BEYIN BIYOKIMYASI ve DAVRANIS by iqbiU0h7

VIEWS: 188 PAGES: 92

									 BEYİN BİYOKİMYASI ve
            DAVRANIŞ

     Prof. Dr. Nevzat Yüksel
GÜTF Psikiyatri Anabilim Dalı
Beynin karmaşıklığı

Beyinde yaklaşık 10.1010 (yüz milyar)
 nöron vardır.
Her nöron 1000-10000 kadar sinaps
 yapar.
50’den fazla nörotransmitter vardır.
Nöronlararası taşıma

Reseptörler
Sinapslar
Sinaptik iletimde üç aşama

Kimyasal ileticilerin sentezlenmesi
İletimi
Depolanması
Sinapslar

Aksodendritik
Aksoaksonik
Aksosomatik
Dendrodendritik olabilir.
Nöron yapısı ve bağlantıları
Sinaps ve sinaptik yapılar
PRESİNAPTİK UÇ

          Miyelin kılıfı


        Ranvier düğümü


                  Presinaptik uç
                    HÜCRE ZARINDA İYON KANALLARI

Hücre Dışı




Hücre İçi            Sodyum Kanalı   Potasyum Kanalı   Sodyum-Potasyum
Pasif Geçişler       (İstirahatte    (İstirahatte      Pompası
(Sızıntı Akımlar)    Kapalıdır)      Açıktır)          (32 Değişimi)
Zarın elektriksel özellikleri

İstirahat halinde zarın iki yüzü arasında
 60-70 mV kadar negatif potansiyel farkı
 vardır.
Dış yüzde sodyum, kalsiyum ve klor
 fazladır.
İç yüzde potasyum ve negatif yüklü büyük
 moleküller yoğundur.
İyon kanallarının çalışması

Kanallar açıldığında iyonlar düşük
 yoğunluklu alana doğru akar.
İyon akımı potansiyel farkını değiştirir.
Postsinaptik potansiyel
 İyon kanallrının açılması ile elektriksel potansiyel
  değişimi olur.
 Bu değişimle hücre içine Na+ ve Ca++ girmişse
  uyarıcı postsinaptik potansiyel
 Klor girmiş veya K+ çıkmışsa inhibitör
  postsinaptik potansiyel olur.
 Bu potansiyeller artarak aksiyon potansiyeli
  oluşturur.
 Aksiyon potansiyeli akson ucuna ulaşınca
  nörotransmitter salınır.
SODYUM-POTASYUM
    POMPASI
Bu yolla dış ortamdaki
yüksek konsantrasyon
nedeniyle hücre içine sızan
Na+’un fazlası hücre dışına
pompalanırken K+ hücre içine
alınır. Böylece iyon dengesi
korunur.


Gereken enerji hücre
membranında yer alan Na+-
K+-ATPaz enzimi ile
hidrolize edilen ATP’den
sağlanır.
         AKSİYON
      POTANSİYELİ (AP)
Hücre içine giren Na+
iyonları depolarizasyon oluşturarak
istirahat membran potansiyelini –70
mV’dan +30 mV’a çıkarır.Bu aksiyon
potansiyelinin çıkan kolunu (spike)
oluşturur (depolarizasyon).

Daha sonra Na+’un fazlası hücre
dışına pompalanırken, membranın K+
geçirgenliği artar ve hücre içine
K+alınır. Bu durum aksiyon
potansiyelinin inen kolunu oluşturur
(repolarizasyon) ve iyon dengesi
yeniden sağlandığında istirahat
membran potansiyeli yeniden oluşur.

Bunu AP’nin ilk oluştuğu bölgeye
komşu diğer bölgelerin depolarize
olması ile diğer AP’leri izler.

