KRL i dei ulike planane by 5GVKxk1

VIEWS: 4 PAGES: 25

									                      KRL i dei ulike planane frå L’97 til KRL-boka 2005
                                                              Eit slags synopse
                                          Sett opp av Roger Lillebø, Liabygda Skule

            KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                                 L'97
     Kompetansemål etter 4. årssteg.                   Hovudmoment for 1.-4. klasse                         Hovudmoment for 1.-4. klasse
                                                                Kristendom
Inga uttrykt hovudmålsetjing for faget –        Mål for småskulesteget, 1.-4. klasse:                Mål for småskulesteget, 1.-4. klasse
berre eit middel for dei fem basisdugleikane.
                                                Kristendommen:                                       Bibelsk forteljingsstoff
                                                Elevane skal få godt kjennskap til                   Elevane skal få godt kjennskap til
                                                hovudinnhaldet og hovudpersonane i nokre             hovudinnhaldet og hovudpersonane i nokre av
                                                sentrale forteljingar i Bibelen. Dei skal også       dei mest sentrale forteljingane i Bibelen, of
                                                kjenne til nokre viktige skikkelsar frå              kjenne til nokre sentrale kunstverk med motiv frå
                                                kristendommen si historie. Elevane skal b,i          dei einskilde forteljingane.
                                                kjende med biletframstellingar knytte til det
                                                bibelske og det kyrkjehistoriske                     Kyrkjehistorisk forteljingsstoff
                                                forteljingsstoffet. Elevane skal bli kjende med      Elevane skal bli kjende med nokre sentrale
                                                høgtider, skikkar, rituale og symbol knytte tilDen   personar og forteljingar frå kristendommen si
                                                norske kyrkja og andre kristne trussamfunn.          historie.

                                                Andre religionar og livssyn.                         Kristne høgtider, religiøse symbol, lokalt
                                                Elevane skal kjenne til hovudinnhald,                kristenliv
                                                hovudpersonar og nokre estetiske uttrykk i           Elevane skal bli kjende med høgtider, skikkar,
                                                andre verdsreligionar og livssynshumanismen.         rituale og symbol knytte til Den norske kyrkja og
                                                Elevan eskal også bli kjende med sentrale            til andre kristne trussamfunn i lokalsamfunnet.
                                                høgtider, rituale/seremoniar og symbol.
                                                                                                     Elevane skal besøkje ei kyrkje i lokalmiljøet og
                                                Etikk og filosofi.                                   vere til stades ved ei gudsteneste. Det bør leggast
                                                Elevane skal verte kjende med nokre                  vekt på bearbeiding og etterarbeid. Jul, påske og
            KRL-boka 2005                                   KRL-boka 2002                                             L'97
                                               grunnleggande etiske prinsipp som skulen og      pinse skal markerast kvart år. Elevane bør lære –
                                               samfunnet byggjer påDei skal også øve opp        helst utanåt – sentrale jule- og påskesalmar.
                                               medvitet om eige og andre sitt verd, og om
                                               skilnaden mellom eigne og andre sine ønskje og   Andre religionar og livssyn
                                               behov, og lære å samtale om slike spørsmål.      Elevane skal bli kjende med sentrale forteljingar
                                                                                                frå dei viktigaste religionane og
                                                                                                livssynshumanismen, og få kjennskap til nokre
                                                                                                av deira høgtider, rituale, skikkar og livsmønster.

                                                                                                Elevane bør møte representantar frå dei ulike
                                                                                                trus- og livssynssamfunn i l9okalmiljøet, og vere
                                                                                                til stades ved ei religiøs samling. Det bør leggast
                                                                                                vekt på bearbeiding og etterarbeid.

