Get documents about "HOOFDSTUK 3: BODEM
Shared by: 4F93z6
-
Stats
- views:
- 50
- posted:
- 6/14/2012
- language:
- pages:
- 214
Document Sample
DEEL 1 : BESCHRIJVING VAN DE LOKALE
MILIEUPROBLEMATIEK
INHOUD
DEEL 1 : BESCHRIJVING VAN DE LOKALE MILIEUPROBLEMATIEK __________ 1
DEEL 1A : GEMEENTELIJKE STRUCTUREN ALS INSTRUMENTEN VOOR EEN
COHERENT EN STRUCTUREEL MILIEUBELEID _____________________________ 5
Inleiding ______________________________________________________________________ 5
A1. Structurele organisatie van het gemeentelijke beleid _________________________ 5
A.1.1. Politieke verantwoordelijkheid voor de schepen voor leefmilieu _______________________ 5
A.2. De gemeentelijke milieudienst _____________________________________________ 8
A.2.1. Algemeen _____________________________________________________________________ 8
A.2.2. De milieuambtenaar ____________________________________________________________ 8
A.2.3. Takenpakket voor een milieudienst _______________________________________________ 9
A.3. Financiële milieupolitiek __________________________________________________ 14
A.4. Organisatie van de inspraak van de bevolking _____________________________ 15
A.4.1. Openbare onderzoeken, voorlichtingsvergaderingen, hoorzittingen, …________________ 15
A.4.2. Gemeentelijke Minaraad _______________________________________________________ 15
DEEL 1B : THEMATISCHE BESCHRIJVING LOKALE MILIEUSITUATIE ________ 17
HOOFDSTUK 1 : OPPERVLAKTEWATER ____________________________________ 18
Inleiding _____________________________________________________________________ 18
1.1. Hydrografische situering en overzicht van de verschillende waterlopen ______ 18
1.2. Oppervlaktewaterkwaliteit ________________________________________________ 21
1.2.1. Algemeen ____________________________________________________________________ 21
1.2.2. Bepaling van de waterkwaliteit __________________________________________________ 21
1.2.3 Overzicht van de waterkwaliteit van de waterlopen in Bertem ________________________ 22
1.3. Aard en omvang van de waterverontreiniging in de gemeente _______________ 23
1.3.1. Huishoudelijk afvalwater ________________________________________________________ 23
1.3.2. Industriële afvalwaters _________________________________________________________ 24
1.3.3. Agrarische verontreiniging. _____________________________________________________ 26
1.4. Waterzuiveringsinfrastructuur_____________________________________________ 27
1.4.1. Algemeen ____________________________________________________________________ 27
1.4.2. Situatie in de gemeente ________________________________________________________ 30
1.5. Structuur van de waterlopen in de gemeente _______________________________ 33
1.5.1. Belang van de structuur van een waterloop _______________________________________ 33
1.5.2. Beïnvloeding van de structuurkenmerken _________________________________________ 33
1.5.3. Structuurwaarde van de waterlopen in Bertem _____________________________________ 34
1.5.4. Beheersing waterkwantiteit _____________________________________________________ 35
milieubeleidsplan Bertem – 1
HOOFDSTUK 2 : GRONDWATER ___________________________________________ 36
Inleiding _____________________________________________________________________ 36
2.1. Hydrografische kenmerken _______________________________________________ 36
2.1.1. Algemeen ____________________________________________________________________ 36
2.1.2. Grondwaterkwetsbaarheid ______________________________________________________ 36
2.1.3. Grondwaterwinningen __________________________________________________________ 37
2.1.4. Grondwaterbeschermingsgebieden ______________________________________________ 38
2.2. Kwaliteit van het grondwater ______________________________________________ 39
2.2.1. Algemeen ____________________________________________________________________ 39
2.2.2. Grondwaterverontreiniging ______________________________________________________ 39
2.3. Grondwaterkwantiteit en verdroging _______________________________________ 40
2.4.1. Oorzaken van verdroging _______________________________________________________ 40
2.4.2. Grondwaterwinningen in de gemeente Bertem ____________________________________ 41
2.4.3. Verdrogingstoestand in Bertem __________________________________________________ 41
2.4.4. Mogelijke lokale oplossingen voor grondwaterproblematiek _________________________ 42
HOOFDSTUK 3 : BODEM __________________________________________________ 43
Inleiding _____________________________________________________________________ 43
3.1. Bodemtypes en bodemkenmerken_________________________________________ 43
3.1.1. Beschrijving van de bodems ____________________________________________________ 43
3.1.2. Bodems in Bertem _____________________________________________________________ 44
3.2. Bodemverontreiniging ____________________________________________________ 44
3.2.1. Bodemvervuiling als gevolg van luchtverontreiniging _______________________________ 45
3.2.2. Bodemvervuiling ten gevolge van overbemesting __________________________________ 45
3.2.3. Verspreiding van pesticiden en milieurisico’s van deze vervuiling ____________________ 47
3.2.4. Locale bronnen van bodemvervuiling en milieurisico’s van deze vervuiling ____________ 48
3.3. Voorkoming en beperking gevolgen bodemverontreiniging__________________ 52
3.3.1. beheersing mestproblematiek ___________________________________________________ 52
3.3.2. Bodemsaneringsdecreet en VLAREBO ___________________________________________ 53
3.4. Erosie ___________________________________________________________________ 55
HOOFDSTUK 4 : LUCHT __________________________________________________ 57
Inleiding _____________________________________________________________________ 57
4.1. Luchtsamenstelling en luchtkwaliteit ______________________________________ 57
4.1.1. Algemene samenstelling en opbouw atmosfeer emissies ___________________________ 57
4.1.2. Luchtkwaliteit in Bertem ________________________________________________________ 57
4.2. Luchtverontreiniging _____________________________________________________ 58
4.2.1. Algemene beschrijving diverse vormen van luchtverontreiniging _____________________ 58
4.2.2. Verontreinigingsbronnen _______________________________________________________ 59
4.2.3. Lokale verontreinigingsbronnen _________________________________________________ 62
milieubeleidsplan Bertem - Inhoudstabel 2
HOOFDSTUK 5 : HINDER _________________________________________________ 66
Inleiding _____________________________________________________________________ 66
5.1. Omschrijving geluidsproblematiek ________________________________________ 66
5.2. Geluidsbronnen in de gemeente ___________________________________________ 68
5.2.1. Verkeer ______________________________________________________________________ 68
5.2.2. Bedrijven _____________________________________________________________________ 69
5.2.3. Recreatieve activiteiten ________________________________________________________ 69
5.2.4. Burenlawaai __________________________________________________________________ 70
5.3. Potentiële stiltegebieden__________________________________________________ 70
5.4. Lichthinder ______________________________________________________________ 71
HOOFDSTUK 6 : AFVALSTOFFEN _________________________________________ 72
Inleiding _____________________________________________________________________ 72
6.1. Huishoudelijke afvalstoffen _______________________________________________ 72
6.2. Hoeveelheden per fractie _________________________________________________ 73
6.2.1. Restfractie ___________________________________________________________________ 73
6.2.2. Selectieve inzameling van Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) _______________________ 73
6.2.3. Glas _________________________________________________________________________ 74
6.2.4. Selectieve inzameling van papier en karton _______________________________________ 74
6.2.5. Selectieve inzameling van Plastic-, Metaal en Drankverpakkingen (PMD) _____________ 74
6.2.6. Selectieve inzameling van herbruikbare goederen _________________________________ 74
6.2.7. Selectieve inzameling van textiel en lederwaren ___________________________________ 75
6.2.8. Selectieve inzameling van Klein Gevaarlijk Afval (KGA) _____________________________ 75
6.2.9. Overige ______________________________________________________________________ 75
6.3. Organisatie van de inzameling - gemeentelijk afvalreglement ________________ 76
6.3.1. Gemeentelijk huisvuilreglement _________________________________________________ 76
6.3.2. Retributiereglement ____________________________________________________________ 77
6.4. Voorkoming van afvalstoffen ______________________________________________ 79
6.5. Bedrijfsafvalstoffen vergelijkbaar met huishoudelijke afvalstoffen ___________ 80
6.6. Zwerfvuil, sluikstorten en sluikstoken _____________________________________ 80
6.7. Sensibilisatie en doelgroepen _____________________________________________ 81
HOOFDSTUK 7 : NATUUR _________________________________________________ 82
Inleiding _____________________________________________________________________ 82
7.1. Planologische kenmerken van de gemeente met gevolgen voor de natuur ____ 82
7.2. Belangrijkste natuurwaarden en knelpunten in de gemeente_________________ 84
7.3. Groen- en groenbeheer ___________________________________________________ 85
7.4. Aanwezige beleidsinstrumenten ___________________________________________ 85
milieubeleidsplan Bertem – 3
Milieuactiefiches : vanaf p 130 in dit bestand.
- Instrumentarium 123
- Oppervlaktewater 129
- Grondwater 143
- Bodembeheer 151
- Energie 161
- Mobiliteit 167
- Hinder 169
- Vaste Stoffen 176
- Natuur 185
milieubeleidsplan Bertem - Inhoudstabel 4
DEEL 1A : GEMEENTELIJKE STRUCTUREN ALS INSTRUMENTEN
VOOR EEN COHERENT EN STRUCTUREEL
MILIEUBELEID
Inleiding
Het gemeentelijk bestuursniveau staat het dichtst bij de burger. De gemeente is hierdoor goed
geplaatst om het (milieu)beleid naar de burgers toe te concretiseren.
De Vlaamse regering geeft bovendien aan de gemeenten meer en meer taken op gebied van
leefmilieu, o.a. via het afsluiten van samenwerkingsovereenkomsten (milieuconvenanten). Hierdoor is
de gemeente in de mogelijkheid om een eigen coherent en structureel milieubeleid uit te bouwen,
uiteraard binnen de krijtlijnen die op hoger niveau worden vastgelegd. Dit gemeentelijk
milieubeleidsplan kan een belangrijke leidraad vormen voor het te voeren milieubeleid. Ook op hoger
niveau gebeurt dit. Het Vlaams gewest heeft zo zijn MINA-plannen, de provincie haar Provinciaal
Milieubeleidsplan. e opmaak van een dergelijk plan is in de nieuwe samenwerkingsovereenkomst
(2002-2005) bovendien een verplichting geworden.
Naast een beleidsplan zijn ook de nodige uitvoeringsorganen noodzakelijk. Voor de gemeente zijn dit
in de eerste plaats het gemeentebestuurlijk en de diverse gemeentelijke diensten met in het bijzonder
de milieudienst, technische dienst en groendienst.
Organisatie en bevoegdheden van deze gemeentelijke diensten moeten uiteraard van die aard zijn dat
zij de uitvoering van een goed gemeentelijk milieubeleid mogelijk maken.
Ook de rol van de schepen van leefmilieu is zeer belangrijk in het al dan niet slagen van het gevoerde
milieubeleid. Voldoende kennis en beleidsruimte zijn o.a. belangrijke voorwaarden.
Verder vraagt een integratie van het milieubeleid in het gehele gemeentelijke beleid dat ook andere
diensten rekening houden met de milieuaspecten van hun beslissingen.
A1. Structurele organisatie van het gemeentelijke beleid
A.1.1. Politieke verantwoordelijkheid voor de schepen voor leefmilieu
Binnen het college van burgemeester en schepenen wordt de verantwoordelijkheid voor het leefmilieu
best toegewezen aan één schepen (schepen voor leefmilieu). Alle bevoegdheden inzake milieu en
natuurbeleid worden best aan deze schepen toegewezen.
Het ontbreken van een "volwaardige" schepen voor leefmilieu heeft het risico dat het milieubeleid
ondermaats blijft. Dit veronderstelt ook dat de schepen best over volgende “kwalificaties” beschikt :
- “interesse” voor de milieuproblematiek en liefst een eigen visie hebben over de problematiek.
Milieu mag zeker niet als een “bijkomende” bevoegdheid worden beschouwd.
- kennis van de milieuproblematiek Het betreft zowel algemene als specifieke kennis wat de
gemeente betreft (of bereidheid deze op korte termijn te verwerven) en oog hebben voor de
signalen uit de omgeving (milieu + burgers).
- voldoende kennis over milieubeleid: (of bereidheid deze op korte termijn te verwerven) Het betreft
kennis van de initiatieven over de provinciale en gewestelijke overheid.
- voldoende zin voor initiatief Hij moet niet alleen beleidsinitiatieven nemen maar deze ook binnen
het college kunnen verdedigen zodat zijn beleid op vlak van leefmilieu ook door het college wordt
gedragen.
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 5
Het is uiteraard niet evident om te verifiëren in welke mate een schepen voor leefmilieu aan
bovenvermelde vereisten voldoet. Alleszins moet de wil aanwezig zijn om een goed beleid te voeren.
Dit impliceert o.a. dat de schepen voor het verkrijgen van voldoende (dossier)kennis voortdurend een
beroep doet op de deskundigheid van zijn personeel en op deze van externe instanties. Regelmatig
overleg tussen de schepen en zijn personeel en/of externe instanties is dan ook noodzakelijk. Zoals
boven reeds aangehaald is ook een voldoende (basis)kennis belangrijk, o.a. om bij dergelijk overleg
voldoende eigen inbreng te kunnen waarmaken.
Verder moet de schepen oog hebben voor de verwachtingen van de inwoners op het vlak van
leefmilieu. Een constructieve samenwerking met de MAR en andere belangengroepen, die opkomen
voor de belangen van het (lokaal) leefmilieu is hierbij belangrijk.
Wat bevoegdheden betreft Het creëren van een consequente en coherente bevoegdheidsverdeling
moet nagestreefd worden bij elke vorming van een nieuw schepencollege. De combinatie van de
bevoegdheid voor leefmilieu met andere bevoegdheden (openbare werken, landbouw, …) zou zo
weinig mogelijk mogen leiden tot tegenstrijdige belangen. Anderzijds moet het bevoegdheidspakket
voldoende volledig zijn. Voor de bevoegdheid leefmilieu kan onderstaande lijst een leidraad zijn.
- bevoegdheid inzake milieu
- Algemeen milieubeleid : Alle aspecten inzake bescherming van het leefmilieu, met. o.a. het
integraal waterbeleid (kwalitatief en kwantitatief), het hinderbeleid (voorkoming/beperking van
lawaaihinder, bodemvervuiling, …) e.a.
- Milieuvergunningenbeleid : Dit is de kernbevoegdheid. Het doen naleven van de
milieureglementering door bedrijven, burgers en gemeente zelf moet hinder voorkomen en leiden
tot een kwalitatief leefmilieu in zijn diverse aspecten (oppervlaktewater, lucht, bodem, lawaai). De
eigen (milieuvriendelijk) gemeentelijke werking kan een voorbeeldfunctie uitoefenen.
- Afvalbeleid : Dit is een zeer belangrijk aspect van het milieubeleid, waarbij de burgers zeer sterk
betrokken zijn.
- bevoegdheid inzake groen en natuur
- Groenbeleid : via groenaanleg en groenbeheer kan ook aan natuurontwikkeling in de gemeente
worden gedaan.
- Natuurbeleid : het beleid inzake behoud en de ontwikkeling van de natuur in de gemeente heeft
gevolgen voor de kwaliteit van het leefmilieu.
- bevoegdheid ruimtelijke ordening
- Deze bevoegdheid met o.m. de opmaak van het gemeentelijk structuurplan, is zowel op vlak van
milieubeleid als op vlak van natuurbeleid zeer belangrijk. De inrichting van de ruimte heeft immers
onmiddellijk gevolgen voor de (leefmilieu)kwaliteit van betreffende ruimte evenals voor de kansen
voor natuur.
Naast bovengenoemde beleidsdomeinen zijn er veel beleidsdomeinen (o.a. openbare werken,
mobiliteit,…) waarvan het beleid ook consequenties heeft voor het milieu. Het is echter niet mogelijk
(en wenselijk) om alle bevoegdheden die rechtstreeks of onrechtstreeks met leefmilieu te maken
hebben aan één schepen toe te vertrouwen. Wel is het hier belangrijk dat in alle relevante dossiers
de milieuaspecten aan bod komen. Dit veronderstelt de integratie van milieu in andere
beleidsdomeinen. Het is dan ook de taak van de schepen voor leefmilieu erop toe te zien dat de
milieuaspecten ook in andere relevante dossiers mee in rekening worden genomen. Vooral de
materie openbare werken is dit belangrijk.
milieubeleidsplan Bertem - deel A : gemeentelijke structuren 6
Situatie in Bertem
In Bertem is de schepen die leefmilieu onder zijn bevoegdheid heeft bevoegd voor Leefmilieu en
Ruimtelijke Ordening. Daarnaast ook voor informatie, toerisme en onderwijs.
De bevoegdheid over mobiliteit, monumentenzorg, openbare werken en verkavelingsvergunningen
behoort hier dus niet bij, evenmin als de bevoegdheid over landbouw- en bosbouw.
Opzet van een bestuur is uiteraard om alle beleidsbeslissingen in collegiaal verband te nemen. Het is
dan ook niet alleen de taak van de schepen voor leefmilieu maar van alle schepenen ervoor zorgen
dat de zorg voor een gezond leefomgeving als een rode draad doorheen het gevoerde beleid loopt.
Verder moeten de specifieke beleidsinitiatieven van de schepen van leefmilieu door het
schepencollege collegiaal worden ondersteund. Enkel op die manier kan het beleid als coherent
overkomen bij de bevolking.
Verder heeft de gemeente en het gemeentebestuur, meer dan de hogere bestuursniveaus, ook een
belangrijke voorbeeldfunctie. Het effectief realiseren van deze voorbeeldfunctie in de gemeentelijke
werking draagt bij tot de geloofwaardigheid van het gevoerde milieubeleid.
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 7
A.2. De gemeentelijke milieudienst
A.2.1. Algemeen
Door de toename van de bevoegdheden van de gemeente binnen de milieuwetgeving (Vlarem-
wetgeving, bodemdecreet, afvalstoffendecreet,…) en de toename van de taken in het kader van de
verschillende milieuconvenanten, is er steeds meer en meer de behoefte aan personeel dat zich
voltijds bezighoudt met leefmilieu.. Specifiek in het nieuwe milieuconvenant staan heel wat taken en
opdrachten vermeld, die de gemeente zou moeten uitvoeren.
Dergelijke taakomschrijving vereist een ambtelijke ondersteuning door een volwaardige dienst met
eigen mensen en materiaal. Het oprichten van een dergelijke dienst is ook binnen een relatief kleine
gemeente gewenst. Gezien de personele beperktheid in een kleine gemeente moet deze dienst ook
een beroep kunnen doen op of samen werken met andere diensten zoals bv. de technische dienst.
Verder kan gezien de complexheid van de materie ook ondersteuning door een bovengemeentelijke
“gespecialiseerde“ dienst ingeschakeld worden.
Situatie in Bertem
Bertem beschikt niet over een aparte milieudienst, enkel over een ambtenaar, verantwoordelijk voor
het milieubeleid. Het betreft nog geen ambtenaar met Vlarem-attest, die als dusdanig is aangesteld
door het gemeentebestuur. Deze milieuambtenaar ressorteert onder de Technische dienst. Deze
ambtenaar (halftime) behartigt samen met het diensthoofd de milieuaspecten van het gemeentelijk
beleid. Naast deze personen worden ook nog andere personen van de dienst ingeschakeld voor
bepaalde milieutaken, met name voor het vergunningenbeleid.
De gemeente is bezig met een reorganisatie van de dienst, waarbij het de bedoeling is om toch een
meer volwaardige milieuambtenaar in te schakelen.
Verder is de gemeente ook aangesloten bij de intergemeentelijke milieudienst van de Intercommunale
Interleuven die bepaalde taken voor zijn rekening neemt.
Ook behoort de gemeente tot het werkingsgebied van het Regionaal Landschap Dijleland. Ook deze
organisatie biedt aan de gemeente diensten aan, vooral op het vlak van natuur-, groen- en
landschapsbeheer.
A.2.2. De milieuambtenaar
Algemeen
Zoals boven gesteld is het inschakelen van een volwaardige milieuambtenaar in het gemeentelijk
beleid wenselijk. Een dergelijke ambtenaar moet aan bepaalde vereisten voldoen om zijn taak
optimaal te kunnen uitoefenen. Enkele belangrijke kenmerken zijn:
- Voldoende deskundigheid: De milieuambtenaar dient iemand te zijn die reeds de nodige
opleiding(en) genoten heeft op gebied van leefmilieu:
- basisopleiding (universitaire of hogeschool) in een richting m.b.t. milieu is hierbij wenselijk.
- aanvullende opleidingen zoals milieukunde en de opleiding die men dient te volgen om het
Vlarem-attest te behalen kunnen ook volstaan. Deze laatste opleiding werd door de
milieuverantwoordelijke van de gemeente gevolgd, zodat deze kan worden aangesteld als
erkende milieuambtenaar met controlebevoegdheid in het kader van Vlarem.
- Zelfstandigheid en zin voor initiatief: De milieuambtenaar moet in staat zijn om bestekken op te
maken. Hij moet ook zelfstandig initiatieven kunnen uitwerken op gebied van milieu of natuur.
milieubeleidsplan Bertem - deel A : gemeentelijke structuren 8
- Bereidheid tot bijscholing: Alles omtrent milieu evolueert immers zeer snel. Concreet betekent dit
het volgen van studiedagen, specifieke cursussen, voorlichtingsvergaderingen, e.d. De gemeente
dient hiervoor de nodige middelen te voorzien en de milieuambtenaar voldoende ruimte te geven.
- Ervaring : Ondanks alle gevolgde opleidingen, blijft ervaring immers zeer belangrijk, zeker voor de
continuïteit van het beleid.
- Communicatieve vaardigheden: De milieuambtenaar staat immers zowel met de bevolking als met
de beleidsverantwoordelijken rechtsreeks in contact. Ook moet hij in staat zijn bepaalde initiatieven
actief te begeleiden (bv. werking compostmeesters, werking ecoteams) naar de bevolking toe.
- Motivatie en visie: Hij moet voldoende gedreven zijn om standpunten te verdedigen, mensen te
motiveren en dergelijke meer, dit ondanks de te verwachten tegenkanting hetzij vanuit (een deel
van) de bevolking, hetzij vanuit het college.
Naast de “milieuambtenaar” is er in de recente samenwerkingsovereenkomst ook sprake van een
“duurzaamheidsambtenaaar”. Ook voor deze functie gelden min of meer dezelfde vereisten.
Gezien de complexiteit van de materie is het echter onmogelijk om over alle milieudomeinen evenveel
kennis te vergaren. Het hebben van een “volwaardige” milieuambtenaar (en eventueel een
duurzaamhieidsambtenaar) en het aansluiten bij een (intergemeentelijk) team van deskundigen is dus
zeker niet tegenstrijdig, maar zoals hoger reeds gesteld, eerder aanvullend. Een eigen dienst met
meerdere “deskundigen” is voor een kleinere gemeente immers niet haalbaar.
Situatie in Bertem
Zoals reeds eerder gesteld, beschikt Bertem niet over een verantwoordelijke milieuambtenaar met
Vlarem-attest. Wel is er een deeltijdse ambtenaar die zich expliciet bezig houdt met de
milieuaspecten, dit i.s.m. het diensthoofd.
Een aantal taken worden ook door andere ambtenaren uitgevoerd of door de politie (controletaak).
Verder is de gemeente aangesloten bij een intergemeentelijke milieudienst van de intercommunale
Interleuven, waarbinnen diverse personen werkzaam zijn, o.a. bio-ingenieurs, industriêle ingenieurs,
landschapsarchitect-milieucoördinator e.a. (situatie eind 2001) .
De gemeente participeerde niet in het duurzaamheidsteam van Interleuven. In dit team (situatie eind
2001)zijn een 7-tal personen met gelijkaardige kwalificaties werkzaam.
Een aantal van deze personen hebben bijkomend ook specifiek milieuopleidingen gevolgd zoals de
opleiding milieukunde aan de UIA, opleiding voor het behalen van het Vlarem-attest voor
milieuambtenaren, milieutechnologie, integraal waterbeheer, … Ook worden er frequent studiedagen
gevolgd en is men geabonneerd op vakliteratuur.
Ook bij het Regionaal Landschap zijn meerdere mensen tewerkgesteld. Zij beschikken de nodige
expertise op het vlak van natuur en landschapsbeheer.
A.2.3. Takenpakket voor een milieudienst
- Algemeen
Leefmilieu is een zeer breed beleidsaspect. Best wordt de dienst daarom niet belast met andere vaak
praktische en tijdrovende taken, die niet onmiddellijk betrekking hebben op het milieubeleid.
Hieronder wordt een overzicht gegeven van de taken die bij voorkeur tot het takenpakket van een
milieudienst zouden moeten behoren. Het betreft uiteraard geen limitatieve lijst en de lijst kan per
gemeente verschillen afhankelijk van de diverse aanwezige diensten en de taakverdeling. Een deel
van deze taken wordt uitgevoerd in samenwerking met de intergemeentelijke milieudienst waarbij de
gemeente is aangesloten.
De taken die onderlijnd zijn, staan specifiek vermeld in het nieuwe milieuconvenant (niveau 1)..
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 9
Beleidsadviserende taak
De milieudienst moet over meerder beleidsaspecten advies verstrekken aan het college of aan de
schepen van leefmilieu. Naast de verder behandelde onderwerpen betreft het o.a. advisering en/of
beleidsvoorbereidend werk m.b.t.:
- de planning en uitvoering van concrete acties wat betreft leefmilieu en natuur;
- het gemeentelijk beleid inzake uitvoering milieuconvenant;
- de technische aangelegenheden m.b.t. waterzuiveringsinfrastructuur, riolering, afval,…;
- de uitvoering van natuuracties o.a. in het kader van het “Gemeentelijk Natuurontwikkelingsplan of
GNOP;
- de inschatting van het milieu-impact van het planologisch beleid: structuurplan, mobiliteitsplan;
- de inschatting van het milieu-impact van diverse andere aspecten van het gemeentelijk beleid,
o.a. openbare werken.
Dit werk kan opgemaakt worden in de vorm van adviezen, beleidsrapporten, verslagen op basis
van onderzoeken, kosten-batenanalyses, …
Opmaak van een milieujaarprogramma
De opmaak van een milieujaarprogramma kadert in de taken opgenomen in het milieuconvenant.
In een dergelijk milieujaarprogramma moet een overzicht/evaluatie gegeven worden van alle
uitgevoerde actie in het voorbije jaar en een overzicht van de geplande acties wat betreft leefmilieu
en natuur. Het is het sturingsinstrument om na te gaan in hoeverre de verplichtingen vermeld in het
milieuconvenant worden opgevolgd. Dit programma moet ook teruggevonden worden in de
begroting. De milieuambtenaar moet tevens de drijvende kracht zijn achter de effectieve uitvoering
van de acties opgenomen in het milieujaarprogramma.
Permanente evaluatie van de milieukwaliteit
Een permanente evaluatie en opvolging van de milieukwaliteit binnen de gemeente door
inventarisatiewerk met betrekking tot water- en luchtverontreinigingbronnen, geluidsbronnen,
hinderlijke inrichtingen, afvalinzameling, grondwaterwinningen, e.d. In het kader van de
basisovereenkomst van het milieuconvenant is de gemeente reeds verplicht om verscheidene
inventarissen op te stellen.
Klachten zijn ook een belangrijk instrument om een inventaris van knelpunten op te stellen.
Naast eigen inventarisatiewerk moeten ook de resultaten van de door andere overheden
uitgevoerde milieustudies, metingen en/of meetcampagnes die betrekking hebben op de gemeente
ingezameld worden zodat zij mee in rekening kunnen gebracht worden bij de evaluatie.
Advisering milieu- en natuurvergunningsdossiers
De opvolging en advisering van dergelijke dossiers is een specifieke taak voor de milieudienst. Het
betreft in de eerste plaats de administratieve advisering zoals voorzien in de wetgeving (Vlarem en
Natuurdecreet) van deze dossiers. Meer specifiek betreft het volgende taken:
- Praktische taak: In de administratieve procedures worden diverse taken opgelegd aan de
gemeente: het in ontvangst nemen van dossiers, deze verzenden voor advies, brieven naar
buurtbewoners versturen, het openen van een openbaar onderzoek, de bekendmaking,… Dit is
uiteraard ook een taak voor de milieudienst.
- Meldingen klasse 3: Nagaan of deze kunnen geacteerd worden
- Vergunningsaanvragen klasse 2: advies voor het schepencolleges i.f.v. hun beslissing (al dan
niet verlenen van een vergunning, al dan niet opleggen van specifieke voorwaarden).
- Vergunningsaanvragen klasse 1 : Opmaak van het advies van de gemeente bestemd voor de
provincie en eventueel de gemeente vertegenwoordigen binnen de provinciale
milieuvergunningscommissie.
- Meldingen m.b.t. vegetatiewijziging: Nagaan of deze kunnen geacteerd worden
- Vergunningsaanvragen vegetatiewijziging: Advies voor het schepencolleges i.f.v. hun beslissing
(al dan niet verlenen van een vergunning, al dan niet opleggen van specifieke voorwaarden).
milieubeleidsplan Bertem - deel A : gemeentelijke structuren 10
Naast deze wettelijk vastgelegde opdrachten behoren ook volgende taken hiertoe:
- Advisering burgers bij vergunningsaanvragen: De meeste burgers hebben onvoldoende kennis
van de procedure en de wetgeving terzake. Een goede advisering kan het vlotte verloop van de
procedure sterk bevorderen.
- Opvolgen vergunningen ingedeelde inrichtingen: Ook een aantal gemeentelijke inrichtingen
moet over een vergunning (melding) beschikken. De milieudienst moet deze dossiers opvolgen
en o.a. zorgen dat tijdig de nodige aanvragen worden ingediend.
Controlerende taak met betrekking tot het opsporen van milieuovertredingen
De Vlarem-wetgeving geeft aan de gemeente de bevoegdheid tot uitoefening van controle op
hinderlijke inrichtingen klasse 3 en 2. Dergelijke controletaak moet bij de milieudienst berusten,
waarbij deze moet zorgen dat de taak op een planmatige wijze gebeurt. Dit impliceert zowel
preventieve controles als controles naar aanleiding van problemen (klachten).
Voor deze taak moet de milieuambtenaar over een Vlarem-attest beschikken ofwel systematisch
een beroep kunnen doen op de politie, waarbij op voorhand goede afspraken moeten worden
gemaakt. Een voldoende wisselwerking tussen de milieudienst en politie is hoe dan ook
noodzakelijk. De milieudienst kan in dit verband ook als een verlengstuk functioneren van de
buitendiensten van bestuur milieu-inspectie. Ook het bijhouden van een register van de
uitgevoerde controle- en toezichtstaken en een klachtenregister, zoals voorzien in het
milieuconvenant is een onderdeel van deze controletaak..
Tenslotte behoort ook de controle op naleving milieuvoorwaarden in de eigen gemeentelijke
inrichtingen tot de taak van de milieudienst.
Behandeling van klachten
Klachten die betrekking hebben op leefmilieu worden best door de milieudienst behandeld. Hierbij
is deze dienst dan ook verantwoordelijk voor de verdere opvolging. Het bijhouden van een
efficiënt klachtenregister is een noodzakelijk (verplicht) hulpmiddel om deze opvolging efficiënt te
kunnen uitvoeren. Uiteraard zal voor praktische taken (bv. opruimen sluikstort) een beroep op
andere (gemeentelijke) diensten moeten gedaan worden.
Opvolging en uitwerking van het milieuconvenant
Het correct uitvoeren van de taken opgenomen in de basisovereenkomst van het milieuconvenant
en de goedgekeurde opties behoort uiteraard tot de bevoegdheid van de milieudienst.
Voor het uitvoeren van een aantal taken, zeker van bepaalde optionele taken zal, gezien de
omvang van het werk, een beroep gedaan moeten worden op derden (studiebureaus). Ook in dit
geval blijft voor de milieudienst een belangrijke taak weggelegd (opvolging, controle,…).
Bijgevoegde tabel bevat een overzicht van alle taken en opdrachten, vermeld in het nieuwe
milieuconvenant niveau 1.
Een informerende en educatieve taak
Deze informerende en educatieve taak heeft als doel:
- Het gevoerde milieubeleid kenbaar te maken en de bevolking erbij te betrekken (o.a. via de
werking van de MINA-raad);
- Het milieu- en natuurbewustzijn bij de bevolking te verhogen;
- De medewerking en betrokkenheid van de bevolking te verhogen bij de uitvoering van een
aantal milieutaken (bv. afvalinzameling, …).
Ook intern, voor beleidverantwoordelijken en gemeentepersoneel, is een sensibiliserende rol
weggelegd (voorbeeldfunctie van gemeente en gemeentelijke diensten). Deze voorbeeldfunctie is
een primordiaal op het vlak van sensibilisatie. Ze bepaalt in belangrijke mate de geloofwaardigheid
van acties.
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 11
Vorming en opleiding op het vlak van milieu en natuur
Zoals hoger reeds vermeld evolueert de wetgeving en kennis m.b.t. natuur en milieu zeer sterk. Er
is dan ook nood aan voortdurende vorming en opleiding, niet alleen voor de milieuambtenaar zelf,
maar ook voor de schepen en eventueel andere ambtenaren en werkmannen van de gemeente. .
De milieuambtenaar is het best geplaatst om hierin een sturende rol te spelen en zich alleszins op
de hoogte te houden van de diverse vormingsmogelijkheden.
Situatie in Bertem
Volgende taken worden momenteel reeds door de milieudienst (milieuambtenaar) i.s.m. de
intergemeentelijke milieudienst (IGM) uitgevoerd:
- De taken voorzien in het milieuconvenant: Tijdens de regelmatige ontmoetingen worden dit telkens
overlopen
- Vergunningverlening: De in de vergunningsprocedure voorziene (verplichte) adviserende taak
wordt uiteraard ook uitgevoerd, dit i.s.m. de IGM
- Evaluatie van de milieukwaliteit: Dit wordt slechts beperkt gerealiseerd: Naast een inventaris van
hinderlijke inrichtingen (verplicht vanuit convenant) wordt ook de evolutie van de hoeveelheid
huishoudelijk afval opgevolgd. Bepaalde deelaspecten worden echter niet of minder opgevolgd.
- Controletaak: Deze taak wordt slecht beperkt gerealiseerd: : De controle op hinderlijke inrichtingen
blijft beperkt tot het uitvoeren van een controle indien er klachten van omwonenden zijn of indien
de exploitant in kwestie een milieuvergunning aanvraagt. Preventieve controles worden eigenlijk
niet uitgevoerd.
- Behandeling van klachten: Klachten met betrekking tot leefmilieu worden in de mate van het
mogelijke opgevolgd en er wordt een klachtenregister bijgehouden. De samenwerking tussen de
milieuambtenaar en andere diensten kan echter nog verbeterd worden.
- beleidsadviserende functie: Deze functie wordt deels gerealiseerd: o.a. opmaak
milieujaarprogramma,…
- Natuurbeleid : De uitvoering van het natuurontwikkelingsplan wordt mee opgevolgd. De uitvoering
ervan is de laatste jaren wel stilgevallen.
- Sensibilisatie : Deze is voornamelijk beperkt tot sensibilisatie omtrent afval. Slechts sporadisch
wordt er informatie verspreid over andere milieuonderwerpen, dit vooral via het gemeentelijk
infoblad. Wat de sensibilisatie van het gemeentelijk personeel betreft, zijn er nog maar weinig of
geen specifieke acties genomen.
- opmaak milieujaarprogramma: wordt opgemaakt i.s.m. IGM
De opmaak van het gemeentelijk structuurplan is pas opgestart zodat nog niet geoordeeld kan worden
in hoeverre de milieuambtenaar het milieubeleid in dit ruimtelijk beleidsaspect kan integreren.
In de tabel hieronder is een samenvatting weergegeven van alle verplichtingen met betrekking tot het
instrumentarium, dat de gemeente moet realiseren wanneer ze de nieuwe
Samenwerkingsovereenkomst “duurzame ontwikkeling” (2002-2005) ondertekent. De aangegane
verplichtingen zijn afhankelijk van het onderschreven ambitieniveau.
Naast specifieke instrumenten (personeel, organisatie, reglementen,…) bevatten deze verplichtingen
ook taken en/of opdrachten, die moeten gerealiseerd worden.
Naast deze “algemene” instrumenten en opdrachten/taken, bevat het milieuconvenant ook nog per
cluster specifieke instrumenten en specifieke taken/opdrachten, waaraan moet voldaan worden. Deze
laatste worden in elke specifiek onderdeel van dit milieubeleidsplan weergegeven.
Uiteraard moet het de bedoeling zijn dat de organisatie van de milieudienst en eventueel de andere
diensten evenals het takenpakket van de milieudienst zodanig is dat aan al deze verplichtingen wordt
voldaan en dat alle verplichte opdrachten/taken ook effectief worden uitgevoerd door de gemeentelijke
diensten, in de eerste plaats uiteraard de gemeentelijke milieudienst.
Een aanpassing van het takenpakket van de milieudienst en een aanpassing van de organisatie van
de gemeentelijke milieudiensten in functie van de realisatie van het milieuconvenant is dan ook een
van de nodige acties die zullen moeten worden gerealiseerd.
milieubeleidsplan Bertem - deel A : gemeentelijke structuren 12
Tabel A.3.2.1. Verplicht instrumentarium en verplichte opdrachten/taken deel instrumentarium,
vermeld in het milieuconvenant (ontwerpversie juni 2001)
VERPLICHTE ACTIE INSTRUMENTARIUM
niveau 1.
taak * jaarlijkse opmaak van een milieujaarprogramma;
taak * Opmaak van een milieubeleidsplan tegen 2004 ;
instrument * Organisatie van de dienst zodat alle taken kunnen worden uitgevoerd;
instrument * uitbouw van een milieuloket;
taak * uitwerken en opzetten van een intern milieuzorgsysteem;
instrument * beschikken over een milieuambtenaar, > 8.000 inw. een persoon, < 8.000 inw. 1/2 tijdse persoon,
bijkomende aanwerving min niveau B;
instrument * beschikken over een persoon met VLAREM-attest;
instrument/taak * Optreden als conflictbemiddelaar bij milieuhinderproblemen;
instrument * Eventueel afsluiten van een samenwerkingsovereenkomst met de politiezone;
taak * Jaarlijkse rapportering inzake controle en toezicht vanuit de gemeente (in MJP)
instrument * beschikken over een MINA-raad;
taak * verplichte adviesvraag aan de MINA-raad inzake de uitvoering van de convenant, het MBP en MJP en ge
gemeentelijk begroting en wijzigingen;
taak * Verplichting na adviesverlening om te antwoorden;
taak * opstelling van een jaarverslag door de MINA-raad zelf (te voegen bij het MAP);
instrument * aansluiting op het MMIS
instrument * ruime toegang tot het MMIS creëren voor eigen personeel;
instrument/taak aansluiting op milieuvergunningenloket (MILO) en invoering van milieuvergunninggegevens in dit MILO;
in afwachting - ofwel bestaande gewest. milieudatabank
- ofwel cliënt-server toepassing Vlaamse gemeenschap
taak * Invoering van natuurvergunningen;
instrument voorzien van een internettoegang op meldpunten klachten
indienen van een aanvraag tot aansluiting op het MKROS (milieuklachten registratie en opvolgsysteem);
taak * invoeren van alle meldingen en milieuklachten;
instrument * instellen van een centraal meldpunt voor milieuklachten;
instrument/taak oprichting van een ambtelijk overlegorgaan voor: (kan aansluiten op een bestaande structuur);
uitwerken van visie op integratie (met doelstellingen, middelen, actieplan en timing
coördinatie opmaak MBP/MJP
communicatie naar bevolking en gemeentelijke dienste
instrument * Aanwerving MINA-werkers, enkel voor uitvoering binnen de cluster vaste stof en natuurlijke entiteiten (niet
echt verplicht!!);
NIVEAU 2 :
instrument/taak middelen/organisatie van de gemeentelijke dienst zodanig dat deze:
een duurzaamheidstoets kan uitwerken voor alle gemeentelijke plannen, acties en projecten;
kan instaan voor de communicatie inzake lokaal milieubeleid, burgers en gemeentelijk diensten;
instrument * beschikken over een gemeentelijke duurzaamheidambtenaar : < 12.000 inw. 1/2 tijdse, > 12.000 inw.
Voltijdse medewerker (bij voorkeur niveau A)
instrument/taak * organisatie van minstens 2 X per jaar een open milieuraad;
instrument * ondersteuningsfonds voor stimulering creatie van bijkomende participatiekanalen; (eerder voor steden)
NIVEAU 3
taak/instrument * Opstelling van een milieubarometer (= set van indicatoren of meetbare doelstellingen) ter controle van haar
activiteiten in het kader van de MC onder impuls van een gemeentelijke duurzaamheidsambtenaar;
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 13
A.3. Financiële milieupolitiek
De financiële politiek kan opgesplitst worden in 2 grote blokken. Enerzijds is er de zogenaamde
bestedingspolitiek en anderzijds is er de inkomstenpolitiek.
De bestedingspolitiek omvat zowel de vaste kosten (kosten werking milieudienst, …) als de
investeringen die de gemeente doet. Investeringen kunnen zijn:
- Het uitvoeren van projecten en initiatieven om milieuproblemen op te lossen. Het betreft o.a.:
- projecten/opfdrachten m.b.t. de afvalinzameling en -verwerking
- de aanleg van riolerings- en zuiveringsinfrastructuur (rioleringen)
Deze gemeentelijke taken/investeringen vormen normaal een belangrijke uitgavenpost voor een
gemeente.
- Het uitvoeren van natuurprojecten (aankoop, beheer,…), o.a. de acties vermeld in het GNOP.
- Het ontwikkelen van educatieve en sensibiliserende initiatieven.
- De ontwikkeling van stimulerende instrumenten voor derden zoals het verstrekken van subsidies
voor een milieuvriendelijk handelen door deze derden.
Een bestedingspolitiek vereist dat bij de opmaak van een beleidsplan voldoende aandacht moet
besteed worden aan de spreiding van de investeringen over verscheidene jaren heen. Er dienen
prioriteiten aan projecten toegekend te worden. Het toekennen van dergelijke prioriteiten is niet altijd
even eenvoudig.
Bij de inkomstenpolitiek gaat de gemeente haar milieubeleid financieel ondersteunen door het innen
van financiële middelen op milieubelastende zaken. Dit kan onder meer omvatten: heffingen op
hinderlijke inrichtingen, heffingen voor milieuonvriendelijke activiteiten (huisvuiltaks), hoge boetes
opleggen bij vastgestelde milieuovertredingen (bv. boete op sluikstorten,…).
Met uitzondering van het voor de gemeente dure afvalbeleid en de investeringen in rioleringen, blijft
het financieel milieubeleid van de gemeente meestal vrij beperkt. Ander milieu-aspecten en natuur
blijven bij de opmaak van de begroting nog vaak een zwak broertje. Dit betekent dat budgettaire
beperkingen de realisatie van projecten vaak bemoeilijken of vertragen.
milieubeleidsplan Bertem - deel A : gemeentelijke structuren 14
A.4. Organisatie van de inspraak van de bevolking
Aangezien een gemeente het bestuur is dat het dichtst bij de burger staat, zijn er heel wat
mogelijkheden tot inspraak van deze burger bij het te voeren beleid. Inspraak van de bevolking heeft
meerdere voordelen:
- democratisering van het gemeentelijk beleid;
- bevorderen van de kwaliteit en de doeltreffendheid van het beleid;
- vergroting van de betrokkenheid van de bevolking bij de milieuproblematiek.
A.4.1. Openbare onderzoeken, voorlichtingsvergaderingen, hoorzittingen, …
Dergelijke initiatieven worden meestal in het kader van één specifiek thema georganiseerd.
Verplichte zaken hierbij zijn :
- openbare onderzoeken bij milieuvergunningsaanvragen;
- openbare onderzoeken en informatievergadering bij MER-plichtige milieuvergunningsaanvragen;
- openbaar onderzoek en informatievergadering horende bij de opmaak van beleidsplannen
(milieubeleidsplan, GNOP, structuurplan, …).
Vooral als er persoonlijke belangen op het spel staan, hebben dergelijke inspraakinitiatieven succes.
Dit impliceert dat niet altijd een (positieve) milieuvisie vanuit de bevolking op deze manier kenbaar
wordt gemaakt.
A.4.2. Gemeentelijke Minaraad
In Bertem is de MINA-raad reeds sinds 1992 actief. De MINA-raad heeft tot nu toe een
constructieve inbreng gedaan. Een verdere optimalisering van de werking is echter een permanente
opdracht. De raad heeft een louter adviserende bevoegdheid. Advies wordt meestal gegeven op
vraag van het College maar soms ook op eigen initiatief. Zoals bepaald in het convenant brengt de
raad minimaal advies uit over het milieujaarprogramma en over de implementatie van het GNOP. In
praktijk komen nagenoeg alle beleidsaspecten, die betrekking hebben op leefmilieu en natuur aan
bod, deel informatief, deels als adviesvraag.
Het goed functioneren van een dergelijke adviesraad is afhankelijk van:
- samenstelling van de raad: een voldoende verscheidenheid (visie, kennis, ...) aan leden die met
een positieve milieumotivatie (bv leden van natuur- of milieuverenigingen) in de raad zetelen is
wenselijk. Ook een regelmatige aanvulling of wisseling van het ledenbestand is positief. Deze
kunnen immers voor nieuwe impulsen zorgen.
- logistieke ondersteuning: de gemeente moet zorgen voor het ter beschikking stellen van
vergaderlokalen, de verspreiding van verslagen, e.a. logistieke ondersteuning.
- goede vergadertechniek: de vergaderingen moeten goed voorbereid en geleid worden.
Langdradige uitwijdingen moeten worden voorkomen en de diverse behandelde punten moeten
ressorteren in duidelijke afgeronde adviezen.
- medewerking van het gemeentebestuur: zowel voor wat betreft het vragen van adviezen als het
opvolgen ervan moet er een goede wisselwerking zijn tussen gemeentebestuur en MINA-raad.
Wat samenstelling betreft, werd aan de bepalingen van het convenant voldaan in die zin dat een
oproep werd gedaan naar de diverse geledingen van de bevolking om een vertegenwoordiger af te
vaardigen. Het betreft volgende organisaties : milieu- en natuurverenigingen, onderwijsinstellingen,
socio-culturele organisaties, vormingsorganisaties en beroepsorganisaties). Daarnaast zijn er ook
“onafhankelijke“ geïnteresseerde burgers aanwezig evenals vertegenwoordigers uit het bestuur en de
politieke fracties als niet-stemgerechtigde leden (schepen voor leefmilieu, vertegenwoordigers
politieke partijen, milieuambtenaar).
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 15
Daarnaast zijn er ook aanbevelingen m.b.t. tot de vertegenwoordiging van vrouwen (minimaal 1/3).
Concreet bestaat de raad in Bertem (toestand eind 2001) uit volgende leden:
aard lid vertegenwoordiging aantal
stemgerechtigd leden totaal 14
- milieu- en natuurverenigingen 2
- onderwijsinstellingen 2
- socio-culturele organisaties 3
- vormingsorganisaties en beroepsorganisaties 2
niet stemgerechtigde leden totaal 7
- schepen voor Leefmilieu: 1
- milieuambtenaar 1
- afgevaardigden politieke formaties 4
- afgevaardigde college 1
Het voorzittersschap wordt waargenomen door iemand van de “geïnteresseerde burgers”, het
secretariaat door het hoofd van de technische dienst.
Nadeel van een dergelijke “evenwichtige” samenstelling is dat mogelijk niet de milieubelangen maar
de belangen van de eigen groep gaan overheersen waardoor de advisering bemoeilijkt wordt.
De nieuwe milieuconvenant voorziet als wenselijk dat 1/3 van de stemgerechtigde leden uit de sector
milieu- en natuur zou komen. In Bertem zijn slechts 2 dergelijke verenigingen actief: Natuurpunt
afdeling Voer, IJse en Laan (voorheen Natuurreservaten) en de Vrienden van Heverleebos en
Meerdaalwoud. Ruim bekeken (m.i.v. jagers, vogelliefhebbers e.d.) zouden dat er 3 zijn.
Het werken aan vernieuwing en optimalisatie van de samenstelling is echter een permanente
opdracht. De bestuurswissel na de verkiezingen en het in voege treden van de nieuwe
milieuconvenant in 2002 zijn goede gelegenheden om hiervan werk te maken.
Wat logistieke ondersteuning betreft, de gemeente stelt een vergaderlokaal ter beschikking, helpt bij
de verslaggeving en het versturen van documenten; en …
De vergaderingen worden voorbereid en geleid door de voorzitter. Normaal worden de nodige
documenten steeds tijdig verstuurd.
Uiteraard is een verbetering van de efficiëntie van de vergadering mogelijk. Vooral het afronden van
een discussie in een duidelijk advies naar het college kan nog verbeteren. Dit is ook een voorwaarde
om vanuit et college een duidelijk antwoord te kunnen krijgen op het verleende advies.
Wat betreft de medewerking van het gemeentebestuur, de meeste dossiers worden behandeld op
vraag van het bestuur. De nodige documenten worden normaal tijdig ter beschikking gesteld. De
schepen voor Leefmilieu is bijna steeds aanwezig op de vergadering, zodat er een vlugge en directe
uitwisseling van informatie mogelijk is, zowel voor wat betreft het vragen van adviezen als het
meedelen van de respons op eerdere adviezen.
De adviesvraag kan soms wel verbeterd worden (meer concreet gemaakt). Vaak is het eerder een
informatieve mededeling dan een adviesaanvraag. Ook het opvolgen van de naleving van verleende
adviezen kan nog verbeteren.
milieubeleidsplan Bertem - deel A : gemeentelijke structuren 16
DEEL 1B : THEMATISCHE BESCHRIJVING LOKALE
MILIEUSITUATIE
In dit deel B wordt per milieusector een uitgebreide beschrijving gegeven van de problematiek,
toegespitst op de gemeente. Hierbij is vooral gebruik gemaakt van bestaand materiaal en werd zoveel
mogelijk uitgegaan van de gegevens die reeds op hoger niveau (gewest, provincie) aanwezig waren.
In de mate van het mogelijke werden deze aangevuld en meer gedetailleerd uitgewerkt voor de
gemeente zelf.
In totaal betreft het hier 7 milieusectoren:
1. Oppervlaktewater
2. Grondwater
3. Bodem
4. Lucht
5. Hinder (Lawaai)
6. afval
7. Groen en natuur
Op basis van deze globale beschrijving kunnen een aantal “milieuknelpunten” vastgesteld worden.
Deze worden in deel 2 hernomen.
milieubeleidsplan Bertem – deel A : gemeentelijke structuren 17
HOOFDSTUK 1 : OPPERVLAKTEWATER
Inleiding
Water is één van de belangrijkste elementen in het milieu. Het bepaalt niet alleen in belangrijke mate de
aanwezigheid van natuurlijke levensgemeenschappen, ook voor de landbouw, recreatie, e.a. functies is
dit zeer belangrijk. Samengevat gaat het om volgende functies
- ecologische functies : biotoop voor (water)organismen
migratieroute voor vele organismen (waterloop en oever)
waterhuishouding van natuurlijke (vallei)gebieden
natuurlijke zelfreiniging
- menselijke gebruiksfunctie : berging en afvoer van water en (gezuiverd) afvalwater
drinkwatervoorziening
watervoorziening industrie (proces-koelwater) en landbouw (irrigatie)
transport
recreatie en visserij
Zoals hieruit blijkt is hierbij zowel de waterkwaliteit als de waterkwantiteit van belang.
Een integrale aanpak van de problematiek vraagt dan ook zowel kwantitatieve als kwalitatieve
waterbeheersingsplannen. Een goede omschrijving van de bestaande toestand met o.a. een situering
van de aanwezige waterlopen in de grotere bekkens, een weergave van de waterkwaliteit en de
structuurwaarde zijn dan ook onontbeerlijk in een milieubeleidsplan. Hierbij komen ook de niet natuurlijke
infrastructuur (o.a. riolering) aan bod die deze natuurlijke watersystemen beïnvloeden.
1.1. Hydrografische situering en overzicht van de verschillende waterlopen
Zoals op bijgevoegde kaart nr. 1, gebaseerd op de Vlaamse Hydrografische Atlas (VHA), is weergegeven
situeert de gemeente zich geheel in het Dijlebekken (bekken 8). Meer in detail behoort de gemeente tot 3
hydrografische deelbekkens:
- Het bekken van de Boven-Dijle : subsector 71: Dijle van grens met Waals-Brabant tot en met de
monding van de Voer. Ongeveer 90 % van de gemeente behoort tot dit deelbekken. Het bestaat uit 2
belangrijke deelbekkens, met name dit van de Voer en dit van de Dijle zelf.
- Deelbekken van de Voer (zone 713) : Het overgrote deel van de deelgemeenten Bertem en
Leefdaal watert af via de Voer, grotendeels rechtstreeks voor een deel via enkele kleinere
zijbeken. De Voer zelf ontspringt in de gemeente stroomopwaarts Bertem (Tervuren), nagenoeg
alle kleine zijbeekjes in de gemeente zelf. Uiteindelijk mondt de Voer in Leuven uit in de Dijle.
- Deelbekken Bovendijle (zone 713) : Een belangrijk deel van de deelgemeente Korbeek-Dijle
watert rechtstreeks af (of via kleine zijbeken en leigrachten): o.a. ….. ) naar de Dijle zelf.
- Deelbekken IJse (zone 711) : Het zuidelijk punt van Leefdaal, op de grens met Neerijse, behoort tot
dit deelbekken. De IJse vervoegt de Bovendijle op de grens tussen Neerijse en Oud-Heverlee,
stroomopwaarts de plaats waar de Dijle de gemeente (Korbeek-Dijle) binnenstroomt.
- Het bekken van de Beneden-Dijle : subsector 72 : Dijle stroomafwaarts monding Voer. Slechts een
heel klein deeltje van Bertembos in het noorden van de deelgemeente Bertem watert via Hogebeek-
Leibeek (zone 722: Leibeek) of via de Molenbeek (zone 723: Weesbeek) af naar de Beneden-Dijle ter
hoogte van Boortmeerbeek.
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 18
Deze indeling is van belang omdat de planning van het waterbeheer op hoger niveau gebeurt per
bekken. De gemeente Bertem behoort dus tot het bekkencomité van Dijle.
Alle openbare waterlopen, opgenomen in de Vlaams hydrografisch Atlas, worden naar gelang de
omvang van hun stroombekken ingedeeld in 4 categorieën. Deze indeling bepaalt welke overheid
verantwoordelijk is voor het onderhoud en beheer van betreffend deel van de waterloop.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende klassen.
Tabel 1.1 : klassering van de waterlopen: verschillende types
klasse omschrijving Bevoegdheid
niet geklasseerd
kleine gemeentelijke waterlopen niet behorende tot klasse 3: vaak periodiek leegstaand Gemeente
klasse 3 kleine waterlopen/bovenloop grotere waterlopen: oorsprong tot (deel-)gemeentegrens of Gemeente
monding
klasse 2 kleine waterlopen met bron buiten de (deel-)gemeente zelf : Provincie
van (deel-)gemeentegrens tot bekkenoppervlakte van 5.000 ha
klasse 1 grotere waterlopen: vanaf een stroombekken van 5.000 ha tot monding of begin Gewest
bevaarbaar gedeelte
bevaarbare bovenloop van de grote rivieren : evenwel niet noodzakelijk geschikt voor de huidige Gewest
scheepvaart
In onderstaande tabel 1.2. zijn alle geklasseerde waterlopen van de gemeente opgenomen. Deze lijst
is opgemaakt op basis van de lijsten met de onbevaarbare waterlopen per deelgemeente, ter
beschikking gesteld door de provinciale wegendienst en de gegevens vermeld op het “Algemeen plan
e
der waterlopen” van de Landelijke Waterdienst, 3 district Leuven (Ministerie van Landbouw) en op
basis van de VHA.
Het gehele hydrografische net in de gemeente, opgenomen in de Vlaamse Hydrografische Atlas
(VHA) heeft een lengte van ruim 25 km. Ca. 12,8 km behoort tot klasse 3 of is niet geklasseerd en
valt dus onder de bevoegdheid van de gemeente. Vergeleken met de meeste andere gemeenten is
dit eerder een beperkte lengte. Ook op bijgevoegde kaart zijn deze waterlopen weergegeven.
Naast deze waterlopen zijn er nog kleinere afwateringsgrachten (baangrachten, andere), die niet
opgenomen zijn in de VHA.. Lokaal kunnen deze toch belangrijk zijn voor de waterhuishouding. Indien
niet privé is de gemeente uiteraard ook bevoegd voor het onderhoud van deze waterlopen.
