imla klavuzu by YCBAE3V

VIEWS: 20 PAGES: 38

									    BENZETME YOLUYLA KURULAN
      BAZI BİRLEŞİK KELİMELER
•   Bunlar insanın bir niteliğini
    anlatmak üzere bitki,
    hayvan ve nesne adlarıyla
    kurulan birleşik kelimeler;
•   Eski kurt,
•   Sarı çıyan,
•   Sağmal inek,
•   Ağır top,
•   Deli balta,
•   Sabır taşı,
•   Eski toprak,
•   Kara maşa,
       ZAMANLA İLGİLİ BİRLEŞİK
            KELİMELER
•   Bağ bozumu,
•   Gece yarısı,
•   Gün ortası,
•   Hafta başı,
•   Hafta sonu,
•   Ay sonu,
•   Yıl sonu..
SIFAT TAMLAMASI YAPISINDAKİ
    BİRLEŞİK KELİMELER
     •    -r/, -ar/, -er/, -maz/, -
          mez/, -an/, -en ekleriyle
          kurulan sıfat tamlaması
          yapısındaki birleşik
          kelimeler ayrı yazılır;
     1.   Akar amber,
     2.   Bakar kör,
     3.   Çalar saat,
     4.   Döner ayna,
     5.   Döner kapı,
     6.   Yazar kasa,
     7.   Güler yüz
     8.   Uçan top..
İSİM TAMLAMASI YAPISINDAKİ
 RENK ADLARI AYRI YAZILIR;
  •    Renk sözü veya renklerden
       birinin adıyla kurulmuş isim
       tamlaması yapısındaki renk
       adları ayrı yazılır;
  1.   Kurşun rengi,
  2.   Fes rengi,
  3.   Boncuk mavisi,
  4.   Çingene pembesi,
  5.   Çivit mavisi,
  6.   Şarap rengi,
  7.   Bal rengi,
  8.   Bakır rengi..
 Rengin tonunu belirtmek üzere renkten önce
       kullanılan sıfatlar ayrı yazılır;


1.   Açık mavi,
2.   Açık yeşil,
3.   Konur al,
4.   Koyu mavi,
5.   koyu yeşil
     Sıfatı sonda bulunan birleşik kelimeler ayrı
                        yazılır;
1.   Ayak yalın,
2.   Baş açık,
3.   Cebi delik,
4.   Eli sıkı,
5.   Gözü açık,
6.   Kulağı delik..
Grup vurgusu ilk kelimede olan ikilemeler ayrı
   yazılır;
1. Adım adım,
2. Ağır ağır,
3. Akın akın,
4. Allak bullak,
5. Aval aval,
6. Baka baka,
7. Cır cır,
8. Cik cik,
9. Çeşit çeşit,
10. Peşi peşine..
  Yer adlarında kullanılan kelimeler ayrı
                 yazılır;

İç Anadolu,
Küçük Çekmece,
Büyük Çekmece,
Orta Asya,
Orta Anadolu,
Güney Anadolu,
İç Asya,
İç Erenköy..
Çiçek dışında anlamlar taşıyan bal
çiçeği(renk), suçiçeği (hastalık); ot dışında
anlamlar taşıyan ağızotu(barut); ses
düşmesine uğramış olan çörekotu ve yaygın
bir şekilde gelenekleşmiş olan semizotu,
dereotu bitişik yazılır.
NESNE, EŞYA VE ADALET ADLARINDAN
    BİRİYLE KURULAN BİRLEŞİK
            KELİMELER
•   ALÇI TAŞI,
•   BAKIR TAŞI,
•   HACIBETAŞ TAŞI,
•   ESKİŞEHİR TAŞI,
•   İNCİ TAŞLI,
•   YILDIZ TAŞI,
•   YAPRAK TAŞ,
•   ARAP SABUNU,
•   TIRAŞ SABUNU,
•   OTURMA ODASI,
•   DUVAR TAKVİMİ,
•   MASA ÖRTÜSÜ,
•   TOPLU İĞNE…
YOL VE ULAŞIMLA İLGİLİ
 BİRLEŞİK KELİMELER
 •   ÇEVRE YOLU,
 •   DENİZ YOLU,
 •   HAVA YOLU,
 •   KARA YOLU,
 •   KEÇİ YOLU,
 •   KÖPRÜ YOL ...
DURUM, OLGU VE OLAY BİLDİREN
 SÖZLERDEN BİRİYLE KURULAN
     BİRLEŞİK KELİMELER;
       •   AÇIK ÖĞRETİM,
       •   ANA DİLİ,
       •   AY TUTULMASI,
       •   BAŞ AĞRISI,
       •   BAŞ BELASI,
       •   ÇIKIŞ YOLU,
       •   ÇÖZÜM YOLU,
       •   İŞ BÖLÜMÜ,
       •   MASA BAŞI,
       •   SOFRA BAŞI,
       •   SES UYUMU,
       •   YER ÇEKİMİ…
      BİLİM VE BİLGİ SÖZLERİYLE
    KURULAN BİRLEŞİK KELİMELER;
•   EDEBİYAT BİLİMİ,
•   GÖK BİLİMİ,
•   İŞ BİLİMİ,
•   TOPRAK BİLİMİ,
•   YER BİLİMİ,
•   HAK BİLGİSİ,
•   TOPRAK BİLİMİ,
•   YER BİLİMİ,
•   ŞEKİL BİLGİSİ…
YİYECEK , İÇECEK ADLARINDAN
BİRİYLE KURULAN BİRLEŞİK
KELİMELER;
      •   FİNCAN BÖREĞİ,
      •   PUF BÖREĞİ,
      •   SİGARA BÖREĞİ,
      •   SU BÖREĞİ,
      •   TATAR BÖREĞİ,
      •   YUFKA BÖREĞİ,
      •   ÇİÇEK YAĞI,
      •   URFA KEBABI,
      •   İNEGÖL KÖFTESİ,
      •   ÇERKEZ TAVUĞU,
      •   KEMALPAŞA TATLISI,
      •   BADEM ŞEKERİ,
      •   MERCİMEK ÇORBASI,
      •   ÇUBUK MAKARNA,
      •   KAKAOLU KEK…
GÖK CİSİMLERİ
    •   ÇOBAN YILDIZI,
    •   KERVAN YILDIZI,
    •   KUTUP YILDIZI,
    •   KUYRUKLU YILDIZ,
    •   GÖK KUŞAĞI,
    •   YAĞMUR KUŞAĞI,
    •   GÖK TAŞI,
    •   HAVA TAŞI,
    •   METEOR TAŞI…
ORGAN VE YA ORGAN YERİNE
GEÇEN BİRLEŞİK KELİMELER;
•   AÇ GÖZ,
•   SULU GÖZ,
•   PATLAK GÖZ,
•   AŞIK KEMİĞİ,
•   ÇEKİÇ KEMİĞİ,
•   DEMİR YUMRUK,
•   KEPÇE KULAK,
•   KURU KAFA,
•   EKŞİ SURAT…
NOKTA

