arresten_materieel_strafrecht by dandanhuanghuang

VIEWS: 10 PAGES: 12

									Tentamen materieel strafrecht| Uitwerkingen Arresten

IJzerdraad (standaardarrest daderschap)
Export ijzerdraad bij schaarste van WOII. Rechtsvraag is of de baas strafrechtelijk kan worden
vervolgd voor handelingen van zijn ondergeschikten.
HR: criterium functioneel daderschap. Beschikkingsmacht (baas over) en aanvaarding (van fysiek
verboden gedraging van de ander). Dit criterium wordt ook gebruikt voor criterium om handelingen
van een natuurlijk persoon toe te rekenen aan een rechtspersoon.

Slavenburg II (variatie)
Ging om een veelheid aan geschriften die vals waren. Verdachte zou feitelijk leiding hebben gegeven.
HR: Sprake van feitelijk leiding geven indien er sprake is voor die functionaris, bevoegd en daartoe
gehouden, om maatregelen te nemen tegen die valsheid en redelijkerwijs hiertoe gehouden is, maar
hij bewust de kans aanvaardt dat deze verboden gedragingen zich zullen voordoen.

Drijfmest (variatie)
Rechtspersoon met stuk grond, waarop drijfmest wordt aangetroffen. Verdachte wordt beschuldigd
van werken met chemische stoffen op het land. Kan rechtspersoon worden aangemerkt als schuldige?
HR: Indien gedraging aan hem kan worden toegerekend. Afhankelijk van omstandigheden van het
geval, waartoe mede behoort de aard van de gedraging. Ook van belang of de gedraging heeft
plaatsgevonden in de sfeer van de rechtspersoon. Gaat om een handelen of nalaten van iemand uit
hoofde van dienstbetrekking hetzij uit anderen hoofde werkzaam is ten behoeve van de
rechtspersoon. De gedraging is de rechtspersoon dienstig geweest in het door hem uitgeoefende
bedrijf. Men is strafbaar als de zorg die in redelijkheid gevergd kon worden om te voorkomen, niet
in acht is genomen.

Melk en water arrest
Voor doen plegen moet vaststaan dat de pleger niet strafbaar is, om doen pleger strafbaar te stellen.
Geen straf zonder schuld.

WC1: ·Voorbedachte rade maakt het verschil tussen moord en doodslag. Voldoende voor
voorbedachte rade is dat de verdachte tijd had om zich te beraden op het te nemen of genomen
besluit, zodat de gelegenheid heeft bestaan dat hij over de betekenis en de gevolgen van zijn
voorgenomen daad heeft nagedachte en zich daarvan rekenschap heeft gegeven.

Letale Longembolie (standaardarrest causaliteit)
Automobilist rijdt voorrangsweg en veroorzaakt ongeluk. Slachtoffer overlijdt aan ontstane
longembolie. Medische complicaties bij behandeling.
HR: Medische complicaties niet van zulk aard dat embolie redelijkerwijs niet meer aan de
automobilist is toe te rekenen. Er moet sprake zijn van redelijke toekenning.

Aortaperforatie (Variatie)
Slachtoffer wordt opzettelijk in maag gestoken door verdachte. Bij operatie worden 2 messteken over
het hoofd gezien, waardoor het slachtoffer doodbloedt.
Operatie was nodig door het opzettelijk steken, dat zodanig ernstig is dat de medische omissie niet
de aansprakelijkheid van de dader wegneemt. (Casuistische toets)
Bloedvergiftiging (Variatie)
Slachtoffer wordt in de rug gestoken, geopereerd en na 5 dagen ontslagen, waarna hij de 6e dag
terug is in het ziekenhuis en overlijdt. Niet zeker is te zeggen of de infectie is opgelopen door de
messteek.
Een hoogst onwaarschijnlijke alternatieve gang van zaken staat niet aan de bewezenverklaring van
het causaal verband in de weg.


WC2: Ervaringsregels kunnen bij causaliteit ook een rol spelen. De causale keten kan tevens worden
doorbroken door fouten van derden die veel ernstiger zijn dan de fout van de verdachte.
Elke keer gaat het om redelijke toerekening: Letale Longembolie
-Feitelijk: Bepaalde gedraging oorzakelijk?
-Redelijkheidtoets: Wie is verantwoordelijk? Denk aan zorgvuldigheidsnormen en overtreden
rechtsnormen als normatieve toets.
-Afweging factoren intern en extern verdachte. (Aorta perforatie) Ernst van fout verdachte tegen
fout derde mits aanwezig, tegen ernst eigen schuld slachtoffer.