Recentelijk werd ook de Blankaartgracht, een zijbeek van de Voer in Leefdaal toegevoegd aan de
Vlaamse Hydrografische Atlas.
Anderzijds werd in het kader van de uitbouw van een overstromingsbekken de Leigracht ter hoogte
van de IJse afgebroken, waardoor het stroomopwaartse deel geen waterafvoer meer heeft terwijl het
stroomafwaartse deel meer droog zal staan en er bij hoge waterstand mogelijk water van de Dijle zal
instromen. Deze aanpassingswerken zijn gebeurd in het kader van het natuurontwikkelingsproject dat
in de Dijlevallei gerealiseerd wordt door de VLM.
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 19
Tabel 1.2 : overzicht van de waterlopen in Bertem
categorie naam code waterloop lengte
VHAG prov.atlas totaal in gemeente op gemeente-
grens
CAT. 1 Dijle 6551 B2001 3.902 1.368 2.534
totaal 3.902 1.368 2.534
CAT. 2 Beek-Vloetgroubbe 6648 B2156 319 319
De Voer 6919 B2022 7.334 7.334
Langegracht 6742 B2158 813 813
Leigracht 6563 B2027 692 642 50
totaal 9.158 7.976 1.182
CAT. 3 De Bosdelle 7001 B2141 452 452
De Delle 6991 B2093 537 537
De Vloetgracht 6980 B2142 3.910 3.910
Dorpgracht 6968 B2094 420 420
Leibeek 6694 B2266 683 683
Redelle 7023 B2140 597 597
Ruwaal 6671 B2026 992 992
Blankaartgracht 430 430
totaal 8.021 8.021 0
NT GECAT. Beek 6767 256 256
Leibeek 6694 27 27
Ruwaal 6671 1.692 1.692
6665 1.307 1.307
6796 734 734
6705 559 559
6796 235 235
totaal 4.812 2.771 2.042
TOTAAL 25.893 20.136 5.758
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 20
1.2. Oppervlaktewaterkwaliteit
1.2.1. Algemeen
De oppervlaktewaterkwaliteit kan bepaald worden aan de hand van de fysico-chemische parameters
en de biologische parameters. Bij het fysico-chemisch onderzoek heeft men een momentopname, het
biologisch onderzoek meet eerder de gemiddelde kwaliteit over een langere periode.
Een slechte oppervlaktewaterkwaliteit heeft meerdere negatieve gevolgen:
- voor de gezondheid van de mens : drinkwater, recreatie : vissen-zwemmen, natuurbeleving
- voor de gebruiksmogelijkheden van het water: recreatie, drinkwaterbereiding, water voor
industriële processen, koelwater…
- voor het waterecosysteem zelf: verarming van het waterbiotoop.
De gevolgen blijven vaak ook niet plaatselijk, ze hebben vaak invloed op een volledig rivierbekken,
overschrijden (gewest)grenzen en/of beïnvloeden de kwaliteit van de Noordzee tot ver buiten de
kustwateren. Voor een aantal persistente organische polluenten (de zgn. POP's) kan zelfs een
wereldwijde verspreiding en aantasting worden.
1.2.2. Bepaling van de waterkwaliteit
De fysico-chemische kwaliteit van de waterlopen wordt bepaald op basis van een chemische analyse
van de waterstalen waarbij een brede reeks van parameters (vervuilingsindicatoren) onderzocht
worden. Zoals hoger reeds vermeld betreft het hier steeds een momentopname. Door dergelijke
onderzoeken regelmatig uit te voeren krijgt men wel een goed beeld over de waterkwaliteit, de
(seizoens-) schommelingen ervan en eventueel de evolutie ervan over een (langere) termijn.
De kwaliteitsbeoordeling gebeurt door de resultaten per parameter te vergelijken met de
kwaliteitsnorm voor betreffende parameter. Een meer algemene beoordeling van de globale
waterkwaliteit wordt bekomen via de omrekening van de resultaten van een 8-tal parameters in een
kwaliteitsindex, meer bepaald de Prati-index (P.I.). Deze index komt overeen met een bepaalde
kwaliteitsbeoordeling (zie tabel 1.4). Via een beperkte Prati-index (PIO) kan men een beeld verkrijgen
van de kwaliteit van de parameters die de zuurstofhuishouding beïnvloeden.
De bepaling van de biologische kwaliteit gebeurt aan de hand van een onderzoek naar de aanwezige
organismen in het water. De aan- of afwezigheid van bepaalde organismen geeft een goed beeld van
de (gemiddelde) waterkwaliteit over een lange termijn. Vervuilinggevoelige organismen zullen immers
niet voorkomen in waterlopen met regelmatig een slechte waterkwaliteit.
De kwaliteitsbepaling in Vlaanderen, uitgevoerd door de VMM gebeurt ook aan de hand van een
kwaliteitsindex, de Belgische biotische index (BBI). Dit is een kwaliteitsindex gebaseerd op de
diversiteit van de aanwezige macro-invertebraten, dit zijn zeer kleine waterorganismen (van minder
dan 1 mm tot enkele cm) zoals insecten, insectenlarven, slakken, wormen, bloedzuigers,
kreeftachtigen, e.d.. Op basis van de aard van de gevonden soorten, de soortenrijkdom en het aantal
organismen bekomt men een bepaalde biotische index (waarde tussen 0 – 10), die overeenkomt met
een bepaalde kwaliteitsklasse (zie tabel 1.3.).
Tabel 1.3 : Kwaliteitsbeoordeling gebruikt door de V.M.M.
klasse Prati-index (PI of PIO) biotische index kwaliteitsbeoordeling vervuilingsgraad
1 <1 9-10 zeer goed niet verontreinigd
2 1 tot 2 7-8 goed weinig verontreinigd
3 2 tot 4 5-6 matig licht verontreinigd
4 4 tot 8 3-4 slecht verontreinigd
5 8 tot 16 1-2 zeer slecht zwaar verontreinigd
6 > 16 <1 dood zeer zwaar verontreinigd
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 21
De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) beheert reeds meer dan 10 jaar een meetnet waarop
regelmatige tijdstippen (maandelijks in de hoofdmeetpunten) de fysico-chemische kwaliteit van het
water wordt bepaald. De meetpunten situeren zich vooral in de grotere waterlopen.
De biotische kwaliteit werd tot nu toe minder vaak bepaald, slechts om de 2 à 3 jaar.
Ook in Bertem en omgeving zijn er een aantal meetpunten. In onderstaande tabel zijn deze
weergegeven. Niet in al deze meetpunten wordt echter maandelijks of jaarlijks een meting uitgevoerd.
Tabel 1.4 : Meetnet VMM
waterloop nr. meetpunt ligging
De Voer 479000 Bertem: Kuipersberg-Dorpstraat
479200 Leefdaal: Lange Gracht, opwaarts weg
Dijle 220500 Korbeek-Dijle: Stationsstraat, opwaarts brug
Dijle 221000 Sint-Joris-Weert
Leigracht 483500 Korbeek-Dijle: Kleine Broekstraat, samenvloeiing Ruwaal
Vloetgroebe 483600
1.2.3 Overzicht van de waterkwaliteit van de waterlopen in Bertem
Op basis van gegevens van de VMM kan een beoordeling gegeven worden over de
oppervlaktewaterkwaliteit in de gemeente.
De Prati-index geeft voor de Voer een zeer slechte waterkwaliteit aan, dit in beide meetpunten (4790
en 4792). In de Dijle en zeker in de Leigracht is er een betere waterkwaliteit (matige kwaliteit)
De biotische index werd in de gemeente nog maar enkele malen op enkele plaatsen bepaald door de
VMM, dit in de meetpunten 2205, en 2210 op de Dijle. De biotisch index bleek steeds tamelijk laag
(slecht tot matige kwaliteit),
Tabel 1.5 : Kwaliteitsresultaten meetnet VMM
Waterloop nr. parameter 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000
meetpunt
De Voer 479000 PIO 5,8 6,8 4,7 6,0 3,3 4,6 5,0 4,1 4,0 5,1 5,1
BBI 2 2 3 2 2 2 2
De Voer 479200 PIO 8,5 8,4 11,7
BBI 2 2 2
Dijle 220500 PIO 1,8 2,5 2,1 2,3 3,1 2,6
BBI 5 6 7 8 5 6 8
Dijle 221000 PIO 2,4 2,4 2,0 2,0 2,2 2,2 2,3 2,3 2,2 2,8 2,6
BBI 4 4 5 5 6 6 5 6 7
Leigracht 483500 PIO 1,9 1,7 2,2 3,2 2,8 2,8 3,3 1,6 2,0 2,6 2,3
BBI 8 7 7 8 7
Vloetgroebe 483600 BBI 5
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 22
Per deelbekken geeft dit volgend resultaat.
1. Voer en zijbeken
De Voer is al sterk vervuild als ze de gemeente binnenkomt. Het grootste deel van het afvalwater
van de gemeente Tervuren komt nog ongezuiverd in de Voer terecht. Er is daar immers nog een
operationeel waterzuiveringsstation. Tijdens haar verloop door de gemeente kunnen we
nauwelijks van een kwaliteitsverbetering spreken, zodat de Voer bij het verlaten van de gemeente
nog steeds een slechte tot zeer slechte waterkwaliteit heeft. In de gemeente monden immers ook
nog heel wat rioolstukken uit in de Voer. Van de zijbeken zijn geen gegevens beschikbaar.
2. Dijle en zijbeken
De Dijle heeft hier nog een tamelijke waterkwaliteit. Ook de Leigracht in de Dijlevallei gelegen
heeft een tamelijk goede kwaliteit. In deze beek wordt immers nauwelijks afvalwater geloosd
(zeker niet in de gemeente zelf. Van andere kleinere waterlopen in de vallei (Leibeken) zijn geen
meetgegevens beschikbaar.
1.3. Aard en omvang van de waterverontreiniging in de gemeente
Door menselijk handelen ontstaat watervervuiling. Naar aanpak toe kunnen we een onderscheid
maken tussen volgende types van verontreiniging:
- huishoudelijk afvalwater: De lozing gebeurt rechtstreeks of onrechtstreeks (via riolering)
- bedrijfsafvalwater: De lozing gebeurt eveneens rechtstreek of via de riolering;
- agrarische verontreiniging: Deze vervuiling gebeurt voornamelijk onrechtstreeks, door diffuse
insijpeling vanuit de cultuurgronden (uitspoeling, drainage). Ook rechtstreekse lozing (tijdens
bemesting/besproeiïng) of via (illegale) lozing kan voorkomen.
Voor de aanpak van onrechtstreekse lozingen (via atmosfeer of bodem) wordt naar desbetreffende
onderdelen van dit plan verwezen, in dit onderdeel worden de rechtstreekse lozingen zoveel mogelijk
in kaart gebracht.
1.3.1. Huishoudelijk afvalwater
Huishoudelijk afvalwater is afvalwater dat ontstaat als gevolg van alle “normale” huishoudelijke
activiteiten. Het is afvalwater dat ontstaat bij het gebruik van toilet, douche, (af)wasmachine, enz.).
Dergelijk afvalwater bevat een zekere hoeveelheid organische vervuiling en bevat ook stikstof- en
fosforcomponenten. Het “gemiddelde” afvalwater van één inwoner wordt één inwonersequivalent
(1 i.e.) genoemd. In de tabel hieronder is de “normale” samenstelling hiervan weergegeven.
Tabel 1.6 : Samenstelling normaal huishoudelijk afvalwater (1 i.e.)
parameter waarde
debiet 120-150 liter/dag
CZV 700-900 mg/l
BZV 300-400 mg/l
zwevende stoffen 600 mg/l
totaal stikstof 50-70 mg/l
totaal fosfor 10-15 mg/l
De productie van huishoudelijk afvalwater kan wel beperkt worden, maar nooit geheel vermeden.
Door zuinig waterverbruik en door het beperken of vermijden van het gebruik van weinig
milieuvriendelijke producten bij het reinigen (was, afwas, …) e.d. kan de vervuiling gereduceerd
worden. Toch zal steeds geloosd moeten worden. Dit gebeurt meestal in de riolering, maar bij
ontbreken hiervan ofwel rechtstreeks in oppervlaktewater ofwel in de grond (bezinkput).
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 23
Vaak wordt het vooraf gedeeltelijk voorgezuiverd in septische put en/of bezinkingsput.
Door het ontbreken van een volledig rioleringsstelsel (aansluiting op waterzuiveringsstation) komt ook
nog veel rioolwater terecht in de waterlopen. Hierdoor vormt in landelijke gemeenten deze
rechtstreekse en onrechtstreekse lozing van huishoudelijk afvalwater de belangrijkste bron van
oppervlaktewaterverontreiniging.
In Bertem werd tot voor kort alle rioolwater nog ongezuiverd geloosd, uitgezonderd de beperkte
voorzuivering, met name een septische put, waarover de meeste woningen beschikken.
De nog aanwezige lozingspunten (situatie begin 2000) zijn op een kaart, opgemaakt door de VMM,
weergegeven. Uit de inventarisatie van de VMM (situatie 99) blijkt tevens dat in totaal reeds 87 % van
de inwoners aangesloten is op de riolering. Dit betekent dat via deze lozingspunten ca. 7.943 i.e.
geloosd wordt in oppervlaktewater. De overige inwoners lozen rechtstreeks in een oppervlaktewater
of in een gracht of bezinkput.
Op basis van de bestaande planning zal normaal binnen 5 jaar nog maar maximaal 14 % van alle
afvalwater ongezuiverd worden geloosd of indien ook het TRP ondertussen verder is gerealiseerd nog
maar 2,2%. De rest zal in een rioolwaterzuiveringsinstallatie worden gezuiverd.
Op basis van de kaart kunnen we ook zien dat het meeste afvalwater nog rechtstreeks of
onrechtstreeks in de Voer terecht komt..
1.3.2. Industriële afvalwaters
Industriële vervuiling wordt gedefinieerd als vervuiling, afkomstig van bedrijfsactiviteiten. Het kan hierbij
zowel gaan om :
- procesafvalwater: afvalwater dat ontstaat tijdens het productieproces: bv. lekwater van
galvaniseerbaden, afvalwater van wasserijen, …
- reinigingsafvalwater: afvalwater afkomstig van het (periodiek) reinigen van machines of andere
bedrijfsonderdelen.
- huishoudelijk afvalwater: afvalwater afkomstig van het sanitair, keuken of kuiswater van kantoorruimtes
e.d. wordt gelijkgesteld met huishoudelijk afvalwater. Enkel als het samen met het andere
bedrijfsafvalwater wordt geloosd (via zelfde lozingspunt) wordt ook dit afvalwater bij het
bedrijfsafvalwater gerekend.
Door de diverse herkomst zal de aard en vervuilingsgraad van het bedrijfsafvalwater van bedrijf tot bedrijf
sterk verschillen. Het “met huishoudelijk afvalwater gelijkgesteld bedrijfsafvalwater” kan uiteraard wat
samenstelling betreft, vergeleken worden met dit huishoudelijk afvalwater. De hoeveelheid is meestal
afhankelijk van het aantal werknemers.
Bertem is een landelijke gemeente met een beperkte industriële activiteit. De hoeveelheid geloosd
bedrijfsafvalwater is dan ook eerder beperkt. De afgeleverde milieuvergunningen (lozingsvergunningen)
geven in principe een algemeen beeld van dit type van lozing, met name van het aantal, de aard en de
omvang van de lozingen van bedrijfsafvalwater. Elk bedrijf dat afvalwater loost moet immers over een
lozingsvergunning of acte van melding beschikken, zoals blijkt uit de tabel hieronder.
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 24
Tabel 1.7 : Vergunnings/meldingsplicht voor lozen van afvalwater (Vlarem I)
aard lozingsplaats lozer rubriek klasse opmerkingen
huishoudelijk riolering particulier geen - vrijgesteld
afvalwater bedrijf rubriek 3.3. 3 geen zuivering aanwezig
rubriek 3.6.1. 3 wel zuivering aanwezig
oppervlaktewater particulier rubriek 3.2. 3 enkel toegelaten als geen riolering aanwezig is
- bestaande lozingen: septische put volstaat
- nieuwe lozingen: zuiveringsstation (IBA) vereist
bedrijf rubriek 3.2. 3 enkel bestaande lozingen mits septische put
rubriek 3.6.1. 3 indien zuivering aanwezig is
bedrijfsafvalwater riolering of bedrijf rubriek 3.1. 3/2/1 geen zuivering
oppervlaktewater klasse afhankelijk van aantal m³ afvalwater
rubriek 3.6.2. 3/2/1 wel zuivering
klasse afhankelijk van aantal m³ afvalwater
bedrijfsafvalwater riolering of bedrijf rubriek 3.4. 2/1 geen zuivering
met gevaarlijke oppervlaktewater klasse afhankelijk van aantal m³ afvalwater
stoffen rubriek 3.6.3. 2/1 wel zuivering
klasse afhankelijk van aantal m³ afvalwater
In de praktijk blijkt dat uit het vergunningenregister dat de vergunningstoestand wat betreft het lozen van
afvalwater niet volledig is. Lang niet alle bedrijven beschikken over een milieuvergunning die alle
lozingsactiviteiten dekt. Dit komt deels doordat veel kleinere bedrijven met een beperkte
afvalwaterproductie enkel “met huishoudelijk afvalwater vergelijkbaar afvalwater“ lozen en dergelijke
lozingen vaak niet opgenomen zijn in hun milieuvergunning. Tot voor een 10-tal jaar geleden was dit
bovendien niet nodig, nu wel. (rubrieken 3.2., 3.3. of 3.6.1).
Op basis van de gemeentelijk milieu-inventaris (inventaris van milieuvergunningen en –meldingen)
beschikken de in de tabel hieronder vermelde bedrijven wel over een lozingsvergunning.
Tabel 1.8 : Bedrijven met lozingsvergunning
bedrijf adres klasse rubrieken * begin einde bedrijfstype
Garage Mees nv Tervuursesteenweg 369 1 /3.4./ 18-01-93 11-03-14 garage
Morris Alex bvba Tervuursesteenweg 369 1 /3.6.2./ 23-08-93 23-08-13 garage
Autolakken F. Vrebos Blokkenstraat 87 2 /3.3./ 18-04-94 18-04-14 lakkerij
Dauw Robert Tervuursesteenweg 125 2 /3.1.1./ 15-11-93 15-11-13 voeding
Decoster Eddy Bosstraat 199 2 /3.3./ 14-03-94 14-03-14 groenten/aardappelen
Decoster Stefaan Nieuwstraat 9 2 /3.3./ 26-01-98 21-06-13 groenten
Feyaerts p. Bosstraat 2 /3.2./ 18-09-93 18-09-13 voeding
Francois nv Dorpstraat 30 2 /3.3./ 13-04-92 15-09-06 transport
Ginis NV Dorpstraat 379 2 /3.3./3.4.1.: 25-10-83 01-09-11
Interleuven cv Oude Tervuursebaan zn 2 /3.6.1./ 6-05-96 6-05-16 containerpark
J.P.K. dancing de molen nv Molenstraat 13 2 /3.3./ 16-06-92 18-06-12 dancing (bestaat niet meer
Lettelier J. Nijvelsebaan 226 2 /3.2./ 14-03-94 14-03-14 garage
Michotte Koen Dorpstraat 510 2 /3.3./ 25-04-94 25-04-14 voeding
Moeys nv Dorpstraat 165 2 /3.6.1./3.6.2.1./ 21-12-98 15-02-98 metaal
Moeys Alex Nijvelsebaan 215 2 /3.2./ 11-12-95 11-12-15 verwerking kunststof
Moeys G. Egenhovenstraat 21 2 /3.3./ 7-10-99 11-05-18 verwerking metaal/kunstof
Peeters Daniel Blokkenstraat 68 2 /3.3./ 5-05-92 31-08-11 serre
Penninckx-Vanderschriek Tervuursesteenweg Zn 2 /3.2./ 2-05-94 2-05-94 landbouw
Rodec bvba Ormendaal 9 2 /3.6.1./ 6-05-96 6-05-16 feestzaal
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 25
Satraco Dorpstraat 570 2 /3.3./ 8-02-93 8-02-13 bewerking kunststof
Sint-Bernardus * vzw Egenhovenstraat 22 2 /3.2./3.6.1./ 12-12-94 12-12-14 home
Spreutels Tom Neerijsesteenweg 54 2 /3.3./ 15-02-93 15-02-98 garage
Steeno-Van Opstal bvba Tervuursesteenweg 124 2 /3.3./3.1../ 3-08-92 garage
Sterckx Jules Dorpstraat 169 2 /3.3./ 1-04-93 1-04-13 bewerking metaal
Van Cortenberg w Dorpstraat 526 2 /3.6.1./ 27-01-97 27-01-17 feestzaal
Van Eycken Firmin Tervuursesteenweg 167 2 /3.3./ 8-10-01 8-10-21 verwerking metaal
Van Herck J. Dorpstraat 421 2 /3.3./3.4./ 22-08-94 22-08-14 verwerking metaal
Vandendriessche J. bvba Tervuursesteenweg 496 2 /3.6.2./ 30-05-94 30-05-14 garage
Vandereet Dorpstraat 427 2 /3.2./ 18-09-93 18-09-13 voeding
Vega bvba Neerijsesteenweg 6 3 /3.3./ 15-04-96 beenhouwerij
Steeno M. Tervuursesteenweg 459 3 /3.3./ 6-03-95 metaal
Penninckx Hoekstraat 14 3 /3.2./ landbouw
Leonard G. Dottermansstraat 5 3 /3.3./ 30-12-92 beenhouwerij
Gustin-Silver bvba Weygenstraat 10a 3 /3.1./3.3./ 24-06-96
* in vet: lozingsvergunningen voor bedrikjfsafvalwater
Het betreft in totaal een 32 bedrijven. De meeste bedrijven melden bovendien enkel het lozen van
huishoudelijk avalwater (rubriek 3.2, 3.3 of 3.6.1).
Slechts 8 bedrijven melden het lozen van bedrijfsafvalwater (rubrieken 3.1. ,3.4. of 3.6.2.) . Het betreft
een aantal garages en metaalconstructiebedrijven. Het betreft in dit geval meestal afvalwater dat mogelijk
met olie is vervuild en normaal een KWS-afscheider (koolwaterstofafscheider) als voorzuivering vereist.
De overheid beschikt wel over meer gedetailleerde gegevens m.b.t. de belangrijke lozingen. De emissies
van dergelijke bedrijven worden immers jaarlijks bemonsterd in functie van de milieuheffing. Volgens de
VMM zijn er in de gemeente maar geen dergelijke bedrijven.
Al bij al kan er gesteld worden dat een meer gedetailleerde studie over de lozingen van bedrijven
aangewezen is, zowel wat betreft de kwantiteit als de kwaliteit.
1.3.3. Agrarische verontreiniging.
In verband met dit type vervuiling kunnen we moeilijk spreken van lozingspunten. De mogelijke vervuiling
van oppervlaktewater gebeurt immers vooral op diffuse wijze, nl. door natuurlijke en niet-natuurlijke
uitspoeling, waardoor de vervuiling (voornamelijk nutriënten (meststoffen) maar mogelijk ook pesticiden)
via de bodem in het grondwater terechtkomen en zo via het drainagewater in het oppervlaktewater. Bij
het bemesten (besproeien) zelf evenals bij sterke overbemesting (via afspoeling) kan het
oppervlaktewater eventueel ook rechtstreeks vervuild worden.
Daarnaast kunnen ook niet toegelaten vormen van vervuiling vanuit de agrarische sector de kwaliteit van
het oppervlaktewater negatief beïnvloeden. Het betreft vervuiling veroorzaakt :
- door niet waterdichte mestkelders
- door accidentele of illegale lozingen van mest, pesticidenresten, …
- door overlopen van mestkelders en spoelwater van de stallen.
Mogelijke gevolgen voor het oppervlaktewater zijn :
- eutrofiëring van het oppervlaktewater.
- vervuiling met milieuvreemde stoffen (pesticiden), die zo in de voedselketen terecht kunnen komen
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 26
De agrarische activiteit (veehouderij) in de gemeente is tamelijk beperkt. De gemeente kent slechts een
beperkte veedichtheid waardoor de bemestingsdruk laag is: 37 kg P2O5/ha. Bertem is hierdoor een
“witte” gemeente. Uit onderstaande tabel blijkt bovendien dat de bemestingsdruk in de gemeente lichtjes
afneemt. Doordat een groot deel van de gemeente grondwaterbeschermingszone type III is, is er ook
weinig mogelijkheid tot invoer van mest uit andere gebieden. Hierdoor is het probleem in de gemeente
beperkt.
Tabel 1.9 : bemestingsdruk in de gemeente Bertem
parameter eenheid waarde
oorspronkelijke cultuuroppervlakte ha 1.524
oorspronkelijk productieniveau (96) kg P2O5/ha 37
oorspronkelijk produktie kg P2O5 56.701
actuele productiedruk 31/12/99 kg P2O5/ha 36
productie 31/12/99 kg P2O5 55.364
Het probleem i.v.m. agrarische verontreiniging is echter dat men moeilijk kan bepalen wat de bijdrage van
meststoffen is aan de verontreiniging van de waterlopen. Alleszins noopt de internationale en nationale
wetgeving tot maatregelen, vooral m.b.t. de te hoge nitraatvervuiling die dreigt in het grondwater (zie
verder).
Het beperken van de (potentiële) vervuiling wordt beoogd door de bepalingen van het mestdecreet
(MAPIIbis), waarbij maximale bemestingsnormen en uitrijdtijdstippen worden vastgelegd. (zie verder deel
Bodem)
1.4. Waterzuiveringsinfrastructuur
1.4.1. Algemeen
Ter voorkoming van oppervlaktewater moet de gemeente beschikken over een zo volledig mogelijke
infrastructuur voor opvang en zuivering van het geproduceerde afvalwater.
We kunnen onderscheid maken tussen enerzijds de inzamelinfrastructuur, dit is het netwerk van
rioleringen e.d., nodig om het afvalwater in te zamelen en vervoeren naar een zuiveringsinfrastructuur,
en anderzijds de zuiveringsinfrastructuur zelf.
1.4.1.1. Inzamelinfrastructuur
In de afvalwaterinzamel-infrastructuur kunnen we 3 niveaus erkennen :
- Bovengemeentelijke infrastructuur :
Dit is het bovengemeentelijke netwerk van collectoren, bedoeld om het afvalwater van de diverse
(straat-) rioleringen naar een zuiveringsstation te vervoeren. Op dergelijke collectoren worden dus
geen huisaansluitingen voorzien maar enkel aansluitingen van rioleringen (vaak bestaande
lozingspunten). Naast de collectorbuizen zelf bevat een dergelijk netwerk meestal ook
pompinrichtingen, overstorten, e.d. In tegenstelling met de rioleringen liggen de collectoren niet
steeds in een straat maar volgens ze soms een oppervlaktewater of een ander laaggelegen tracé.
Zoals hierboven reeds vermeld kunnen sommige prioritaire rioleringen ook door de hogere
overheid gebouwd worden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 27
Op Vlaams niveau wordt voor de aanleg en planning van deze infrastructuur gewerkt per bekken
(AWP-gebieden). Volgens dit systeem situeert de gemeente zich :
- AWP I-gebied : Bekken van de Dijle
- AWP II-gebied : Bekken van de Bovendijle (VHA 711-713)
Bekken Benedendijle (VHA 722-723)
zuiveringsgebied : Kessel-Lo
- Gemeentelijke infrastructuur :
Dit is het feitelijke rioleringsstelsel, m.a.w. de “openbare infrastructuur” die dient voor de opvang
van het in de woningen (en eventueel ook bedrijven) geproduceerde afvalwater. Naast de
rioolbuizen zelf omvat een rioleringsstelsel ook rioolkolken, controleputten, pompinrichtingen,
overstorten, e.d. Dit rioleringsstelsel is in de eerste plaats bestemd voor huishoudelijk afvalwater,
maar ook bedrijfsafvalwater kan erin terechtkomen.
We kunnen verder onderscheid maken tussen een gemengd stelsel, waar één riolering zorgt voor
de afvoer van afvalwater en opgevangen regenwater en een “gescheiden” stelsel, waar er een
aparte rioolbuis zorgt voor de afvoer van afvalwater en de afvoer van regenwater gebeurt via ofwel
een 2e buis ofwel via grachten (vaak combinatie van beiden). In dit systeem gaat enkel het
afvalwater naar een zuiveringsstation, het regenwater wordt afgevoerd naar een nabij
oppervlaktewater. Een gemengd stelsel heeft een aantal nadelen :
- De kost voor de aanleg van riolering en zeker van collectoren neemt toe, omdat men veel grotere
buizen dient te plaatsen omdat de piekdebieten die moeten kunnen worden afgevoerd veel groter
zijn.
- Bij hevige regenval krijgt men problemen met de afvoer. De riolen moeten daarom voorzien zijn
van overstorten. Sporadisch zullen deze hierdoor steeds oorzaak zijn van vervuiling van de
ontvangende waterloop.
- De kosten voor waterzuivering nemen toe omdat het hemelwater, dat relatief zuiver is, eerst
wordt gemengd met afvalwater m.a.w. zuiver water wordt eerst vervuild om het achteraf opnieuw
te gaan zuiveren.
Elke verdere uitbouw van de riolering moet gebeuren in functie van de plannen van Aquafin en de
VMM en overeenkomstig de nieuwe politiek waarbij gestreefd wordt naar een maximale scheiding
van regenwater en afvalwater. Dit betekent dat :
- een goede coördinatie tussen de verdere uitbouw van het gemeentelijk rioleringsnet en de aanleg
van het bovengemeentelijk collectorennetwerk noodzakelijk is. In de eerste plaats zal
bijkomende riolering moeten worden aangelegd in de straten die op korte termijn kunnen
aangesloten worden op een collectoren. Door gelijke tred te houden met de bovengemeentelijke
infrastructuurwerken (= aanleg collectoren) resulteren de investeringen immers het snelst in
“milieuwinst”.
- op termijn gestreefd moet worden naar het ontdubbelen van de bestaande riolering. Uiteraard
moet dit in de eerste plaats voorzien worden bij de verdere uitbouw van het rioleringsstelsel
aanleg van nieuwe riolering, maar ook bij grondige renovatie of bij geplande verbeteringen aan
de straatverharding moet steeds gekeken worden of de aanleg van een gemengd stelsel niet kan
gecombineerd worden met dergelijke werken. Voor dergelijk “ontdubbelingsbeleid” is in de
gemeente nog geen planning opgemaakt. Wel wordt bij nieuw geplande rioleringen systematisch
gekozen voor een gescheiden stelsel.
Niet alle inbuizingen in een gemeente blijken ook effectief rioleringen te zijn. Vaak worden grachten
die over een bepaalde lengte zijn ingebuisd door de bewoners ten onrechte als riolering aanzien.
Anderzijds kunnen sommige baan- of straatgrachten dan weer wel tot de afvalwaterinfrastructuur
gerekend worden. In dit geval primeert de functie van opvang en afvoer van afvalwater.
De planning van de gemeentelijke rioolwaterzuiveringsinfrastructuur moet normaal zijn opgenomen
in het TRP dit is het Totale Rioleringsplan van de gemeente.
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 28
- Woninggebonden infrastructuur :
Dit is de infrastructuur waarvoor de verantwoordelijkheid bij de eigenaar/gebruiker ligt. De aanleg
ervan is vaak wel (gedeeltelijk) gereglementeerd (via bouwverordeningen).
Het betreft de afvoerstelsel vanaf de woning tot aan de straat (openbaar domein). Naast de
afvoerleidingen voor afvalwater en regenwater kan dit stelsel ook volgende zaken omvatten:
septische putten, besterfputten, vetvangers, bezinkputten, controleputten, e.d. Ook de eigen
infrastructuur is bij zeer veel woningen vaak gemengd, zeker het gedeelte dat van de woning naar
het lozingspunt loopt, maar ook vaak reeds eerder. Wanneer er op termijn een gescheiden
rioolinfrastructuur komt, zullen dus ook heel wat particulieren de eigen infrastructuur moeten
aanpakken.
Volgende algemene bepalingen zijn van toepassing:
- Vlarem II :
- wanneer er riolering in de straat aanwezig is, is men verplicht hierop aan te sluiten.
- wanneer geloosd wordt in riolering aangesloten op een waterzuiveringstation wordt het
aangeraden de septische put af te koppelen (woningen gelegen in zone A (en B)).
- het rechtstreeks lozen van huishoudelijk afvalwater in oppervlaktewater is een in 3e klasse
ingedeelde activiteit en is dus meldingsplichtig.
- de rechtstreekse lozing (in zone C en buitengebied) moet voldoen aan de algemene
lozingsvoorwaarden: voor bestaande lozingen volstaat hierbij een septische put, uitgebaat
conform de bepalingen (o.a. jaarlijkse slibruiming), bij nieuwe lozingen is een meer
doorgedreven zuivering vereist. (lozingen in zone C en buitengebied).
- Vlaamse bouwverordening : verplichte aanleg regenwaterput.
- Gemeentelijke bouwverordening : verplichte septische put, verplichting regenwaterput.
1.4.1.2. Zuiveringsinfrastructuur
Naar gelang de omvang van het zuiveringsstation kunnen we ook hier 3 niveaus onderscheiden :
- Rioolwaterzuiveringstations
Bovengemeentelijk zuiveringsstation, bedoeld om het rioolafvalwater, dat via collectoren wordt
aangevoerd te zuiveren. Aquafin is bevoegd voor dit type waterzuiveringsstation. Meestal betreft
het actief slibsystemen, maar ook andere types van zuiveringsstation zijn mogelijk.
- Kleinschalige waterzuivering
Deze zijn bestemd voor het zuiveren van het afvalwater van een beperkte groep van woningen,
aangesloten op een riolering. In dit geval zal het kleinschalig waterzuiveringsstation steeds
uitgebaat worden door de gemeente of indien het iets groter is (>500 IE) door het Vlaams Gewest
(Aquafin). Meestal zijn het plantensystemen (vloeivelden, percolatierietvelden,
doorstromingsrietvelden,…) maar het kunnen ook kleine klassieke systemen zijn.
- Kleinschalige individuele waterzuiveringssystemen (IBA’s)
Zuiveringssysteem, bedoeld voor het zuiveren van het afvalwater van één individuele woning. In dit
geval behoort het zuiveringsstation normaal tot de woninggebonden infrastructuur. Het is echter
ook mogelijk dat de gemeente via overeenkomsten met de bewoners instaat voor deze individuele
behandelingsinstallaties (cfr. project Bierbeek). Het betreft hier ofwel compacte, meestal onder de
grond gelegen systemen ofwel kleine types van rietvelden.
1.4.1.3. Zuiveringszones
De aan- of afwezigheid van waterzuiveringsinfrastructuur bepaalt in welke zuiveringszone een
bepaalde woning/bedrijf gelegen is. Er wordt immers van uitgegaan dat het niet realistisch en ook niet
wenselijk is om overal riolering te voorzien of om alle bestaande riolering aan te sluiten op een
collector naar een grootschalig waterzuiveringsstation. Op basis van de huidige aanwezige riolerings-
en zuiveringsinfrastructuur en in functie van de verdere uitbouw ervan (geplande infrastructuur)
worden daarom alle gemeentes ingedeeld in 4 verschillende zuiveringszones.
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 29
Deze zijn gedefinieerd in Vlarem II :
- "Zuiveringszone A" of "openbaar waterzuiveringssysteem" :
De zone van 50 meter gelegen rond een stelsel, bestaande uit een operationele openbare
afvalwaterzuiveringsinstallatie en het stelsel van de openbare rioleringen en collectoren dat ermee
verbonden is
- "Zuiveringszone B" :
De zone van 50 meter gelegen rond het stelsel van de openbare riolering en collectoren waarvan de
aansluiting op een operationele openbare afvalwaterzuiveringsinstallatie is gepland:
hetzij, op basis van het investeringsprogramma bedoeld in artikel 32octies van de wet van 26
maart 1971 op de bescherming van de oppervlaktewateren tegen verontreiniging;
hetzij, op basis van het subsidiëringprogramma bedoeld in artikel 32duodecies van de wet van 26
maart 1971 op de bescherming van de oppervlaktewateren tegen verontreiniging;
- "Zuiveringszone C" :
Het gedeelte van het stelsel van de openbare riolering en collectoren dat niet valt onder
zuiveringszone A noch onder zuiveringszone B, alsook de zone van 50 meter gelegen rond dit
stelsel; Het betreft de gedeelten van het gemeentelijk rioleringstelsel die volgens de reeds
goedgekeurde investeringsprogramma’s of subsidiëringprogramma’s, niet aangesloten zullen
worden op een operationele afvalwaterzuiveringsinstallatie.
- buitengebied :
Dit is de rest van de gemeente, dus alle straten en wegen waar geen riolering aanwezig is en waar
er ook nooit aangelegd zal worden (op basis van huidige planning (GIP) of TRP).
1.4.2. Situatie in de gemeente
1.4.2.1. Bovengemeentelijke rioolwaterinfrastructuur
Onder druk van de Europese wetgeving is de Vlaamse overheid vooral sinds begin jaren ’90
overgegaan tot het op grote schaal aanleggen van een bovengemeentelijke infrastructuur. Deze
beleidsvisie is trouwens opgenomen in Vlarem II en kadert in de Europese richtlijn met betrekking tot
de opvang en behandeling van stedelijk afvalwater. Tegen 2005 zou elke lozing van niet gezuiverd
rioolwater moeten zijn stopgezet.
De aanleg en exploitatie van deze infrastructuur gebeurt door het Vlaamse Gewest (Aquafin). In
Bertem is de “bovengemeentelijke infrastructuur” reeds deels gerealiseerd, deels in aanbouw en deels
gepland. Zoals eerder reeds vermeld situeert de gemeente Bertem zich integraal in de
zuiveringsgebied Kessel-Lo. Alle rioolafvalwater (zone A en B) zal binnen afzienbare tijd dus
afgevoerd worden naar het zuiveringsstation van Kessel-Lo.
De planning van de verdere uitbouw wordt per zone gemaakt. In tabel 1.10. is deze planning m.b.t. de
infrastructuur, van belang voor Bertem opgenomen (IP voor d volgende 5 jaar): situatie eind 98.
Tabel 1.10 : Investeringsprogramma’s voor Bertem (1999-2004).
project jaar aard project kostprijs vuilvracht
€ direct totaal TRP
IP-99288 1999 collector Voer fase 3 1.800.000 1216 2608
IP-20163 2000 collector Voer fase 4 1.320.000 1619 1755
IP-20565 2001 collector Voer fase 5 2.300.000 614 881
IP-20830 2001 verbindingsriool Diepestraat-Kruisstraat-Het Bies 1.675.000 1213 1544
IP-20165 2002- collector Korbeek-Dijle 795.000 547 764
2004
IP-20566 2002- verbindingsriool Dorpstraat 300.000 111 111
2004
IP-20567 2001 collector Voer fase 6 1.000.000 1907 2073
IP-21512 2005 verbindingsriolering Het Bies 176.330
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 30
B99278 2004 riolering N3 uitgevoerd
GIP 2005 gescheiden riolering Molenstraat 240.000 32 35
GIP >2006 gescheiden riolering Nijvelsebaan 1.200.000 280 496
GIP 2002 riolering kleine kerkstraat/Kerkring 210.000 24 24
GIP 2004 riolering Dorpstraat Leefdaal-centrum 600.000 126 144
GIP 2006 riolering het Bies + Bankblokstraat 210.000 213 258
GIP >2006 riolering Dorpstraat fase 6 630.000 129 237
GIP 2003 riolering Dottermansstraat/Gemeenteplein 420.000 136 197
GIP 2003 riolering Coigne-Tervuursesteenweg 360.000 33 39
GIP 2004 riolering Paardenstraat 102.000 18 39
Op dit ogenblik (midden 2001) is de collector Voer fase 1 reeds afgewerkt en is de realisatie van de
collector Voer fase 2 opgestart. De collector Voer fase 3 is in aanbesteding en de technische plannen
voor de collector Voer fase 4 (vernieuwen Dorpsstraat en aanleg aansluitende dienstriolering) en Voer
fase 5 (Dorpsstraat-Leefdaal) zijn reeds opgemaakt. De collectorwerken Voer fase 6 zijn
ingeschreven op het IP 2002-2004 (van Boskee naar Tervuren). De collector in Korbeek-Dijle is
voorzien in het IP 2002-2004. In het kader van de aanpassing van de N3 (Tervuursesteenweg) wordt
(werd) ook deze voorzien van riolering.
1.4.2.2. Gemeentelijke rioolwaterinfrastructuur
Zoals hoger reeds is meegedeeld is de riolering (bestaande en geplande) opgenomen in het TRP.
Voor Bertem werd dit reeds in 1983 opgemaakt. Hiervan is reeds het grootste deel (naar aantal aan
te sluiten woningen) reeds gerealiseerd. De aansluitingsgraad in de gemeente is dan ook vrij hoog,
met name 87 %. Indien het nog niet uitgevoerde deel van het TRP vervolledigd wordt zal ruim 98 %
van de inwoners kunnen lozen in riolering. In de tabel is ook reeds vermeld (zie GIP) voor welke
straten reeds plannen bestaan (verbeteringswerken zowel als verdere uitbouw).
In het kader van een project en met medewerking van de VMM werd door de Intergemeentelijke
milieudienst in 2000 op basis van de beschikbare gegevens een zoneringskaart opgemaakt voor de
gemeente Bertem. (zie kaart in bijlage)
Op deze kaart zijn de rioleringen weergegeven evenals de zuiveringszones waartoe ze behoren.
Vermits (situatie begin 2000) nog geen aansluiting op een zuiveringsstation werd gerealiseerd betreft
het bijna integraal zone B. Vermoedelijk zal in 2002 al wel een deel van de collectorwerken uitgevoerd
zijn, zodat dan reeds wel een deel van het afvalwater naar Kessel-Lo gaat.
Een probleem in zone B is wel dat het bijna geheel een gemengde riolering betreft. Bij de ombouw of
aanleg van nieuwe riolering kan de gemeente sinds kort, indien ze zich houdt aan de “Code van
Goede Praktijk”, beroep doen op een grotere subsidie van het Vlaams Gewest voor gescheiden
riolering (75 % tegen slechts 50 % voor gemengde rioleringen en recentelijk zelfs 100 % bij totale
scheiding) In bovenvernoemde planning betreft het reeds telkens gescheiden rioleringen.
In de gemeente is er beperkt stukje riolering gelegen in zuiveringszone C (vuilvracht van ca. 410 IE).
Hierbij zijn er op 2 locaties (kleine) concentraties van woningen, waar aanleg van een KWZI eventueel
aangewezen is.
Het betreft volgende locaties:
- Woningen langs Oude Bertembosstraat (een 10-tal woningen)
- Weekendverblijven in verblijfspark Walenpot op grens met Meerbeek. In Bertem zijn het een 25-
tal verblijven, de meeste liggen echter in Meerbeek maar ook deze wateren af richting Bertem
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 31
Voor deze woningen (buitengebied) voorziet het huidige investeringsprogramma geen oplossing, maar
in de hierboven beschreven studie van de intergemeentelijke milieudienst werd wel een voorstel van
oplossing uitgewerkt, evenals voor alle andere , meer geïsoleerd gelegen woningen in buitengebied.
Voor alle lozingen werd telkens een afweging gemaakt tussen zelf zuiveren (IBA), kleinschalig
collectief zuiveren of aansluiten op riolering naar een rioolwaterzuiveringstation. In de studie werd dit
voor 81 lozingspunten (woningen) uitgewerkt.
Dit resulteerde o.a. in 3 voorstellen m.b.t. het bouwen van een KWZI : omgeving kruispunt
Meerbeeksestw-OudeTervuursebaan (sanering Walenpot), omgeving Leuvenseweg-Ormendaal
(sanering Ormendaal) , en Warotstraat (sanering Oude Bertembosstraat). Dit laatste project (KWZI-
Warotstraat) werd zelfs reeds verder uitgewerkt.
De aanleg van dergelijke kleinschalige collectieve zuivering (KWZI) wordt door de Vlaamse overheid
en provincie gesubsidieerd. Eventueel kan deze zelfs geheel ten laste komen van Aquafin, dit als voor
de zuivering een zuiveringsstation meer dan 500 i.e. nodig is. Voor een volledig beeld de planning om
voor de lozingen in zone C en buitengebied een oplossing te voorzien, wordt verwezen naar
vernoemde studie.
1.4.2.3. Woninggebonden infrastructuur
De aanleg van deze infrastructuur valt uiteraard onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar. De
aanleg ervan is wel gedeeltelijk gereglementeerd. Zoals hoger reeds vermeld is deze infrastructuur
gereglementeerd, dit zowel op Vlaams niveau provinciaal niveau als gemeentelijk niveau.
Tot op heden (begin 2001) wordt de aansluiting niet door de gemeente gedaan maar door de
particulier zelf. Deze dient wel vooraf de gemeente te verwittigen zodat controle kan uitgeoefend
worden over de correctheid van de aanleg.
De bepalingen op Vlaams niveau werden eerder reeds beschreven, de gemeentelijke
bouwverordeningen ter zake zijn in Bertem de volgende :
- verplichting tot aanleg van een septische put (reeds meerder 10-tallen jaren)
- verplichting tot een gescheiden opvang verplicht wordt (reglement m.b.t. aanleg regenwaterput)
Door de gemeente is wat dit laatste betreft reeds enkele jaren geleden een nieuw reglement
goedgekeurd (1999), maar dit is nog niet door de hogere overheden goedgekeurd.
Recentelijk is er ook een subsidiebesluiten :
- voor het aanleggen van regenwaterput/gebruik regenwater
- voor het aanleggen van een IBA
In de tabel hieronder is een overzicht gegeven van de subsidies (in euro) die kunnen worden
verkregen voor een individuele waterzuivering (situatie eind 2001)
Vlaams provincie gemeente totaal
aantal IE gewest % plafond
1-4 1.000+500 50% 1.250 1.000 3.250
5 - 12 1.000+500 50% 25.000 1.000 4.500
In hoeverre deze reglementeringen in het verleden strikt zijn nageleefd kan moeilijk bepaald worden :
- aansluitingsplicht : Zoals hoger reeds vermeld zijn er geen exacte gegevens over de effectieve
aansluitingsgraad op de aanwezige riolen. Zoals in andere gemeenten betreft het echter niet alle
woningen, maar dit is zeer moeilijk te controleren. Het betreft voornamelijk oudere woningen, vaak
gebouwd voor er riolering was aangelegd. Voor dit probleem moet dus een oplossing gezocht
worden. Naast sensibilisatie is hiervoor een gerichte actie (inventarisatie, …) aangewezen. Wel is er
sinds de verplichting tot laten uitvoeren van de aansluiting op riolering door de gemeente een
controle, zodat aangenomen kan worden dat sinds enkele 10-talen jaren alle nieuwe en grondig
gerenoveerde woningen zijn aangesloten.
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 32
- meldingsplicht: Slechts een beperkt aantal woningen die lozen in oppervlaktewater en in
buitengebied gelegen zijn hebben hiervan melding gedaan. Wel hebben 56 inwoners melding
gedaan van het lozen van afvalwater bij het begin van de Vlarem-wegeving (91-92) maar het betrof
hier voornamelijk lozingen in riolering, die eigenlijk vrijgesteld zijn van dergelijke melding.
- septische put: vermits dit reeds lang verplicht is, hebben zeer veel woningen een dergelijke
installatie. Hoeveel deze ondertussen hebben kortgesloten is niet geweten.
- gescheiden riolering en regenwaterput: Voor een kleine 40 dossiers werd reeds subsidie verleend
(of goedgekeurd).
- eigen zuivering: enkele (slechts 1 dossier reeds voorgelegd ter subsidiëring)
Hoewel een septische put in zone C normaal volstaat (voor bestaande lozingen), blijkt uit de praktijk
dat dergelijk lozingen niet voldoen aan de kwaliteitsnormen en dat ze, zeker als het meerdere
woningen betreft, een serieuze vuilvracht in het oppervlaktewater kunnen brengen. Het
zuiveringsrendement van een septische put is immers onvoldoende. Vaak is bovendien ook het
onderhoud onvoldoende, wat leidt tot een nog slechter functioneren ervan. In functie van het bereiken
van de gewenste oppervlaktewaterkwaliteit is daarom op termijn een meer doorgedreven zuivering
wenselijk. Hoger werd reeds vermeld dat in een studie van de Intergemeentelijke milieudienst een
voorstel van oplossing is opgemaakt voor alle resterende lozingen in zone C en buiten gebied.
1.5. Structuur van de waterlopen in de gemeente
1.5.1. Belang van de structuur van een waterloop
De structuur van een waterloop is niet alleen belangrijk in functie van de beheersing van de
waterkwantiteit, ook de ecologische waarde van een waterloop is afhankelijk van deze structuur.
Een natuurlijke meanderende structuur verhoogt het zelfreinigend vermogen en zorgt voor een biologisch
rijk ecosysteem in en langs de waterloop. De ondiepe plaatsen zijn ideale paai- en voedingsplaatsen
voor een groot aantal vissoorten. De diepere plaatsen vormen een stabiel milieu dat rijk is aan
organisch materiaal. Samen met de holle oevers vormen zij ideale schuilplaatsen voor de vissen.
Ook voor de ecologische waarde van de omliggende vallei is de structuur van de waterloop zeer
belangrijk. Het behoud van een natuurlijke waterloop zorgt immers ook voor het behoud van de
natuurlijke waterhuishouding van de hele riviervallei.
Vaak betreft het hier natuurlijke overstromingsgebieden of infiltratie- en kwelgebieden. Wanneer door
ingrepen als rechttrekken een versnelde waterafvoer wordt bekomen, heeft dit ook een aanzuigeffect
op het water in de omliggende vallei, waardoor deze haar functie als grote spons (infiltratiegebied of
kwelgebied) dreigt te verliezen en daarmee ook haar specifieke flora en fauna. Zo is verdroging van
de nog resterende vochtige ecotopen één van de belangrijke problemen m.b.t. het behoud van een
voldoende natuurlijke rijkdom en diversiteit.
1.5.2. Beïnvloeding van de structuurkenmerken
Via beekonderhoud en eventueel uitvoering van meer uitgebreide waterbeheersingswerken werd in
het verleden vooral beoogd de waterbeheersing te optimaliseren in functie van de landbouw en in
functie van het beschermen van de bewoning tegen overstromingen. De ecologische aspecten
werden hierdoor vaak verwaarloosd Hierdoor werd de natuurlijke structuur van heel wat waterlopen
beschadigd. Meestal beoogden de ingrepen immers vooral het verhogen van de afvoercapaciteit of
was de ingreep gewenst om negatieve effecten voor de mens (bv. stankhinder) te verdoezelen.
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 33
Het kon o.a. om volgende ingrepen gaan :
- ruiming van de waterlopen;
- het rechttrekken van waterlopen;
- het verstevigen van oevers;
- het aanbrengen van oeververdedigingswerken, overwelvingen.
Al deze kunstmatige ingrepen hebben een nadelige invloed op de ecologische waarde van een
waterloop. Zo leidt het rechttrekken (normaliseren) van waterlopen tot een verkleining van de
verschillen in snelheid, diepte en bodemmateriaal (fijn of grof). Het gevolg is dat de verscheidenheid
aan leefgemeenschappen sterk daalt. Bovendien wordt de beeklengte hierdoor aanzienlijk ingekort
en zal het zelfzuiverend vermogen van de waterloop er sterk op achteruit gaan. Ook het
bergingsvermogen, dit is de hoeveelheid water die een waterloop kan bevatten, neemt af.
Ook oeververstevigingen die bv. de holle oevers vernietigen en/of de vorming ervan tegengaan zijn
nadelig voor de beekbewoners. Oeververdedigingswerken in het algemeen en dijken in het bijzonder
vernietigen de relatie tussen de beek en haar vallei, bv. als natuurlijk overstromingsgebied. Deze
relatie is in bepaalde waterlopen van levensbelang voor oever- en waterplanten en schept
paarplaatsen voor verscheidene vissoorten.
De ruiming van de waterlopen heeft meestal tot gevolg dat de zo belangrijke afwisseling van diepe en
ondiepe plaatsen verdwijnt.
1.5.3. Structuurwaarde van de waterlopen in Bertem
Zoals in het GNOP reeds vermeld werd in 1993 door de UIA een studie uitgevoerd om zicht te krijgen
op de structuurkenmerken van de waterlopen in Vlaanderen. Voor het beoordelen van de
structuurwaarden werden drie parameters onderzocht, nl. het al dan niet meanderen van de waterloop,
het stroomkuilenpatroon (de afwisseling van diepe en ondiepe plaatsen) en de aanwezigheid van holle
oevers.
Aan de hand van de aanwezigheid van deze parameters wordt dan de structuurwaarde bepaald.
Niet alle waterlopen werden op die drie parameters onderzocht. Van heel wat waterlopen werden via
recente topografische kaarten en luchtfoto's het natuurlijk meanderingspatroon van de volledige
waterlopen vastgelegd en werd alleen deze parameter in acht genomen om de structuurwaarde te
beoordelen.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de structuurwaarde. (zie ook kaart)
Tabel 1.11 : Structuurwaarde van de waterlopen in Bertem (gegevens : studie UIA)
waterloop klasse structuurwaarde
Voer 3-4 matig tot zwak
Vloedgracht 4 zwak
Dijle 1-2 waardevol tot zeer waardvol
Ruwaal 3-4 matig tot zwak
Beek-Vloedgroubbe 4 zwak
De Dijle op de grens tussen Bertem en Oud-Heverlee kent nog een sterk meanderend verloop,
vandaar de goede score. De kleiner waterlopen hebben een minder natuurlijk profiel. Toch hebben ze
over het algemeen toch nog een iets betere structuur dan de meest waterlopen in lager gelegen
gebieden (Beneden-Dijle). Het meer uitgesproken reliëf waardoor normalisatie minder makkelijk is en
de hogere stroomsnelheid is hiervan mogelijk mede oorzaak
In de Voer zijn wel op vele plaatsen niet natuurlijke oeververstevigingen aanwezig.
milieubeleidsplan Bertem - deel 1: oppervlaktewater 34
1.5.4. Beheersing waterkwantiteit
Zoals hoger reeds gezegd was dit tot voor kort het hoofddoel van elk waterbeheersingswerk.
Dit neemt niet weg dat ook nu nog de nodige aandacht aan deze problematiek moet besteed worden en
het behoud van een voldoende afvoercapaciteit ook nu nog belangrijk is. Onderhoud en regelmatige
slibruiming en het wegwerken van obstakels zal daarom ook in de toekomst nodig blijven. Door de
normalisatiewerken uit het verleden en de steeds snellere afvoer van regenwater (door vergroting van de
verharde oppervlakte) verhogen de piekdebieten in periodes van overvloedige neerslag, waardoor lokaal
of meer stroomafwaarts wateroverlast kan optreden. Op dit vlak biedt de situering van de gemeente, aan
het beginpunt van veel waterlopen een voordeel. Enkel de Voer en uiteraard ook de Dijle zijn waterlopen
waarbij de situatie stroomopwaarts mogelijk oorzaak kan zijn van problemen in de gemeente.
Anderzijds is het uitgesproken reliëf in de gemeente een nadeel. Bij hevige neerslag kunnen hierdoor
kleine grachten en waterlopen en zelfs wegen (holle wegen) veranderen in snelstromende beekjes. Dit
reliëf maakt ook dat veel gronden erosiegevoelig zijn. Hierdoor zal niet alleen water maar ook modder
terecht komen in de kleine waterloopjes, maar ook in de riolering, met risico op verstopping en
dichtslibbing tot gevolg.
Specifieke knelpunten in de gemeente zijn :
Tabel 1.12 : Knelpunten inzake waterafvoer in Bertem (gegevens: Technische dienst)
nr locatie probleemomschrijving voorziene oplossingen
1 Blankaartgracht modder-waterstroom vanaf de velden 2 wachtbekkens
2 Korbeekstraat modder-waterstroom vanaf de velden wachtbekken in kader life-project
3 kuispunt Nollekenstraat- modder-waterstroom vanaf de velden
Kleine zavelweg
4 Kruispunt Nijvelsebaan modder-waterstroom vanaf de velden life-project
Vloetgracht
5 Voer in Leefdaal ter overstroming Voer door te lage brug
hoogte van Voerhoek
6 Vloetgracht ter hoogte overstroming waterloop wachtbekken voorzien
“Het Bies”
Voor de kleinere waterlopen ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente. Niet alleen via ingrepen in de
beek/riolering zelf kunnen deze problemen worden opgelost ook preventief (bv. erosiebestrijding,
afremmen van snelle afvoer door verbetering infiltratie,…) moet worden opgetreden. Er moet een
integrale benadering gebeuren, best via de realisatie van waterbeheersingsplannen. De opmaak van
dergelijke plannen wordt ook voorzien in de nieuwe milieuconvenant.
