putem

							    INFORMACIJA ZA ČLANOVE SAVJETA ZA RAČUNOVODSTVO I REVIZIJU O
     REALIZOVANIM AKTIVNOSTIMA U PERIODU SEPTEMBAR 2009-FEBRUAR
                             2010. GODINE


U periodu septembar 2009 - februar 2010. godine nastavljena je realizacija plana
aktivnosti koje se odnose na unaprijeđenje i razvoj računovodstvene i revizorske
prakse u Crnoj Gori i implementacija Strategije i akcionog plana za unapređenje
kvaliteta finansijskog izvještavanja u Crnoj Gori.

Ministarstvo finansija

Ministarstvo finansija je, Zakonom o računovodstvu i reviziji (»Službeni list RCG«,
broj 69/05 i »Službeni list CG«, broj 80/08), između ostalog, uvelo inspekcijski
nadzor, kao novu obavezu, a sve u cilju stvaranja kvalitetnog institucionalnog okvira
za rast i razvoj crnogorske ekonomije, uvođenja finansijske discipline, povećanje
kvaliteta finansijskih izvještaja. U tom smislu, Ministarstvo finansija je, nakon
uspostavljanja inspekcijskih kapaciteta, započelo sa kontrolom godišnjih i kvartalnih
finansijskih izvještaja za akcionarska društva i druga pravna lica, koja emituju hartije
od vrijednosti, druge finansijske instrumente kojima se trguje na organizovanom
tržištu, kao i za matična pravna lica koje su dužna da sastavljaju konsolidovane
finansijske iskaze. Pomenuta pravna lica su u obavezi da godišnje i kvartalne
finansijske izvještaje dostavljaju Komisiji za hartije od vrijednosti, u papirnoj i
elektronskoj formi1. Ministarstvo finansija je, u saradnji sa Komisijom, dogovorilo
proceduru vođenja i dostavljanja evidencije pravnih lica.

Takođe, Ministarstvo finansija je, u saradnji sa Vijećem za prekršaje, dogovorilo
proceduru podnošenja zahtjeva za pokretanje prekršajnog postupka protiv pravnih
lica i odgovornih lica u pravnom licu, koja nijesu dostavila godišnje i kvartalne
finansijske izvještaje, u zakonom propisanom roku. Rok za podnošenje zahtjeva za
pokretanje prekršajnog postupka je, prema Zakonu o prekršajima, 60 dana od dana
dostavljanja spiska Ministarstvu finansija od strane Komisije za hartije od vrijednosti,
odnosno 60 dana od dana kada je utvrđeno činjenično stanje. Ministarstvo finansija
je protiv pravnih lica i odgovornih lica u pravnom licu, koja u zakonom propisanom
roku nijesu dostavila finansijske izvještaje, područnim organima suda za prekršaje
podnijelo zahtjeve za pokretanje prekršajnog postupka.

Na sljedećem grafiku se može vidjeti pregled dostavljenih finansijskih izvještaja za
2009. godinu:




1
 Finansijski izvještaji koji su dostavljeni u elektronskoj formi objavljeni su na web sajtu Komisije za
hartije od vrijednosti (www.scmn.me)
  70,0%

              59,5%
  60,0%
                                                                 52,9%
                                                48,5%
  50,0%
                               41,6%
  40,0%


  30,0%


  20,0%


  10,0%


   0,0%
              Godišnji           I                II               III

                            Papirna forma    Elektronska forma


Komisiji za hartije od vrijednosti je, do 30. juna 2009. godine, 59,5% pravnih lica
dostavilo godišnje finansijske izvještaje za 2008. godinu. Na osnovu tabele, možemo
primijetiti da je procenat dostavljanja kvartalnih finansijskih izvještaja, po kvartalima,
rastao (41,6% za prvi, 48,5 % za drugi i 52,9% za treći kvartal). Ministarstvo finansija
je, do sada, podnijelo 353 zahtjeva za pokretanje prekršajnih postupaka protiv
pravnih lica i odgovornih lica u pravnom licu (zbog nedostavljanja godišnjih
finansijskih izvještaja za 2008. godinu i kvartalnih izvještaja za 2009. godinu). U
skladu sa Pravilima o sadržaju, rokovima i načinu objavljivanja finansijskih izvještaja
emitenata hartija od vrijednosti (»Službeni list CG«, br. 20/09) rok za predaju
godišnjih finansijskih izvještaja je 120 dana od isteka perioda na koji se izvještaj
odnosi. Imajući u vidu da je zakon donešen krajem 2008. godine, kao i da je
promijenjen rok za dostavljanje godišnjih finansijskih izvještaja, tako da se isti
dostavljaju do 28. februara tekuće za predhodnu godinu, očekujemo porast njihovog
dostavljanja odnosno smanjivanje broja pokrenutih postupaka, već ove godine.