Bu depolarizasyon ve
repolarizasyonlar (AP’leri) akson
boyunca ranvier boğumları
(miyelinsiz bölgeler) üzerinden
atlayarak ilerlerler.
NÖROKİMYASAL İLETİM
Nörokimyasal iletim
   1.Sentez



                 6.Enzimlerle
                 İnaktivasyon


2.Depolama



              5.Gerialım(reuptake)
  3.Salınım
                     4.Reseptörle
                        Etkileşim
Triptofan
Nörotransmitterler

Klasik kimyasal taşıyıcılardır.
Etkilerini pre ve postsinaptik zarda gösterirler.
Özgül reseptörlere bağlanarak işlev görürler.
Nörotransmitterler aracılığıyla bilgi aktarımı
 genellikle kısa olmakla birlikte bazıları daha
 uzun süreli etkilere neden olurlar.
Nörotransmitterler eksitatör veya inhibitör
 olabilirler.
Özellikleri
Nöronda sentezlenmiş olmalıdır.
Sinaps öncesi uçta var olmalıdır.
Sinaps aralığına sinaps sonrası nöronda
 etki yaratacak miktarda salıverilmelidir.
Dışarıdan verildiğinde endojen salıverilen
 nörotransmitterle aynı etki elde edilmelidir.
Etki yerinden uzaklaştırılması için bir
 düzeneğin olduğunun gösterilmesi
 gereklidir.
Reseptörler

İyonotropik: Hızlı bilgi işleme bu
 reseptörlerle olur.
Metabotropik reseptörler: Daha uzun süreli
 etkiler oluşur. Etkileri daha çok modülatör
 niteliktedir.
Metabotropik reseptörler

Devreye giren proteine göre
  G proteini bağlantılı
  Reseptör tirozin kinazlar
Hücre içine sinyal iletimi

G proteinleri
İkinci haberciler
Atipik haberciler
G proteinleri
 GDP ve GTP ile çalıştığı için bu antidepresanlar
  verilmiştir.
 Dopamin, serotonin (5HT3 hariç), noradrenalin, ve
  nöropeptidler G proteinleri ile bağlantılıdır.
 Bütün G proteini ile bağlantılı reseptörler hücre zarını 7
  kez geçen tek bir proteinden oluşur.
 Uyarılmadığında GDP ile bağlıdır.
 3 altbirimi vardır (α, β, γ)
 Adenilil siklazı uyararak cAMP’i arttıran α altbirimi içeren
  Gs olarak adlandırılır.
 Adenilil siklazı inhibe eden Gi’dir. Fosfolipaz C’i
  etkinleştiren ise Gq’dur.
                     Nörötransmitter Reseptörü Aktive Eder




G - Proteini        G - Proteini     G - Proteini      G - Proteini    G - Proteini
Aktive Olur         Aktive Olur      Aktive Olur       Aktive Olur      Aktive Olur


Adenilat Siklaz      Adenilat Siklaz                   Fosfolipaz A2    Fosfolipaz C
 İnhibe Olur          Aktive Olur                       Aktive Olur     Aktive Olur


cAMP Azalır           cAMP Artar                       Araşidonik          İnozitol         Diaçilgliserol
                                                       Asid Salınır    Trifosfat Salınır       Salınır


 Protein Kinaz         Protein Kinaz                                   Hücre İçinde        Protein Kinaz
Aktivitesi Azalır     Aktivitesi Artar                                   Depolanan           Aktivitesi
                                                                        Ca++ Salınır           Artar

    Kanal               Kanal                                                                  Kanal
Fosforilasyonu      Fosforilasyonu                                                         Fosforilasyonu
    Azalır              Artar                                                                  Artar
                                         İyon Kanallarının
                                         Özellikleri Değişir

                                          Membran Yük
                                         Dağılımı Değişir               Sinaptik Potansiyel
İkinci haberciler

Siklik AMP
İnozitol trifosfat (IP3)
Diaçilgliserol (DAG)
Araşidonik asit
Kalsiyum
İkinci habercilerin hücre içindeki etki
düzeneği
İkinci haberciler nöron içindeki etkilerini
 kendilerine bağımlı protein kinazları
 aktifleştirerek
İyon kanallarının etkinliğini değiştirerek
 gösterirler.
İkinci habercilerden bazılarının etkileri