In de waterlopen zelf dienen volgende maatregelen overwogen te worden :
- afkoppeling regenwaterafvoer van riolering
- installering slibvang/wachtbekkens (geplande bekkens : zie tabel hierboven)
- verhogen van het waterbergende vermogen in de waterloop zelf (bv. hermeandering, verbreding)
- verhoging van het waterbergend vermogen in de vallei (inrichting overstromingsgebieden)
Zoals hoger reeds vermeld zullen inzake waterbeheer zeker ook de plannen van de hogere overheid
met betrekking tot de Dijle en Voer (bv; inrichting overstromingsgebieden) belangrijk zijn. Ook moet bij
de planning ook steeds de ecologische functie van de waterloop in rekening worden genomen.
Meer informatie over het een belangrijk facet van de waterbeheersing, met name het voorkomen van
piekaanvoeren door beperking van de aanvoer van water naar de waterlopen (vergroting infiltratie, …)
wordt verder besproken in het hoofdstuk bodem- en grondwater.
milieubeleidsplan Bertem – deel 1: oppervlaktewater 35
HOOFDSTUK 2 : GRONDWATER
Inleiding
Grondwater is een kostbare grondstof. Zowel de kwaliteit als de kwantiteit van het grondwater wordt
bedreigd. Om het grondwater te beschermen is een langetermijnbeleid nodig, met oog voor de
specifieke kenmerken van de verschillende gebieden.
2.1. Hydrografische kenmerken
2.1.1. Algemeen
De aanwezigheid van grondwater, de diepte en de capaciteit van de waterlagen worden bepaald door
de lokale bodemkundige en geologische kenmerken. De aard van de aanwezige bodems bepalen
(bovengrondse lagen), evenals het reliëf bepalen in belangrijke mate de hoeveelheid water die in de
bodem kan dringen en de hoeveelheid die oppervlakkig afspoelt. Dieper in de grond bepalen de aan-
en afwezigheid van bepaalde geologische lagen de ondergrondse waterstromen en de aan- en
afwezigheid van belangrijke watervoerende lagen.
Geografisch situeert Bertem zich in het Dijleland, dit is de streek ten zuiden van Leuven. Deze regio
wordt gekenmerkt door een heuvelend landschap aan, diep ingesneden door valleien (Dijle en
zijrivieren: in Bertem de Voer). Dit Dijleland wordt omschreven als een bosrijke regio. Ook in Bertem
is dit het geval met o.a. Bertembos en Eikenbos in het noorden en het Weebergbos te zuiden van
Leefdaal. In de gemeente blijft het aandeel landbouwgronden echter toch relatief groot, zeker op de
plateaugronden. De meeste boscomplexen in deze regio vinden we traditioneel in de Dijlevallei zelf
(vooral natte bostypes zoals enkele in Korbeek-Dijle) en op de flanken van deze Dijlevallei. De grote
boscomplexen hier, zoals Meerdaalwoud en Heverleebos liggen echter niet meer in de gemeente zelf
maar in de buurgemeenten Oud-Heverlee en Bierbeek.
Hydrografisch worden de plateaus gecatalogeerd als eerder droge “interfluvia”. De valleihellingen
bevatten vele bronnen (hangende bronniveaus). In de valei zelf is het vaak opnieuw droger.
In de ondergrond treffen we een zeer belangrijke watervoerend formatie aan, met name de formatie van
Brussel (Brusseliaanzanden). In deze regio bestaat deze formatie hoofdzakelijk uit grove en kalkvrije
zanden met grote watervoerende capaciteit. Lokaal komen er ook kalksteenbanken voor in deze formatie.
De aanwezigheid van deze belangrijke watervoerende lagen op eerder geringe diepte (zeker in de
valleien) heeft geleid tot de aanwezigheid van meerdere drinkwaterwinningen in de gemeente.
2.1.2. Grondwaterkwetsbaarheid
De veelal lemige gronden in de gemeente fungeren als infiltratiezone van waaruit het water de diepere
grondwaterlagen kan indringen. Zeer belangrijk in dit verband is het risico dat (oppervlakkige)
vervuiling aanleiding kan geven tot verontreiniging van het (diepere) grondwater. Dit risico hangt af
van tal van factoren, die samen op een bepaalde locatie de “kwetsbaarheid van het grondwater”
bepalen. Inzake bescherming van de grondwaterkwaliteit is een grondige kennis van deze
kwetsbaarheid dan ook van het grootste belang.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: grondwater 36
De kwetsbaarheid van het grondwater wordt bepaald door tal van factoren van statische en
dynamische aard. Deze omvatten o.m. :
- de omvang en de aard van de watervoerende laag en van de deklaag;
- de hydraulische parameters van de verschillende formaties;
- de grondwatertoestand in natuurlijke en kunstmatige omstandigheden;
- de wisselwerking tussen aangrenzende formaties;
- de aard en de omvang van de verontreiniging.
Op basis van een aantal geologische en hydraulische parameters is voor heel Vlaanderen een
kwetsbaarheidskaart opgesteld. Hierbij werd het grondgebied ingedeeld in 5 kwetsbaarheidszones,
dit op basis van volgende parameters :
- De watervoerende laag : De doorlaatbaarheid van de watervoerende laag, de aard van het
gesteente en de wijze waarop de verontreiniging zich gedraagt zijn hier belangrijk.
- De aanwezige deklaag : Dit is de laag die boven de watervoerende laag voorkomt. Deze laag biedt
bijkomende bescherming tegen verontreiniging van het grondwater in de watervoerende lagen. Het
ontbreken of beperkte dikte (< 5 m) van een deklaag en de doorlaatbaarheid van deze laag ten
aanzien van verontreiniging zijn belangrijk.
- De onverzadigde zone : Dit is de zone waarin niet permanent grondwater aanwezig is. Indien deze
klein is, moet de verontreiniging een kleine afstand afleggen om in het grondwater terecht te komen
en is er het grondwater dus kwetsbaarder.
De kenmerken van deze kwetsbaarheidszones zijn in de tabel hieronder weergegeven.
kwetsbaarheidsgraad indexen aard watervoerende laag deklaag onverzadigde
zone
uiterst kwetsbaar Aa1 krijt, kalksteen, zandsteen, mergel < 5 m en/of zandig <= 10 m
Ba1 grind < 5 m en/of zandig <= 10 m
zeer kwetsbaar Aa2 krijt, kalksteen, zandsteen, mergel < 5 m en/of zandig > 10 m
Ba2 grind < 5 m en/of zandig > 10 m
Ca1 zand < 5 m en/of zandig <= 10 m
kwetsbaar Ab krijt, kalksteen, zandsteen, mergel lemig
Bb grind lemig
Ca2 zand < 5 m en/of zandig > 10 m
matig kwetsbaar Ac krijt, kalksteen, zandsteen, mergel kleiig
Bc grind kleiig
Cb zand lemig
Da1 leemhoudend/kleihoudend zand < 5 m en/of zandig <= 10 m
Da2 leemhoudend/kleihoudend zand < 5 m en/of zandig > 10 m
weinig kwetsbaar Cc zand kleiig
Db leemhoudend/kleihoudend zand lemig
Dc leemhoudend/kleihoudend zand kleiig
Volgens de kwetsbaarheidskaart van Vlaams-Brabant zijn de bodems in de valleien (Voer en Dijle)
“zeer kwetsbaar” (bodems met index Ca1). De waterlaag ligt hier immers zeer dicht onder de
oppervlakte en een deklaag ontbreekt. Op de tussenliggende plateaus is er wel een deklaag
aanwezig en zijn de bodems “matig kwetsbaar” tot “kwetsbaar”: bodems met index Ca2 of Cb.
2.1.3. Grondwaterwinningen
Wat betreft drinkwaterproductie is de streek in en om Bertem zeer belangrijk omdat er een belangrijke
watervoerende laag op geringe diepte aanwezig is (zie hoger). Dit heeft geleid tot het ontstaan van
volgende waterwinningen in Bertem en de onmiddellijke omgeving:
milieubeleidsplan Bertem – deel 2 : grondwater 37
- Dijlevallei: Korbeek-Dijle : Het Broek a
Korbeek-Dijle : zuid b
Korbeek-Dijle : nood c
Korbeek-Dijle : Ormendaal
Heverlee-Egenhoven west en oost (niet in gemeente zelf)
- Voervallei: Leefdaal: Puttebos
Leefdaal: St.Veronica a
Leefdaal: Dispatching b
Het belang van de gemeente voor de drinkwaterwinning heeft dan ook belangrijke milieugevolgen.
Ter bescherming van de winningen tegen vervuiling zijn beschermende maatregelen tegen bodem- en
grondwatervervuiling in de gemeente zeer belangrijk. Anderzijds zijn er hierdoor meerdere peilputten
in de gemeente aanwezig, waar het grondwater kan worden gecontroleerd (zowel hoogte
grondwaterlaag als waterkwaliteit. Meer bepaald in de Voervallei zijn er diverse peilputten gelegen,
maar ook in de Dijlevallei. Anderzijds kunnen de grondwaterwinningen zelf ook gevolgen hebben voor
het milieu in de gemeente (verdroging natte biotopen).
2.1.4. Grondwaterbeschermingsgebieden
Rond de drinkwaterwinningen worden 3 types beschermingszones afgebakend, dit om het risico op
grondwatervervuiling er extra te beperken door het verbieden van bepaalde risicovolle handelingen.
Het betreft volgende zones :
- beschermingszone type I: Zone van minstens 20 meter van de buitengrenzen van de kunstwerken
en inrichtingen bestemd voor het winnen van grondwater, zijnde dus minstens de grens van het
waterwingebied. Binnen deze zone zijn in principe uitsluitend handelingen toegelaten die in functie
staan van de waterwinning. De gronden zijn normaal ook allemaal eigendom van de
waterwinningsmaatschappij.
- beschermingszone type II: Zone daarbuiten van maximaal 150 meter voor artesische grondwater-
winningen en 300 meter voor alle anderen. Ook binnen deze zone gebeuren bijna uitsluitend
handelingen in functie van de waterwinning. Diverse handelingen die risico op vervuiling met zich
meebrengen zijn er verboden bv. direct en indirect lozen van gevaarlijke stoffen, begraafplaatsen,
storten, opslag van mest of gevaarlijke stoffen, aanleg van collectoren,…
- beschermingszone type III: Zone van maximaal 2000 meter buiten de 20 meterzone van het
waterwingebied. Rond de meeste waterwinningen zijn de zones ondertussen exact afgebakend. In
tegenstelling tot vorige zones zijn de gronden in deze zone geen eigendom van de
waterwinningsmaatschappij. Ook in deze zone zijn meerdere handelingen verboden (storten, opslag
KWS, (in-)direct lozen gevaarlijke stoffen, …)
Doordat er meerdere winningen in de rond de gemeente gelegen zijn, is bijna geheel het grondgebied
van de gemeente gelegen in beschermingszone type C. Rond de diverse winningen zijn er
beschermingszones type I en II aanwezig (zie bijgevoegde kaart). Enkel het noordelijk deel van de
Bertem (omgeving Bertembos) en de hogere gronden in Leefdaal op de grens met Kortenberg en
Huldenberg zijn niet gelegen in een beschermingszone (zie kaart).
Naast de grondwaterbeschermingszones zijn er op Vlaams niveau ook zones afgebakend, die
gevoelig zijn voor nitraatverontreiniging. Een te hoog nitraatgehalte in het grondwater is immers
schadelijk voor de gezondheid. Een studie heeft echter uitgewezen dat er op verschillende plaatsen
in Vlaanderen reeds nitraatvervuiling aanwezig is van de bovenste grondwaterlagen. Op die basis
werden voor Vlaanderen dan ook de “nitraatgevoelige bodems” in kaart gebracht. Dit zijn bodems met
een nitraatgehalte in grond- en/of oppervlaktewater van meer dan 50 mg/l, dit is de norm die is
opgenomen in de Europese nitraatrichtlijn. Voor dergelijke gebieden zijn in het mestdecreet strengere
bemestingsnormen voorzien. Dergelijke bodems komen in het zuiden van Vlaams-Brabant voor. Met
uitzondering van een klein stuk in het uiterste noorden van de gemeente (grens Veltem-Beisem) zijn
alle bodems in de gemeente nitraatgevoelig.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: grondwater 38
2.2. Kwaliteit van het grondwater
2.2.1. Algemeen
Doordat in de gemeente meerdere grondwaterwinningen gelegen zijn, is er ook een belangrijk
meetnet van peilputten aanwezig. De opvolging gebeurt door AMINAL en uiteraard door de
waterwinningsmaatschappijen zelf. Gegevens over kleinere (ondiepe) putten (private winningen e.d.)
zijn niet algemeen gekend. Uit een recent algemeen onderzoek is wel gebleken dat in waterputten
van minder dan 25 m diepte, verspreid over de provincies Vlaams-Brabant, Antwerpen en Limburg,
het nitraatgehalte in 33% van de onderzochte gevallen meer dan 25 mg/l (richtwaarde) bedraagt, in
12% zelfs meer dan 50 mg/l (grenswaarde).
2.2.2. Grondwaterverontreiniging
Bedreigend voor de kwaliteit van het grondwater zijn :
- de directe en indirecte inbreng van vreemde stoffen in de waterlagen
- de samenstelling van de formaties (geochemie) waarmee het water in contact komt en de
verblijftijd van het water in deze formaties.
Naast de aard van de vervuiling zijn ook de lokale bodemfactoren als e.a., mede bepalend voor het
risico op grondwatervervuiling.
De eerste type bedreiging is een gevolg van menselijke activiteiten. Niet alleen de diepte van de
grondwatertafel en het al dan niet aanwezig zijn van ondoordringbare laag, is hierbij belangrijk ook de
bodemkenmerken en de daaraan verbonden fysico-chemische reacties bepalen echter mee in
hoeverre een bepaalde vervuiling ook bedreigend is voor het grondwater. Zo zal bv. bij transformatie
van een vervuilende stof naar een andere stof, die makkelijker oplosbaar of uitspoelbaar is, het effect
op de grondwaterkwaliteit uiteraard groter zijn.
De lokale vervuiling van het grondwater hangt in sterke mate af van de lokale bodemvervuiling. In
betreffend hoofdstuk wordt hierop meer in detail ingegaan. Het betreft onder andere
volgende(potentiële) bronnen van bodemvervuiling :
- oude stortplaatsen in de gemeente
- vervuilde bodems en waterbodems in de gemeenten
- bedrijven met potentieel bodemvervuilende activiteiten (VLAREBO-lijst)
- aanwezigheid van (niet dubbelwandige) ondergronds geplaatste stookolietanks
- bemestingsdruk en risico, op overbemesting
Al deze vormen van bodemvervuiling houden ook een risico in op grondwatervervuiling, zeker wat
betreft de meer oppervlakkige grondwaterlagen. Naast de aard van de vervuiling zijn ook de lokale
bodemfactoren als diepte van de grondwatertafel, al dan niet aanwezigheid van ondoordringbare laag,
e.a., mede bepalend voor het risico op grondwatervervuiling.
Daarom is het zeer moeilijk een algemeen beeld te schetsen van het risico van de aanwezige
vervuilingsbronnen. Geval per geval moet dit blijken uit een gericht bodemonderzoek, zoals dit
gebeurt in het kader van de bodemsanering.
Wat betreft de potentiële vervuiling van het grondwater door overbemesting wordt verwezen naar het
hoofdstuk bodem, waar dit aspect meer uitgebreid aan bod komt.
milieubeleidsplan Bertem – deel 2 : grondwater 39
2.3. Grondwaterkwantiteit en verdroging
In een evenwichtssituatie is er een min of meer constante hoeveelheid grondwater aanwezig in de
bodem. Hierbij dient wel onderscheid gemaakt te worden tussen de ondiepe en diepe waterlagen.
Lokale omgevingsfactoren zullen in de eerste plaats invloed uitoefenen op de ondiepe waterlagen. Zo
is de hoogte van de grondwatertafel (= bovengrens van permanent waterhoudende laag) uiteraard
zeer plaatsgebonden en onderhevig aan seizoensschommelingen. Over langere termijn is deze
normaal echter min of meer constant. Bij een structurele afname van het grondwaterpeil op een
bepaalde plaats spreken we van verdroging van de bodem. Een dergelijke verdroging heeft vooral
gevolgen voor de natuurlijke flora en fauna op plaatsen met een (permanent) hoge grondwaterstand
(valleigebieden). Ook de landbouw en de winning van grondwater voor drinkwatervoorziening of
andere doeleinden kan negatief beïnvloed worden. In een verdere fase kunnen ook andere gevolgen
optreden. Zo kan bv. stabiliteit van gebouwen in sommige gevallen (negatief) beïnvloed worden.
2.4.1. Oorzaken van verdroging
Klimaat (klimaatverandering) en seizoensgebonden factoren (droogteperiode tegenover periode met
veel neerslag) hebben op lange termijn en op grotere schaal de meest belangrijke invloed op de
hoeveelheid grondwater aanwezig in de bodem en op de diepte van de watertafel. Zoals eerder reeds
vermeld wordt de diepte ook sterk bepaald door de lokale geologie (ligging van diverse geologische
lagen) en bodemkenmerken. Uiteraard heeft een gemeente weinig impact op verdroging dat een
gevolg is van klimaatswijziging. Dit aspect werd in het hoofdstuk lucht reeds besproken. In dit
hoofdstuk wordt gefocust op meer lokaal gebonden oorzaken.
Deze rechtstreekse, meer plaatselijk gebonden oorzaken van verdroging, met vooral negatieve
gevolgen voor vochtige natuurlijke ecosystemen, zijn te herleiden tot enerzijds een verminderde
infiltratie van regenwater in de bodem en anderzijds tot een verhoogd gebruik van het grondwater.
Verminderde infiltratie van hemelwater is te wijten aan :
- de steeds groter wordende aanwezigheid van verharde oppervlakten (parkings, wegen, gebouwen)
waardoor de oppervlakte waarlangs er hemelwater de bodem kan indringen, verkleint;
- versnelde afvoer van regenwater naar riolering en/of oppervlaktewater, waardoor dit water minder
kans heeft om in de bodem in te dringen. Ook het inbuizen en betonneren van grachten draagt
hiertoe bij;
- het rechttrekken en/of verdiepen van waterlopen waardoor er een versnelde afvoer is van het
oppervlaktewater en dus minder water kan infiltreren in de bodem;
- toename van de drainage van gronden waardoor minder water in de diepere grondlagen kan
indringen.
Ook de bebouwing op onaangepaste plaatsen (traditionele winterbedding van waterlopen) kan
bijdragen tot verdroging omdat op die locatie uiteraard gepoogd wordt het grondwaterniveau
voldoende laag te houden.
Het meer en meer oppompen van grondwater is te wijten aan toename van watergebruik voor allerlei
gebruik: verhoogd gebruik in de landbouw (besproeien gewassen), in de industrie (koel- en
proceswater) en in de huishoudens (groter drinkwaterverbruik, zowel eigen opgepompt drinkwater als
drinkwater afkomstig van de drinkwatermaatschappijen).
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: grondwater 40
2.4.2. Grondwaterwinningen in de gemeente Bertem
Op basis van de vergunde winningen kunnen we niet concluderen dat er in Bertem relatief veel
grondwater wordt opgepompt. Vooral de grondwaterwinningen voor de productie van drinkwater
(winningen klasse C of nu riek 53.7) zijn belangrijke afnemers van grondwater. Daarnaast zijn er ook
enkele (vergunde) private waterwinningen. Het betreft hier allemaal eerder kleinere
grondwaterwinningen, met name de vroegere grondwaterwinningen klasse A (opgepompt debiet < 96
m³/dag en < 30.000 m³/jaar) of sinds 1995 de vergunde inrichtingen klasse 2 voor rubriek 53.8.2. (500-
30.000 m/jaar). Grotere grondwaterwinningen (vroegere klasse B en huidige vergunde inrichtingen
klasse 1: rubriek 53.8.3.) komen niet voor. Vergeleken met het debiet van de drinkwaterwinningen zijn
al deze kleinere winningen verwaarloosbaar.
locatie klasse begin einde jaardebiet diepte waterlaag
Tervuursesteenweg 113 A 1/08/94 1/08/14 200 50 03
Tervuursesteenweg z/n A 3/07/95 3/07/15 2.000 46 03
Groenendaal 15 A 8/01/76 20/08/05 700 4 03
Ormendaal-Korbeek-Dijle C 25/09/85 4.380.000 120
Ormendaal-Korbeek-Dijle C 24/06/80 1.900.000 91
Puttebos Leefdaal C 9/06/95 9/06/15 1.576.000 30
Dispatching Leefdaal C 9/06/95 9/06/05 657.000 23
St.-Veronica Leefdaal C 12/06/95 12/06/05 876.000
Oude Tervuursebaan 54 A 22/01/96 22/01/16 1.000 37 03
Nollekenstraat 13 A 29/11/77 20/08/05 2.400 48 03
Naast bovenstaande grondwaterwinningen zijn er echter nog meerdere andere (al dan niet
vergunningsplichtige) grondwaterwinningen voor particulier gebruik aanwezig. Hierover zijn geen
gegevens gekend, maar bijna steeds gaat het om kleine winningen met een debiet kleiner dan 500 m³,
waarvan het water voor normaal huishoudelijk gebruik bestemd is.
Wel is er de laatste jaren voortdurend een stijging geweest van het drinkwaterverbruik. Wat
huishoudelijk verbruik betreft, komen we op ca. 120 liter per inwoner per dag. Het is niet duidelijk of er
in de gemeente reeds directe effecten zijn op de grondwatertafel (bv. gemiddelde diepte) zijn.
Alleszins dragen de inwoners van Bertem mede bij tot dit verhoogd verbruik en zijn zij dus mede
veroorzaker van mogelijk verdrogingsproblemen.
2.4.3. Verdrogingstoestand in Bertem
Zoals eerder reeds vermeld, betreft het in de eerste plaats een bovengemeentelijke problematiek,
maar waar de (deel)oplossingen toch op gemeentelijk niveau zullen moeten gerealiseerd worden.
In Bertem situeert zich het brongebied van meerdere kleinere waterlopen. Dergelijke brongebieden
worden uiteraard gekenmerkt door een hoge grondwaterstand. Vaak zijn het kwelgebieden waar het
grondwater bovengronds komt en alzo het begin van de waterlopen vormt. In de hellingen van de
valleien zijn veel van dergelijke brongebiedjes aanwezig. Het is niet duidelijk of er hier reeds
verdrogingseffecten merkbaar zijn.
milieubeleidsplan Bertem – deel 2 : grondwater 41
2.4.4. Mogelijke lokale oplossingen voor grondwaterproblematiek
Op gemeentelijk niveau kan invloed worden uitgeoefend op het verbruik van grondwater en op de
aanvulling van het grondwater.
Promoten van rationeel waterverbruik en van hergebruik van regenwater kan de vraag naar drinkwater
(grondwater) verminderen of alleszins een verdere stijging afremmen. Zo is er in de gemeente
ondertussen de verplichting tot bouw van een regenwaterput (verplichting Vlaams gewest) en is er al
een subsidiereglement voor hergebruik van regenwater. (zie ook deel oppervlaktewater).
Promoten van het scheiden van de afvoer van afval- en regenwater met infiltratie (na hergebruik) van
het regenwater kan bijdragen tot een sterkere aanvulling van de grondwatertafel. Door de gemeente is
reeds enkele jaren geleden een nieuw reglement goedgekeurd (1999), maar dit is nog niet door de
hogere overheden goedgekeurd.
Ook andere maatregelen (bv. beperken van de verharde oppervlakte, gebruik van meer
waterdoorlatende verhardingen, aanleg van infiltratievoorzieningen) kunnen ertoe bijdragen dat een
groter deel van het regenwater in de bodem kan dringen. Verder kunnen ook maatregelen die de
versnelde afvoer via waterlopen beperken, bijdragen tot een grotere infiltratie van water in de bodem.
Hierbij kan o.a. gedacht worden aan overstromingsgebieden, wachtbekkens, hermeandering, e.a.
maatregelen, die het waterbergend vermogen van een waterloop vergroten evenals aan een
herwaardering van et grachtenstelsel.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: grondwater 42
HOOFDSTUK 3 : BODEM
Inleiding
Onder bodem wordt verstaan: het bovenste, losse, min of meer verweerde deel van de aardkorst tot op
een diepte waar een rechtstreekse invloed op plantengroei kan verwacht worden. Voor ons land betekent
dit een diepte van 1 à 2 meter. In deze losse grondlaag komen planten en dieren voor. Verder is de
bodem ook zeer belangrijk als filter en stockageplaats van water.
Bodemverontreiniging heeft een negatief effect op fauna en flora en kan aanleiding geven tot
grondwaterverontreiniging. In die zin zijn de problemen inzake bodemkwaliteit sterk verbonden met
deze m.b.t. grondwater. Bodemverontreiniging is op zich moeilijk te kwantificeren, omdat in
tegenstelling tot water en lucht het moeilijk is om te definiëren wat een zuivere bodem is. De
“natuurlijke” samenstelling van de bodem met inbegrip van de aanwezigheid van sommige toxische
elementen (o.a. zware metalen) varieert immers van bodem tot bodem.
Men spreekt dan ook van bodemverontreiniging vanaf het ogenblik dat het natuurlijk bufferend
vermogen van de bodem overschreden wordt en de bodem niet langer in staat is om alle vreemde
stoffen te "behandelen". Terzake zijn er in het bodemdecreet specifieke bodemnormen opgenomen.
Met betrekking tot mogelijke grondwaterverontreiniging wordt verwezen naar deel 2. Zoals in dit deel
reeds is gebleken, is er een zeer sterk verband tussen deze twee onderdelen van ons leefmilieu.
3.1. Bodemtypes en bodemkenmerken
3.1.1. Beschrijving van de bodems
Een bodem wordt gevormd door het samenspel van een vijftal bodemvormende factoren met name:
geologie, waterhuishouding, reliëf, vegetatie en klimaat. Onder invloed van deze factoren ontstond een
grote variatie aan bodems. Om hierin enige ordening te verkrijgen worden de bodems worden ingedeeld
in diverse types op basis van een drietal kenmerken:
- de korrelgrootte of textuur: varieert van grove korrels (zand) tot zeer fijn (klei)
- de waterhuishouding of drainageklasse : Vooral de diepte van de watertafel, dit is de bovenzijde van
de ondergrondse bodem die permanent met water verzadigd is bepalen deze drainageklasse, maar
ook de textuur speelt een rol. In principe kunnen in alle textuurtypes zowel droge als vochtige types
voorkomen, maar in lichte gronden, dit zijn goed waterdoorlatende gronden met een grove
korrelstructuur zoals zandgronden, zullen eerder drogere types voorkomen dan in zware
kleigronden. Door de fijne korrelgrootte in deze laatste bodems kan water bijna niet vrijkomen uit dit
type van bodems (= slechte drainage), zodat deze niet vlug uitdrogen. De hoogte van de watertafel
die mee bepaalt tot welke vochtigheidsklasse en bodem behoort, is vooral afhankelijk van het reliëf,
maar ook van de aanwezigheid van bepaalde (waterondoorlatende) lagen in de ondergrond.
- de profielontwikkeling: Onder inwerking van bodemvormend factoren (voornamelijk water) ontstaan er in
de bodem divers lagen, die van elkaar kunnen verschillen in kleur, textuur en gehalte organische stof
en/of mineralen. Dergelijke lagenopbouw wordt bodemprofiel genoemd. Dergelijke opbouw verschilt van
bodem tot bodem
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 43
Deze 3 kenmerken vormen de basis voor de indeling van de bodems in de diverse bodemtypes of
bodemseries (=belangrijkste classificatie-eenheid op de Belgische Bodemkaart), die worden voorgesteld
via een code met 3 letters. In de tabel hieronder worden deze code verklaard (voornaamste indices).
textuur drainageklasse profiel
code omschrijving code omschrijving code omschrijving
Z zand a zeer droog a uitgeloogde bodem
S lemig zand b droog b (B)
P licht zandleem c matig vochtig c (C) gedegradeerde bodem
L zandleem d vochtig f podzolachtige bodem
A leem e zeer vochtig g podzol
E klei f zeer vochtig m geen duidelijke lagen door menselijk ingrijpen
V veen h zeer vochtig p jonge bodems (colluviale bodems of alluviale bodems)
x gronden met niet bepaalde profielontwikkeling
Uit voorgaand blijkt ook onmiddellijk dat de kenmerken van de bodem bepalend zijn voor zowel de
menselijke gebruiksmogelijkheden (geschiktheid voor landbouw, bebouwing, bosbouw,…) als voor de
natuurlijke diversiteit in een gebied. De bodemkenmerken hebben in belangrijke mate het vroeger en
huidig grondgebruik (landbouw, bosbouw, bebouwing,...) bepaald.
3.1.2. Bodems in Bertem
Voor heel Vlaanderen, dus ook voor Bertem zijn de aanwezige bodemtypes reeds in kaart gebracht
(zie bijgevoegde kaart). Bertem situeert zich in de leemstreek. Met uitzondering van de valleigronden
zijn nagenoeg alle bodems in de gemeente van het lemige type (Aba, AbB en Abp). Hier en daar komen
iets lichtere gronden voor: zandleem (Lba) of lemig zand (Sbf).
Het zijn over het algemeen ook goed drainerende bodems drainageklasse a, b of c). In de valleien,
voornamelijk in de Dijlevallei, zijn er meer natte kleigronden (Edx).
Gezien de kwaliteiten (bodemvruchtbaarheid) van deze plateaubodems (goed drainerende
leembodems) zijn deze bodems vrijwel volledig in gebruik als akkerbouwland en in mindere mate voor
andere landbouwdoeleinden (weiland, tuinbouw). Uitzondering vormt Bertembos/Eikenbos. Dit
omvangrijk boscomplex ligt ook vooral op een eerder droge leembodem.
Op de nattere valleigronden komen vooral weilanden voor of vochtige natuurlijke gebieden
(broekbossen, populieraanplantingen, natuurgebied).
3.2. Bodemverontreiniging
Elke bodem bevat van nature uit diverse mineralen en stoffen, vaak ook milieuschadelijke stoffen
zoals zware metalen. Daarnaast zijn er via de mens ook vaak “niet natuurlijke elementen” aan
toegevoegd (bv. PAK’s). Men spreekt van bodemverontreiniging vanaf het ogenblik dat het natuurlijk
bufferend vermogen van de bodem overschreden wordt en de bodem dus niet langer in staat is om
alle vreemde stoffen te "behandelen".
De vervuiling kan zowel van algemene aard zijn als zeer lokaal. In het eerste geval zijn meestal
diffuse bronnen van vervuiling (luchtvervuiling, overbemesting) oorzaak, in het tweede geval zijn het
lokaal gebonden activiteiten (opslag gevaarlijke producten, storten)opslaan van afval, …). Hierna
worden de diverse vormen van vervuiling in het kort besproken.
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 44
3.2.1. Bodemvervuiling als gevolg van luchtverontreiniging
Schadelijke stoffen die in de lucht geëmitteerd worden, zullen afgezet worden op de bodem. Dit
verschijnsel noemt men droge depositie. Een aantal van deze stoffen komen opgelost in regenwater
eveneens op en in de bodem terecht (natte depositie). Deze vorm van vervuiling kan o.a. volgende
gevolgen hebben:
- verzuring : Stoffen zoals SO2, NOx en NH3 geven aanleiding tot verzuring van de bodem. Deze
verzuring verhoogt de kans op schade aan ecosystemen en op corrosie van materialen en
gebouwen.
- verspreiding zware metalen in de bodem : De in en op de bodem afgezette zware metalen kunnen
mogelijk toxisch zijn voor de mens. Vanuit de bodem kunnen ze terechtkomen in het grondwater,
wat problemen kan opleveren bij de winning van grondwater of ze kunnen door planten uit de bodem
worden opgenomen. Dergelijke opname van zware metalen door planten kan resulteren in een
negatief effect voor deze planten zelf, bv. opbrengstvermindering van gewassen maar uiteraard ook
tot verspreiding van de zware metalen in de voedselketen.
Vermits de oorzaken van deze vorm van bodemverontreiniging ligt bij luchtverontreiniging moet het
probleem ook in eerste plaats daar aangepakt worden (zie onderdeel LUCHT).
3.2.2. Bodemvervuiling ten gevolge van overbemesting
Bemesting dit is het inbrengen van plantenvoedende nutriënten in de bodem (het betreft voornamelijk
de nutriënten stikstof (N) en fosfor (P), in mindere mate ook kalium (K)), is noodzakelijk voor de teelt
van gewassen. Indien er geen overbemesting is, worden praktisch alle aangevoerde nutriënten
opgenomen door gewassen of blijven ze als voorraad achter in de bodem.
Bij overbemesting is er een onevenwicht waardoor er ook diverse nadelige milieugevolgen ontstaan.
Door een overmatige toevoer van nutriënten in de bodem worden de ecologische processen en de
nutriëntenkringlopen ontregeld. Deze kringloop van nutriënten (= nutriëntenbalans van een
cultuurbodem) is weergegeven op de figuur en in de tabel hieronder.
NUTRIËNTENBALANS
denitrificatie
dierlijke meststoffen:
66
GRONDWATER
chemische meststoffen BODEM
OPPERVLAKTEWATER
depositie ammoniakvervluchtiging
gewasopname
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 45
Tabel 3.1 : nutriëntenbalans in de bodem
input van nutriënten verwijdering van nutriënten
dierlijke meststoffen 60,4% denitrificatie 6,6%
chemische meststoffen 33,6% ammoniakvervluchtiging 15,1%
depositie 6,6% oppervlaktewater 0,9%
grondwater 11,2%
gewasopname 49,9%
bodem 18,9%
Mest, zowel dierlijk als kunstmest) is uiteraard de belangrijkste bron van nutriëntenaanvoer in de
bodem (ruim 91 % van totaal). Andere nutriëntenbronnen zijn afvalwater, reststoffen van de
waterzuivering (bv. zuiveringsslib) en sommige (ammoniakhoudende) gassen. De nutriënten,
afkomstig van deze laatste bronnen zijn hoofdzakelijk van industriële oorsprong, deels ook van
huishoudelijke oorsprong en van het verkeer (stikstofemissies). Het betreft hier in de eerste plaats
een probleem van luchtvervuiling. Uit de grafiek en tabel blijkt dat de stikstof, aanwezig in de lucht
(NOx, N2O en NH3) via een gemiddelde totale (natte + droge) depositie van 41 kg N/ha/jaar toch voor
ongeveer 7,6% bijdraagt tot de totale aanvoer van nutriënten in de bodem (cultuurgrond). Op natuur
en bosgronden is dit aandeel uiteraard veel belangrijker. De oorsprong van de emissie van deze
gassen wordt uitvoerig besproken in het onderdeel LUCHT.
Naast de (gewenste) afvoer van nutriënten via de gewassen (ca. 50 %) en het vasthouden van een
deel ervan in de bodem gaan er in de eerste plaats veel nutriënten naar het grondwater en in mindere
mate ook naar het oppervlaktewater. Dit kan leiden tot verhoogde nitraatgehaltes in het grondwater
en dus ook in het drinkwater. Reeds in het hoofdstuk grondwater werd gemeld dat de bodems in
Bertem wat deze problematiek betreft kwetsbaar zijn, en meer specifiek als nitraatgevoelig kunnen
worden gecatalogeerd. Overbemesting zal in de gemeente dus vlug gevolgen hebben voor het
grondwater en het opgepompte drinkwater in de gemeente.
Door afspoeling of via drainage kunnen ook (te) hoge concentraties van nutriënten in het
oppervlaktewater terechtkomen wat zal bijdragen tot het mogelijk ontstaan van eutrofiëring. Uit de
globale meetresultaten voor Vlaanderen blijkt dat in oppervlaktewater de nitraatnorm reeds in 1/5 van
de metingen en de fosfaatnorm zelfs in 3/4 van de metingen overschreden wordt. Uiteraard is dit niet
alleen te wijten aan overbemesting maar in de eerste plaats aan lozingen van afvalwater. Deze
materie werd reeds uitgebreid behandeld in het onderdeel WATER.
Een deel van de afvoer gebeurt via denitrificatie, een natuurlijk proces zonder nadelen, vermits de
stikstof onder de vorm van zuiver stikstofgas in de omgeving geëmitteerd wordt. Anders is het gesteld
met verwijdering via ammoniakvervluchtiging (hierbij komt er ammoniak in de lucht terecht).
Ook het fosfaatgehalte in de bodem (akkerbouw en weiland) is in ruim 2/3 van Vlaanderen reeds
hoog. Op een aantal plaatsen is de bodem zelfs fosfaatverzadigd. Dergelijke bodems komen nog niet
voor in Vlaams-Brabant, dus ook niet in Bertem.
Het risico op overbemesting is afhankelijk van de bemestingsdruk, dit is de hoeveelheid geproduceerd
dierlijk mest. Hoe meer dit is hoe meer risico. Zoals hoger reeds vermeld is Bertem zeker geen
risicogemeente. De gemeente is een “witte gemeente” en heeft met ca. 37 kg P2O5/ha nog een eerder
laag productieniveau (= geproduceerde hoeveelheid mest uitgedrukt in kg fosfaat/ha). Dit is te wijten
aan het feit dat het eerder een akkerbouwgemeente is met een groot aandeel akkerland in de totale
oppervlakte en een relatief geringe veebezetting. Grote niet grondgebonden varkens- en
kippenstallen zijn er nauwelijks, de meeste rundveebedrijven hebben zelf voldoende oppervlakte om
hun mest te verwerken.
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 46
In de tabellen hieronder is de door de VLM berekende bemestingsdruk weergegeven.
Tabel 3.2 : Bemestingsdruk in de gemeente
Oorspronkelijk Oorspronkelijk productie geactualiseerd productieniveau (1999)
oppervlakte
cultuurgrond totaal per ha totaal per ha
1.524 ha 56.701 kg P2O5 37 kg P2O5/ha 55.364kg P2O5 36 kg P2O5/ha
In de tabel hieronder zijn de diverse parameters weergegeven die gebruikt worden voor het
berekenen van het mestproductieniveau, dit voor het jaar 1999.
Tabel 3.3 : mestproductie in de gemeente
Bedrijven aantal cultuurgronden ha
aantal inrichtingen 71 totaal grond 1.736
aantal bedrijven 64 gras 385
mestproductie: kg P2O5 ander gewassen 1.026
totaal productie P2O5 55.740 maïs 210
mestdruk per ha 36 laag-N behoeftigen 114
rundveehouderij aantal overige aantal
runderen < 1 jaar 427 paarden 18
runderen 1-2 jaar 426 schapen < 1 jaar 90
melkkoeien 227 schapen > 1 jaar 195
mestkalveren 0 geiten 0
andere runderen 853 nertsen en konijnen 0
pluimveehouderij varkenshouderij
leghennen 123 biggen 2
slachtkuikens 20 beren en zeugen 5
opfokpoeljen zeugen incl. biggen 191
andere pluimvee andere varkens 1.408
Uit deze cijfers blijkt dat de bemestingsdruk zelfs nog lichtjes afgenomen is de laatste jaren. Ook wat
in- en uitvoer betreft gaat het eerder om geringe hoeveelheden die elkaar min of meer in evenwicht
houden. Ondanks deze lage waarde is er, doordat bijna alle gronden in waterwingebied zijn gelegen,
niet veel ruimte voor uitbreiding..
Aansluitend bij de problematiek van vermesting kan er vermeld worden dat het gebruik van
meststoffen ook aanleiding geeft tot een verhoging van de concentratie zware metalen in de bodem.
Het inperken van het gebruik van mest draagt er dus ook toe bij dat de toevoer van zware metalen
wordt afgeremd.
3.2.3. Verspreiding van pesticiden en milieurisico’s van deze vervuiling
Een aan de mestproblematiek gelieerde vorm van bodemvervuiling is de verspreiding van pesticiden.
Het gros van deze milieuschadelijke producten komt zoals mest ook op cultuurgronden terecht. Ook
hier zal veelvuldig, foutief en overdreven gebruik niet alleen een gewenst effect hebben, maar ook
ongewenste milieugevolgen. Verschil met mest is dat het hier wel gaat om niet natuurlijke stoffen.
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 47
Bij correct gebruik en zeker bij gebruik van moderne, biologisch afbreekbare middelen kunnen de
milieugevolgen nog beperkt worden. In deze sector is er de laatste jaren wel verbetering gekomen in
die zin dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen de laatste jaren sterk is teruggelopen, zeker wat
betreft de meer giftige en meer persistente producten.
Het gebruik heeft echter ook milieugevolgen voor de omgeving (bv. aanwezigheid van deze stoffen in
grond- en oppervlaktewater). Bij gebruik van persistente middelen zijn er zelfs mondiale effecten, ),
denken we aan de verspreiding van DDT in diverse natuurlijke ecosystemen. Opnieuw betekent de
aanwezigheid van diverse waterwinningen, dat in de gemeente ook dit risico maximaal moet beperkt
worden.
Correct gebruik en opslag is gereglementeerd. Het beleid inzake erkenning heeft reeds geleid tot
verbod van de meest schadelijke producten en kan in de toekomst ook verder zorgen voor reductie
van gebruik van meer milieuschadelijke producten. Intussen draagt ook de verplichte jaarlijks
technische controle van de grote toestellen er toe bij dat de middelen meer efficiënt kunnen worden
toegediend.
Zeker naar gebruik toe is een controle echter zeer moeilijk. Onrechtstreeks is er wel controle via de
controle op de voedingsgewassen in het kader van de volksgezondheid. Dergelijke controle kan soms
ook foutief gebruik van middelen detecteren vermits dergelijk misbruik ook leidt tot aanwezigheid van
deze stoffen in de gewassen.
Een exacte inventaris van de hoeveelheid gebruikte producten bestaat niet. Onrechtstreeks via de
oppervlakte van de diverse culturen en het “normaal gebruik van pesticiden in deze culturen kan wel
een schatting gemaakt worden.
Naast de landbouwers zijn hier echter ook de gemeente zelf (groendienst) en de rest van de bevolking
doelgroep.
De gemeente draagt als gebruiker van sproeistoffen ook bij tot deze vorm van bodemvervuiling. Door
de gemeentelijke diensten worden vooral onkruidbestrijdingsmiddelen gebruikt, dit bij het beheer van
bermen, parkjes en pleinen. Wat betreft de wegbermen zijn er ter zake specifieke verbodsbepalingen,
die echter niet altijd even consequent werden (worden) nageleefd, ook al omdat er een aantal
uitzonderingen (verkeersveiligheid) voor interpretatie vatbaar zijn. Op andere gemeentelijke terreinen
(parken, pleinen, kerkhoven,...) is gebruik wel toegelaten. Gezien de aard en het doel van dit gebruik
is hier alleszins een reductie mogelijk, dit door gebruik van andere (minder schadelijke) middelen of
door gebruik van andere technieken. De gemeente is terzake recentelijk reeds begonnen met een
initiatief. De gemeente kan hier alleszins een voorbeeldrol spelen.
In tegenstelling tot de landbouwers zijn de meeste andere mensen minder vertrouwd met het gebruik
van dergelijke stoffen. Ook bij deze doelgroep moet getracht het gebruik van bestrijdingsmiddelen tot
een absoluut minimum te beperken. Via voorlichting kan hier ook een gedragswijziging bewerkstelligd
worden.
3.2.4. Locale bronnen van bodemvervuiling en milieurisico’s van deze vervuiling
Lokale bodemvervuiling of verstoring door milieugevaarlijke stoffen kan afkomstig zijn van diverse
activiteiten :
- industriële activiteiten : opslag van gevaarlijke stoffen
exploitatie VLAREBO-activiteiten
storten van (industrieel) afval
- gemeentelijke activiteiten : storten van huishoudelijk afval,
slibruiming vervuilde waterbodems
gebruik van strooizout
- huishoudelijke activiteiten : opslag van stookolie en diesel.
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 48
- industriële activiteiten met risico voor bodemvervuiling :
Alle industriële activiteiten die potentieel aanleiding kunnen geven tot bodemvervuiling zijn opgesomd
in het bodemdecreet en Vlarebo (zie verder). Het betreft een heel gamma van vergunningsplichtige
activiteiten. Hiertoe hoort ook de opslag van divers soorten gevaarlijke stoffen bij bedrijven en
particulieren. Op het vlak van bodemvervuiling vormen de benzinestations in een landelijke gemeente
als Bertem dan ook één van de grote risico-activiteiten.
Naast de tankstations en industriële opslag van dergelijke producten betreft het ook nog andere
inrichtingen en activiteiten. onderstaande lijst bevat alle percelen opgenomen in het (nog niet
volledige) Vlarebo-register van de gemeente.
Tabel 3.4 : Vlarebo-inrichtingen in Bertem (bestaande en niet meer bestaande inrichtingen)
EXPLOITANT LIGGING KL RUBRIEKEN PERCELEN CAT
AUTOLAKKEN F. VREBOS BLOKKENSTRAAT 87 2 /17.3.3.2./17.3.4.2./ C/659n B
VANDENHOECK H. BOSSTRAAT 87 2 /19.4./ C
DECOSTER EDDY BOSSTRAAT 169 2 /15.3./ A/140d A
DVES CONSTRUCTIES DORPSTRAAT 165 2 /15.2./29.5.2.2./ C/473k,457f, 473r O
(MOEYS)
STERCKX JULES DORPSTRAAT 169 2 /15.2./29.5.2./ C/458e, 459c, 460k, A
473p
STEENO MAURITSIUS DORPSTRAAT 193 2 /15.3./17.3.4.2./ A
BERTELS EGARD DORPSTRAAT 346 2 /2.2.1.C./29.5.2.2./ C/312r2 A
GINIS VERVOER DORPSTRAAT 379 2 /15.3./ A
VAN HERCK J. DORPSTRAAT 421 2 /29.5.2./2.2.1.c./ D/16e A
SATRACO DORPSTRAAT 570 2 /15.2./23.2.2./ B/182z A
MOEYS G. EGENHOVENSTRAAT 21 2 /17.3.6./23.2./29.5.2./ 1C/453k,457g, O
476i,m, 473r,g, 474b
SINT-BERNARDUS * EGENHOVENSTRAAT 22 2 /11.1./34.3./17.3.6.2./ C/639t3 O
PENNINCKX HOEKSTRAAT 14 3 /15.2./ A/368h A
HERMANS GERRIT KRUISSTRAAT 21 2 /15.2./ A/353w A
SPREUTELS TOM NEERIJSESTEENWEG 54 2 /2.2.2.d./15.3./ E/117c B
VAN STEKELENBURG R. NIJVELSEBAAN 120 3 /4.1./ A/121c4 B
MOEYS ALEX NIJVELSEBAAN 215 2 /23.2.2./ B/317d, 318b, 324 O
LETTELIER J. NIJVELSEBAAN 226 2 /15.3./ B/314l,m A
INTERLEUVEN OUDE TERVUURSEBAAN zn 2 /2.2.1.B./ I/111b B
MOEYS G. PAARDENSTRAAT 13 2 /23.2.2./ O
V.M.W.* STATIONSSTRAAT zn 2 /17.3.3../ B
MEES-WOUTERS L. TERVUURSESTEENWEG 2 1 /15.3./17.3.4.3./17.3.6.2./ B
17.3.9.3./
HENDRIX RENE TERVUURSESTEENWEG 57 2 /15.3./ A
PENNINCKX- TERVUURSESTEENWEG zn 2 /15.2./ A/368r A
VANDERSCHRIEK
DESIE EDWARD TERVUURSESTEENWEG 113 2 /17.3.6.2./ C/194b4 B
STEENO-VAN OPSTAL TERVUURSESTEENWEG 124 2 /15.3./17.3.6.2./17.3.9.2./ A/589y B
VAN EYCKEN FIRMIN TERVUURSESTEENWEG 167 2 /29.5.2.2./ O
BOSMANS TERVUURSESTEENWEG 185 2 /28.1.F.2./ B
MINIST. OPENBARE TERVUURSESTEENWEG 308 2 /17.3.4.2./17.3.6.2./ B
WERKEN
GARAGE MEES TERVUURSESTEENWEG 369 1 /15.3./17.3.4.2./17.3.9.3./ C/107b,h B
4.3./2.3./2.4.
MORRIS ALEX TERVUURSESTEENWEG 369 1 /17.3.4.2./17.3.9.3./ C/106k B
VANDENDRIESSCHE J. TERVUURSESTEENWEG 496 2 /15.3./ A/254kmv A
WAUTERS R TERVUURSESTEENWEG 568 2 /17.3.4.2./ A
VANDENDRIESSCHE J. VANBUEKENHOUDTSTR 48 2 /15.2./ A
VAN SCHOOTE VERNAGELSTRAAT 6 2 /28.1.F.2./ B
HAINE E. VOSSENSTRAAT 33 2 /2.2.1.C/ C/323k A
oriënterend onderzoek verplicht :
- O : bij overdracht, sluiting of stopzetting activiteit; - A : bij overdracht en sluiting/stopzetting + om de 20 jaar;
- B : bij overdracht en sluiting/stopzetting + om de 10 jaar; - C : bij overdracht en sluiting/stopzetting + om de 5 jaar.
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 49
Ook deze tabel maakt duidelijk dat het meestal gaat om activiteiten waarbij, al dan niet rechtsreeks,
opslag en overslag van gevaarlijke stoffen mee gemoeid is. Opslag en overslag van gevaarlijke
stoffen vormen immers reële risico’s t.a.v. bodemverontreiniging.
Voor particulieren is er echter pas een meldingsplicht vanaf 5.000 l (stookolieopslag). De kleinere
tanks vormen echter ook een (beperkt) risico en hierover is minder informatie beschikbaar. Wel
gelden er ook voor deze opslag specifieke milieumaatregelen(hoofdstuk 6 van Vlarem II).
De mogelijke gevolgen van vervuiling met milieuschadelijke stoffen zijn:
- Verontreiniging van het grondwater: vervuiling die in de bodem terechtkomt kan ook in het
grondwater indringen. Vooral voor wateroplosbare vervuiling is dit het geval, maar ook andere
stoffen (o.a. minerale olie) kunnen reeds in zeer minimale hoeveelheden het grondwater vervuilen.
- Verontreiniging van de waterlopen : zoals het grondwater kan ook het oppervlaktewater vervuild
worden, bv. via drainagesystemen of t.g.v. erosie waarbij de (vervuilde) bodem in de waterloop
terechtkomt
- Beschadiging van planten/gewassen : uiteraard kunnen bepaald vormen van bodemvervuiling
nadelig zijn voor de plantengroei, waardoor mogelijk bepaald natuurlijke biotopen verstoord
geraken;
- Gevaar voor de gezondheid van mens en dier: Indien de vervuiling door (voedings-) planten wordt
opgenomen kan deze zich verspreiden in de voedselketen en dus ook voor mens en dier en
gevaar vormen.
- gemeentelijke activiteiten met risico op bodemvervuiling
- Vervuilde waterbodems, vervuilde oevers
De verontreiniging van het oppervlaktewater heeft er toe geleid dat veel onderwaterbodems ook
verontreinigd zijn. Dit vervuild slib is niet alleen een permanente bron van vervuiling van het water,
het vormt ook een risico op grondwatervervuiling en geeft problemen bij het ruimen omdat de
bodem op de oever, waar het slib gedeponeerd wordt ook dreigt te vervuilen. Dit probleem moet in
eerste instantie preventief aangepakt worden door de verontreinig van de waterlopen tegen te
gaan en pas in tweede instantie door het afvoeren van het slib naar daartoe bestemde
slibverwerking of naar stortplaatsen. Dergelijke wijze van saneren kost immers zeer veel geld.
- Gebruik van dooizouten
Het gebruik van dooizouten in de winter geeft aanleiding tot verzilting (= toename zoutconcentratie)
van de bodem. Deze zouten spoelen komen door afspoeling terecht in het oppervlaktewater,
grondwater en op de wegbermen. Dit laatste geeft aanleiding tot het groeien van voornamelijk
zoutminnende planten op de wegbermen. Uiteraard dient er in dit geval steeds rekening gehouden
worden met de veiligheid van de weggebruikers in geval van sneeuwval en ijzel. Een goede
afstelling van de strooimachine kan echter er wel toe bijdragen dat er geen overmatig gebruik van
dooizouten is en dat er slechts een minimum aan dooizouten rechtstreeks terechtkomt op de
wegbermen.
- Storten van huishoudelijk afval
De gemeente is in het verleden ook beheerder van storten geweest. In die tijd werden de
afvalstoffen nog zonder veel voorzorgsmaatregelen op of in de bodem gestort.
Dit ongecontroleerd storten van (huishoudelijke) afvalstoffen heeft vooral (potentiële)
consequenties voor de kwaliteit van het grondwater. Zolang het afval zonder bescherming
aanwezig is, vormt het een (potentiële) permanente vervuilingsbron.
In Bertem zijn er volgende oude stortterreinen :
- in Bertembos
- Voerhoek en Slagberg
Alleszins zijn deze gemeentelijke storten, die reeds jaren gesloten zijn, het opvolgen waart. Verder
onderzoek en een definitieve afwerking is hier wenselijk.
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 50
- Exploitatie van inrichtingen
De gemeente is ook exploitant van een aantal inrichtingen (gemeentelijke werkplaats, scholen,
gemeentehuis, sporthal, …), die potentieel bodemvervuilend zijn. Ook hier betreft het in de eerste
plaats de opslag van stookolie en vergelijkbare gevaarlijke stoffen. Uiteraard heeft de gemeente
hier een voorbeeldfunctie, en moeten alle inrichtingen worden uitgebaat overeenkomstig de
Vlarem-voorwaarden.
- Particuliere opslag van stookolie en diesel
Een specifiek risico vormt de opslag van stookolie voor verwarming. Daarnaast zijn er gezinnen die
over een opslag van diesel voor de wagen beschikken. Al deze opslag van stookolie en diesel
vormen potentiële bronnen i.v.m. bodemverontreiniging.
- gevaar op lekken: door aantasting van het materiaal (metaal) waaruit de tank vervaardigd is zullen
deze op termijn kunnen gaan lekken . Vooral bij enkelwandige ondergrondse tanks is dit een
probleem, omdat deze meest gevoelig zijn voor corrosie.
- lekverliezen bij vullen en ledigen: Hoewel beperkt in hoeveelheid kan op langere termijn toch een
locale vervuiling ontstaan. Vooral t.g.v. overvulling van de tanks kunnen soms grote hoeveelheden
stookolie op en in de grond terechtkomen. De verplichte overvulbeveiliging die recentelijk werd
ingevoerd, moet dit laatste risico wel aanzienlijk beperken.
Zoals hoger reeds vermeld valt deze meestal niet onder de meldingsplicht (< 5.000 liter) maar is deze
wel onderworpen aan enkele bepalingen van Vlarem II (hoofdstuk 6). Terzake is er ook een
milieubeleidsovereenkomst met de sector om meer controle en een betere aanpak van mogelijke
probleemgevallen (financieel) mogelijk te maken.
Volgende bepalingen zijn o.a. van toepassing :
- nieuwe ondergrondse enkelwandige metalen tanks zijn verboden.
- verplicht controleonderzoek: Tegen augustus 2003 moesten alle tanks (boven en ondergronds)
gecontroleerd geweest zijn door een erkend deskundige.
- overvulbeveiliging : moet reeds geïnstalleerd zijn
- de milieubeleidsovereenkomst met de petroleumsector voorziet een sanering op kosten van de
sector, zodat vastgestelde vervuiling en lekkende tanks vlugger zullen gesaneerd worden;
De bedreiging komt dus vooral van de reeds aanwezige (oude) tanks. Vermits normaal geen
stookolie zal mogen worden geleverd als een dergelijk oude tank niet is gecontroleerd op lekdichtheid
en is goed bevonden, is er wel een garantie dat op termijn het risico ook van kleinere tanks beperkt
zal zijn.
Als zoals voorzien in de beleidsovereenkomst in de toekomst de kosten in geval van sanering door de
petroleumsector zullen worden gedragen, zal ook de (financiële) drempel om in geval van problemen
ook effectief over te gaan tot sanering verkleinen, zodat dit ook vlugger zal gedaan worden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 51
3.3. Voorkoming en beperking gevolgen bodemverontreiniging
Voornaamste wettelijke instrumenten ter voorkoming en bestrijding van bodemvervuiling zijn het
mestdecreet en het bodemdecreet. De eerste richt zich uiteraard op de nutriëntenproblematiek, de
tweede meer op locale en aak acute vormen van bodemvervuiling.