                                                                                                Oppøving av moralsk medvit. Eg og dei andre
                                                                                                elevane skal opparbeide medvit om skilnaden
                                                                                                mellom mitt og ditt, og mellom eigne og andre
                                                                                                sine ønskje og behov.
Mål for opplæringa er at elevane skal kunne    I opplæringa skal elevane bli kjende med         I opplæringa skal elevane bli kjende med
Forteljingar frå Bibelen                          Forteljingar frå GT:                          Bibelsk forteljingsstoff
Fortelje om sentrale tekstar frå 1. og 2. Mosebok     Skaping                                  1. klasse:
i GT.                                                 Syndefall                                     Skapinga
                                                      Kain og Abel                             2. klasse:
                                                      Noahs ark                                     Edens hage
                                                      tårnet i Babel                                Adam og Eva
                                                      Abraham, Sara og Isak                         Kain og Abel
                                                      Josef                                         Noas ark
                                                      Moses og dei 10 boda (lære boda)              Tårnet i Babel
                                                                                                     Abraham og Sara.
                                                                                                3. klasse:
                                                                                                     Jakob lurer til seg førstefødselsretten
              KRL-boka 2005                                   KRL-boka 2002                            L'97
                                                                                        Jakobs draum
                                                                                        Jakob, Lea og Rakel
                                                                                        Moses i sivet
                                                                                        Moses og dei 10 boda (bør lærast utanåt)
                                                                                   4. klasse:
                                                                                        Daniel i løvehøla
                                                                                        Jonas i kvalfiskens buk
                                                                                        Bileams esel
                                                                                        Ruth og Boas
                                                                                        Eli og Samuel
                                                                                        Enkja i Sarepta
                                                                                        David og Saul.
Fortelje om innhaldet i sentrale tekstar frå       Forteljingar om Jesus frå NT:   1. klasse:
evangelia si framstilling av Jesu liv og virke i       Jesu fødsel                     Jesu fødsel
NT                                                     Jesus som barn i templet        Jesus som barn i templet
                                                       Jesus velsignar borna      Jesus velsignar småborna.
                                                       Jesus som mettar 5000      2. klasse:
                                                       Jesus som lækjer sjuke          Den miskunnsame samaritan
                                                       Jesu død og oppstode.           Den gode hyrdingen
                                                                                        Jesus og dei 10 spedalske.
                                                                                   3. klasse:
                                                                                        Johannes døyparen
                                                                                        Jesu dåp
                                                                                        Jesus og den lame - «ta senga di og gå».
                                                                                   4. klasse:
                                                                                        Jesus kallar læresveinane
                                                                                        Den rike unge mannen
                                                                                        Jesus, Marta og Maria
                                                                                        Jesus og pengevekslarane i templet
                                                                                        Tollmannen Sakkeus.
             KRL-boka 2005                                 KRL-boka 2002                                           L'97
Lytte til og samtale om nokre apostel- og      Kristendommens historie                        Kyrkjehistorisk forteljingsstoff
helgenforteljingar.                                Forteljingar om helgenar                  1. klasse:
                                                   Jomfru Maria                                   Sankt Nikolaus
                                                   Olav den Heilage og pilegrimsvegen til         Sancta Lucia
                                                      Nidaros                                      dei tre vise menn
                                                   Sankta Sunniva av Selja                        Frans av Assisi og Giottos bilde av han.
                                                   Sankt Nikolaus                            2. klasse:
                                                   Sankta Lucia                                   Jomfru Maria
                                                   Frans av Assisi                                Martin av Tours.
                                                   Benedikt av Nursia                        3. klasse:
                                                                                                   Jakob d.e. og pilegrimsvegen til
                                                                                                      Santiagode Compostela
                                                                                                   Olav den Heilage og pilegrimsvegen til
                                                                                                      Nidaros
                                                                                                   Sankta Sunniva på Selje
                                                                                                   Sankt Hallvard i Oslo
                                                                                                   lokale helgen- eller pilegrimstradisjonar.
                                                                                              4. klasse:
                                                                                                   Peters død og valfart til Roma
                                                                                                   Benedikt av Nursia og dei første
                                                                                                      benerdiktinarane
                                                                                                   Sigurd Jorsalfare og korsfararane
                                                                                                   Albert Schweitzer
                                                                                                   mor Teresa
                                                                                                   Annie Skau
Lokal kyrkje                                   Lokalt kristenliv                              4. klasse:
    Utforske denlokale kyrkja                     Kyrkjehistorisk viktige stader i               Frikyrkjesamfunn som er representerte i
    Finne spor av kristendom i lokalmiljøet          lokalmiljøet og i distriktet                    lokalmiljøet
      og i distriktet                              Besøk i kyrkje i lokalmiljøet                  Arbeide grundigare med eitt
    Presentere funna                              Ta del i gudsteneste                              frikyrkjesamfunn i Norge
Samtale om kristendom og korleis religiøs      Kristne høgtider, religiøse symbol og lokalt   Kristne høgtider, religiøse symbol, lokalt
            KRL-boka 2005                      KRL-boka 2002                           L'97
praksis kjem til uttrykk gjennom   kristenliv                      kristenliv
    Levereglar                         Norske juletradisjonar    1. klasse:
    Bøn                                Påsken                         Juleevangeliet
    Dåp                                Kristi Himmelfartsdag          Bilde med julemotiv frå kunsthistoria
    Gudstenester                       Pinsen                         Norske juletradisjonar
    Høgtider                           Inndeling av kyrkjeåret        Kva bøn er
                                        Liturgiske fargar              Kveldsbøn
