Docstoc

Insan Hakları Sunumu

Document Sample
Insan Hakları Sunumu Powered By Docstoc
					Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer Eğitim Merkezi




               İnsan Hakları

                Güven Urgan

               Şubat 2009 - İstanbul
                İÇERİK…
 İnsan Hakları Kavramı
 Eşitlik İlkesi (Ayrımcılık Yasağı)
 İnsan Haklarının Özellikleri
 İnsan Hakları Konusunda Genel Yanlışlar
 İnsan Haklarının Tarihi Gelişimi
 İnsan Haklarının Kuşaklar Halinde Gelişimi
 Avrupa Konseyi Koruma Sistemi
     - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi [AİHS]
     - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi [AİHM]
              “Her işte ilk adımı atan o yalnız adamdır.
               Ayrıntılar bir ekip tarafından sonradan
               hazırlanabilir. İlk teşebbüsün fikri, ilk
                       sezgi bir tek bireyindir.”
                                Alexander Fleming

   İnsan Hakları: İnsanın salt insan olmasından
  kaynaklanarak, yaşadığı toplumda kişiliğini ve
varlığını koruyup geliştirmesini sağlayan haklardır.

İnsan Hakları: İnsanın kişiliğine ve onuruna sıkı
sıkıya bağlı olup, herkese karşı, her zaman öne
   sürülebilen, devredilemez nitelikte mutlak
                    haklardır.
Kaynağını doğal hukuktan
    alan insan hakları,
 yazılı hukuk kurallarıyla
      sınırlı olmayıp,
bu kurallardan daha geniş
 ve daha üstün ilkelerden
           oluşur.
 Yürürlükteki anayasa ve yasalar,
  ait oldukları ülkelerin sınırları
    içinde bir anlam ifade eder.
Oysa insan hakları, sınırları aşar ve
          evrensel boyutta
        bir mana ifade eder.
   Ayrım gözetilmeksizin bütün
   insanlara tanınması gereken
             haklardır.
                       1982 ANAYASASI
                          BİRİNCİ KİTAP
                          BİRİNCİ KISIM
                           Genel Esaslar

X. Kanun önünde eşitlik
MADDE 10. – Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî
inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun
önünde eşittir.
(Ek: 7.5.2004-5170/1 md.) …
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde
eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.
                         5237 sayılı TCK
                           BİRİNCİ KİTAP
                           Genel Hükümler
                           BİRİNCİ KISIM
              Temel İlkeler, Tanımlar ve Uygulama Alanı
                          BİRİNCİ BÖLÜM
                      Temel İlkeler ve Tanımlar
Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi
MADDE 3. - (1) Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla
orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.
(2) Ceza Kanununun uygulamasında kişiler arasında ırk, dil, din,
mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, siyasal veya diğer fikir yahut
düşünceleri, felsefi inanç, milli veya sosyal köken, doğum, ekonomik ve
diğer toplumsal konumları yönünden ayrım yapılamaz ve hiçbir
kimseye ayrıcalık tanınamaz.
İNSAN HAKLARININ
     ÖZELLİKLERİ
1. Kişisellik - Bireysellik
      2. Evrensellik
   3. Dokunulmazlık
    4. Devredilmezlik
     5. Bölünmezlik
İNSAN HAKLARININ TARİHİ GELİŞİMİ
* M.Ö. 2500 Hammurabi Kanunları
* M.Ö. 450 Roma Oniki Levha Kanunları
* Dinsel Metinler: Tevrat, İncil, Kuran-ı Kerim
* Uzak Doğu Felsefeleri (Konfüçyüs - Buddha)
* Magna Carta Libertatum (1215)
* Haklar Bildirgesi (1689 - İngiltere)
* Virginia Haklar Bildirgesi (1776 - ABD)
* İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi (1789 -
  Fransa)
          İNSAN HAKLARININ
      KUŞAKLAR HALİNDE GELİŞİMİ

       1. Birinci Kuşak İnsan Hakları
     (Klasik haklar, negatif statü hakları)

       2. İkinci Kuşak İnsan Hakları
(Ekonomik-sosyal haklar, pozitif statü hakları)

       3. Üçüncü Kuşak İnsan Hakları
(Sağlıklı bir çevrede yaşama ve gelişme hakkı)

