Handleiding voor docenten by a48nB0

VIEWS: 0 PAGES: 8

									                  Hilfe! ¡Ich ne parle español!
      Een artikel over het communicatiever maken van spreekoefeningen


Waarom spreken mijn leerlingen                  Taakgericht Onderwijs
nog zo weinig de doeltaal? Wat                  Het belangrijkste doel van Taakgericht
leren ze eigenlijk van spreek-                  Onderwijs      is   volgens   Willis   het
oefeningen en in hoeverre kunnen                stimuleren van gespreksvaardigheid
ze zich daarmee redden in het                   van leerlingen door het uitvoeren van
buitenland?                                     realistische      spreektaken.     (Willis,
                                                1996).      In     spreektaken      komen
Dit zijn enkele vragen die MVT-                 realistische situaties of problemen aan
docenten      zich  stellen.   Wij,   als       de orde, die leerlingen moeten
beginnende docenten Duits, Frans en             voorbereiden           op       spontane
Spaans, hoopten dat onze leerlingen             communicatie met native speakers.
mondiger zouden zijn in de doeltaal.
Na een paar maanden voor de klas te             Een taak bestaat volgens Willis uit drie
hebben gestaan, moesten wij helaas              fases, namelijk de pretaak, de taak zelf
een         laag       niveau        van        en een afsluitende fase, de posttaak.
gespreksvaardigheid          constateren.       Tijdens de pretaak wordt de instructie
Volgens ons komt dit mede door                  gegeven en worden taalmiddelen
onrealistische spreekoefeningen uit             verzameld of aangeboden door de
lesmethodes. Hiermee bedoelen wij               docent zelf. Dit kan zowel individueel
spreekopdrachten, zonder realistische           als in groepjes gebeuren, maar ook
of functionele inhoud, waarin alleen            klassikaal. Bij de taak zelf komt de
standaardzinnen gebruikt worden en              spontane communicatie tussen de
daarmee niet levensecht zijn. Wij zijn          leerlingen tot stand en wordt de
van mening dat gespreksvaardigheids-            opdracht uitgevoerd. In de posttaak
training van leerlingen verbeterd kan           vindt de evaluatie en presentatie van
worden door het aanbieden van                   het resultaat plaats. Deze fase is
communicatieve       spreektaken.     Om        belangrijk om de leerlingen bewust te
taaldocenten tegemoet te komen,                 maken van wat ze geleerd hebben,
hebben wij een schema voor hen                  waar hun gebreken liggen en wat het
ontworpen          om        eenvoudiger        nut is voor het echte leven.
spreektaken te maken. Onze aanpak is
gebaseerd       op   de    ideeën    van        Een taak moet volgens Willis aan een
Taakgericht        Onderwijs,       zoals       aantal voorwaarden voldoen: er moet
beschreven in het werk van Jane Willis          sprake zijn van positieve wederzijdse
(Willis, 1996)                                  afhankelijkheid.    Hiermee      wordt
                                                bedoeld dat leerlingen elkaar nodig
                                                moeten hebben voor de uitvoering van
                                                de taak. Leerlingen leren ook naar
                                                elkaar te luisteren. Dit kan op
                                                verschillende manieren bereikt worden,
                                                bijvoorbeeld door het creëren van een
                                                informatiekloof. In dit geval hebben
                                                beide leerlingen een deel van de


