_______________________________ 1 Operation Research Method in by hcj

VIEWS: 44 PAGES: 32

									บทที่ 8 การควบคุมสิ นค้ าคงคลัง



         ภาคการศึกษา 1/2552
                         ั ุ
      อ.นัทธปราชญ์ นันทิวฒน์ กล
ประเด็นบทที่ 8
 - ปัญหาคลังสิ นค้า
 - ความสาคัญของคลังสิ นค้า
 - ประเภทของคลังสิ นค้า
 - ปั จจัยที่มีผลต่อปั ญหาคลังสิ นค้า
 - ลักษณะของการจัดการคลังสิ นค้า
 - เทคนิ คการแก้ปัญหาคลังสิ นค้า
 คลังสิ นค้า (warehouse) หมายถึง พื้นที่ภายในอาคารถาวรหรื อชัวคราวซึ่งมี
                                                               ่
  การออกแบบในการจัดเก็บรักษาปัจจัยการผลิตและสิ นค้าต่างๆ ทั้งนี้จะมี
                                                                    ั
  การจัดแบ่งพื้นที่ออกเป็ นสัดส่ วนอย่างเป็ นระบบเพื่อตอบสนองต่อใช้พสดุ
  ภายในได้อย่างมีประสิ ทธิภาพสูงสุ ด
 กิจกรรมคลังสิ นค้า(warehousing) หมายถึง การปฏิบติที่เกี่ยวข้องกับการรับ
                                                       ั
  การเก็บรักษา และการจ่ายปัจจัยการผลิตและสิ นค้าต่างๆ
 การเก็บรักษา(Storage) หมายถึง การเก็บเอาไว้หรื อการจัดวางทรัพย์สินใน
  คลังสิ นค้า
 การจัดเก็บ(Storing) หมายถึง การจัดวางพัสดุอย่างเป็ นระเบียบแบบแผนใน
  การเก็บรักษา
ประเภทของคลังสิ นค้า
   คลังสิ นค้าสาเร็ จรู ป



   คลังสิ นค้ากึ่งสาเร็ จรู ปหรื อปัจจัยการผลิต
     To           Tier 2       Tier 1     Focal           Tier 1      Tier 2          To end
  original    suppliers    suppliers       firm         customers   customers       customers
  suppliers

                                        Product Flow

              1                                                                            To
                                                                                1
                                                                                           end
 To                        1                                 1
              2                                                                           cust
origi                                                                           n
                                                                                          omer
 nal
                                                                                            s
suppl         n
                                                                                1
 ier
                           2                                 2
              1
                                                                                n

              n            n                                 n                  1




                                         คลังสิ นค้ า
     Stages                   Interface                         Cycles


      ้
     ผูบริ โภค          Customer/retailer
                                                           Customer order cycle


      ้
     ผูค้าปลีก
                      Retailer/wholesaler                  Retailer order cycle


       ้
      ผูค้าส่ง
                     Wholesaler/manufacturer               Wholesaler order cycle



       ้
      ผูผลิ ต
                     manufacturer /tier 1 supplier         manufacturer order cycle
  ซัพพลายเออร์ 1

                      tier 1 supplier / tier 2 supplier      tier 1 supplier order cycle

  ซัพพลายเออร์ 2


                     tier 2 supplier / original supplier     tier 2 supplier order cycle
ซัพพลายเออร์ต้นทาง
              ั
โครงสร้างบริ ษท
                                              คณะกรรมการบริหาร

                              ั                ู
                         บริ ษท ไทยเพรซิ เดนท์ฟดส์ จากัด (มหาชน) มาม่า

                                                               ั
                                                         นายพิพฒ พะเนียงเวทย์            นายสุ ชัย รัตนเจียเจริญ
                                                         กรรมการผู้อานวยการ             กรรมการรองผู้อานวยการ


นางรวงทอง ธนรังสี กล
                   ุ         นางสาวประพิณ ลาวัณย์ประ     นางสุ มลรัตน์ กมลโชติ           นางสาวชู ใจ อักษรสมัย
                                      เสริฐ์
ผู้จัดการฝ่ ายบัญชีและ           ผู้จัดการฝ่ ายจัดซื้อ   ผู้จัดการฝ่ ายวิจัยพัฒนา              ผู้ช่วยผู้จัดการ
        การเงิน                                             และประกันคุณภาพ               ฝ่ ายบริหารและธุรกิาร


