Get documents about "Eikozanoidler ve Diger Otakoidler
Shared by: KHm9im6
-
Stats
- views:
- 212
- posted:
- 6/27/2012
- language:
- pages:
- 31
Document Sample
Eikozanoidler ve
Diğer Otakoidler
Prof. Dr. Hakan KARADAĞ
Ders Planı
• Siklooksijenaz Ürünleri
– Prostaglandinler
– Prostasiklin (PG I2)
– Tromboksan A2
– İlaç Olarak Kullanılan Prostaglandinler
Dinoproston, Dinoprost, Karboprost, Gemeprost, Alprostadil,
Mizoprostol, Rioprostil, Enprostil, Arboprostil, Latanoprost,
Travoprost, Bimatoprost, İloprost
• Lipoksijenaz Ürünleri
• Sitokrom P450 Ürünleri
• Nitrik Oksid
• Trombosit Aktive-Edici Faktör (PAF)
Oleik Asit (18:1n) Eikozatrienoik asit (20:3n) 1 serisi
(Zeytinyağı)
Linoleik asit (18:2n) Araşidonik asit (20:4n) 2 serisi
(Bitkisel yağlar) (Eikozatetraenoik asit)
(Et)
Linolenik asit (18:3n) Eikozapentaenoik asit (EPA) (20:5n) 3 serisi
(Bitkisel yağlar) (soğuk denizlerde yaşayan balıklar)
18
COOH
Oleik asit
COOH
18
Linoleik asit
18 COOH
Linolenik asit
COOH
20
COOH
20
Araşidonik asit
Membran Fosfolipidleri
Fosfolipaz A2
ARAŞİDONİK ASİT
Siklooksijenaz
Sitokrom P450
5 Lipoksijenaz
Sitokrom P450 Ürünleri 12 Lipoksijenaz Prostaglandinler
15 Lipoksijenaz
Lökotrienler ve Diğer
Lipoksijenaz Ürünleri
Fosfolipaz A1
Fosfolipaz B
O
O H2 C O C R1
R2 C O CH O Fosfolipaz D
H2 C O P O R3
O
Fosfolipaz A2
Fosfolipaz C
COOH
20
Araşidonik asit
O
COOH
O COOH
OOH
PGG2
O
O
COOH COOH
O
O O
OH OH
OH OH
TxA2 PGH2 PGI2
OH OH
O
COOH COOH
COOH
OH PGF2a O OH
OH OH PGE2 OH PGD2
Prostanoidler
• Prostaglandinler
• Prostasiklinler
• Tromboksanlar
FOSFOLİPİDLER
Araşidonik Asit
Siklooksijenaz (COX)
COX1
PGG2 COX2
Tromboksan sentaz Prostasiklin sentaz
TxA2 PGH2 PGI2
non non
Endoperoksit Endoperoksit
Endoperoksit
enzimatik enzimatik
E izomeraz D izomeraz
redüktaz
TxB2 6-keto PGF1a
9-hidroksiprostaglandin
dehidrojenaz
PGE2 PGF2a PGD2 6-keto PGE1
9 ketoredüktaz 9 hidroksiprostaglandin
dehidrojenaz
PGF2a PGE2
COX1
(Konstitütif Form) FOSFOLİPİDLER COX2>COX1
• Damar endoteli Nimesulid
• Mide mukozası Etodolak
• Böbrek Meloksikam
• Kalp
• Trombosit Araşidonik Asit
COX2>>COX1
COX2 Siklooksijenaz (COX) Selekoksib
(İndüklenebilir Form) Rofekoksib
• Makrofajlar COX1
• Diğer inflamatuar hücreler PGG2 COX2
Tromboksan sentaz Prostasiklin sentaz
TxA2 PGH2 PGI2
non non
Endoperoksit Endoperoksit
Endoperoksit
enzimatik enzimatik
E izomeraz D izomeraz
redüktaz
TxB2 6-keto PGF1a
9-hidroksiprostaglandin
dehidrojenaz
PGE2 PGF2a PGD2 6-keto PGE1
9 ketoredüktaz 9 hidroksiprostaglandin
dehidrojenaz
PGF2a PGE2
FOSFOLİPİDLER
NSAİİ
Glukokortikoidler
Araşidonik Asit
Siklooksijenaz (COX)
COX1
PGG2 COX2
Tromboksan sentaz Prostasiklin sentaz
TxA2 PGH2 PGI2
non non
Endoperoksit Endoperoksit
Endoperoksit
enzimatik enzimatik
E izomeraz D izomeraz
redüktaz
TxB2 6-keto PGF1a
9-hidroksiprostaglandin
dehidrojenaz
PGE2 PGF2a PGD2 6-keto PGE1
Dazoksiben
Dazmegral 9 ketoredüktaz 9 hidroksiprostaglandin
dehidrojenaz
PGF2a PGE2
Salıverilme
• Prostanoidler depolanmazlar.