Ministarstvo finansija će tokom 2010. godine, osim kontrole kvartalnih i godišnjih
izvještaja koji se dostavljaju Komisiji za hartije od vrijednosti, izvršiti kontrolu svih
pravnih lica koja su u obavezi da dostavljaju godišnje finansijske izvještaje i izvještaje
revizora Centralnom registru Privrednog suda (CRPS), u zakonom propisanom roku.
U tom smislu, Ministarstvo finansija je 2. februara 2010. godine, na svojoj internet
stranici, objavilo saopštenje u kojem je navedeno da su sva pravna lica obavezna da
dostavljaju godišnje finansijske izvještaje CRPS-u, do 28.02. tekuće godine, za
prethodnu godinu. Takođe, u saopštenju je navedeno koje finansijske iskaze su u
obavezi da dostavljaju velika, srednja i mala pravna lica, kao i novčane kazne za
pravna lica i odgovorna lica u pravnom licu, zbog nedostavljanja istih u propisanom
roku. Saopštenje je upućeno i Komisiji za hartije od vrijednosti, Privrednom sudu,
berzama i Institutima (ISRCG i IRRCG), koje je i objavljeno na njihovim internet
stranicama (prilog 1: saopštenje).
Takođe, Ministarstvo finansija je u cilju što bolje informisanosti javnosti o roku i
kaznama zbog nedostavljanja kvartalnih/godišnjih izvještaja, važnosti statističkog
aneksa,... pripremilo prilog koji su, 4. februara, objavile lokalne televizijske stanice, a
novinske agencije prenijele (Mina business i MAMA). U pripremi priloga učestvovali
su predstavnici Ministarstva finansija, Privrednog suda, MONSTAT-a i Komisije za
hartije od vrijednosti.

S obzirom da je jedna od mjera predviđenih Strategijom i akcionim planom za
unaprijeđenje finansijskog izvještavanja »Upodobljavanje okvira za finansijsko
izvještavanje«, odnosno izrada novog kontnog plana i obrazaca, Ministarstvo
finansija je, u saradnji sa Institutom sertifikovanih računovođa Crne Gore, tokom
prošle godine, započelo aktivnosti na izradi istih. U tom smislu održano je više
sastanaka sa predstavnicima Instituta sertifikovanih računovođa Crne Gore, a
predlog je upućen i drugim relevantnim institucijama i zainteresovanim stranama, radi
dostavljanja mišljenja, sugistija i komentara, a sve u cilju izrade što kvalitetnijeg
kontnog okvira i obrazaca, koji će biti u skladu sa međunarodnim standardima.
Objavljivanje novog kontnog okvira i obrazaca je planirano za jun ove godine.

Predstavnici kompanije TRIBAL HELM su, tokom oktobra i novembra 2009. godine,
boravili u Crnoj Gori, i u više navrata su održani sastanci sa članovima Savjeta za
računovodstvo i reviziju, predstavnicima Ministarstva finansija, Centralne banke,
Komisije za hartije od vrijednosti, Instituta sertifikovanih računovođa Crne Gore
(ISRCG) i Instituta računovođa i revizora Crne Gore (IRRCG). Takođe, u periodu od
25. do 27.11.2009. godine, održane su tri radionice za iste, tokom kojih su,
predstavnici Tribal Helm-a prezentovali svoj rad, dinamiku implementacije, plan i
ciljeve rada u cilju što uspješnije implementacije Strategije. Takođe, Ministarstvu
finansija je dostavljen nacrt dokumenta, od strane TRIBAL HELM-a, koji se odnosi
na prioritizaciju aktivnosti na implementaciji Strategije i akcionog plana za
unaprijeđenje finansijskog izvještavanja u Crnoj Gori, koji predstavlja završetak I faze
projekta, nakon čega će se pristupiti izradi srednjoročnih ciljeva, tj. II fazi projekta.
(prilog 2: Nacrt dokumenta)

U okviru REPARIS projekta, Svjetska banka je, 3. decembra 2009. godine, u Beču,
organizovala Ministarsku konferenciju, na kojoj su prisustvovali predstavnici
Ministarstva finansija i profesionalnih udruženja iz Crne Gore, Srbije, Makedonije,
BiH, Hrvatske, Kosova, Moldavije i Albanije. Ministarska konferencija je potvrdila
opravdanost programa REPARIS i njegov značaj za poboljšanje finansijskog
izvještavanja za sve zemlje korisnice ovog programa.