 IP3 ve DAG hücre zarındaki fosfatidil inozitol 4, 5
  bifosfattan fosfolipaz C ile sentezlenir.
 DAG protein kinaz C’yi aktifleştirir.
 IP3 özgül reseptörleri aracılığı ile hücre içinden
  Ca++ salınmasını sağlar.
 Araşidonik asit fosfolipaz A2 ile oluşur.
 Araşidonik asit siklooksijenazlar aracılığı ile
  prostoglandinler ve tromboksana çevrilir.
 NSAI ilaçlar bu enzimi bloke ederler.
Atipik haberciler

Nitrik oksit
Karbon monoksit
Endokanabinoidler
Reseptör tirozin kinazlar
             NO Biyosentezi

                  O2, Ca++ / CaM
L-arginin
(NO prekürsörü)                      Arginin-OH
                      NOS
                                     Ca++   O2

                                     CaM    NADPH



                                   Citrulline + NO
Beyinde NOS aktivitesi gösterilmiş
bölgeler
Serebellum (en yüksek)
Hippokampus
Striatum
Kortex
Hipotalamus
Orta beyin
Medulla (en düşük)
 NOS inhibitörlerinin santral
    davranışsal etkileri

Antikonvulsan
Anksiyolitik
Nosisepsiyonun modülasyonu
Öğrenme ve belleğin modülasyonu
Yeme ve içme davranışında inhibisyon
NOS inhibitörleri (deneysel çalışmalarda)
 Alkol yoksunluk sendromunu hafifletir
 Nalokson ile presipite edilmiş opioid yoksunluk
  sendromu belirtilerini hafifletir
 Mekamilamin ile presipite edilmiş nikotin yoksunluk
  sendromu belirtilerini hafifletir
 Amfetamin ve kokain gibi psikostimulanlarla indüklenen
  lokomotor hiperaktiviteyi bloke eder
 Genetik olarak alkol tercih eden sıçanlardaki alkol alımını
  azaltır
 Alkol ile pekiştirilmiş yanıtları (etanol reinforced
  responding) bloke eder
 NO prekürsörü L-arginin bu etkileri önlerken, NO
  donörleri (ISDN, molsidomin vb.) yukarıdaki etkileri
  potansiyalize eder
SSS’nde NO aracılı glutamaterjik modulasyon
Endokanabinoidler
 Hepsi araşidonik asit metabolizması
  ürünüdürler.
 En iyi bilineni anandamit’dir.
 Esrar ve marihuananın beyinde bağlandığı CB1
  denen kanabinoid reseptörlerine bağlanır.
 Etkisi inhibitördür.
 Bu reseptörler
  Korteks
  Bazal gangliyonlar
  Serebellum
  Ve hipokampusta gösterilmiştir.
Reseptör tirozin kinazlar
Sinir büyüme faktörü (NGF), insülin vb.
 gibi peptidlerin etkilerine aracılık eden hem
 enzim hem de reseptör işlevi gören
 proteinlerdir.
Hücre içine bakan bölümlerinde tirozinn
 kinaz etkinliği gösterirler.
NGF bağlanması ile hücrenin canlı
 kalması, değişmesi ve gelişmesine katkıda
 bulunur.
Protein kinazlar

Bu enzimler ile proteinler fosforlanır.
Bu şekilde başka moleküllerle daha kolay
 etkileşir veya etkileşmesi azalabilir.
  Afinite artışı
  Afinite azalması
  Transkripsiyon faktörleri artabilir.
  Transkripsiyon faktörleri azalabilir.
Protein kinazlar