3.3.1. beheersing mestproblematiek
Om overbemesting te bestrijden is er een specifieke mestwetgeving en werden er reeds diverse
Mestactieplannen opgesteld, met als meest recente het MAP2bis. Via deze wetgeving wordt getracht
overbemesting te voorkomen door:
- Een strikt vergunningenbeleid
- Een nieuwe vergunning mag niet leiden tot stijging vergunde productie :
Dit betekent: geen nieuwe inrichtingen meer, geen regularisaties, geen uitbreidingen van
bestaande inrichtingen, ook geen herlokalisatie van een bestaande inrichting
- Strikte beperking aan wie nog een vergunning kan worden afgeleverd :
- alleen “bestaande veeteeltinrichtingen” kunnen nog vergunning krijgen
- het bedrijf moet in orde zijn met aangifteplicht
- het bedrijf moet in verleden mest correct hebben afgezet
- Maximaal gemeentelijk productieniveau :
Voor iedere gemeente geldt een maximaal nutriëntenproductieniveau. Dit is de maximale
hoeveelheid mest (uitgedrukt in kg P2O5/ha) die in de gemeente mag geproduceerd worden.
naast het oorspronkelijk productieniveau (= productieniveau op 15-05-1992) worden
regelmatig geactualiseerd productieniveaus bepaald.
- Invoering mestquotum of nutriëntenhalte
- elk bedrijf heeft recht bekomen op bepaald productierecht (uitgedrukt in kg N (NHn) of kg P2O5
(NHp), dit voor een periode van 01-01-2001 tot 31-12-2004
- de hoogte is afhankelijk van de mestproductie van de jaren 1996, 1997 en 1998
- overschrijding productierecht leidt tot een boete = superheffing (40,- BEF/kg N of kg P)
- Strikte bemestingsregels
Zowel naar periode en tijdstip als naar wijze van bemesting en hoeveelheid zijn er strikte regels
voorzien (zie tabellen hieronder). Naast algemene regels zijn er verstrengde regels in “kwetsbare
gebieden”. Hiertoe behoren :
- water : - grondwaterbeschermingsgebieden : zone III en II
- oppervlaktewaterwingebied zone A (niet in Vlaams-Brabant)
- nitraatgevoelige gebieden (zuiden Vlaams-Brabant)
- ecologisch waardevolle gebieden (geelgroenlaag MAP1)
- natuurgebieden (groenlaag MAP1)
Tabel 3.5 : Uitrijregels
aard gebied aard teelt verbodsperiode opmerking
algemeen gebied + fosfaatverzadigd gebied grasland 21 september tem 31 januari uitgez.. stalmest
andere 21 september tem 15 februari uitgez.. stalmest
kwetsbare gebieden* alle teelten 1 september tem 15 februari geen uitzondering
alle gebieden alle teelten zaterdagen en zondagen
voor 7 uur en na zonsondergang
specifieke gronden/situaties: alle teelten
- drassig, overstroomd, bevroren besneeuwd verboden gedurende situatie
- strook binnen 5 m van waterloop altijd verboden
- strook binnen 10 m van waterloop in GEN/O altijd verboden
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 52
Tabel 3.6 : wijze van bemesting: emissiearme aanwending
aard mest aard cultuurgrond toegelaten bemestingswijze
stalmest + ammoniakarme alle cultuurgronden - onderwerken binnen 24 uur
meststof
ammoniakrijke dierlijke mest niet beteelde cultuurgrond - mestinjectie of inwerken binnen 4 uur
beteelte cultuurgrond / grasland - mestinjectie / zodeinjectie
- sleepslagtechniek
- spreiden bij regen
- kunstmatig inregenen binnen 2 uur
Tabel 3.7 : bemestingsnormen
aard gebied gewasgroep P2O5 N totaal N-dierlijk mest. N-chemische mest
a b a b a b a b
algemeen grasland 140 130 450 500 325 250 350 350
gebied maïs 120 100 275 275 275 250 150 150
gewassen lage N-behoefte 100 100 125 125 125 125 100 100
overige gewassen 110 110 275 275 225 200 200 200
watergebied grasland 100 100 350 350 170 170 250 250
maïs 100 100 275 275 170 170 150 150
gewassen lage N-behoefte 80 80 125 125 125 125 70 70
overige gewassen 100 100 275 275 170 170 175 175
a : norm periode 2001-2002 b : eindnorm 2003 : vanaf 01-01-2003
In natuurgebied geldt in principe een bemestingsnorm 0, wat neerkomt op maximaal 2 grootvee-
eenheden (GVE) per ha. In praktijk hebben boeren voor bestaande cultuurgronden in groengebied
een uitzondering kunnen aanvragen, voor zover het niet om waardevolle graslanden gaat.
In het hoofdstuk grondwater is reeds vermeld dat bijna geheel de gemeente in
grondwaterbeschermingszone water is gelegen. Dit betekent dat bijna overal de strengere normen
voor watergebieden van toepassing zijn.
- Een strikt controle
Naast een zeer uitgebreide administratieve controle doet de mestbank ook veldcontrole.
Regelmatig worden hiertoe bodemstalen genomen.
Ook de gemeente heeft een subsidiereglement waarbij de mensen aangemoedigd worden tot het
laten uitvoeren van bodemanalyses. Ook dit kan bijdragen tot het voorkomen van overbemesting.
3.3.2. Bodemsaneringsdecreet en VLAREBO
Deze wetgeving (bodemdecreet) is specifiek bedoeld om vormen van (voornamelijk locale)
bodemvervuiling te voorkomen of bij aanwezigheid te bestrijden.
De voornaamste bepalingen in deze wetgeving zijn:
- het vastleggen van wat een vervuilde en niet vervuilde bodem is, dit aan de hand van normen
(achtergrondwaarden en bodemsaneringsnormen). de bodemvervuiling wordt ”wettelijk”
gedefinieerd
- de bepalingen m.b.t. het bodemattest
- het bepalen wie en wanneer een bodemonderzoek/bodemsanering moet worden uitgevoerd. Het
betreft hier o.a.
- de termijnen tot uitvoering van oriënterende bodemonderzoeken,
- de procedure om te komen tot bodemsanering (beschrijvend onderzoek, saneringsonderzoek)
- vastleggen wie saneringsplichtig is, wie aansprakelijk is.
- het omschrijven van de werkwijze om te komen tot een bodemsanering
- bepalingen die bodemvervuiling in de toekomst moeten voorkomen
- bepalingen die bepalen hoe de bestaande vervuiling (historische vervuiling) op termijn zal moeten
gesaneerd worden
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 53
De wetgeving voorziet in deze problematiek ook een aantal taken voor OVAM en voor de gemeente,
met name taken met betrekking tot het controleren en opvolgen van bodemvervuiling op gronden en
inrichtingen in de gemeente. Het is immers de bedoeling van het bodemsaneringsdecreet en
VLAREBO de bestaande verontreiniging op te sporen, maatregelen te voorzien om (verdere)
bodemvervuiling te voorkomen en maatregelen te nemen om bestaande bodemverontreiniging te
saneren.
Hiertoe zijn in deze wetgeving diverse instrumenten voorzien.
- Er is een verplichting om in bepaalde gevallen oriënterende bodemonderzoeken uit te voeren. De
resultaten moeten aan OVAM gemeld worden
- De gemeente moet een “gemeentelijke inventaris van potentieel verontreinigde bodems” bijhouden
- De gemeente moet advies verlenen m.b.t. het uitvoeren van bodemsaneringen
In het register van vervuilde bodems dat door OVAM moet worden opgemaakt en bijgehouden
moeten o.a. volgende gegevens worden bijgehouden :
de kadastrale gegevens;
de identiteit van de eigenaar en de gebruiker;
een samenvattende omschrijving van de ernst van de bodemverontreiniging;
eventuele gebruiksbeperkingen of voorzorgsmaatregelen.
Daarnaast kunnen een aantal bijkomende gegevens ook worden opgenomen in het register, met
name :
de verslagen van een oriënterend bodemonderzoek;
het bodemsaneringsproject;
de inhoud van conformiteitsattest;
de verklaring afgeleverd na de uitvoering van een bodemsanering.
Dit register vormt ook de basis voor het afleveren van bodemattesten, die verplicht bij iedere
overdracht van grond aanwezig moeten zijn. In een dergelijk attest worden de (eventuele) aard en
hoeveelheid van de verontreiniging beschreven. Aan de hand van bovenstaande attesten moet men
op termijn dus een overzicht krijgen van alle verontreinigde gronden gelegen binnen het Vlaamse
Gewest. Ook de gemeente wordt steeds op de hoogte gebracht wanneer bepaalde percelen van hun
grondgebied in dit register terechtkomen.
Het register is zeker nog niet volledig. Niet alle vervuilde bodems zijn echter reeds in dit register
opgenomen. De bodems moet immers reeds zijn onderzocht (bodemoriënterend onderzoek) en dit is
zeker nog niet voor alle bodems het geval. Op termijn zouden alle bodems waarop inrichtingen
gevestigd zijn op korte termijn wel minstens éénmaal onderzocht moeten zijn, vermits de wetgeving
om de zoveel jaar een periodiek onderzoek oplegt. De resultaten van deze onderzoeken moeten naar
OVAM opgestuurd worden zodat op die manier het register kan aangevuld worden. Voor veel andere
bodems geldt deze verplichting echter niet en deze zijn dan ook meestal nog niet of onvoldoende
onderzocht. Degelijk bodems blijven voorlopig gecatalogeerd als: ”bodems waarover geen gegevens
gekend zijn“, wat betekent dat er ofwel geen verontreiniging is ofwel dat men geen weet heeft van
bodemverontreiniging.
Door OVAM werd ook regelmatig een lijst gepubliceerd met (historisch) vervuilde bodems waar
sanering zal worden opgelegd, dit volgens een bepaalde prioriteit. In 2000 waren er in Bertem 3
percelen opgenomen in deze lijst. (zie tabel hieronder)
Tabel 3.8 : Vervuilde bodems in Bertem (OVAM-lijst, verschenen in Staatsblad)
kadastrale afdeling niscode sectie perceelsnr. dossiernr prioriteit
BERTEM 1 AFD/BERTEM/ 24007 C 0020r2 1171 4
BERTEM 2 24010 B 0320p,r 1588 1
AFD/BERTEM/LEEFDAAL/KORBEEK-LO
BERTEM 2 24010 B 0083w 1
AFD/BERTEM/LEEFDAAL/KORBEEK-LO
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 54
Een van de taken van de gemeente is het bijhouden van een “gemeentelijke inventaris van
potentieel verontreinigde bodems” Het betreft een register van percelen waarop “potentieel
bodemvervuilende activiteiten” plaats vinden of plaats vonden.
In de gemeente werd dit register aangemaakt op basis van het vergunningenregister en de Vlarebo-
lijst. Het betreft een indicatieve lijst met mogelijk nog een aantal tekortkomingen of fouten.
Het resultaat ervan is reeds hoger weergegeven in een tabel.
Deze lijst maakt het voor de gemeente ook mogelijk na te gaan of de verplichting tot het uitvoeren van
een (periodiek) bodemoriënterend onderzoek wordt nageleefd. Zo rust er voor de gronden van
bedrijven een algemene verplichting om bij overdracht een oriënterend bodemonderzoek uit te voeren.
Daarnaast is er afhankelijk van het risico (klasse A, B of C van Vlarebo-lijst) ook de verplichting om
dergelijke bodemonderzoeken periodiek uit te voeren (om de 5, 10 of 20 jaar).
Naast het Vlarebo is ook het ARAB en het Vlarem, die met betrekking tot de opslag en overslag van
gevaarlijke stoffen reeds sinds lang strikte voorwaarden oplegt aan de eigenaars/exploitanten.
Zoals elders reeds vermeld heeft dit echter niet kunnen verhinderen dat er ook nu nog veel
(ondergrondse) opslagtanks zijn die niet aan de huidige strengere Vlarem-norm voldoen. Vaak
werden de normen ook niet gerespecteerd, o.a. doordat er onvoldoende controle was (en is). Een
meer strikt vergunningenbeleid en het uitvoeren van controle op het naleven van de wetgeving is dan
ook noodzakelijk om bijkomende problemen in de toekomst te vermijden.
Terzake is ook de milieubeleidsovereenkomst met de petroleumsector m.b.t. de particuliere
stookolietanks een belangrijke wettelijk instrument dat kan bijdragen tot het vlugger effectief saneren
van tanks en bodem in geval van lekken en bodemvervuiling.
Verder is, zoals eerder reeds gemeld, de Vlarem-wetgeving vrij recent en was er voordien een veel
minder strikte reglementering. Hierdoor vormen ook oude industriële gronden een vergroot risico naar
bodemverontreiniging toe. Deze terreinen zijn echter niet altijd gekend of ze zijn wel gekend maar
nog niet onderzocht omdat ze reeds verkocht werden vooraleer het VLAREBO in werking trad.
De opmaak van een volledig inventaris van de toestand van de oude industriegronden in de gemeente
dringt zich dan ook op.
3.4. Erosie
Zoals hoger reeds weergegeven situeert Bertem zich in de leemstreek. De aanwezige leembodems
zijn van nature bijna steeds erosiegevoelig. Hierbij komt dat de gemeente een uitgesproken reliëf heeft
met tussen de diverse dalen hoger plateaugronden. In de overgang tussen beide zones komen veel
bodems met een sterke helling voor. Het hoog aantal holle wegen hier wijst ook op de
erosiegevoeligheid van de bodem. In Vlaanderen is Bertem dan ook één van de gemeenten met de
meeste erosiegevoelige gronden.
De erosie kan op het veld soms amper merkbaar zijn, soms kan ze zeer spectaculaire vormen
aannemen, gaande van vrij ondiepe geulen in het veld tot echte ravijnen van meer dan 1 m diepte met
verlies van 10-tallen ton aarde per hectare.
Deze erosie heeft veel negatieve gevolgen :
- voor de gemeente: in het hoofdstuk oppervlaktewater werd er reeds op gewezen dat er o.a. door dit
erosieprobleem ook heel wat kritieke punten voorkomen in de gemeenten waar met de wateroverlast
gepaard gaat met een modderstroom, met verstopping van riolen , grachten en waterlopen tot
gevolg. In extreme gevallen kan dit mede oorzaak zijn van (locale) overstromingen, in alle gevallen
leidt dit tot hogere beheerskosten (ruimen beken, riolen, straten)
- voor de landbouwer: verlies van waardevolle teeltaarde, van meststoffen en sproeistoffen
- voor de natuur: instroom van meststoffen en pesticiden in natuurgebieden, in waterlopen met
bijhorende nadelige effecten (eutrofiëring, bodemaanrijking, verdwijnen voedselarme biotopen,…)
milieubeleidsplan Bertem – deel 3 : bodem 55
Naast de natuurlijke factoren (bodemtype, hellingsgraad,…) spelen echter ook “mensgebonden” factoren
een rol. Uiteraard zijn akkergronden het meest gevoelig omdat deze gedurende een bepaalde periode
van het jaar onbedekt zijn. In bos of weiland is het risico op erosie veel kleiner. Buiten de aard van het
bodemgebruik zijn er toch ook factoren die eerder geboden zijn aan de moderne wijze van landbouw
bedrijven die de gevoeligheid voor erosie mede bepalen:
- kavelvergroting en verdwijnen van kleinschalige landschapselementen: De voorbije decennia is de
landbouw grootschaliger geworden en is er, al dan niet onder impuls van ruilverkavelingen, een
tendens geweest om te gaan naar steeds grotere kavels, waarbij vaak ook heel wat kleine
landschapselementen (houtkanten, taluds,…) verdwenen, waardoor het van het veld afstromen water
mee vrij spel krijgt.
- verslechtering bodemstructuur: Binnen een zelfde bodemtype (leembodems) is er een duidelijk
verschil in erosiegevoeligheid tussen bodems met een goede structuur (stabiele kruimelstructuur) en
bodems met een slechte structuur. Veel moderne landbouwtechnieken (kunstmest, zware machines,
diep ploegen, …) zijn niet bevorderlijk voor de structuur omdat ze leiden tot een te laag gehalte
organische stof, tot bodemverdichtingen enz. Vooral een goed gehalte organische stof, o.a. te
bekomen door toedienen van stalmest of andere bronnen van organische stof (oogstresten,
compost,…) is zeer belangrijk. Ook de bodem-pH (zuurtegraad) is van belang.
- aard van de teelt: bij de teelt van knolgewassen (bieten, aardappelen,...) zal het veld veel meer
erosiegevoelig zijn (langere periode “blote” bodem, meer doorwoelde bodem na oogst) dan met
granen. Ook maïs is relatief erosiegevoelig doordat ook bij deze teelt de bodem lange tijd in het
voorjaar niet bedekt is.
Het is alleszins duidelijk dat de landbouw een cruciale rol speelt in deze problematiek, waarbij deze
zowel (deels) oorzaak is van het probleem als slachtoffer. Bij het oplossen van het probleem moet de
sector dan ook betrokken worden. Deze bestrijding van de problematiek “aan de bron” is ook vanuit
ecologisch standpunt de meest gewenste oplossing. De gemeente kan hier een belangrijke
stimulerende en ondersteunende rol spelen.
Daarnaast zullen echter ook remediërende maatregelen (bv. aanleg opvangbekkens, aanplanting
lineaire elementen,…) noodzakelijk zijn en zeker hier is er een belangrijke taak weggelegd voor de
gemeente.
Met betrekking tot deze problematiek zijn er reeds een aantal (wettelijke) maatregelen genomen die aan
deze problematiek zouden moeten verhelpen. Voor heel wat maatregelen zoals braaklegging,
bebossing en beheersovereenkomsten (o.a. m.b.t. akkerrandbeheer, teelt van groenbedekkers,
aanplanten heggen/houtkanten, e.a.) kunnen reeds subsidies bekomen worden.
Ook voor de gemeente is er zeer recentelijk de mogelijkheid tot verkrijgen van subsidie, dit via het besluit
voor de subsidiëring van kleinschalige erosiebestrijdingmaatregelen. Hierin zit o.a. de opmaak van een
gemeentelijke erosiebestrijdingplan. Dergelijk plan is er nog niet opgemaakt voor de gemeente.
In de gemeente zelf is er ondertussen reeds een proefproject (life-project) in uitvoering. Hierdoor is er
reeds heel wat informatie verstrekt naar de landbouwers toe zodat deze zich ondertussen wel reeds
bewust zijn van de problematiek. De verdere stap, met name overgaan tot het nemen van concrete
(gesubsidieerde)maatregelen moet echter nog grotendeels gebeuren. Naast geld speelt ook het
(administratieve) werk hierbij een zeer belangrijke rol. Ook hier kan de gemeente (eventueel als
tussenpersoon) een rol spelen.
milieubeleidsplan Bertem - deel 3 : bodem 56
HOOFDSTUK 4 : LUCHT
Inleiding
De gevolgen van luchtverontreiniging op lokaal niveau bekijken is zeer moeilijk, aangezien de meest
urgente vormen van luchtverontreiniging een mondiaal en continentaal karakter hebben. Het is echter
wel zo dat er binnen de gemeente verscheidene antropogene verontreinigingsbronnen aanwezig zijn
die al dan niet rechtstreeks bijdragen tot luchtverontreiniging. Het milieubeleidsplan zal zich dan ook
voornamelijk toespitsen op deze verontreinigingsbronnen.
4.1. Luchtsamenstelling en luchtkwaliteit
4.1.1. Algemene samenstelling en opbouw atmosfeer emissies
Onderstaande tabel geeft de gemiddelde samenstelling van zuivere droge lucht.
Tabel 4.1 : Luchtsamenstelling
Stof symbool aandeel in volume % Stof symbool aandeel in volume %
stikstof N2 78,08 methaan CH4 0,00022
zuurstof O2 20,93 lachgas N2O 0,0001
koolstofdioxide CO2 0,0335 edelgassen: argon Ar 0,93
waterstof H2 0,00005 overige edelgassen Ne, He, 0,0024 (0,0018; 0,0005)
ozon O3 0,00001 - 0,00004 Kr, Xe (0,0001; 0,000008
Zoals men uit de tabel kan afleiden zijn de twee belangrijkste componenten van lucht zuurstof en
stikstof. Op ozon na, is de gemiddelde samenstelling van droge lucht nagenoeg constant tot op 80 km
hoogte. Lucht bevat overigens van naturen uit nog water, stofdeeltjes, stuifmeel, pollen en micro-
organismen. De dampkring is ingedeeld in verschillende lagen. We onderscheiden:
- troposfeer: van 0 tot 15 km;
- stratosfeer: van 15 tot 50 km; waarvan ozonlaag: van 20 tot 40 km;
- ionosfeer: van 50 km en verder : - mesosfeer van 50 tot 80 km;
- thermosfeer van 80 km en verder.
In eerste instantie is de troposfeer en in mindere mate de stratosfeer van belang met betrekking tot
luchtverontreiniging. Men spreekt van luchtverontreiniging als er andere stoffen in de lucht aanwezig
zijn dan bovenstaande stoffen of als de concentratie van bovenstaande stoffen groter is dan de
“normale” concentraties opgenomen in de tabel.
4.1.2. Luchtkwaliteit in Bertem
In tegenstelling tot vb. de waterlopen is het zeer moeilijk om een éénduidig beeld te geven van de
kwaliteit van de lucht in een gemeente (immissiegegevens) evenals van de omvang van de emissies.
De immissiegegevens hebben normaal betrekking op de lucht waarmee de mensen, dieren, planten
e.d. rechtstreeks in contact komen, m.a.w. de lucht die ingeademd wordt.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4 : lucht 57
Gezien de luchtvervuiling voornamelijk een mondiaal probleem is, zal de kwaliteit van de lucht in een
landelijke gemeente als Bertem in de eerste plaats bepaald worden door de globale mondiale uitstoot
en meer specifiek door de uitstoot in de globale Europese regio waarin België is gelegen.
Specifieke gemeentelijke meetgegevens zijn nauwelijks beschikbaar, maar de Vlaamse
Milieumaatschappij (VMM) heeft wel een beeld van de algemene kwaliteit van de lucht in Vlaanderen,
dit op basis van meetgegevens, afkomstig van hun meetnetwerk. De metingen zijn er op gericht een
paar belangrijke parameters te bepalen die een algemene indruk geven van hoe het gesteld is met de
kwaliteit van de lucht die we dagelijks inademen. Naast effectieve metingen steunt de globale
evaluatie van de luchtkwaliteit vooral op statistische gegevens, zodat de gegevens van de VMM enkel
een algemeen beeld van de luchtkwaliteit weergeven en dus minder bruikbaar zijn op gemeentelijk
niveau.
4.2. Luchtverontreiniging
4.2.1. Algemene beschrijving diverse vormen van luchtverontreiniging
Luchtverontreiniging is een zeer complex gegeven. Er is niet alleen de uitstoot van verontreinigende
stoffen, die leiden tot luchtvervuiling, door de aanwezigheid van bepaalde verontreinigende stoffen
kunnen ook chemische en fysische processen optreden die leiden tot andere problemen (secundaire
luchtverontreinigende stoffen).
Afhankelijk van de aard van de vervuiling spreken we over :
- verzuring: aanwezigheid van verhoogde concentraties aan verzurende gassen (zwaveldioxide
(SO2), stikstofoxiden (NO, en NO2, samen NOx) en ammoniak (NH3)) in de lucht, die leiden tot o.a.
zuren regen.
- broeikaseffect: de aanwezigheid van verhoogde concentraties van broeikasgassen (CO 2, CH4,
N2O (lachgas), CFK’s, ...) in de lucht verhoogt het “broeikaseffect” van de atmosfeer (=
tegenhouden van teruggekaatste zonnestralen). Op mondiaal vlak is de uitstoot van deze gassen
verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde. Niet alle broeikasgassen dragen evenveel bij.
N2O draagt 200 maal meer en NH4 30 maal meer bij dan eenzelfde hoeveelheid CO2.
- aantasting ozonlaag: de aanwezigheid van ozonafbrekende gassen in de lucht, voornamelijk
CFK’s, waardoor (eveneens op mondiaal vlak) de ozonlaag in de stratosfeer aangetast wordt,
waardoor de filtrerende werking m.b.t. de UV-stralen vermindert.
- fotochemische smogvorming: de aanwezigheid van bepaalde gassen (VOS, NOx, …) leidt onder
invloed van zonlicht in de onderste luchtlagen tot vorming van zomersmog. Deze bevat niet alleen
ozon, maar ook heel andere stoffen zoals peroxyacetylnitraat (PAN). Ozon is wel de belangrijkste
component in dit mengsel. Deze fotochemische smog treedt vooral op tijdens warme dagen en is
schadelijk voor de gezondheid, vooral voor mensen met ademhalingsproblemen. Ozon berokkent
schade aan de vegetatie door een verminderde opbrengst van landbouwgewassen en een
verstoring van bossen en andere ecosystemen. De ozon is ook een belangrijk broeikasgas.
- verspreiding milieugevaarlijke stoffen: Naast de verhoogde concentratie aan bovengenoemde
gassen kunnen ook andere niet natuurlijke stoffen (o.a. zware metalen) en gassen aanwezig zijn in
de lucht. De zware metalen zijn grotendeels gebonden aan stofdeeltjes (aërosolen). Rechtstreek
of via depositie op de bodem kan deze vervuiling voor problemen zorgen. Grote of zware deeltjes
van enkele µm vallen snel op de bodem in de nabijheid van de emissiebron. Kleine deeltjes van 1
µm of minder kunnen echter meegevoerd worden met de lucht en ver van de bron op de bodem
terechtkomen.
milieubeleidsplan Bertem - deel 4 : lucht 58
Naast de hierboven vermelde meer mondiale vervuilingproblematiek, zijn er ook vervuilingproblemen
die meer van lokale aard zijn :
- geurhinder
Geurhinder is een moeilijk te controleren en te beoordelen vorm van luchtverontreiniging.
Geurhinder is immers moeilijk kwantificeerbaar en identificeerbaar. Een ganse waaier aan stoffen
kunnen de oorzaak zijn en dit vaak reeds bij zeer lage concentraties. Hierbij komt nog dat geur
meestal door een mengsel van diverse stoffen wordt veroorzaakt, waarbij sommige individuele
stoffen soms een andere geur of zelfs geen geur hebben. Bovendien is geurhinder vaak van korte
duur zodat men bij een oproep voor het uitvoeren van metingen vaak te laat komt.
Geurhinder is ook eerder een gezondheidsstorende factor dan een ziekteveroorzaker. Hierdoor is
geurhinder ook deels een subjectief gegeven. Wat de ene ervaart als geurhinder is voor de andere
niet of nauwelijks storend. De perceptie is deels afhankelijk van de persoonlijke situatie (houding
tegenover de stankbron, ervaring,…).
- verbranden van afval
Het zelf verbranden van (tuin)afval leidt tot min of meer dezelfde emissies als de gecontroleerde
verbranding in huisvuilverbrandingsovens. Zo is er CO 2 en CO vorming en dus een beperkte
bijdrage tot het broeikaseffect. Anders dan in de ovens is er echter ook directe hinder door de rook
en geur voor de onmiddellijke omgeving. Ook bevat de rook relatief grote concentraties aan zeer
schadelijke stoffen zoals o.a. dioxines en zoutzuur, zeker als er ook materiaal van plastic
(voornamelijk PVC) verbrand wordt.
4.2.2. Verontreinigingsbronnen
Afhankelijk van de aard van de emissie zullen bepaalde sectoren meer of minder belangrijk zijn. In de
tabel op de volgende bladzijde wordt en overzicht gegeven van de voornaamste sectoren die
verantwoordelijk zijn voor de emissies in de lucht, met aanduiding van de vervuilingproblematiek,
waarvoor de bijdrage van de sector belangrijk is.
Tabel 4.2 : Belang van diverse sectoren bij luchtvervuilingsproblematiek
verzuring broeikas fotochemische verspreiding ozonlaag
smog
elektriciteitsproductie xx xxx x
industrie xx xxx x x
veeteelt (mest) xxx x
verkeer en vervoer xx xx x x
gebouwenverwarming x xxx x
compostering x
storten van afval x
gasdistributie x x
natuur en landbouw x x
verdamping x
Wat herkomst van de vervuiling betreft zijn er enkel gegevens op gewestelijk niveau. Het aandeel van
de diverse sectoren hierbij is afhankelijk van de aard van de vervuiling. In de onderstaande figuren is
dit weergegeven voor de belangrijkste vormen van verontreiniging (gegevens VMM).
Op lokaal niveau zijn de uitlaatgassen van wagens en de rookgassen van de schouwen van woningen
(verbanden van voornamelijk stookolie) overal aanwezige verontreinigingsbronnen, die ook in
hoeveelheid de belangrijkste vervuilingsbronnen zijn. Specifiek luchtvervuilende industrie is er immers
niet in Bertem. Ook in de omliggende gemeenten, is deze beperkt.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4 : lucht 59
- Verzurende emissies
De totale emissie van verzurende stoffen (SO2, NO, NO2, (samen NOx) en NH3) is sinds 1990 met
20 % verminderd en zelfs gehalveerd sinds 1980 :
1990 1998
elektriciteits-
elektriciteits-
centrales
veeteelt centrales veeteelt
19%
29% 22% 33%
raffinaderijen
raffinaderijen 10%
wegverkeer industrie
10%
12% 14%
industrie w egverkeer gebouw en-
gebouwen-
20% 16%
verwarming verw arming
7% 8%
Deze vermindering is bijna geheel op rekening van de vermindering van de SO 2-emissie toe te
schrijven. De belangrijkste emissiebron blijft de veeteelt, dit omwille van de grote emissie van NH3
(bijna integraal van deze sector afkomstig). Het aandeel van de veeteelt is stijgend. Ook het
aandeel van het verkeer wordt als maar belangrijker.
- Broeikasgassen (CO2, CH4, N2O en CFK’s)
De emissie van CO2 die ontstaat bij verbranding van fossiele brandstoffen is in Vlaanderen 9 maal
groter dan de emissie van CH4 en 16 maal groter dan de emissie van N2O.
Elektriciteitscentrales, industrie en gebouwenverwarming dragen elk ongeveer voor ¼ bij tot de
emissie van broeikasgassen. Ook hier wordt het aandeel van het verkeer belangrijker. Globaal is er
nog een toename van ca. 10 % sinds 1990.
1990 1998
Elektriciteits- overige Elektriciteits-
veeteelt overige centrales natuur en 5%
veeteelt centrales
natuur en 7% 5% landbouw
23% 7% 22%
landbouw 3%
3%
storten van raffinaderijen
storten van afval 5%
afval raffinaderijen 2%
3% 4%
w egverkeer
w egverkeer gebouw en- industrie
gebouw en- industrie 15%
11% verw arming 22%
verw arming 25%
19% 19%
milieubeleidsplan Bertem - deel 4 : lucht 60
Wanneer we opsplitsen per stof zien we dat voor stoffen met een uitgesproken broeikaseffect (CH 4 en
N2O) de landbouwsector (veeteelt) meer dan de helft voor zijn rekening neemt. Voor CH4-emissie is
ook de afvalverwerking (storten) niet onbelangrijk.
CH4-emissie N2O-emissie
industrie gebouwen
energie-
0% verwarming wegverkeer landbouw
energie- sector
0% 1% 50%
sector 20%
6%
industrie
15%
afval
landbouw verwerking afval- gebouw en-
67% 26% verw erking w egverkeer verw arming
0% 3% 12%
Bron : MIRA-plan
- Ozonafbrekende stoffen
Vooral de emissie van CFK’s is verantwoordelijk voor dit probleem. Deze CFK’s werden vroeger
gebruikt als koelmiddel in koelkasten, als drijfgas in spuitbussen en in grote mate ook bij de
productie van kunststofschuimen, maar sinds enkele jaren geldt er een verbod op het gebruik van
bepaalde (harde) CFK’s en tegen 2020 moet productie en gebruik van alle CFK’s verboden zijn.
De voorraad CFK’s in bestaande producten o.a. oude koelkasten vormt echter een blijvende bron
van vervuiling, zeker bij iet oordeelkundige ontmanteling.
- Ozonvormende stoffen (NOx en VOS)
Wat NOx betreft is het verkeer de belangrijkste emissiebron, zeker in een landelijke gemeente als
Bertem. De emissie van VOS is te wijten aan meerdere emissiebronnen :
1990 1998
gas+ gas+
natuur electriciteit natuur
electriciteit
6% 2% 6%
verkeer en raffinaderijen 2%
verkeer en raffinaderijen
tankstations 7% 10%
tankstations
30%
30%
huishoudelijk industie industie
huishoudelijk
verfgebruik 43% 39%
gebouw en verfgebruik gebouw en
10% verw arming 11% verw arming
2% 2%
Verbrandingsprocessen dragen relatief minder bij tot de emissie van VOS. De chemische industrie
maar ook industrieel verfverbruik zijn zeer belangrijk. Hierbij kunnen ook lokale KMO’s
(verfspuitcabines, drukkerijen, droogkuis,…) een belangrijke rol spelen. Ook het huishoudelijk
gebruik van allerlei producten (o.a. verf) is niet onbelangrijk.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4 : lucht 61
- Zware metalen
Emissiebronnen van zware metalen zijn de ferro- en non-ferro-industrie, de verbranding van afval en
het wegverkeer. Dit wegverkeer heeft een groot aandeel met betrekking tot de emissie van
cadmium, koper, lood, nikkel en zink. In Bertem is het alleszins de belangrijkste emissiebron.
- Emissie geurstoffen
Zoals eerder reeds gemeld, kan het een heel gamma aan stoffen betreffen, die vaak slechts in zeer
lage concentraties aanwezig zijn en bovendien vaak ook slechts gedurende korte termijn hinder
veroorzaken.
Bronnen van geurhinder kunnen allerlei zijn. Een voorname bron zijn landbouwactiviteiten zoals bv.
het uitvoeren van mest op het land. Ook het gebruik van verfproducten en andere chemische
(oplos)middelen, al dan niet voor huishoudelijk gebruik, kunnen aanleiding geven tot heel wat
geuroverlast. Verder kunnen ook restaurants voor enige geurhinder zorgen.
Riolering en waterzuiveringsinstallaties kunnen eveneens aanleiding geven tot geurhinder. Vooral
de zogenaamde open grachten waarin rechtstreeks afvalwater geloosd wordt, zijn belangrijke lokale
bronnen van geurhinder.
- Verbranden van afval
Verbranden van afval is een illegale praktijk, die helaas nog frequent gebeurt. In principe kan het
(legaal) verbranden van tuinafval nog (mits respecteren van de afstandsregels t.o.v. de bewoning)
maar ook deze vorm van verbranding kan niet als een milieuvriendelijke oplossing beschouwd
worden. Een geheel verbod wordt door de Vlaamse overheid overwogen. Uiteraard moeten er
haalbare en betaalbare alternatieven aangeboden worden.
Erger is dat vaak ook ander afval mee verbrand wordt, dikwijls in primitieve “oventjes” (olievaten).
4.2.3. Lokale verontreinigingsbronnen
Zoals we hierboven hebben gezien, zijn er meerdere emissiebronnen van allerhande schadelijke
stoffen. Vermits er in de gemeente geen belangrijke industriële activiteiten aanwezig zijn met een
belangrijke emissie van luchtvervuilende stoffen, kunnen in de gemeente volgende meer en minder
belangrijke doelgroepen onderscheiden worden.
Tabel 4.3 : Emissiebronnen vervuilende stoffen
particulier KMO vervoer Landbouw
emissie van gebouw- huishoud afval- garages drukkerijen verbrandings- auto- veeteelt
verwarming producten verbranding droogkuis installaties verkeer
CO2 x x x x x
NOx x x x
N2O x x x
NH3
SO2 x x x x
NH4 x
VOS x x x x
dioxines x x x x x
zware x x x
metalen
milieubeleidsplan Bertem - deel 4 : lucht 62
4.2.3.1. Bevolking
- Gebouwenverwarming
De emissies zijn deels inherent aan de activiteit (verbranding van fossiele brandstoffen), deels te
wijten aan het gebruik van verouderde of slecht onderhouden installaties waarbij de verbranding
niet optimaal meer verloopt. Daarom moet er enerzijds getracht worden om het verbruik van
vervuilende fossiele brandstoffen terug te dringen. Dit kan door over te schakelen op
milieuvriendelijkere fossiele brandstoffen zoals aardgas maar vooral door een rationeler
energieverbruik (REG). Vooral bij nieuwbouw/verbouwingen zijn verbeteringen mogelijk. De
principes van “duurzaam bouwen” moeten meer gekend en toegepast worden.
Ook aardgas is, uitgezonderd wat CO2-emissie betreft, milieuvriendelijker dan mazout of steenkool.
In Bertem is de aansluitingsgraad op het aardgasnet met 28 % reeds tamelijk groot maar een
groter aandeel moet nog realiseerbaar zijn, want ook in straten waar de leiding aanwezig is, zijn
nog zeer veel woningen niet aangesloten.
De emissie van VOS is beperkt en ontstaat niet bij het verbanden zelf maar vooral bij het vullen
van stookolietanks.
Op Vlaams niveau blijkt gebouwenverwarming ook een belangrijke emissiebron voor dioxines, zelfs
belangrijker dan de emissies van de afvalverbrandingsovens. Vermits de vorming van dioxines
een gevolg is van een verbranding (van brandstof) op een te lage temperatuur zal bij slecht
functionerende verbrandingsketels er een relatief grotere emissie zijn.
Het naleven van de verplichte jaarlijkse onderhoudsbeurt kan hierbij reeds tot een reductie leiden.
Niet alle burgers zijn op de hoogte van deze onderhoudsverplichting of leven deze verplichting
consequent na.
De gemeente is ook zelf eigenaar/gebruiker van meerdere gebouwen. Ook hier kan de gemeente
een voorbeeldfunctie stellen. Uiteraard moet de verwarming van de eigen gebouwen dan ook op
een rationele manier gebeuren. Dit vergt een voorafgaand grondig onderzoek van alle gebouwen
(energie-audit), best i.s.m. de energiemaatschappijen, die hiervoor ondersteuning voorzien..
Uiteraard zullen ook de nodige investeringen moeten worden gedaan om binnen de eigen
gemeentelijke werking de principes van REG te kunnen toepassen.
- Gebruik van huishoudelijke producten
Zoals eerder reeds vermeld draagt het gebruik van diverse huishoudelijk producten (bv. verf,
textielreinigingsmiddelen, spuitbussen allerhande) relatief in belangrijke mate (11 %) bij tot de
totale emissie van VOS.
De enige manier waarop men deze emissies kan terug dringen is door enerzijds milieuvriendelijke
alternatieven aan te bieden en anderzijds door het koopgedrag van de burgers te veranderen.
Hier is dus een belangrijke rol weggelegd voor de producenten van huishoudelijke producten
(aanbod VOS-vriendelijke alternatieven) en voor sensibilisatie, ook door de gemeente.
- Verbranden van afval
Deze vorm van illegale luchtvervuiling draagt niet alleen bij tot de mondiale vervuiling, op lokaal
vlak is vooral de onmiddellijke hinder (rook en geur) zeer storend. Het betreft hier niet alleen het
verbranden van afval in de tuin maar ook het verbranden van afval in een allesbrander.
De juiste omvang van dit probleem in de gemeente kan moeilijk bepaald worden, maar een aantal
aanwijzigen (klachten, aanwezigheid van verbrandingston in tuinen,…) wijzen er toch op dat dit
nog regelmatig gebeurt. Bovendien gaan mensen vaak om allerlei redenen niet vlug over tot het
melden van sluikstoken.
Naast intensieve en blijvende sensibilisatie kan ook het consequent optreden en beboeten van
overtredingen bijdragen tot het verminderen van de problematiek. Zoals in bijna alle gemeenten
blijft controle echter een moeilijke zaak.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4 : lucht 63
4.3.3.2. Vervoer en verkeer
Zoals uit de algemene cijfers blijkt, stijgt het aandeel van verkeer en vervoer in de emissie van de
meeste stoffen. Specifiek voor de emissie van VOS en NOx is het verkeer zeer belangrijk.
In een landelijke gemeente is dit aandeel meestal groter dan het gewestelijk gemiddelde. door
Bertem passeert bovendien de zeer drukke E40 met aftakking naar de E314. Naast deze snelweg
kan ook nog de Tervuursesteenweg (N3) als belangrijke verkeersader beschouwd worden. Minder
belangrijk is de Nijvelsebaan (N253). De andere wegen kunnen als locale verbindingswegen
gecatalogeerd worden. Het betreft volgende straten:
- Bosstraat: verbinding Bertem - Veltem-Beisem :.
- Meerbeeksesteenweg: verbinding Bertem-Meerbeek-Everberg :
- Neerijsesteenweg: verbinding Leefdaal-Neerijse
- Dorpstraat: deze weg loopt dwars door de dorpskernen van Leefdaal en Bertem en vormt naast een
verbinding tussen deze twee dorpen ook verder de verbinding met Vossem en Duisburg aan de ene
kant en met de N3 of Egenhoven (Heverlee) aan de andere kant.
- Everbergsesteenweg: verbinding Leefdaal-Everberg.
- Stationsstraat: verbinding Korbeek-Dijle - Oud-Heverlee.
- Blokkenstraat (Delle): verbinding Korbeek-Dijle – Bertem/Leefdaal.
De impact van gemeentelijke maatregelen is op dit vlak beperkt. De meest effectieve maatregelen
moeten immers op een hoger niveau genomen worden: verlaging van het zwavelgehalte in diesel,
installatie van katalysatoren in motoren, vermindering gebruik van de wagen, beter openbaar vervoer,
controle voertuigen, …
De gemeentelijke inbreng beperkt zich voornamelijk tot sensibilisatie (stimulering openbaar vervoer,
beïnvloeding rijgedrag,…). Ook het opstellen van een milieuvriendelijk mobiliteitsplan met inbegrip
van het herinrichten van straten en wegen kan bijdragen tot het (lokaal) verminderen van het
autoverkeer.
Een ander specifiek verkeersgebonden luchtvervuilingsprobleem zijn de emissies van vliegtuigen. Dit
heeft alles te maken met de ligging in de nabijheid van Zaventem. Gezien de gemeente niet echt
onder één van de luchtcorridors is gelegen is het probleem hier nog relatief beperkt. Het impact van
de gemeente op deze problematiek is bovendien minimaal.
4.3.3.3. Veeteelt en landbouw
De veeteeltsector is in Vlaanderen een belangrijke emissiebron van ammoniak en in beperkte mate
van methaan. Deze emissie is ook oorzaak van geurhinder.
Zoals hoger (deel Bodem) reeds vermeld is Bertem vooral een akkerbouwgemeente, met slechts een
beperkte veedichtheid en ook met slechts een beperkt aantal grote stallen voor varkens en/of kippen.
Dit leidt tot slechte een relatief geringe mestproductie en dus ook tot een eerder beperkte emissie van
ammoniak. Ook het aantal bedrijven met dieren is tamelijk beperkt en zeker het aantal “grote” stallen.
In totaal waren er een 64 bedrijven (situatie 2000).
Methaan en ammoniak veroorzaken eveneens geurhinder, wat dan weer plaatselijk tot
probleemsituaties kan leiden. Vooral bij het uitmesten van de stallen is er hinder. De in Vlarem
voorziene beperkende maatregelen (beluchtingsystemen) zijn vooral van belang bij de normale
werking. Bij het uitmesten hebben deze maatregelen minder effect. Wel is het zo dat aan de hand
van een puntensysteem de mogelijke emissie van ammoniak beoordeeld wordt en er afhankelijk van
de constructie van de stal bepaalde afstandsregels gelden t.o.v. gevoelige gebieden als
natuurgebieden of woongebieden.
In het MAP is opgenomen dat het stalmest opgebracht op het land binnen de 24 uur moet
ondergewerkt worden. Deze verplichting sluit evenwel niet uit dat er zeer acute geurhinder kan
ontstaan. Ook is het zo dat in agrarische gebieden het naleven van deze maatregel niet altijd gevolgd
wordt.
milieubeleidsplan Bertem - deel 4 : lucht 64
4.3.3.3. KMO’s
- Garages/benzinestations
Bij het vullen van benzine- en dieseltanks komen er dampen vrij. Deze dampen bevatten vluchtige
organische componenten. Zowel bij het vullen van voorraadtanks als bij het vullen van de wagens
komen er VOS-dampen vrij. Vooral de meer vluchtige benzine is hierbij een belangrijke VOS-
emissiebron.
In de gemeente zijn er nog slechts 3 belangrijke benzinestations.
Ook het pneumatisch aanbrengen van verf tijdens herstellingswerken aan het koetswerk e.d. geeft
eveneens aanleiding tot emissies van VOS. Hierbij kan ook geurhinder (emissie oplosmiddelen) in
de directe omgeving van de garage optreden.
Het aantal vergunde garages en carrosseriebedrijven in de gemeente is ook beperkt.
Beide activiteiten zijn vergunningsplichtig en vanuit Vlarem II worden er dan ook maatregelen
opgelegd die emissies van VOS zoveel mogelijk moeten voorkomen. Zo moeten er leidingen
voorzien worden die de dampen die vrijkomen bij het vullen van de benzinetanks terugvoeren naar
de vrachtwagen. Deze verplichting is nog maar recent opgenomen in Vlarem II en het zal tot het
jaar 2005 duren vooraleer alle tankstations moeten uitgerust zijn met een dergelijke
terugvoerleiding.
Toestellen (spuitcabines) die gebruikt worden voor het aanbrengen van bedekkingmiddelen
moeten over een filtersysteem beschikken. Niet alle exploitanten beschikken echter over een
(goed werkend) filtersysteem om de vrijgekomen dampen te zuiveren vooraleer ze te lozen in de
omgevingslucht. Kleinere spuittoestellen (handspuittoestellen) zijn niet melding- of
vergunningsplichtig, maar kunnen bij veelvuldig gebruik ook relevante hoeveelheden VOS
verspreiden. Bij dergelijk gebruik zijn er meestal geen beperkende voorzieningen (filters).
- Andere KMO’s
Ook bepaalde andere types van KMO’s (bv. drukkerijen, metaalbewerking,…) maken gebruik van
producten die aanleiding geven tot de emissie van VOS. De hoeveelheden VOS die vrijkomen zijn
meestal beperkt, maar ook hier kan er in de onmiddellijke omgeving (geur)hinder ontstaan.
Zo kan o.a. de opslag van zeer licht en licht ontvlambare stoffen aanleiding geven tot de emissie
van VOS (zie ook vorig punt, opslag benzine). De VOS komen vrij bij het vullen van de recipiënten
en eventueel ook bij de opslag als de recipiënten onvoldoende afgesloten zijn.
- Verbrandingsinstallaties
Onder verbrandingsinstallaties verstaat men installaties die gebruikt worden voor verwarming,
verschillend van gebouwenverwarming (bv. verwarming serres).
Deze verbrandingsinstallaties moeten, afhankelijk van de grootte aan bepaalde emissie-
voorwaarden voldoen. Zo worden er specifieke eisen opgelegd naar de emissie van SO 2, NOx en
CO2. Enkel de zeer grote installaties zijn verplicht tot emissiemetingen. Bij de andere is er tot nu
toe weinig controle op het respecteren van deze normen.
In de gemeente is er slechts 1 exploitant van een serrebedrijf met een (vergunningsplichtige)
verbrandingsinstallatie. Andere belangrijke verbrandingsinstallaties, bv. voor afvalverbranding zijn
er (voor zo ver geweten) niet.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4 : lucht 65
HOOFDSTUK 5 : HINDER
Inleiding
Geluidshinder of lawaai is een belangrijk milieuprobleem dat het leven van mens en natuur nadelig
beïnvloedt. Het gaat om geluid dat o.a. de mens als onaangenaam of hinderlijk ervaart. Veel mensen
hebben rechtstreeks hinder van deze vorm van milieuhinder.
Geluid kan leiden tot het verstoren van bepaalde activiteiten (slapen, communiceren, lezen,…).
Geluidshinder kan onrechtstreeks een nadelige invloed hebben op de menselijke gezondheid door
vermoeidheid, hoofdpijn, verhoogde bloeddruk, veranderend sociaal gedrag, …
Ook de activiteiten van de dieren die leven in de natuur worden verstoord door geluidshinder.
Geluidshinder zal dan ook, zeker op een langere termijn, ongunstige effecten hebben op mens en
milieu.
Lichtvervuiling is minder gekend en wordt ook als minder hinderlijk ervaren.
5.1. Omschrijving geluidsproblematiek
Geluidshinder is een subjectief gegeven. Wat voor de ene persoon als hinderlijk wordt beschouwd, is
voor een ander niet hinderlijk. Toch heeft iedereen al eens last van geluidshinder en is de frequentie
op sommige locaties beduidend hoger dan op andere. Dit vormt vaak een knelpunt bij de beoordeling
van de hinder, bv. bij klachten.
Om deze problematiek goed te kunnen omschrijven is daarom een zo objectief mogelijke beoordeling
nodig.
Fysisch is geluid te omschrijven als de (meestal regelmatig terugkerende) drukverandering in de ons
omgevende lucht die het menselijke gehoororgaan kan waarnemen.
De voornaamste parameters die geluid beschrijven zijn de geluidssterkte, dit is de maximale grootte
van de drukverandering en de frequentie (geluidstoon). Het menselijke gehoororgaan is slechts in
staat om geluiden in een bepaald frequentiegebied waar te nemen. Er is bovendien een verschil in
gevoeligheid tussen de diverse frequenties binnen dit gebied.
De geluidssterkte kan gemeten worden en wordt dan uitgedrukt in decibel of dB(A), waarbij de “A”
staat voor het A-filter in de meetapparatuur, dit is een filter die rekening houdt met de
luidheidgevoeligheid voor de diverse frequenties van het menselijke oor. Deze geluidsmetingen zijn
hierdoor een objectieve weergave van het door het menselijk oor waargenomen geluid, afkomstig van
een bepaalde geluidsbron.
Niet alleen de geluidssterkte van een “hinderlijke” geluidsbron bepaalt de mate van hinder, ook het
achtergrondgeluid, dit is de geluidssterkte die op een bepaalde plaats min of meer continu aanwezig
is, beïnvloedt het “subjectieve” gevoel van hinder. Op momenten (bv. s’ nachts) of plaatsen waar het
stil is, zal een relatief gering lawaai eerder als hinderlijk ervaren worden dan op lawaaierige momenten
(overdag) of plaatsen.
De richtwaarden, uitgedrukt in LA95 (dit is het geluidsniveau dat gedurende 95% van de meettijd
overschreden werd) verwijzen eerder naar het achtergrondgeluid. Ook de geluidsmetingen gebeuren
normaal in deze LA95-waarde, en wijzen dus op een algemene verhoging van de geluidsoverlast.
Met hoge piekwaarden wordt bij dergelijke metingen maar onrechtstreeks rekening gehouden. Indien
dit typisch is voor de geluidbron moet hier echter wel mee rekening gehouden worden en een andere
meetmethode gekozen worden.
milieubeleidsplan Bertem - deel 5 : hinder 66
Naast de geluidssterkte van het specifieke en het achtergrondgeluid spelen ook volgende factoren
een rol in het al dan niet als hinderlijk waarnemen van geluid : tonaliteit, inhoud van het geluid, duur
van het geluid,...
Om de hinder te beperken tot een aanvaardbaar niveau is er de kaderwet van 18-07-1973 en de
Vlarem-wetgeving waarin richtnormen opgenomen zijn. De hoogte ervan is afhankelijk van de locatie
(zone volgens het gewestplan) en het tijdstip (dag, avond, nacht). Om hinder te voorkomen zouden
betreffende normen niet mogen overschreden worden.
Tabel 5.1 : Milieukwaliteitsnormen voor geluid
a) Richtwaarden (L95-waarden) in open lucht uitgedrukt in dB(A) (normen Vlarem II)
Gebied overdag 's avonds 's nachts
1° landelijke gebieden en gebieden voor verblijfsrecreatie, uitgezonderd gebieden 40 38 30
sub 2°, sub 3° en sub 8°
2° woongebieden, landelijke gebieden (uitgezonderd bufferzones) en 50 45 45
recreatiegebieden op minder dan 500 m van industriegebieden niet vermeld sub
3° of van gebieden voor gemeenschapsvoorzieningen en openbare nuts
voorzieningen
3° woongebieden, landelijke gebieden (uitgezonderd bufferzones) en gebieden voor 50 45 40
verblijfsrecreatie op minder dan 500 m van gebieden voor ambachtelijke bedrijven
en kleine en middelgrote ondernemingen, van dienstverleningsgebieden of van
ontginningsgebieden tijdens de ontginning
4°woongebieden uitgezonderd gebieden sub 2° en sub 3° 45 40 35
5° industriegebieden, dienstverleningsgebieden, gebieden voor 60 55 55
gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen en
ontginningsgebieden tijdens de ontginning
6° recreatiegebieden uitgezonderd deze sub 2° en gebieden voor verblijfsrecreatie 50 45 40
7° alle andere gebieden, uitgezonderd : bufferzones, militaire domeinen en deze 45 40 35
waarvoor in bijzondere besluiten richtwaarden worden vastgesteld
8° bufferzones 44 50 50
b) Richtwaarden binnenshuis in dB(A)
Gebied overdag ‘s avonds ‘s nachts
1° landelijke gebieden en gebieden voor verblijfsrecreatie 30 25 25
2° industriegebieden, dienstverleningsgebieden, gebieden voor 36 31 31
gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen en
ontginningsgebieden tijdens de ontginning
3° woongebieden en alle andere gebieden uitgezonderd deze sub 1° en sub 2° 33 28 28
Door aanwezigheid van een of meerdere geluidsbronnen kunnen deze richtnormen plaatselijk echter
worden overschreden, wat meestal leidt tot klachten van de gehinderden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 5 : hinder 67
5.2. Geluidsbronnen in de gemeente
Geluidshinder wordt ingedeeld al naargelang de bron. Zo spreken we van verkeerslawaai,
vliegtuiglawaai, industrieel lawaai, recreatief lawaai (motorsporten, dancings, feestzalen,...) en
burenlawaai.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende geluidsbronnen en het geluidsniveau
geproduceerd door de bronnen. Het gaat om indicatieve resultaten opgenomen in het MIRA-rapport.
Tabel 5.2 : Indicatieve waarde van geluidsniveau van diverse geluidsbronnen
geluidsbron geproduceerd geluidsniveau
wegverkeer 74 tot 80 dBA (gemeten op 7,5 meter afstand)
vliegverkeer 85 dBA (afhankelijk van de hoogte)
industrie 105 tot 125 dBA
recreatie
- productie van muziek 90 tot 120 dBA
- schietstanden piekniveaus van de knallen zijn bepalend
De in tabel 5.2 vermelde geluidsniveaus zijn niveaus gemeten aan de bron en niet op enige afstand
hiervan. Wil men meetgegevens gaan vergelijken met richtwaarden, dan houdt dit in dat er in de buurt
van alle mogelijke geluidsbronnen akoestische onderzoeken moeten uitgevoerd worden op de plaats
waar de hinder wordt ervaren.
Volgens het MIRA-rapport is alleszins het percentage gehinderden door verkeer het grootst. Hierbij is
het wegverkeer de belangrijkste lawaaibron. Minder belangrijk zijn de industrie en recreatie.
5.2.1. Verkeer
Op Vlaams niveau is dit de belangrijkste lawaaibron: 60 tot 70 % van de mensen ondervindt hier
regelmatig hinder van. Deze cijfers zijn, gezien de aanwezigheid van een snelweg zeer waarschijnlijk
goed extrapoleerbaar naar Bertem. Zoals hoger reeds vermeld betreft het in de eerste plaats
wegverkeer. Lawaai van vliegtuigen en spoorwegen is over het algemeen minder belangrijk, in de
eerste plaats omdat dit zich veelal beperkt tot een beperkt gebied, daar waar verkeerslawaai
nagenoeg alom tegenwoordig is. Lokaal kunnen vlieg- en spoorlawaai echter soms wel belangrijk zijn.
Wegverkeer
De lawaaihinder is afhankelijk van de drukte van de weg, de aard van de verharding en de snelheid
van het verkeer. Zoals reeds eerder (deel Lucht) bleek zijn er in de gemeentediverse belangrijke
verkeerswegen, o.a. snelwegen, die naast luchtvervuiling ook lawaaihinder veroorzaken.
Ook op minder drukke wegen veroorzaakt het verkeer nog tamelijk veel lawaai en lokaal (bv. in
omgeving van een transportbedrijf) kan dit zelfs een knelpunt vormen.