Tokom pomenutog perioda, Ministarstvo finansija je izdalo šest dozvola za rad
društvima za reviziju, tako da je, od stupanja na snagu zakona, ukupno izdato 21
dozvola za rad2. Komisija za izdavanje licenci revizorima nije održala ni jednu
sjednicu, iz razloga što nije bilo zahtjeva za izdavanje licence za ovlašćenog
revizora3.

Imajući u vidu da je osnovana Komora internih revizora Crne Gore, njihovi
predstavnici su zatražili sastanak sa predstavnicima Ministarstva finansija, koji je i
održan 22.01.2010. godine. Tom prilikom su upoznali predstavnike Ministarstva
2
    Registar društava za reviziju je dostupan na sajtu Ministarstva finansija (www.mf.gov.me)
3
    Registar ovlašćenih revizora je dostupan na sajtu Ministarstva finansija (www.mf.gov.me)
finansija o svojim planovima i aktivnostima. (prilog 3: informacija od Komore internih
revizora)


Privredni sud

Na osnovu Ugovora o isporuci usluga, zaključenog između Ministarstva za
informaciono društvo (kao naručioca) i Montora Software, d.o.o. iz Podgorice (kao
dobavljača), dobavljač se obavezao da za potrebe naručioca izradi i isporuči
neophodnu dokumentaciju koja se odnosi na informacioni sistem Centralnog registra
privrednih subjekata, pri Privrenom sudu u Podgorici, u svemu prema prihvaćenoj
ponudi broj 053-01-365/14 od 12.06.2009. godine, koja čini sastavni dio ovog
Ugovora.

U ugovorenom roku od 90 dana, dobavljač je izvršio svoju ugovornu obavezu, izradio
projekat informacionog sistema CRPS, o čemu je nakon prezentacije projekta
sačinjen zapisnik o primopredaji softverskog sistema.

Novi softverski sistem će obezbijediti mogućnost efikasnog prijema i evidencije
finansijskih izvještaja. Svi završni računi koji su dostavljeni i aktivirani u sistemu su
odmah javno dostupni posjetiocima WEB portala, kao i zaposlenima u Privrednom
sudu kroz funkcije softverskog sistema. Dostava završenog računa elektronskim
putem, zbog nepostojanja Kvalifikacionog digitalnog sertifikata u Crnoj Gori, neće biti
u punoj funkciji do uspostavljanja rada nacionalnog tijela za registraciju i izdavanje
kvalifikacionog digitalnog sertifikata. Novi softverski sistem će imati tehničku
mogućnost da prikupljene i skenirane završne račune u digitalnoj formi dostavi
nadležnim institucijama (Centralna banka, Ministarstvo finansija). Ovo se može
uraditi na automatizovani način integracijom sa njihovim informacionim sistemima,
direktnom integracijom uz pomoć WEB servisa i slanjem e-mail poruke. Pomenuta
funkcija nije u opsegu ovog projekta. Ona može biti realizovana naknadno kada se
ispostave preduslovi za to.

Projekat informacionog sistema CRPS, iako je izrađen i nakon njegove prezentacije
od strane dobavljača prihvaćen od strane naručioca još uvijek nije implementiran,
odnosno pušten u rad, između ostalog i zbog nedostatka servera koji je projektno
lociran u Ministarstvu za informaciono društvo.


Inistitut sertifikovanih računoviđa Crne Gore

Aktivnosti Instituta sertifikovanih računovođa Crne Gore u oblasti unapređenja
računovodstvene i revizorske prakse i implementacije Strategije i akcionog plana za
unapređenje kvaliteta finansijskog izvještavanja u Crnoj Gori u periodu septembar
2009.godine–februar 2010.godine su bile usmjerene na sticanje profesionalnih
zvanja, usavršavanje i kontinuiranu profesionalnu edukaciju, upućivanje na nove i
dopune MRS i MSFI, razmatranje prijedloga novog kontnog okvira i obrazaca za
finansijsko izvještavanje pravnih lica i na podizanje kvaliteta unutrašnje organizacije
ISRCG.
Upravni odbor je u skladu sa tim, 25. decembra 2009. godine usvojio novu razvojnu
politiku, u pravcu unapređenja saradnje sa svim relevantnim državnim institucijama i
profesionalnim poslovnim, računovodstvenim i revizorskim udruženjima.