4 tane protein kinaz vardır.
  cAMP bağımlı (protein kinaz A)
  cGMP bağımlı (protein kinaz G)
  Kalsiyum-kalmodulin bağımlı (protein
    kinaz K)
  Kalsiyum/fosfatidilserin bağımlı (protein
    kinaz C)
Bu fosforilasyon işlevi protein fosfatazlar
 aracılığı ile tersine döndürülebilir.
Gen ifadelerinin değişmesi
Dış uyaranlar yeterince güçlü ise gen
 ifadeleri değişir.
Protein kinazların fosforladığı
 proteinlerden biri cAMP yanıt elemanına
 bağlanan proteindir (CREB).
CREB fosforlanması mRNA sentezini
 başlatabilir veya arttırabilir.
Bu şekilde artan protein sentezi bir
 aktiviteyi arttırır.
                Nörotransmitter                            İyon Kanalları



  Olgunun
  Süresi:                              Reseptör


                         İkincil
 •Saniyeler              Ulaklar


 •Dakikalar                                                   Uyarılabilirliğin
                         Kinazlar
  Saatler                                                       Değişmesi

                                                   Hücresel
 •Dakikalar           Transkripsiyon              Süreçlerde
  Saatler               Faktörleri                Değişiklikler




                                                Gen
“Kalıcı Etki”                               İfadelerinde
                                            değişiklikler         Hücre Çekirdeği
Küçük moleküllü nörotransmitterler

                 Reseptörü           Hücre içi
Nörotransmiter                       mekanizması
Amino asitler
Glutamat         AMPA, Kainat,       Na kanalı
                 NMDA,               Na, Ca, kanalı
                 Metabotrofik        Gq proteinleri
                 mGluR1,5            Gi proteinleri
                 mGluR 2,3,4,6,7,8
GABA             GABA-A              Cl kanalı
                 GABA-B              Gi proteini
Glisin           Glisin              Cl kanalı
Küçük moleküllü nörotransmitterler (2)

Amin nörotransmiterler
Noradrenalin/adrenalin   1A,1B,1D,          Gq proteini
                         2A,2B,2C,          Gi proteini
                         1,2,3              Gs proteini
Dopamin                  D1, D5                Gs proteini
                         D2, D3, D4            Gi/o proteini
Serotonin (5-HT)         5-HT1A, 1B, 1D, 1E,   Gi/o proteini
                         1F,                   Gq proteini
                         2A, 2B, 2C,           Na, K kanalı
                         5-HT3,                Gs proteini
                         5-HT4, 5-HT5A, 5B,    Gs proteini
                         5-HT6, 5-HT7
Asetilkolin              M1, M3, M5            Gq proteini
                         M2, M4                Gi/o proteini
                         Nikotinik             Na, Ca kanalı
Histamin                 H1,                   Gq proteini
                         H2,                   Gs proteini
                         H3                    Gi/o proteini
Küçük moleküllü nörotransmitterler (3)

  Pürinler

  Adenozin, adenin   P1 grubu; A1, A3   Gi/o proteini
  dinükleotid         A2a, A2b          Gs proteini
                     P2Y grubu,         Gq proteini
                     P2X grubu          Na, K, Ca
                                        kanalı
Nöropeptidler-1
    Opioid peptidler
    Endorfin
    Enkefalin
    Dinorfin
    Nosiseptin

    Taşikininler
    P maddesi
    Nörokinin A
    Nörokinin B
Nöropeptidler-2
  Barsak ve beyinde bulunan peptidler