                                        Bøn                            Bordbøn
                                        Gudstenester                   Fadervår
                                                                   2. klasse:
                                                                        Jesu død og oppstode
                                                                        Bilde med påskemotiv frå kunsthistoria
                                                                        Nattverden og bakgrunnen for den i
                                                                           bibelske forteljingar
                                                                        Mat og måltid si betydning i etisk og
                                                                           religiøst perspektiv (mat som gåve,
                                                                           måltid som fellesskap)
                                                                   3. klasse:
                                                                        Dåpen og dåpens bakgrunn i bibelske
                                                                           forteljingar
                                                                        Namngjeving, oppkalling, namn i
                                                                           familien
                                                                        Kristi himmelfart og pinsen med
                                                                           bibelske forteljingar
                                                                        Bilde med pinsemotiv frå kunsthistoria
                                                                        Kyrkjeåret si inndeling og festar
                                                                        Liturgiske fargar
                                                                   4. klasse:
                                                                        Kyrkja si innreiing
                                                                        Sentrale symbol: vatn, kors, skip, due,
                                                                           evangelistsymbola
                                                                        Gravferdsrituale og symbol i norsk
            KRL-boka 2005                                 KRL-boka 2002                                           L'97
                                                                                                    kyrkjeleg gravferd
                                                                                                   Gravferdsrituale frå katolsk, jødisk,
                                                                                                    muslimsk, buddhistisk eller humanistisk
                                                                                                    tradisjon kan trekkast inn
                                                                                                   Sorg og sorgarbeid
                                                                                                   Frikyrkjesamfunn representerte i
                                                                                                    lokalmiljøet
                                                                                                   Arbeide grundigare med eitt
                                                                                                    frikyrkjesamfunn
    Kjenne til kristen salmetradisjon og eit     Kristne songtradisjonar                  4. klasse:
     utval songar, også samiske                                                                  norsk salmeskatt
                                                                                                 kristen songtradisjon
                                                                                                 ein kristen barnesong
                                                                                                 minst ein sentral salmediktar
Kunst                                         Kunst - bilde frå kunsthistoria med motiv frå Kunst
   gjenkjenne kunst knytt til kristendommen     Jesu fødsel                               1. klasse:
   gjere bruk av estetiske uttrykk knytt til    Lidingssoga                                    Bilde med julemotiv frå kunsthistoria
      kristendommen                              andre bibelske forteljingar               2. klasse:
                                                                                                 Bilde med påskemotiv frå kunsthistoria
                                                                                            3. klasse:
                                                                                                 Bilde med pinsemotiv frå kunsthistoria
                                                                                            Oppøving i moralsk medvit:
                                                                                            Eg og dei andre
                                                                                            1. klasse:
                                                                                                 Vinne røynsle med bruk av omgrepa rett
                                                                                                    og gale, og om tilgjeving. Kan knytast til
                                                                                                    emne og aktivitetar som å naske/stele,
                                                                                                    låne/gi attende
                                                                                            2. klasse:
                                                                                                 Utvikle evnen til respekt og
                                                                                                    toleranseandsynes andre menneske
         KRL-boka 2005                                  KRL-boka 2002                                              L'97
                                                                                                     gjennom tema som plaging/mobbing,
                                                                                                     baktale, rasisme, medkjensle, våge å stå
                                                                                                     opp for andre
                                                                                             3. klasse:
                                                                                                  Få hjelp til å halde fast på eigen verdi og
                                                                                                     identitet. Opplæringa kan knytast til
                                                                                                     spørsmål om venskap og inkludering,
                                                                                                     særpreg, likeverd og likestilling og å våge
                                                                                                     å stå åleine
                                                                                             4. klasse:
                                                                                                  Utvikle evnen til å vere vâr og vaken
                                                                                                     andsynes andre sine behov og ønskje
                                                                                                  Utvikle evnen til å gi ros og til å
                                                                                                     oppmuntre andre, vere raus og gjestmild
                                                                                                  Utvikle evnen til å ta ansvar for andre
                                                        Filosofi og etikk
   Fortelje om filosofen Sokrates              Øve seg i å sjå at menneske har lik verdi   Etikken er knytt til kristendomsfaget – sjå
   Uttrykke tankar om livet                     trass i ulikskap                            Oppøving i moralsk medvit – Eg og dei andre)
   Tap og sorg                                 Vinne røynsle med å bruke omgrep om         – rett over
   Godt og vondt                                rett og gale, og om tilgjeving
   Gi respons på andre sine tankar             Øve seg i å respektere skilnaden på mitt
   Føre dialog om samvit, etiske levereglar     og ditt, og i å dele med andre
    og verdiar                                  Øve seg i å inkludere kvarandre
   Gjengi gjensidighetsregelen (den gylne      motverke mobbing
    regel?)                                     Vise seg vâre andsynes eigne og andre
   Samtale om respekt og toleranse              sine behov
   Motverke mobbing i praksis                  Utvikle evnen til å gi ros og til å
   Vise evne til å gjere bruk av                oppmuntre andre
    gjensidighetsregelen                        Samtale om born og sorg
   Bruke FN sin barnekonvensjon for å          Bli kjende med forteljingar om filosofen
    forstå born sine rettar og likeverd          Sokrates
             KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                          L'97
    Finne døme i media og ved bruk av
     internett
   