In woongebieden op minder dan 500 meter van een verkeersweg zou het maximale geluidsniveau,
rekening houdend met het tijdstip (dag-avond-nacht), respectievelijk 65 dBA, 60 dBA en 55 dBA
mogen bedragen. Op termijn zou deze moeten dalen tot respectievelijk 60, 55 en 50 dBA.
Vlieg- en spoorverkeer
Enkel aan de grens met Oud-Heverlee komt er een spoorweg in de buurt van de gemeente. Voor
de inwoners van Bertem vormt deze spoorweg echter geen bron van lawaaihinder.
Ondanks de relatieve nabijheid van de nationale vlieghaven van Zaventem is er in de gemeente,
vergeleken met enkele omliggende gemeenten, relatief weinig lawaaioverlast van de vliegtuigen, in
het noorden (Bertembos) iets meer. Dit is wel afhankelijk van de windrichting (meer bij
oostenwind) en vooral nachtvluchten kunnen zeer hinderlijk zijn omdat dan de nachtrust kan
verstoord worden.
milieubeleidsplan Bertem - deel 5 : hinder 68
5.2.2. Bedrijven
Ook lokale bedrijven kunnen heel wat geluidshinder veroorzaken, voornamelijk dan voor de nabije
omwonenden. Niet alleen de bedrijfsactiviteiten zelf kunnen hierbij hinderlijk zijn, ook de aan en afvoer
van goederen kan lawaaioverlast veroorzaken. Zeker bij transportbedrijven is dit het geval.
In de gemeente is het aantal (potentieel) lawaaierige bedrijven eerder beperkt.
Bovendien kan op basis van de klachten uit het verleden geconcludeerd worden dat bedrijfslawaai
slechts in enkele gevallen als hinderlijk wordt ervaren in de gemeente. Wel is het zo dat bij klachten
de problematiek vaak moeilijk oplosbaar is omdat het instrumentarium om tegen een bedrijf te kunnen
optreden beperkt is en de bewijslast (officiële geluidsmeting) vaak een grote investering vergt.
Hoewel er op basis van de vergunde activiteiten enkele potentieel lawaaierige bedrijven zijn, blijkt uit
de ervaring (aantal klachten) dat er nagenoeg geen overlast wordt ervaren. Aan het bedrijf verbonden
verkeer kan ook oorzaak zijn van lawaaihinder. Zo is er een transportbedrijf in de gemeente, waar
vooral de vachtwagens (koelwagens) voor overlast zorgen.
Uiteraard moeten deze bedrijven de geluidsnormen, opgelegd in Vlarem II respecteren. Voor
vergunningsplichtige bedrijven geldt bovendien normaal de algemene milieuvoorwaarde die stelt dat
rustverstorende werkzaamheden verboden zijn vóór 7u. ‘s morgens en na 19u. ‘s avonds.
Ook geldt voor alle bedrijven, ongeacht de aard van de activiteiten, de verplichting de nodige
maatregelen te treffen om geluidshinder te voorkomen. Dit bekent dit dat minimaal de richtwaarden
opgenomen in Vlarem II (zie tabel 5.1) dienen gerespecteerd te worden.
Zoals hoger reeds vermeld vormt de controle een knelpunt. De gemeente beschikt niet over een
eigen meettoestel om het omgevingsgeluid te meten. Via de intergemeentelijke milieudienst of via
privé-studiebureaus kan de gemeente wel metingen laten uitvoeren, maar dergelijke controles vergen
veel tijd. Hierdoor kan vaak niet snel genoeg (door ontbreken van een objectieve vaststelling)
ingegaan worden op klachten. Ook preventieve metingen worden niet gedaan.
5.2.3. Recreatieve activiteiten
Er zijn meerdere vormen van luidruchtige recreatie: dansgelegenheden (fuiven, bals,…), auto- en
motorcrosswedstrijden, schietstanden, modelvliegtuigen, …
Meest verspreid en meest frequent is hinder afkomstig van elektronisch versterkte muziek.
Vooral rond dancings stelt zich hier een probleem, maar ook feestzalen kunnen periodiek voor
geluidsoverlast zorgen. Zo is er overlast bij het jeugdhuis en in het verleden (de zaak is (tijdelijk)
gesloten) bij Dancing JPK De Molen.
Juridisch moet hier een onderscheid gemaakt worden tussen dansgelegenheden die volgens Vlarem
vergunningsplichtig zijn zoals dancings en drukke feestzalen en andere, zoals sporadisch gebruikte
zalen en activiteiten in open lucht. Deze laatsten zijn immers niet vergunningsplichtig. Het betreft hier
o.a. kermissen en andere openluchtfeesten. Deze activiteiten vallen wel onder het KB van 1977
betreffende het gebruik van elektronisch versterkte muziek in openbare en private inrichtingen. Een
erkenning moet worden aangevraagd, wat de mogelijkheid aan de gemeente geeft om restricties (bv.
qua duur van de activiteit) op te leggen.
Indien de vergunningsplicht niet geldt voor een feestzaal moet er ook voor de lawaaierige activiteiten
die er georganiseerd worden een erkenning per activiteit aangevraagd worden.
Knelpunt is dat deze wettelijke bepalingen nog onvoldoende gekend zijn bij de organisatoren.
Vermits het hier echter bijna altijd gaat om éénmalige georganiseerde activiteiten en het in bijna alle
gevallen gaat om activiteiten die door de buurt getolereerd worden, is het hindergevoel echter beperkt.
milieubeleidsplan Bertem – deel 5 : hinder 69
Zoals hoger reeds vermeld, moeten dancings en drukke feestzalen over een milieuvergunning
beschikken en moeten zij de richtwaarden opgenomen in Vlarem wel naleven. Ook enkele feestzalen
in de gemeente zouden over een milieuvergunning moeten beschikken en dus de geluidsnormen
moeten kunnen respecteren. Een algemeen onderzoek naar de toestand terzake van de
verschillende zalen is nog niet uitgevoerd. Ook m.b.t. deze feestzalen stelt zich ook het probleem van
controle op het naleven van de richtwaarden.
Naast lawaai afkomstig van de muziek zelf, kan het aan- en afrijden van voertuigen en de
aanwezigheid op straat van mensen voor bijkomende geluidshinder zorgen.
Andere bronnen in de recreatieve sfeer zijn beperkt. Bepaalde tijdelijke organisaties (bv.
motorwedstrijden) kunnen lokaal voor lawaaihinder zorgen, maar door de Vlarem-wetgeving zijn er
inzake ligging een aantal beperkingen, waardoor het aantal (sterk) gehinderden normaal beperkt zou
moeten zijn.
5.2.4. Burenlawaai
Luidruchtige activiteiten van de buren zijn vaak een bron van geluidshinder. Ook hier betreft het vaak
(elektronisch versterkte) muziek. Hierop is ook het KB van 1977 van toepassing.
Daarnaast kunnen ook allerlei lawaaierige hobby’s oorzaak zijn van dergelijk lawaaioverlast. Knelpunt
is dat deze vorm van geluidshinder vaak een zeer subjectief karakter heeft en dikwijls vooral
afhankelijk is van onderlinge relatie tussen de buren (vorm van burenruzie).
Het objectiveren van de hinder is vaak moeilijk en de mogelijkheden om dwingend op te treden zijn
beperkt. Vaak kan bemiddelend of waarschuwend optreden echter ook reeds tot een oplossing
leiden.
5.3. Potentiële stiltegebieden
Stiltegebieden zijn gebieden waar het “normale” achtergrondlawaai zo laag is dat de natuurlijke en
omgevingsgeluiden overheersen. Een potentieel stiltegebied is een gebied dat na de eerste
inventarisatie als stiltegebied in aanmerking kan komen.
Sinds MIRA-1 werden 53 potentiële stiltegebieden aangeduid. Die eerste inventarisatie werd begin
jaren ’90 uitgevoerd door de provincie en werd opgemaakt op basis van nabijheid van drukke wegen,
drukke bewoning of industrie. Gebieden in de nabijheid van deze geluidsbronnen komen uiteraard al
niet meer in aanmerking als stiltegebied. De bedoeling is om specifieke geluidsnormen vast te leggen
voor en de wettelijke bescherming van deze stiltegebieden.
Hoewel door de aanwezigheid van snelwegen en enkele drukke wegen de totale oppervlakte die in
aanmerking komt als potentieel stiltegebied in de gemeente ook relatief klein is, is de situatie in de
gemeente in vergelijking met veel andere gemeenten nog niet slecht. Een deel van de Dijlevallei en
een deel van de plateaugronden in tussen Bertem/Leefdaal en Korbeek-Dijle/Neerijse (omgeving
Weebergbos) alsook de omgeving van Bertembos-Eikenbos komen nog in aanmerking.
Het vrijwaren van deze resterende potentiële stiltegebieden is dan ook zeer belangrijk. Hiertoe is een
meer gedetailleerde inventaris nodig zodat een beter idee verkregen wordt van storende
geluidsbronnen en gerichte geluidsbeperkende maatregelen kunnen worden genomen.
milieubeleidsplan Bertem - deel 5 : hinder 70
5.4. Lichthinder
De voorbije decennia is de buitenverlichting steeds maar toegenomen. In de eerste plaats betreft het
hier uiteraard de openbare verlichting. Naast meer verlichting is deze ook steeds langer gaan
branden, o.a. omwille van het “onveiligheidsgevoel”. Daarnaast worden ook de bedrijven en
bedrijfsterreinen meer en meer constant verlicht en zijn er meer en meer specifieke belichtingen van
cultuurhistorische gebouwen zoals kerken e.d. . Ook bij particulieren zien we een toename van de
(permanente) buitenverlichting.
In de eerste plaats is dit een probleem van energieverbruik met bijkomende emissies van
milieugevaarlijke stoffen in de lucht (zie terug), maar meer en meer wordt het licht zelf ook als
hinderlijk ondervonden (o.a. door (amateur)sterrenkundigen). Andere milieueffecten (verstoring
natuurlijk leven) zijn minder duidelijk kwantificeerbaar. Uiteraard treft de directe hinder vooral de
onmiddellijke omgeving.
De gemeente heeft in de eerste plaats impact de openbare verlichting en verlichting van openbare
gebouwen, maar tot nu toe wordt dit nauwelijks als een probleem onderkent en speelt vooral het
veiligheidsgevoel.
Alleszins kan er nog veel verbeteren m.b.t. de (energie-) efficiëntie van de aanwezige openbare
verlichting, o.a. door aangepaste monturen (bv. met overkapping naar boven waardoor lichtvervuiling
naar boven voorkomen wordt. Een betere controle, gekoppeld aan een optimalisatie (o.a.
verminderen van overbodige verlichtingen) kan alleszins leiden tot een besparing van kosten en
energie.
Verder wordt het probleem nog door de meeste mensen niet of nauwelijks onderkend. Een
bewustmaking is dus noodzakelijk om dit probleem te kunnen aanpakken. Voor het beperken van de
lichthinder zelf (minder verlichting (minder lux), minder lange verlichtingsduur) is immer een vergroting
van het maatschappelijk draagvlak noodzakelijk.
Wat betreft het verlichten van bedrijfsterreinen bestaat er ook de mogelijkheid tot het nemen van
beperkende maatregelen. Verder kan ook aan sensibilisatie gedaan worden. Terzake werden door de
gemeente nog geen noemenswaardige initiatieven genomen.
milieubeleidsplan Bertem – deel 5 : hinder 71
HOOFDSTUK 6 : AFVALSTOFFEN
Inleiding
Wat het afvalprobleem betreft wordt de gemeente voornamelijk geconfronteerd met het probleem van
het “huisvuil”, dit is het afval dat door iedere burger van de gemeente wordt geproduceerd. Het hoort
tot de gemeente bevoegdheid om dit afval in te zamelen en te verwerken/verwijdering. Niet alleen
betekent deze opdracht een belangrijke kost voor de gemeente, de verwerking/verwijdering van afval
heeft ook milieugevolgen (o.a. de milieuvervuiling veroorzaakt door storten en
verbrandingsinstallaties). Vermits deze installaties zich niet meer op het eigen grondgebied bevinden
veroorzaakt deze milieuvervuiling geen rechtstreekse hinder in de gemeente zelf maar wel elders.
Elke vorm van afvalverwerking en verwijdering is immers milieubelastend. Met name volgende
vormen van hinder ontstaan:
- afvalverbranding: emissies van milieuvervuilende stoffen: CO2, dioxines, PCB’s, …
- storten ruimtebeslag, (risico op) bodem- en grondwatervervuiling, geurhinder, emissie CH4, CO2
- algemeen: elke verwijdering van afval betekent ook verlies aan energie en grondstoffen.
De laatste jaren wordt echter steeds meer de nadruk gelegd op voorkoming, hergebruik en recyclage
van afvalstoffen. De situatie in de gemeente en de mogelijkheden terzake worden verder in dit deel
behandeld. Ook wordt enige aandacht besteed aan andere afvalstromen (bedrijfsafval, afval
gemeentelijke diensten,…) en hun verwerking/verwijdering in de gemeente.
6.1. Huishoudelijke afvalstoffen
Huishoudelijke afvalstoffen zijn afvalstoffen die ontstaan uit huishoudelijke activiteiten en afvalstoffen
die gelijkgesteld zijn aan huishoudelijke afvalstoffen. Sinds het Vlarea (art. 9.1§1.1° en art. 2.1.1.) is
er een meer strikt onderscheid tussen bedrijfsafval en huishoudelijk afval. Bijna geen enkele “andere”
afvalstof wordt nog gelijkgesteld met huishoudelijke afval.
De inzameling en verwijdering (verwerking) van huishoudelijke afvalstoffen is een gemeentelijke
bevoegdheid. Zoals in de overige gemeenten in het arrondissement is de praktische uitvoering van de
inzameling en verwijdering in de loop van de jaren '80 (grotendeels) overgegaan naar de
intercommunale Interleuven. De oude gemeentelijke storten vormen nog een restant van het
vroegere beleid. (zie deel bodem).
Vanaf het begin van de jaren ’90 is de recyclage en selectieve inzameling van afvalstoffen sterk
toegenomen. Tevens wordt het accent ook meer en meer gelegd op voorkoming en hergebruik van
afvalstoffen. Dit resulteerde in de aparte inzameling van heel wat fracties, zowel via ophaling als via
de brengmethode (containerpark, glasbollen,...). Wat verwerking betreft, vanaf 1996 werd de
restfractie niet meer in het eigen intercommunaal stort (Pellenberg) gestort, maar grotendeels
verbrand in ovens van derden (andere intercommunales). Enkel de natte fractie van het huisvuil
(GFT) wordt sindsdien nog verwerkt in de eigen intercommunale composteerinstallatie in Kessel-Lo.
Diverse apart ingezamelde fracties (PMD, glas, papier & karton) gaan naar sorteerinstallaties en
worden grotendeels gerecycleerd. Milieugevaarlijk afval (KGA) wordt op een specifieke wijze
ingezameld en verwerkt door derden. Grof (herbruikbaar) afval wordt deels hergebruik (via
kringloopcentra). Afvalvoorkoming wordt vooral gepromoot via sensibilisatie.
milieubeleidsplan Bertem - deel 6 : afval 72
6.2. Hoeveelheden per fractie
In de tabel hieronder zijn voor de voornaamste fracties de cijfers bijeengebracht.
Hieruit blijkt dat er vooral een afname is van de hoeveelheid restafval en dat dit vooral te wijten is aan
een betere participatie aan de selectieve inzameling. De inzameling van de meeste fracties neemt
immers toe. Dit resulteert in een minimale vermindering van de totale geproduceerde hoeveelheid
huisvuil, zeker op arrondissementeel niveau. Door de stijgende welvaart zien we zeer recent zelfs
opnieuw een toename.
Tabel 6.1 : afvalproductie in Bertem, en het arrondissement Leuven
Bertem arrondissement gemeente met gemeente met
fractie kg/inwoner kg/inwoner maximum minimum
max /min 2000 max (min) 2000 2000 2000
restafval** 220,1 (92) 114,0 351,04 (92) 118,22 139,39 (DIT) 68,05 (BEK)
GFT* 27,9 (95) 141,9 13,28 (95) 96,61 155,87 (LAN) 30,64 (HET)
papier&karton* 48,8 (94) 86,5 43,98 (96) 75,98 91,85 (BIK) 54,01 (KON)
glas* 19,5 (95) 30,9 16,75 (95) 25,97 32,46 (GES) 17,06 (BIK)
PMD* 11,9 (96) 13,0 9,39 (96) 9,39 (96) 15,04 (ZOW) 11,85 (GLK)
TOTAAL** 309,9 363,04(92) 348,65
* minimum ** maximum
() jaar
6.2.1. Restfractie
De restfractie bestaat nog uit 2 onderdelen, met name het gewone restafval, dat met de normale
huis-aan-huis ophalingen kan worden meegegeven en het grof afval. Naast inzameling via het
containerpark wordt deze fractie in de gemeente ook 2 x huis-aan-huis opgehaald.
De evolutie van de restfractie de laatste 10 jaar laat, na de topproductie in 1992 een sterke daling
zien, waarin duidelijk het effect van enkele maatregelen (bv. begin selectieve inzameling GFT,
invoering betaling per zak) terug te vinden is. Vergeleken met de maximale inzameling in 1992 is
ondertussen (2000) de hoeveelheid restafval verminderd met 72% tot 1.008.360 kg of 114 kg per
inwoner. Hiermee volgt de gemeente de algemene trend maar wat productie per inwoner betreft heeft
de gemeente hiermee een gemiddeld resultaat in het arrondissement, dit is bijna de helft meer dan het
beste resultaat (68 kg/inw).
Landelijke gemeenten als Bertem scoren over het algemeen beter dan stedelijke gemeenten, zodat in
Bertem normaal nog verbetering mogelijk moet zijn.
6.2.2. Selectieve inzameling van Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT)
Sinds in oktober 1995 werd er gestart met de aparte ophaling van GFT is dit in hoeveelheid de 2e
fractie geworden. De ingezamelde hoeveelheid is gestaag gestegen (zie grafiek).
Zoals in de meeste gemeenten is in Bertem de ingezamelde hoeveelheid tijdens de eerste 2 jaar sterk
gestegen. Nadien is er nog slechts een lichte toename geweest tot ca. 140 kg/inwoner. Dit is duidelijk
boven het gemiddeld in het arrondissement Leuven (96,6 kg/inwoner) en beduidend hoger dan het
minimum in Begijnendijk (61 kg/inw.). In de gemeente Herent wordt nog beduidend minder
ingezameld (30,6 kg/inw), maar hier is een ander systeem van inzameling (via te betalen
(composteerbare) zakken).
milieubeleidsplan Bertem – deel 6 : afval 73
6.2.3. Glas
In de jaren 90 zien we zowel in de gemeente als in het arrondissement een gestage toename tot 98-
99. De laatste jaren is er een (voorlopige?) stabilisatie.
De laatste jaren wordt er 35-40 % van dit glas ingezameld via het containerpark. Van de totale
hoeveelheid ingezameld glas is ca. 55 % wit glas (cfr. arr. gemiddelde).
Met een resultaat van ruim 30,9 kg/inwoner in 2000 behaalt de gemeente een tamelijk goed resultaat,
iets beter dan het arrondissementeel gemiddeld (26,3 kg/inwoner) maar nog ruim onder het maximum
(ca. 40 kg/inw in Boutersem). In de gemeente Bierbeek wordt een minimale hoeveelheid (ca. 17
kg/inwoner) ingezameld.
6.2.4. Selectieve inzameling van papier en karton
Sinds half de jaren 90, het begin van de maandelijkse inzameling is er een systematische stijging van
de hoeveelheid. De stijging in de gemeente is vergelijkbaar met deze in gans het arrondissement.
Met ca. 86 kg/inwoner in 2000 zit de gemeente iets bij de gemeenten met de grootste hoeveelheid,
ruim boven het gemiddelde van het arrondissement (76 kg/inwoner), en uiteraard ruim boven het
minimum (ca. 56 kg/inw in Zoutleeuw). Het maximum bedraagt ca. 91 kg/inwoner (in Bierbeek).
Er wordt iets meer ingezameld via huis-aan-huis ophaling (ca. 53%) dan via het containerpark, maar
minder uitgesproken dan in gans het arrondissement.
6.2.5. Selectieve inzameling van Plastic-, Metaal en Drankverpakkingen (PMD)
Deze fractie wordt sinds 1996 zowel huis-aan-huis als via het containerpark ingezameld. Naar
hoeveelheid blijft het een kleine fractie, vooral omdat deze verpakkingsmaterialen zeer licht zijn. Naar
volume is het wel een iets belangrijkere fractie.
Ruim 80% van het PMD wordt ingezameld via de huis-aan-huis ophaling, de rest via het
containerpark. Bertem zit in 2000 met 13 kg/inwoner iets onder het gemiddelde van het
arrondissement Leuven (13,2 kg/inwoner). De maximale inzameling bedroeg 15 kg/inwoner
(Zoutleeuw), de minimale 11,8 kg/inwoner (Glabbeek). Geetbets is een speciaal geval (geen huis-
aan-huis inzameling) met 7,5 kg/inw
6.2.6. Selectieve inzameling van herbruikbare goederen
Sinds 1996 kunnen de inwoners van Bertem voor de inzameling van herbruikbare goederen een
beroep doen op het kringloopcentrum t’ Spit. Sinds enige tijd kunnen naast de afhaling huis aan huis
op telefonische aanvraag de herbruikbare goederen ook ingeleverd worden op het containerpark,
waar ze door het kringloopcentrum worden afgehaald.
Op deze wijze wordt aan afvalvoorkoming gedaan, vermits de goederen (indien ze geschikt worden
bevonden) niet in het afvalcircuit terechtkomen maar worden herbruikt. In principe zou dit moeten
leiden tot een lichte daling van de hoeveelheid grof huisvuil. De hoeveelheid, uitgedrukt in kg, is
eerder beperkt: 10.000-15.000 kg in het containerpark of enkele kg per inwoner per jaar). In totaal
moet echter 5 kg/inwoner haalbaar zijn.
milieubeleidsplan Bertem - deel 6 : afval 74
6.2.7. Selectieve inzameling van textiel en lederwaren
Textiel wordt ingezameld via containers die geplaatst zijn op een aantal plaatsen in de gemeente.
Ook op het containerpark is een container aanwezig. Naast deze containers wordt ook textiel (vaak
huis-aan-huis) ingezameld via allerlei liefdadigheidsinstellingen, zodat er geen correct beeld is van de
totale hoeveelheid die werd ingezameld.
In 2000 werd 6.600 kg ingezameld op het containerpark. Dit komt neer op ca. 0,75 kg/inwoner, iets
minder dan het arrondissementeel gemiddelde.
6.2.8. Selectieve inzameling van Klein Gevaarlijk Afval (KGA)
Tijdens de eerste jaren werd het KGA ingezameld via wijkinzameling. Sinds 1999 kan het KGA naar
het containerpark gebracht worden. Dit resulteerde in een duidelijke toename van de ingezamelde
hoeveelheid, zoals blijkt uit de resultaten in bijgevoegde grafiek.
Deze toename zien we in alle gemeenten en voor alle fracties KGA, wat erop wijst dat dit systeem
meer aangewezen is.
Vergeleken met het arrondissementeel gemiddelde (gemeenten waar inzameling door Interleuven
gebeurt) scoort de gemeente in 2000 met ca. 3.000 kg/maand goed.
Het KGA bestaat uit volgende fracties.
1: vaste verf, inkten, lijmen, harsen 5: batterijen 9: pesticiden en sproeistoffen (ook spuitbussen)
2: vloeibare verf en solventen 6: TL-lampen 10: injectienaalden
3: zuren 7: onbekend afval en divers KGA 11: spuitbussen en cosmetica
4: basen 8: brandblussers 12: afvalolie en afvalvet
13: autobatterijen
Opvallend is ook dat een beperkt aantal fractie in gewicht het grootste deel voor zich nemen. Het
betreft volgende 3 soorten KGA : vaste verf, inkten, lijmen en harsen; afvalolie en afvalvet; en
autobatterijen.
6.2.9. Overige
Naast deze “grote” fracties worden voornamelijk op het containerpark nog andere fracties apart
ingezameld. In onderstaande tabel zijn alle fracties (uitgez. KGA) die via het containerpark
ingezamelde worden weergegeven. Naast de reeds eerder behandelde ook h.a.h ingezamelde
fracties betreft het voornamelijk :
- allerlei bouwafval: steenafval, gyproc, sloophout
- groenafval: gras en tuinafval, boomstronken, snoeihout (houtsnippers)
- metalen: schroot en wit- en bruingoed.
In hoeveelheid vormt het bouwafval de belangrijkste fractie. Verder is ook snoeihout, dat ter plaatse
wordt versnipperd een belangrijke fractie.
milieubeleidsplan Bertem – deel 6 : afval 75
Tabel 6.2 : Containerpark : fracties die worden ingezameld (in kg)
Product 1998 1999 2000 2001
Grof Afval 83.320 135.380 143.380 163.653
Wit- en bruingoed - - - -
Gras- en tuinafval 159.100 177.450 241.600 258.853
Wit Glas 22.150 42.950 41.280 60.533
Gemengd Glas 18.050 25.450 27.620 44.747
Papier en Karton 216.040 238.540 342.660 336.507
Schroot 71.720 94.340 102.180 103.627
Steenafval 1.225.480 1.291.520 1.040.760 1.231.547
PMD 12.940 12.340 16.220 20.880
Textiel Curitas 1.947 5.728 6.640 6.656
Herbr. Goed. SPIT 12.124 14.570 10.832 (2.627)
Gyproc 79.100 100.740 101.040 87.600
Boomstronken 11.180 13.940
Houtsnippers 278.440 434.780 672.440 457.680
Aantal bezoekers 25.044 32.391 38.860 39.997
6.3. Organisatie van de inzameling - gemeentelijk afvalreglement
6.3.1. Gemeentelijk huisvuilreglement
In het gemeentelijk huisvuilreglement is opgenomen welke fracties op welke wijze worden ingezameld
en hoe de inwoners hun afval kunnen en moeten aanbieden. Het werd opgesteld rekening houdend
met de recente evoluties van de wetgeving (afvalstoffendecreet en Vlarea) en met het recente
afvalstoffenplan, naar voorbeeld van het modelreglement van de provincie. Laatste actualisatie is
27-01-98. Het reglement geeft dus een wettelijke basis aan de door de gemeenten gekozen wijze van
afvalinzamelingen en het retributiereglement. Dit reglement is ook voor de inwoners een leidraad om
te bepalen wat wel en wat niet tot een bepaalde fractie behoort. Bedoeling is om verontreiniging van
de selectief ingezamelde fracties te voorkomen. De gemeente beschikt met dit reglement ook over
een wettelijk kader om afvalstoffen te weigeren indien deze niet conform de regels worden
aangeboden. Een effectieve controle blijft echter een zeer moeilijke zaak.
In de onderstaande tabel is vermeld welke fractie worden ingezameld.
Tabel 6.3 : Inzameling van diverse fracties in de gemeente Bertem
afvalfractie h.a.h frequentie wijk- containerpark ophaler
inzameling
restafval ja 14-daags neen neen Interleuven
grof huisvuil ja 2x per jaar neen ja Interleuven
glas neen ja ja Interleuven
papier en karton ja 1x per maand neen ja Interleuven
KGA neen neen ja Interleuven
PMD-fractie ja 14-daags neen ja Interleuven
GFT-fractie ja 14-daags neen neen Interleuven
herbuikbare goederen ja op aanvraag neen ja t’Spit/Interleuven
AEEA: - herbruikbaar ja op aanvraag neen ja ‘t Spit
- niet herbruikbaar ja 2x per jaar neen ja Interleuven
textiel ja curitas/andere neen ja Interleuven/curitas
steenafval neen neen ja Interleuven
E.P.S. (piepschuim): neen neen neen Interleuven
Gyproc-eternit neen neen ja Interleuven
oude metalen ja 2x per jaar neen ja Interleuven
afvalolie/frituurvet neen neen ja Interleuven
gras- en tuinafval ja met GFT neen ja Interleuven
boomstronken / afvalhout neen neen ja Interleuven
snoeihout ja op aanvraag neen ja Interleuven
milieubeleidsplan Bertem - deel 6 : afval 76
Interleuven staat in voor de inzameling en ophaling van alle fracties in de gemeente. Voor een aantal
fracties (verpakkingsafval) is er een (gedeeltelijke) terugbetaling door FOST-plus, waarmee de
intercommunale een overeenkomst heeft afgesloten. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de
wijze van inzameling. Ook de exploitatie van het containerpark gebeurt door Interleuven.
6.3.2. Retributiereglement
Zoals in de andere gemeente moeten ook in Bertem de inwoners betalen voor de ophaling en
verwijdering van de verschillende afvalstoffen. Men kan hier een onderscheid maken tussen een
forfaitair bedrag dat jaarlijks betaald moet worden en een retributie die per ophaling moet betaald
worden.
Tot eind 2001 was er een forfaitaire milieubelasting van 3.000,- BEF per gezin per jaar. Hiervan gaat
een belangrijk deel (ca. ½) naar afval.
De bijkomende retributie in 2001 is vermeld in de tabel hieronder. Sinds 01/02/2002 is dit aangepast
(zie eveneens in de tabel).
Met de (hernieuwde) retributie wil de gemeente het principe "de vervuiler betaalt" beter toepassen
zodat degene die meer afval produceert ook meer moet betalen.
Tabel 6.4 : Inzamelwijze en retributie voor de diverse fracties in de gemeente Bertem
FRACTIE wijze ophaling kost 2001 kost container- kost 2001 kost 2002
2002 park
Huisvuil 14-daags sticker: 40 BEF 1,5 € neen
Grof huisvuil 2x per jaar sticker: 40 BEF 1,0 € ja sticker: 40 BEF * beurtkaart*
GFT 14-daags jaarsticker 25 €/10 € neen
PMD 14-daags zak: 10 BEF 0,25 € ja gratis beurtkaart*
Papier en karton maandelijks gratis gratis ja gratis beurtkaart*
Snoeihout 2x per jaar gratis gratis ja gratis beurtkaart*
Glas glascontainers gratis gratis ja gratis beurtkaart*
Bouwafval niet ja gratis beurtkaart*
Textiel liefdadigheid gratis gratis ja gratis beurtkaart*
Oude metalen niet ja gratis beurtkaart*
Afvalolie niet ja gratis beurtkaart*
KGA niet ja gratis beurtkaart*
Boomstronk niet ja 100 BEF/stronk beurtkaart*
Herbruikbare goederen KC ‘t Spit gratis gratis ja sticker: 40 BEF beurtkaart*
AEEA niet ja gratis beurtkaart*
Groenafval niet ja gratis beurtkaart*
Sloophout niet ja sticker: 40 BEF beurtkaart*
* beurtkaart: 5 € of 1 € per bezoek aan het containerpark
Het nieuwe gemeentelijke reglement voor 2002, voerde nieuwe tarieven in , geldig vanaf 01//02/2002
en voorziet nog een meer duidelijke toepassing van het “principe de vervuiler betaalt”.
Bijkomend effect van de retributie per ophaling is dat de inwoners gestimuleerd worden tot het (beter)
voorkomen van afval (stimulering preventie) en het (beter) selecteren van het afval (stimulering
selectieve inzameling). Mogelijke neveneffecten van een dergelijke retributie zijn de toename van het
sluikstorten en sluikstoken en het zogenaamd afvaltoerisme waarbij men zijn huisvuil gaat plaatsen in
gemeenten waar een lagere retributie dient betaald te worden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 6 : afval 77
Per fractie geeft het reglement volgend resultaat (situatie eind 2001-begin 2002) :
Restfractie
Zoals in alle gemeenten is er in Bertem om de 14 dagen een huis-aan-huis ophaling.
Het grof huisvuil wordt 2 maal per jaar huis-aan-huis ingezameld. Het herbruikbaar deel ervan (oude
meubels en (nog werkende) huishoudtoestellen) worden op aanvraag opgehaald door het
kringloopcentrum ‘t Spit. Ook op het containerpark is er een container voor zowel grof afval als
herbruikbare goederen. Alle restafval wordt ingezameld/opgehaald door Interleuven en wordt
verwerkt in (verbrandings-) installaties van derden. In 2001 is de retributie 40,- BEF per zak (sticker)
zowel voor het restafval als voor het grof afval, in 2002 werd dit respectievelijk 1,5 € en 1 €.
Vergeleken met de andere gemeenten is dit nog steeds eerder laag.
GFT
Sinds in oktober 1995 werd er gestart met een tweewekelijkse huis-aan-huis ophaling van GFT.
Hiervoor dient sinds begin 2002 betaald te worden per jaar (25 € (gote bak) of 10 € (kleine bak)). Dit
wordt verwerkt in de composteerinstallatie van Interleuven in Kessel-Lo.
Gras- en groenafval kan ook naar het containerpark gebracht worden, evenals snoeihout en stronken.
Glas
Het glas wordt selectief ingezameld in glascontainers die verspreid staan over 8 verschillende
standplaatsen (2 containers per standplaats) en via het containerpark. In dit laatste kan naast
gekleurd en wit glas ook vlak glas gebracht worden. Deze fractie is gratis.
Papier en karton
Sinds 1994 wordt papier en karton maandelijks huis-aan-huis ingezameld. Naast de huis-aan-huis
inzameling wordt papier en karton eveneens op het containerpark ingezameld. Deze fractie is gratis.
PMD
In oktober 1996 werd er gestart met een tweewekelijkse huis-aan-huis ophaling van PMD. Ook wordt
PMD ingezameld via het containerpark. In het kader van de overeenkomst tussen Fost plus en de
intercommunale mag daarvoor een retributie van 0,25 € per zak gevraagd worden. Op het
containerpark hoeft hiervoor niet betaald te worden (beurtkaart).
KGA
Sinds 1994 wordt er via tweemaandelijkse wijkinzamelingen KGA ingezameld (KGA-mobiel). In 1998
werd overgeschakeld naar inzameling via het containerpark, zodat vanaf 1999 alle KGA via het
containerpark werd ingezameld. Hier wordt het tijdelijk opgeslagen in een KGA-kluis voor het wordt
opgehaald door de verwerker van dit afval. Voor batterijen is er samenwerking met BEBAT. Ook
kunnen de batterijen in de inzamelzakjes van BEBAT ingeleverd worden bij diverse handelaars.
Deze fractie is gratis (beurtkaart). Retributie is hier ook niet aangewezen, vermits het vermengen van
deze fractie met andere fracties vanuit milieuoogpunt zeer schadelijk is.
Andere fracties
Zoals eerder reeds vermeld kan men met allerlei fracties ook op het containerpark terecht. In de tabel
hierboven zijn al deze fracties vermeld. Het gebruik van het containerpark was tot eind 2001 gratis.
Vanaf 01/02/02 moet men en beurtkaart hebben (5 €) wat neer komt op 1 € per bezoek.
Wat E.P.S. (piepschuim) betreft, deze fractie wordt in Bertem nog niet aanvaard.
Ook is er sinds kort (half 2000) ook een aparte inzameling voor de niet herbruikbare elektrische en
elektronische apparaten (AEEA-fractie of wit- en bruingoed). Recuperatie gebeurt via Recupel, een
organisatie zoals Fost plus, die met dit doel is opgericht door de fabricanten/verdelers naar aanleiding
van de met de overheid afgesloten Milieubeleidsovereenkomst. De fractie kan hierdoor in principe ook
reeds ingeleverd worden bij de leverancier van een nieuw toestel (aanvaardingsplicht). In de
toekomst is zelfs een algehele aanvaardingsplicht voorzien.
milieubeleidsplan Bertem - deel 6 : afval 78
6.4. Voorkoming van afvalstoffen
Zoals hoger reeds vermeld blijkt uit de inzamelresultaten vooral dat er beter selectief wordt
ingezameld. Op de totale hoeveelheid huisvuil hebben alle initiatieven van gemeente en
intercommunale tot nu toe veel minder effect gehad. De totale hoeveelheid afval per inwoner is
immers nauwelijks verminderd en stagneert min of meer rond de 300 kg/inw. voor Bertem en 350
kg/inw. als arrondissementeel gemiddelde.
Hieruit blijkt dat het voorkomen van afval een zeer moeilijk gegeven is en dat in de nabije toekomst op
dit gebied nog veel werk te verrichten is. Het impact van een gemeente en een intercommunale is
hier echter gering.
Zo hebben zij geen invloed of impact op de productie van allerlei (verpakkings)afval door de industrie
die uiteindelijk in het huisvuil terechtkomt. De regionale wetgeving is echter wel in die zin aan het
evolueren. In het VLAREA zijn er verschillende bepalingen opgenomen die er zullen toe leiden dat de
producenten er zullen op toezien om zo min mogelijk afval te produceren (b.v. het beperken van het
verpakkingsmateriaal). Ook via het afsluiten van milieubeleidsovereenkomsten met diverse sectoren
wil men de industrie meer verantwoordelijk stellen. Ondertussen zijn er reeds diverse initiatieven :
- verpakkingsafval (PMD): FOST plus
- batterijen : BEBAT
- AEEA: Recupel :en terugnameplicht
- reclamedrukwerk: anti-reclamestickers
De gemeente kan wel via sensibilisatie trachten het koop- en consumptiegedrag van de mensen te
veranderen en zo bijdragen tot een beperking van de hoeveelheid “aangekocht” afval.
Zo stelt de gemeente reeds stickers ter beschikking om ongewenst drukwerk te weigeren. Hiervan
werden reeds enkele honderden bedeeld. Uiteraard draagt dit bij tot het beperken van de hoeveelheid
papierafval. Ook in samenwerking met de intercommunale worden diverse initiatieven genomen :
- uitgave kringloopnieuws
- diverse preventieacties : boodschappentasactie, hervulbare dozen, …
- stimulering thuiscompostering: o.a. opleiding compostmeesters
Uiteraard zijn er nog meerdere vaak eenvoudige manieren om (rest)afval te voorkomen, maar een
knelpunt blijft uiteraard het feit dat de impact van de gemeente beperkt is vermits enkel via
sensibilisatie kan gewerkt worden. Zo kan het bevorderen van de aankoop van (glazen) herbruikbare
verpakkingen i.p.v. wegwerpverpakkingen bijdragen tot afvalreductie.
Meer impact kan de gemeente hebben op het voorkomen van GFT-afval. Voor veel mensen is het
immers mogelijk dit zelf te verwerken. Door promotie rond thuiscomposteren (al dan niet in
intercommunaal verband) kan de gemeente dit thuiscomposteren beïnvloeden.
Ook hier zijn reeds initiatieven genomen :
- verkoop van compostvaten tegen een gereduceerde prijs (300,- BEF in 2001). In totaal werden er
reeds een 500-tal verkocht aan de inwoners van Bertem.
- organisatie (door de intercommunale) van cursussen voor compostmeesters: opzet is dat deze
compostmeesters het thuiscomposteren in hun buurt gaan promoten en de mensen hierbij gaan
adviseren en eventueel helpen.
Andere initiatieven zoals het inrichten van een demonstratiestand thuiscomposteren (bv. op het
containerpark) zijn mogelijk.
Naar hergebruik toe heeft de gemeente in het kader van optie 5 van het milieuconvenant reeds een
overeenkomst afgesloten met een kringloopcentrum, met name KC ‘t Spit. Kostprijs voor de
gemeente is 3,05,- BEF/kg en 15,- BEF/inwoner per jaar voor de inzameling op het containerpark.
milieubeleidsplan Bertem – deel 6 : afval 79
6.5. Bedrijfsafvalstoffen vergelijkbaar met huishoudelijke afvalstoffen
Noch de productie noch de inzameling en afvoer van deze afvalstoffen vallen onder de bevoegdheid
van de gemeente, uitgezonderd uiteraard het door de eigen inrichtingen en diensten geproduceerde
“bedrijfsafval”. Ook het volgens het VLAREA nog met huisvuil gelijkgesteld bedrijfsafval wordt nog
(deels) via de gemeente ingezameld en afgevoerd. Het betreft nog uitsluitend volgende afvalstoffen:
- straat- en veegvuil dat voortkomt uit onderhoud van de gemeentelijke diensten;
- marktafvalstoffen;
- papierafval.
Ook sommige bedrijfsafvalstoffen die qua aard en samenstelling vergelijkbaar zijn met huishoudelijke
afvalstoffen (GFT, PMD, KGA, papierafval,…) kunnen nog in een zelfde installatie verwerkt worden als
de huishoudelijke afvalstoffen van dezelfde aard. Uiteraard moeten deze “bedrijfsafvalstoffen” dan
ook apart worden ingezameld. Concreet betekent dit dat de gemeente niet langer verplicht is om deze
bedrijfsgebonden GFT, PMD, KGA e.d. van KMO’s, winkels, restaurants, e.a. in te zamelen, maar dat
dit ook niet verboden is. Voor bepaalde afvalstoffen is het ontbreken van een adequaat
inzamelsysteem zelfs problematisch en kan dit leiden tot ongewenste neveneffecten. Zo ontstaat er
bij de landbouwers heel wat plastiekafval, waarvoor geen goede oplossing voorhanden is.
Terzake kan de gemeente bijdragen tot het vinden van een oplossing.
6.6. Zwerfvuil, sluikstorten en sluikstoken
Zwerfvuil, sluikstorten en sluikstoken vormen reeds meerdere jaren een probleem. Sommige
maatregelen inzake afvalinzameling (bv. kostprijs) kunnen deze negatieve nevenverschijnselen zelf
bevorderen.
Zwerfvuil bestaat voornamelijk uit kleine dingen zoals snoeppapiertjes, lege sigarettenpakjes, blikjes
e.d., voornamelijk dus verpakkingsmaterialen. Dit zwerfvuil betekent naar hoeveelheid niet zo veel
maar zorgt wel voor een bijkomende last (en kosten) voor de gemeentelijke diensten en verpest het
uitzicht van de bermen, parken en pleinen. Recent werden in de gemeente een 4-tal “blikvangers”
geplaatst om dit probleem te beperken. Het effect van dergelijke blikvangeers moet nog onderzocht
worden.
Onder sluikstorten verstaan we het illegaal dumpen van het afval op allerlei plaatsen. Het opruimen
hiervan betekent een belangrijke meerkost voor de gemeente, zowel financieel als naar
personeelsinzet. Terzake is er in de gemeente een specifiek reglement om dit verschijnsel te kunnen
beteugelen. Voor sluikstorten wordt een boete geïnd van 15.000,- BEF minimum. Probleem is
uiteraard de controle en de bewijslast.
Sluikstoken zorgt niet voor bijkomend afval, maar wel voor een onverantwoorde vorm van
luchtvervuiling, zeker voor de onmiddellijke omgeving. Dit werd reeds eerder aangekaart (hoofdstuk
lucht). In ieder geval moeten al deze verschijnselen kordaat bestreden worden.
milieubeleidsplan Bertem - deel 6 : afval 80
6.7. Sensibilisatie en doelgroepen
Zowel inzake afvalvoorkoming als inzake het bevorderen van het selectief inzamelen is voortdurende
sensibilisatie en informatieverstrekking onontbeerlijk. Terzake zijn in het verleden (en nu nog) reeds
heel wat initiatieven genomen. Het betreft o.a. :
- brochure “thuiscomposteren”;
- afval- en recyclagekalender;
- het beschikbaar stellen van diverse folders in het gemeentehuis;
- gemeentelijk infoblad met regelmatig een onderdeel over milieu;
- MOP;
- initiatieven met scholen;
- opruimacties;
Ook door de Intercommunale Interleuven wordt aan sensibilisatie gedaan :
- kringloopnieuws 2x per jaar;
- groene lijn;
- infomobiel (kan ter beschikking worden gesteld);
- rondleidingen door intergemeentelijke milieudienst (CP, composteerbedrijf,…);
Door het specifiek karakter van het afval zijn vaak specifieke acties vereist gericht naar een specifieke
doelgroep. Hieronder is per doelgroep weergegeven rond welke fracties er specifieke aandacht
vereist is.
Voor huishoudens verdienen uiteraard alle fracties aandacht, voor de gemeente zijn kantoorafval
(papier en KGA (correctievloeistof, inkt printers,…)) en groenafval (bermmaaisel) belangrijk.
De scholen in Bertem hebben reeds deelgenomen aan een aantal projecten m.b.t. afvalvoorkoming.
Ook via of met verenigingen (jeugdverenigingen, sportverenigingen en andere culturele verenigingen)
kunnen initiatieven ontwikkeld worden, maar dit ligt meestal moeilijker. Rond specifieke activiteiten
(fuiven, eetdagen,…) kunnen wel bepaalde afspraken of overeenkomsten gemaakt worden om aan
afvalpreventie te doen.
milieubeleidsplan Bertem – deel 6 : afval 81
HOOFDSTUK 7 : NATUUR
Inleiding
Het milieubeleidsplan beoogt naast het strikte milieuaspect van het beleid ook beleidsaspecten die
meer betrekking hebben op het behoud en de ontwikkeling van het groen en de natuur in de
gemeente te behandelen. Beide aspecten zijn immers niet geheel van elkaar te onderscheiden,
denken we bijvoorbeeld maar aan de maatregelen op het vlak van beekbeheer en
oppervlaktewaterkwaliteit die de natuurlijke rijkdom in en om de waterlopen beïnvloeden, of de wijze
van beheer van het openbaar groen (gebruik van pesticiden), dat ook gevolgen kan hebben op
milieuvlak (verspreiding milieugevaarlijke stoffen).
Het is in dit hoofdstuk niet de bedoeling om de zaken die in de vorige hoofdstukken reeds aan bod
kwamen te herhalen, maar wel om een meer algemeen beeld te schetsen van de nog aanwezige
natuur in de gemeente en de bedreigingen waaraan deze onderhevig is. Wat dit aspect betreft werd
echter reeds een meer volledig beeld geschetst van de problematiek in opdracht van het door de
gemeente opgemaakte gemeentelijk natuurontwikkelingsplan (GNOP). In dit GNOP zijn ook reeds de
knelpunten weergegeven en een aantal acties voorgesteld die beogen de natuur in de gemeente beter
te beheren. In dit hoofdstuk worden enkel de hoofdlijnen van deel 1 (inventarisatie) van dit GNOP
weergegeven. Voor meer details wordt verwezen naar het GNOP zelf.
7.1. Planologische kenmerken van de gemeente met gevolgen voor de natuur
Er zijn reeds diverse ruimtelijke plannen opgemaakt waarin het gemeentelijk grondgebied aan bod
komt. Meest gekend zijn het gewestplan en meer recent de ruimtelijke structuurplannen.
Verder zijn er ook meer sectorgerichte kaarten zoals de biologische waarderingskaart (zie bijlage), de
voorontwerp kaart m.b.t. de groene hoofdstructuur. Deze kaarten geven weer wat de waarde is van
de nog aanwezige natuur en eventueel welke potenties er zijn.
Uiteraard hebben deze ruimtelijke plannen invloed op de potenties voor de natuur in de gemeente.
Voldoende ruimte voor groen en natuur is één van de basisvereisten om een grote biodiversiteit in de
gemeente te kunnen waarmaken.
In tabel 7.1. hieronder is in cijfers uitgedrukt (aantal ha per zone) hoe in het gewestplan de gemeente
is ingedeeld in de verschillende zones.
Naast deze planologische bestemming kan ook gekeken worden naar het effectief bodemgebruik:
hoeveel oppervlakte is reeds effectief gebruikt voor woningbouw, hoeveel oppervlakte cultuurgrond,
bossen, e.d. zijn er in de gemeente (zie tabel 7.2.). Vergelijking met het gewestplan kan mogelijke
knelpunten duidelijk maken.
milieubeleidsplan Bertem - inhoudstabel
Tabel 7.1 : oppervlakte van diverse gewestplanzones in de gemeente (1998).
Zone volgens gewestplan gemeente gemeente arr.
ha % %
TOTALE OPPERVLAKTE 2.983 100 100
WOONGEBIEDEN : TOTAAL 520,8 17,4 17,9
Woongebied 239,6 8,0 8,35
Woongebied met landelijk karakter 204,0 6,8 6,68
Woonpark 0,0 0,0 1,34
Woonuitbreidingsgebied 77,2 2,6 1,47
INDUSTRIEGEBIED : TOTAAL 0,0 0,0 1,45
Voor milieuvervuilende industrie 0,0 0,0 1,09
Voor ambachtelijke bedrijven 0,0 0,0 0,36
DIENSTVERLENINGSGEBIEDEN 0,0 0,0 0,02
GEBIED VOOR OPENBARE NUTSVOORZIENINGEN 44,8 1,5 0,89
RECREATIEGEBIEDEN : TOTAAL 3,6 0,12 0,78
Gebied voor dagrecreatie 0,0 0,0 0,34
Gebied voor verblijfsrecreatie 0,0 0,0 0,02
AGRARISCHE GEBIEDEN 1.882,8 63,1 60,54
Ecologisch waardevol agrarisch gebied 0,0 0,0 1,12
BOSGEBIEDEN 0,0 0,0 1,64
GROENGEBIEDEN : TOTAAL 531,0 17,81 13,46
Natuurgebied 437,4 14,7 11,22
Reservaatgebied 0,0 0,0 1,15
Parkgebied 45,6 1,5 2,26
Bufferzone 48,0 1,61 0,51
OVERIGE GEBIEDEN 0,0 0,0 0,76
Ontginningsgebieden 0,0 0,0 0,26
Militaire domeinen 0,0 0,0 0,46
Tabel 7.2 : Bodemgebruik in de gemeente (situatie 1994: bron : NIS)
Aard van het Oppervlakte. aandeel van oppervlakte. evolutie sinds 80
bodemgebruik gemeente gemeente arr. gemeente arr.
ha % % ha % %
TOTALE OPPERVLAKTE 2.983 100 100 0 - -
GEÜRBANISEERDE RUIMTE: 532 17,90 21,85 +80 +17,7 +20,2
* Bebouwde ruimte: totaal 361 12,10 15,67 +70 +24,0 +22,0
- Huisvesting 289 9,70 11,39 +53 +22,3 +17,5
- Tewerkstelling 48 1,60 3,47 +11 +30,6 +32,4
- Recreatie 24 0,80 0,80 +6 +31,6 +53,1
* Infrastructuur 171 5,40 6,18 +10 +6,3 +15,8
OPEN RUIMTE : Totaal 2443 82,10 78,15 -88 -3,5 -4,5
- Landbouw 2123 71,40 64,20 -99 -4,5 -5,3
- Bos 309 10,40 12,33 +12 +4,0 -0,5
- Overige 11 0,40 1,64 -1 -5,9 +0,5
Deze cijfers laten de auteur van het GNOP toe o.a. volgende besluiten te trekken:
- Bertem kan met minder dan 20 % geürbaniseerde ruimte (ook planologisch) nog als een als een
landelijke gemeente beschouwd worden. Deze geürbaniseerde ruimte concentreert zich
bovendien in de voervallei en voor een klein gedeelte op de rand van de Dijlevallei (Korbeek-Dijle)
- Met ca 70% van de oppervlakte (63 % planologisch) is de landbouwoppervlakte zeer belangrijk in
de gemeente.
- De natuurgebieden in de gemeente bestaan vooral uit grote bosentiteiten (Bertembos, Eikenbos,
Weebergbos) en de Dijlevallei met vooral populierbossen. In totaal is de oppervlakte natuur
tamelijk groot, maar minder belangrijk dan in de omliggende Dijlegemeenten.
- Bijna gans de gemeente is grondwaterbeschermingszone type III.
- Verder ligt de gemeente ook in het Regionaal Landschap Dijleland en behoorde de Dijlevallei tot
het ecologisch impulsgebied Demer-Dijle, nu vervangen door het “natuurinrichtingsproject
Dijleland”. Naar natuurbehoud en natuurontwikkeling toe biedt dit een aantal voordelen.
milieubeleidsplan Bertem -inhoudstabel
7.2. Belangrijkste natuurwaarden en knelpunten in de gemeente
Op basis van diverse kaarten (Biologische waarderingskaart, kaart met bossen, groene
hoofdstructuur) en terreinonderzoek werd de gemeente in het GNOP ingedeeld in 7 landschapstypes.
Het belang van de aanwezige natuurlijke elementen in dit landschap wordt geschetst evenals de
knelpunten wat natuur betreft. Zeer kort samengevat geeft dit volgende landschapstypes :
1. Dijlevallei :
Gebied met nog natuurlijk meanderende rivier en vrij intact systeem van oeverwal-komgronden.
Vooral veel graslanden en meer natuurlijk vochtige vegetatietypes, deels beplant met populier,
maar ook nog enkele waardevolle alluviale bossen. Het gebied is aangeduid als
vogelrichtlijngebied en habitatrichtlijngebied
Knelpunten: populieren, bodemaanrijking, verstoring door E40.
2. Ruwaalvallei en struikenbos :
Gevarieerde landschapseenheid op de rand van de Dijlevallei met o.a. interessante hellingbossen
en intens reliëf met o.a. holle wegen.
Knelpunten: erosie met o.a. inspoeling meststoffen, populieraanplantingen, beheer holle wegen
3. Plateau van Duisburg (noord) :
Gebied tussen Voervallei in Leefdaal en Dijlevallei met vooral velden, doorsneden door enkele
waardevolle holle wegen en enkele kleinere bosjes
Knelpunten: intensieve landbouw, erosie en beheer holle wegen
4. As Weebergvallei-Vallei Vloedgroebbe :
Smalle strook over plateau van Duisburg die de natuurlijke verbinding tussen voer- en ijsevallei
vormt met enkele bossen (o.a. met Weebergbos) en holle wegen.
Knelpunten : behoud waardevolle lineaire elementen, aangepast beheer weebergbos, biotoop-
bescherming Vroedmeesterpad
5. Plateau van Duisburg (zuid) :
Landbouwgebied tussen voer- en ijsevallei met kleinere natuurlijke entiteiten.
Knelpunten: grootschalige intensieve landbouw, erosie, beheer holle wegen
6. Voervallei (Puttebos) :
Valleigedeelte stroomopwaarts Leefdaal met waardevol alluviaal bos.
Knelpunten: waterkwaliteit en structuur Voer, bebouwing
7. Voervallei (Leefdaal) :
Smalle riviervallei + dorpskern Leefdaal met nog biologisch interessante biotopen op niet
bebouwde delen (o.a. kasteelpark, waterwinningen)
knelpunten: bebouwing, waterkwaliteit en structuur Voer.
8. Plateau van Leefdaal (zuid E40) :
Akkerbouwgebied tussen E40 en N3 + Veeweideberg
knelpunten : verdwijnen kleine landschapselementen, erosie, lintbebouwing, verstoring (lawaai).
9. Plateau van Leefdaal (noord E40) :
Akkerbouwgebied ten noorden van Bertemdorp tot aan Eikenbos-Bertembos met interessante holle
wegen en enkele kleinere bosjes
knelpunten : verdwijnen kleine landschapselementen, erosie, lintbebouwing, versnippering, beheer
holle wegen, verstoring (lawaai)
10. Bebouwde kom Bertem :
Dorpskern tussen E40-E314 en Oude Tervuursebaan/Oudebaan
Knelpunten: versnippering, bebouwingsdruk, waterkwaliteit + structuur Voer, verstoring (lawaai)
11. Koeheide-Walempot-Hellegracht :
Gebied tussen Bertembos-E314-Tervuurse steenweg met sterke reliëfintensiteit en eerder
kleinschalige structuur met veel klein landschapselementen
Knelpunten: verstoring door E314, verdwijnen kleine landschapselementen, allerlei constructies
12. Boscomplex Bertembos-Eikenbos :
Noordelijk deel deelgemeente Bertem met Bertembos en Eikenbos
Knelpunten: fysische scheiding tussen beide bossen, recreatiedruk, houtkap
milieubeleidsplan Bertem - inhoudstabel
7.3. Groen- en groenbeheer
Via haar groenbeleid kan de gemeente bijdragen tot het vergroten van de natuurwaarde. Dit
veronderstelt uiteraard een natuurvriendelijk inrichten van de gemeentelijke eigendommen maar ook
een natuurvriendelijk beheer van het gemeentelijk groen.
Ook dit aspect (o.a. bermbeheer) komt aan bod in het GNOP. Wat betreft meer gedetailleerde
omschrijving en knelpunten wordt dan ook verwezen naar het GNOP.
7.4. Aanwezige beleidsinstrumenten
De hierboven geschetste situatie m.b.t. de natuur in de gemeente is een zeer summiere samenvatting
van deel 1 (inventarisatie) van het GNOP. Het GNOP is echter vooral een beleidsplan waarin op
basis van deze inventarisatie en de vastgestelde knelpunten een doelstellingennota (beleidskeuzen)
en een actieplan is opgenomen (zie tabel). In dit laatste zijn diverse acties, gericht op
natuurontwikkeling en natuurbehoud opgenomen. Deze beide zaken komen in het vervolg van dit
plan ook kort aan bod.