  Kolesistokinin
  Galanin
  Gastrin
  Glukagon
  İnsülin
  Nörpeptid Y
  Peptid YY
  Pankreatik polipeptid
  Vazoaktif barsak peptidi (VIP)
Nöropeptidler-3
   Hipofiz hormonu Nöropeptidler
   Adrenokortikotropik hormon (ACTH)
   Büyüme hormonu
   Folikül uyarıcı hormon (FSH)
   Lüteinleştirici hormon (LH)
   Melanosit uyarıcı hormon
   Oksitosin ve vazopresin
   Prolaktin
   Tiroid uyarıcı hormon (TSH)
Nöropeptidler-4
      Hipotalamik Salıverici Faktörler
      Kortikotropin salıverici faktör (CRF) ve ürokortin
      Gonadotropin salıverici hormon (GnRH)
      Büyüme hormonu salıverici hormon (GHRH)
      Somatostatin
      Tirotropin salıverici hormon (TRH)
      Diğer Nöropeptidler
      Anjiyotensin
      Bradikinin
      Kalsitonin
      Kalsitonin geniyle ilişkili peptid
      Nörotensin
      Oreksin (Hipokretin)
Nörotrofik faktörler
    Nörotrofinler
     Sinir büyüme faktörü (NGF)
     Beyinden elde edilen nörotrofik faktör (BDNF)
     Nörotrofin-3
     Nörotrofin-4
    Glia hücrelerinden elde edilen nörotrofik faktörler
    (GDNF)
     GDNF
     Nörturin
     Persefin
    Siliyer nörotrofik faktörler (CNTF)
     CNTF
     Lösemi inhibitörü faktör
     İnterlökin-6
Nörotrofik faktörler-2
 Efrinler
 Epidermal büyüme faktörleri (EGF)
  EGF
  Değiştirici büyüme faktörü (TGF)
  Nörogulinler

 Diğer büyüme faktörleri
  İnsülin
  İnsülin benzeri büyüme faktörü
  Fibroblast büyüme faktörü (FGF)
  Trombositten elde edilen büyüme faktörü (PDGF)
Glutamat
 Uyarıcı sinapsların % 90 kadarında bulunur.
 Temel uyarıcı nörotransmitterdir.
 Esansiye aminoasittir.
 Nöronlarda glukozdan sentezlenir.
 Salınımını ardından astrositler tarafından geri
  alınır. Glutamine çevrilir
 Aktif taşıma ile nörona geri alınır.
 Glutaminaz ile glutamata çevrilir.
Glutamat reseptörleri

İki gruptur.
  İyon kanalı içeren reseptörler
  G proteinleri ile bağlantılı reseptörler
     AMPA
     Kainat
     NMDA
  Öğrenme, uzun süreli güçlendirme (LTP)
  Psikoz oluşumunda önemli
GABA

Major inhibitör nörotransmitterdir.
İnhibitör nöronal iletimin yaklaşık % 50
 kadarını oluşturur.
GABA




 (Shiah ve Yatham, 1998)
GABA BDP reseptör kompleksi




 (Uzbay, 2002)
Kanalın yapısı- GABA ve benzodiazepin
bölgeleri
GABA reseptörleri

GABAA
GABAB
GABAC
Bu reseptörler

 Nöbet oluşumu
 Nöbetlerin önlenmesi
 Alkolün etkileri
 Bunaltı oluşumu
 Bunaltı giderici
 Sedasyon
 Hipnotik etki
 Kas gevşetici etkilerinden sorumludur.
Glisin reseptörleri

NMDA reseptör kompleksinde yer alır.
Uyarıcı özellik gösterir.
Amin nörotransmitterler: Dopamin

Tirozin hidroksilasyon yolu ile L-Dopa'ya bu
 da dekarboksilasyon yolu ile dopamine (DA)
 döner.
  Monoamin oksidaz (MAO)
  Katekol-O-metil transferaz (COMT) yıkılır.
Reseptörleri

Dopamin işlevi eksitatör veya inhibitör
 olabilir.
D1 ve D2 olmak üzere iki temel alt tipi vardır.
Bazı sınıflandırmalarda 5 alttipe ayrılmaktadır.
D1 ve D5, D1 grubuna; D3 ve D4'ün D2 grubuna
 ait olduğu ileri sürülmektedir.
Beyin Yolları

Nigrostriatal yol
Mezolimbik ve mezokortikal yollar
Tuberoinfindibülar (tuberohipofiziyal) yol
Medüller periventriküler yol
İnsertohipotalamik yol
Nigrostriatal yol