                                                                   Jødedom
Nr. 1 på lista over andre religionar              Nr. 2 på lista over andre religionar           Nr. 1 på lista over andre religionar
Eleven skal kunne                                 Eleven skal bli kjent med                      Eleven skal bli kjent med
fortelje om                                           Forteljinga om Moses                          Sabbaten
     Moses sitt liv og virke                         Openberringa av Toraen                        Sinai-pakta
     Openberringa av Toraen                          Ei høgtid, t.d. pesah eller hanukka           Jødedommen som praktisk religion
     Innhaldet i sentrale deler av Toraen            Synagogen                                     Forteljinga om pesach med utvandringa
samtale om                                                                                              frå Egypt og vandringa i øydemarka
     Jødedom                                                                                        Ros hashana (nyttår)
     Korleis religiøs praksis kjem til uttrykk                                                      Jom kippur (forsoningsdagen)
        gjennom levereglar, bøn,Tora-lesing,                                                         Hanukka
        matreglar og høgtider                                                                        Purim
gjenkjenne                                                                                           Bøn med ein eller fleire songar
     Kunst og gjere bruk av estetiske uttrykk                                                       Kosher-mat
        knytte til jødedommen
                                                                     Islam
Nr. 2 på lista over andre religionar              Nr. 1 på lista over andre religionar           Nr. 2 på lista over andre religionar
fortelje om                                       Eleven skal bli kjent med                      Eleven skal bli kjent med
     Profeten Muhammeds liv                          Forteljingar om dei tidlegare profetane       Skapingsforteljinga
     Openberringa av Koranen                         Forteljinga om Muhammeds liv                  Englar
     Innhaldet i sentrale deler av Koranen           Openberringa av Koranen                       Stamtavla
samtale om                                            Høgtider                                      Eit utval profetar
     Islam                                           Bønerituale                                   Forteljingar frå Muhammeds liv, t.d.
     Korleis religiøs praksis kjem til uttrykk       Moskeen                                          fødsel, barndom og himmelferd,
        gjennom levereglar, bøn,Koran-lesing,                                                           openberringa av Koranen, flukten frå
        matreglar og høgtider                                                                           Mekka til Medina, livet i Medina
gjenkjenne                                                                                           Forteljinga om Kaba og den svarte
             KRL-boka 2005                                      KRL-boka 2002                                        L'97
    Kunst og gjere bruk av estetiske uttrykk                                                        steinen
     knytte til jødedommen                                                                          Bøna som rituale, rensing; ei sentral bøn
                                                                                                    Fødsel og namngjeving
                                                                                                    Ein eller fleire songar
                                                                    Hinduisme
Nr. 3 på lista over andre religionar                Nr. 3 på lista over andre religionar        Nr. 3 på lista over andre religionar)
                                                    Eleven skal bli kjent med
Eleven skal kunne                                                                               Eleven skal bli kjent med
                                                        Ei forteljing om Krishna eller Shiva
fortelje om                                                                                         Forteljinga om Ganesha og Kali
                                                        Ei høgtid, t.d. Divali
     Ein av hinduismens gudar og gudinner                                                            (Gudinna)
                                                        Hindutempel
samtale om                                                                                          Forteljingga om korleis Ganges vart til
     Hinduismen og korleis religiøs praksis                                                        Forteljinga om Rama, Sita og Hanuman
        kjem til uttrykk gjennom levereglar,puja,                                                   Hindutemplet
        matreglar og høgtider
gjenkjenne
     Kunst og gjere bruk av estetiske uttrykk
        knytte til hinduismen
                                                                   Buddhisme
Nr. 4 på lista over andre religionar)          Nr. 4 på lista over andre religionar)            Nr. 4 på lista over andre religionar)
Eleven skal kunne                              Eleven skal bli kjent med                            Forteljingar frå Buddha sitt liv ( fødsel og
fortelje om                                        Forteljingar om Buddhas liv, barndom,              barndom, dei 4 teikna, avsked med
     Siddharta Gautama sitt liv og oppvakning        oppvakning og undervisning                       heimen for å finne sanninga,
        til Buddha                                 Ei høgtid, t.d. vesak                              oppvakninga under bodhi-treet, Buddha
samtale om                                         Tempel og kloster                                  som læremeister, Buddhas død)
     Buddhismen og korleis religiøs praksis                                                        Buddha sine første læresveinar
        kjem til uttrykk gjennom levereglar,                                                        Forteljinga om den svoltne mannen
        bøner, meditasjonarog høgtider                                                              Buddha og Angulimala
gjenkjenne                                                                                          Buddha og den sjuke munken
     Kunst og gjere bruk av estetiske uttrykk                                                      Forteljingar frå Buddha si historie
        knytte til buddhismen                                                                          (Ashoka, Mahinda og Sanghamitta)
            KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                              L'97
                                                                                                       Dei 10 gode handlemåtane
                                                                                                       Dei 5 levereglane
                                                                                                       Høgtider (vesak, vulan)
                                                  Livssyn - Livssynshumanismen
Eleven skal kunne                               Eleven skal bli kjent med                          I opplæringa skal elevane bli kjende med
    Lytte til og samtale om tekstar og              Tekstar og forteljingar som uttrykkjer eit        Forteljingar frå Æsops fablar
      forteljingar som uttrykker humanistisk            humanetisk livssyn                              Forteljingar om Sokrates
      livssyn                                        Seremoniar og songar knytte til                   FN si erklæring om menneskerettane og
    Samtale om korleis livssynshumanisme               livssynshumanismen                                erklæringa om born sine rettar
      kjem til uttrykk gjennom levereglar og    Lokale konkretiseringar: I møte med ulike trus-         FN-dagen
      seremoniar                                og livssynssamfunn i lokalmiljøet bør elevane           Seremoniar (t.d. borgarleg namnefest) og
    Gjenkjenne kunst og gjere bruk av          også vere til stades ved ei religiøs samling eller        songar
      estetiske uttrykk knytte til humanisme    ein seremoni
                                                                                                   Gresk mytologi:
                                                                                                       Forteljingsstoff frå gresk mytologi, t.d.
                                                                                                         historia om nokre av storverka til
                                                                                                         Herakles, om Jason og det gylne skrinet,
                                                                                                         Trojas fall og trehesten, Ikaros og
                                                                                                         labyrinten på Kret