• Sentezlendikleri yerden salıverilirler.
• Sentezlerinin artırılması ya da azaltılması,
salıverilen prostanoid miktarını artırır ya da
azaltır.
Metabolizma PGE ve PGF’ler
• Sentezlendikleri
PGI2 dokularda ya da kan
• Akciğerde metabolize dolaşımı sırasında
edilmez. akciğerler tarafından
• Karaciğer ve böbrek metabolize edilir.
tarafından metabolize
edilir. TxA2
• Ayrıca, plazmada • Metabolizması
enzimatik olmayan bir karmaşıktır.
yıkıma da uğrar. • Enzimatik olmayan
hidrolizle TxB2’ye
dönüşebilir.
Prostaglandinlerin Etkileri
TxA2 PGF2a PGI2 PGE2 PGE1 PGD2
Damar düz kası +++ - - - - - -
Trombosit
adezyon- +++ - - - - ++ - - - - - -
agregasyon
Uterus +++ +++ +++
Mide asit
salgısı
Sitoprotektif
++ ++ ++
etki
Bağırsak tonus
ve motilitesi sulu diyare sulu diyare sulu diyare
Bronşlar konstriksiyon gevşeme gevşeme
Prostaglandinlerin Etkileri (devam)
TxA2 PGF2a PGI2 PGE2 PGE1 PGD2
hipertermi,
göz içi
böbrek kan hiperaljezi,
Diğer sıvısı
akımında diürezis, hipertermi
Etkiler basıncında
artma böbrek kan
azalma
akımında artma
Preparat Dinoprost Epoprostenol Dinoproston Alprostadil
sodyum
Analogları Karboprost İloprost Arboprostil Gemeprost
Latanoprost Sikaprost Enprostil Rioprostil
Travaprost Mizoprostol
Bimatoprost
Unoproston
Alprostadil (PGE1) Ductus arteriosus açıklığının sürdürülmesinde
Epoprostenol sodyum Ekstrakorporeal dolaşım (hemodiyaliz ya da kalp cerrahisi)
(PGI2) sırasında pıhtı oluşmasını ve trombosit kaybını önlemek
için
İloprost Periferik vasküler hastalık
Sikaprost
Latanoprost Açık açılı glokom
Travaprost
Bimatoprost
Unoproston
Mizoprostol Peptik ülserli, NSAİİ kullananlarda antiülser ajan olarak
Rioprostil (H2-antihistaminiklere üstün bulunmamışlardır)
Enprostil
Arboprostil
Dinoproston (PGE2) Aborsiyon, uterus kasıcı
Dinoprost (PGF2a)
Karboprost
Gemeprost
Mizoprostol
CYTOTEC
200 mg, 28 tablet 11,11 YTL
Yan Etkiler
Diyare, karın ağrısı, dispepsi, flatulans, bulantı, kusma, vajinal kanama
Latanoprost
XALACOM
50 mg latanoprost+5 mg timolol, 2,5 ml göz damlası 36,64 YTL
XALATAN
%0,005’lik 2,5 ml göz damlası28,77 YTL
Travoprost
TRAVATAN
40 mg, 2,5 ml göz damlası25,82 YTL
Bimatoprost
LUMİGAN
0,3 mg/mL, göz damlası30,97 YTL
Dinoproston İloprost
PROPESS İLOMEDİN
10 mg, 1 ovül 81,57 YTL 0,20 mg/ml, 1 ampul 349,30 YTL
Prostaglandin Reseptörleri
Agonistler Antagonistler
DP PGD2
EP PGE2
EP1
EP2
EP3
EP4
FP PGF2a
İP PGI2
TP TxA2 İfetroban
PGG2 Ramatroban
PGH2 Daltroban, Sultroban
Tümü 7 transmembranal segmentli, G proteini ile kenetli reseptördür.
Membran Fosfolipidleri
Fosfolipaz A2
ARAŞİDONİK ASİT
Siklooksijenaz
Sitokrom P450
5 Lipoksijenaz
Sitokrom P450 Ürünleri 12 Lipoksijenaz Prostaglandinler
15 Lipoksijenaz
Lökotrienler ve Diğer
Lipoksijenaz Ürünleri
FOSFOLİPİDLER
15-lipoksijenaz Araşidonik Asit 12-lipoksijenaz
15-HPETE 12-HPETE
Zilöton 5-lipoksijenaz
5-HPETE 12-HETE
SRS-A LTA sentaz
LTC4
non-enzimatik LTC sentaz
LTD4 5-HETE LTA4 LTC4
LTE4 g-glutamil
LTA hidrolaz
transpeptidaz
LTB4
Güçlü kemotaktik LTB4 LTD4
dipeptidaz
LTC4, LTD4, LTE4
• Bronkokonstriksiyon LTE4
• Pulmoner kan basıncı artışı g-glutamil
• Vazokonstriksiyon (arteriyel) transpeptidaz
• Kapiler permeabilite artışı LTF4
Lökotrien Reseptörleri
Agonistler Antagonistler
BLT LTB4
CysLT1 LTC4= LTD4 = LTE4 Zafirlukast
Montelukast
Pobilukast
Pranlukast
İbudilast
CysLT2 LTC4 ≥ LTD4>> LTE4
Tümü 7 transmembranal segmentli, G proteini ile kenetli reseptördür.