                                            1
informatie. Een andere manier is het          Om docenten (en onszelf) te helpen,
aanwijzen van verschillende rollen            hebben we een schema ontworpen
binnen de groepjes, bijvoorbeeld een          voor het maken van taken. Het schema
voorzittersrol, een tijdbewaker of een        geeft     keuzemogelijkheden       voor
notulist. Verder is het aanbieden van         verschillende thema’s, situaties en hoe
input in de doeltaal ook een belangrijk       een pretaak, een taak en een posttaak
aspect, bij voorkeur in de vorm van           eruit kunnen zien.
authentiek materiaal. Volgens Westhoff        We hebben in totaal 22 MVT-docenten
wordt de input effectiever naarmate           van het Deltion College te Zwolle, het
deze “natuurlijker, levensechter en           Goois Lyceum te Bussum en Het
functioneler     is”   (Westhoff,   2).       Streek te Ede gevraagd taken te
Daarnaast is het cruciaal dat het             maken met behulp van ons schema en
gebruik van de doeltaal gestimuleerd          een bijbehorend stappenplan. Dit
wordt tijdens het uitvoeren van de            stappenplan bestaat uit vragen over
taak. Doordat de leerlingen als ware          het gebruik van het schema. Dit was
gedwongen worden om in de doeltaal            ook uitgelegd in onze handleiding.
te spreken, produceren ze een pushed          Door het invullen van het stappenplan
output (Westhoff, 2). Hierdoor worden         zouden docenten stapsgewijs een taak
leerlingen zich bewust van hun eigen          kunnen ontwerpen. Vervolgens hebben
taalvaardigheid.                              de docenten een enquête ingevuld over
                                              hun      mening    over     Taakgericht
Tenslotte speelt samenwerkend leren           Onderwijs en het nut van ons schema.
een belangrijke rol bij de uitvoering         De vraag die we willen beantwoorden
van de taak. Dit concept is voor het          is: In hoeverre helpt ons schema
eerst geïntroduceerd door de Russische        docenten een goede, communicatieve
psycholoog Liev Vygotski. Volgens             spreektaak te ontwikkelen?
Vygotski is de samenwerking tussen
leerlingen de meest effectieve manier         Resultaten
om      een    taal   te   verwerven.         In onze enquête hebben we
Gespreksvaardigheid     wordt   vooral        aan de docenten gevraagd
bevorderd wanneer leerlingen met              wat ze al van Taakgericht
elkaar communiceren in het oplossen           Onderwijs weten en hoe
van problemen (Vygotsky in Nassaji &          gespreksvaardigheid in hun
Swain, 2000).                                 lessen geoefend wordt. Daarnaast
                                              hebben we hun mening over ons
Het onderzoek                                 stappenplan en schema gevraagd. Ten
Zoals eerder aangegeven zijn wij van          slotte hebben we gevraagd in hoeverre
mening dat spreekoefeningen uit               ze de spreektaken in de toekomst
lesmethodes niet realistisch zijn. Ook        zullen gebruiken.
in de literatuur wordt er kritiek geuit
op deze spreekoefeningen (Bolte,              Voorkennis docenten
2005).                                        De meeste docenten die mee hebben
Communicatieve       taken      kunnen        gewerkt aan ons onderzoek geven aan
gespreksvaardigheidstraining mogelijk         te weten wat Taakgericht Onderwijs
verbeteren. Wij zeggen niet dat               inhoudt. Slechts één docent Engels gaf
leerlingen door het uitvoeren van             een negatief antwoord op deze vraag.
spreektaken vloeiend de doeltaal zullen       Opvallend is dat vijf docenten hun
leren spreken, maar het oefenen van           antwoord niet toelichten ondanks dat
gespreksvaardigheid       wordt    wel        het hen wel gevraagd werd. Bovendien
realistischer,     effectiever       en       kon het merendeel van de docenten
communicatiever.                              niet onder woorden brengen wat
                                              Taakgericht Onderwijs inhoudt. Het