Kompetansemål etter 7.                          Hovudmoment for 5.-7.                              Hovudmoment for 5.-7.
årssteg.                                        klasse                                             klasse
Mål for opplæringa er at elevane skal kunne     I opplæringa skal elevane arbeide med og           I opplæringa skal elevane bli kjende med
                                                utvikle kunnskap om
                                                             Kristendommen
Inga uttrykt hovudmålsetjing for faget –        Mål for mellomsteget, 5.-7. klasse                 Mål for mellomsteget, 5.-7. klasse
berre eit middel for dei fem basisdugleikane.   Kristendommen                                      Bibelhistorie
                                                Elevane skal utvide kjennskapen sin til Bibelen,   Elevane skal utvide kjennskapen sin til Bibelen
KRL-boka 2005                KRL-boka 2002                                                L'97
                ha oversyn over nokre hovudtrekk ved                og det bibelske forteljingsstoffet. På alle
                kristendommen si historie til og med                klassesteg skal det vere døme på kva Bibelen sin
                reformasjonen, og kunne gjere greie for nokre       bodskap har hatt å seie for enkeltmenneske og
                hovudtrekk ved kristen tru og etikk.                samfunn, for litteratur, musikk og biletkunst.

                Andre religionar og livssyn                         Eldre kristendomshistorie
                Elevane skal kunne gjere greie for nokre            Elevane skal kjenne til nokre hovuddrag i
                hovudtrekk ved islam, jødedommen,                   kristendommen si historie fram til om lag 1600,
                hinduismen, buddhismen og                           inkludert sentrale kvinner og menn, brytningar,,
                livssynshumanismen.                                 og sentrale bidrag til arkitektur, biletkunst og
                                                                    musikk.
                Etikk og filosofi
                Med basis i skulen og samfunnet sitt                Kristen tru og etikk
                verdigrunnlagskal elevane øve opp det etiske        Elevane skal lære om grunndraga i kristen tru og
                medvitet sitt. Dei skal også kunne grunngi og stå   etikk i lys frå kristendomsforståinga i Luthers
                for eigne haldningar og val, og samtidig vere       vesle katekisme.
                opne og vise evne til dialog.
                                                                    Andre religionar
                                                                    Elevane skal arbeide med hoveddrag vod og
                                                                    viktige forteljingar frå islam, jødedom,
                                                                    hinduisme og buddhisme.

                                                                    Verdslege livssyn
                                                                    elevane skal kjenne til verdslege livssyn,
                                                                    utviklinga av humaistisk tradisjon, og
                                                                    livssynshumanismen i dag.