Verpleegster (Standaardarrest schuld: Garantenstellung)
Verpleegster geeft verkeerd flesje aan tijdens operatie, waarna patiënt overlijdt. Dood door schuld?
Zij heeft een specifieke zorgplicht en is daardoor grof onoplettend. Zij heeft Garantenstellung. Zij
heeft onbewuste schuld: sprake van aanmerkelijke verwijtbare voorzichtigheid.

Culpa in Causa (standaardarrest toerekenbaarheid)
Verdachte steekt grootmoeder in hals nadat hij door cocaïnegebruik zo opgefokt was, dat hij in
hevige emotie haar neerstak. Beroep op psychische overmacht.
HR: Aangezien verdachte bekend was met de gevolgen van de drug, is het hem toerekenbaar dat hij
willens en wetens de kans heeft aanvaard dat hij zijn oma doodstak toen hij het mes pakte. Van
invloed is niet dat hij een geestelijke stoornis zou hebben gehad ten tijde van het misdrijf, omdat hij
verwijtbaar in die situatie terecht is gekomen.
-Was er sprake van opzet?
-Is bewezenverklaarde toerekenbaar, nu hij aan stoornis leed op dat moment?

Aanmerkelijke kans (standaardarrest aanmerkelijke kans/VOORWAARDELIJK OPZET)
Verdachte brengt 2 koffers binnen op Schiphol met dubbele bodems. Hij heeft koffers gekregen van
een man op het vliegveld die hem 2 nieuwe koffers aanbood. Verdachte heeft niet onderzocht of er
iets mis mee was: in de koffers zat cocaïne.
Voorwaardelijk opzet?
-Willens
-Wetens
-Aanmerkelijke kans
Onderzoeksplicht op grond van algemene feiten van bekendheid. Door dit niet te doen aanvaarde
verdachte willens en wetens de aanmerkelijke kans (=VOORWAARDELIJK OPZET) drugs te vervoeren.
Alsnog afhankelijk van specifieke omstandigheden of er voorwaardelijk opzet was of bewuste schuld.

~~Porsche (variatie: bewuste schuld)
Man rijdt dronken over de weg en maakt een gevaarlijke inhaalmanoeuvre. Hierbij ontstaat een
frontale botsing.
Sprake van bewuste schuld door specifieke omstandigheden: afbreken van inhaalmanoeuvre leidt tot
niet aannemelijk, naar ervaringsregelen, achten een botsing te willen veroorzaken en daarbij zijn
eigen leven op het spel te zetten. Door het willens en wetens aanvaarden van de kan dat anderen in
gevaar kwamen en hun leven zouden verliezen: voorwaardelijk opzet. Door de relativering van
ervaringsregelen en het niet aannemelijk maken van eigen leven op spel zetten: bewuste schuld.

Sporttas (variatie: geen verwijt van schuld)
Man uit Suriname die net een ongeval gehad heeft wordt door buurman ingecheckt. Deze geeft hem
cocaïne mee zonder zijn medeweten.
Omstandigheden excuseren zijn zorgplicht en nemen verwijtbaarheid weg.

~~Enkhuizer doodslag (variatie: voorwaardelijk opzet)
Man rijdt ’s nachts dronken door druk uitgaansgebied. Hij rijdt daarbij enkele fietsers aan. Na elke
aanrijding geeft hij gas bij, waarna hij wordt aangehouden.
Voorwaardelijk opzet omdat hij willens en wetens de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat hij de
betreffende personen zou verwonden, dan wel doodrijden. Door te vluchten voor de politie en
zonder licht te rijden zijn dit bewijzen die tot voorwaardelijk opzet leiden.

HIV (Variatie arrest: willens en wetens aanvaarden van niet waarschijnlijke kans)
Willens en wetens aanvaarden van een niet –aanmerkelijke kans leidt tot bewuste schuld. Geringe
kans van het intreden van de dood maakt in dit arrest dat het geen voorwaardelijk opzet is. Er is een
te groot tijdsbestek tussen het intreden van het gevolg en incubatie -/ behandeltijd. Vraag of kans
aanmerkelijk is mag niet afhankelijk worden gesteld aan de aard van het gevolg. Moet gaan om een
kans die naar ervaringsregels aanmerkelijk is te noemen.

Blackout (Variatie arrest)
Er is niet aan te geven of 1 overtreding voldoende is voor de aanneming van schuld bij een
verkeersovertreding. Van belang zijn de aard van overtreding, concrete ernst en omstandigheden. Er
kan niet enkel uit de gevolgen worden opgemaakt of er sprake is van schuld.