                                          2
antwoord van een docente Frans luidt             Verder vinden de docenten het schema
bijvoorbeeld: Soms nuttig.                       overzichtelijk    en      een      handig
                                                 hulpmiddel voor het maken van taken.
Gespreksvaardigheid in de les en                 Een docent Engels aan het woord: Het
spreekoefeningen                                 is net een soort ’checklist’ die je kunt
Alle docenten die mee hebben gedaan              gebruiken om ervoor te zorgen dat je
aan       ons      onderzoek        vinden       bij het maken van een taak goed
gespreksvaardigheid de belangrijkste             nadenkt en niets vergeet. Docenten
vaardigheid voor leerlingen in het               vinden over het algemeen niet dat het
vreemde      taalonderwijs.    Daarnaast         schema veel nieuwe lesideeën geeft.
vinden ze dat de leerlingen zich                 Dit was ook niet onze opzet. Ons doel
uiteindelijk in het buitenland moeten            was juist het geven van een scala aan
kunnen redden in de doeltaal. Ook is             mogelijkheden voor spreektaken. Een
de meerderheid het er over eens dat              docente Spaans vat dit mooi samen:
het       belangrijkste      bij       een       Het is een goed overzicht van allerlei
spreekoefening het overbrengen van               mogelijkheden, die ik zo in mijn les
de boodschap is.                                 kan gebruiken. Het maakt het veel
Echter,    docenten     verschillen    van       makkelijker om een serie lessen
mening      over    het   oefenen      van       spreekvaardigheid te doen. Belangrijk
gespreksvaardigheid.      Ongeveer      de       is dat docenten aangeven dat ze zowel
helft   maakt     geen     gebruik     van       dankzij het stappenplan als het schema
authentiek      materiaal.     Bovendien         meer inzicht hebben gekregen in het
hebben        docenten      verschillende        maken van taken en waaraan een
opvattingen over het uitvoeren van               goede spreektaak moet voldoen.
spreekoefeningen. Het merendeel van              Docenten       hebben        ook      hun
de docenten vindt het belangrijk dat             kritiekpunten        en        suggesties
leerlingen inspraak hebben op het                geformuleerd. Eén docente Frans
verloop van de dialoog en dat ze vrij            schreef over het schema: Ik denk dat
zijn hun eigen taalmiddelen te kiezen.           het voor de bovenbouw bruikbaarder
Verder geven docenten aan (op één                is. In de onderbouw ben je toch meer
docent na) dat leerlingen sleutelzinnen          bezig met de basis. Je hebt dan nog
uit de methode moeten leren, de                  echt de structuur van het boek nodig.
zogenaamde ‘chuncks’.                            Een andere docente Frans gaf aan dat
                                                 ze het in de praktijk niet zal gebruiken:
Stappenplan & schema                             Goed bedoeld en leuk bedacht, maar ik
De mening van docenten over het                  denk dat je het in de praktijk niet gaat
stappenplan is positief. Docenten                gebruiken. Tenslotte werd de suggestie
geven aan dat ze het stappenplan                 gedaan om een kolom voor de
moeiteloos konden doorlopen en dat de            tijdsduur in het schema te verwerken
vragen     duidelijk   waren.     Het            en werd er gevraagd naar een
stappenplan is vooral nuttig voor                stappenplan voor de leerling. Vooral
docenten die voor de eerste keer met             het laatste punt spreekt ons erg aan en
het   schema    werken.   Bijna   alle           zou een goede aanvulling kunnen zijn
docenten geven namelijk aan dat ze               op ons schema.
het stappenplan in de toekomst niet
meer nodig hebben, omdat het schema              Spreektaken in de les en evaluatie
voldoende is.                                    Het laatste onderdeel in onze enquête
                                                 ging over de toepassing van de
 Het is net een soort ’checklist’                (zelfgemaakte) spreektaken in de les
                                                 en in welke mate zij betere oefening
                                                 bieden          dan          standaard
                                                 dialoogoefeningen. Wij hebben kunnen