                                                                    Oppøving av moralsk medvit: Verdiar og val
                                                                    Med basis i verdiar og normer som sanning,
                                                                    rettferd, ansvar, mot, å vere raus. Ærlegdom og
                                                                    truskap skal elevane øve opp medvitet om etiske
                                                                    konfliktar og val. Dei skal også kunne grunngi
            KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                             L'97
                                                                                                  og stå inne for eigne haldningar og val.
Målet for opplæringa er at elevane skal kunne I opplæringa skal elevane arbeide med og            I opplæringa skal elevane bli kjende med
        forklare korleis Bibelen er bygt opp utvikle kunnskap om
        finne fram i bibleske tekstar             Bibelen og kristendommen si historie
        reflektere over tilhøvet mellom
          Bibelen og språk og kultur
       Gjere greie for sentrale forteljingar   5. klasse:                                     5. klasse:
        frå Det gamle testamentefrå                  Patriarkhistoria frå 1. Mosebok               Abraham og Isaks historie og nokre av
        fedrehistoria til profetane             6. klasse:                                             dei mindre forteljingane -
                                                     Forteljingane om utferda frå Egypt            Hagar og Ismael
                                                     Paktslutninga på Sinai                        Ofringa av Isak
                                                     Dei første kongane i Israel                   Sodoma og Gomorra
                                                7. klasse                                           Jakob og sønene hans inkludert nokre av
                                                     Ein av profetane i Det gamle testamentet         dei små forteljingane i den store
                                                                                                       forteljing
                                                                                               6. klasse:
                                                                                                    Forteljinga om Moses sitt liv frå
                                                                                                       barndomen til han døyr før Israel når
                                                                                                       fram til lovnadslandet, inkludert nokre av
                                                                                                       dei små forteljingane i den store
                                                                                                       forteljinga
                                                                                                    Forteljingane om dei første kongane i
                                                                                                       Israel
                                                                                                    Saul
                                                                                                    David
                                                                                                    Salomo, inkludert nokre av dei små
                                                                                                       forteljingane som høyrer med i den store
                                                                                                       forteljinga
                                                                                                    Eit enkelt riss av Israel si historie fram til
                                                                                                       David sitt kongedøme
                                                                                               7. klasse:
     KRL-boka 2005                                     KRL-boka 2002                                            L'97
                                                                                             Forteljingane om
                                                                                              Jesaja
                                                                                              Jeremia
                                                                                              Amos
                                                                                              Esekiel
                                                                                              Daniel
 Gjere greie for sentrale forteljingar   5. klasse:                                      5. klasse:
  frå Det nye testamentet frå Jesus til            Evangelia si framstilling av Jesus,            Jesu liv
  Paulus                                             med m.a. forteljingar om                      Judea på jesu tid
                                                     undergjerningane hans                        Jesu undergjerningar
                                          6. klasse:                                               Jesus mettar fem tusen
                                                   Jesu likningar                                 Den blinde Bartimeus
                                                   Bergpreika og hennar etiske ideal              Bryllaupet i Kana
                                          7. klasse:                                               Jesus vekkjer opp Lasarus
                                                   Historia om apostelen Paulus                   Jesus stiller stormen
                                                                                          6. klasse:
                                                                                                  Jesu likningar
                                                                                                   Farisearen og tollaren
                                                                                                   Den bortkomne sonen
                                                                                                   Kvinna som miste sølvpengane
                                                                                                   Enka sin skjerv
                                                                                                   Arbeidarane i vingarden
                                                                                                   Ugraset i åkeren
                                                                                                   Den rike mannen og Lasarus
                                                                                          7. klasse:
                                                                                                   Historia om apostelen Paulus etter
                                                                                                      Apgj.
                                                                                                  Eitt av desse Paulus-breva:
                                                                                                   Romarbrevet
                                                                                                   1. Korintiarbrev
                                                                                                   Galatarbrevet
     KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                          L'97
 Fortelje om sentrale hendingar og      5. klasse:                                      Eldre kristendomshistorie
  personar frå kristendomen si historie       Den eldste kristendomen si soge           5. klasse:
  frå urkyrkjelyden til reformasjonstida      Kristenforfølgingane                           Livet i dei første kristne kyrkjelydane
                                              Kristen kunst i katakombene                    Kristenforfølgingar i Romarriket
                                              Keisar Konstantin og kristendomen              Tidleg kristen kunst i katakombane, og
                                         6. klasse:                                              viktige bibelske motiv i denne kunsten
                                              Overgang frå norrøn religion til               Historia om keiasar Konstantin og
                                                 kristendom i Norge                              kristendomen
                                              Kristendom i mellomalderen                     Historia om kristendomen si utbreiing
                                              Klostervesenet                                    fram til Konstantin si tid
                                              Pavedømet                                 6. klasse:
                                             Helgentradisjonar i forteljingar og bilde       Munke- og nonnevesenet i Mellomalderen
                                              Katarina av Aleksandria                        Benediktinarane
                                              Sankt Georg                                    Cisterciensarane
                                              Birgitta av Vadstena                           Dominikanarane
                                         7. klasse:                                           Fransiskanarane
                                              Reformasjonen                                  Fromhetsideal og –uttrykk (gregoriansk
                                              Martin Luther                                     song og Hildegard av Bingen)
                                              Innføringa av lutherdom i Norge                Organisasjon og verksemd
                                              Møte mellom kristendomen og                    Helgentradisjonar i bilde
                                                 indianarane i Mellom- og Sør-Amerika         Antonius
                                                 på 1500-talet                                Katarina av Aleksandria
                                              Forfølging av jødane                           Sankt Georg
                                              Kjettarar og hekser fram til 1600-talet        Birgitta av Vadstena
                                                                                              Jeanne d’Arc
                                                                                              Serafim
                                                                                              Tidebøner og tidsrekning
                                                                                              Kyrkjeåret og kalendaren
                                                                                              Pavedømet i Mellomalderen som ideal og
                                                                                                 røyndom – brytning og strid
                                                                                         7. klasse:
                                                                                             Martin Luther og den lutherske
     KRL-boka 2005                         KRL-boka 2002                          L'97
                                                              reformasjonen
                                                               Politisk og religiøst innhald
                                                               Døme på Luther sine salmar
                                                               Jean Calvin og den reformerte
                                                                  protestantismen
                                                              Ignatius Loyola, jesuittane og
                                                              motreformasjonen
                                                               Politisk og religiøst innhald
                                                              