A. Bir yargı bildiren,anlamca tamamlanmış
    bütün cümlelerden sonra konur;
•         Dostluk özveri gerektirir.

•   Üzüm, üzüme baka baka kararır.
NOKTA

Kısaltmaların sonlarına konur.

       Prof. Zekeriya Beyaz ,
       Dr. İbrahim Özcan ,
       Öğrt. Aysel Yalçın …
Ancak bazı kısaltmalardan sonra nokta kullanılmaz
          Örneğin:) TBMM, cm, mm,…
NOKTA

B. Sıra bildirmek için sayıların
 sonlarına konur.
     5. Konu, III. Selim, 7. sokak
NOKTA

• C. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve
 yıl bildiren rakamları birbirinden
 ayırmak için kullanılır.
      2.10.1992, 28.11.1992,…
NOKTA

• D. Saat ve dakika rakamlarını
 birbirinden ayırmak için kullanılır.
   Deprem 3.35 sularında
 gerçekleşti.
   iftara 15 dk. Kaldı.
• E. Matematikte çarpı işareti olarak
 kullanılır.
     12.2=24 50.2=100 …
VİRGÜL

• Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcük ve
    söz gruplarının arasına konur.
•   Ör; Güzelliğe, neşeye, canlılığa ihtiyacım var.
•   Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
•   Ör;her insan duyar, düşünür.
•   Hitap sözlerinden sonra konur;
•   Ör; Çocuklar daha çok çalışmalısınız.
• Yazışmalarda yer adlarını tarihten ayırmak
  için konur.
• Ör:Trabzon, 5 Mayıs 1992
• Ondalık sayıların yazımında bölümleri
  ayırmakta kullanılır.
• Ör: 10,5 , 0,11
• İkilemelerin arasına virgül bağlaç
 konulmaz.
                NOKTALI VİRGÜL
• Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür ve ya takımları birbirinden
    ayırmak için konur;
•   Ör;Erkek çocuklara Burak, Ömer, Bilal; kız çocuklara Betül, Elif,
    Fatoş adları verilir.
•   Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden
    ayırmak için konur:
•   Ör; Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak,
    ağlamak, kahkahalar atmak istiyorum.
•   Kendilerinden evvelki cümleyle ilgi kuran ancak, fakat, yalnız,
    lakin, çünkü, yoksa, … cümle başı bağlaçlarından önce konur.
•   Ör; Halis bir şiir fena okunabilir; lakin sahte bir şiir iyi
    okunamaz.
                   İKİ NOKTA
• Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna
  konur:
• Ör; Milli edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını
  sıralayalım: Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Ziya
  Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul…
• Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna
  konur:
• Ör; Kendimi takdim edeyim: ben Meclis
  katiplerindenim.
    .
    .
    .
                 ÜÇ NOKTA
• Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur:
• Ör: Herkes tarafından güveniliyordu da, bu
    yanı …
•   Ünlem ve seslenmelerde anlamı pekiştirmek
    için konur.
•   Ör: -Koca Ali…Koca Ali…be!…
    .
    .
    .
• Türk imlasında iki nokta yan yana
 kullanılmaz…
SORU İŞARETİ

и Soru bildiren cümle ve ya sözlerin
  sonuna konur.
и Ör: Adınız nedir?
• Soru anlamı olmayan; fakat içinde soru
  sözcüğü olan cümlelere soru işareti
  konulmaz.
• Ör; Bu şehre hangi yıl taşındıklarını
  bilmiyorum.

								
To top