Sticanje profesionalnih zvanja

ISRCG vodi registar svojih članova, sertifikovanih računovođa, ovlašćenih
računovođa, knjigovođa i vanrednih članova.
ISRCG organizuje polaganje stručnih ispita za sticanje zvanja:knjigovođa, ovlašćeni
računovođa i sertifikovani računovođa. Ispiti se organizuju u saradnji sa Savezom
računovođa i revizora Srbije koji je konzorcijalni partner i član IFAC-a.Pojedini
profesori sa Ekonomskog fakulteta iz Podgorice su takođe uključeni u pripremanje
ispita.

Literatura koja se koristi za spremanje ispita je obezbijeđena po međunarodno
prihvaćenom ACCA programu i dostupna je svim studentima koji su prijavili ispite.
Ukupni broj prijavljenih kandidata je bio 144 za ispitni rok koji je održan u decembru
2009 godine u Podgorici.

Usavršavanje i kontinuirana profesionalna edukacija

Kontinuirana edukacija je obavezna za sva profesionalna zvanja u računovodstvu.
Pored toga, u ISRCG je konstatovano da postoji velika potreba za stručnim
usavršavanjem i kontinuiranom edukacijom revizora, što izostaje, a na čemu će se
posvjetiti posebna pažnja u budućem periodu.

Od računovođa se očekuje da mjere svoje aktivnosti kroz uloženi trud ili provedeno
vrijeme na usavršavanju svojih znanja i vještina, tako što je za trogodišnji period
potrebno da kontinuiranoj edukaciji posvete najmanje 120 sati ili obrazovnih jedinica
ekvivalentnih aktivnosti koje su relevantne za profesionalno usavršavanje.Na taj
način se stiču uslovi za održavanje profesionalne osposobljenosti.
ISRCG vodi evidenciju o prisustvu profesionalnih računovođa seminarima
kontinuirane edukacije, što će biti validni osnov za obnavljanje izdatih licenci za sva
zvanja.

Tokom ovog perioda održana su dva seminara koja beleže prisustvo velikog broja
članova. Seminar održan u novembru 2009.god. je bio posvjećen sastavljanju
obrazaca finansijskih izvještaja po predloženom novom kontnom okviru, dok je
seminar održan u februaru 2010.god. bio posvjećen godišnjim finansijskim
izvještajima za 2009 godinu. Predavanja su bila organizovana na sljedeće teme:

      Vrednovanje elemenata bilansa stanja i uspjeha u skladu sa MRS i MSFI
      Izjveštaj o promjenama na kapitalu i Izvještaj o novčanim tokovima
      Kalo, rastur i lom (razduženje) u ugostiteljstvu
      Izmjene Zakona o porezu na dohodak fizičkih lica, novi obračun zarada i
       naknada zarada, OPD1 u 2010.god.

Istovremeno, ISRCG uređuje i izdaje mjesečni stručni časopis za profesionalne
računovođe i ostale zainteresovane „Računovodstvo i revizija”. Pored uobičajenih
računovodstveno-finansijskih i aktuelnih poreskih tema, u 2010-oj godini je otvorena
nova rubrika „Škola računovodstva u skladu sa MRS i MSFI”. Pretplatnici na časopis
dobijaju 20 bodova na ime godišnje kontinuirane edukacije.

Obavještenje računovođama u vezi obaveznosti i u vezi roka za dostavljanje
finansijskih izvještaja CRPS, i sankcija za nedostavljanje, obzirom da se ove godine
prvi put predaju 28.fabruara, bilo je posebno istaknuto na pomenutom seminaru, u
časopisu br.1-2 i na sajtu ISRCG www.isrcg.org

Objavljivanje MRS i MRSFI

ISRCG je 09.12.2009. godine sa Savezom računovođa i revizora Srbije i sa
Savezom računovođa i revizora Republike Srpske potpisao Sporazum o
profesionalnoj saradnji na planu:

      prevođenja i ažuriranja Međunarodnih standarda finansijskog izvještavanja i
       druge međunarodne profesionalne regulative;
      implementacije međunarodne profesionalne regulative na regionalnom nivou;
      zajedničkog podsticanja razvoja teorije i prakse iz oblasti računovodstva,
       finansija i revizije u cilju usaglašavanja nacionalnih zakonodavstava sa
       međunarodnom regulativom i praksom razvijenih zemalja.