       4. Dördüncü Kuşak İnsan Hakları
(Bilimin kötüye kullanılmasını yasaklayan haklar)
     İnsan Hakları Konusunda
          Genel Yanlışlar
 İnsan Hakları = Medeni Haklar
 İnsan hakları kavramı, Batı’ya aittir.
 İnsan hakları ihlalleri yalnızca az gelişmiş
 ülkelerde olmaktadır.
 Hakkı sahip olma aynı zamanda hakkı
 kullanabilme anlamına da gelmektedir.
 İnsan hakları yalnızca bir ihlal konusudurlar.
 İnsan hakları yalnızca toplumun üst
 kesimlerince konuşulup, anlaşılabilecek bir
 konudur.
  AVRUPA KONSEYİ
   5 Mayıs 1949'da
 Londra'da imzalanan
   Statüsü ile kurulan
                           Strazburg
    Avrupa Konseyi,
 günümüzde 47 üyesi
bulunan ve 800 milyon
     Avrupalıyı aşan
"Avrupa ötesi" bir örgüt
  niteliği kazanmıştır.
       AVRUPA KONSEYİ
               (Devam…)
Organları:
 1) AK Parlamenterler Meclisi


 2) Genel Sekreterlik


 3) AK Bakanlar Komitesi


 4) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)
                  AVRUPA İNSAN HAKLARI
                    SÖZLEŞMESİ (AİHS)
* 4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da imzalandı, 3 Eylül 1953
tarihinde yürürlüğe girdi.
* Türkiye, Meclisin onayının ardından 18 Mayıs 1954’ten itibaren
sözleşmeye taraf oldu.
* Bugün Avrupa Konseyine üye 47 devlet sözleşmeye taraf
durumdadır.
* AİHS Sözleşmesi üç kısımdan oluşur:
     a) Temel hak ve özgürlükler
     b) Sözleşme denetim organları, görevleri ve çalışma
        usulleri
     c) Çekinceler, çekilme, imza ve onay
* Sözleşmede tanınan haklar zaman içinde geliştirilen bir dizi ek
protokol ile genişletilmiş durumdadır.
                             AİHS
Madde 1: İnsan haklarına saygı yükümlülüğü
Yüksek Sözleşmeci Taraflar kendi yetki alanları içinde bulunan herkese
bu Sözleşme’nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri
tanırlar.
  Madde 2: Yaşam hakkı
    Madde 3: İşkence veya insanlıkdışı ya da onur kırıcı muamele ve
cezada bulunmama yasağı
       Madde 4: Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
         Madde 5: Özgürlük ve güvenlik hakkı
          Madde 6: Adil yargılanma hakkı
           Madde 7: Cezaların yasallığı
             Madde 8: Özel hayatın ve aile hayatının korunması
               Madde 9: Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü
                 Madde 10: İfade özgürlüğü
                   Madde 11: Dernek kurma ve toplantı özgürlüğü
                     Madde 12: Evlenme hakkı
                      Madde 13: Etkili başvuru hakkı
                         Madde 14: Ayrımcılık yasağı
                           Madde 15: Olağanüstü hallerde askıya alma
 Ek protokol 1: Mülkiyetin korunması, Eğitim hakkı, Serbest
                         seçim hakkı;
   Ek protokol 4: Borçtan dolayı özgürlüğünden yoksun
 bırakılma yasağı, Serbest dolaşım özgürlüğü, Vatandaşın
                  sınır dışı edilme yasağı;
        Ek protokol 6: Ölüm cezasının kaldırılması;
Ek protokol 7: Yabancıların sınır dışı edilme usulleri, Cezai
konularda iki dereceli yargılama, Adli hata halinde tazminat
 hakkı, Aynı suçtan ikinci kez yargılanamama hakkı, Eşler
                       arasında eşitlik;
 Ek protokol 12: Ayrımcılığın genel olarak yasaklanması;
Ek protokol 13: Ölüm cezasının her durumda kaldırılması;
Sözleşmenin Özellikleri:
* Sözleşme bireyi uluslararası alana çıkararak ilgili devleti dava
edebilme hakkı vermiştir.
* Sözleşmede diğer insan hakları sisteminin genelinden farklı
olarak hukukun üstünlüğünün tesisi hedeflenmiştir.
* Sözleşme yalnızca sözleşmeye taraf ülke vatandaşlarını değil,
herkesi kapsar.
* Sözleşmeye taraf devletler sözleşmeyle tanınan hakların
korunmasından sorumlu oldukları gibi, diğer devletlerin