WC3: Verwijtbaarheid is een basisvereiste voor strafrechtelijke aansprakelijkheid. Opzet is een
voorwaarde voor aansprakelijkheidstelling ter zake van een relatief ernstig delict. Bij overtredingen
hoeft er geen opzet/schuld aanwezig te zijn: dit is wel het geval bij misdrijven. Geen
aansprakelijkheid zonder schuld: Melk en water arrest.

Opzet: wil om te doen of na te laten willens en wetens. Het gaat om doelgericht handelen. Zuiver
opzet vindt plaats als de gevolgen volledig door de dader gewild waren. Wanneer het opzet erop
gericht is op leed toe te brengen, spreken we wel van boos opzet. Wanneer zij beperkt blijft tot de
bestanddelen, spreken we over kleurloos opzet. Het boze opzet is vaak inbegrepen in de
delictsomschrijving. Waar dit niet het geval, wordt zij onderzocht voor de motieven van het misdrijf,
niet voor de beslissing of er sprake is van een misdrijf: het gaat om doelgericht handelen.
(zekerheidsbewustzijn)
Voorwaardelijk opzet is de lichtste vorm van opzet en vormt de ondergrens tegenover de schuld
(bewust/onbewust): willens en wetens aanvaarden van de aanmerkelijke kans. (kansbewustzijn) Het
gaat telkens om bewust aanvaarden van een aanmerkelijke kans. Een niet –aanmerkelijke kans leidt
doorgaans tot bewuste schuld (HIV arrest) Soms is enige ervaringsregels en feiten van algemene
bekendheid noodzakelijk voor relativering. Zorgvuldigheidseisen kunnen van toepassing zijn.
Bijzondere vormen: Oogmerk kenmerkt elke keer een gekwalificeerd opzet. Wanneer zij in de
delictsomschrijving wordt genoemd, moet zij dus als bijzonder opzet worden beschouwd en is
voorwaardelijk opzet niet voldoende. Voorbedachte raad: voldoende is dat de verdachte tijd had zich
te beraden op het te nemen of genomen besluit. Is altijd zuiver opzet! Beschrijft een kwaliteit van
opzet.

Schuld: Vaak normatieve lading. Men had risico’s behoren te onderkennen, verwijtbaar nonchalance
of onvoorzichtigheid. Aanmerkelijk verwijtbare onvoorzichtigheid: onbewuste schuld (grove
onoplettendheid (Verpleegster arrest) en bewuste schuld (grove roekeloosheid (Porsche arrest)

Vrije, bewuste en volwaardige wil van rechtssubjecten geldt als uitgangspunt in het recht. Volgens HR
kan van opzet, van het willens en wetens zich gedragen of aanvaarden van bepaalde kansen slechts
geen sprake zijn indien de dader een zodanig ernstige geestelijke afwijking zou hebben dat hij van elk
inzicht in de draagwijdte van zijn gedragingen en de mogelijke gevolgen daarvan is verstoken.

     Let op: schulddelicten beoordelen naar schuld en niet naar (voorwaardelijk) opzet! (Vb.
      Bettien en Ankie)
      Verschil schuld en voorwaardelijk opzet: Bij schuld denkt men dat ‘het wel goed zal
      komen’(verkeerd inschatten van de risico’s), bij voorwaardelijk opzet ‘neemt met de risico’s
      op de koop toe’.

In de steek gelaten vrouw (standaardarrest Psychische overmacht)
Vrouw was zo kwaad dat zij niet meer wist wat zij deed: emotionele stoornis.
Opzet ontbreekt door de geestelijke stoornis: de vrije en bewuste wil was niet aanwezig ten tijde van
het plegen van het misdrijf. Van binnenkomende stoornis, geen externe: afkomstig van eerdere
trauma’s. Hof maakt hier de fout een culpa in causa redenering te maken: zij gaan voorbij aan het feit
of iemand weerstand kon bieden aan deze stoornis van binnenuit. Voor psychische overmacht
(strafuitsluitingsgrond) is vereist:
Strafbaar feit uitvoeren onder invloed van een BUITEN komende drang die op de dader is
uitgeoefend. Drang moet zodanig zijn dat de dader geen weerstand kon/behoefde te bieden.
(proportionaliteit/subsidiariteit) Dit kan alsnog worden verworpen door het verwijtbaar in deze
situatie terecht komen!

Eigen schuld (Variatie)
Het gaat er NIET om of de verdachte een verwijt kan worden gemaakt voorafgaand aan beoordeling
of hij weerstand kon bieden aan een van BUITEN komende drang. Het gaat erom of:
-als eenmaal is vastgesteld welke drang
-door welke concrete omstandigheden voor de verdachte is ontstaan
-dat hij daaraan geen weerstand kon of behoefde te bieden
-en na vaststelling tot welk strafbaar feit dat heeft geleidt,
de verdachte wellicht verwijtbaar in die positie is gekomen en tot zekere hoogte bewust heeft
opgezocht, waardoor straffeloosheid op grond van overmacht toch alsnog niet aan orde kan zijn.