                                             3
vaststellen, dat er geen eenduidige             Taakgericht Onderwijs, bleek dat
reden aan te wijzen is, waarom                  docenten dit niet goed onder woorden
docenten wel of niet een taak zouden            konden brengen. Dit is ook te wijten
willen uitvoeren.                               aan de vraagstelling, die helaas niet
Vrijwel alle docenten zijn het er echter        eenduidig was. Het was beter geweest
over eens dat spreektaken een leuke,            om naar de definitie van Taakgericht
realistische      manier      zijn    om        Onderwijs te vragen. Ideaal gezien,
gespreksvaardigheid te oefenen: de              zouden wij alle docenten op hetzelfde
leerlingen    leren   naar    elkaar   te       moment hebben moeten instrueren,
luisteren, omdat de gesprekpartners             zodat ook het belang van Taakgericht
afhankelijk     van    elkaar     worden.       Onderwijs     duidelijk    werd.    Wij
Opmerkelijk is, dat er 2 (van de 22)            vermoeden dat docenten nu het belang
docenten zijn die spreektaken niet              van het invoeren van spreektaken
realistischer     vinden       dan     de       (nog) niet (volledig) inzien. Slechts 2
spreekoefeningen uit de methode (!).            docenten houden zich niet aan de
Gelukkig geeft de meerderheid aan,              methode en maken wel al gebruik van
spreektaken      wel   realistischer   te       spreektaken. Naar onze mening is dit
vinden. Toch blijkt ook uit de enquête,         nog veel te weinig.
dat docenten nog steeds in ruime mate
gebruik blijven maken van de dialogen           We hebben gezien dat docenten over
uit de methode. Hoewel de docenten              het algemeen spreektaken realistischer
aangeven, dat leerlingen hun eigen              vinden dan de spreekoefeningen uit de
gemaakte zinnen of zelfgemaakte                 methode. Desondanks blijven docenten
woordenlijsten eenvoudiger leren dan            nog steeds in ruime mate gebruik
kant-en-klare dialogen uit de methode,          maken van de dialogen uit de
blijkt uit de vragenlijst ook dat de            methode. Hun ideeën komen dus niet
docenten hun leerlingen wel de                  overeen met hun werkwijze. Dit doet
standaarddialogen/-zinnen laten leren.          ons afvragen of docenten kritisch
                                                genoeg zijn op het materiaal dat ze
Conclusie en discussie                          aanbieden en de manier waarop ze dit
De vraag die we wilden beantwoorden             aanbieden. Helaas kunnen we hier niet
was in hoeverre ons schema docenten             nader op ingaan, omdat ons onderzoek
helpt een goede, communicatieve                 daar niet op gericht is.
spreektaak te ontwikkelen? Wanneer
we de reacties bekijken, kunnen we              Wat hoop geeft, is dat de docenten het
concluderen, dat we in onze opzet, een          schema positief waarderen en het een
handig hulpmiddel te creëren, geslaagd          handig en overzichtelijk hulpmiddel
zijn. De reacties van de docenten               vinden, dat ideeën geeft.
wijzen uit dat ze positief tegenover het        Of docenten echter ook het belang
schema staan. Een aantal docenten               inzien van het daadwerkelijk gebruiken
Frans en Engels schreven dat ze het             van het hulpmiddel en of ze daarmee
schema zeker gaan gebruiken!                    regelmatig spreektaken in de lessen
                                                gaan inzetten is nog de vraag. Hier zou
Toch moeten er wat kanttekeningen               verder onderzoek naar gedaan kunnen
gemaakt worden. Bij het aanbieden               worden. Ten slotte zou het interessant
van ons schema en stappenplan zijn              zijn om de taken die de docenten
wij er bijvoorbeeld van uitgegaan, dat          ontworpen hebben nader te bekijken
de bijgevoegde handleiding genoeg zou           en uit te proberen in de klas.
zijn om docenten te informeren over
de visie van het Taakgericht Onderwijs.
Wanneer wij echter terugvroegen naar            Auteurs: Joanne Ekeris,
de gedachten van de docenten over               Karen García en Suzan van de Rijt.


                                            4
Literatuur


     Bolte, H. (2005). Aus dem Paradigma tanzen. Dialogisches Sprechen in der
      Fremd-/Zweitsprache als Orchester von Stimmen. In: OBST 69, 11-44.
      Duisburg: OBST-Redaktion.