Uiteraard is het logisch om de verdere uitvoering van deze actieplannen te voorzien in het
milieubeleidsplan. Het is wel aangewezen om vooraf de relevantie van elk actieplan opnieuw te
bekijken.
Ook vanuit de hogere overheid (gewest en provincie) zijn er reeds beleidsdocumenten opgesteld
i.v.m. natuurbehoud en natuurontwikkeling (MINA-plan, provinciaal milieubeleidsplan). In deze
plannen zijn een aantal projecten voorzien waarop de gemeente kan inspelen, en waardoor er o.a.
mogelijkheden zijn tot het verkrijgen van subsidies. Bij het uitvoeren van het eigen beleid zal de
gemeente dan ook steeds vooraf moeten nagaan in hoeverre dit kadert in deze hogere
beleidsplannen.
Specifiek voor de gemeente was er het “ecologisch Impulsgebied Demer en Dijle”. Dit bestaat niet
meer maar het gebied inde Dijlevallei behoort nu tot het “natuurinrichtingsproject Dijlevallei”. In het
kader van deze beleidsinstrument worden diverse natuuracties geplant (zie tabel hieronder).
De VLM en AMINAL afdeling Natuur zijn bezig met de uitvoering van dit project.
Doordat de gemeente behoort tot het werkingsgebied van het Regionaal Landschap Dijleland zijn er
extra potenties om als gemeente aan natuurontwikkeling en natuurbehoud te doen. Vanuit het
Regionaal Landschap worden immers diverse projecten gelanceerd m.b.t. natuur- en
landschapsontwikkeling, dit zowel in functie van natuurbehoud als gericht naar recreatief
medegebruik. Ook kan voor eigen projecten een beroep gedaan worden op de deskundigheid van de
medewerkers van het regionaal landschap.
Door in te spelen op deze projecten en hieraan actieve medewerking te verlenen, zowel op algemeen
vlak (actieve deelname aan beleidsstructuren van het regionaal landschap) als projectmatig, kan de
gemeente meer aan natuur- en landschapontwikkeling doen. Doordat een aantal van deze projecten
ook voorzien zijn in het GNOP (of gelijkaardige projecten) biedt deze samenwerking ook de
mogelijkheid om (een deel van) het GNOP (verder) te realiseren.
Ook is er de mogelijkheid om voor het uitvoeren van GNOP-acties een beroep te doen op de INL-
ploegen van IGO-Leuven. Ook hier is een intense samenwerking en het maximaal gebruik van deze
diensten aangewezen om een aantal natuurtaken op het veld te realiseren. Daarom lijkt het logisch
de huidige samenwerking zeker te behouden en eventueel nog uit te breiden.
Tenslotte zijn er in de gemeente ook natuurverenigingen actief, met name “Natuurpunt - afdeling Voer,
IJse en Laan” (fusie Wielewaal-Natuurreservaten) en “De Vrienden van Heverleebos en
Meerdaalwoud”.
milieubeleidsplan Bertem -inhoudstabel
Samenwerking en eventueel ondersteuning van deze organisaties, die een algemeen maatschappelijk
doel, met name natuur- en milieubehoud, als doel hebben, is dan ook aangewezen om op vlak van
natuurbehoud met de beschikbare middelen tot een maximaal resultaat te kunnen komen. Ook
binnen deze organisaties is immers de nodige deskundigheid (zeker wat betreft de lokale situatie)
aanwezig. Voor een deel gebeurt dit reeds doordat de natuurvereniging o.a. vertegenwoordigd is in
de MINA-raad. Daarnaast kan ook naar uitvoering van concrete projecten gezocht worden naar een
vorm van samenwerking.
Tabel 7.3 : Natuuracties, vermeld in het GNOP
nummer omschrijving actie stand uitvoering*
Bel/1 uitvoeren van een gemeentelijk natuurbeleid lopende taak
PROJ/1-2 Bescherming en uitbreiding populatie vroedmeesterpad opgestart
PROJ/3 Inrichting bijkomende amfibieënpoel Leefdaal (gemeenteschool) uitgevoerd
PROJ/4 Inventarisatie + bescherming waardevolle bomen Bertembos
PROJ/5 Laanbeplantingen gebeurt
PROJ/6 Knotwilgaanplantingen langs fietspad Voer
PROJ/7 Bestrijding erosie life-project
PROJ/8 Aanplanting hagen en houtkanten haagplantactie/actie
groen
RO/1 Geld voor aankoop natuurgebieden in begroting
RO/2 Subsidiereglement voor beheer natuurgebieden
RO/3 Subsidiereglement lijnvormige elementen in open landschap
RO/4 Bosuitbreiding tussen Bertembos-Eikenbos AMINAL is bezig
RO/5 Beplantingsverordening
TAAK/1 Inventariseren/beheren openbare wegen en voetwegen
TAAK/2 Opmaak/uitvoering bermbeheersplan
TAAK/3-4 Verwijderen, afvoer en verwerking bermmaaisel gebeurt
TAAK/5 Onderhoudsbeheer holle wegen
TAAK/6 Ecologisch verantwoord waterloopbeheer
TAAK/7 Groenbeheer op natuurvriendelijke wijze opgestart
TAAK/8 Opmaak beheersplan Bertembos
TAAK/9 Infocampagne rond bosbeheer voor eigenaars Eikenbos
SENS/1 Promotie aanplant van streekeigen groen rond gebouwen plantacties
SENS/2 Plantacties: organisatie of deelname gebeurt
SENS/3 Geboorteboomactie
INFRA/1 Verkeersvrij maken Bertembos – inrichting parking bezoekers in uitvoering
INFRA/2 Actieprogramma ter bevordering beheersing en gebruik regenwater in uitvoering
DIJLE/1 Oprichting werkgroep natuursensibilisatie
DIJLE/2 Brochure natuureducatief aanbod voor scholen, jeugdbewegingen
DIJLE/3 Infobrochure “natuur in het Dijleland RL Dijleland
DIJLE/4 Actieprogramma beheer en gebruik
DIJLE/5 Ondersteuning regionaal landschap Dijleland gebeurd
OK: uitgevoerd JA: taak wordt (jaarlijks) uitgevoerd CP: concreet gepland
NOK : niet uitgevoerd IU: in uitvoering
milieubeleidsplan Bertem - inhoudstabel
Tabel 7.4 : Natuuracties in het kader van het ecologisch impulsgebied Demer en Dijle op grondgebied
Bertem
soort acties stand van zaken
aankoop actief aankoopbeleid in broekbos Ormendaal
Dijleoevers bezuiden Leuven
beheersovereenkomsten in Dijlevallei uitvoering bezig (VLM)
beheerscentra/beheers- algemeen
ploegen
sensibilisatie/educatrie aanmaak promotiemateriaal
bosbeheer/bebossing algemeen
soortgerichte acties herintroductieplan Das in Dijlegebied
milieubeleidsplan Bertem -inhoudstabel
INHOUD DEEL 2 EN DEEL 3
DEEL 2 : KNELPUNTENANALYSE 92
Inleiding 92
HOOFDSTUK 1 : OPPERVLAKTEWATER 92
1.1. Kwaliteit van het oppervlaktewater. _______________________________________ 92
1.2. Afvalwater _____________________________________________________________ 94
1.2.1. Opvang en zuivering van huishoudelijk afvalwater _________________________________ 94
1.2.2. Bedrijfsafvalwater _____________________________________________________________ 95
1.2.3. Agrarische verontreiniging ______________________________________________________ 95
1.3. Structuurwaarde van de waterlopen ______________________________________ 95
HOOFDSTUK 2 : GRONDWATER 97
2.1. Kwaliteit van het grondwater ____________________________________________ 97
2.2. Grondwaterkwantiteit ___________________________________________________ 97
HOOFDSTUK 3 : BODEM 99
3.1. Vervuiling door opslag milieuschadelijke stoffen __________________________ 99
3.2. Bodemvervuiling door bedrijfsactiviteiten ________________________________ 99
3.3. Vermesting____________________________________________________________ 100
3.4. Potentiële vervuiling door gemeentelijke activiteiten _____________________ 100
3.5. Erosie ________________________________________________________________ 100
HOOFDSTUK 4 : LUCHT 102
4.1 Verwarming van gebouwen _____________________________________________ 102
4.2 Gebruik van vluchtige milieuschadelijke producten ______________________ 102
4.3 Verbranden van afval __________________________________________________ 102
4.4 Verkeer en vervoer ____________________________________________________ 102
4.5. Veeteelt en landbouw __________________________________________________ 103
4.6. Bedrijfsgebonden emissie ______________________________________________ 103
4.7. Verbrandingsinstallaties _______________________________________________ 103
milieubeleidsplan Bertem - inhoudstabel
HOOFDSTUK 5 : HINDER 104
5.1. Geluidshinder algemeen _______________________________________________ 104
5.2. Verkeer _______________________________________________________________ 104
5.3. Lokale industrie _______________________________________________________ 104
5.4. Elektronisch versterkte muziek _________________________________________ 104
5.5. Potentiële stiltegebieden _______________________________________________ 105
5.6 Lichthinder____________________________________________________________ 105
HOOFDSTUK 6 : AFVALSTOFFEN 106
6.1. Algemene milieuproblemen t.g.v. afvalverwijdering ______________________ 106
6.2. Selectieve inzameling __________________________________________________ 106
6.3. Knelpunten uitbouw preventiebeleid ____________________________________ 107
6.4. Beleidsbeperkingen ___________________________________________________ 107
HOOFDSTUK 7 : NATUURBELEID 110
7.1. Ruimtelijk knelpunten __________________________________________________ 110
7.2. Specifieke knelpunten _________________________________________________ 110
7.3. Gemeentelijk natuurontwikkelingsplan __________________________________ 110
7.4. Samenwerking met andere instanties en organisaties ____________________ 111
DEEL 3 : DOELSTELLINGEN 112
INLEIDING : KRACHTLIJNEN VAN HET GEMEENTELIJK MILIEUBELEID. 112
1. GEMEENTELIJKE STRUCTUREN VOOR DE REALISATIE VAN HET
GEMEENTELIJKE MILIEU- EN NATUURBELEID. 113
2. OPPERVLAKTEWATERBEHEER 114
2.1. Waterkwaliteit _________________________________________________________ 114
2.2. Waterkwantiteit ________________________________________________________ 115
2.3. Structuurkenmerken ___________________________________________________ 115
milieubeleidsplan Bertem -inhoudstabel
3. GRONDWATERBEHEER 116
3.1. Grondwaterkwaliteit ___________________________________________________ 116
3.2. Grondwaterkwantiteit __________________________________________________ 116
milieubeleidsplan Bertem - inhoudstabel
4. BODEMBELEID 117
4.1. Opvolging bodemdecreet ______________________________________________ 117
4.2. Voorkomen en beperken van bodemvervuiling ___________________________ 117
4.3. Milieuvriendelijke gemeentelijke werking ________________________________ 118
4.4. Bodemerosie __________________________________________________________ 118
5. LUCHTKWALITEIT EN LUCHTVERVUILING 119
5.1. Gebouwenverwarming _________________________________________________ 119
5.2. Rationeel energieverbruik (REG) ________________________________________ 119
5.3. Vergunningenbeleid ___________________________________________________ 120
5.4. Bestrijding hinderlijke vormen van emissies _____________________________ 120
5.5. Emissies door verkeer _________________________________________________ 120
6. VOORKOMEN EN BEPERKEN VAN HINDER. 121
6.1. Verkeerslawaai ________________________________________________________ 121
6.2. Vergunningsplichtige inrichtingen ______________________________________ 121
6.3. Elektronisch versterkte muziek _________________________________________ 121
6.4. Stiltegebieden _________________________________________________________ 121
6.5. Lichthinder____________________________________________________________ 122
7. BEHEERSING AFVALPROBLEMATIEK 123
7.1. Preventie _____________________________________________________________ 123
7.2. Optimalisatie selectieve inzameling _____________________________________ 123
7.3. Reductiedoelstellingen _________________________________________________ 124
7.4. Beperking neveneffecten _______________________________________________ 124
7.5. Beheer gemeentelijk afval ______________________________________________ 124
8. NATUUR EN GROENBEHEER 125
8.1. Groenbeheer __________________________________________________________ 125
8.2. Natuurbeheer _________________________________________________________ 125
milieubeleidsplan Bertem -inhoudstabel
DEEL 2 : KNELPUNTENANALYSE
Inleiding
In dit deel zijn een aantal knelpunten gedestilleerd uit de in Deel 1 beschreven kwalitatieve en
kwantitatieve toestand van het leefmilieu en het milieubeleid in de gemeente.
De knelpuntanalyse kan als basis dienen van het te voeren milieubeleid. Het beleid moet er immers
op gericht zijn om deze knelpunten weg te werken.
In Deel 1 werd de gemeentelijke structuur m.b.t. het milieubeleid beschreven en een
inventaris van de lokale milieuproblematiek onderverdeeld in 7 verschillende delen
(milieusectoren) opgemaakt. Op basis van deze inventaris worden in dit deel de vermelde
knelpunten samenvattend en een meer overzichtelijk weergegeven, ook nu geordend per
milieuthema.
Voorafgaand aan de eigenlijke milieuthema’s volgen hieronder de knelpunten wat betreft de
gemeentelijke werking en structuren opgesomd:
complexiteit milieuproblematiek en de snelle evolutie van zowel wetgeving als technische
aspecten: Dit leidt ertoe dat er voortdurend nood is aan vorming en bijscholing, zowel voor
de bestuurders (schepen) als voor de ambtenaren (milieuambtenaar) en derden (leden
MAR) die bij het beleid betrokken zijn. Hiervoor is zowel tijd als geld nodig.
integratie milieubeleid in andere beleidsaspecten: Milieu heeft raakvlakken met vele
beleidsthema’s. Integratie is echter nog niet vanzelfsprekend en nog niet geregeld via
procedurele afspraken, waardoor dit nog onvoldoende gebeurt.
organisatie van gemeentelijke administratie m.b.t. milieu: Er is nog geen éénduidige
omschrijving van het takenpakket van de milieudienst/milieuambtenaar.
werking inspraak via de MAR: Hoewel de MAR reeds meerdere jaren actief is er
voortdurend nood aan het optimaliseren van de werking waarbij het behoud/creëren van
een actief, representatief ledenbestand en de samenwerking met het schepencollege
specifieke aandachtspunten zijn
HOOFDSTUK 1 : OPPERVLAKTEWATER
1.1. Kwaliteit van het oppervlaktewater
Onvoldoende waterkwaliteit in alle kleinere waterlopen in de gemeente: De kwaliteit van diverse
kleine waterlopen is ondermaats. Ook de kwaliteit van de Voer is onvoldoende. Hoewel er geen of
onvoldoende gegevens (meetresultaten) beschikbaar zijn kan toch vastgesteld worden dat de
kleine beken vaak reeds vrij snel na de oorsprong reeds vervuild zijn. Nagenoeg nergens zal dan
ook de basismilieukwaliteit voor oppervlaktewater reeds gerealiseerd zijn.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 92
Te grote emissie van ongezuiverd afvalwater:: In de gemeente is vooral de lozing van huishoudelijk
afvalwater verantwoordelijk voor de slechte waterkwaliteit. Volgens het rioleringsplan en
zoneringsplan zijn er nog bijna geen rioleringen reeds aangesloten op een collector. In de diverse
waterlopen, vooral de voer en de zijbeken zijn er hierdoor nog lozingspunten van rioleringen
aanwezig. Op veel plaatsen dragen ook individuele lozingen bij tot de vervuiling.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 93
Overstorten: Gezien het huidige rioleringsstelsel nagenoeg integraal een gemengd stelsel, zullen
bij de aansluiting van deze riolering op collectoren normaal ook overstorten worden voorzien.
Gezien de meeste waterlopen zeer kleine beken zijn, zal een dergelijk overstort in de toekomst ook
een kwaliteitsprobleem veroorzaken, doordat sporadisch nog een te grote vuilvracht in de
waterloop zal terechtkomen, met alle nefaste gevolgen van dien. Ook hiervoor moet in de
toekomst een oplossing gevonden worden.
1.2. Afvalwater
1.2.1. Opvang en zuivering van huishoudelijk afvalwater
a) in zuiveringszones A-B
Door afwezigheid van collectoren, is er nog maar nauwelijks een zuiveringszone A. De uitbouw
van de bovengemeentelijke infrastructuur is in uitvoering zodat zone B (grootste deel van de
gemeente) binnen afzienbare tijd zal overgaan in zone A.
In beide zones zijn er nog enkele andere knelpunten:
Te gering aansluitingsgraad: Niet alle 100 % van de woningen zijn (vermoedelijk) aangesloten
op de riolering. Er is bovendien geen duidelijk zicht hierop.
De aanwezigheid van septische putten in deze zone kan op termijn een probleem vormen.
Volgens de huidige Vlarem-wetgeving en in functie van de werking van het zuiveringsstation
zouden deze op termijn best kortgesloten worden.
kostprijs verdere uitbouw:: Hoewel reeds veel straten gerioleerd zijn ontbreken er toch nog
enkele rioolonderdelen, zoals voorzien in het TRP. Een deel van de bestaande riolering is
bovendien niet planmatig tot stand gekomen in het kader van de uitbouw van dit TRP. Het TRP
moet bovendien geactualiseerd worden. De kostprijs voor de verdere uitbouw evenals voor het
onderhoud en de hernieuwing van de riolering is een dure zaak.
Afwezigheid van gescheiden riolering: Zoals hoger reeds vermeld bestaat het bestaande stelsel
nagenoeg voor 100 % uit een gemengd rioleringsstelsel. Hierdoor zal in de toekomst het
probleem van overstorten blijven bestaan. Ook heeft dit een invloed op de kostprijs van het
zuiveren. Het zuiveringsstation moet hierdoor over gedimensioneerd worden en er zal meer
(verdund) afvalwater moeten gezuiverd worden.
Afwezigheid van gescheiden aansluitingen: De meeste huisaansluitingen zijn gemengd.
Afvalwater en hemelwater worden via een zelfde circuit in de riolering geloosd, vaak ook op
plaatsen waar er een alternatief is voor het regenwater. Gescheiden stelsels bij de woningen
met inbegrip van specifieke voorzieningen voor hemelwaterafvoer (regenwaterput, infiltratie-
eenheid) zijn nagenoeg onbestaande.
b) in zuiveringszone C & buitengebied.
In deze zone gaat het afvalwater niet naar een zuiveringstation, ook niet in de nabije toekomst
Een aantal knelpunten zijn gelijkaardig als in zone B, met name de (vermoedelijk) te geringe
aansluitingsgraad, de aard van de riolering (vaak ingebuisde grachten) en de aard van de
huisaansluitingen ..
Specifieke knelpunten in deze zone zijn:
Aanwezigheid van bezinkputten: Zeker in buitengebied (geen riolering) worden nog
bezinkputten gebruikt voor het verwijderen van het niet of slechts deels gezuiverde afvalwater.
Dit afvalwater dringt dus in de bodem, zodat deze bezinkputten een kleine locale bron van
bodemverontreiniging zijn. Mogelijk zijn dergelijke putten ook nog aanwezig in de andere zones
(niet aangesloten woningen). Deze vorm van bodemvervuiling zou op termijn geheel afgebouwd
moeten worden.
Ontbreken kleinschalige waterzuiveringsinfrastructuur: Nagenoeg alle afvalwater komt nog
ongezuiverd of slechts zeer summier gezuiverd (septische put) in het oppervlaktewater/bodem
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 94
terecht. Er is nog geen kleinschalige zuivering gerealiseerd en ook individuele
zuiveringssystemen (met uitzondering van de septische putten) zijn nagenoeg onbestaande.
Voor deze zone is reeds een saneringsplan opgemaakt waarin per woning een voorstel tot
sanering is voorzien. Ook kleinschalige waterzuivering is in dit plan voorzien. De realisatie vraagt
echter tijd en kost veel geld.
1.2.2. Bedrijfsafvalwater
Op basis van de beschikbare gegevens kunnen volgende knelpunten vastgesteld worden:
Onvolledige milieuvergunningstoestand bij de bedrijven: Slechts een deel van de bedrijven beschikt
over een vergunning waarin het lozen van huishoudelijk en/of bedrijfsafvalwater is opgenomen.
Vermits bedrijven niet vrijgesteld zijn van het melden van het lozen van huishoudelijk afvalwater
moeten bijna alle bedrijven melding doen van het lozen van afvalwater. Ook wat het lozen van
specifiek bedrijfsafvalwater betreft, is de vergunning vaak onvolledig en niet in overeenstemming
met de aard van de activiteiten.
Onvoldoende emissiegegevens: Er zijn er maar weinig bedrijven met een belangrijke lozing van
bedrijfsafvalwater, maar ook hiervan zijn weinig of geen exacte gegevens gekend over aard en
hoeveelheid bedrijfsafvalwater gekend (samenstelling, geloosde debiet, aanwezige zuivering, …).
Onvoldoende zorg bij aflevering lozingsvergunningen en onvoldoende controle en opvolging:
In het verleden werd te weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheden tot sturing via het afleveren
van vergunningen. Ook is er noch administratief (opvragen van gegevens) noch te velde
(staalname van geloosd afvalwater) een effectieve gemeentelijke controle op de naleving van de
lozingsvoorwaarden. Nochtans horen de meeste bedrijven tot klasse 2 en rust de
controlebevoegdheid hier in de eerste plaats bij de gemeente.
1.2.3. Agrarische verontreiniging
Hoewel deze vorm van vervuiling in de gemeente relatief beperkt is, stellen zich hier toch ook de
algemene knelpunten terzake:
Moeilijk te bepalen vervuiling: Agrarische verontreiniging is een vorm van diffuse verontreiniging,
e
vooral veroorzaakt door overbemesting en in 2 plaats door (overdreven) gebruik van pesticiden.
Dergelijke vormen van vervuiling zijn moeilijk opspoorbaar en dus ook moeilijk te saneren. Met
betrekking tot de bemestingsdruk is er naast de administratieve controle wel een effectieve
controle door de mestbank (via grondstalen) en kan op basis van de administratieve gegevens wel
geconcludeerd worden dat deze problematiek in Bertem beperkt in omvang is.
Onvoldoende controle op mestopslag: Er is weinig of geen (preventieve) controle op de naleving
van de milieuvoorwaarden met betrekking tot de inrichting van de stallen en mestopslagplaatsen.
Nochtans zijn het vergunningsplichtige inrichtingen, zodat er specifieke milieuvoorwaarden moeten
worden nageleefd. Dit geldt ook voor de tijdelijke opslagplaatsen van dierlijk mest (mestzakken,
mestbassins) op het veld, hoewel terzake de wetgeving minder sluitend is.
1.3. Structuurwaarde van de waterlopen
Aanwezigheid knelpunten m.b.t. wateroverlast: In de gemeenten zijn er diverse knelpunten, waar
er risico is op wateroverlast doordat de locale waterloop overstroomt. Het betreft o.a. de Voer
(Voerhoek), diverse Vloetgrachten (ter hoogte van het Bies, kruising Nijvelsebaan en kruising
Tervuursesteenweg) en de Blankaartgracht. Op diverse locaties zijn echter reeds concrete
plannen voor wachtbekkens. De realisatie moet echter nog gebeuren (zie ook problematiek erosie).
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 95
Matig tot zwakke structuurkenmerken van de waterlopen: De structuurwaarde van de waterlopen is,
op een paar uitzonderingen na, matig tot zwak. Veel waterlopen werden in het verleden reeds
(deels) genormaliseerd waardoor ze vaak nog maar een beperkte ecologische waarde hebben.
Beekherstel is echter niet altijd mogelijk en ook de hoge kostprijs hypothekeert mogelijk en/of
wenselijke verbeteringswerken
Afstemming op planning van hogere overheid: Verbeteringen aan de structuurwaarde van de
waterlopen wordt best in een groter perspectief bekeken. Terzake zijn er op hoger niveau
(Dijlebekken) reeds plannen in opmaak of voorbereiding. Tot nu toe werd hiermee weinig rekening
gehouden. Actieve kennis van deze plannen en inpassing van de eigen planning is alleszins nog
onvoldoende. Er is nood aan systematisch overleg.
Onvoldoende natuurgericht onderhoud: Er wordt te weinig rekening gehouden met de negatieve
effecten van werken (kruidruimingen, slibruimingen, verbeteringswerken,…) aan waterloop op het
ecologisch systeem. De principes van “natuurtechnische milieubouw” worden onvoldoende
toegepast, niet alleen door de gemeente, maar ook door de andere beheerders (provincie, Vlaams
gewest,...). Een belangrijk onderdeel van dit onderhoud, met name de slibproblematiek vormt
eveneens een belangrijk knelpunt. Dit wordt verder (deel BODEM) behandeld.
Inbuizingen van waterlopen: Het (deels) inbuizen, zowel door particulieren als door de gemeente,
vermindert eveneens de ecologische kwaliteit van de waterlopen (en grachten). Het zorgt ook voor
een versnelde afvoer van het water (en minder infiltratie). Locaal zal de ontwaterende functie voor
de omliggende gronden wegvallen. Door inbuizingen zijn er ook minder mogelijkheden tot
onderhoud en controle (bv controle op lozingspunten). Herstel is vaak niet meer of zeer moeilijk)
mogelijk. Ook het maatschappelijk draagvlak is hiervoor gering, zeker zolang de waterkwaliteit niet
in orde is.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 96
HOOFDSTUK 2 : GRONDWATER
2.1. Kwaliteit van het grondwater
Kwetsbaarheid van het grondwater in de gemeente: De valleibodems in de gemeente worden
volgens de bodemkwetsbaarheidskaart als uiterst kwetsbaar gekarteerd, de plateaugronden als
kwetsbaar tot matig kwetsbaar. In de gemeente liggen bovendien meerdere drinkwaterwinningen,
zodat grondwatervervuiling zware consequenties kan hebben.
grondwaterbeschermingszones: Bijna geheel de gemeente ligt in een dergelijke zone (zone III).
Hierdoor zijn er wat milieubescherming betreft specifieke beschermende maatregelen maar
anderzijds geeft dit ook een aantal beperkingen in mogelijkheden voor bedrijven e.d..
Aanwezigheid van besterfputten: Deze individuele vervuilingsbronnen komen nog voor en moeten
op termijn verdwijnen. Er is echter geen exacte informatie over aantal en locatie van deze
inrichtingen.
Vervuilingsbronnen : Opslag en uitspreiden van (dierlijk) mest, opslag gevaarlijke stoffen en
dooizout, gebruik pesticiden, het zijn allemaal (potentiële) bronnen van bodem- en
grondwatervervuiling. Deze problematiek wordt in dit plan in het deel BODEM behandeld.
2.2. Grondwaterkwantiteit
Een evenwicht tussen onttrekking en aanvulling van grondwater is nodig om verdroging te
voorkomen. Zowel toezicht op de onttrekking als het bevorderen van de aanvulling zijn hierbij
belangrijk. Qua onttrekking is de gemeente door de aanwezigheid van diverse winningen zeer
belangrijk, wat het aanvullen van de grondwaterlagen betreft, dit is ook verbonden met de
waterkwantiteitsproblematiek in de waterlopen, vermits verhoogde infiltratie samengaat met het
beperken van de snelle afvoer van regenwater naar het oppervlaktewater. Een integrale aanpak
kan voor beide knelpunten dus bijdragen tot een oplossing.
Volgende specifiek knelpunten m.b.t. de grondwaterkwantiteit werden vastgesteld.
Verminderde infiltratie van regenwater in de bodem: Het aandeel regenwater dat in de bodem kan
dringen is de voorbije decennia systematisch verminderd. Dit heeft dit meerdere oorzaken:
- De steeds groter wordende verharde oppervlakte (parkings, wegen, gebouwen,…), waardoor
minder oppervlakte overblijft voor het indringen van het regenwater in de bodem;
- De versnelde afvoer van regenwater naar riolering en/of oppervlaktewater mede veroorzaakt
door de toegenomen verharde oppervlakte, waardoor het water minder kans heeft om in de
bodem in te dringen. Ook hier stelt zich het probleem van het niet gescheiden zijn van de
riolering dit zowel op particulier domein (huisaansluitingen) als op openbaar domen
(gemeentelijke riolering);
- De versnelde afvoer van het water via de waterlopen als gevolg van rechttrekkingen en andere
normalisaties van de waterlopen. Ook het verdwijnen van grachten draagt bij tot de
vermindering van de natuurlijke infiltratie. Dit kan ook mede oorzaak zijn van het locaal
verdrogen van bepaalde biotopen;
- De toename van de drainage van (landbouw)gronden waardoor minder water in de diepere
grondlagen kan indringen;
Al deze specifieke oorzaken vormen een specifiek knelpunt waarvoor een oplossing moet
gevonden worden.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 97
Onvoldoende controle op waterwinningen: Hoewel het oppompen van grotere hoeveelheden
grondwater vergunningsplichtig is, blijkt uit de inventaris dat deze vermoedelijk zeer onvolledig is.
Ook het opvolgen van de gekende vergunde waterwinningen is nagenoeg onbestaande. Het beeld
van de kleinere waterwinningen is slechts zeer fragmentarisch. Dit alles maakt dat er geen exact
beeld is van de totale hoeveelheid opgepompt grondwater, noch van de mate waarin de opgelegde
voorwaarden worden nageleefd. Vooral m.b.t. het oppompen van water in functie van irrigatie is er
weinig controle en regelgeving.
Verhoogd gebruik van grondwater: Zoals overal in Vlaanderen is het (particulier) verbruik van
leidingwater in het verleden systematisch toegenomen. Hierdoor moeten de
drinkwatermaatschappijen steeds meer grondwater oppompen en dit moet deels in Bertem
gebeuren, zodat dit in de gemeente mogelijk zelfs rechtstreeks voelbaar is.. Daarbij komt dat ook
het gebruik van grondwater in landbouw en industrie is toegenomen.
Onvoldoende hergebruik van regenwater: Door hemelwater te hergebruiken voor allerhande
minderwaardige toepassingen kan het gebruik aan leidingwater dus ook aan grondwater
verminderd worden. Slechts zeer recent zijn er ter zake initiatieven genomen. Deze moeten
verder uitgebouwd en geïntensiveerd worden.
Onvoldoende actieve infiltratie van hemelwater: Naast afkoppelen van riolering en hergebruik, kan
ook het vergroten van de infiltratie door het aanleggen van specifieke infiltratiesystemen bijdragen
tot een grotere aanvulling van de grondwatertafel. Ter zake zijn er nog nauwelijks initiatieven
genomen.
Onvoldoende gebruik van waterdoorlatende verhardingen: Grote oppervlakten werden en worden
nog steeds vooral verhard met niet of weinig doorlatende verhardingen. Het gebruik van specifieke
waterdoorlatende verhardingen is nog niet ingeburgerd, noch bij particulieren, noch bij de overheid.
Wat de laatste 3 aspecten betreft wordt er ook onvoldoende gebruik gemaakt van de mogelijkheden
die het verlenen van vergunningen biedt wat betreft het opleggen van specifieke voorwaarden.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 98
HOOFDSTUK 3 : BODEM
3.1. Vervuiling door opslag milieuschadelijke stoffen
Opslag stookolie door particulieren: De particuliere opslag van stookolie gebeurt in vele gevallen
nog in (oude) tanks die niet meer conform de huidige wetgeving zijn. Elke tank op zich vormt dan
ook een vergroot risico t.a.v. bodemverontreiniging. Door de recente wettelijke verplichting tot
controle zullen op relatief korte termijn wel meer gegevens over de lekdichtheid van de tanks
bekend zijn. Een knelpunt blijft de sanering van de lekkende tanks (o.a. omwille van de hoge kost)
evenals de opvolging van de naleving van deze verplichtingen door de gemeente.
Opslag van gevaarlijke stoffen op bedrijven: Zoals bij particulieren houdt ook deze opslag een
verhoogd risico in op bodemvervuiling (vooral stookolie, benzine, afvalolie,…). Via de
milieuvergunning worden hier specifieke voorwaarden opgelegd, maar de naleving van de Vlarem
wetgeving ter zake wordt onvoldoende opgevolgd.
3.2. Bodemvervuiling door bedrijfsactiviteiten
Opvolging van de dossiers i.v.m. bodemvervuiling: Het correct en daadwerkelijk opvolgen van alle
dossiers m.b.t. bodemvervuiling is een omvangrijke taak en gebeurt tot nu toe op een onvoldoende
wijze. Het daadwerkelijk opvolgen van volgende zaken is hierbij een knelpunt :
- Vlarebo-register: De gemeente beschikt over een eerste lijst van alle bedrijven met activiteiten
die opgenomen zijn in bijlage 1 van het Vlarebo. Deze lijst, opgemaakt op basis van het
vergunningenbestand moet nog gecontroleerd worden op zijn volledigheid. Ook het permanent
up-to-date houden van deze inventaris kost veel tijd
- Bodemoriënterende onderzoeken: Het naleven van de verplichting tot uitvoering van een
bodemoriënterende onderzoek wordt niet actief opgevolgd. Het uitvoeren van een oriënterend
bodemonderzoek is immer niet vereist bij de hernieuwing van vergunning, een moment waarop
hierop op eenvoudige wijze zou kunnen gecontroleerd worden. Ook op plaatsen waar mogelijk
bodemverontreinigende activiteiten plaatsvinden of plaats vonden is er geen systematische
controle.
- Bodemsaneringen: De gemeente heeft adviesrecht bij de voorstellen tot bodemsanering. Het
effectief invullen van dit adviesrecht vergt tijd en kennis van de problematiek. Hiervoor is niet
altijd voldoende ruimte
Historische verontreiniging: Er is nog maar een beperkt gericht onderzoek geweest om de
potentieel vervuilde sites in kaart te brengen (oude bedrijfsterreinen e.d.). Er zijn ook nog niet
voldoende bodemoriënterende onderzoeken uitgevoerd om de graad van risico van deze
historische sites te kunnen inschatten. De kans dat dergelijke historisch vervuilde terreinen
aanwezig zijn is daarom niet verwaarloosbaar.
Probleem oude stortplaatsen: In de gemeente zijn enkele oude storten aanwezig. Nader
onderzoek en eventueel sanering is hier nodig. Naast deze (eventuele) sanering moet ook nog
een “gewenste” nabestemming” aan het gebied gegeven worden. In functie van deze
nabestemming zal het gebied dan moeten worden ingericht. Dergelijke operaties zijn mogelijk zeer
kostelijk.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 99
3.3. Vermesting
Controle naleving bemestingsnormen : Door de geringe bemestingsdruk is de problematiek in de
gemeente beperkt, maar er is een algemeen probleem inzake controle. Controle te velde (naleving
bemestingsnormen en uitrijregels) is zeer moeilijk en wordt in de praktijk bijna niet gedaan. Wel
gaat de mestbank bij klachten over tot controle en onderzoek van het probleem.
3.4. Potentiële vervuiling door gemeentelijke activiteiten
Ruimen van beken en waterlopen: Het ruimen van beken en waterlopen, al dan niet door de
gemeente, kan leiden tot bodemvervuiling. Tot nu toe werd het geruimde slib, dat mogelijk
verontreinigd is met o.a. PAK’s of zware metalen, meestal zonder controle op de oevers
gedeponeerd. Het correct opvolgen van de procedures voorzien in het bodemdecreet en Vlarea,
waardoor dergelijk vorm van vervuiling vermeden kan worden is echter zeer kostbaar.
Exploitatie gemeentelijke inrichtingen: Om haar voorbeeldfunctie te kunnen waarmaken is de
gemeente uiteraard verplicht al haar inrichtingen strikt conform de Vlarem-voorwaarden te
exploiteren. In de eerste plaats betreft het hier de opslag van stookolie bij de verschillende
inrichtingen. Een grondige inventaris van alle Vlarem-plichtige activiteiten/inrichtingen met inbegrip
van een evaluatie van de naleving van de Vlarem-voorwaarden is hierbij nodig. Uiteraard moeten
bij vaststelling van tekorten op korte termijn de nodige maatregelen genomen worden.
Gebruik van bestrijdingsmiddelen: De technische dienst van de gemeente blijft een belangrijke
gebruiker van bestrijdingsmiddelen. Zeker in het verleden was dit het geval. Verdere reductie kan
de verspreiding van dergelijke producten verder beperken. Ook het gebruik door particulieren kan
door gerichte sensibilisatie en voorlichting verder beperkt worden.
Gebruik van dooizouten: Het gebruik van dooizouten is een probleem van zodra er een overmaat
aan dooizouten gebruikt wordt of indien de gebruikte strooimachine slecht is afgesteld. Beide
leiden er immers toe dat de wegbermen verzilten, waardoor de biodiversiteit van de
bermbegroeiing bedreigd wordt.
3.5. Erosie
Erosiegevoeligheid bodems in de gemeente: Door de aard van de bodems (leembodems); het reliëf
(uitgesproken reliëf met veel hellende gronden) en de landbouwpraktijk (akkerbouwgemeente)
behoort de gemeente tot de groep gemeenten met hoogste percentage erosiegevoelige gronden.
Regelmatig zijn er dan ook problemen bij zware regenval (o.a. modderstromen op wegen en in
riolen).
Onvoldoende toepassing in preventieve maatregelen: In de gemeente is een proefproject in
uitvoering is (life-project). Hierdoor zijn de direct belanghebbenden (landbouwers) reeds sterk
geïnformeerd. Dit heeft echter nog maar in beperkte mate geleid tot concrete maatregelen. Een
meer algemene toepassing van de mogelijke erosiebeperkende teelttechnische maatregelen op de
velden zelf is wenselijk.
Ontbreken planmatige aanpak: Hoewel er in het kader van het life-project reeds heel wat gebeurt,
heeft de gemeente voor de realisatie van de eigen remediërende maatregelen nog geen
gemeentelijk “erosiebestrijdingsplan” opgemaakt. De opmaak van een dergelijk plan, voor geheel
of voor een gedeelte van de gemeente kunnen de nodige maatregelen worden aangegeven en kan
hiervoor een planmatige uitvoering worden voorzien.
Onvoldoende toepassing in remediërende maatregelen: Ook de gemeente zelf kan maatregelen
nemen die de negatieve effecten van erosie kunnen beperken. Dit is nog maar beperkt gebeurd.
Wel zijn reeds enkele maatregelen (wachtbekkens) gepland (zie deel oppervlaktewater). Door de
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 100
huidige wetgeving (Vlarea en Vlarebo) kan het verwijderen van het slib (zand) uit de wachtbekkens
eventueel een (financieel) probleem vormen.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 101
HOOFDSTUK 4 : LUCHT
Een voornaam knelpunt is het feit dat wat dit milieuaspect betreft, de bevoegdheden en mogelijkheden
van de gemeenten eerder beperkt zijn. Enkele specifieke knelpunten zijn hierna kort weergegeven.
4.1. Verwarming van gebouwen
Groot aandeel stookolie bij gebouwverwarming: Verwarming van gebouwen m.b.v. minerale
brandstoffen (vooral steenkool en stookolie) draagt in belangrijke mate bij tot de totale emissie van
koolstofdioxide, zwaveldioxide en stikstofoxides. Aardgas is wat dit aspect betreft
milieuvriendelijker. Een toename van het aardgasgebruik kan dus leiden tot een reductie van de
emissies. Alternatieve herbruikbare energievormen worden nauwelijks gebruikt. Ook de toename
hiervan leidt tot reductie van de luchtvervuiling.
Slecht functioneren van verwarmingsinstallaties: Dit leidt tot een slechte verbranding met extra
luchtvervuiling tot gevolg. Gebrek aan onderhoud is hier de oorzaak. Betere voorlichting, controle
en opvolging is hier nodig
Beperkt impact van REG: Rationeel energieverbruik moet leiden tot een vermindering van het
gebruik en dus tot minder emissies. Tot nu toe is dit concept nog onvoldoende doorgedrongen,
noch bij particulieren noch bij de gemeente zelf. Naast sensibilisatie moet de gemeente in de
eerste plaats in de eigen inrichtingen de nodige stappen ondernemen om haar voorbeeldfunctie te
kunnen waarmaken. Dit is nog onvoldoende gebeurd tot nu toe.
4.2. Gebruik van vluchtige milieuschadelijke producten
Te hoog gebruik van milieuschadelijke huishoudelijke producten: Huishoudelijk gebruik van
(bepaalde soorten) verven, spuitbussen, textielreinigingsmiddelen, e.d. geeft aanleiding tot de
emissies van vluchtige organische stoffen (VOS). Ondanks het aanwezig zijn van alternatieven
blijft men in vele gevallen terug grijpen naar dergelijke producten, o.a. omdat de aangeboden
alternatieven dikwijls duurder zijn of minder gebruiksvriendelijk”. Zowel binnen de gemeentelijke
diensten als bij de burgers dient een gedragswijziging gerealiseerd te worden.
4.3. Verbranden van afval
Thuisverbranding afval: Naast de (beperkte)bijdrage tot de mondiale luchtvervuiling, geeft het
verbranden van afval, buiten of in een allesbrander, vooral aanleiding tot rook- en geurhinder voor
de omwonenden. Dit probleem stelt zich in alle gemeenten. Consequente controle (en bestraffing)
gebeurt nog onvoldoende (en is niet eenvoudig). Ook meer en regelmatige sensibilisatie is hierbij
nodig.
4.4. Verkeer en vervoer
Op deze belangrijk bron van luchtvervuiling heeft de gemeente weinig of geen impact. Zeer lokaal kan
de hinder wel aangepakt worden, maar met betrekking tot de omvang is het gemeentelijk
instrumentarium nagenoeg onbestaande.
Toenemende verkeersdrukte: Een steeds groter deel van de binnen een gemeente geëmitteerde
vervuiling in de lucht komt van het steeds toenemende verkeer. Ook onaangepast rijgedrag draagt
bij tot meer emissies. Ook de bijhorende infrastructuur (benzinestations) zijn belangrijke bronnen
van luchtvervuiling (VOS).
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 102
Beperkt gemeentelijk instrumentarium: Het gemeentelijk instrumentarium om op te treden of
maatregelen te nemen is echter nagenoeg onbestaande. Meer sensibilisatie is nodig
(bewerkstelligen van gedragsverandering zowel algemeen als bij gemeentelijk personeel), evenals
het verbeteren van de mogelijkheden van alternatieven (openbaar vervoer). De eigen
gemeentelijke mobiliteit kan ook milieuvriendelijk georganiseerd worden.
4.5. Veeteelt en landbouw
Geurhinder t.g.v. opslag en uitrijden van mest : Naast emissie milieuschadelijke stoffen (methaan
en ammoniak) is er vooral geurhinder, vooral in de onmiddellijke omgeving van het bedrijf. Er is
onvoldoende controle op de in Vlarem II voorziene voorwaarden wat betreft stalconstructie (hst
5.9.) en constructie van de mestopslagplaatsen (hst.5.28). Bij het uitrijden zal echter altijd
(geur)hinder ontstaan, en de in het mestdecreet voorziene beperkende maatregelen
(inwerkingsverplichting) worden niet altijd efficiënt gecontroleerd.
Geurhinder in sterk vervuilde waterlopen: Niet onmiddellijk gelieerd met de landbouw, maar
verbonden met de afvalwaterpolitiek is de geurhinder die kan optreden (vooral op warme dagen)
t.g.v. water- en slibvervuiling. Dit knelpunt is behandeld in het hoofdstuk OPPERVLAKTEWATER
en BODEM.
4.6. Bedrijfsgebonden emissie
Emissie van vluchtige stoffen: De problemen situeren zich hier voornamelijk op gebied van de op-
en overslag en het gebruik van vluchtige koolwaterstoffen zoals benzine en oplosmiddelen en
verven, waarbij hoeveelheden vluchtige organische stoffen (VOS) vrijkomen. De emissie van VOS
kan bijkomend aanleiding geven tot geurhinder voor de omwonenden. Sommige bedrijfsactiviteiten
(drukkerijen, verfspuiten,…) vormen ter zake ook een risico
Onvoldoende controle op naleving milieuvoorwaarden: Dergelijke inrichtingen zijn vanuit Vlarem
verplicht om maatregelen te treffen om de emissie van VOS te voorkomen. Er wordt echter geen
of weinig controle uitgevoerd op het feit of deze maatregelen genomen zijn of op het feit dat de
genomen maatregelen wel afdoende zijn.
4.7. Verbrandingsinstallaties
Onvoldoende controle van grote verbrandingsinstallaties: De aanwezigheid van grotere
verbrandingsinstallaties in de gemeente is beperkt (slechts één). Ook deze en andere grotere
emissiebronnen worden niet of alleszins onvoldoende gecontroleerd op de naleving van de
normen: gebruikte brandstoffen, resultaten verplichte emissiemetingen, ...
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 103
HOOFDSTUK 5 : HINDER
5.1. Geluidshinder algemeen
Groot aantal gehinderden: Door de aanwezigheid van de snelweg en het tamelijk verstedelijkt
karakter ondervindt een belangrijk deel van de inwoners regelmatig geluidshinder. De
problematiek verdient dan ook meer aandacht, maar oplossing zijn sterk afhankelijk van aard van
het lawaai en de lawaaibron.
Objectiveren van de hinder: Geluidshinder is deels een subjectief gegeven. Het vaststellen van
hinder en van overtredingen tegen de wetgeving (Vlarem of kaderwet van ‘73) is geen eenvoudige
zaak en vergt de nodige apparatuur en deskundigheid, die niet altijd beschikbaar is op een
gemeente.
5.2. Verkeer
Lawaai van wegverkeer: Hoewel grote snelwegen niet aanwezig zijn in de gemeenten is het
wegverkeer veruit de voornaamste bron van geluidshinder in de gemeente, met de meeste
gehinderden. Het betreft hier vooral voor de bewoners in de omgeving van de snelweg en van de
meer drukke straten. Op veel plaatsen zal het achtergrondlawaai hierdoor ook niet voldoen aan de
richtnormen vermeld in Vlarem. Zoals eerder reeds vastgesteld in het hoofdstuk lucht, vormt voor
een gemeente de beperkte bevoegdheid en de beperkte mogelijkheden tot het treffen van
maatregelen een knelpunt. Ook luchtverkeer draagt bij tot deze problematiek, maar dit is in de
gemeente nog beperkt (vergeleken met enkele omliggende gemeenten). Overleg met andere
gemeenten is hierbij gewenst.
5.3. Lokale industrie
bedrijven als locale geluidsbronnen: Een aantal bedrijfsactiviteiten produceren geluid, maar het
aantal bedrijven met (relatief) veel lawaai en het aantal gehinderden door dergelijke lawaaibronnen
is in de gemeente beperkt. De hinder beperkt zich alleszins tot de directe omwonenden. Vaak is
eerder het transport van en naar het bedrijf oorzaak van de hinder. Dit wordt echter als hinder,
afkomstig van wegverkeer ervaren.
Controle naleving geluidsnormen: Preventieve of systematische controle op naleving van de
geluidsnormen, vermeld in Vlarem II, is nagenoeg onbestaande. Controle is bovendien moeilijk en
zeer tijdsintensief.
5.4. Elektronisch versterkte muziek
Niet naleving reglementering i.v.m. feestzalen met dansgelegenheid : Hoewel het aantal
inrichtingen beperkt is in Bertem, worden de specifieke voorwaarden die gelden voor lokalen en
feestzalen met dansgelegenheid, nog niet in alle inrichtingen correct opgevolgd. O.a. het
noodzakelijke akoestisch onderzoek ontbreekt vaak. Ook hier dient opgemerkt te worden dat de
hinder in eerste instantie beperkt blijft tot de directe omwonenden en dat de hinder niet enkel
afkomstig kan zijn van de muziek, maar ook van de aan- en afrijdende voertuigen e.a. straatlawaai.
Lawaai door openlucht evenementen: Zowel aantal evenementen (vooral kermis) als de “ervaren”
hinder is beperkt in de gemeente. Toch dient ter zake ook de reglementering gerespecteerd te
worden.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 104
5.5. Potentiële stiltegebieden
Nood aan verdere verfijning afbakening: Ondanks de aanwezigheid van een belangrijke snelweg
en enkele drukke verkeerswegen zijn er in Bertem nog maar relatief veel potentiële stiltegebieden
aanwezig. Er zal moeten over gewaakt worden om deze gebieden te vrijwaren van geluidsbronnen
om aldus van een potentieel stiltegebied een effectief stiltegebied te kunnen maken. Een juridisch
instrumentarium is er echter niet.
5.6. Lichthinder
Toenemende buitenverlichting: Naast de energieverspilling, met alle bijhorende emissies, wordt de
(overdreven) verlichting ook meer en meer als directe hinderlik ervaren door een aantal
omwonenden. Vooral de openbare verlichting maar ook privé verlichting kan hierbij bron van
hinder zijn.
Wat openbare verlichting betreft moet er meer controle komen op de (energie)efficiëntie gekoppeld
aan een optimalisatie. Dit kan alleszins leiden tot een besparing van kosten en energie.
Beperkt bewustzijn: Lichthinder wordt nog maar door weinig mensen als een (milieu-) probleem
onderkend. Voor het verminderen van de lichthinder is er hierdoor een onvoldoende
maatschappelijk draagvlak.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 105
HOOFDSTUK 6 : AFVALSTOFFEN
6.1. Algemene milieuproblemen t.g.v. afvalverwijdering
Elke vorm van verwijdering brengt milieuproblemen met zich mee. Hoewel dit geen rechtstreeks
gevolg heeft in de gemeente (in de gemeente is geen verwijderinginfrastructuur) draagt de gemeente
wel bij tot betreffende vervuiling.
afvalverbranding: Emissies van milieuvervuilende stoffen: CO2, dioxines, PCB’s, …
storten van afval: Ruimtebeslag, bodem- en grondwatervervuiling, geurhinder, emissie CH4, CO2
het NIMBY-syndroom: Er is zeer weinig tolerantie vanuit de bevolking voor verwerkingseenheden
van afval. Dit hypothekeert het vinden van een locale oplossing, zoals voorzien in het
afvalstoffenplan (verwerking liefst in eigen regio)
Elke vorm van verwijdering van afvalstoffen betekent ook verlies aan energie en grondstoffen.
6.2. Selectieve inzameling
Stagnatie van de afname van de hoeveelheid restafval: Na de sterke daling in de beginfase (92-
97) van de selectieve inzameling, is de hoeveelheid restafval per persoon de laatste jaren nog
maar nauwelijks of zelfs niet meer gezakt. Een nog meer doorgedreven selectieve inzameling is
blijkbaar moeilijk realiseerbaar. Een evaluatie van de wijze van selectieve inzameling kan mogelijk
inzicht verschaffen in de knelpunten.
Permanente nood aan voldoende informatiedoorstroming: Door de regelmatige wijzigingen in
wetgeving en reglementering is blijvende sensibilisatie nodig om een zelfde graad van selectieve
inzameling te kunnen behouden. Ook de nog steeds aanwezige (beperkte) verschillen inzake
wijze van inzameling en retributie tussen de diverse gemeenten maakt een eigen blijvende
sensibilisatie noodzakelijk. Bovendien kunnen deze verschillen een neveneffect (afvaltoerisme)
hebben.
Met huishoudelijke afval vergelijkbaar bedrijfsafval: In het Vlarea is voorzien dat beide
afvalstromen volledig gescheiden moeten zijn wat niet altijd logisch is. Op het containerpark kan
dit tot problemen leiden. Het is ook niet altijd duidelijk voor de bedrijven zelf wat nog wel en wat
niet met de huisvuilinzameling (ophaling of containerpark) mag worden meegegeven. Voor
sommige fracties (o.a. plasticafval bij landbouwers) is het ontbreken van een “ander” ophaalcircuit
een probleem.
Ongewenste neveneffecten: Het selectief inzamelen vraagt meer inspanningen van de inwoners.
Bovendien is de kostprijs de voorbije jaren sterk toegenomen. Dit kan tot toename van het
sluikstoken en sluikstorten leiden. Hoewel hiervoor geen bewijzen zijn kan vermoed worden dat dit
probleem zich ook in de gemeente sterk voor doet.
Beperkte eigen gemeentelijke bevoegdheid: De huisvuilophaling gebeurt deels door de gemeente
deels in intercommunaal verband, door de Intercommunale Interleuven. Gezien de omvang van
het probleem is een strikt gemeentelijke aanpak ook niet meer haalbaar (en wenselijk). Deze
intercommunale is ook de verwerker van een aantal fracties bv. GFT, in de toekomst mogelijk ook
voor andere fracties. De beslissingen op het vlak van ophaling en verwerking komen tot stand in
overleg met de vennoten (gemeenten) en zijn niet gericht op de beleidskeuze van één gemeente.
Het optimaliseren van de eigen inbreng in de intercommunale is dus een blijvende taak van het
gemeentebestuur.
Selectieve inzameling plastiekafval: Er zijn geen specifieke voorzieningen voor het inzamelen van
plastiekafval, dat niet thuishoort bij het PMD. Ook geëxpandeerd polystyreen (isomo) vormt een
probleem.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 106
Kostprijs afvalinzameling en verwerking : De kostprijs voor de afvalverwerking is voor de gemeente
reeds hoog. De mogelijkheden om hieraan te sleutelen via heffingen en retributies zijn beperkt.
Deze kostprijs kan wegen op de bereidheid om andere uitgaven te doen of op de omvang ervan.
O.a. subsidies voor een preventiebeleid kunnen hierdoor in de verdrukking komen, dit ondanks de
mogelijke besparingen (op lange termijn) door een efficiënt preventiebeleid.
6.3. Knelpunten uitbouw preventiebeleid
Onvoldoende uitgebouwd preventiebeleid: De totale hoeveelheid geproduceerd huishoudelijk afval
neemt niet of nauwelijks af, ook niet in Bertem. Afvalpreventie, wat conform de doelstellingen van
het Vlaams Gewest, eigenlijk prioritair zou moeten zijn, heeft nog niet tot een effect geleid. Het
blijft de zwakke schakel in de afvalproblematiek, maar dit probleem moet in de eerste plaats op
hoger niveau opgelost worden. De bevoegdheid van een gemeente is hier immers zeer beperkt.
Op het product- en verpakkingsbeleid van de industrie (Fost-Plus) heeft de gemeente helemaal
geen vat, er kan hoogstens via allerlei kanalen gelobbyd worden. Enkel inzake sensibilisatie
kunnen de inspanningen van de gemeente nog wel toenemen. De gemeente kan zich hierbij meer
dan in het verleden richten op het aankoopgedrag en de (eigen) legale verwerking van afval (bv.
thuiscomposteren).
Tegenstrijdige belangen: Preventie kan leiden tot reductie van de inkomsten van recyclage en
afvalverwerking. Voor de verwerking van het afval zijn echter vaak dure investeringen noodzakelijk
in verwerkingseenheden (bv. participatie in de oven van Drogenbos, de exploitatie een GFT-
composteerinstallatie), die meer rendabel zijn naargelang meer afval kan worden verwerkt. .
Hoewel voor de gemeente (en voor het milieu) de keuze voor meer preventie evident is, kan dit
belangenconflict de besluitvorming toch bemoeilijken, vermits de gemeente via de intercommunale
ook mee participeert in de verwerking.
Aanpak zwerfvuil en ander ontwijkgedrag: Zowel het vorkomen van zwerfvuil als het sluikstoken en
sluikstorten zijn een knelpunt. De problematiek is verbonden met de keuze die de gemeente
maakt m.b.t. de inzamelwijze (gemak waarmee men zich van afval kan ontdoen) en de kostprijs
voor de burger. Uitbouw van een effectieve controle en vorkomingsbeleid is niet evident.
Arbeidsintensiviteit van een eigen gemeentelijk preventiebeleid en vrijblijvend karakter van dit
beleid: De voorbereiding en uitwerking van een preventiebeleid en de volgehouden sensibilisatie
vereist de permanente inzet van personeel. Indien deze taak uitsluitend op de schouders van de
milieuambtenaar terechtkomt, is deze extra belasting onwerkbaar. Bijkomend personeel, bv.
ingehuurd bij gespecialiseerde bureaus, of intensieve samenwerking met de intercommunale, is
zowel bij het opstarten als bij de voortzetting van een preventiebeleid noodzakelijk. Hoe dan ook
zal dit voorkomingsbeleid beperkt moeten blijven tot stimulering vermits de meeste
preventiemaatregelen door een gemeente niet afdwingbaar zijn.
