ug kalag;
                                                      pagtuman sa sugo sa
                                                      lawas
  lawasnon   lawas    肉体の          carnal             Lawasnon nga kalipay
                                                      ang kanunay nimong
                                                      gihunahuna.
  law-ay     law-ay   下品な          vulgar, mean       Law-ay ang mga pulong
                                                      nga nanggawas sa
                                                      imong baba.
  laway      laway    よだれ、つば       slaver, saliva,    Ang iyang laway
                                   spittle            nagtulo sa dihang
                                                      gidalitna ang mga
  lawgan     lalug    餌をやる⇒lalog   feed
  lawgan     lawig    航海           voyage
  lawgaw     lawgaw   混ぜ返す、混乱      stir up, disturb
                      させる
  lawgi      lalug    餌をやれ⇒lalog   feed
  lawi       lawi     羽            plume
  lawig      lawig    航海する、操縦      navigate, voyage   Naglawig sila sa
                      する                              kadagatan bisan pa sa
                                                      mga higateng balud.
  lawis      lawis    半島           peninsula          Ang lawis mao ang yuta
                                                      nga hapit malikupan ug
                                                      tubig.
  lawod      lawud    海            sea, ocean         Ang among barko
                                                      nakasugat ug unos sa
                                                      lawod.
  lawog      lalug    餌をやる         feed               Andama ang lawog
                                                      para sa mga baboy.
  lawog      lalug    澱⇒lalog  dregs, sediment
  lawom      lalum    深い⇒lalom deep
  lawos      lawus    しぼむ、しおれる fade, wither       Ang tawo sama sa
                      、枯れる                        bulak malawos pag-
                                                  abot sa panahon.
s lawrel     laurel   月桂樹      laurel             Ang lawrel mao ang
                                                  simbolo sa kadaugan
                                                  ug kalampusan.
  lawud      lawud    海        sea                Nalunod sa lawud ang
                                                  barko.
  lawum      lalum    深い、更ける(夜 deep               Kadtong dili makamao
                      )                           molangoy kinahanglang
                                                  dili moadto sa lawum
                                                  nga bahin.
  lay        lay      丁度、たった、す just, only         Ako lay mobantay sa
                      ぐ                           mga bata mentras wala
                                                  ka.
  laya       laya     枯れた、枯れる dried, withered     Pwede na sunugon ang
                                                  mga dahon kay mga
                                                  laya na.
  layag      layag    帆、帆走する   sail               Nagisi ang layag sa
                                                  among baroto tungod
                                                  sa kusog kaayo nga
                                                  hangin.
  layas      layas    逃避する、逃げ escape, flee, run Dili ko molayas dinhi
                      る、出奔する   away, abscond      kay wala koy kwarta.
  layat      layat    飛び越える    jump, leap, hurdle Nilayat sa bintana ang
                                                  among iring.
  layaw       layaw      さまよう     wander, roam           layaw og hunahuna
  laygay      laygay     長患い、長引く lingering,              laygayon siya sa sakit
  laylay      laylay     子守唄、ハミング lullaby, humming       Nakatulog ang bata
                                                         tungod sa laylay sa
                                                         iyang mama.
  laylay      laylay     ぐったり疲れる、 fatigue, colored
                         紅葉する     leaves
  laylayon    laylay     抱いてなだめる humming                 Akong laylayon ang
                                                         paborito mong kanta
                                                         aron ka makatulog.
  layo        layu       遠い           far, distant       Ang ilang balay layo
                                                         gikan sa simbahan.
  layog       layug      格闘する、つか wrestle                 Nasuspenso si Dodong
                         み合う                             sa eskwelahan kay
                                                         iyang gilayog ang iyang
                                                         kauban sa klase.
  layon       dayun      すぐに          immediate
s lehitimo    legitimo   適法           legitimate         Lehitimo ang operasyon
                                                         sa mga polis kay may
                                                         dala man silang warrant
                                                         of arrest alang kaniya.
s leksiyon    leccion    レッスン、教訓、 lesson                 Kinahanglan nga sa
                         学課                              katapusan sa tuig na
                                                         ting-eskwela, mahuman
                                                         ang tanang leksiyon.
s leksyon     leccion    授業           lesson
s lemonsito   limo'n     レモン          lemon              Maayo ang duga sa
                                                         lemonsito para sa ubo.
s lente       lente      レンズ、虫眼鏡      lens, magnifier,
                                      loupe
s letse       leche      ミルク、牛乳       milk          Gikinahanglan ang
                                                    letse para sa tanang
                                                    mga masuso.
s letson      lechon     レチョン     barbecue, roasted letson baboy
s letsugas    lechuga    レタス      lettuce           Ganahan ko sa
                                                    letsugas nga sagulan
                                                    ug mayones.
  liat        liat       飛び越える    jump, skip over   Giliatan sa kanding ang
                                                    koral.
  liback      liback     かげ口      backbite          Nasakitan si Faith sa
                                                    mga libak bahin niya.
s libadura    levadura   イースト菌    yeast             Naggamit ug libadura
                                                    ang mga panadero.
  libang      libang     排便する、雑用 defecate, shit     Pangita didto ug
                                                    kasilyas para imong
                                                    kalibangan.
  libaong     libaung    道路の穴ぼこ   hollow            Libaong ang among
                                                    dalan paingon sa bukid.
  libat       libat      斜視       cock-eyed         Ayaw kataw-I ang libat
                                                    nga lalaki.
  libgos      libgus     きのこの一種   mushroom          Lamian ko sa shomai
                                                    nga naay libgos.