                                                               Kyrkja sitt møte med indianarane i
                                                                  Mellom-Amerika
                                                               Bartolomé de Las Casas
                                                               Kyrkja si forfølging av minoritetar
                                                                  mellom 1200 og 1700
                                                               Kjettarar (katarar, valdensarar husittar og
                                                                  døyparar)
                                                               Jødar
                                                               Hekser
 Fortelje om sentrale hendingar og                        6. klasse
  personar frå kristendomenn si historie                       Olav den heilage og kristninga av Norge
  i Norge fram til reformasjonen                               Olsok og Olavs-tradisjonar
                                                               Kyrkja i Norge under kong Sverre
                                                               Stavkyrkjene: arkitektur og symbolikk
                                                           7. klasse:
                                                                Innføring av reformasjonen i Danmark og
                                                                   Norge
                                                                Kristian 3. og Olav Engelbrektsson
 Beskrive hovudtrekk i samisk før-
  kristen religion og overgangen til
  kristendom
 Samtale om kristendom, kristen                           Kristen tru og etikk
            KRL-boka 2005                                       KRL-boka 2002                                            L'97
          livstolking og etikk med vekt på                                                          5. klasse:
          gudsbilete, menneskesyn, aktuelle                                                              Kva tyder ordet heilag, ulike tydingar av
          etiske utfordringar, og utvalde kristne                                                           ordet heilag
          tekstar                                                                                   6. klasse:
                                                                                                         Dei ti boda
                                                                                                         Kjenne dei etiske ideala i Bergpreika
                                                                                                         Kjenne til korleis desse etiske
                                                                                                            kjernetekstane har vore brukte i
                                                                                                            kristendomen si historie, og krleis dei
                                                                                                            vert brukte i dag
                                                                                                    7. klasse:
                                                                                                         Innhaldet i det kristne gudsomgrepet
                                                                                                         Tydinga av å seie at Jesus er Guds son
                                                                                                         Dåp og nattverd
Samtale om innhaldet i                              Kristen livstolking i dag:                       5. klasse:
    Dei ti boda                                    5. klasse                                             Fadervår
    Fadervår                                            Fadervår og sentrale ord og førestillingar 6. klasse:
    Den apostoliske trusvedkjenninga                       i denne bøna                                  Dei ti boda
    Nokre song- og salmetekstar                    6. klasse:                                       7. klasse:
                                                         Dei ti boda og det doble kjærleiksbodet         Innhaldet i den eldste kristne
                                                            som uttrykk for kristen etikk                    trusvedkjenninga (apostolicum)
                                                                                                         
    Forklare kristen tidsrekning og gangen i
     kyrkjeåret
    Beskrive kristne høgtider
    Beskrive sentrale ritual
    Gjere greie for kristne kyrkjesamfunn                                                          7. klasse:
     som finst i lokalmiljøet og distriktet                                                              Frikyrkjesamfunn som er representerte i
                                                                                                            lokalmiljøet eller regionen
    Beskrive kyrkjebygget og andre kristne                                                         6. klasse:
            KRL-boka 2005                                 KRL-boka 2002                                          L'97
     gudshus og reflektere over deira                                                             Romantiske og gotiske kyrkjebygg
     betydning og bruk                                                                            Arkitektur og symbolikk
    Nytte digitale verkty til å søkje                                                       7. klasse
     informasjon og lage presentasjonar                                                           Døme på katolsk barokkarkitektur
    Presentere ulike uttrykk frå kunst og    5. klasse:                                     5. klasse:
     musikk knytte til kristendomen                Ulike typar for musikk og song som gir        Musikk frå katolsk messe frå før 1800
                                                      uttrykk for kristen tru og lovprising       Ein moderne søramerikansk messe
                                              7. klasse:                                     Ulike typar musikk som gir uttrykk for
                                                   Nokre salmar og songar frå den lutherske tru/overgjeving/lovprising
                                                      tradisjonen                                 Døme frå kantate av Bach
                                                                                                  Negro spiritual
                                                                                                  Gospel
                                                                                             7. klasse
                                                                                             Ulike typar musikk som gir uttrykk for
                                                                                             tru/overgjeving/lovprising
                                                                                                  Døme frå Petter Dass
                                                                                                  H. A Brorson
                                                                                                  N. F. S. Grundtvig
                                                                                                  Elias Blix
                                                                                                  Lina Sandell
                                                                                                  Svein Ellingsen
                                                                                                  Eyvind Skeie
                                                               Jødedom
Mål for opplæringa er at eleven skal kunne:   I opplæringa skal eleven arbeide med og        I opplæringen skal elevane verte kjende med
                                              utvikle kunnskap om
    Forklare kva Tanak, Tora og Talmud er    6. klasse:                                     6. klasse:
                                                   Tora, Talmud, jødisk religiøs lov             Toraen og Talmud (skriftleg og munnleg
                                                                                                     lære)
                                                                                                  Jødisk religiøs lov
                                                                                                  Jødisk identitet og definisjon av kven
         KRL-boka 2005                                KRL-boka 2002                                       L'97
                                                                                           som er jøde
 Beskrive templet og synagogen, og           Templet og synagogen si betydning i       Synagogen som kultstad og samfunnshus;
  reflektere over deira betydning og bruk      jødedomen                                  symbol
 Beskrive jødiske høgtider og sentrale       Sabbaten                                  Sabbaten
  rituale                                     Årlege høgtider og overgangsriter     Dei store høgtidene
                                                                                         Ros hashana (nyttår)
                                                                                         Jom kippur (forsoningsdagen)
                                                                                         Lauvhyttefesten
                                                                                         Hanukka
                                                                                         Purim
                                                                                         Pesach (påske)
                                                                                         Omskjering
                                                                                         Bar mitsva/bat mitsva
                                                                                         Bryllaup
                                                                                         Gravferd
 Samtale om sentrale jødiske forteljingar    Jødane si historie i Europa               Jødane si historie frå dei eldste tider til
 Forklare jødisk tidsrekning og kalender     Jødedomen si utbreiing i verda og i        seinmellomalderen
                                               Norge                                     1. og 2. eksil
                                                                                         2. tempel og øydelegginga av det
                                                                                         Jødedomen si utbreiing
                                                                                         Antisemittisme
                                                                                         Jødane i Norge
 Presentere ulike uttrykk frå kunst og       Jødisk kunst, arkitektur og musikk        Døme på jødisk kunst, musikk, og ein
  musikk knytte til jødedomen                                                             eller fleire songar
 Nytte digitale verkty til å søkje
  informasjon og lage presentasjonar
 Samtale om jødedom, jødisk livstolking                                             Jødisk tru:
  og etikk med vekt på gudsbilete,                                                       Gud
  menneskesyn, trusvedkjenninga, aktuelle                                                Menneskesyn
  etiske utfordringar, og utvalde tekstar                                                Openberring
            KRL-boka 2005                                   KRL-boka 2002                                          L'97
                                                                                                   Utvalt folk
                                                                                                   Messias