sözleşmeye uyup uymadıklarını denetlemekle de yükümlüdürler.
* Sözleşme kapsamında bir devlet başka bir devleti sözleşmeye
aykırılıktan dolayı AİHM’ne şikayet edebilir.
* Sözleşmeye taraf devletler AİHM’nin kararlarına uymayı
taahhüt etmişlerdir.
* Mahkeme ulusal mahkemenin yerine karar almaz. AİHM’nin
aldığı kararların ne şekilde yerine getirileceği konusunda ulusal
merciler yetkilidirler.
                    AİHM
 * 1959 YILINDA KURULDU, KASIM 1998’DEN İTİBAREN TAM
ZAMANLI TEK YARGISAL ORGAN OLARAK, STRAZBURG’TA
                        ÇALIŞMAKTADIR.
      * ÜYE DEVLET SAYISI KADAR HAKİMDEN OLUŞUR.
                   * HAKİMLERİ AKPM SEÇER.
      * HAKİMLER 6 YIL SÜRE İÇİN SEÇİLİRLER, TEKRAR
                  SEÇİLMELERİ MÜMKÜNDÜR.
               * MAHKEME 5 KISIMDAN OLUŞUR.
        * DAVANIN KABUL EDİLEBİLİRLİĞİ KONUSUNDA,
                      3 HAKİMLİ KOMİTE VE
                  7 HAKİMLİ DAİRE YETKİLİDİR.
    * KARARLARIN ESASI HAKKINDA 7 HAKİMLİ DAİREDE
               OYÇOKLUĞU İLE HÜKÜM VERİLİR.
    * 3 AY İÇİNDE İLGİLİ TARAFLAR (DEVLET VEYA BİREY)
      7 HAKİMLİ DAİRE KARARINA İTİRAZ EDEBİLİRLER.
                   AİHM
                  (Devam…)
    * BU İTİRAZ, 5 HAKİMLİ KOMİTE TARAFINDAN CİDDİ
 OLARAK DEĞERLENDİRİLİRSE DAVA 17 HAKİMLİ BÜYÜK
            DAİRE ÖNÜNDE TEKRAR ELE ALINIR.
   * ÜÇÜNCÜ KİŞİ, KURUM YA DA DEVLETLERE DAVAYA
            MÜDAHİL OLMA HAKKI TANINMIŞTIR.
     * MAHKEME RE’SEN KİŞİ, KURULUŞ VE BİLİRKİŞİ-
UZMANLARIN BİLGİSİNE BAŞVURABİLMEKTE, DURUŞMAYA
          KATILIMLARINI SAĞLAYABİLMEKTEDİR.
 * MAHKEMENİN VERMİŞ OLDUĞU KARARLARIN YERİNE
  GETİRİLİP GETİRİLMEDİĞİNİ DENETLEMEK ÖNCELİKLE
                   AKBK’NİN GÖREVİDİR.
   * KARARLARIN İLGİLİ DEVLET TARAFINDAN YERİNE
     GETİRİLMEMESİ DURUMUNDA DEVLETİN AVRUPA
   KONSEYİNDEN DIŞLANMASI SÖZ KONUSU OLABİLİR.
     AİHM’ne Başvuru Koşulları ve Süreç
1.   Kişi, kişi grubu ya da devlet, sözleşmeye taraf devleti dava
     edebilir.
2.   Koruma sistemi ulusal iç hukuku tamamlayıcı nitelikte
     olduğundan kural olarak olağan ulusal iç hukuk yollarını
     bitirmek gereklidir.
3.   İç hukuk yollarının bitirilişinden sonraki 6 ay içinde mahkemeye
     başvurmak gereklidir.
4.   Dava konusu ile ilgili olarak başka bir uluslararası kuruluşa
     başvurulmamış olması gereklidir.
5.   Başvuru konusu sözleşme kapsamındaki haklarla ilgili
     olmalıdır.
6.   Başvuru sahibinin kimliğinin belli olması, dilekçesinin bizzat
     kendisi tarafından imzalanmış olması gereklidir.
7.   Daha önce Mahkeme tarafından incelenmiş bir konuda
     başvurulmamalıdır.
      AİHM’ne Başvuru Koşulları ve Süreç
                         (Devam…)
8.    Başvuru dayanaktan yoksun ve başvuru hakkının kötüye
      kullanılması niteliğinde olmamalıdır.
9.    Avukat tutmak zorunlu değildir.
10.   Duruşmalar esas olarak evrak üzerinde yapılır. Gerek
      görülürse halka açık oturum yapılır.
11.   Mektup ve faks ile başvuru yapılabilir.
12.   Başvuru esnasında kullanılan dil sözleşmeye taraf devletlerin
      dillerinden biri olabilir. Dava hakkında kabul edilebilirlik kararı
      alınmasından sonra yazışma dilleri Mahkeme başkanı aksi
      yönde karar vermedikçe resmi diller İngilizce ya da
      Fransızca’dan biri olabilir.
13.   Kararlar Mahkeme’nin resmi dillerinden biri ile yazılır.
AİHM’ne Başvurmak İçin Ulusal İç Hukuk Yolunun
Tüketilmesini Gerektirmeyen Durumlar
–   İç hukuk yolunun etkisiz olması
–   Açık bir ulusal yasa hükmünün bulunması
–   Yerleşmiş bir yargı içtihadının bulunması
–   Sözleşmeye aykırı yerleşmiş yönetsel uygulamalar
–   Davanın sürüncemede kalması
–   Engelleme
            AİHM’ne Erişim Bilgileri