Opticien (Standaardarrest overmacht in de zin van noodtoestand)
Man komt bij opticien die niet over straat kan na sluitingstijd door kapotte bril. Overtreding van de
winkelsluitingswet.
Belang wat gediend wordt en belang wat geschaad wordt door wetsovertreding staan in verhouding
met elkaar. De opticien kon niet anders handelen dan de man te helpen. Conflict van plichten als
criterium.

Euthanasie Alkmaar (standaard arrest overmacht en euthanasie)
Vrouw ervoer elke dag dat zij leefde als ondraaglijk veel leed. Lichamelijke achteruitgang zonder
geestelijke achteruitgang.
Criterium is het ondraaglijk en uitzichtloos lijden van persoon. Arts dient zich te houden aan
zorgvuldigheidsnormen van Wet toetsing levensbeëindiging. Achteraf moet objectief vastgesteld
kunnen worden dat er sprake was van een noodtoestand.

Chabot (variatie)
Vrouw lijdt aan depressies, dusdanig dat zij alleen aan dood denkt om bij haar overleden familie te
kunnen zijn. Alleen dwangmatig mogelijkheden tot behandeling.
Hulp bij zelfdoding aan patiënten die niet aan een lichamelijke ziekte of aandoening lijden. Een 2e
arts dient te geconsulteerd te worden (=formele zorgvuldigheidsnorm) die een oordeel moet geven
over het behandelingsperspectief en beslisvaardigheid van patiënt.

Brongersma (variatie)
Man is oud, maar volledig in orde: hij is moe van het leven.
Medisch classificeerbare lichamelijke of psychische ziekte of aandoening is een vereiste om hulp bij
zelfdoding of euthanasie te vragen.

 WC4: Algemene strafuitsluitingsgronden kunnen worden onderverdeeld in overmacht(noodtoestand
(Opticien), absoluut en psychisch), noodweer (-exces), handelen op gezag overheid (ambtelijk
voorschrift/onbevoegd gegeven ambtelijk bevel/wettelijk voorschrift), ontoerekenbaarheid,
ontbreken van materiële wederrechtelijkheid (Veearts) en afwezigheid van alle schuld. Bij stelsel van
strafuitsluitingsgronden kunnen algemene regulerende beginselen worden ontwikkeld: subsidiariteit
en proportionaliteit (juiste middel op juiste manier aangewend?), invloed van Culpa in causa, op
aanvaardbaarheid van exceptie, rol van eventuele Grantenstellung.

Overmacht: elke drang waaraan men geen weerstand kan bieden: lichamelijk of zedelijk. Alleen door
die drang deed degene wat hij deed, wat hij normaal zou nalaten.
-absoluut: volstrekt, fysiek onmogelijk anders te handelen.
-psychisch: Toestand waarin de verdachte niet redelijkerwijs weerstand had kunnen bieden en
behoren te bieden aan die drang. Het gaat om de redelijke eisen voor de dader in kwestie. Soms is zij
structureel: euthanasie/gewetensnood. Indien er een regeling is getroffen door wetgever voor
gewetensbezwaren, is die regeling uitputtend. In de steek gelaten vrouw. Nadruk op druk van
omstandigheden.
-noodtoestand: maatschappelijke verplichting. Actuele en concrete nood, geen sociale, algemene
nood. Nadruk op objectief, redelijke, aanvaardbare gedrag van de verdachte. Hierbij moeten de
proportionaliteit en subsidiariteit zijn nageleefd. Vaak conflict van plichten en belangen die moet
worden afgewogen (Opticien arrest) Hierbij is tevens van belang het adequatie –vereiste: voor een
doeltreffend beroep op noodtoestand is op zijn minst vereist dat het strafbare feit een zinnige
bijdrage levert aan het beoogde doel. NOODTOESTAND IS AANGENOMEN VOOR EUTHANASIE
(CHABOT) Nadruk op redelijkheid van keuze.
HR vereist een direct verband tussen de eigen schuld en de omstandigheden waarop het beroep op
psychische overmacht wordt gebaseerd.
Putatieve overmacht levert doorgaans afwezigheid van alle schuld op: men denkt in een noodsituatie
te zijn.