     Nassaji, H. en M. Swain. (2000). A Vygotskian perspective on corrective
      feedback in L2: The effect of random versus negotiated help on the
      learning of English articles. In: Language Awareness 9.1, 34-52.

     Westhoff, G.J. (2002b). Een "schijf van        vijf"   voor   het   vreemde-
      talenonderwijs. Bedrijvige talen (26), 9-15.

     Willis, J. (1996). A Framework for Task-Based Learning. Essex: Pearson
      Education Limited.




                                      5
       Bijlage: schema
                                      Hoe maak ik een taak?

Thema         Situatie             *Pretaak       (authentieke)      *Taak                       *Posttaak
                                   (taal)         hulpmiddelen
                                   hulpmiddelen

Vakantie         Hotel            Methode           Internet       Rollenspel                     Evalueren op
                 Camping          (chunks)          Email           Toerist/ hotelpers.           inhoud
                 VVV                                Brochures       Toerist/ campingpers
                 De weg           Woordenboek       Folders         Toerist/ VVVpers.            Evalueren op
                  vragen                             Reclame         Toerist/inwoner               vorm
                 Openbaar         Zelfgemaakte      Advertenties    Toerist/tram,trein,bus,
                  vervoer          woordenlijst      Krant              metro, taxi personeel      Combinatie
                 Pech                               Tv              Toerist/ ANWB                 van beide
                  onderweg                           Radio
                 Eigen vakantie                     Muziek         Eigen ervaring
                 Het weer                           Film            Vertellen over elkaar
                                                     Theater            vakantie
                                                     Tekst/boek      De weg uitleggen naar
                                                     Literatuur         school
                                                     Poëzie
                                                                     Beschrijving
                                                                      Camping/hotel
                                                                         beschrijven
                                                                      (Ideale) vakantie
                                                                         beschrijven
                                                                      Het weer beschrijven

Voorstellen      Jezelf           Methode           Internet       Rollenspel                     Evalueren op
                  voorstellen      (chunks)          Email           Toerist/inwoner               inhoud
                 Familie                            Brochures       Werknemer/baas
                  Voorstellen      Woordenboek       Folders                                       Evalueren op
                 Huis                               Reclame        Eigen ervaring                  vorm
                 Woonplaats       Zelfgemaakte      Advertenties    Hobby’s presenteren
                 Stamboom         woordenlijst      Krant              aan andere lln             Combinatie
                  maken,                             Tv                                             van beide
                  uitleggen                          Radio          Beschrijving
                 Hobby’s                            Muziek          Woning/woonplaats
                  presenteren,                       Film               beschrijven
                  beschrijven                        Theater         Familie beschrijven
                 CV opstellen                       Tekst/boek      Hobby’s beschrijven
                 Sollicitatie                       Literatuur
                                                     Poëzie

Werk             CV opstellen     Methode           Internet       Rollenspel                     Evalueren op
                 Sollicitatie     (chunks)          Email           Toerist/inwoner               inhoud
                 Beroepen                           Brochures       Werknemer/baas
                 Vakantie-,       Woordenboek       Folders                                       Evalueren op
                  bijbaantje                         Reclame        Eigen ervaring                  vorm
                 Zakgeld          Zelfgemaakte      Advertenties    Vakantie-, bijbaantje
                 Loon             woordenlijst      Krant              vertellen                  Combinatie
                                                     Tv              Loon/zakgeld                  van beide
                                                     Radio              vergelijken
                                                     Muziek          Wat wil je later



                                                        6
                                                      Film               worden?
                                                      Theater           Beroep van je ouders
                                                      Tekst/boek
                                                      Literatuur     Beschrijving
                                                      Poëzie          Ideale beroep
                                                                          beschrijven
                                                                       Baantje beschrijven