คุณพจน์ พะเนียงเวทย์           นายเพชร พะเนียงเวทย์      นายพันธ์ พะเนียงเวทย์                                   ิ
                                                                                        นายวสั นต์ บุญสั มพันธ์ กจ
  รองผู้จัดการฝ่ าย              ผู้ช่วยผู้จัดการฝ่ าย     ผู้ช่วยผู้จัดการฝ่ าย    ผู้ช่วยผู้จัดการฝ่ าย
    สารสนเทศ                         พัฒนาธุรกิจ           ทรัพย์ยากรมนุษย์         การเงิน
ความสาคัญของการคลังสิ นค้า
   ภายในองค์กร
     สนับสนุนตลาดและการจาหน่ายสิ นค้า
     สนับสนุนการผลิต
     ลดต้นทุนการจัดการสิ นค้าและปั จจัยการผลิต

   ภายนอกองค์กร
        ้
     ผูบริ โภค
     Supplier
     Customer

   สาคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ
     การประหยัดต่อขนาด
     ประสิ ทธิภาพของปั จจัย
การควบคุมสิ นค้ าคงคลัง (Inventory control)
   การจัดการอย่างเป็ นระบบในเรื่ องเกี่ยวกับการได้มา มีไว้และจ่ายไปของ
    สิ นค้า เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของกิจการในปัจจุบนและ  ั
    อนาคตได้
   การได้มาของสิ นค้า
        สิ นค้าที่ได้มาจากการซื้ อ
        สิ นค้าที่ได้มาจากการผลิตของกิจการ
     การจ่ายสิ นค้าไป
        ตอบสนองต่อภายในองค์กร
        ตอบสนองต่อภายนอกองค์กร
ระบบการควบคุมสิ นค้า
   วัตถุประสงค์การควบคุมสิ นค้า
     จานวนการสั่งซื้ อแต่ละครั้งหรื อแต่ละคราว
     ระยะเวลาการสั่งซื้ อแต่ละครั้ง
   ระบบการควบคุมมี 3 ระบบใหญ่
     ระบบจากัดจานวน (fixed order size)
     ระบบการจากัดเวลา (fixed order period)
     ระบบผสม (fixed system)
ระบบจากัดจานวน (fixed order size)
   การสังซื้อสิ นค้าแต่ละครั้งได้กาหนดจานวนที่จะสังซื้อไว้ในจานวนคงที่
          ่                                         ่
                                       ั่                             ่ ั
    เท่ากันหมดทุกครั้ง แต่ระยะเวลาที่สงซื้อแต่ละครั้งไม่แน่นอน ขึ้นอยูกบ
    ความต้องการสิ นค้าในแต่ละช่วงเวลา
         inventory
                                Lead Time = ช่วงเวลาล่วงหน้ า
                                                                           ่
                                                                จานวนการสังซื้อ
            Q
                                                                (Order Quantity)



            R                                                               ่
                                                                ระดับที่จะสังซื้อ
                                                                (Reorder Point)
            0               L        T                           time
inventory
                Lead Time = ช่วงเวลาล่วงหน้ า

                                                           ่
                                                จานวนการสังซื้อ
   Q                                            (Order Quantity)



                                                               ่
                                                   ระดับที่จะสังซื้อ
   R                                               (Reorder Point)

                                                   สินค้าสารอง
   S
                                                   (safety stock)