Nosilac aktivnosti prevođenja, ažuriranja i objavljivanja MSFI i druge međunarodne
profesionalne regulative je Savez RR Srbije, kao ovlašćeno pravno lice koje je dobilo
saglasnot za te aktivnosti od odgovarajućih međunarodnih regulatornih tijela.
Savez RR Srbije će prevode međunarodne profesionalne regulative, uključujući i
izmijenjena i dopunjena izdanja, obezbijediti u potrebnim količinama i po što
povoljnijim uslovima, za članstvo ISRCG.

Novi kontni okvir i obrasci

Proces harmonizacije finansijskog izvještavanja u Evropskoj uniji, posebno je
značajan u odnosu na finansijsko izvještavanje u zemljama regiona, koje i same
pretenduju na članstvo. Obaveza zemalja je da usklade svoje zakonodavstvo sa
propisima EU, a to znači da usklade računovodstvenu i revizorsku regulativu sa
regulativom EU. To se prvenstveno odnosi na usklađivanje Zakona o računovodstvu
sa Četvrtom i Sedmom direktivom EU, kao i na primjenu MSFI.
Povezano sa novim izmjenama MSFI javlja se potreba za usklađivanjem domaćih
računovodstvenih propisa, a prvenstveno donošenjem Pravilnika o strukturi i
sadržaju godišnjih finansijskih izvještaja.
Prije svega treba iskristalisati koje su potrebe različitih korisnika finansijskih izvještaja
u Crnoj Gori. Zahtjevi za finansijskim izvještavanjem treba da budu u skladu sa EU
acquis communautaire, da prikazuju prirodu, veličinu i finansiranje entita, da
reflektuju troškove i benefite za entitet i korisnike i da obezbjede most između
potreba različitih korisnika kao što su: banke, nacionalna statistika, javni interes,
poreska uprava, kreditori i investitori i td. UO smatra da bi u tom pravcu bile od koristi
smjernice ino konsultanata iz EU. Od svih zemalja bivše Jugoslavije, Slovenija
najviše postigla na planu finansijskog izvještavanja.
Podizanje kvaliteta unutrašnje organizacije

Prezentacija SCAAK-a (postao član IFAC-a 17og novembra 2009.god) koju je
omogućila Svjetska banka u novembru 2009. godine snažno je uticala na članove
UO ISRCG. Sagledali su koje je vrijeme i koliko puno novčane i institucionalne
podrške potrebno za punopravno učlanjenje u IFAC. Energično rade na djelotvornosti
struktura upravljanja i popunjavanju tehničkih kapaciteta zapošljavanjem mladih
stručnih kadrova, kako bi ojačali svoju unutrašnju organizaciju. Prioritet u narednom
periodu biće redovno informisanje članstva o preporukama i smjernicama IFAC-a kao
i podržavanje i promovisanje reformi u računovodstvenoj profesiji.

CENTRALNA BANKA CRNE GORE

Aktivnosti Centralne banke Crne Gore u oblasti unapređenja računovodstvene i
revizorske prakse i implementacije Strategije i akcionog plana za unapređenje
kvaliteta finansijskog izvještavanja u Crnoj Gori u periodu septembar 2009 – februar
2010. godine su bile usmjerene na izradu i usvajanje preporuka Vladi Crne Gore za
ekonomsku politiku u 2010. godini, kojom su obuhvaćene i preporuke u oblasti
računovodstva i revizije sa predlogom operativnih mjera, stimulaciju mehanizama
kontrole u oblasti finansijskog izvještavanja, organizovanja i unapređenja kvaliteta
rada interne revizije u bankama, kao i u oblasti eksterne revizije.

Preporuke Vladi Crne Gore u oblasti računovodstva i revizije

U dokumentu „Preporuke Vladi Crne Gore za ekonomsku politiku u 2010. godini“,
koju je usvojio Savjet CBCG, definisani su, između ostalog, strateški pravci razvoja u
oblasti računovodstva i revizije u tekućoj godini, a to su:

a. Kreiranje institucionalnih uslova za punu implementaciju Zakona o računovodstvu i
reviziji posebno u dijelu koji se odnosi na nadzor revizora, redovnu dostavu
finansijskih računa Privrednom sudu i obaveznost njihovog dostavljanja.
b. Razviti samoregulatorne i upravne mehanizme nadzora nad kvalitetom obavljanja
računovodstvenih i revizorskih poslova.
c. Razvijati računovodstveno-revizorsku profesiju do nivoa zadovoljavajućeg kvaliteta
i visoke primjene etičkih standarda i kodeksa ponašanja.
d. Uspostaviti mehanizme djelovanja tržišne discipline na kvalitet finansijskog
izvještavanja.
e. Razviti poznate i uvesti nove oblike međunarodne saradnje u ostvarivanju tehničke
pomoći i uključenja u rad relevantnih tijela koja se bave računovodstveno –
revizorskim standardima.
f. Unaprijediti postojeći Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o računovodstvu i
reviziji („Službeni list CG“, broj 80/08.) kojim bi se omogućila kvalitetnija
implementacija principa Acquis-a.