Zafirlukast Montelukast
ACCOLATE LUXAT
20 mg, 56 tablet 59,03 YTL 10 mg, 28 tablet 53,46 YTL
CARROX NOTTA
10 mg, 56 tablet 25,84 YTL 4 mg, 28 tablet 55,28 YTL
20 mg, 56 tablet 51,41 YTL 5 mg, 28 tablet 55,28 YTL
10 mg, 28 tablet 53,48 YTL
Yan Etkiler ONCEAIR
Gastrointestinal bozukluklar, baş ağrısı, 4 mg, 28 tablet 55,28 YTL
aşırı duyarlılık reaksiyonları, artralji, 5 mg, 28 tablet 55,28 YTL
karaciğer enzimlerinde yükselme, hepatit, 10 mg, 28 tablet 53,46 YTL
trombositopeni SINGULAIR
4 mg, 28 tablet 66,78 YTL
5 mg, 28 tablet 66,78 YTL
10 mg, 28 tablet 66,78 YTL
4 mg, ped 28 saşe 66,78 YTL
ZESPIRA
4 mg, 28 tablet 53,59 YTL
5 mg, 28 tablet 53,59 YTL
10 mg, 28 tablet 53,48 YTL
Yan Etkiler
Gastrointestinal bozukluklar, ağız kuruluğu,
aşırı duyarlılık reaksiyonları, ateş, artralji,
baş ağrısı, uyku bozuklukları
Nitrik Oksid (NO, EDRF)
L-Arjinin Keşif
Furchgott ve Zawadzki 1979
Nitrik Oksit Sentaz (NOS)
NOS İnhibitörleri
L-NAME (NG-nitroarjinin-L-metil ester)
L-NMMA (N-monometil-L-arjinin)
Nitrik Oksit (NO)
eNOS (endotel)
(NOS-3) Kalsiyum ve
kalmoduline
bNOS (beyin) bağımlı
İnhibitörler
Glukokortikoidler
(nNOS), (NOS-1)
TGFb, IL-4, IL-10
iNOS (indüklenebilir) Kalsiyum ve
İndükleyiciler (NOS-2) kalmoduline
Sitokinler Makrofaj
(TNFa, IL-1b, interferon-g) Hepatosit bağımlı değil
Endotoksin
(Lipopolisakkarid)
Etki Mekanizması
NO Salıveren Maddeler
• Solubl guanilat siklaz
Asetilkolin aktivasyonu
Histamin
Serotonin intraselüler sGMP
Vazopresin
Bradikinin
PG I2
VIP Etkileri
P maddesi • Düz kas gevşemesi
CGRP
İnsulin • Trombosit adezyonu ve
Klonidin (a2-uyarı) agregasyonunun inhibisyonu
Katekolaminler (a2-uyarı)
• Antiproliferatif etki
Trombosit Aktive Edici Faktör
(TAF, PAF)
• Membran fosfolipidlerinden üretilir.
• Kimyasal yapı: 1-alkil-2-asetilgliseril-3-fosfokolin
O H2 C O (CH2 )2 R2
H3 C C O CH
H2 C O P Kolin
Etkileri
• Güçlü vazodilatör (hipotansif etki)
• Pulmoner damar yatağında vazokonstriksiyon
• Kapiler ve venüllerin permeabilitesinde artma
(Lewis’in üçlü yanıtı)
• Trombosit agregasyonu
TxA2 üretiminde artma
Trombosit yıkımının artması Üretim
sonucu trombositopeni Trombositler
• Düz kas kasıcı etki Nötrofil ve eozinofil lökositler
gastrointestinal Monositler
bronş Damar endotel hücreleri
uterus Mast hücreleri
• Ülserojen Böbrekte mezangial ve
interstisyel hücreler
En güçlü
Ülserojen PAF
Antiagregan PGI2
Bronkokonstriktör ve kapiler
LTD4
permeabilite artışı yapan
Kemotaktik LTB4
Proinflamatuar ve hiperaljezik PGE2
2007 Eylül TUS
2007 Nisan TUS