Te grote hoeveelheid ingezameld GFT: Bertem is een landelijke gemeente. Een grote
meerderheid van de gezinnen moet in staat zijn om aan thuiscompostering te doen. Hierdoor kan
de hoeveelheid ingezameld GFT beperkt worden. Sinds begin van de gescheiden inzameling is er
altijd een toename geweest.
Onderbenuttiging van het kringloopcentrum: Hoewel sinds kort ook het containerpark wordt
ingeschakeld voor de inzameling, komt toch nog een te groot gedeelte van het herbruikbaar afval
bij het grof afval terecht. Meer sensibilisatie en bewustwording zijn nog nodig.
6.4. Beleidsbeperkingen
Reeds hoger werden een aantal beleidsbeperkingen vermeld. Hier zijn ze gegroepeerd
samengebracht.
Beleid op hoger niveau is bepalend: Voorlopig wordt ook op hoger niveau (intercommunale,
provincie, gewest) gekozen voor de oplossing van het afvalprobleem via een goed uitgebouwde
selectieve ophaling en verwerking. Ook op vlak van preventie moeten in de eerste plaats de
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 107
maatregelen op gewestelijk of europees niveau genomen worden. Het gemeentelijk impact is hier
beperkt.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 108
Nood aan constantie in reglementering: Het is niet aangewezen de reglementering en opties te
vaak te wijzigen, zeker als dit telkens nieuwe of andere inspanningen vragen van de burger. Dit
kan immers tot negatieve reacties leiden van de burgers. Gezien de snelle evolutie de voorbije
jaren is daarom voorzichtigheid geboden.
Geringe voeling met problematiek verwerking: Vermits er in Bertem geen verwerkingsinfrastructuur
(stort, verbrandingsoven, composteerinstallatie,...) is of komt, is de bevolking zich minder bewust
van de het probleem dat het ingezamelde afval veroorzaakt.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 109
HOOFDSTUK 7 : NATUURBELEID
7.1. Ruimtelijk knelpunten
Beperkte oppervlakte en versnippering: Hoewel op Vlaamse schaal de oppervlakte natuurgebied in
de gemeente redelijk groot is door de aanwezigheid van enkele grote (bos-)complexen, blijft het
aandeel echt natuurgebied toch nog tamelijk beperkt en ontbreken nog de nodige verbindingen
tussen deze grote gebieden. Een goed uitgebouwd ecologisch netwerk van kleine
landschapselementen en andere kleinere natuurlijke biotopen tussen de grotere eenheden is
noodzakelijk om de biodiversiteit in de gemeente te waarborgen.
7.2. Specifieke knelpunten
De nog aanwezige natuurgebieden in de gemeente zijn onderhevig aan een aantal bedreigingen.
Deze zijn vermeld in het GNOP. Samengevat zijn het volgende types van bedreigingen :
Behoud en onderhoud kleine landschapselementen, o.a. holle wegen
Vervuild water in de waterlopen
Verdroging en verlanding van vochtige biotopen
Nood aan aangepast beheer (bv. heiderelicten)
Beperkte afscherming van het natuurgebied tegen sterke menselijke invloed
Toegankelijkheid enerzijds en te hoge recreatiedruk in sommige gebieden anderzijds
Populieraanplantingen, Amerikaanse vogelkers
Specifiek kan ook het beheer van de aanwezige natuurelementen (o.a. holle wegen) of beter gezegd
het ontbreken van een specifiek beheer als knelpunt naar voor worden gebracht.
7.3. Gemeentelijk natuurontwikkelingsplan
Onuitgevoerde acties: De gemeente beschikt reeds een 5-tal jaren over een goedgekeurd GNOP.
Slechts een deel van de voorziene acties is ook effectief uitgevoerd.
Actualisatie noodzakelijk: Het GNOP is reeds meerder jaren oud zodat een actualisatie gewenst is.
De relevantie van de nog uit te voeren acties moet voorafgaand onderzocht worden en ook dient
nagekeken te worden of geen nieuwe bijkomende acties gewenst zijn.
Bermbeheer: Het bermbeheer conform het decreet stelt de gemeente voor een moeilijke
(oplossing bermmaaisel) en dure taak, waardoor het beheer niet altijd conform het decreet
gebeurt.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 110
7.4. Samenwerking met andere instanties en organisaties
Optimalisering samenwerking: Verschillende organisaties en overheden zijn betrokken bij het
natuurbeleid. Specifiek voor de gemeente zijn de VLM, de provincie en het Regionaal Landschap
Dijleland van belang. Zo zij de VLM en AMINAL-afdeling Natuur bezig met een
natuurontwikkelingsproject in de Dijlevallei en heeft ook het Regionaal Landschap verschillende
projecten lopen.
Naar uitvoering en projectopmaak, kunnen ook de diensten van de IGM, IGO-Leuven (o.a.
INL-ploegen) en de hulp van vrijwilligers (natuurverenigingen) bijdragen tot een meer efficiënte
uitvoering van het natuurbeleid. Via een goede samenwerking tussen gemeente en de andere
actoren kan het beleid met de beschikbare middelen een maximaal resultaat verwezenlijken. Deze
samenwerking is nog voor verbetering vatbaar.
milieubeleidsplan Bertem - deel 2: knelpunten 111
DEEL 3 : DOELSTELLINGEN
INLEIDING : KRACHTLIJNEN VAN HET GEMEENTELIJK
MILIEUBELEID.
Het gemeentelijk milieubeleid dient afgestemd te worden op het milieubeleid van de hogere
overheden. Concreet houdt dit in dat de krachtlijnen van het Gewestelijk Mina-plan (Mina-plan 2) en
van het provinciaal Mina-plan zullen gevolgd worden. Een aantal van deze krachtlijnen moeten wel
verfijnd worden tot op het gemeentelijk niveau.
Het milieubeleid is gebaseerd op het principe ‘Duurzame ontwikkeling’. Duurzame ontwikkeling heeft
vooral te maken met voorzorg, preventief handelen, voorkeur voor brongerichte bestrijding van
milieuaantastingen.
- Maximale voorkoming van milieuverontreiniging: Dit moet een basisdoelstelling van het
gemeentelijk beleid worden. Dit betekent dat de gemeente dit uitgangspunt steeds zal hanteren bij
beslissingen aangaande leefmilieu en ruimtelijke ordening. O.a. in haar vergunningenbeleid
(controlerende rol) zal de gemeente hiertoe een belangrijke bijdrage trachten te leveren.
- Aanpak aan de bron: De gemeente zal er ook steeds voor kiezen om verontreiniging bij de bron
aan te pakken. In dit opzicht is het dan ook van het grootste belang dat de acties gericht zijn op de
verschillende doelgroepen. Zogenaamde end-of-pipe oplossingen zullen pas aan bod komen
indien de brongerichte aanpak ontoereikend of niet haalbaar is.
- Stand-still principe: De huidige milieukwaliteit mag er niet verder op achteruit gaan. Het
gemeentelijk milieubeleid zal deze doelstelling steeds voor ogen hebben. Op termijn zal uiteraard
ook de verbetering van de milieukwaliteit tot minimaal het niveau “basiskwaliteit” het doel zijn.
- De vervuiler betaalt: Dit beginsel is geen doel op zich maar eerder een te hanteren “instrument”
dat de vervuiler ertoe moet aanzetten vervuiling te voorkomen (ontradend effect). In praktijk zal in
het gemeentelijke beleid gezocht worden naar een evenwicht tussen dit eerder als repressief
bekeken prijsbeleid en een stimulerend beleid, waarbij compensaties (subsidies) gegeven worden
voor positief gedrag.
- Gebiedsgericht beleid: Effecten van de hinder en/of verontreiniging worden mede bepaald door de
locatie van de hinderbron. Ook aard en mogelijkheden tot oplossing zijn vaak afhankelijk van de
locatie. Daarom zal het milieubeleid gebiedsgericht kunnen variëren en zal de gemeente ook
trachten het beleid aangaande ruimtelijke ordening en het milieubeleid op elkaar af te stemmen.
- Integrale aanpak: Het milieubeleidsplan staat niet op zich. Een samenhang tussen het
milieubeleidsplan en andere beleidsplannen, zoals het Gemeentelijk Natuurontwikkelingsplan, het
Mobiliteitsplan, het Structuurplan e.d. is dan ook evident.
- Voorbeeldfunctie: Een stimulerend beleid resulteert maar in effecten als de gemeente binnen de
eigen werking zelf ook de beoogde milieuvriendelijke maatregelen neemt. Bij alle maatregelen zal
gekeken worden op welke wijze deze voorbeeldfunctie kan gerealiseerd worden.
Indien mogelijk wordt ook gewerkt met kwantificeerbare doelstellingen, doelstellingen met
controleerbare indicatoren. Deze moeten het mogelijk maken om de uitgevoerde acties te controleren
op hun functionaliteit.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 112
1. GEMEENTELIJKE STRUCTUREN VOOR DE REALISATIE VAN
HET GEMEENTELIJKE MILIEU- EN NATUURBELEID.
De gemeentelijke beleids- en uitvoeringsstructuren vormen de basis om tot een efficiënt milieubeleid
te komen. De gemeente zal er dan ook naar streven om op korte termijn deze structuren optimaal uit
te bouwen. Dit betekent:
- uitbouw geschikte administratieve structuur: De gemeente er naar zal streven de gemeentelijke
milieudienst een aangepaste structuur te geven die er optimaal kan toe bijdragen dat het
milieubeleidsplan ook daadwerkelijk en op efficiënte wijze kan worden gerealiseerd. In de eerste
plaats betekent dit dat de gemeente streeft naar voldoende specifiek personeel voor de
e
milieudienst. In de 2 plaats zal de gemeente trachten de huidige dienst zodanig te reorganiseren
en logistieke uit te bouwen dat het een dienst wordt met een éénduidig bepaald personeelsstatuut
en een specifieke taakomschrijving.
- verwerven van voldoende kennis binnen de eigen administratie: Hiertoe moet er voldoende ruimte
(geld en tijd) zijn voor permanente vorming van de bij het beleid betrokken personen
- maximaal betrekken van de bevolking bij het beleid: De gemeente engageert zich om permanent
inspanningen te doen om de bevolking ook daadwerkelijk te betrekken bij het milieubeleid, dit om
de draagkracht van dit beleid te verhogen. Hierbij zullen de bestaande overlegorganen (o.a.
Minaraad) en overlegmomenten (bv. openbare onderzoeken) maximaal ingeschakeld worden om
de inspraak van de bevolking te optimaliseren.
- verhoging draagkracht milieubeleid: Niet alleen bij de bevolking, ook binnen het bestuur zal
getracht worden het milieubeleid meer draagkracht te geven, dit door het integreren van het
milieubeleid in de andere aspecten van het gemeentelijk beleid. Ook de (milieu)vorming van de
bestuurders is in dit oogpunt zeer belangrijk
Een goed bestuur veronderstelt ook dat in de werking van de diensten de principes van integrale
kwaliteitszorg (planning, planuitvoering, controle en bijsturing) worden geïntegreerd.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 113
2. OPPERVLAKTEWATERBEHEER
Een verbetering van de situatie vergt een geïntegreerde aanpak van de oppervlaktewater-
problematiek. De gemeente streeft ernaar het principe “integraal waterlopenbeheer” maximaal te
integreren in haar beleid, waarbij gestreefd wordt naar een verantwoord multifunctioneel gebruik van
de waterlopen en hun valleien. Naast de menselijke (bv. recreatieve) functie moet ook de natuurlijke
en ecologische functie gevrijwaard worden. Hierna worden per deelfacet enkele specifieke
doelstellingen geformuleerd.
2.1. Waterkwaliteit
De kwaliteit van de waterlopen moet verbeterd worden. Streefdoel is om in alle waterlopen te voldoen
aan de basiskwaliteitsnorm. Op langere termijn zal voor sommige waterlopen gestreefd worden
naar het respecteren van de viswaterkwaliteitsnormen.
Vooral via preventieve maatregelen (sanering van de verschillende verontreinigingsbronnen) zal
getracht worden dit te realiseren. Concreet betekent dit het volgende doelstellingen:
- Adequate opvolging van oppervlaktewaterkwaliteit: De gemeente stelt zich tot doel om regelmatig
een voldoende nauwkeurig inzicht te verkrijgen van de kwaliteit van haar oppervlaktewateren dit
met het oog op de controle van de naleving van de kwaliteitsnormen en het opvolgen van de
effectiviteit van genomen maatregelen m.b.t. waterzuivering/riolering). De gegevens zullen ook de
milieu-inventaris kunnen vervolledigen.
- Tegen 2006 moeten alle huishoudelijk afvalwater aan een toereikende behandeling onderworpen
worden vooraleer te lozen in oppervlaktewaters. Dit betekent dat :
- in zone A en B: Het TRP (totale rioleringsplan) moet geactualiseerd zijn en de uitvoering ervan
grotendeels gerealiseerd en voor het overige deel duidelijk gepland. In functie van de planning
van Aquafin zullen ook alle rioleringen aangesloten worden op een collector naar een
waterzuiveringsstation. Bij de aanleg van nieuwe rioleringen of grondige renovatie van
bestaande wordt principieel steeds gekozen voor een gescheiden stelsel.
- in zone A en B: in deze zone zullen alle lozingen van ongezuiverd water moeten gebeuren in
de riolering wat betekent dat gestreefd word naar 100 % aansluitingsgraad tegen 2006.
- in zone C en buitengebied: Het opgemaakte saneringsplan zal tegen 2006 zijn uitgevoerd wat
betekent dat de voorziene kleinschalige waterzuiveringen zullen gerealiseerd zijn of alleszins in
realisatiefase zijn en dat voor 50 % van de overige woningen een individueel zuiveringssysteem
in werking is.
- Een meer strikte controle van de lozingen van bedrijfsafvalwater moet op relatief korte termijn
leiden tot een regularisatie van alle lozingen van bedrijfsafvalwater. Tegen 2006 zullen alle
bestaande bedrijven gecontroleerd geweest zijn. Alle bedrijven zullen de nodige stappen hebben
moeten uitgevoerd ter regularisatie van hun vergunning wat betreft lozing van afvalwater.
- Beperking van de afspoeling van meststoffen naar oppervlaktewater tot een minimum : Door
efficiëntere controle op de naleving van het Mestdecreet (normen en uitrijregels) en door gepaste
maatregelen ter bestrijding van erosie (zie ook punt 4 bodem) moet deze doelstelling gerealiseerd
kunnen worden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 114
2.2. Waterkwantiteit
De gemeente stelt als doelstelling de hoeveelheid hemelwater, die via riolering wordt afgevoerd te
beperken tot een minimum, en dit water maximaal af te voeren via grachten en waterlopen of te
laten infiltreren in de bodem. Dit veronderstelt o.a. volgende concrete doelstellingen:
- Maximale afkoppeling van de hemelwaterafvoer van de afvalwaterafvoer : doelstelling is om via
subsidiëring en reglementering bij alle nieuwe woningen en bij 25 % van de bestaande woningen
waar het technisch mogelijk is, een gescheiden circuit van afvalwater en hemelwater te realiseren.
Voor bestaande woningen zal dit gerealiseerd worden op locaties waar alternatieve afvoer van
regenwater mogelijk is.
- Gescheiden riolering : bij alle rioleringsprojecten, zowel aanleg van nieuwe rioleringen, als
grondige renovatie, wordt steeds gekozen voor een gescheiden stelsel.
- Overstorten van rioleringen : Tegen 2006 zullen alle nog resterende overstorten in kaart zijn
gebracht. Per overstort is een voorstel tot natuurvriendelijk herinrichting opgemaakt of een voorstel
tot afschaffing.
- Herwaardering van het grachtenstelsel waar mogelijk. Tegen eind 2003 is er een duidelijk plan om
het grachtenstelsel te herwaarderen. Voor alle bestaande verbindingen met rioleringen of geheel
ingebuisde gedeelten zal een voorstel zijn uitgewerkt ter oplossing. Voor 75 % is deze oplossing
reeds gerealiseerd of concreet gepland.. Er zal een ontradend beleid gevoerd worden m.b.t. het
inbuizen van grachten. Inbuizing zal slechts toegestaan worden als aan duidelijke (nog op te
maken) criteria is voldaan.
- Erosiebestrijding : Voor alle bestaande knelpunten zal een oplossingsscenario zijn uitgewerkt
waarbij een brongerichte aanpak (aanpak op de velden zelf) vooropstaat. Op de acute plaatsen
zullen ook remediërende maatregelen (zandvang, oeverversteviging,…) zijn genomen, die
problemen in de waterloop (bv. dichtslibbing) t.g.v. erosie beperken of voorkomen. Minimaal de
reeds geplande bezinkingsbekkens zullen zijn gerealiseerd.
Ook in het deel GRONDWATER zijn in dit verband specifieke doelstellingen geformuleerd (zie verder).
2.3. Structuurkenmerken
- Inventarisatie en planning structuurverbetering: De gemeente zal er op toezien dat de waterlopen
over een minimale structuurwaarde beschikken. Tegen 2006 zal van alle waterlopen een
structuurbeoordeling zijn opgemaakt, met inbegrip van voorstellen tot structuurverbetering.
- Uitvoering beekverbeteringswerken : Indien in het kader van bepaalde werken ook
saneringswerken noodzakelijk zijn aan (gedeelten van), waterlopen, zal ernaar gestreefd worden
deze verbetering op een natuurvriendelijke wijze te realiseren zodanig dat de ecologische kwaliteit
van de waterloop toeneemt.
- Waterlopenbeheer : Bij het uitvoeren van werkzaamheden aan waterlopen (onderhoud, kruid en
slibruiming, …) zal steeds rekening gehouden worden met de mogelijke nadelige effecten voor
natuur en milieu en zal er altijd voor zover mogelijk geopteerd worden voor een natuurvriendelijke
oplossing. Hiervoor zal de gemeente in de mate van het mogelijke de in het Vademecum
‘Natuurtechnische milieubouw’ vermelde technieken toepassen. Tevens zullen werkzaamheden
die de structuurkenmerken nadelig beïnvloeden tot een absoluut minimum beperkt worden.
- Bovengemeentelijke samenwerking : De gemeente zal actief participeren aan de
bovengemeentelijke projecten, die beogen de ecologische waarde van waterloop en omliggende
vallei te verbeteren. Meer specifiek zal actief ingespeeld worden op initiatieven van het Dijle
bekkencomité, de VLM (natuurontwikkelingsproject-life-project) en het Regionaal Landschap
Dijleland.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 115
3. GRONDWATERBEHEER
3.1. Grondwaterkwaliteit
De huidige kwaliteit van het grondwater moet bewaard blijven. De kwaliteit moet alleszins voldoen
aan de EG-drinkwater-richtlijn en aan de kwaliteitsdoelstellingen voor grondwater, opgenomen in
Vlarem II. Hiertoe zullen inspanningen geleverd worden om de evolutie van de kwaliteit te kunnen
opvolgen. Het behoud van de kwaliteit zal gerealiseerd worden door een voorkomingsbeleid dat
volgende beoogt:
- Opvolgen grondwaterkwaliteit: De gemeente stelt zich tot doel meer inzicht te verkrijgen over de
(evolutie van) van de grondwaterkwaliteit in de gemeente, vooral via opvolgen van bestaande
gegevens, met name gegevens van de VMM, van de drinkwatermaatschappijen en eventueel van
derden.
- Voorkoming van vervuiling door (nieuwe en bestaande) potentiële verontreinigingsbronnen. Via
het vergunningenbeleid en controle zal het risico op bodemvervuiling als gevolg van bepaalde
activiteiten (potentieel bodemvervuilende activiteiten zoals bedoeld in het Vlarebo) maximaal
beperkt worden. Alle bestaande potentieel vervuilende activiteiten zullen voor 2006 gecontroleerd
zijn op de naleving van de vergunningsvoorwaarden (zie ook Bodem). Voor elk geval van
overtreding zal een saneringsvoorstel moeten zijn opgemaakt.
- Wegwerken sterfputten: tegen 2006 zullen alle bestaande lozingen van ongezuiverd afvalwater in
de bodem en in het grondwater (besterfputten) zijn afgekoppeld. .
Voor het overige wordt er verwezen naar deel 4: Bodem.
3.2. Grondwaterkwantiteit
Het beleid streeft naar een kwantitatief evenwicht tussen verbruik en aanvulling van grondwater.
- Beperking grondwaterverbruik: De gemeente streeft een beperking na door:
- het huishoudelijk verbruik van leidingwater te beperken. Het huidige verbruik per inwoner mag
niet meer stijgen. Dit doel zal gerealiseerd worden door het promoten van rationeel
watergebruik en het stimuleren van het gebruik van regenwater. De gemeente zal hierbij ook
een voorbeeldfunctie uitoefenen
- het voeren van een zeer strikt beleid zowel wat betreft de vergunningsplichtige
grondwaterwinningen als de niet vergunningsplichtige. Ook naar bedrijven toe zal het
hergebruik van regenwater, o.a. via het vergunningenbeleid, gestimuleerd worden, zowel in de
landbouwsector als bij de andere bedrijven.
- Aanvulling grondwater: Wat het aanvullen van de grondwaterlaag betreft streeft de gemeente
ernaar de waterinfiltratie te verhogen. Hierbij beoogt de gemeente:
- de toename van de oppervlakte ondoordringbaar terrein te beperken door een restrictief beleid
t.o.v. ondoordringbare verhardingen en promoten van waterdoorlatende verhardingen.
- de infiltratiecapaciteit voor regenwater te verhogen door
- de herwaardering van het grachtensysteem (zie ook oppervlaktewater).
- een stimulerend beleid m.b.t. het installeren van infiltratievoorzieningen voor regenwater, dit
zowel bij particulieren als bij bedrijven. Tegen 2006 moeten minimaal 100 infiltratie-
inrichtingen gerealiseerd zijn.
- door de eigen inrichtingen door te lichten m.b.t. de wenselijkheid/haalbaarheid van een
dergelijke infiltratie-inrichting en het installeren ervan indien wenselijk (voorbeeldfunctie).
- Bescherming waterrijke gebieden: De nog aanwezige waterrijke gebieden en (potentiële)
overstromingsgebieden moeten integraal behouden worden en eventueel uitgebreid. Indien nodig
zullen ook de nodige maatregelen worden genomen om verdroging te voorkomen, o.a. door het
afremmen van (versnelde) afvoer naar en via de waterlopen.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 116
4. BODEMBELEID
4.1. Opvolging bodemdecreet
- Opvolging naleving bodemdecreet : De gemeente verbindt zicht er toe om de bepalingen van het
bodemsaneringsdecreet van nabij op te volgen en te doen toepassen. Dit betekent enerzijds dat
zij een actieve rol zal spelen om bedrijven en particulieren er toe aan te zetten om
bodemoriënterende onderzoeken te laten uitvoeren en anderzijds dat zij, indien er verontreiniging
wordt vastgesteld, strikt de sanering van de verontreiniging zal opvolgen, waarbij wordt toegezien
op het respecteren van de termijnen opgelegd in het bodemsaneringsdecreet. Het is echter de
bedoeling dat in dringende gevallen bedrijven of particulieren zullen aangemoedigd worden om
sneller over te gaan tot de nodige onderzoeken en eventuele saneringen.
- Voorkoming van vervuiling door (nieuwe en bestaande) potentiële verontreinigingsbronnen : Via
het vergunningenbeleid en controle zal risico op bodemvervuiling als gevolg van bepaalde
activiteiten (potentieel bodemvervuilende activiteiten zoals bedoeld in het Vlarebo) maximaal
beperkt worden. Het register, voorzien in het Vlarebo (betreffende de vergunningsplichtige
activiteiten die mogelijk tot bodemverontreiniging kunnen leiden) zal worden vervolledigd en nadien
nauwgezet worden bijgehouden. Alle de bestaande potentieel vervuilende activiteiten zullen voor
2006 ook gecontroleerd zijn op de naleving van de vergunningsvoorwaarden (zie ook grondwater).
Voor elk geval van overtreding zal een saneringsvoorstel moeten zijn opgemaakt.
- Gemeentelijke inrichtingen : De gemeentelijke inrichtingen zullen voor eind 2003 allemaal zo
ingericht zijn dat de kans op bodemverontreiniging minimaal is. Eveneens zal bij het uitvoeren van
(gemeentelijke) werkzaamheden er op toe gezien worden dat deze geen aanleiding zullen geven
tot bodemverontreiniging.
4.2. Voorkomen en beperken van bodemvervuiling
- Beheersing van mestprobleem: De gemeente zal samen met de VLM het probleem van vermesting
opvolgen waarbij het MAP als leidraad zal gebruikt worden. In overleg en met medewerking van
betrokken landbouwers zullen preventieve initiatieven, bv. het afsluiten van
beheersovereenkomsten (bv. perceelsrandbeheer) ondersteund worden (zie ook oppervlaktewater
en erosie).
- Beperking van het gebruik van pesticiden: De gemeente zal in de eerste plaats het eigen gebruik
van pesticiden beperken, maar ook sensibiliseren om het gebruik door derden, in d eerste plaats
particulieren, te beperken. Dit betekent concreet volgende doelstellingen:
- Sterke reductie van het gebruik van pesticiden door de gemeentelijke diensten: Door stopzetting
van het gebruik van zeer milieubelastende producten en het gebruik alternatieve
bestrijdingsmethoden moet (wat actieve stoffen betreft) een reductie t.o.v. 1998 van 50% in 2003
en 75 % in 2006 realiseerbaar zijn.
- Beperking gebruik door particulieren en derden: de gemeente zal meewerken aan de reductie
van het gebruik van pesticiden door zowel particulieren als land- en tuinbouwers door
sensibilisatie en voorlichting.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 117
- Beperking milieurisico opslag gevaarlijke stoffen: Wat betreft de particuliere opslag van
koolwaterstoffen is het doel van de gemeente om de naleving van de Vlarem-wetgeving en meer
bepaald controleplicht strikt op te volgen. Verder gestreefd worden om bestaande ondergrondse
tanks zo snel mogelijk uit gebruik te nemen, dit door stimulering van omschakeling op aardgas en
door stimulering van het plaatsen van nieuwe tanks. In eerste plaats zal de gemeente dit voor alle
eigen inrichtingen realiseren (voorbeeldfunctie).
4.3. Milieuvriendelijke gemeentelijke werking
- Slibruiming conform Vlarebo en Vlarea : Bij slibruiming zal voorkomen worden dat vervuild slib nog
op de oeverbodem terechtkomt. De bepalingen van het bodemdecreet en het Vlarea zullen
worden opgevolgd. Gekoppeld aan de sanering van de lozingen van (niet gezuiverd) afvalwater,
zullen de vervuilde onderwaterbodems systematisch worden gesaneerd. Tegen 2010 moeten alle
waterbodems, onder beheer van de gemeente opnieuw gezond zijn. Bij het al dan niet deponeren
van “niet vervuild” slib op de oeverbodem zal ook rekening worden gehouden met ecologische
randvoorwaarden.
- Opvolging/aanpak verontreinigde sites : De gemeente stelt zich eveneens tot doel om tegen 2003
alle bestaande bodemverontreiniging te wijten aan oude industrieterreinen of niet meer uitgevoerde
industriële activiteiten opgespoord te hebben. Het is ook de bedoeling dat eventuele bestaande
verontreiniging tegen 2010 zal gesaneerd zijn. Bijzondere aandacht zal uitgaan naar de oude
gemeentelijke storten. Inzicht moet verkregen zijn m.b.t. de mogelijke risico’s voor milieu en
grondwater. Een aangepaste inrichting en een gepast nabestemming zal gezocht worden, die
garandeert dat het risico op verontreiniging van de omgeving onder controle kan worden
gehouden.
4.4. Bodemerosie
- Beperking erosie door landbouwers : De gemeente voert een stimulerend beleid m.b.t.
maatregelen ter beperking of voorkoming van erosie, dit naar de betrokken landbouwers toe. De
gemeente participeert actief in het erosieproject o.a. door ondersteuning van het afsluiten van
beheersovereenkomsten. Ook na afloop van het project blijft de gemeente de
erosiebestrijdingtechnieken mee ondersteunen. Doelstelling is dat op 50 % van de erosiegevoelige
gronden door de landbouwers (en/of andere gebruikers) concrete erosiebestrijdende maatregelen
worden toegepast.
- Beperking nadelige effecten erosie : Tegen 2006 moeten alle problemen m.b.t. erosie zijn gekend
en hiervoor een voorstel ter remediëring zijn uitgewerkt. Hiertoe zal door de gemeente een
erosiebestrijdingsplan zoals bedoeld in het ontwerpbesluit (programmadecreet), worden
opgemaakt. Vanaf 2005 zal jaarlijks minimaal één concreet project uit het bestrijdingsplan
gerealiseerd worden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 118
5. LUCHTKWALITEIT EN LUCHTVERVUILING
Bij het thema lucht staat de reductie van de verschillende vormen van emissie voorop. Het doel van
het beleid is dat de gemeente op locaal niveau in de mate van het mogelijke bijdraagt tot het
realiseren van de internationaal overeengekomen reductiedoelstellingen (verdrag van Kyoto).
5.1. Gebouwenverwarming
Hier is het uiteindelijk doel te komen tot een verminderen van de emissie van broeikasgassen (CO2)
en andere gassen, geëmitteerd bij het verbranden van de vereiste brandstoffen.
Voor elk van hieronder vermeld wijzen om deze reductie te realiseren zijn er specifieke doelen :
- verminderen van totaal verbruik aan energie voor gebouwverwarming: Dit houdt o.a. volgende in:
- Striktere controle op het nazicht van branders en kuisen van schouwen: Een beter onderhoud op
basis van een op te maken onderhoudsscenario zal worden in de eigen inrichtingen moeten
leiden tot een efficiënter gebruik van brandstoffen.
- Doorlichting eigen gebouwen op gebied van energieverbruik (energieaudit) Dit moet leiden tot
maatregelen die de energiebehoefte kunnen reduceren
- stimuleren van het gebruik van alternatieve brandstoffen/energiebronnen voor de verwarming van
gebouwen :
- er zullen meer middelen worden vrijgemaakt voor de uitbreiding van het aardgasnetwerk.
Doelstelling hierbij is om tegen 2005 een overschakeling van ca. 60% van de inwoners op
aardgas te bewerkstelligen.
- via subsidiëring en sensibilisatie zal het gebruik van alternatieve technologie (zonneboilers,...)
bevorderd worden. Tegen 2006 zullen een aantal gemeentelijke gebouwen voorzien zijn van
dergelijke milieuvriendelijke energiebronnen. Bij particulieren wordt gestreefd om gedurende de
volgende 5 jaar jaarlijks minimaal 20 installaties te laten realiseren.
5.2. Rationeel energieverbruik (REG)
- Promoten REG bij bevolking : De gemeente beoogt de principes van rationeel energiegebruik bij zo
veel mogelijk de huishoudens te introduceren. Hiertoe zal i.s.m. anderen intensief gesensibiliseerd
worden. Binnen de eigen gemeentelijke werking zullen de principes van REG ook toegepast
worden (zie hieronder)
- Beperking gemeentelijk energieverbruik : De hoger vermelde energie-audit zal tegen 2006 voor alle
gemeentelijke gebouwen opgemaakt moeten zijn en zal alle aspecten van het energieverbruik
omvatten. Er zal ook voor alle relevante gebouwen een actieplan moeten opgemaakt zijn waarin
maatregelen zijn voorzien om de energiehuishouding te verbeteren. De gemeente zal streven om
ook de uitvoering van deze plannen te realiseren binnen de duur van dit beleidsplan, dit minimaal
voor de meest belangrijke gebouwen. Dit moet leiden tot een geringer energieverbruik. De aanpak
zal ook kaderen in het sensibilisatiebeleid rond REG, waarbij de eigen werking een
voorbeeldfunctie krijgt.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 119
5.3. Vergunningenbeleid
- Een strikte uitvoering van het vergunningenbeleid : Zowel preventieve als curatieve controles
zullen uitgevoerd worden bij alle bedrijven die mogelijk aanleiding kunnen geven tot
luchtverontreiniging. Specifieke aandacht zal hierbij gaan naar bedrijven de grotere
verbrandingsinstallaties en naar bedrijven die hinderlijke vormen van emissies (geurhinder)
veroorzaken zoals landbouwbedrijven, bedrijven met emissies van solventen, e.d.. Er wordt
verwacht dat tegen 2005 alle knelpunten in kaart zijn gebracht, alle bedrijven minstens conform de
toepasselijke wetgeving zullen functioneren. Ook bij het afleveren van nieuwe milieuvergunningen
zal er aandacht besteed worden aan de mogelijke luchtemissies en naar gelang de ligging van het
bedrijf zullen er al dan niet strengere voorwaarden opgelegd worden.
5.4. Bestrijding hinderlijke vormen van emissies
- Aanpak illegaal verbranden van afval : De gemeente zal er eveneens een beleid voeren dat het
illegaal verbranden van huishoudelijke afval beoogt maximaal te bannen. Hiertoe zal i.s.m. de
politie werkscenario worden uitgewerkt, met het ook op een meer intensieve controle.
- Aanpak geurhinder : Zoals hoger vermeld zal deze problematiek in de eerste plaats via het
vergunningenbeleid worden aangepakt. Wat betreft de hinder door mest zal gestreefd worden alle
bestaande stallen te voorzien van meer efficiënt verluchtingssysteem indien nodig. De bepalingen
van het MAP die van toepassing zijn op het uitvoeren van mest (inwerkingsverplichting e.d.) zullen
eveneens strenger opgevolgd worden.
5.5. Emissies door verkeer
- Mobiliteitsbeleid, rekening houdend met luchtvervuilingsproblematiek: Doelstelling is om bij de
opmaak van het gemeentelijke mobiliteitsplan ook de milieu-aspecten (energieverbruik, emissies,
lawaai) mee in rekening te brengen, zodat op lokaal niveau de hinder kan worden beperkt. Dit
betekent o.a. dat in een dergelijk mobiliteitsplan aan volgende punten aandacht besteed moet
worden:
- stimulering gebruik openbaar vervoer en andere vormen van gezamenlijk vervoer (carpooling).
- stimulering gebruik van de fiets: zowel naar eigen personeel toe als algemeen (bv. door aanleg
fietspaden).
- afremmen (doorgaand) verkeer in dorpskernen: ontradend effect voor gebruik van auto.
- Voorbeeldfunctie: Doelstelling is om de gemeentelijke medewerkers via een stimulerende beleid
aan te zetten tot een milieuvriendelijker vervoer.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 120
6. VOORKOMEN EN BEPERKEN VAN HINDER.
6.1. Verkeerslawaai
In bijna alle gemeenten is het verkeer de voornaamste geluidsbron. In Bertem is deze problematiek
door de aanwezigheid van E40/A334 zeer actueel. Lokaal kan de aanwezigheid van (relatief) veel
zware vervoer een bijkomend probleem vormen. De doelstelling moet zijn om de bestaande algemene
hoge geluidsoverlast zeker niet te laten toenemen (stand-still principe) en lokale overlastproblemen te
verminderen of weg te werken.
- Geluidsknelpuntenplan : Via de opmaak van een knelpuntenkaart en een oplossingsscenario zullen
de lokale vormen van lawaaioverlast (verkeer en andere) worden aangepakt
- Mobiliteitsbeleid, rekening houdend met lawaaiproblematiek : Zoals in punt 6 reeds vermeld moet
de doelstelling zijn om bij de opmaak van het gemeentelijke mobiliteitsplan ook de milieu-aspecten
(lawaai, energieverbruik, emissies,) mee in rekening te brengen, zodat op lokaal niveau de hinder
kan worden beperkt. Dit betekent o.a. dat in een dergelijk mobiliteitsplan aan volgende punten
aandacht besteed moet worden:
- stimulering gebruik openbaar vervoer en andere vormen van gezamenlijk vervoer (carpooling)
- stimulering gebruik van de fiets: zowel naar eigen personeel toe als algemeen (bv. door aanleg
fietspaden) .
- afremmen en ontraden (doorgaand) verkeer in dorpskernen met specifiek aandacht voor zwaar
verkeer
- Vliegverkeer : De gemeente zal participeren aan mogelijke overlegorganen met andere
gemeenten. Streefdoel hier is de bestaande (beperkte) hinder niet te vergroten.
6.2. Vergunningsplichtige inrichtingen
- Geluidsknelpuntenplan : Via de opmaak van een knelpuntenkaart en een oplossingsscenario zullen
de lokale vormen van lawaaioverlast (verkeer en andere) worden aangepakt. Wat betreft de
vergunningsplichtige inrichtingen zal de gemeente door preventieve metingen de potentiële
geluidshinder van deze inrichtingen beter opvolgen.
- Vergunningenbeleid : Bij het verlenen van vergunningen zal de nodige aandacht besteed worden
aan het aspect geluid, waarbij de inplantingsplaats van de inrichting een belangrijke rol zal spelen.
Bij het vaststellen van hinder zal consequent worden opgetreden om deze hinder weg te werken,
waarbij eerst overleggend, daarna eventueel sanctionerend zal worden opgetreden.
- Feestzalen, dancings e.a. lokalen met dansgelegenheid : Deze vergunningsplichtige inrichtingen
houden een specifiek risico in op locale geluidsoverlast. Tegen eind 2005 zullen al deze
inrichtingen conform de huidige wetgeving onderworpen zijn geweest aan een akoestisch
onderzoek. De verdere uitbating zal afhankelijk gesteld worden van het al dan niet naleven van de
nodige geluidsbeperkende maatregelen, die uit deze akoestische onderzoeken blijken.
6.3. Elektronisch versterkte muziek
Naast vergunningsplichtige inrichtingen kunnen ook niet vergunningsplichtige inrichtingen en bepaalde
(openlucht) activiteiten waar muziek gespeeld wordt, geluidsoverlast veroorzaken. . Ook hiervoor is er
een specifieke wetgeving. Doelstelling is om deze wetgeving maximaal bekend te maken en de
naleving ervan te realiseren voor alle inrichtingen/activiteiten. De gemeente zal dit consequent
opvolgen en indien nodig advies te verstrekken i.v.m. te nemen beperkende maatregelen.
6.4. Stiltegebieden
De gemeente streeft ernaar om minimaal de resterende stiltegebieden in de gemeente te vrijwaren
van bijkomende geluidsbronnen. Ter zake wordt meegewerkt aan het provinciaal initiatief terzake.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 121
6.5. Lichthinder
Een aparte vorm van luchtverontreiniging, namelijk lichthinder. Doelstelling is om deze vorm van
hinder minimaal het stand-still principe toe te passen. Bij de realisatie van verlichtingswerken zal
hiermee rekening gehouden worden. Een knelpuntenkaart zal worden opgemaakt en overbodige
verlichting en hinderlijke vormen van verlichting (bv. laserverlichting bij dancing of andere inrichtingen)
zullen via reglementering en sensibilisatie worden aangepakt.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 122
7. BEHEERSING AFVALPROBLEMATIEK
Algemeen onderschrijft de gemeente de doelstellingen van de Vlaamse en provinciale overheid en
stelt zij zich tot doel deze doelstellingen te realiseren i.s.m. de intercommunale, waarbij de gemeente
zal trachten haar rol in het bestuur van de intercommunale maximaal te gebruiken om de realisatie
van haar beleidsdoelstellingen mogelijk te maken.
De gemeente wil de doelstellingen m.b.t. afval bereiken door :
- het principe ‘de vervuiler betaalt’ zo ruim mogelijk toe te passen via een aangepast en voortdurend
geactualiseerd retributiereglement en huisvuilreglement; N
- Regulerend retributiesysteem: Naast het principe “de vervuiler betaalt” zal via het prijsbeleid ook
getracht worden enerzijds ontradend op te treden en anderzijds sturend (bv. ter voorkoming van
vervuiling van bepaalde fracties).
- doorgedreven sensibilisatie naar de inwoners toe, waarbij deze maximaal bij het preventieopzet
zullen worden betrokken.
- voorbeeldfunctie binnen eigen gemeentelijke werking
- intense samenwerking met de intercommunale en andere overheden m.b.t. het uitvoeren van dit
preventiebeleid, waarbij actief wordt deelgenomen aan de provinciale en intercommunale projecten
inzake preventie.
7.1. Preventie
Zoals op nationaal vlak zal ook de gemeente afvalpreventie als belangrijkst te realiseren onderdeel
van haar afvalbeleid beschouwen.
Doelstelling is om via haar preventiebeleid een effectieve reductie te realiseren van de totale
hoeveelheid afval, aangeboden aan de gemeente. De stijgende trend moet omgebouwd worden.
Meer specifiek is het doel om i.s.m. de intercommunale een gestructureerd en permanent
afvalpreventiebeleid te voeren, bestaande uit een samenhangend geheel van beleidsmatige opties,
financiële omkadering, organisatorische maatregelen en ondersteunende sensibilisatie.
Gezien de bevoegdheden zal de gemeente zich vooral echter beperken tot:
- haar voorbeeldfunctie: reductie van de zelf geproduceerde afvalstoffen (25 % reductie)
- haar sensibilisatieopdracht naar de bevolking toe (i.s.m. hogere overheden en intercommunale)
waarbij een gedragsverandering (aanpassing koopgedrag, aanpassing wegwerpgedrag) bij de
inwoners beoogd wordt. Bestaande initiatieven (infoblad, kringloopnieuws,…) blijven minimaal
behouden.
- het ondersteunen en promoten van specifieke preventie-initiatieven (o.a.: kringloopcentrum, anti-
reclamestickers,…)afvalfase te houden.
- promoten van thuiscompostering om een deel van de groene fractie buiten het afvalcircuit te
houden. Hierdoor moet een substantiële vermindering van deze fractie kunnen worden
gerealiseerd.
7.2. Optimalisatie selectieve inzameling
Overeenkomstig de doelstellingen van het Vlaams Gewest heeft ook de gemeente zich geëngageerd
om maatregelen te treffen ter reductie van de restfractie van huishoudelijke afval.
In functie van de optimalisatie van de recyclage is een bijkomend doel de diverse fracties zo zuiver
mogelijk in te zamelen en een verschuiving te bekomen in de richting van de beter recycleerbare
fracties.
Vermits de restfractie is gedaald tot de relatief lage hoeveelheid van 114 kg/inwoner in 2000 (iets
lager dan het gemiddelde resultaat in arr. Leuven: 2000: 118 kg/inwoner) zal het streefdoel zijn dit
resultaat nog te verbeteren en tegen eind 2003 max. 100 kg/inw. te halen, tegen het einde van de
planperiode 85 kg/inw.
Naast preventie zal dit moeten bereikt worden door een betere selectieve inzameling waarbij het
aandeel “andere fracties” in het restafval verder zal moeten dalen.
Hiermee verbonden is de doelstelling te komen tot zuiverdere fracties, wat de recyclage moet
bevorderen. Vooral via sensibilisatie en sturende maatregelen (reglementering, retributie) zal dit doel
bereikt moeten worden.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 123
7.3. Reductiedoelstellingen
Per fractie stelt de gemeente een concreet doel voorop tegen eind 2006. In tabel hieronder is het
aantal kg/inwoner dat wordt nagestreefd.
huidige inzameling (2001)
fractie doelstelling Bertem arr. Leuven beste
gemeente
restafval 85 115,6 118,2 72,6
PMD 12 14,4 13,3 12,4
papier & 55 79,2 76,0 51,5
karton
GFT 85 145,8 96,6 65,7
glas 25 29,5 26,0 23,8
totaal 262 384,5 330,0 226,0
De geringe reductie voor een aantal fractie (glas, papier, PMD) is een gevolg van enerzijds een betere
scheiding die leidt tot toename en anderzijds een effectieve preventie van betreffende fractie.
7.4. Beperking neveneffecten
Meer op lokaal vlak zal de gemeente trachten de negatieve neveneffecten van een consequent
afvalbeleid te beperken tot een minimum. Naast sensibilisatie zal dit nagestreefd worden door
efficiëntere controle en bestraffing van sluikstoken en sluikstorten en efficiënte en vlugge verwijdering.
M.b.t. zwerfvuil is het doel de visuele vervuiling van wegen en bermen te verminderen.
7.5. Beheer gemeentelijk afval
Ten gevolge van de werking van de gemeentelijke diensten ontstaat er ook gemeentelijk bedrijfsafval.
De gemeente zal dit inventariseren en een actieplan opstellen en uitvoeren om de hoeveelheid te
verminderen, in de eerste plaats om haar voorbeeldfunctie in het kader van de sensibilisatie te kunnen
waarmaken..
Inzake beheer en verwijdering zal aan de bepalingen van het afvalstoffenplan worden voldaan.
Voor specifieke afvalstoffen zal een eigen gepaste oplossing gezocht worden:
- verwerking groenafval : maximale zelf compostering en hergebruik
- recupereerbaar (bouw) of inert afval en slib: maximaal hergebruik overeenkomstig de bepalingen
van het Vlarea.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 124
8. NATUUR EN GROENBEHEER
Algemeen onderschrijft de gemeente de doelstellingen van de Vlaamse en provinciale overheid en
stelt zij zich tot doel deze doelstellingen te realiseren i.s.m. de intercommunale en andere
overheidsinstanties zoals de VLM en AMINAL, afdeling Natuur, evenals de natuurverenigingen,
waarbij de gemeente zal trachten haar rol in het bestuur van de intercommunale maximaal te
gebruiken om de realisatie van haar beleidsdoelstellingen mogelijk te maken.
8.1. Groenbeheer
De gemeente stelt zich tot doel het groenbeheer op een meer milieuvriendelijke wijze (o.a. reductie
pesticidengebruik met minimaal 75 %) en meer natuurvriendelijke wijze (o.a. meer gebruik maken van
natuurlijk inlands groen) uit te voeren.
8.2. Natuurbeheer
De gemeente stelt zich tot doel de reeds in het GNOP vermelde beleidsdoelstellingen te realiseren.
De gemeente stelt zich tot doel om binnen de duur van dit beleidsplan het GNOP te evalueren
en waar nodig te actualiseren en de nog relevante acties (projecten) uit te voeren of te blijven
uitvoeren (taken).
Meer specifiek zal ook aandacht besteed worden aan het versterken van de ecologische
infrastructuur van kleine landschapselementen, dit om de negatieve effecten van
versnippering te beperken. Hiertoe zal actief deelgenomen worden aan projecten ter zake van
derden (o.a. Regionaal Landschap) en zal ook getracht worden de agrarische sector maximaal
te betrekken bij dit natuurbeleid (o.a. via beheersovereenkomsten).
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 125
INHOUD DEEL 4 :
DEEL 4 : ACTIEPLANNEN 129
INLEIDING 129
DEEL A : ALGEMENE ACTIES M.B.T. DE WERKING VAN GEMEENTEBESTUUR
EN GEMEENTELIJKE DIENSTEN: INSTRUMENTARIUM SO DULO 131
ACTIE GS1. ONDERTEKENING SAMENWERKINGSOVEREENKOMST DUURZAME
ONTWIKKELING EN UITBOUW VEREIST INSTRUMENTARIUM ......... 131
ACTIE GS2. VERBETEREN MILIEUVORMING ................................................................... 133
ACTIE GS3. INTEGRATIE MILIEUBELEID IN GEMEENTELIJKE BESTUUR............. 134
ACTIE GS4. VASTLEGGEN TAKENPAKKET MILIEUDIENST ........................................ 135
ACTIE GS5. OPTIMALISATIE WERKING MILIEUADVIESRAAD .................................. 136
DEEL B : THEMASPECIFIEKE ACTIES 137
HOOFDSTUK 2 : CLUSTER WATER: OPPERVLAKTEWATEREN 137
ACTIE OW1. OPVOLGING VAN DE OPPERVLAKTEWATERKWALITEIT.................. 137
ACTIE OW2. VASTLEGGING ZUIVERINGSZONES ........................................................... 138
ACTIE OW3. UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: UITVOERING INVESTERINGS-
PROGRAMMA ..................................................................................................... 139
ACTIE OW4. UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: herziening TRP, planning realisatie
TRP, planning renovatie/omschakeling naar gescheiden stelsel....................... 141
ACTIE OW5. VERHOGING AANSLUITINGSGRAAD OP DE RIOLERING .................... 142
ACTIE OW6. PLANMATIGE UITVOERING SANERINGSPLAN ZONE C EN
BUITENGEBIED: sanering individuele lozingspunten ..................................... 144
ACTIE OW7. PLANMATIGE UITVOERING KWZI IN ZONE C EN BUITENGEBIED .. 145
ACTIE OW8. VERGUNNINGENBELEID I.V.M. HET LOZEN VAN AFVALWATER .... 146
ACTIE OW9. INFOBROCHURE M.B.T. HET LOZEN VAN AFVALWATER ................... 147
ACTIE OW10. OPMAAK BEEKBEHEERSPLAN: AANPAK KWANTITATIEVE
KNELPUNTEN ................................................................................................... 148
ACTIE OW11. ECOLOGISCH VERANTWOORD WATERLOPENBEHEER ................... 149
ACTIE OW12. ECOLOGISCH VERANTWOORDE SLIBRUIMING .................................. 150
HOOFDSTUK 3 : CLUSTER WATER: BEHEER GRONDWATER 151
ACTIE GW1. INVENTARISATIE VAN DE GRONDWATERWINNINGEN ...................... 151
ACTIE GW2. BEWAKING KWALITEIT EN KWANTITEIT GRONDWATER ................ 152
ACTIE GW3. AFKOPPELING HEMELWATER BIJ GEMEENTELIJKE
INRICHTINGEN .................................................................................................. 153
ACTIE GW4. HERWAARDERING GRACHTENSTELSEL .................................................. 155
ACTIE GW5. AFKOPPELING VAN HET HEMELWATER BIJ PRIVÉ-WONINGEN .... 156
ACTIE GW6. VERGUNNINGENBELEID T.A.V. GRONDWATERWINNINGEN ............. 157
ACTIE GW7. VOORKOMING EN BEPERKING VERMESTING ....................................... 158
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 126
HOOFDSTUK 4 : BODEMBEHEER 159
ACTIE BO1. INVENTARISATIE VAN (POTENTIEEL) VERONTREINIGDE BODEMS 159
ACTIE BO2. OPVOLGING NALEVING VAN BODEMSANERINGSDECREET .............. 160
ACTIE BO3. BODEMSANERING OP OUDE GEMEENTELIJKE TERREINEN .............. 161
ACTIE BO4. OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN BIJ HINDERLIJKE
INRICHTINGEN .................................................................................................... 162
ACTIE BO5. OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN (STOOKOLIE-DIESEL) BIJ
PARTICULIEREN ................................................................................................. 163
ACTIE BO6. VOORKOMING BODEMVERVUILING BIJ UITBATING
GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN ................................................................ 164
ACTIE BO7. VOORKOMING, BEPERKING EN REMEDIÊRING NADELIGE
EFFECTEN EROSIE ............................................................................................ 166
HOOFDSTUK 5 : CLUSTER ENERGIE 169
ACTIE EN1. RATIONEEL ENERGIEVERBRUIK IN GEMEENTELIJKE
INRICHTINGEN .................................................................................................... 169
ACTIE EN2. STIMULERING RATIONEEL ENERGIEGEBRUIK (REG) BIJ DE
BURGERS ............................................................................................................... 171
ACTIE EN3. STIMULERING VAN HET GEBRUIK VAN AARDGAS ................................ 174
HOOFDSTUK 6 : CLUSTER MOBILITEIT 175
ACTIE MO1. AANPAK MOBILITEIT ...................................................................................... 175
ACTIE MO2. BEPERKING GELUIDSHINDER DOOR VERKEER/ AANPAK
VRACHTVERKEER IN DE DORPSKERN ...................................................... 176
HOOFDSTUK 7 : CLUSTER HINDER 177
ACTIE HI1. BEPERKEN EN VOORKOMEN VAN GELUIDSHINDER BIJ
HINDERLIJKE INRICHTINGEN ........................................................................ 177
ACTIE HI2. VOORKOMING EN BEPERKING GELUIDSHINDER BIJ LOKALEN
MET DANSGELEGENHEID ................................................................................ 178
ACTIE HI3. VOORKOMING/BEPERKING GELUIDSHINDER DOOR MUZIEK BIJ
NIET-INGEDEELDE OPENBARE EN PRIVE-INRICHTINGEN ................... 179
ACTIE HI4. AFBAKENING VAN STILTE BEHOEVENDE GEBIEDEN ............................ 180
ACTIE HI5. SENSIBILISATIE EN BESTRIJDING LICHTVERVUILING ......................... 181
ACTIE HI6. VERMIJDEN ONTWIJKGEDRAG ..................................................................... 182
HOOFDSTUK 8 : CLUSTER VASTE STOFFEN 184
ACTIE VS1. VERBETERING BESTAANDE INITIATIEVEN I.V.M. SELECTIEVE
INZAMELING ........................................................................................................ 184
ACTIE VS2. MEER CORRECTE TOEPASSING VAN PRINCIPE “DE VERVUILER
BETAALT” BIJ AFVALINZAMELING .............................................................. 185
ACTIE VS3. SENSIBILISATIEACTIES AFVALPREVENTIE: VOORTZETTING EN
ACTIVERING BESTAANDE INITIATIEVEN .................................................. 186
ACTIE VS4. AFVALPREVENTIE : VOORKOMEN VAN GFT- EN GROENAFVAL ....... 188
ACTIE VS5. AFVALARME GEMEENTELIJKE WERKING................................................ 189
ACTIE VS6. REDUCTIE GEBRUIK PESTICIDEN DOOR GEMEENTE ........................... 191
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 127
HOOFDSTUK 9 : CLUSTER NATUURLIJKE ENTITEITEN 192
ACTIE G&N1. ACTUALISATIE GNOP-ACTIES ................................................................... 192
ACTIE G&N2. PLANMATIGE UITVOERING GNOP-ACTIES ........................................... 194
ACTIE G&N3. ECOLOGISCH VERANTWOORD WATERLOPENBEHEER ................... 195
ACTIE G&N4. AFBAKENING NATUURGEBIEDEN ............................................................ 196
ACTIE G&N5. BEPERKING VAN HET GEBRUIK VAN BESTRIJDINGSMIDDELEN
DOOR DE GEMEENTELIJKE DIENSTEN .................................................. 197
ACTIE G&N6. AANKOOP EN BEHEER VAN NATUURGEBIEDEN ................................. 198
ACTIE G&N7. ACTIEVE PARTICIPATIE IN REGIONAAL LANDSCHAP
DIJLELAND ....................................................................................................... 199
BESLUIT ACTIEPLAN : OVERZICHT ACTIES EN PRIORITEITEN 200
SAMENVATTENDE LIJST ACTIEPLANNEN ........................................................................ 204
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inhoudstabel 128
DEEL 4 : ACTIEPLANNEN
INLEIDING
De actieplannen zijn gebaseerd op de probleemanalyse en op de beleidsdoelstellingen, zoals vermeld
in de vorige delen van dit plan.
In de mate van het mogelijke beogen de actieplannen in de eerste plaats de problematiek bij de bron
aan te pakken, m.a.w. de oorzaak van het probleem weg te nemen. Daarnaast zijn er uiteraard ook
effectgerichte maatregelen.
Voor elke actie wordt, i.f.v. de efficiëntie ook aangegeven voor welke doelgroep de actie bestemd is.
Het betreft hier in vele gevallen de verantwoordelijke en/of de veroorzaker of medeveroorzaker van
het probleem.
Gezien milieubeleid slechts één aspect is van het gemeentelijk beleid, is er ook steeds getracht om
rekening te houden met andere beleidssectoren zoals bv. ruimtelijke ordening, mobiliteit, e.a.
Verscheidene acties die hier worden aangehaald kunnen als aanzet gebruikt worden om het beleid
binnen andere beleidssectoren verder uit te diepen.
De acties zijn per thema gerangschikt. De thema’s komen in de mate van het mogelijke overeen met
deze opgenomen in de nieuwe Samenwerkingovereenkomst Duurzame Ontwikkeling. Elke actie heeft
een eigen code, die verwijst naar het thema waaronder de actie ressorteert. Hieronder is de gebruikte
code weergegeven:
instr!uumentariumgemeentelijke cluster energie EN
structuren GS cluster mobiliteit MO
cluster water: oppervlaktewater OW cluster hinder HI
cluster water: grondwater GW cluster vaste stoffen: afvalstoffen VS
bodem BO cluster natuurlijke entiteiten G&N
Van elke actie is een aparte actiefiche opgemaakt. Deze bestaat steeds uit dezelfde onderdelen:
- een uitvoerige omschrijving van de actie bestaande uit :
- korte situatieschets: situering van de problematiek
- doelstellingen: welke doelstellingen wil men bereiken met de actie
- Uitgebreide omschrijving van de inhoud van de actie: de uitvoerig omschrijving bestaat uit een, de
te behalen d en een meer (wat moet er ondernomen worden, door welke instantie (gemeente,
administratie, derden.