Predložen je i set operativnih mjera za realizaciju gore navedenih strateških pravaca
razvoja :

- Treba nastaviti sa implementacijom »Strategije i akcionog plana za poboljšavanje
kvaliteta finansijskog izvještavanja u Crnoj Gori« i razmotriti mogućnosti za
objedinjavanje postojeća dva instituta – Institut računovođa i revizora Crne Gore i
Institut sertifikovanih računovođa Crne Gore u jednu instituciju radi povećanja njihove
efikasnosti poslovanja.
- Nastaviti započete aktivnosti u okviru projekta REPARIS sa ciljem poboljšanja
standarda obrazovanja i sertifikacije za računovođe i revizore u okviru nadležnih
tijela.
- Izmijeniti postojeći Statistički aneks kao dio redovnog finansijskog izvještavanja, a
koji u sadašnjoj formi nedovoljno kvalitetno omogućava proračun nacionalnih računa,
kao i formiranje specijalne Radne grupe za njegovu novu izradu.
- Prethodnih godina značajan broj preduzeća nije dostavljao Privrednom sudu
završne račune i po pravilu je prolazio bez ikakvih sankcija. Stoga je neophodno
primijeniti sankcije implementacijom kaznenih odredbi novog Zakona o
računovodstvu i reviziji, prema svim onim preduzećima koja ne dostave završne
račune Privrednom sudu, a u slučaju preduzeća koja su u većinskom državnom
vlasništvu razmotriti i mogućnost promjene menadžmenta tih preduzeća.
- Obezbijediti viši nivo transparentnosti poslovanja i izvještavanja osiguravajućih i
reosiguravajućih društava, privatizacionih fondova, NVO i berzanskih posrednika.
- Postojeći obrazovni sistem ne produkuje zadovoljavajuće kadrove iz oblasti
računovodstva. Stoga je potrebno osavremenjavanje programa iz oblasti
računovodstva i revizije, kao i potpisivanja seta bilateralnih ugovora obrazovnih
institucija sa međunarodnim institucijama za računovodstvo i reviziju, radi
unapređenja nastavnih programa i nivoa računovodstveno-revizorske prakse. Otvoriti
program doktorskih studija za računovodstvo i reviziju, radi daljeg unapređenja
domaćeg kadra na univerzitetskim jedinicama.
- Donijeti Zakon o registru godišnjih finansijskih izvještaja, koji bi regulisao pitanja
uspješnosti poslovanja i o finansijskom položaju privrednih subjekata.

Finansijsko izvještavanje

U izvještajnom periodu sve banke i mikrokreditne finansijske institucije su
izvještavale Centralnu banku u propisanoj formi i utvrđenom dinamikom. Centralna
banka je zbog netačnog objelodanjivanja podataka u sredstvima javnog informisanja
upozorila jednu banku.

Interna revizija

Ocjena adekvatnosti i efektivnosti interne revizije i interne kontrole u bankama
predmet je procesa kontinuiranog praćenja supervizije Centralne banke.

Eksterna revizija

U skladu sa zakonom utvrđenim obavezama, deset banaka u sistemu je dobilo
odobrenje Centralne banke za angažman nezavisnog eksternog revizora za reviziju
godišnjih finansijskih iskaza banke za 2009.godinu. Za obavljanje revizije finansijskih
iskaza u bankama izabrana su sledeća društva za reviziju: Deloitte – preduzeće za
reviziju DOO Podgorica, PriceWaterhouseCoopers – preduzeće za reviziju
računovodstvene, finansijske i konsalting usluge DOO Podgorica, KPMG – društvo
za reviziju DOO Podgorica i Ernst & Young – društvo za reviziju Podgorica.

U skladu sa Zakonom o bankama, sve banke u sistemu su organizovale Odbor za
revizuju koji se sastoji od tri člana od kojih većina nije povezana sa bankom, a imaju
iskustvo na poslovima iz oblasti finansija. Centralna banka će, u postupku
neposredne kontrole banke, posebnu pažnju usmjeriti na ocjenu efektivnosti rada
odbora za reviziju.