Bu yolun hücre gövdeleri substantia nigranın
 pars kompaktasındadır.
Bu nöronlar n. kaudatus, putamen ve korpus
 striatuma gider.
Nigrostriatal yol hareketlerin başlatılmasında
 ve koordinasyonunda önemli rol oynar.
Bu yolda dopamin ve asetil kolin arasında
 dinamik bir denge vardır.
Mezolimbik ve mezokortikal yollar

 Bu yolu oluşturan dopaminerjik nöronlar ventral
  tegmental alandadır.
 Nöronlar amigdalanın n. akkumbens, septum, singulat
  girus, serebral kortekse (öncelikle de frontal loblar
  olmak üzere) ve limbik sisteme projekte olur.
 Bu yolların insanda affekt, bilişsel işlevler,
  motivasyon, sosyal davranışlar ve davranışların
  kontrolünde önemli olduğu kabul edilmektedir.
Tuberoinfindibülar (tuberohipofiziyal) yol

 Bu yoldaki dopaminerjik nöronlar arkuat nukleus ve
  hipotalamusun periventriküler nukleusunda yer alır.
 Hipotalamusun eminentia medialisine ve pituiter
  bezin arka bölgesine projekte olur.
 Dopaminin bu yol aracılığı ile prolaktin inhibe eden
  faktör gibi işlev gördüğü düşünülmektedir.
 Bu yol melanosit uyarıcı hormon salınımını da
  etkilemektedir.
Medüller periventriküler yol

Bu yola ait dopaminerjik hücre gövdeleri
 vagus motor çekirdeğinde ve soliter yol
 çekirdeğinde bulunur.
Periventrikül ve periakuaduktal gri alanlara,
 retiküler formasyona ve spinal kord gri
 alanlarına projekte olur.
Gıda alımı ve yeme davranışı ile ilgili olduğu
 sanılmaktadır.
İnsertohipotalamik yol

Zona insertadaki küçük bir grup nöron
 hipotalamusun dorsal posteriorundan dorsal
 anteriora ve septuma projekte olur.
İşlevi ise bilinmemektedir.
                     DOPAMİNERJİK YOLAKLAR




                                              Nigrostriatal
                                                 Yolak




Mezokortikal
                                 Mezolimbik
   Yolak
                                   Yolak
          Tubero-hipofizyal
               Yolak
Amin nörotransmitterler:
Norepinefrin (NE)
 Dopamin, dopamin ß hidroksilaz aracılığı ile
  norepinefrine döner.
 Epinefrin norepinefrinden sentezlenir, birincil olarak
  da adrenal medullada bulunur.
 Fizyolojik ve psikolojik strese yanıt olarak salgılanır..
 Epinefrin beyinde yalnızca alt beyin sapında küçük
  bir grup nöronda bulunur. Az miktarda da lokus
  seruleusta bulunmaktadır.
Norepinefrin (NE)

Metabolizması MAO (daha çok da MAO A)
 ve katekol O metil transferaz aracılığı ile olur.
Norepinefrinin metaboliti olan 3- metoksi-4-
 hidroksifenilglikol (MHPG) ve 3-metoksi-4-
 hidroksimandelik asit (VMA) plazma ve
 idrarda ölçülebilmektedir.
İdrardaki MHPG'nin % 30-50 kadarı beyinde
 oluşur.
Reseptörleri

Dört tip noradrenerjik reseptör vardır:
α1
α2
β1
Β2
Hepsi G proteinleri ile bağlantılıdır.
Beyin yolları
 Beyinde iki temel noradrenerjik nöronal yol vardır:
 İlk grup lokus seruleustan kaynaklanır.
 Bu, ponsun merkezi gri alanında üst tarafta lokalize,
  4. ventrikül boyunca uzanan bir pigmente nöron
  kümesidir.
 Bu çekirdek projeksiyonlarını serebelluma, omuriliğe
  ve orta ön beyin demeti ile hipokampusa, hipotalamik
  ve talamik çekirdeklere, ventral striatuma, tüm limbik
  sisteme ve tüm serebral kortekse yollar.
İkinci noradrenerjik yol