Adres: European Court of Human Rights
       Council of Europe 67075 Strasbourg
       Cedex France



Faks: (0033) 388 41 27 30



                    Telefon: (0033) 388 41 24 32
                             (0033) 388 41 34 95

             Web sitesi: www.echr.coe.int
    Türk Hukukunda AİHM Kararları:
* Türkiye, 1987 yılından itibaren vatandaşlarına
Avrupa insan hakları koruma sistemine bireysel
başvuru hakkını tanımıştır.
* 1982 Anayasası Madde 90/Son Değ.
07/05/2004: ”Usulüne göre yürürlüğe konulmuş
temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası
andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı
hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek
uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma
hükümleri esas alınır.”
* Mahkemenin kararları doğrultusunda bireye
ödenmesi öngörülmüş maddi ve/veya manevi
tazminatın ödenmesi yükümlüğü vardır.
* AİHM’ce alınan karar doğrultusunda iç hukukta
gerekli adli, idari düzenlemelerin yapılması
gereklidir.
               AİHM KARARLARI (1999-2007)
                      Au moins une       Non        Règlement
    Etat en cause /     violation /   violation /    amiable /
   State concerned     At least one       No         Friendly
                        violation     violation     settlement
Belgium                    64             6            12
Bulgaria                  160             4             3
Croatia                   101             4            26
France                    470            56            49
Greece                    319             8            19
Italy                    1322            27            332
Poland                    419            28            39
Romania                   240             8            21
Russian Federation        372            13            11
Sweden                     18             6            18
Turkey                   1395            33 %2         202
Ukraine                   366             3             2
United Kingdom            160            35            57
TOTAL                    6749           354 %5         965
AİHM KARARLARI (1999-2008)
                                                     FRANCE/    GREECE/     ITALY/    RUSSIA/   TURKEY/
                             AİHS’NİN MADDELERİ
                                                      Fransa   Yunanistan    İtalya    Rusya     Türkiye
                             2. YAŞAM HAKKI             3          3          0         47        63

                             3. İŞKENCE YASAĞI          1          0          0         15        19
                             3. İNSANLIKDIŞI VEYA
                                                        8          8          3         96        142
                             ONURKIRICI MUAMELE
                             4. KÖLELİK VE ZORLA
                                                        1          0          0          0         0
                             ÇALIŞTIRMA YASAĞI
                             5. ÖZGÜRLÜK VE
                                                       27          6          20        138       329
                             GÜVENLİK HAKKI
                             6. ADİL YARGILANMA
                                                       200        81         208        363       513
                             HAKKI
                             6. YARGILAMA
                                                       251        265        992        73        240
                             SÜRESİNİN UZUNLUĞU
                             7. CEZALARIN
                                                        2          0          0          0         4
                             YASALLIĞI
                             8. ÖZEL YAŞAMIN VE
                             AİLE HAYATININ            14          2          97        21        43
                             KORUNMASI
                             9. DÜŞÜNCE, VİCDAN VE
                                                        0          5          0          2         1
                             DİN ÖZGÜRLÜĞÜ
                             10. İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ       13          6          3         10        166
                             11. DERNEK KURMA VE
                                                        1          4          3          6        26
                             TOPLANTI ÖZGÜRLÜĞÜ
                             12. EVLENME HAKKI          0          0          0          0         0
                             13. ETKİLİ BAŞVURU
                                                       25         68          59        87        176
                             HAKKI
                             14. AYRIMCILIĞIN
                                                        8          4          1          1         2
                             YASAKLANMASI
                             P1-1. MÜLKİYETİN
                                                       17         46         270        302       446
                             KORUNMASI
                             P1-2. EĞİTİM HAKKI         0          0          0          1         3
                             P1-3. SERBEST SEÇİM
                                                        0          2          15         2         5
                             HAKKI
TEŞEKKÜRLER...

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Stats:
views:262
posted:8/7/2012
language:Unknown
pages:31