MULTIPLEXER VE DEMULTIPLEXER DEVRELERI : by 8wXZuE2u

VIEWS: 113 PAGES: 6

									                     MULTIPLEXER VE DEMULTIPLEXER DEVRELERİ :

         Multiplexer ( Mux ) ve      Demultiplexer ( Demux ) devreleri dijital elektronikte
veri iletişim işlemlerinde çok       yaygın olarak kullanılan bileşimsel ( Combinational )
devrelerdir. Multiplex “çoktan       bire”, demultiplex ise “birden çoğa” anlamına gelir.
Aşağıdaki şekilde Multiplex           ve Demultiplex işlemlerinin mekaniksel eşdeğeri
görülmektedir.




                    Bir Multiplex ve Demultiplex işlemlerinin mekaniksel eşdeğeri

  Şekilde 1 numaralı seçili anahtarların açık bulunduğu taraf multiplexer, 2 numaralı
seçici anahtarın bulunduğu taraf Demultiplexer olarak çalışmaktadır. 1 ve 2 numaralı
anahtarların eşzamanlı ( senkronize ) olarak çalıştığını düşünelim. Buna göre 1 nolu
anahtar A hattına bağlı iken 2 numaralı anahtarıda A hattına bağlı olacaktır. Aynı
şekilde 1 nolu anahtar B hattına bağlandığında 2 nolu anahtarda B hattına bağlanır.
Şimdi 1 numaralı anahtarın sırayla ve büyük bir hızla A,B,C,D uçlarına
irtibatlandırıldığını düşünelim. Aynı şekilde eşzamanlı çalışan 2 numaralı anahtar da
sırayla A,B,C ve D uçlarına bağlanacaktır.

       Böylece sadece bir hat kullanılarak 4 hattaki bilgiler karşı tarafa aktarılmış olur.
Bu mekanik örnekten sonra sırayla elektronik Multirlex ve Demultiplex devrelerini
inceleyelim.

                   MULTİPLEXER

      Multiplexer devreler; “çoktan bire” anlamına gelir. Multiplexer devresinde birden
fazla giriş ve bir çıkış vardır. Devrede bir de seçici giriş vardır. Seçici girişindeki
sinyale bağlı olarak herhangi bir anda, girişlerden sadece bir tanesi çıkışa gönderilir.

       Lojik   Diyagram

                                         1
  A                                      2          4
                                         3



                                         1
 B                                       2          4
                                         3
                                                                       1
                                                                       2
                                         1                                          5
 C                                       2          4                  3                Y
                                         3                             4



                                         1
 D                                       2          4
                                         3
               2




                               2
               1




                               1




S1

S0
 S1                     S0        Y
 0                       0        A                                                                            Çıkış
                                                                                               4x1
 0                       1        B                                  Girişler
                                                                                               MUX
 1                       0        C
 1                       1        D


Fonksiyon Tablosu                                                                             Seçici

                                                                                         Blok Diyagram

        Bu devrede S0 ve S1 girişleri 0 0 olduğunda A girişinde bulunan bilgi çıkışa
aktarılır. S0=0 ve S1=1 olduğunda ise B girişindeki bilgi çıkışa aktarılır. Anı şekilde
S0=1 ve S1=0 olduğunda C girişindeki, S0=1 ve S1=1 olduğunda ise D girişindeki
bilgi çıkışa aktarılmış olur. Böylece girişlerden hangisinin çıkışa gönderileceği S0 ve
S1 seçicileri tarafından tayin edilmiş olur.

     TTl 74151 entegresi 8 ‘den 1 ‘e multıplexer olarak çalışır. Aşağıdaki şekilde
74151 entegresi bacak bağlantısı ve fonksiyon tablosu görülmektedir.