Aktivnosti u okviru Programa REPARIS

Predstavnici Centralne banke Crne Gore, Zdenka Rakočević, direktor Sektora za
kontrolu i Ana Vlahović, direktor Direkcije za razvoj sistema kontrole i kontrolu
sistemskog rizika, prisustvovale su „Seminar on the use of IFRS for prudential and
regulatory purposes and Ministerial Conference”, Program REPARIS, u organizaciji
Svjetske banke, Beč, 2-4 decembar 2009.g.

„Seminar on the use of IFRS for prudential and regulatory purposes” je obuhvatio
aktuelne teme iz oblasti međunarodnih standarda finansijskog izvještanja (IFRS) i
njihovo korišćenje u prudencione i regulatorne svrhe. Takođe, posebna pažnja je
posvećena regulatornom kapitalu u svijetlu predstojećih izmjena IFRS standarda,
tretmanu kapitala u skladu sa IFRS standardima i prudencionim filterima za
regulatorni kapital.

Svi učesnici su dali predlog za njih svrsishodnih i aktuelnih tema za naredi seminar
koji će se, u skladu sa predlogom organizatora, održati tokom februara 2010.godine
u formi video conference.

Ministarska konferencija je potvrdila opravdanost Programa REPARIS i njegov
značaj za sve zemlje korisnice ovog programa. Takođe, učesnici su, između ostalog,
ukazali na sledeće:

- finansijsko izvještavanje je prepoznato kao dio procesa evropskih integracija,
računovodstvena pravila se ne smiju posmatrati izolovano od prudencionih pravila,
- globalna finansijska kriza je pokazala da je neophodno unaprijediti IFRS, posebno u
dijelu fair value (IAS 39), kao i unapređenje modela obračuna rezervacija za
očekivane gubitke u cilju ublažavanja procikličnosti računovodstvenih pravila koja
su, po opštem mišljenju, ubrzala i otežala krizu.

KOMISIJA ZA HARTIJE DO VRIJEDNOSTI

       Komisija za hartije do vrijednosti je u pomenutom periodu obavljala redovne
aktivnosti na sprovođenju Pravila o sadržaju, rokovima i načinu dostavljanja
finansijskih izvještaja emitenata hartija do vrijednosti.

         Takođe, u pripremi je i nacrt Pravila o izmjeni Pravila o sadržaju, rokovima i
načinu dostavljanja finansijskih izvještaja emitenata hartija od vrijednosti. Izmjene
koje su obuhvaćene ovim Pravilima se odnose na dodatno usklađivanje sadržine
obrazaca u skladu sa Međunarodnim računovodstvenim standardima,
Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja i Zakonom o računovodstvu i
reviziji.

   U okviru projekta unapređenja finansijskog izvještavanja, prema Pravilima
Komisije 285 kompanija su obavezne da dostavljaju finansijske izvještaje Komisiji, i u
toku prethodne godine su ostvareni sledeći rezultati:
      godišnji izvještaj za 2008. godinu je dostavilo 75,78% kompanija
      tromjesečni izvještaj za 2009. godinu je odstavilo 56,84% kompanija
      šestomjesečni izvještaj za 2009. godinu je dostavilo 62,1% kompanija
      devetomjesečni izvještaj za 2009. godinu je dostavilo 56,14% kompanija

    U cilju poboljšanja transparentnosti u vezi sa aktivnostima kompanija Komisija je
na svom web sajtu formirala Javnu informacionu knjigu koja predstavlja bazu
podataka svih akcionarskih društava u okviru koje su svima dostupni finansijski
izvještaji dostavljeni Komisiji za hartije od vrijednosti kao i druge informacije. Do sada
je objavljeno oko 6000 stranica finansijskih izvještaja, s tim da se baza svakodnevno
ažurira.

AGENCIJA ZA NADZOR OSIGURANJA

Agencija za nadzor osiguranja u sprovođenju Strategije i akcionog plana za
unapređenje kvaliteta finansijskog izvještavanja u Crnoj Gori u periodu od septembra
2009. godine do februara 2010. godine je preduzela brojne aktivnosti u cilju
poboljšanja finansijskog izvještavanja na tržištu osiguranja.