                                                                   Islam
Målet for opplæringa er at elevane skal kunne I opplæringa skal eleven arbeide med og          I opplæringa skal eleven bli kjend med
                                              utvikle kunnskap om
    Forklare kva Koranen og Hadith er          5. klasse                                      5. klasse
                                                     Eksempler på tekstar frå Koranen, m-a.        Koranen si oppbygging og dome på
                                                        Sure 1 og sure 112                             innhald; koranresitasjon
                                                                                                    Hovudtrekk i truslæra (trusvedkjenninga
                                                                                                       og sure 1 og 112)
                                                                                                    Etikk (profeten som etisk ideal)
                                                                                                    Dei truande sine plikter
Samtale om                                          Islams fem søyler                               Kva Islam er
    Islam                                                                                           Kva ein muslim er
    Islamsk livstolking og etikk med vekt på                                                        Islams fem søyler
       gudsbilete, menneskesyn,                                                                      Gudssyn, ordet ”heilag”, menneskesyn,
       trusvedkjenning, aktuelle etiske                                                               syn på kjønna
       utfordringar, og utvalde tekstar
    Forklare utgangspunktet for islamsk            Historia om profeten Muhammads liv,           Forteljinga om Ibrahim og Ismail
     tidsrekning, og beskrive islamske               dei første tilhengarane, og flukten til       Forteljingar om Muhammed
     høgtider og sentrale rituale                    Medina                                         (avskilspreika, død)
                                                    Forteljingane om Ibrahim og Ismael med        Forteljinga om første bøneroparen og
                                                     vekt på Mekka og pilegrimsferda (hadj)         Salman Persaren
    Beskrive moskéen                                                                              Moskéen som kultstad, samfunnshus,
    Reflektere over bruken av moskéen                                                              profetens moské
    Nytte digitalt verkty til å søkje                                                             Døme på arkitektur
     informasjon og lage presentasjonar
    Presentere uttrykk frå kunst og musikk         Døme på islamsk arkitektur, kalligrafi,       Døme på islamsk kunst, kalligrafi, kvifor
            KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                       L'97
      knytte til Islam                                 ornamentikk og musikk                     islamsk kunst er ornamental
                                                                                                 (bildeforbodet), musikk, og ein eller
                                                                                                 fleire songar
                                                                                                Arkitektur frå muslimske land
                                                                                                Islam og vitskapen i mellomalderen
                                                                 Hinduisme
Mål for opplæringa er at eleven skal kunne       I opplæringa skal eleven arbeide med og    I opplæringa skal elevane bli kjende med
                                                 utvikle kunnskap om
    Samtale om sentrale forteljingar i                                                     7. klasse:
     hinduismen                                                                                  Forteljingsstoff frå sentrale skrifter i
                                                                                                    hinduismen, med fokus på Krishna og
                                                                                                    gudar i hinduismen: Vishnu, Shiva og
                                                                                                    Parvati (Gudinna)
                                                 7. klasse:                                 Hinduistiske hovudomgrep:
                                                 Viktige omgrep i hinduismen som                karma
                                                      Dharma                                   re-inkarnasjon
                                                      Yoga                                     livsstadium
                                                      Ahimsa
                                                      karma og atterføding
                                                      brahman
                                                      avatara
    samtale om hinduisme
    hinduistisk livstolking og etikk med vekt
     på nokre gudar og gudinner
    synet på tilværet og det guddommelege
    menneskesyn
    aktuelle etiske utfordringar
    utvalde tekstar
    forklare hinduistisk høgtidskalender            hinduistiske rituale og tilbedings-       Mahatma Gandhi
            KRL-boka 2005                                     KRL-boka 2002                                              L'97
    beskrive hinduistiske høgtider og sentrale         tradisjonar i templet, i heimen og på
     rituale                                            heilage stader, med døme frå dei store
                                                        høgtidene og frå personar som illustrerer
                                                        hinduistisk fromhet
    beskrive templet og reflektere over
     betydninga og bruken av det
    nytte digitalt verkty til å søkje
     informasjon og lage presentasjonar
    presentere ulike uttrykk frå kunst og            døme frå hinduistisk kunst, arkitektur og        døme på hinduistisk kunst og arkitektur
     musikk knytte til hinduismen                      musikk
                                                     utbreiinga av hinduismen i verda og i            hinduismen si utbreiing i verda
                                                       Noreg
                                                                 Buddhisme
Mål for opplæringa er at eleven skal kunne        I opplæringa skal eleven arbeide med og           I opplæringa skal elevane bli kjende med
                                                  utvikle kunnskap om
    samtale om sentrale buddhistiske                                                               Buddhistiske tekstar som
     forteljingar                                                                                       Dhammapada
                                                                                                        Itivuttaka
                                                                                                        Kalamasutta
                                                                                                        Pradsjnaparamitasutra
                                                  Samtale om viktige omgrep i buddhismen            Buddhistiske grunnomgrep som
                                                      gjenføding                                       oppvakning
                                                      karma                                            gjenføding
                                                      oppvakning                                       karma
                                                      buddha                                           livshjulet og nirvana
                                                                                                        alle ting si gjensidige avhengighet
    samtale om buddhisme                      Hovudtema i buddhistisk religionsutøving             Buddhismen sin veg
    buddhistisk livstolking og etikk med vekt     tilflukt i dei tre verdiane                         etikk
            KRL-boka 2005                                  KRL-boka 2002                                           L'97
       på Buddha                                     dei fem levereglane                          meditasjon
      synet på tilværet                             dei ti gode handlemåtane                     innsikt
      menneskesyn                                   meditasjon
      læra                                          buddhisme i heimen og i klosteret
      ordenssamfunnet                               framtredande personar i buddhismen
      aktuelle etiske utfordringar
      utvalde tekstar
    beskrive templet og klosteret, og                                                             tempel og kloster
     reflektere over deira betydning og bruk                                                       munkar og nonner
    nytte digitale verkty til å søkje
     informasjon og lage presentasjonar
    Presentere ulike uttrykk frå kunst og         døme på buddhistisk kunst, arkitektur og       døme på buddhistisk kunst, arkitektur og
     musikk knytte til buddhismen                   musikk                                          musikk
                                                   buddhismen si utbreiing i verda og i           buddhismen si utbreiing i verda og
                                                    Noreg                                           buddhismen i Noreg
                                                                                                   Dalai Lama
                                                 Livssyn / Livssynshumanismen
Mål for oppolæringa er at eleven skal kunne    I opplæreinga skal elevane arbeide med og       Verdslege livssyn
                                               utvikle kunnskap om                             I opplæringa skal elevane bli kjende med
    samtale om kva eit livssyn kan innebere
    forklare kva eit humanistisk livssyn er       humanetisk livssyn                             livssynshumanismen sine røter i antikken,
    samtale om humanistisk livssyn og etikk       mennesket sin fornuft, val og ansvar            renessansen og opplysningstida (illustrert
     med vekt på humanistisk livstolking og                                                         ved Aristoteles, Marcusn Aurelius,
     etikk med vekt på forståing av                                                                 Voltaire)
     røyndomen, menneskesyn, aktuelle etiske                                                       ateisme
     utfordringar utvalde tekstar frå                                                              agnostisisme
     humanistisk tradisjon
    samtale om bakgrunn og særpreg for            den norske fritenkjarrørsla                    Den norske fritenkjarrørsla og arbeidet
            KRL-boka 2005                                    KRL-boka 2002                                         L'97
     Human-Etisk Forbund i Noreg                     Human-Etisk Forbund i Noreg                    for religionsfridom
    livssynshumanismen i verda                                                                     Verdsleg og religiøs humanisme
                                                                                                    Human-Etisk Forbund
    beskrive markeringar og sentrale                humanetiske seremoniar                        humanetiske seremoniar (m.a. borgarleg
     seremoniar innanfor livssynshumanismen                                                          konfirmasjon)
     i Noreg
    presentere ulike kunst- og musikkuttrykk
     som gjenspeglar humanisme
                                                                                                    FN si erklæring om menneskerettane
                                                                                                    Erklæringa om born sine rettar
                                                                                                    Gjensidighetsprinsippet
                                                                                                    Fridtjof Nansen og andre personar som
                                                                                                     står sentralt inann denne tradisjonen
                                         Filosofi og etikk (2005) Etikk og filosofi (2002)
Mål for opplæringa er at eleven skal kunne       I opplæringa skal elevane utvikle moralske    Etikken er knytt til kristendoms-delen i
                                                 haldningar og etisk innsikt ved å arbeide med læreplanen (sjå lenger oppe)
                                                 emne som
    forklare kva filosofi og etikk er               tilhøvet mellomulike kulturar
    fortelje om Platon og Aristoteles og           
     diskutere nokre av deira idear
    samtale om aktuelle filosofiske og etiske       Fattige og rike
       spørsmål                                      Krig og fred
Diskutere utfordringar knytte til tema som           natur og miljø
    fattig og rik
    krig og fredag natur og miljø
    IKT og samfunn
Samtale om etikk i samband med                       endringar i familien
         KRL-boka 2005                                      KRL-boka 2002                          L'97
   familieformer                                  skilsmål
   tilhøvet mellom kjønna
   ulike kjønnsidentitetar
   tilhøvet mellom generasjonane
 drøfte nokre verdispørsmål som det               samane som urbefolkning
  samiske folket er oppteke med i vår tid
 samtale om etniske minoritetar i Noreg           etniske minoritetar i Noreg
 reflektere over haldningar knytte til det
  fleirkulturelle samfunnet
 samtale om filosofi, religion og livssyn
  som grunnlag for etisk tenking
 kunne drøfte nokre moralske førebilete
  frå fortid og notid
 diskutere rasisme og korleis antirasistisk       rasisme
  arbeid kan førebygge rasisme
 forklare viktige deler av FN si
  verdserklæring om memmeskerettane, og
  samtale om kva den har å seie
                                                     misunning
                                                     baksnakking
                                                     tilgjeving
                                                     mot
                                                     ærlegdom
                                                     sanning
                                                     truskap
                                                   mobbing og konfliktløysing
                                               Elevane skal dessutan
                                                   øve seg i å samtale om etiske
                                                      problemstillingar som spesielt opptek dei,
KRL-boka 2005        KRL-boka 2002            L'97
                i og utanfor skulekvardagen

								
To top