Winkelen        Uitverkoop         Methode        Dezelfde           Rollenspel                    Evalueren op
                Inkopen doen       (chunks)       hulpmiddelen als                                  inhoud
                 voor kerst, sint                  de andere          Eigen ervaring
                Verlanglijstje     Woordenboek    thema’s                                          Evalueren op
                Prijzen/                                             Beschrijving                   vorm
                 afrekenen          Zelfgemaakte
                Winkels            woordenlijst                                                    Combinatie
                Op de markt                                                                         van beide
                Advies/hulp
                 vragen

Eten            Bijzondere         Methode        Dezelfde           Rollenspel                    Evalueren op
                 (lokale)           (chunks)       hulpmiddelen als                                  inhoud
                 recepten                          de andere          Eigen ervaring
                Lievelingseten     Woordenboek    thema’s                                          Evalueren op
                Wat lus je                                           Beschrijving                   vorm
                 wel/niet?          Zelfgemaakte
                Dieet, lijnen      woordenlijst                                                    Combinatie
                Kookboek,                                                                           van beide
                 kookprogram.
                Keukengerei
                Restaurant
                Bar/ Café

Gezondheid      Naar de dokter     Methode        Dezelfde           Rollenspel                    Evalueren op
                Naar het           (chunks)       hulpmiddelen als                                  inhoud
                 ziekenhuis                        de andere          Eigen ervaring
                112 bellen         Woordenboek    thema’s                                          Evalueren op
                Eerste hulp                                          Beschrijving                   vorm
                 bieden             Zelfgemaakte
                Lichaamsdelen      woordenlijst                                                    Combinatie
                                                                                                     van beide
Politie         Aangifte doen      Methode        Dezelfde           Rollenspel                    Evalueren op
                Hulp vragen        (chunks)       hulpmiddelen als                                  inhoud
                Weg vragen                        de andere          Eigen ervaring
                                    Woordenboek    thema’s                                          Evalueren op
                                                                      Beschrijving                   vorm
                                    Zelfgemaakte
                                    woordenlijst                                                    Combinatie
                                                                                                     van beide
Liefde          Liefdesgedicht     Methode        Dezelfde           Rollenspel                    Evalueren op
                 voordragen,        (chunks)       hulpmiddelen als                                  inhoud
                 maken                             de andere          Eigen ervaring
                Valentijnsdag      Woordenboek    thema’s                                          Evalueren op
                Datingsites                                          Beschrijving                   vorm
                Speeddaten         Zelfgemaakte
                Ideale             woordenlijst                                                    Combinatie
                 man/vrouw                                                                           van beide
                Liefde op het
                 eerste gezicht.
                Trouwen



                                                         7
Sport        Eigen sport     Methode        Dezelfde           Rollenspel          Evalueren op
             Sport           (chunks)       hulpmiddelen als                        inhoud
              presenteren                    de andere          Eigen ervaring
             Spelregels      Woordenboek    thema’s                                Evalueren op
             Topsport                                          Beschrijving         vorm
             Topsporters     Zelfgemaakte
             Volkslied       woordenlijst                                          Combinatie
             Sportjournaal                                                          van beide

School       Vakkenpakket    Methode        Dezelfde           Rollenspel          Evalueren op
             Leraren         (chunks)       hulpmiddelen als                        inhoud
             Rooster                        de andere          Eigen ervaring
             Examen          Woordenboek    thema’s                                Evalueren op
             Klasgenoten                                       Beschrijving         vorm
                              Zelfgemaakte
                              woordenlijst                                          Combinatie
                                                                                     van beide
Cultuur      Nationale       Methode        Dezelfde           Rollenspel          Evalueren op
              feestdagen      (chunks)       hulpmiddelen als                        inhoud
             Tradities en                   de andere          Eigen ervaring
              gewoontes       Woordenboek    thema’s                                Evalueren op
             Volklied                                          Beschrijving         vorm
             Vlag            Zelfgemaakte
             Belangrijke     woordenlijst                                          Combinatie
              steden                                                                 van beide
             Muziek
             Film
             Staatshoofd
             Typisch…




                                                   8

								
To top