                                + 5V GND                                             Fonksiyon Tablosu
                                    16

                                              8




                                                                                Strobe    Seçici       Çıkış
                          7
Strobe                                                                             S     C B A          Y
                          4
                          3                                                        1     X X X           0
      Bilgi Girisleri




                          2                                                        0     0 0 0          D0
                          1                            5
                         15       74151                    Y Çikis                 0     0 0 1          D1
                         14                                                        0     0 1 0          D2
                         13                                                        0     0 1 1          D3
                         12
                                                                                   0     1 0 0          D4
                                                                                   0     1 0 1          D5
                                9

                                         10

                                                  11




                                                                                   0     1 1 0          D6
                                                                                   0     1 1 1          D7
                                C  B    A
                              Secici Girisi

                         74151 Ba ca k Bağlantısı



      Bu devrede 8 giriş 1 çıkış bulunur. Herhangi bir anda girişlerden sadece bir
tanesi çıkışa iletilir. Hangi girişin çıkışa iletileceği seçici uçlardaki binary ifade
tarafından tayin edilir. Örneğin seçici uçlarda A = 1, B = 0 ve C = 1 ise D5 girişi
çıkışa iletilir. Strobe (S) ucu izin (enable) ucu olarak çalışır. Strobe (izin ) ucu 1
olduğunda seçiciler ne olursa olsun çıkış 0 olur. Devrenin normal fonksiyonunu yerine
getirebilmesi için Strobe ucuna 0 uygulanması gerekir.
     MULTİPLEXER ENTEGRESİ :


     74153 entegresi bünyesinde 2 adet 4 – 1 multiplexer bulunur. Aşağıdaki şekilde
multiplexer entegresinin bacak bağlantıları görülüyor.

                                                 Girişler

                        Vcc     2G    A    2C3     2C2    2C1   2C0     2Y

                        16      15    14    13     12     11     10      9




                                           74153

                         1      2     3     4      5       6     7       8

                        1G      B    1C3   1C2     1C1    1C0    1Y     GND



                                           Girişler

 A ve B girişleri bilgi seçici girişleridir. Bu entegrede iki adet 1 – 4 multiplexer
bulunduğunu daha önce belirtmiştik. Multiplexerlerden birincisinin girişleri 1C0, 1C1,
1C2 ve 1C3 uçlarıdır. Bu multiplexerin çıkışı 1Y ucundan alınır. 1G ucu da birinci
multiplexerin izin (strobe) ucudur. Multiplexerin çalışması için izin (strobe) ucuna 0
uygulanmalıdır.

     İkinci multiplexer de tıpkı birinci multiplexerin özelliklerine sahiptir. İkinci
multiplexerin girişleri 2C0, 2C1, 2C2 ve 2C3 uçlarıdır. 2G ucu ikinci multiplexerin izin
ucudur. İkinci multiplexerin çıkışı 2Y ucudur.

     A ve B bilgi seçici girişleri her iki multiplexeri de kontrol eder. Aşağıda 74153
multirlexerin doğruluk tablosu görülmektedir.


                                    GİRİŞLER                          ÇIKIŞ
                              BİLGİ SEÇİCİ               İZİN
                              B         A                  G           Y
                              X          X                 1            0
                              0          0                 0           C0
                              0          1                 0           C1
                              0          0                 0           C2
                              1          0                 0           C3

                              74153 Multiplexer doğruluk Tablosu

     Doğruluk tablosundan da anlaşılabileceği izin (G) ucu 1 olursa girişleş ne olursa
olsun çıkış 0 olmaktadır. Multiplexerin bilgi dağıtımı yapabilmesi için izin (G) ucuna
lojik 0 uygulanmaktadır.G ucuna lojik 0 uygulanmaktadır. G ucuna lojik 0
uygulandığında hangi girişin çıkışa aktarılacağı B A seçici girişlerdeki sinyal
tarafından belirlenir. Buna göre, örneğin B=1 ve A=0 ise girişteki sinyal C2 çıkışına
aktarılacaktır.