Ontoerekenbaarheid (39 sr) Niet strafbaar is hij die een feit begaat, dat hem wegens de gebrekkige
ontwikkeling of ziekelijk stoornis van zijn geestvermogens niet kan worden aangerekend.
Verwijtbaarheid valt weg. Zij komt van BINNEN!
-Was er t.t.v. de strafbare gedraging een geestelijke stoornis?
-Bestaat er een causaal verband tussen het strafbare feit en de stoornis?
-Kan het hem hierdoor niet worden toegerekend?


Voor psychische overmacht en ontoerekenbaarheid!
1.Opzet:willens en wetens gehandeld? Of zodanige geestelijke afwijking dat hij geen inzicht had in de
draagwijdte van zijn gedragingen en mogelijke gevolgen?
2. Opzet: Verwijtbaar in geestelijke toestand gekomen? Culpa in Causa!

Noodtoestand bij euthanasie. Noodtoestand is niet te vinden in de wet: Opticien arrest. Hierbij
subsidiariteit en proportionaliteit van toepassing: Stond het belang dat door de handeling wordt
beschermd in verhouding met de overtreding en het belang dat daarbij wordt geschaad? Was er
geen minder ingrijpende weg?

     Of er willens en wetens gehandeld is, is f te leiden uit de verklaring van verdachte, wil en
      weten van normaal persoon, uiterlijke verschijningsvorm van gedraging. Dergelijke
      geestelijke afwijkingen waardoor de verwijtbaarheid vervalt in vorm van psychische
      overmacht wordt zelden aangenomen, bijvoorbeeld bij schizofrene personen of dissociatieve
      stoornis.
      Voor psychische overmacht moet alsnog zijn voldaan aan vereisten proportionaliteit en
      subsidiariteit, waardoor bij het voorbijgaan hieraan een beroep op psychische overmacht
      soms kan worden verworpen.
     Voor ontbreken opzet moet er sprake zijn van een zodanig geestelijke afwijking dat
      verdachte niet de draagwijdte van gedragingen en mogelijke gevolgen kan overzien:
      ontoerekenbaarheid. Psychische overmacht komt van BUITEN!
     In Culpa in Causa wist verdachte wat drugs met hem zouden doen. Voor een psychische
      stoornis/toestand zijn algemene feiten van bekendheid van belang en aanmerkelijk kans op
      de toestand die zal volgen.
     Voor beroep op overmacht in zin van noodtoestand is van belang dat er een conflict van
      plichten aanwezig is. Daarvoor is in geval euthanasie nodig dat er sprake is van een
      ondraaglijk en uitzichtloos lijden. (ontluisterende toestand)

    Meta Hofman (standaardarrest Noodweer: proportionaliteit)
    Vrouw maakt dreigende gebaren naar politie waarna zij na enkele waarschuwingen van politie
    naar voren stapt, de politieagent zich bedreigt voelt en schiet.
    Sprake van ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding als criterium voor noodweer. Vraag over
    proportioneel en subsidiair gebruik van geweld door overheidsambtenaar.
Bijlmer noodweer (standaardarrest noodweerexces: proportionaliteit)
Vrouw schiet overvaller neer, zij is van tevoren al bewapend. Overvaller overlijdt na het schot.
Vrouw was eerder overvallen in haar portiek.
Doodschieten was disproportioneel en niet gerechtvaardigd: geen beroep op noodweer.
Overschrijding van noodzakelijke verdediging door hevige gemoedstoestand die gevolg was van
de ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding. Beslissingen in het bijzondere geval worden
beoordeeld.

Ruzie te loon op zand (variatie)(noodweerexces extensief)
Man krijgt schop in het kruis waarna er geen directe en wederrechtelijke aanranding meer was.
Hij slaat echter terug.
HR oordeelt dat het terugslaan het directe gevolg was van de hevige gemoedsbeweging die was
ontstaan door de eerste schop en dus kan de verdachte zich beroepen op (extensief)
noodweerexces.
Intensief exces wanneer de handeling als verdediging te ver gaat: disproportioneel is. Extensief
exces als de verdediging begint wanneer de aanranding al is afgelopen.

Gezochte confrontatie (variatie)(geen noodweerexces)
Iemand loopt klappen op tijdens een café -gevecht, waarna hij naar huis gaat om een wapen te
halen en terugkeert naar het huis van het slachtoffer. Hij steekt de man die hem eerder belaagde
neer.
Beroep op noodweerexces afgewezen: gezochte confrontatie. Er was bovendien geen sprake van
directe, ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding. Sprake van culpa in causa.

Blijf van mijn auto! (Variatie arrest)(Subsidiariteit)
Vrouw schopt tegen een auto aan, de bestuurder stapt uit, waarna de vrouw hem aanvliegt en de
man haar een klap geeft.
Man had mogelijkheid om confrontatie uit de weg te gaan. Beroep op noodweerexces is pas
mogelijk als noodweer gerechtvaardigd is. Noodzaak tot verdediging bestond niet meer.