İkinci grup yol, yan ventral tegmental alandan
 kaynağını alır. Septum ve amigdala gibi bazal
 ön beyin alanlarına ve hipotalamusa projekte
 olur.
NORADRENERJİK YOLAKLAR




   Medial Önbeyin             Traktus Solitariusun
      Demeti                       Nukleusu
                    Spinal Kanal
Epinefrin

Epinefrin içeren nöronlar lateral tegmental
 alanda noradrenerjik nöronlarla birlikte ve
 dorsal medullada bulunur.
Lokus seruleus, mezensefalon ve hipotalamusa
 projekte olur.
Lokus seruleus nukleus traktus solitarideki
 epinefrin içeren nöronlar kan basıncının
 kontrolünde önemli rol oynarlar.
Amin nörotransmitterler: Serotonin

 Serotonin, triptofandan sentezlenir.
 Serotonin yıkımı MAO (öncelikle MAO-A)
  aracılığıyla amino grubunun oksidasyonu ile olur.
  Metaboliti ise 5-HIAA’dir.
 Serotonin nöronlarının major işlevi uyku ve uyanıklık
  döngüsünün kontrolüdür (sirkadyen ritim).
 Ağrı algısı, duygudurum, şizofreni, depresyon,
  anksiyete, gelişimsel bozukluklar ve yeme
  bozukluklarında rol alır.
Serotonin (2)
 Serotonin düzeyi değişiklikleri duygudurum
  değişikliklerine de neden olur.
 Beslenme, motor aktivite ve ısı kontrolü ile seksüel
  davranışta da önemlidir.
 Prolaktin, kortizol, büyüme hormonu ve olasılıkla da
  β endorfin nöroendokrin sistemini de etkiler.
 Kan basıncı, kalp hızı, solunum, ısı regülasyonu ve
  iştahı da kontrol eder.
 Dopaminerjik sistemle etkileşir.
Beyin yolları
 Beyindeki önemli serotonerjik nöronlar pons orta ve
  dorsal Raphe çekirdeği’nde, kaudal lokus seruleus,
  postrema alanı ve interpedinküler alanda
  mezensefalonda yoğunlaşmıştır.
 Medial ve dorsal nöronlar talamus, hipotalamus ve
  bazal ganglionlara projekte olur.
 Medial nöronlar aynı anda amigdala, piriform korteks
  ve serebral kortekse projekte olur.
 Bu gruptan inen lifler spinal kordu inerve eder. Bu
  özelliği ile de ağrı girişini modüle eder.
SEROTONERJİK YOLAKLAR




Raphe Nukleusu
                   Spinal Kanal
Histamin

Histidinden L-histidin dekarboksilaz enzimi
 aracılığı ile sentezlenir.
Histamin metilhistamine metile olarak
 metabolize olur.
Ardından ise 1, 4-metilimidazolasetik asite
 okside olur.
Reseptörleri

H, H2 ve H3 olmak üzere üç tip histamin
 reseptörü vardır.
H1 bloku sedasyon, kilo alma ve
 hipotansiyona neden olur.
H1 ve H2 uyanıklık, bilişsel işlevler
H3 otoreseptördür. Histamin salınımı yanında
 monoamin salınımını da inhibe eder.
Histaminin uyanıklık, su alınması, vazopressin
 salınması, ısı düzenlenmesi ve kardiyovasküler
 işlevlerde önemli olduğu düşünülmektedir.
Beyin yolları

Histamin, hipotalamusta yüksek yoğunluklarda
 bulunur. Uzantıları hipokampus, talamus,
 korpus striatum, n. akkumbens ve serebral
 kortekse projekte olur.
Asetil kolin
 Asetil kolin, kolin asetil transferaz enzimi ve asetil
  CoA aracılığı ile kolinden sentezlenir.
 Asetil kolin periferik sinir sisteminde nöronlarca
  salınan temel nörotransmitterdir.
 Asetil kolin esteraz tarafından inaktive edilir.
 Merkezi sinir sisteminde asetil kolin ile dopamin
  arasında bir denge vardır.
Asetil kolin (2)