    0                                                     time
            L        T
 จานวนสิ นค้าคงคลังทั้งหมด = Q หน่วย
 จานวนสิ นค้าสารองขาดมือ = S หน่วย
 จานวนการสังซื้ อสิ นค้าในแต่ละครั้ง = Q - S หน่วย
              ่
 จานวนสิ นค้าสัญญาณเตือนการสังซื้ อ = R - S หน่วย
                                 ่
 จานวนสิ นค้าที่จะถูกนาออกใช้หรื อขายก่อน = Q - R หน่ วย
ระบบการจากัดเวลา (fixed order period)
   เป็ นการควบคุมสิ นค้าโดยใช้ระยะเวลาเป็ นขอบเขตในการกาหนดการสิ่ งซื้อ
    ซึ่งจะกาหนดเวลาไว้ตายตัว แต่จานวนการสั่งซื้อแต่ละครั้งอาจไม่แน่นอน
                   ่ ั
    ทั้งนี้ข้ ึนอยูกบความต้องการสิ นค้า
ระบบผสม (fixed system)
   เป็ นการนาหลักการควบคุมสิ นค้าคงคลัง โดยใช้จานวนและระยะเวลาเป็ น
    เกณฑ์กาหนดการสังซื้อสิ นค้าในแต่ละครั้ง ซึ่งสามารถจาแนกได้เป็ น 2
                     ่
    ลักษณะคือ
     การยึดหลักระบบจากัดจานวนเป็ นหลัก   ดังนั้นระยะเวลาซื้ อจะไม่แน่นอน
     การยึดหลักระบบจากัดเวลาเป็ นหลัก ดังนั้นจานวนการสั่งซื้ อจะไม่แน่นอน
จานวนการสังซื้ อที่ประหยัด (economic ordering quantity :
          ่
EOQ)
                                            ้
    หลักการ การแสวงหาการสั่งซื้อสิ นค้าที่มีตนทุนต่าที่สุด
      ต้นทุนการสั่งซื้ อ (ordering cost) หรื อ ต้นทุนการได้มา (acquisition cost)
      ต้นทุนการครอบครองสิ นค้า (carrying cost)
      ต้นทุนสิ นค้า (factor product cost)
   การหาผลเฉลย
      วิธีเส้นกราฟ
      วิธีตาราง
      วิธีทางคณิ ตศาสตร์
ต้นทุนการสังซื้ อ (ordering cost) หรื อต้นทุนการได้มา
            ่
(Acquisition Cost) : OR
   หมายถึง ค่าใช้จ่ายต่างๆ ที่จะทาให้ได้สินค้าและบริ การจากผูผลิต(product)หรื อ
                                                                 ้
                        ้
    ปัจจัยการผลิตจากผูขายปัจจัยการผลิต (supplier) อาทิ ค่าขนส่ ง ค่าจ้างแรงงาน
    พนักงานจัดซื้ อ ค่าเอกสาร ค่าติดต่อสื่ อสาร ค่าขนส่ งสิ นค้า



                              OR  f (Q)  ()
                              Q  OR 
                              Q  OR 
ต้นทุนการครอบครองสิ นค้า (Carrying Cost : CC)
   หมายถึง ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการเก็บรักษาสิ นค้า ตลอดจนถึงค่าเสื่ อมราคาของ
    สิ นค้าด้วย อาทิ ค่าสาธารณูปโภค ค่าความเสี ยหายของคลังสิ นค้า ค่าพื้นที่ในการ
    วางสิ นค้า ค่าเสื่ อมราคาสิ นค้า

            CC  f (Q )  ( )
            Q  CC 
            Q  CC 
ต้นทุนสิ นค้า (factor product cost : FC )
   หมายถึง มูลค่าของปั จจัยการผลิตที่สั่งซื้ อมาทั้งหมด




                             FC  f (Q )  ( )
                             Q  FC 
                             Q  FC 
ต้นทุนทั้งหมด(Total Cost : TC)
   หมายถึง ค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่เกิดขึ้นในการสั่งซื้ อสิ นค้าตลอดจนถึงค่าใช้จ่ายในการ
    เก็บรักษาภายในคลังสิ นค้า




                            TC  f (Q)
                            TC  OR  CC  FC
จานวนการสังซื้อ(Order Quantity : OQ
          ่
   จานวนของสิ นค้าที่สั่งซื้ อทั้งหมดในหนึ่ งครั้ง ซึ่ งจะขึ้นกับความต้องการสิ นค้า
    (Demand) ในช่วงระยะเวลาหนึ่ งปี

                                   D
                              OQ 
                                   n

                  n คือ จานวนครั้งของการสั่ งซื้อที่ต้องการ
ต้ นทุน
                ต้ นทุนทั้งหมด (TC)




                    ต้ นทุนการครอบครอง (CC)