Početkom decembra 2009. godine je Centar za reformu finansijskog izvještavanja
Svjetske banke, u okviru Programa računovodstvenih reformi i institucionalnog
jačanja (projekat REPARIS), organizovao jednodnevni seminar na temu
međunarodnih finansijskih računovodstvenih standarda za prudencijalne i
regulatorne svrhe, na kome su, pored ostalih finansijskih regulatora, učestvovali i
predstavnici Agencije. Seminar je imao za cilj da razvije zajedničko razumijevanje za
pitanja koja su od značaja u izgradnji zdravog okvira za nadzor finansijskih izvještaja
banaka i osiguravajućih društava. U tu svrhu učesnici su imali priliku upoznati se
kako sa postojećim računovodstvenim standardima, tako i sa novim standardima koji
su u procesu izrade, koji se donose se radi postavljanja kvalitetnijeg sistema
finansijskog izvještavanja u ovim oblastima. Takođe, akcenat je stavljen i na
razmjenu dosadašnjih iskustava u primjeni računovodstvenih standarda kreditnih
institucija i osiguravajućih društava zemalja regiona.

U pomenutom vremenskom periodu, Agencija je sprovodila posredne analize
poslovanja društava za osiguranje na bazi podataka koja dostavljaju shodno
Pravilniku o sadržini izvještaja, obavještenja i drugih podataka koje društvo za
osiguranje dostavlja Agenciji za nadzor osiguranja i o načinu i rokovima njihovog
dostavljanja, kojim se regulatorni organ redovno, godišnje, tromjesečno i mjesečno
izvještava. Takođe je definisan i plan aktivnosti za neposredne kontrole društava za
zastupanje i posredovanje u osiguranju i njihovih finansijskih izvještaja, koji će se
početi sprovoditi od početka marta 2010. godine.

Imajući u vidu da su transparentnost i dostupnost informacija neophodni preduslovi
za uspostavljanje i funkcionisanje tržišnih mehanizama i tržišne discipline, Agencija
za nadzor osiguranja je u proteklom periodu redovno sistematizovala statističke
podatake sa tržišta osiguranja Crne Gore, u cilju objelodanjivanja kvalitetnih
informacija o tržištu osiguranja, njegovim učesnicima, kao i o aktivnostima iz svoje
nadležnosti, a što je rađeno putem zvaničnog veb sajta Agencije. U tom smislu, kao
značaj korak naprijed u poboljšanju kvaliteta i ažurnosti prikupljanja i obrade
podataka sa tržišta osiguranja, početkom 2010. godine je stavljen u rad sistem za
izvještavanje i analizu podataka društava za osiguranje kojim se na jednom mjestu
objedinjavaju svi podaci iz mjesečnih i tromjesječnih izvještaja društava. Ovaj sistem,
koji je postavljen na veb prezentaciji Agencije, prikuplja podatke svih društava
počevši od 01.01.2010. godine.

Pod projektom koji se realizuje u saradnji Ministarstva finansija i Programa za razvoj
kapaciteta (CDP), Agencija je krajem 2009. godine započela brojne projektne
aktivnosti, među kojima je kao jedan od prioriteta za 2010. godinu predviđeno
donošenje Pravilnika o kontnom okviru društva za osiguranje i Pravilnika o načinu
procjenjivanja aktive društva za osiguranje. Nacrtne verzije ova dva Pravilnika, koja
predstavljaju osnov kvalitetne finansijske analize osiguravajućih društava,
postavljene su na veb sajt Agencije, a u toku je javna rasprava sa zainteresovanim
stranama u vezi njih.

Projektom „Jačanje regulatornih i nadzornih kapaciteteta finansijskih regulatora“, a
pod IPA-2008 fondom, Agencija je početkom februara 2010. godine započela
aktivnosti koje se, između ostalog, tiču i jačanja saradnje između finansijskih
regulatora i obezbjeđivanja veće stabilnosti cjelokupnog finansijskog sistema.

Kao regulator tržišta osiguranja Crne Gore, Agencija preduzima sve neophodne
korake na jačanju svojih kapaciteta u pogledu finansijskog izvještavanja sa tržišta
osiguranja i uspostavljanju institucionalne saradnje i razmjene najbolje međunarodne
prakse sa ostalim regulatorima iz okruženja, uspostavljanjem bilateralne saradnje sa
nadzornim organima. U navedenom periodu su održani bilateralni sastanci sa
predstavnicima austrijskog finansijskog regulatora – FMA i hrvatskom Agencijom za
nadzor finansijskih usluga – HANFA, na kojima su, između ostalog, dogovoreni
načini za unapređenje saradnje vezano za finansijska izvještavanja sa tržišta
osiguranja.
PRILOZI:

PRILOG 1: SAOPŠTENJE
PRILOG 2: NACRT DOKUMENTA
PRILOG 3: INFORMACIJA OD KOMORE INTERNIH REVIZORA