  libkas      libkas     わなにかかる、う slip out
                         っかりもらす
  libo         libu          千            thousand           Tagaan ka nako ug
                                                             lima ka libo ka pesos
                                                             para sa imong
                                                             adlawang natawhan.
  libod        libud         道を外れる    astray
  libodlibod   libud         ぶらつく、うろつ gad, gallivant         Maglibodlibod mi sa
                             く                               Ayala ug SM kon naa
                                                             na mi kwarta.
  libodsuroy   libud suruy   さすらう、放浪      vagabond,
  libog        libug         当惑させる        perplex, puzzle,   Naglibog gyud ko. Unsa
                                          confuse            may imong nalibogan ?
  libolibo     libu          数千の          thousands          Libo-libo ka mga
                                                             debotos ang niapil sa
                                                             prusisyon ni Sto.Nino.
  libon        libun         固まる      solidify
  libon        libun                  lush
  libot        libut         回り、廻る、囲む surrounding,           Milibot mi ug kalima sa
                                      around, turn           Ayala.
  libotanan    libut         軌道       orbit                  libotanan sa planeta ;
                                                             Imo na bang nasusi ang
                                                             libotanan sa mga
                                                             kabayo?
  libotlibot   libut         さまよう、歩き回 wander                                         1
s libre        libre         る
                             自由       free                   Libre ko karon busa
                                                             pwede ta manan-aw ug
                                                             sine.
s libro        libro         本            book               Nanghulam si Rose ug
                                                             libro gikan ni Liza.
  libuan       libu          何千の          thousands          Libuan ka mga
                                                             kabataan ang
                                                             nakapahimulos sa
s liga         liga          同盟           ally, league       Mosalmot mi sa liga sa
                                                             basketbol sa Hulyo.
  ligad        ligad         横になる、横た      wallow, lie down   Nagligad mi sa katre
                             わる                              tibouk adlaw sa
                                                             Dominggo.
  ligas        ligas         逸脱       lapse, slip
  ligdas       ligdas        横になる、死ぬ lie, die
  ligdong      ligdung       慎み深い、かし modest, solemn          Gusto ni Mama ang
                             こまった、厳かに                        ligdong nga lalake para
                                                             nako.
  lighot       lighut        すり抜ける、逃げ elude, quirk           Nakalighot ang mga
                             る                               buang gikan sa ospital
                                                             sa mga buang.
  ligid        ligid         輪            wheel, tire        Na-flat ang usa ka ligid
                                                             nga ban.
  ligid        ligid         転がる、転がす      roll               Ayaw ipa-ligid ang
  ligiran      ligid         軸、中心点        pivot, axis        Samtang ang kalibutan
                                                             milibot sa
                                                             adlaw,magtuyok pod
                                                             kini sa iyang kiliran.
  ligis        ligis         轢く、挽く        run over, grind    Ang usa ka 8-anyos
                                                             nga lalaki naligsan sa
                                                             usa ka Van.
  ligitligit   ligit         指でこねる   knead with fingers
  ligo         ligu          水浴する、風呂 take a bath        Naligo ang mga bata sa
                             に入る                        dagat.
  ligoanan     ligu       浴室、プール、        bathroom, pool, Adto na mo sa ligoanan
                          海水浴場           bathing place   kay andam na ang mga
                                                         tuwalya.
  lig-on       lig-un     安定させる     stabilize            Lig-on kaha nang pisi
                                                         para gamiton nato?
  lig-on       lig-un     頑丈な       stout, reinforce,    Kinahang lig-onon nimo
                                    strong, fix          imong kaugalingon.
  ligoy        liguy      サボり屋、怠け slacker                Walay kumpaniya nga
                          者、さぼる                          gusto ug mga ligoy.
  ligpit       ligpit     締める、留める jam, staple, clamp Naligpitan ang akong
                                                         kumagko sa pultahan.
  ligsan       ligis      轢かれる、つぶ run over, squash Usa ka batang lalaki
                          す                              naligsan ug motorsiklo.
  ligsanan     ligis                device to juice      Atong isulod ang mga
                                                         mais sa ligsanan.
  ligwan       ligwan     ミツバチ      honeybee
  ligwat       ligwat     てこ、レバー、て lever, pry            Maggamit ta ug ligwat
                          こで開ける                          para anang dakong
  lihay        lihay      迂回する      bypass, deviate, Lihayi ang mga bisyo
                                    avert                nga makadaut sa
s lihero       ligero     軽い、エキスパ light, skilful, expert Lihero siyang modula
                          ート、上手                          ug ahedres.
  lihi         lihi       あざ、ホクロ(縁 birthmark
                          起の良い)、前
  lihi         lihi       起工式、開始時 break ground
                          の縁起       ceremony, do st to
                                    get
  lihok        lihuk      動く(mi-)   move                 Kinahanglan molihok ka
                                                         karon para mabuhi.
  lihok        lihuk      行為        action               Hinay kaayo ang imong
                                                         lihok mao nahulog ka.
  lihoklihok   lihuk      活発、動き回る gesticulate            Sabagal sa akong
                                                         panglihoklihok kun
                                                         duna koy anak.
  likay        likay      防ぐ、避ける    prevent, elude       Nilikay siya sa kagubot.
  liki         liki       ひび(が入る)   crack, fissure       ang liki sa ulo; Naliki
                                                         ang baso.
  likid        likid      曲がった道を行 go around a
                          く         winding path
s likidar      liquidar   弁済、精