Blijf daar weg! (Variatie arrest: geen noodweer i.v.m. Culpa in Causa)
Verdachte bedreigt Jeng met pistool en komt later terug voor een eerdere afspraak met andere
vriend. Jeng is degene die nu een pistool trekt en schiet. Verdachte schiet hierop terug en beroept
zich op noodweer.
Verdachte wordt veroordeeld en het beroep op noodweer wordt verworpen doordat hij opnieuw
de confrontatie heeft gezocht. HR: Onvoldoende gemotiveerd. Op geen enkel moment is er
sprake geweest van een noodweersituatie: het enkele feit dat verdachte is teruggekomen brengt
niet de gezochte confrontatie met zich mee.

Koevoet (variatie: proportionaliteit bij noodweerexces)
Verdachte komt in een belaging terecht waarin zijn broer dusdanig wordt mishandeld. Hij loopt
terug het huis in om een koevoet te halen en slaat om zich heen.
Hof verwerpt beroep op noodweerexces vanwege het zware wapen. HR: Het enkele feit van de
keuze van de verdediging staat niet in de weg van noodweerexces. Van belang is of er sprake is
van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding waartegen verdediging noodzakelijk is.
    Vervolgens of die disproportionele handeling het gevolg is van een hevige gemoedsbeweging
    veroorzaakt door de aanranding.

    Niet betaalde taxirit (variatie arrest: Culpa in causa bij zelfverdediging)
    Omstandigheid dat verdachte zich willens en wetens in een situatie heeft begeven waarin een
    agressieve reactie van het latere slachtoffer te verwachten was, sluit niet uit dat ten aanzien van
    de bewezen feiten alsnog sprake was van noodzakelijke verdediging.

WC5: Zoals in het Vrees arrest werd aangegeven is de enige vrees voor een aanranding niet
voldoende voor een rechtmatige verdediging. Er moet sprake zijn van onmiddellijk dreigend gevaar.
Geanticipeerd noodweer werd in het Palingfuiken arrest afgewezen. Hierbij is subsidiariteit en
proportionaliteit niet meer af te wegen wanneer het een geautomatiseerd noodweer is.
Vrees gaat over in onmiddellijk gevaar naar de bijzondere omstandigheden van het geval. Er moet in
de ogen van een derde of naar uiterlijke kenmerken beschouwd een onmiddellijke dreiging zijn. Men
mag beginnen met de verdediging op het moment dat er sprake is van ogenblikkelijk, dreigend
gevaar. (Asbak arrest)

Manier van verdedigen moet proportioneel zijn: in verhouding tot de aanranding. Bovendien moet
zij plaatsvinden als er geen andere uitweg was. (subsidiair) Verdediging is niet noodzakelijk
wanneer er een ander alternatief was! (Blijf van mijn auto!) In geval van disproportioneel gebruik
van geweld: noodweerexces.

Een geval waarin de verdachte zich bevindt in een situatie waarin de kans op aanranding niet
denkbeeldig is, is NIET hetzelfde als gezochte confrontatie (Niet betaalde taxirit)

Staat het subsidiariteitbeginsel een beroep op noodweer in de weg, dan geen noodweerexces
(noodzakelijkheidtoets)
__________________________________________________________________________________
WC6: Opzetvereiste voor strafbare poging (45 Sr) is dat zich een begin van uitvoering heeft
geopenbaard. Van belang is dat het voornemen op een bepaald misdrijf is gericht. Voltooiing kan
mislukken bij een poging: voltooide poging. Bij een onvoltooide poging wordt zij afgebroken door de
daders. Centraal staat in Nederland de geobjectiveerde leer: er moet zich een begin van uitvoering
hebben geopenbaard.
Eindhovense brandstichting: Het begin van de uitvoering moet op niets anders gericht zijn dan de
voltooiing van het misdrijf en in rechtstreeks verband staan tot het beoogde misdrijf.
Naast het bijzondere delict waar het begin zich op moet hebben gericht, is van belang wat de
verdachten precies hebben gedaan. Er moet met de gerichtheid op de voltooiing sprake zijn van een
zekere gevaarzetting.

Deelneming aan een poging tot een misdrijf is strafbaar! (78 SR)Een mislukte poging levert voor
deelneming wellicht een zelfstandig verwijt op, maar is niet strafbaar. Wanneer men een ander
probeert te bewegen, maar het misdrijf komt niet tot stand, dan kan zij niet strafbaar zijn vanwege
het accessoriteitsbeginsel: niet strafbaar zonder strafbaar grondfeit.