Muskarinik (M1, M2, M3, M4, M5)
Nikotinik olmak üzere iki tip reseptörü vardır
  REM uykusu, uyanıklık, ağrı algısı, öğrenme,
   bellek, duygudurum, affekt, dikkat, hareket ve
   susuzluğu düzenler.
  Demans olgularında genel olarak temporal
   neokorteks, hipokampus ve amigdalada asetil kolin
   düzeyinde bir azalma bulunmaktadır.
  Bilişsel işlevler üzerindeki etkileri NGF ile
   bağlantılıdır.
            KOLİNERJİK YOLAKLAR

                                  Striatal
                                  Nöronlar




 Bazal
Nukleus

          Septohipokampal
               Yolak
Pürinler

Adenin
Guanin /nükleozidleri bu gruptandır.
Pürin reseptörleri

P1
  A1
  A2
  A3 olmak üzere 3 reseptör alttipi var.
P2
P2y G proteinleri ile bağlantılıdır.
P2x iyon kanalı içerir.
Adenozin

Sedasyon
Bunaltı
Konvulziyon oluşumunda rol alır.
Nöropeptidler

Nörotransmitter olarak görev yapar.
Küçük moleküllü protein yapısındadırlar.
                  Nörotransmitter ile nöropeptid
                        arasındaki farklar

             Nöropeptid                     Nörotransmitter

• Büyük moleküllüdür (400-4000       • Küçük moleküllüdür (< 200
  dalton)                              dalton)
• Sentezlendikten sonra sinaptik     • Sinaptik uca hemen ulaşır
  uca yavaş ulaşır                   • Presinaptik uca geri
• Presinaptik uca geri alınamazlar     alınabilirler (re-uptake
• Etkilerini çok düşük                 özelliği)
  konsantrasyonlarda oluştururlar    • Etkilerini nöropeptidlere göre
• Etkileri uzun sürer                  daha yüksek konsantrasyon-
                                       larda oluştururlar
• Uzun mesafelere taşınabilirler
                                     • Etkileri daha kısa sürer
• Peptidazlarla parçalanırlar.
Nörotrofik faktörler

Nöronun gelişmesini
Farklılaşmasını
Hayatta kalmasını sağlayan nöropeptid
 yapısında maddelerdir.
Alzheimer Hastalığı’nda BDNF azalır.
Stres ile BDNF azalır.
Antidepresanlar ilaçlarstres ile olan
 değişiklikleri geri döndürür.
Kaynaklar
1- Rezaki M, Dalkara T (2003): Davranışın biyokimyasına giriş.
   “Psikofarmakoloji”de. Çizgi Tıp Yayınevi, Ankara.
2- Uzbay T (2002): Beyin biyokimyası ve davranış. 38. Ulusal Psikiyatri
   Kongresi, 22-27 Ekim, Mares Otel, Marmaris.
3- Yüksel N (2002): Antidepresan ilaçlar. Psikofarmakoloji kursu. 38.
   Ulusal Psikiyatri Kongresi, 22-27 Ekim, Mares Otel, Marmaris.
4- Yüksel N (2002): Bunaltı giderici ilaçlar. Psikofarmakoloji kursu. 38.
   Ulusal Psikiyatri Kongresi, 22-27 Ekim, Mares Otel, Marmaris.
5- Yüksel N (2003): Bunaltı giderici ilaçlar. Psikofarmakoloji”de. Çizgi
   Tıp Yayınevi, Ankara.
6- Yüksel N (1998): Beyin biyokimyası ve davranış.
   Psikofarmakoloji”de. Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara
7- Stahl SM (2000): Esential Psychopharmacology. Neuroscientific
   basis and practical applications. Second edition, Cambridge
   University Press.

								
To top