                      ต้ นทุนการสั่ งซื้อ (OR)
0
          Q (EOQ)              จานวนการสั่ งซื้อ
ต้นทุนการครอบครองสิ นค้า (Carrying Cost : CC)
  ถ้ า        D
         OQ 
              n
        ้
  จะได้ตนทุนการครอบครองสิ นค้า
                (OQ) x(CCh )
          TCC 
                     R

                    ่
         R = ระดับทีจะสั่ งซื้อสิ นค้ า(Record Point)
ต้นทุนการสังซื้อ (ordering cost)
           ่

                  OR h * n
            TOR 
                   OQ
ดังนั้น การควบคุมคลังสิ นค้าที่มีประสิ ทธิภาพ
                                                 ้
    การควบคุมคลังสิ นค้าที่มีประสิ ทธิภาพจะต้องมีตนทุนคลังสิ นค้าต่าที่สุด (TC min)
                             ณ TC(min) จะได้
            ต้ นทุนการครอบครอง เท่ ากับ ต้ นทุนการสั่ งซื้อสิ นค้ า
                        TCC  TOR
                        OQxCCh ORx(n)
                              
                          R       OQ
                             ORx(n) x( R)
                        OQ 
                          2

                               CCh
                                  ORx(n) x( R )
                        OQ 
                                    CCh
จำนวนกำรสั่งซื้อ                      50      100      200 หน่วย


            ่
จำนวนครั้งทีสั่งซื้อ                  24       12        6 ครั้ง


จำนวนสินค้ำคงคลัง                     25       50       10 หน่วย


ต้นทุนกำรสั่งซื้อต่อครั้ง          2,400     1,200     600 บำท


ต้นทุนในกำรครอบครองต่อครั้ง          150      300      600 บำท


ต้นทุนของสินค้ำคงคลังต่อครั้ง       2,550    1,500    1,200 บำท
                                12,000.00   12,000   12,000
                                14,550.00   13,500   13,200
วิธีการทางคณิ ตศาสตร์
   เป้ าหมาย Min Cost

     TC  OR  FC  CC
     TC  f (Q)  h(Q)  g (Q)


                         dTC d OR d FC d CC
      frist order                        0
                          dQ   dQ   dQ   dQ
                          d 2TC d 2 OR d 2 FC d 2 CC
      sec ond order           2
                                    2
                                           2
                                              
                           dQ     dQ     dQ     dQ 2
ตัวอย่าง
        ั                                   ั
    บริ ษทประมาณการยอดขายสิ นค้า X ของบริ ษททั้งปี เท่ากับ 100,000 ชิ้น
                    ั
    อยากทราบว่าบริ ษทจะต้องจัดการคลังสิ นค้าอย่างไรในระยะเวลาหนึ่งปี จึง
    จะมีประสิ ทธิภาพสูงสุ ด โดยพบว่า
     ต้นทุนการสั่งซื้ อคิดเป็ นร้อยละ   0.5 ของราคาปั จจัยการผลิต
                                                                       ้
     คลังสิ นค้าสามารถเก็บสิ นค้าได้เต็มที่ 50,000 ชิ้นต่อเดือน โดยมีตนทุนต่อชิ้น
      เท่ากับร้อยละ 0.5 ของราคาปั จจัยการผลิต
                                                          ั
     Supplier สามารถตอบสนองปั จจัยการผลิตไม่ได้ทนที จึงต้องสารองปั จจัยการผลิต
      ไว้ร้อยละ 25 ของสิ นค้าที่สั่งซื้ อมา
     ราคาปั จจัยการผลิต X เท่ากับ 100 บาทต่อชิ้น
การบ้าน
   ถ้ากาหนดให้

                   OR  250  2Qa  Qb2
                                2


                   FC  100  Qa Qb  Q  2Q       2
                                                   a
                                                             2
                                                             b

                   CC  50  Qa  2Qb2
                              2



                                              ้
    จงหาว่าจะสั่งซื้ อสิ นค้าอย่างไรจึงจะมีตนทุนคลังสิ นค้าต่าสุ ด โดยหาว่า CC , OR
    และ FC เท่ากับเท่าไร
                                                  ้
    ถ้าไม่มีการสั่งสิ นค้าเข้าคลังสิ นค้าเลยจะมีตนทุนเท่ากับ
   คลังสิ นค้านี้ บรรจุสินค้าได้เต็มที่เท่ากับเท่าไร

								
To top