            DEMULTİPLEXER

    Demultiplexer, bir girişi birden fazla çıkışa aktaran devredir.Aşağıda bunun hem
blok diyagramı hem de devre diyagramı görülmektedir. Bu devrede giriş ucu, herhangi
bir anda seçicilerin aldığı değere göre çıkışlaardan bir tanesine ıygulanır. Örneğin S=0
ve S1=0 olduğunda girişteki bilgi A çıkışına iletilir. Aynı şekilde S=0 ve S=1
olduğunda ise girişteki bilgi B çıkışına uygulanır.



        Giriş             1X4
                                             Çıkışlar            Blok Diyagramı
                      DEMUX




                          Seçici


Giriş
                                                 A




                                                 B


                                                           Devre Diyagramı

                                                 C




                                                 D



                S1   S0

   74155 entegresinde iki tane 1 – 4 demultiplexer vardır. Bu entegreyi 1-8
demultiplexer olarak kullanmak da mümkündür. Önce 74155 entegresinin bacak
bağlantısını inceleyelim
                                                     Çıkışlar

                      Vcc   2C     2G    A     2Y3       2Y2       2Y1   2Y0

                      16    15     14    13     12        11       10        9




                                        74155

                       1    2      3      4      5        6        7         8

                      1C     1G   B      1Y3    1C2      1Y1       1Y0   GND


                                               Çıkışlar
                       74155 Multiplexer entegresi bacak bağlantıları

   Bu entegre bağımsız olarak çalışabilen iki adet 1-4 demultiplexer devresi vardır. Bu
demultiplexerlerden birisi girişteki bilgiyi tersleyerek çıkışlardan bir tanesine iletir.
Diğeri ise tersleme yapmaz. Şimdi bu entegrenin doğruluk tablolarını inceleyerek
çalışmasını açıklayalım


                       GİRİŞLER                                  ÇIKIŞ
                  SEÇİCİ    İZİN DATA            1Y0           1Y1 1Y2           1Y3
                  B    A     1G   1C
                  X    X      1   X                  1         1         1        1
                  0    0      0    1                 0         1         1        1
                  0    1      0    1                 1         0         1        1
                  1    0      0    1                 1         1         0        1
                  1    1      0    1                 1         1         1        0
                  X    X      X    0                 1         1         1        1

                                  1-4   Demultiplexer ( tersleyen )




        Bu devrede 1G ucu izin ucudur. Bu lojik 0 seviyesinde tutulursa, girişteki
sinyal çıkışlardan birisine aktarır. ( tersleyerek ). Giriş sinyali 1C ucuna uygulanır.
Girişin hangi çıkışa aktarılacağı B A seçici girişlerine uygulanan sinyale göre
belirlenir. Örneğin B=1 ve A=0 olursa 1C girişindeki sinyal ( tersleyerek ) 1Y2 çıkışa
aktarılır.

     Aşağıdaki şekildeki yine aynı entegrenin bünyesindeki diğer demultiplexer
görülüyor.. Ancak bu demultiplexer girişteki sinyali terslemeden çıkışlardan birine
dağıtmaktadır.
                        GİRİŞLER                           ÇIKIŞ
                   SEÇİCİ    İZİN DATA          2Y0      2Y1 2Y2         2Y3
                   B    A     2G   2C
                   X    X      1   X              1       1          1    1
                   0    0      0    0             0       1          1    1
                   0    1      0    0             1       0          1    1
                   1    0      0    0             1       1          0    1
                   1    1      0    0             1       1          1    0
                   X    X      X    1             1       1          1    1

                                 1-4 Demultiplexer ( terslemeyen )

       Bu devrede 2G ucu izin ucudur. Bu uç lojik 0 seviyesinde tutulursa, girişteki sinyal
çıkışlardan birisine aktarılır. Giriş sinyali 2C ucu ucuna uygulanır. Girişin hangi çıkışa
aktarılacağı B A seçici girişlerine uygulanan sinyale göre belirlenir. Örneğin B=1 ve A=0
olursa 2C girişindeki sinyal terlene rek 2Y2 çıkışına aktarılır.

								
To top