46a SR alleen wanneer er geen misdrijf tot stand is gekomen, ook geen strafbare poging of
voorbereiding in combinatie met 78 SR! Vooral voor doen plegen, uitlokken en leidinggeven. Als
degene die moet worden bewogen, slechts tot een strafbare voorbereiding komt staat dan niet aan
dit artikel in de weg. Voor toepasbaarheid van dit artikel moeten limitatief opgesomde
uitlokkingmiddelen gebruikt zijn. Er moet dubbel op zet net zoals bij de poger zelf: op het bewegen
en het uiteindelijk te plegen misdrijf.
Het enkele feit dat de uitgelokte het geld/gift aanvaardt, is nog geen strafbaar feit. Degene die uitlokt
is al strafbaar!

Er moet sprake zijn van willens en wetens handelen om een begin van uitvoering te maken, die
gericht is op de voltooiing van het misdrijf. Jeht geht es los! Een objectieve derde moet dit naar
uiterlijke kenmerken kunnen beoordelen.
--
46 SR stelt voorbereiding strafbaar bij een misdrijf waarop een gevangenisstraf staat van 8 jaar of
langer. Alleen opzettelijke voorbereiding is strafbaar: middelen moeten een kennelijke bestemming
hebben van voorbereidingsmiddelen. Dit moet voor derden kenbaar zijn: de misdadige bestemming
moet voor de gemiddelde rechtsgenoot, gelet op de omstandigheden waarin de middelen werden
gevonden/aangetroffen in het oog springen. (Grenswisselkantoor) Dit kan ook achteraf
(Videodozen) Het opzet van de verdachte moet erop gericht zijn het voorbereidingsmiddel
voorhanden te hebben en zij dient op gericht te zijn op het begaan van misdrijf. Zwaartepunt ligt bij
het misdadige doel van de voorwerpen. (Ford Transit)
--
Poging tot moord:
-Misdrijf
-Dubbel opzet: Opzet en poging
-Naar uiterlijke kenmerken is aan te merken als begin van uitvoering: Jeht geht es los! (Cito)

Voorbereiding tot moord:
-Misdrijf met +8 jaar gevangenisstraf
-Opzet op voorbereiding van specifiek delict
-Voorwerpen met kennelijke bestemming het delict
(Ford Transit en Samir A: misdadige doel, uiterlijke verschijningsvormen, gebruik voor voorwerpen,
dienstigheid voorwerpen)

46a SR: poging tot uitlokking.
-Misdrijf
-Mislukte uitlokking (Zuringzout) Degene die uitgelokt was, mag het plan nog niet
hebben:medeplichtigheid
-Uitlokkingsmiddel
-Dubbel opzet: uitlokking tot bepaald misdrijf


_______________________________________________________________________________
Cito (standaardarrest poging)
Uitzendbureau waar 2 mannen aanbellen die gemaskerd zijn en gewapend. Zij worden door de politie
aangehouden voordat zij het pand kunnen betreden.
Het gaat om de uiterlijke kenmerken voor een objectieve derde.
Grenswisselkantoor (variatie geen poging)
Mannen zitten voor 2e dag voor het grenswisselkantoor. Beambte ruikt onraad en schakelt politie in
die de 2 mannen aanhoudt voordat er sprake is van begin van uitvoering.
Geen strafbare poging, naar uiterlijke kenmerken was er nog geen begin van uitvoering. Pas achteraf
kon de politie vaststellen dat zij het van plan waren. Zij waren te ver af van de voltooiing van het
misdrijf.

Kopje onder (Vrijwillige terugtred bij voltooide poging)
Man springt in water met zijn baby die kopje onder gaan, waarna hij wordt aangehouden op weg
naar het ziekenhuis. Hij wordt vervolgd voor poging tot moord.
Een voltooide poging hoeft niet in de weg te staan aan vrijwillige terugtred. Van belang is dat er nog
geen voltooid misdrijf is. Van buitenkomende factoren die er mede toe hebben geleid dat het
misdrijf niet is voltooid hoeven hier tevens niet aan in de weg te staan.

Samir A (voorbereiding)
Voorwerpen worden gevonden met een kennelijke bestemming om meerdere terroristische aanslagen
mee te plegen. Intentie van dader is terroristisch, alleen blijkt dit niet uit de enkele aanwezigheid van
de middelen, welke nogal primitief zijn.
Hof gaat uit van verkeerde rechtsopvatting dat er een gevaarzetting moet uitgaan van de middelen.
HR: Van belang is of voorhanden zijnde voorwerpen naar uiterlijke verschijningsvorm kunnen worden
gebruikt voor het beoogde misdrijf. Zij hoeven slechts dienstig te zijn aan het doel.

Handleiding (variatie voorbereiding)
Enkele feit van in bezit zijn van een voorwerp dat strekt to misdadige doeleinden is niet voldoende
voor een voorbereidingshandeling. Hiervoor is dubbel opzet vereist op een misdrijf dat bedreigt
wordt met een gevangenisstraf van langer dan 8 jaar, gebruik van die voorwerpen en hun
dienstigheid aan het doel.

Zuringzout (poging tot uitlokking)
Man krijgt doosje Zuringzout om zijn vrouw te vermoorden.
Geen poging tot uitlokking, want man had al idee zelf gevat om zijn vrouw te vermoorden.
________________________________________________________________________________
Wormerveerse brandstichting (standaardarrest medeplegen)
Samenwerking tussen 2 mannen die een hooiberg aansteken.
Sprake van nauwe en volledige samenwerking dat taakverdeling toevallig was. Bijdrage medepleger
moet substantieel zijn.

Containermoord (variatie medeplegen)
Bedenker van plan is niet aanwezig ten tijde van de uitvoering: bedenker van het plan, inlichtingen
verschaffing en verschaffing van de middelen.
Dusdanig sprake van nauwe en volledige samenwerking, ondanks afwezigheid. Hij kon ook voor
uitlokken worden vervolgd: overlapping


Moord op afstand (variatie medeplegen)
Beramer van de moord is bij alle voorbereidingshandelingen aanwezig, maar niet ten tijde van de
moord.
Alsnog sprake van nauwe en volledige samenwerking. Ondanks distantiëren schuldig, omdat hij er
ook niet aan heeft gedaan de moord te voorkomen.

Examen (variatie medeplichtigheid aan uitlokking)
Leraar verschaft adres van leerling die later het examen maakt terwijl hij al afgestudeerd is, voor
uitlokker. Poging tot oplichting en uitlokking tot dit delict.
Deelneming aan deelneming is strafbaar: medeplichtigheid aan uitlokking van de poging tot
oplichting.

Overval te Oirschot (onvoldoende bewijs medeplegen)
Enkele aanwezigheid op dat moment voldoende om uit te gaan van nauwe en volledige
samenwerking en medeplegen. Sprake van hechte, intensief en samenwerkende groep. Afhankelijk
van omstandigheden van het geval.

Sportkantine (geen medeplegen)
Enige feit om in aanwezigheid te zijn onvoldoende: geen sprake van uitvoeringshandelingen. Geen
bewijs voor medeplegen. (Ondanks feit dat hij al voor 2e keer meeging met zelfde groep in zelfde
situtatie?!)

Bacchus (medeplegen)
Broer heeft zich op geen enkele wijze gedistantieerd van de actie van de ander om op de deur van de
discotheek te schieten. Hij heeft de aanmerkelijke kans aanvaardt dat er geschoten zou worden. Er
was sprake van een gezamenlijk plan, ondanks geen concrete afspraken.


__________________________________________________________________________________
Medeplegen:
Standaardarrest Wormerveerse brandstichting: Nauwe en volledige samenwerking.
Container en Moord op afstand arrest: Aanwezigheid niet nodig, wezenlijke bijdrage is voldoende.
Bacchus: Voorwaardelijk opzet is voldoende als medepleger. Om te voorkomen moet er sprake zijn
van expliciet distantiëren van het strafbare feit.
Overval te Oirschot: Voldoende is aanwezigheid in hechte, intensief samenwerkende groep.
Sportkantine: Aanwezigheid impliceert niet direct medeplegen: uitvoeringshandelingen!
Honden Peter: Niet ingrijpen kan voorwaardelijk opzet impliceren!

Noodweer:
Ogenblikkelijk, wederrechtelijke aanval?
Tegen andermans of eigen lijf, eerbaarheid of goed?
Verdediging moet noodzakelijk en geboden zijn (subsidiair en proportioneel)
Culpa in Causa?

Medepleger neemt rechtstreeks deel aan het strafbare feit (uitvoeringshandelingen), terwijl
medeplichtige hulphandelingen verricht.
Er moet sprake zijn van zelfde opzet van pleger en medepleger: soms kunnen zij uiteenlopen en
volledig uiteenlopen. Slechts vervolging waartoe het opzet op gericht was.
Doen plegen: werktuig voor een ander om het strafbaar feit te plegen (Melk en Water)
Functioneel daderschap: van belang bij rechtspersonen. Beschikking en aanvaarding.
Medeplichtigheid: Gelijktijdig en voorafgaande medeplichtigheid in vorm van hulphandelingen.
Medeplegen: nauwe en volledige samenwerking.

								
To top