- een samenvattende technische fiche.
De technische fiche (zie hieronder) omvat in telegramstijl een aantal belangrijke gegevens m.b.t.
de actie
soort actie sensibilisatie/vorming
nadering MINA2 actie nr.:
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
milieuconvenant/ SO DULO cluster ?
wetgeving
initiatiefnemer
betrokkenen
doelgroepen
planning 2002-2006
kost €/project of €/jaar
soort actie
De acties kunnen diverse vormen aannemen. Het kan een specifiek (tijdelijk) project zijn, dat moet
worden uitgevoerd, maar het kan eveneens een bestaande taak zijn die de gemeente reeds
uitvoert maar die moet worden bijgestuurd. Verder zijn ook initiatieven op wettelijk vlak mogelijk of
initiatieven gericht op vorming, informatieverstrekking en sensibilisatie.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: inleiding 129
omschrijving aard actie afkorting
PROJECT: PROJ
Dit zijn acties die beschouwt kunnen worden als uitvoerende projecten waarbij de gemeente optreedt als
opdrachtgever en/of ondersteuning biedt (logistiek, financieel).
SENSIBILISATIE: SENS
Deze acties hebben tot doel een bepaalde doelgroep(en) te informeren/sensibiliseren met betrekking tot
een bepaald aspect aangaande milieu.
TAAK: TAAK
Dergelijke acties zijn acties waar de gemeente optreedt als uitvoerder, acties die betrekking hebben op de
opmaak van bijkomende reglementen zoals subsidiereglementen e.d. meer, acties die kaderen binnen het
uitstippelen van de strategie van het gemeentelijk milieubeleid.
VERGUNNINGEN: VERGUN
Dit zijn acties die kaderen binnen het vergunningenbeleid van de gemeente. De acties hebben zowel
betrekking op het verlenen van vergunningen als op het uitvoeren van controles op hinderlijke
inrichtingen.
WET WET
Dit zijn acties die de opmaak van gemeentelijke reglementen veronderstellen. Het is een specifiëring van
een gemeentelijke TAAK.
inkadering
verwijzing naar acties uit andere plannen (MINA-plan, provinciaal milieubeleidsplan, andere) die
een zelfde doel voor ogen hebben en naar nieuwe samenwerkingsovereenkomst (SO DULO)
wetgeving
verwijzing naar de wetgeving die de materie waarop de actie betrekking heeft reglementeert.
initiatiefnemer
Om de actie te kunnen realiseren moet uiteraard de uitvoering opgestart worden. Onder dit punt
wordt aangegeven welke instantie best geplaatst is om ter zake de eerste stappen te ondernemen.
Gezien het een milieubeleidsplan betreft, is dit meestal de milieudienst en/of het gemeentebestuur.
betrokkenen
De gemeente is altijd rechtsreeks of onrechtstreeks betrokken bij de uitvoering van de
actieplannen. In bepaalde gevallen dient de uitvoering plaats te vinden in overleg met andere
overheidsinstanties, intercommunales, studiebureaus, e.a.. Onder dit punt wordt aangegeven
welke instanties betrokken zijn bij de realisatie van de actie.
doelgroepen
Een actie kan naar een of meerdere doelgroepen gericht zijn of algemeen zijn. Dit wordt ook
aangegeven. Volgende doelgroepen komen aan bod :
gemeentelijke overheid bevolking
scholen bedrijven
landbouw gemeentelijke diensten
De gemeente is altijd rechtsreeks of onrechtstreeks betrokken bij de uitvoering van de
actieplannen. In bepaalde gevallen dient de uitvoering plaats te vinden in overleg met andere
overheidsinstanties, intercommunales, studiebureaus, … welke dan ook worden aangegeven per
actie.
planning
Alle acties kunnen niet in een keer gerealiseerd worden. Sommige acties zijn specifieke projecten
met een relatief korte uitvoeringstijd, andere zijn eerder (permanente) taken, die over de hel
planperiode moeten worden uitgevoerd. Budgettair kan een gemeente ook maar een bepaald
aantal acties tegelijkertijd uitvoeren. De bij de actie vermelde planningsperiode is een voorstel van
planning, rekening houden met de hierboven vermelde randvoorwaarden.
kostprijs
Indien mogelijk en indien van toepassing wordt er een schatting van de kostprijs van de actie
gegeven. Dit is als leidraad bedoeld voor de opmaak van de gemeentelijke begroting.
Dit opzet met betrekking tot het beschrijven van de actie heeft tot doel het voor de gemeente zo
duidelijk mogelijk te maken wat moet worden ondernomen bij het uitvoeren van de actie.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan inleiding 130
DEEL A : ALGEMENE ACTIES M.B.T. DE WERKING VAN
GEMEENTEBESTUUR EN GEMEENTELIJKE DIENSTEN:
INSTRUMENTARIUM SO DULO
In dit deel komen de acties aan bod die beogen de kwaliteit van het gemeentelijk beleid, meer
specifiek het beleid in verband met milieu en natuur, te verhogen.
Zowel de vorming als het aanpassen van de werkingsstructuur zijn hierbij belangrijk. De actie in dit
onderdeel beogen de uitbouw van een gemeentelijk instrumentarium zoals vereist in de nieuwe
samenwerkingsovereenkomst 2002-2005 (SO DULO) met het Vlaams Gewest.
ACTIE GS1.
ONDERTEKENING SAMENWERKINGSOVEREENKOMST DUURZAME
ONTWIKKELING EN UITBOUW VEREIST INSTRUMENTARIUM
Situering van de problematiek
Door het Vlaams Gewest is eind 2001 een nieuwe samenwerkingsovereenkomst opgemaakt. Door
deze te ondertekenen neemt de gemeente een groot aantal milieutaken op zich en verplicht ze zich
er ook toe om een gepast instrumentarium uit te bouwen om deze taken te kunnen uitvoeren.
De lijst van “verplichte instrumenten” is in de overeenkomst weergegeven (zien tabel hieronder).
Doelstelling
De gemeente wil minimaal de verplichtingen voorzien in niveau 1 realiseren.
Beschrijving van de actie
Deze actie houdt in feite in dat de gemeente de samenwerkingsovereenkomst zal ondertekenen
(minimaal niveau 1 en dat de gemeente werk zal maken om binnen de eigen gemeentelijke
werking het voorziene instrumentarium uit te bouwen.
Voor een aantal concrete onderdelen (MINA-raad, milieuambtenaar) wordt verwezen naar de
specifieke acties in dit plan. Zoals uit onderstaande lijst blijkt zijn een aantal zaken reeds
gerealiseerd of behoren ze reeds tot het takenpakket van de milieudienst:
- opmaak van een milieujaarprogramma: gebeurt reeds jaarlijks: zie GS4
- opmaak Gemeentelijk Milieubeleidsplan: = dit plan
- milieuloket-organisatie milieudienst : zie GS4
- uitwerken intern milieuzorgsysteem: zie GS3 en cluster water, vaste stoffen en energie
- een milieuambtenaar met controlebevoegdheid (Vlarem-attest): zie GS4
- aanstellen conflictbmiddelaar : zie ook GS4
- aangaan van een samenwerkingsovereenkomst met politiezone m.b.t. klachtenbehandeling
- werking MINARAAD: zie GS5
- milieudatabanken: participeren in gewestelijke databanken (MMIS, MKROS)
- centraal meldpunt milieuklachten
- overlegorgaan m.b.t. integratie: zie GS3
- mina-werkers (optioneel)
Op niveau 2 komen daarbij: duurzaamheidsambtenaar, milieubarometeres,
Actiefiche
soort actie sensibilisatie/vorming GS1: SO DULO: instrumentarium
inkadering MINA2 actie nr.: 164
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 137, 138
SO DULO instrumentarium
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen gemeentebestuur, IGM-Interleuven, provincie
doelgroepen gemeentelijke overheid, bevolking
planning 2002-2006
kost 1.250 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: instrumentarium 131
VERPLICHTE ACTIE INSTRUMENTARIUM
niveau 1.
taak * jaarlijkse opmaak van een milieujaarprogramma;
taak * Opmaak van een milieubeleidsplan tegen 2004 ;
instrument * Organisatie van de dienst zodat alle taken kunnen worden uitgevoerd;
instrument * uitbouw van een milieuloket;
taak * uitwerken en opzetten van een intern milieuzorgsysteem;
instrument * beschikken over een milieuambtenaar, > 8.000 inw. een persoon, < 8.000 inw. 1/2 tijdse persoon,
bijkomende aanwerving min niveau B;
instrument * beschikken over een persoon met VLAREM-attest;
instrument/taak * Optreden als conflictbemiddelaar bij milieuhinderproblemen;
instrument * Eventueel afsluiten van een samenwerkingsovereenkomst met de politiezone;
taak * Jaarlijkse rapportering inzake controle en toezicht vanuit de gemeente (in MJP)
instrument * beschikken over een MINA-raad;
taak * verplichte adviesvraag aan de MINA-raad inzake de uitvoering van de convenant, het MBP en MJP en ge
gemeentelijk begroting en wijzigingen;
taak * Verplichting na adviesverlening om te antwoorden;
taak * opstelling van een jaarverslag door de MINA-raad zelf (te voegen bij het MAP);
instrument * aansluiting op het MMIS
instrument * ruime toegang tot het MMIS creëren voor eigen personeel;
instrument/taak aansluiting op milieuvergunningenloket (MILO) en invoering van milieuvergunninggegevens in dit MILO;
in afwachting - ofwel bestaande gewest. milieudatabank
- ofwel cliënt-server toepassing Vlaamse gemeenschap
taak * Invoering van natuurvergunningen;
instrument voorzien van een internettoegang op meldpunten klachten
indienen van een aanvraag tot aansluiting op het MKROS (milieuklachten registratie en opvolgsysteem);
taak * invoeren van alle meldingen en milieuklachten;
instrument * instellen van een centraal meldpunt voor milieuklachten;
instrument/taak oprichting van een ambtelijk overlegorgaan voor: (kan aansluiten op een bestaande structuur);
uitwerken van visie op integratie (met doelstellingen, middelen, actieplan en timing
coördinatie opmaak MBP/MJP
communicatie naar bevolking en gemeentelijke dienste
instrument * Aanwerving MINA-werkers, enkel voor uitvoering binnen de cluster vaste stof en natuurlijke entiteiten (niet
echt verplicht!!);
NIVEAU 2 :
instrument/taak middelen/organisatie van de gemeentelijke dienst zodanig dat deze:
een duurzaamheidstoets kan uitwerken voor alle gemeentelijke plannen, acties en projecten;
kan instaan voor de communicatie inzake lokaal milieubeleid, burgers en gemeentelijk diensten;
instrument * beschikken over een gemeentelijke duurzaamheidambtenaar : < 12.000 inw. 1/2 tijdse, > 12.000 inw.
Voltijdse medewerker (bij voorkeur niveau A)
instrument/taak * organisatie van minstens 2 X per jaar een open milieuraad;
instrument * ondersteuningsfonds voor stimulering creatie van bijkomende participatiekanalen; (eerder voor steden)
NIVEAU 3
taak/instrument * Opstelling van een milieubarometer (= set van indicatoren of meetbare doelstellingen) ter controle van haar
activiteiten in het kader van de MC onder impuls van een gemeentelijke duurzaamheidsambtenaar;
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan instrumentarium 132
ACTIE GS2.
VERBETEREN MILIEUVORMING
Situering van de problematiek
Door de complexiteit en voortdurende evolutie milieuproblematiek is het verwerven en up-to-date
houden van voldoende kennis een knelpunt. Deze kennis is echter nodig om een goed milieu- en
natuurbeleid te kunnen voeren. In de eerste plaats geldt dit uiteraard voor de (nieuwe) schepen,
die leefmilieu tot zijn bevoegdheid heeft, en uiteraard ook voor de milieuambtenaar. Ook bij
anderen, o.a. de leden van de MAR is dit belangrijk. Er is dus behoefte/noodzaak tot het volgen
van gespecialiseerde vorming. Hiervoor moet voldoende ruimte (tijd en geld) beschikbaar zijn.
Een minimale jaarlijkse vorming (bv. ca 20 u) is wenselijk. Ook moet er een opvolging komen van
het aanbod aan vorming. In dit verband is er reeds het samenwerkingsverband tussen provincie,
intercommunales en IGO-Leuven met betrekking tot het aanbieden van milieu-informatie aan de
gemeenten.
Doelstelling
Bedoeling is uiteraard de milieukennis van al wie betrokken is bij het gemeentelijk milieubeleid te
verhogen.
Beschrijving van de actie
Deze actie houdt in feite in dat de gemeente een stimulerend beleid gaat voeren om iedereen die
betrokken is bij het gemeentelijk milieubeleid aan te zetten om zich voldoende bij te scholen. Een
dergelijk beid omvat o.a. volgende deelacties:
- voorzien van nodige budget voor het volgen van vormingssessies: De kostprijs van sommige
vormingen/informatiedagen is vaak een belemmering om deel te nemen. Uiteraard moet voor
het eigen personeel dit uit het gemeentelijk budget komen. Ook voor derden zal echter een
jaarlijks budget (fonds) voorzien worden zodat deelname aan studiedagen kan gesubsidieerd
worden. Voor het eigen personeel wordt ook de nodige ruimte (tijd) voorzien om aan dergelijke
vormingen deel te nemen
- Bijhouden van een bestand met betrekking tot de vormingsmogelijkheden: Gezien het grote
aanbod aan vormingsmogelijkheden (cursussen, bijscholingen, studiedagen, info-avonden,...)
dient een keuze gemaakt te worden. De milieuambtenaar is het best geplaatst om een soort
bestand bij te houden met een overzicht van het aanbod. Hij kan hierin een keuze maken en op
regelmatige tijdstippen mogelijke geïnteresseerden verwittigen over de mogelijke vormingen..
Actiefiche
soort actie sensibilisatie/vorming GS2: milieuvorming
inkadering MINA2 actie nr.: 164
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 137, 138
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen gemeentebestuur, IGO-Leuven, IGM-Interleuven, provincie
doelgroepen gemeentelijke overheid, MAR, gemeentelijke diensten
planning 2002-2006
kost 1.250 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: instrumentarium 133
ACTIE GS3.
INTEGRATIE MILIEUBELEID IN GEMEENTELIJKE BESTUUR
Situering van de problematiek
Het milieubeleid wordt nog te veel als een afzonderlijk facet van het beleid beschouwd terwijl het
specifiek raakvlakken heeft met vele andere beleidsdomeinen. Een integraal milieubeleid houdt in
dat bij ieder project, uitgevoerd door de gemeente, de milieugevolgen bekeken worden en de
noodzaak aan beschermende milieu- of natuurmaatregelen. Het milieubeleid en de milieuaspecten
dienen als een rode draad te lopen doorheen geheel het gemeentelijk beleid.
Beschrijving van de actie
- opmaak en goedkeuring van een procedure m.b.t. het voeren van een geïntegreerd beleid:
Dergelijke integratie van milieu in de andere beleidsdomeinen wordt best geformaliseerd zodat
het een expliciete bevoegdheid van de milieuambtenaar is om alle relevante gemeentelijke
beleidsdossiers te beoordelen op zijn milieuconsequenties. Hierbij wordt best ook een
toetsingskader opgemaakt, zodat een zo objectief mogelijke toetsing kan uitgevoerd worden.
- opvolgen van de goedgekeurde procedure: Wanneer de procedure formeel is goedgekeurd is
het uiteraard de taak van de milieuambtenaar om alle relevante dossiers ook effectief te
controleren.
Actiefiche
soort actie taak/wet GS3: opmaak van een beleidsprocedure met betrekking tot het voeren van een
geïntegreerd milieubeleid
inkadering MINA2 actie nr.: 164, 165
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.: 140
SO DULO instrumentarium
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen gemeentebestuur, technische dienst
doelgroepen gemeentelijke overheid, gemeentelijke diensten
planning 2002-2003: opmaak + goedkeuring procedure
2002-2006: onderzoek milieuaspecten van alle relevante beleidsmaatregelen door milieudienst
kost normaal takenpakket milieuambtenaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan instrumentarium 134
ACTIE GS4.
VASTLEGGEN TAKENPAKKET MILIEUDIENST
Situering van de problematiek
De milieudienst vormde in het verleden een onderdeel van de technische dienst. Doordat de
gemeente steeds meer taken op gebied van leefmilieu krijgt toebedeeld is in dit kader een actuele
functieomschrijving van de taak van de milieuambtenaar/milieudienst gewenst, zeker nu de
gemeente zal overgaan tot aanwerving van een specifieke ambtenaar.
Naast de echte milieutaken, voorzien in de hoger wetgeving (milieubeleidsplanning, Vlarem,
milieuconvenant, afval- en natuurdecreet) moet ook ruimte zijn voor andere beleidsaspecten met
raakvlakken met milieu en/of natuur. Het afgebakende takenpakket beoogt ook betere
wisselwerking tussen de andere diensten en de intergemeentelijke milieudienst te realiseren. In die
zin kadert deze actie uiteraard in de uitbouw van het instrumentarium, voorzien in de SO DULO.
Doelstellingen
- verbetering kwaliteit milieubeleid door structuurverbetering gemeentelijke diensten
- voldoende personeel voor milieutaken.
Beschrijving van de actie
- Opmaak taakomschrijving gemeentelijke milieudienst
Volgende taken dienen in dit takenpakket opgenomen :
specifieke beleidsondersteunende taak met betrekking volgende aspecten :
- opmaak milieujaarprogramma: opmaak overeenkomstig vereisten milieuconvenant.
- opvolging/uitwerking van opdrachten/taken vermeld in het milieuconvenant
- opvolging/uitwerking natuurbeleid met o.a. de uitvoering van acties van het GNOP
opvolging/evaluatie milieukwaliteit in de gemeente. Uitvoering milieukwaliteitcontroles,
opmaak en actueel houden van milieu-inventaris met o.a. volgende aspecten:
- kwaliteit oppervlaktewater, bodem, grondwater, lucht, natuur
- vergunningenbestand, grondwaterwinningen, lozingen,...
- klachtenregistratie
uitvoering milieuvergunningsbeleid :
- advisering m.b.t. klasse 1, 2 en 3 dossiers
- vertegenwoordigen gemeente in provinciale milieuvergunningscommissie.
controlerende taak met betrekking tot het opsporen van milieuovertredingen :
- Vlarem-controles hinderlijke inrichtingen klasse 2 en 3
- controle bij milieuklachten
- bijhouden klachtenregister en register uitgevoerde toezichtstaken: (cfr. convenant)
Algemene adviserende/beleidsondersteunende taak : adviesverlening m.b.t. milieuaspecten
van beleidbeslissingen (integratie milieubeleid in andere beleidsdomeinen. (zie actie GS2)
informerende en educatieve taak. Onder andere opvolgen werking minaraad, uitvoeren
sensibilisatieacties, informatieverstrekking o.a. via infoblad, …
- Optimalisatie samenwerking met intergemeentelijke milieudienst
In het kader van nieuwe taken, o.a. taken voorzien in de nieuwe milieuconvenant (2002-2005)
moet de samenwerking voortdurend geëvalueerd worden en moeten concrete afspraken gemaakt
worden m.b.t. de uit te voeren taken.
Actiefiche
soort actie taak GS4: takenpakket milieudienst
inkadering MINA2 actie nr.: 164
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.:
wetgeving SO DULO: instrumentarium, Vlarem, gemeentewet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen gemeentebestuur, milieudienst, IGM
doelgroepen gemeentelijke overheid, MAR, gemeentelijke diensten
planning 2002-2003
kost werkingskost milieudienst
aansluitingskost intergemeentelijke milieudienst-
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: instrumentarium 135
ACTIE GS5.
OPTIMALISATIE WERKING MILIEUADVIESRAAD
Situering van de problematiek
In het milieuconvenant en de nieuwe SO DULO zijn richtlijnen opgenomen m.b.t. samenstelling als
werking van de minaraad. Deze beogen een goede representativiteit en een goede werking
(goede advisering van het gemeentebestuur). Dit vraagt een goede samenstelling, de nodige
kennis, een goede vergadertechniek, evenals een goede wisselwerking tussen minaraad en
gemeentebestuur.
Hieraan moet voortdurend gewerkt worden.
Doelstelling
- realiseren van een beter gemeentelijk milieubeleid
- vergroten van betrokkenheid van burgers bij milieubeleid
- verbeteren van inbreng van de MAR in het gemeentelijk milieubeleid
Beschrijving van de actie
De actie omvat zowel het voortduren bijsturen van het ledenbestand als het voortdurende bijsturen
van de werking van de minaraad. Meer concreet is dit:
- bijsturing ledenbestand. Afhankelijk van de noodzaak aantrekken van nieuwe leden en
verwijderen van niet actieve leden in functie van representativiteit en werking
- aandacht voor vorming van de minaraadsleden
- organisatie vormingsmomenten tijdens de vergadering
- ondersteuning bijwonen externe vormingsmomenten (infovergaderingen, cursussen, …)
- vergroting efficiëntie vergaderingen
- voorbereiding vergadering: organisatie voorafgaand overleg met bestuur
- voorbereiding dossiers door leden. opmaak verslagen, ter beschikkingstelling documenten
- optimaliseren samenwerking met gemeentebestuur
- adviesaanvragen naar de MAR : het bestuur zal consequent en m.b.t. alle relevante
dossiers advies vragen en steeds de nodige informatie ter beschikking stellen. De
milieuambtenaar zal hierop moeten toezien.
- representatie van bestuur op vergaderingen : de schepen voor leefmilieu is (niet
stemgerechtigd) lid van de minaraad
- financiële en logistieke ondersteuning : uitvoeren secretariaat MAR,
- afsprakenprotocol m.b.t. adviesverstrekking en adviesopvolging : Vastleggen van
duidelijk regels m.b.t. het formuleren van adviezen naar het bestuur en het verstrekken
van (gemotiveerde) antwoorden op deze adviezen door het bestuur worden opgenomen in
het huishoudelijk reglement.
Wat kosten betreft betekent dit slechts een beperkte extra kost, vergeleken met de gewone kosten
die de werking van de MAR met zich mee brengt.
Actiefiche
soort actie taak GS5: werking MAR
inkadering MINA2 actie nr.: 164
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.:
wetgeving SO DULO: instrumentarium
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, leden minaraad, bevolking
doelgroepen minaraad, bevolking
planning 2002-2006
kost 1.250 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan instrumentarium 136
DEEL B : THEMASPECIFIEKE ACTIES
HOOFDSTUK 2 : CLUSTER WATER: OPPERVLAKTEWATEREN
Dit hoofdstuk omvat acties gericht op de verbetering van de oppervlaktewaterkwaliteit en op de
verbetering van het kwantitatief waterbeheer. Deze acties kaderen in de Cluster Water van de nieuwe
samenwerkingsoverenkomst (SO DULO).
ACTIE OW1.
OPVOLGING VAN DE OPPERVLAKTEWATERKWALITEIT
Situering van de problematiek
Het bijhouden van een milieu-inventaris waarin de toestand van het milieu in de gemeente wordt
opgevolgd moet als een permanente taak van de milieudienst worden beschouwd, dit in functie van
het opvolgen van effecten van verbeteringswerken en naleving algemene kwaliteitseisen. In het
SO DULO past dit binnen de opdracht tot uitbouw van “milieubarometers”.
Een deelfacet van deze milieu-inventaris is de kwaliteit van de oppervlaktewateren. Knelpunt hier is
dat er onvoldoende gegevens zijn, zodat bijkomende gegevens moeten ingezameld worden.
Doelstelling
De met deze actie te realiseren doelstellingen zijn dan ook:
- het bijhouden van een zo volledig mogelijke gemeentelijke milieu-inventaris
- controle naleving oppervlaktekwaliteitsnormen en effectiviteit van genomen maatregelen
- opvolgen van effecten van investeringen (rioleringen, zuiveringsinfrastructuur) op waterkwaliteit
Beschrijving van de actie
Naast het actief bijhouden en opvragen van gegevens verzameld door derden, zal ook bijkomend
onderzoek noodzakelijk zijn om voldoende gegevens te kunnen inzamelen. Concreet betekent dit
dat deze actie volgende projecten en taken inhoudt:
- Project : fysico-chemische monitoring van het oppervlaktewater: Op minimaal een 10-tal
plaatsen in de diverse waterlopen in de gemeente zal minimaal jaarlijks een fysico-chemische
controle worden uitgevoerd. In samenwerking met de milieudienst van Interleuven worden een
dergelijke controle uitgewerkt. De gegevens zullen in de eigen inventaris ingebracht worden.
- Taak : bijhouden van resultaten van derden: Door de milieuambtenaar zullen beschikbare
gegevens, o.a. deze van de VMM, maar ook anderen (bv. universitaire onderzoeken en
eindwerken) ingezameld worden en op een bruikbare wijze in een eigen inventaris ingebracht
worden. Best kan dit gekoppeld worden aan het hierboven vermeld onderzoeksproject
(integreren in rapportopmaak). De gegevens zullen ook ter beschikking worden gesteld (VMM).
- Project : onderzoek biologische kwaliteit oppervlaktewater. Naast fysico-chemisch onderzoek
zal ook gekeken worden of het wenselijk en haalbaar is om ook de biologische kwaliteit van de
waterlopen te inventariseren. Het zou alleszins gaan om minder frequente metingen (bv. om de
5 jaar) of gericht na vaststelling van veranderingen in fysico-chemische kwaliteit
Actiefiche
soort actie project OW1 : Monitoring oppervlaktewaterkwaliteit
inkadering MINA2 actie nr.: 138
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.: 77
milieuconvenant : optie 2
wetgeving wet van 26-03-71: Bescherming oppervlaktewateren
decreet van 24/05/83: kwaliteitsobjectieven oppervlaktewater, Vlarem II
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM, provincie
doelgroepen gemeentebestuur
planning 2002-2006
kost fysico-chemische controle: 1.600 - 2.240 € /jaar
biologische controle: 1.500 - 2.000 € per keer
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 137
ACTIE OW2.
VASTLEGGING ZUIVERINGSZONES
Situering van de problematiek
Afhankelijk van de zuiveringszone waarin een woning/bedrijf gelegen is gelden ander bepalingen
en moet een ander gemeentelijk beleid gevoerd worden. Zowel voor de eigen planning (verdere
uitbouw van de riolering) als voor het beleid naar de burgers toe (opleggen bepaalde
verplichtingen, voorzien van subsidies, …) moeten in de eerste plaats deze zones vastgelegd
worden. Dit vormt immers de basis van elk gebiedsgericht beleid. Een dergelijk zoneringsplan is
een onderdeel van het op basis van de cluster water (niveau 2) op te maken DuLo-waterplan.
Doelstellingen
- realiseren van een gebiedsgericht beleid, aangepast aan de hogere wetgeving en de
aanwezige en geplande infrastructuur
Beschrijving van de actie
- opmaak van een zoneringsplan voor de gemeente: In opdracht van de gemeente werd reeds
een zoneringsplan opgemaakt, dit op basis van de gegevens, verstrekt door VMM (het
bestaande TRP, reeds gekende investeringsplannen). Ook Aquafin is bezig met de opmaak
van een voorstel tot zoneringsplan.. Op basis van deze beide voorstellen en op basis van een
lange termijnsplanning zal dit voorstel door het gemeentebestuur omgezet worden in een
definitief “goedgekeurd zoneringsplan”, dat als basis kan dienen voor het te voeren
gebiedsgericht beleid. Dit zal gebeuren op advies van de technische dienst en milieudienst en
na overleg met deze betrokkenen en met de MAR. De goedkeuring zal gebeuren door het
Schepencollege en door de gemeenteraad.
Actiefiche
soort actie project OW2: omzetting voorstellen tot zoneringsplan in definitief goedgekeurd zoneringsplan
inkadering MINA2 actie nr. 57
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
SO DULO: cluster water: DuLo-waterplan
wetgeving Vlarem II en decreet van 20-12-01: Bescherming oppervlaktewateren
nieuwe uitvoeringsbesluit m.b.t. rioleringen en aanleg KWZI’s
Decreet 20/03/91: investeringsfonds: subsidiering gemeentelijke investeringen
B. Vl. Reg. 30/03/96: Code van goed praktijk voor aanleg van openbare rioleringen
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, technische dienst, Aquafin, VMM
doelgroepen bevolking
planning 2002
kost opmaak zoneringsplan door derden: is gebeurd, door Aquafin/VMM : gratis
omzetting in definitief zoneringsplan: in eigen beheer : geen extra kost
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 138
ACTIE OW3.
UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: UITVOERING INVESTERINGSPROGRAMMA
Situering van de problematiek
Voor de verdere realisatie van het gemeentelijke TRP zijn bijkomende rioleringen noodzakelijk.
Hiervoor zijn overheidssubsidie beschikbaar. Hiertoe dienen regelmatig gemeentelijke
investeringsprogramma’s (GIP’s) te worden ingediend bij de VMM, dit conform het nieuwe
uitvoeringsbesluit m.b.t. rioleringen en aanleg KWZI’s. Ook de aanpassing van bestaande
rioleringen (vaak in feite ingebuisde grachten) en de aansluiting ervan op een collectorennetwerk is
hierbij inbegrepen.. Deze bovengemeentelijke infrastructuurwerken (collectoren en prioritaire
rioleringen) is reeds voorzien in het investeringsprogramma (IP’s) van de VMM maar moet nog
grotendeels worden gerealiseerd, zodat de eigen timing hierop moet worden afgesteld.
Ook bij uitvoering van de bovengemeentelijke IP’s moet de gemeente vaak bijkomende kosten
(wegverbeteringen) financieren. Daarom zullen in de eerste plaats de nodige inspanningen
gedaan worden om het gemeentelijk gedeelte overeenkomstig deze bovengemeentelijke planning
uit te voeren.
Doelstellingen
- uitvoering rioleringswerken zoals voorzien in planning van VMM en Aquafin: uitvoering
goedgekeurde IP’s en GIP’s
- realiseren van maximale afkoppeling ter beperking overstortfrequentie
- voorkomen lozingen ongezuiverd afvalwater
Beschrijving van de actie
- Uitvoering goedgekeurde IP’s en GIP’s:
In de tabel op de volgende bladzijde is de laatste stand van zaken m.b.t. de IP’s en GIP
opgenomen. Vermits er regelmatig een actualisatie is, dient de gemeente dit zeer intensief op te
volgen, om te zorgen dat de eigen planning ook daadwerkelijk in de investeringsprogramma’s
wordt voorzien..
Concreet betekent dit dat :
- regelmatige actualisatie van de ingediende en in te dienen projecten
- jaarlijks het nodige budget voorzien moet worden voor uitvoering van de geplande werken
- tijdig de nodige aanbestedingen worden gedaan zodat de werken volgens planning kunnen
worden uitgevoerd.
- er over wordt gewaakt dat in deze aanbestedingen uitdrukkelijk verwezen wordt naar de
‘Code van goede praktijk’, wat o.a. inhoudt dat de realisatie moet gebeuren met maximale
afkoppeling van alle hemelwatercircuits.
- in alle projecten de gescheiden nieuwe riolering wordt aangelegd.
- toezicht gehouden wordt op de (correcte) uitvoering van de werken.
Actiefiche
soort actie projecten: OW3. uitvoering investeringsprogramma rioleringen
inkadering MINA2 actie nr.: 57
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.: 71
wetgeving Vlarem II en decreet van 20-12-01: Bescherming oppervlaktewateren
nieuwe uitvoeringsbesluit m.b.t. rioleringen en aanleg KWZI’s
Decreet 20/03/91: investeringsfonds: subsidiering gemeentelijke investeringen
B. Vl. Reg. 30/03/96: Code van goed praktijk voor aanleg van openbare rioleringen
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, Aquafin, VMM
doelgroepen gemeentelijke diensten
planning 2002-2006 en later
kost zie meerjarenplan riolering
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 139
Tabel : Reeds vastgelegde investeringsprogramma voor de gemeente Bertem situatie
eind november 2001)
project jaar aard project kostprijs vuilvracht
€ direct totaal TRP
IP-99288 1999 collector Voer fase 3 1.800.000 1216 2608
IP-20163 2000 collector Voer fase 4 1.320.000 1619 1755
IP-20565 2001 collector Voer fase 5 2.300.000 614 881
IP-20830 2001 verbindingsriool Diepestraat-Kruisstraat-Het Bies 1.675.000 1213 1544
IP-20567 2001 collector Voer fase 6 1.000.000 1907 2073
IP-20165 2002- collector Korbeek-Dijle 795.000 547 764
2004
IP-20566 2002- verbindingsriool Dorpstraat 300.000 111 111
2004
IP-21512 2005 verbindingsriolering Het Bies 176.330
B99278 2004 riolering N3 uitgevoerd
GIP 2002 riolering kleine kerkstraat/Kerkring 210.000 24 24
GIP 2003 riolering Dottermansstraat/Gemeenteplein 420.000 136 197
GIP 2003 riolering Coigne-Tervuursesteenweg 360.000 33 39
GIP 2004 riolering Paardenstraat 102.000 18 39
GIP 2004 riolering Dorpstraat Leefdaal-centrum 600.000 126 144
GIP 2005 gescheiden riolering Molenstraat 240.000 32 35
GIP 2006 riolering het Bies + Bankblokstraat 210.000 213 258
GIP >2006 gescheiden riolering Nijvelsebaan 1.200.000 280 496
GIP >2006 riolering Dorpstraat fase 6 630.000 129 237
situatie 04/02: bovengemeentelijke investeringen
Inv jaar Investerings-
Project Project naam Status
of Rp bedrag (EUR)
2001 Verbindingsriolering Diepestraat -
20830 Gunning der werken 60.639
Kruisstraat - Het Bies
2001 Goedgekeurd Technisch
20565 Collector Voer Fase 5 72.495
Plan
2001 Goedgekeurd Technisch
20163 Collector Voer Fase 4 69.279
Plan
20567 2004 Collector Voer Fase 6 Goedgekeurd IP 36.430
21512 2005 Verbindingsriolering Het Bies Goedgekeurd IP 4.371
20165 2005 Collector Korbeek - Dijle Goedgekeurd IP 35.846
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 140
ACTIE OW4.
UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: herziening TRP, planning realisatie TRP, planning
renovatie/omschakeling naar gescheiden stelsel
Situering van de problematiek
Het bestaande TRP dateert van vele jaren terug. Slechts een deel ervan is reeds effectief
gerealiseerd, een deel is reeds opgenomen in de planning voor de volgende jaren. Voor een
gedeelte is er evenwel nog geen concrete realisatieplanning opgemaakt. Veel rioleringen zijn
bovendien gemengde stelsels en in sommige gevallen in feite nog ingebuisde grachten.
Daarom is het nodig het TRP te herbekijken in het kader van het huidige rioleringsbeleid en de
planning van VMM/Aquafin, dit vooraleer nieuwe investeringsdossiers op te maken. Ook voor de
planning m.b.t. het oppervlaktebeheer is deze aanpassing van het TRP (bv. m.b.t. gescheiden
afvoer van regenwater) van belang. Voor de realisatie van dit aangepaste TRP moet een lange
termijn planning worden opgemaakt, dit in overleg met VMM en Aquafin.
Het bestaande rioleringsstelsel moet waar nodig ook gecontroleerd worden en geëvalueerd in
functie van het nieuwe TRP. Afhankelijk hiervan kan renovatie en aanpassing (ontdubbeling)
gepland worden. Ook de systematische ombouw van het bestaande gemengde rioleringsstelsel
naar een gescheiden stelsel. moet bekeken worden. In functie van de nood aan renovatie en de
locale mogelijkheden moet ook hiervoor een planning opgemaakt worden.
Doelstellingen
- planmatige realisatie van alle nodige rioleringen
- maximale uitbouw/ombouw tot een gescheiden stelsel
- maximaal voorkomen van lozing ongezuiverd afvalwater en afbouw overstorten
Beschrijving van de actie
- Actualiseren van TRP:
Deze actualisatie houdt in dat geheel het TRP moet worden herbekeken. Wat het nog niet
gerealiseerde deel betreft, moet voor elke straat de nood aan riolering herbekeken worden. Het
TRP wordt op basis van deze evaluatie aangepast. Hierbij zal ook nagegaan worden op welke
wijze in betreffende straat een gescheiden stelsel gerealiseerd wordt, waarbij een maximale
herwaardering van het grachtenstelsel vooropstaat. Op basis van duidelijke criteria (o.a.
vuilvracht, kwaliteit en potenties ontvangende oppervlaktewater, aansluitbaarheid op collector,…)
wordt een prioriteitenlijst opgemaakt, die de basis moet vormen voor de lange termijn planning.
- Planning rioolrenovatie en omschakeling naar gescheiden stelsel.
Deze planning veronderstelt dat alle (niet recentelijk gecontroleerde) rioleringen zowel planmatig
als te velde zullen worden gecontroleerd en geëvalueerd. Hierbij zal ook telkens geëvalueerd
moeten worden op welke wijze een ontdubbeling of reductie van de nood tot overstorten kan
worden gerealiseerd. Op basis van diverse criteria (staat van de riolering, knelpunten inzake
afvoer, mogelijkheden tot ontdubbeling,...) kan een prioriteitenlijst worden opgemaakt. De
prioriteitenlijst zal samen met andere criteria (bv. planning straatrenovatie) de basis vormen van
de op te maken meerjarenplanning Beide bovenvermelde planningsprojecten worden best
gezamenlijk uitgevoerd, zodat uiteindelijk één geïntegreerd meerjarenplan wordt verkregen,
waarin alle aspecten m.b.t. het rioleringsstelsel zijn opgenomen.
Actiefiche
soort actie project OW4: opmaak meerjarenplan uitbouw/renovatie riolering
inkadering MINA2 actie nr.: 57
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.: 67, 71
wetgeving Vlarem II en decreet van 20-12-01: Bescherming oppervlaktewateren
nieuwe uitvoeringsbesluit m.b.t. rioleringen en aanleg KWZI’s
Decreet 20/03/91: investeringsfonds: subsidiering gemeentelijke investeringen
B. Vl. Reg. 30/03/96: Code van goed praktijk voor aanleg van openbare rioleringen
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, Aquafin, VMM, studiebureau
doelgroepen technische dienst
planning 2002-2003
kost 25.000 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 141
ACTIE OW5.
VERHOGING AANSLUITINGSGRAAD OP DE RIOLERING
Situering van de problematiek
Een dure investering in rioleringen en zuiveringsinfrastructuur heeft pas zin als alle afvalwater ook
effectief in dit stelsel geloosd wordt. De aansluiting op riolering in zone A en B is trouwens
verplicht volgens het Vlarem. In het kader van het bekomen van investeringssteun is een specifiek
reglement (gescheiden aansluiting) verplicht. In praktijk is echter niet iedereen aangesloten maar
wordt nog geloosd in grachten, oppervlaktewateren en besterfputten. Om alle aansluitingen te
kunnen realiseren is een specifieke actie noodzakelijk, gericht naar deze doelgroep.
Doelstellingen
- realiseren van maximale aansluitingsgraad
- voorkomen lozingen ongezuiverd afvalwater in oppervlaktewater en bodem (besterfputten)
Beschrijving van de actie
Deze actie bestaat uit verschillende onderdelen:
- Opmaak van een aangepast waterafvoerreglement: Het bestaand reglement m.b.t. opvang van
afvalwater en regenwater moet worden aangepast en omgevormd tot een gebiedsgericht
reglement met specifieke bepalingen afhankelijk van de zuiveringszones. In zone A en B moet
de nadruk liggen op het verplicht voorzien van een gescheiden stelsel, dat apart kan worden
aangesloten op de gemeentelijke infrastructuur. In het regenwatercircuit moet een
regenwaterput en infiltratievoorziening voorzien zijn. De voor de diverse installaties (IBA,
regenwaterput en hergebruiksinstallatie, infiltratie-eenheid) voorzien subsidies moeten in het
reglement worden opgenomen. Het reglement moet conform de Vlaamse verordeningen (bv.
m.b.t. regenwaterput) en de provinciale verordeningen/besluiten (bv. m.b.t. waterafvoer van
verharde oppervlakten, m.b.t. subsidiëring IBA’s, …) worden opgemaakt
Voor installaties zoals IBA’s en Infiltratievoorzieningen die in tegenstelling tot regenwaterputten
en regenwaterhergebruik, voor de gebruiker geen onmiddellijk (financieel) voordeel hebben en
waar de winst voornamelijk maatschappelijk is (betere waterkwaliteit, minder overstromingen,
minder overstorten, betere waterzuivering, meer infiltratie in grondwater) moet de (financiële)
ondersteuning zodanig zijn dat de kosten voor de gebruiker verwaarloosbaar zijn. Bij
nieuwbouw/grondige renovatie is een verplichting aangewezen. Indien er een te hoge drempel
is, zal de stimulans te klein zijn en zal een subsidie nauwelijks effect hebben
- Inventarisatie van alle woningen die niet aangesloten zijn op de openbare riolering: Naast de
locatie van deze niet reglementaire lozingen kunnen ook specifieke gegevens m.b.t. de eigen
riolerings- en afwateringsinfrastructuur worden opgenomen in deze inventaris.
- Sensibilisatie: in het kader van het nieuwe (subsidie)reglement zal ook intensief moeten
gesensibiliseerd worden zodat een maximaal aantal woningen uit eigen beweging overgaan tot
aansluiting. Hierbij hoort o.a. de opmaak een specifiek informatiebrochure m.b.t. het lozen van
huishoudelijk afvalwater. Eventueel betreft het een gemeentelijke aanvulling aan bestaande
brochures. De sensibilisatie kan ook gericht naar specifieke doelgroepen (bv. installateurs van
sanitaire installaties). Bij de bouwaanvraag dient eveneens de nodige informatie gevoegd.
- Toezicht op aansluiting en beboeting van overtreders: Naast sensibilisatie moet ook
consequent worden opgetreden als er geen of weinig bereidheid is om zich te regulariseren.
- Uitvoering van aansluitingen: Alle woningen die hun afwatercircuit hebben aangepast moeten
zo snel mogelijk aangesloten worden op de riolering, dit door de gemeentelijke diensten.
Tijdens deze werken kan ook nagegaan worden of alle nodige infrastructuur ook effectief
aanwezig is (regenwaterput, gescheiden stelsel, afgekoppelde besterfput/septische put, …).
De voorziene inventarisatie kan als een specifiek project omschreven worden, de andere
onderdelen van deze actie kunnen eerder beschouwd worden als normale taken van een
gemeentelijke milieudienst of technische dienst.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 142
Actiefiche
soort actie project/wet/taak/sensibilisatie OW5: verhogen aansluitingsgraad op riolering
inkadering MINA2 actie nr.
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 67
SO DULO: cluster water
wetgeving Vlarem II en decreet van 20-12-01: Bescherming oppervlaktewateren
nieuwe uitvoeringsbesluit m.b.t. rioleringen en aanleg KWZI’s
Vlarem II
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, technische dienst, Aquafin, VMM, provincie, bekkencomités
doelgroepen bevolking
planning 2002-2004
kost inventarisatieproject: 1.250 €
taken/wetgeving/: normale kosten gemeentelijke diensten
sensibilisatie: aanmaak brochure: 1.250 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 143
ACTIE OW6.
PLANMATIGE UITVOERING SANERINGSPLAN ZONE C EN BUITENGEBIED:
sanering individuele lozingspunten
Situering van de problematiek
Naast de difuse lozingen (o.a. vanuit landbouw) zorgen de individuele lozingen van woningen voor
vervuiling van de kleine waterlopen in buitengebied. In de gemeente zijn nog een aantal woningen
in zone C of buitengebied gelegen. Er is nog hierover reeds een specifiek studie uitgevoerd. De
sanering van deze lozingen moet nog grotendeels gerealiseerd worden. Naast een reglement en
subsidiëring moet via sensibilisatie gezorgd worden dat ook in deze zone de nodige
zuiveringsinfrastructuur tot stand komt. Ook de grotere “KWZI’s”, vermeld in het plan, moeten nog
gerealiseerd worden (zie actie OW7).
Doelstellingen
- voorkomen lozingen ongezuiverd afvalwater in zone C en buitengebied
Beschrijving van de actie
Het systematisch realiseren van individuele zuivering (IBA) vergt een stimulerend en regulerend
beleid.
- Opmaak van een aangepast politiereglement en subsidiereglement:
Zoals in actie OW5 reeds vermeld moet het bestaand reglement m.b.t. opvang van afvalwater
en regenwater worden aangepast en omgevormd tot een gebiedsgericht reglement met
specifieke bepalingen afhankelijk van de zuiveringszones. In buitengebied zal de aanleg van
een individuele zuivering (IBA) verplicht worden, in zone C kan dit afhankelijk gemaakt worden
van het al dan iet voorzien van een KWZI. Voor bestaande woningen dient een
subsidiereglement voorzien te worden (kan mogelijk ook uitgebreid worden naar nieuwbouw).
Zoals hoger reeds vermeld moet voor bestaande woningen de hoogte van de subsidie (totaal
van gewest, provincie en gemeente) dusdanig zijn dat de financiële drempel zeer laag is.
Concreet betekent dit dat de restkosten per woning maximaal 1.250 € mag bedragen.
Indien niet effectief zal het reglement na 3 jaar worden herbekeken.
- Realisatie individuele zuiveringen.
Op basis van het reeds opgemaakte saneringsplan zullen alle bewoners van woningen waar
een IBA noodzakelijk is, worden gecontacteerd. De reglementering en subsidiëring zal worden
uitgelegd, en per geval zal de aanleg van een individuele zuivering worden gepromoot. De
gemeente zal de betrokkenen ook logistiek ondersteunen. Overleg m.b.t. meest aangewezen
zuiveringssysteem, ondersteuning subsidieaanvragen, informatieverstrekking m.b.t.
beschikbare systemen, eventueel assistentie bij zelfbouw.
Actiefiche
soort actie taak/wet OW6: opmaak politiereglement/subsidiereglement m.b.t. individuele zuivering in zone C
en buitengebied
inkadering MINA2 actie nr.: 57
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 68
SO DULO cluster water: Dulo-waterplan + subsidies
wetgeving Wet van 26-03-71: Bescherming oppervlaktewateren
Decreet 20/03/91: investeringsfonds: subsidiering gemeentelijke investeringen
B.Vl.Reg. 30/03/96: Code van goed praktijk voor aanleg van individuele behandelingsinstallaties
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, VMM, provincie,
doelgroepen bevolking, gemeentebestuur
planning 2002-2006
kost subsidie IBA: per IBA: 1.000 € + 1.000 € + 50 %:
budget per jaar: 5.000 - 7.500 €/jaar
kostprijs IBA: 3.750 – 6.500 € per systeem (afh. van aantal en subsidiebedrag)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 144
ACTIE OW7.
PLANMATIGE UITVOERING KWZI IN ZONE C EN BUITENGEBIED
Situering van de problematiek
De collectieve lozingen in zone C zorgen voor vervuiling van de kleine waterlopen in dit gebied.
Er is nog hierover reeds een specifiek studie uitgevoerd. In deze studie is ook de realisatie van een
KWZI voorzien.
Doelstellingen
- voorkomen lozingen ongezuiverd afvalwater in zone C en buitengebied
Beschrijving van de actie
- aanleg KWZI’s
De realisatie is de uitvoering van een aantal projecten m.b.t. de aanleg van een KWZI vermeld
in het reeds opgemaakte saneringsplan. Voor één project is reeds een detailontwerp
opgemaakt. Dit kan dienen voor het indienen van een subsidieaanvraag bij de VMM. Tijdens
de procedure kunnen dan de echte bouwplannen worden opgemaakt en kan een aanbesteding
worden gedaan.
Voor andere mogelijke projecten moet nog eerst een detailontwerp worden opgemaakt waarna
ook deze projecten kunnen ingediend worden voor subsidiëring.
(Bij kleinere projecten kan i.p.v. een aanbesteding ook gedacht worden aan uitvoering van de
werken in eigen beheer of door de INL-ploegen van IGO-Leuven. Deze kunnen zo wie zo
ingeschakeld worden voor sommige deelaspecten (bv. landschappelijke inkleding).
Actiefiche
soort actie project/ taak OW7: realisatie noodzakelijke KWZI’s
inkadering MINA2 actie nr.: 57
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 68
SO DULO: cluster water: DuLo-waterplan
wetgeving Vlarem II en decreet van 20-12-01: Bescherming oppervlaktewateren
nieuwe uitvoeringsbesluit m.b.t. rioleringen en aanleg KWZI’s
Decreet 20/03/91: investeringsfonds: subsidiering gemeentelijke investeringen
B.Vl.Reg. 15/07/97: Aanleg KWZI’s in zone C
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, Aquafin, VMM,
doelgroepen bevolking, gemeentebestuur
planning 2002: indiening subsidiedossier KWZI Oude Bertembosstraat
2002-2006: dossieropmaak andere projecten en systematische subsidieaanvraag
2003-2006: realisatie projecten
kost kost KWZI: :50.000 tot 200.000 € per project
kost project Oude Bertembosstraat:: 75.000 – 125.000 € (enkel KWZI)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 145
ACTIE OW8.
VERGUNNINGENBELEID I.V.M. HET LOZEN VAN AFVALWATER
Situering van de problematiek
Uit de resultaten van de bestaande inventaris blijkt dat verscheidene bedrijven niet beschikken
over de nodige vergunning (melding) voor het lozen van afvalwater (rubrieken 3 van Vlarem I).
Anderzijds wordt er geen of onvoldoende toezicht uitgeoefend op de geloosde bedrijfsafvalwater.
Doelstellingen
- opmaak en bijhouden van een zo volledig mogelijke en actuele milieu-inventaris
- striktere beleid en controle m.b.t. lozingen van bedrijven ter voorkoming van milieuvervuiling
- integrale naleving milieuwetgeving: afbouw illegale (niet gemelde/vergunde) lozingen.
- voorkomen en beperken oppervlaktewatervervuiling
Beschrijving van de actie
Deze actie is een specificatie van een onderdeel van het takenpakket dat door de gemeentelijke
milieudienst worden uitgevoerd. Voor Bertem wordt de milieudienst hierbij geholpen door de
intergemeentelijke milieudienst van Interleuven. Hierbij zijn volgende aandachtspunten:
- vergunningverlening : specifieke aandacht voor lozingsproblematiek:
controle volledigheid en correctheid gegevens m.b.t.:
- aangevraagde rubrieken: wordt er een (juiste) lozingsvergunning aangevraagd?
- herkomst, debiet en samenstelling aanwezig en correct?;
- zuiveringsinfrastructuur en afwateringscircuit - lozingspunten (scheiding afvalwater -
regenwater, afzonderlijke circuits voor huishoudelijk en bedrijfsafvalwater)
- gemeentelijke inventaris: vervolledigen met lozingen van bedrijfsafvalwater
Deze inventaris wordt reeds meerdere jaren bijgehouden i.s.m. de intergemeentelijke
milieudienst. Een verdere uitbouw en continue actualisatie is nodig:
- grondige check-up: Op basis van de bestaande gegevens, worden alle bedrijven
gecontroleerd op aanwezigheid/noodzaak van een lozingsvergunning. De inventaris wordt
aan een GIS–systeem gekoppeld zodat er ook een ruimtelijke situering is
- enquête ter vervollediging gegevens: Hierin zal gepeild worden naar gegevens betreffende
het geproduceerde en geloosde afvalwater. (herkomst afvalwater, debiet, samenstelling
afvalwater (op basis van analyseresultaten), geïnstalleerde zuivering, lozingspunt, e.a.).
In de toekomst zal er ook gezorgd worden voor een aansluiting op de geplande Vlaamse
databank ter zake, dit zoals vermeld in de nieuwe samenwerkingsovereenkomst
- Consequente controle op afvalwaterlozingen
De controles (staalnames) kunnen door de milieudienst eventueel zelf uitgevoerd worden, de
analyses moeten worden uitbesteed, aan een erkend labo (officiële juridisch aanvaarde
resultaten) of aan een ander (indicatieve resultaten). Volgende types van controles zijn
wenselijk: controles na klachten, controles in kader vergunningverlening (hernieuwing,
uitbreiding,…) en gerichte periodieke controles m.b.t. naleving milieuvoorwaarden
Bij vaststelling van overtredingen zal steeds opgetreden worden, in eerste instantie door de
exploitant hiervan op de hoogte te brengen met de vraag tot het nemen van de nodige
e
saneringsmaatregelen, in de 2 plaats (bv. bij herhaling of onwil) door het opmaken van PV’s.
Er volgt daarna ook een meer intensieve opvolging van betreffend bedrijf.
Actiefiche
soort actie taak OW8:strikt vergunningenbeleid m.b.t. lozingen en waterafvoer
inkadering MINA2 actie nr.:58
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 72
wetgeving Vlarem II
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, politie, IGM
doelgroepen bedrijven
planning 2002-2006
kost analyse: indicatief : 100-150 € per staal (afh; van te analyseren parameters)
officieel: 200 – 500 € per staal (afh. van te analyseren parameters)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 146
ACTIE OW9.
INFOBROCHURE M.B.T. HET LOZEN VAN AFVALWATER
Situering van de problematiek
Het overgrote deel van de bevolking is niet of onvoldoende op de hoogte van de bestaande
wetgeving omtrent het lozen van huishoudelijk afvalwater. Bij de indeling van de gemeente in
zuiveringszones zullen er bovendien per gebied mogelijk andere verplichtingen zijn. Bovendien wil
de gemeente ook via stimulering (subsidiëring) het beleid sturen in de richting van meer scheiding
tussen afval- en hemelwaterafvoer, meer hergebruik en meer infiltratie.
Zowel m.b.t. tot de wettelijke aspecten als in functie van haar beleid is een intensieve voorlichting
en sensibilisatie wenselijk. Een brochure, waarin al deze zaken op een overzichtelijke wijze worden
voorgesteld is een instrument om deze informatie bij de burgers te krijgen.
Er zijn reeds meerdere brochures op de markt. Bedoeling is om deze aan te vullen met specifieke
gegevens die voor de gemeente van toepassing zijn
Doelstellingen
Deze actie staat in het teken van de realisatie van volgende doelstellingen:
- vergroting milieubewustzijn van de bevolking door kennisvergroting
- gedragswijziging bij de bevolking bewerkstelligen
- voorkomen en beperken oppervlaktewatervervuiling
- verhogen gescheiden aanvoer hemel- en afvalwater
Beschrijving van de actie
De infobrochure die door de gemeente zal opgemaakt worden zal uitgaan van de bestaande
brochures. Naast de algemene Topics zak een specifiek luik toegevoegd worden waarin de
gemeentelijke situatie wordt uitgelegd.:
- Algemene situering van de problematiek van het lozen van huishoudelijk afvalwater;
- belang waterzuivering en scheiding regenwater-afvalwater, lozingsvoorwaarden
- tips rond besparen van water (beperken van lozingen, voordelen van hergebruik regenwater
- nut infiltratie
- Zone-indeling van de gemeente:
- overzichtskaart met zone-indeling en rioleringsnetwerk met (reeds geplande) uitbreidingen;
- gebiedsgebonden verplichtingen (aansluiting op riolering – zelfzuivering);
- voorziene initiatieven m.b.t.aanleg van kleinschalige waterzuivering.
- Overzicht van de wettelijke bepalingen:
- Vlaamse-provinciale wetgeving
- gemeentelijke verordeningen/subsidiereglementen
- Overzicht van de financiële middelen en procedures
Uit de brochure moet de burger duidelijk kunnen opmaken op welke (totale) subsidie hij recht
heeft voor bepaalde inrichtingen en hoe hij te werk moet gaan om hiervan te kunnen genieten
- Technische informatie: Tips m.b.t. installeren van hemelwaterrecuperatiesystemen,
infiltratiesystemen, IBA’s, …
Actiefiche
soort actie sensibilisatie OW9: Aanmaak infobrochure
inkadering MINA2 actie nr. 60
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 78
SO DULO: cluster water
wetgeving Wet van 26-03-71: Bescherming oppervlaktewateren
Vlarem
politiereglementen, milieuconvenant
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM
doelgroepen bevolking
planning 2002: aanmaak gemeentelijke brochure
2002-2003: verdeling en regelmatige promotie via infoblad
kost aanmaak + druk brochure: 1.250-1.500 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 147
ACTIE OW10.
OPMAAK BEEKBEHEERSPLAN: AANPAK KWANTITATIEVE KNELPUNTEN
Situering van de problematiek
Door de vele menselijke ingrepen aan de waterlopen hebben deze in grote mate hun natuurlijke
structuur verloren wat een negatieve invloed heeft op het leven in en rond de waterloop. Het
uitvoeren van onderhoudswerken aan de waterlopen gebeurt niet volgens de meest ecologisch
verantwoorde methodes. Structuurherstel is nog nagenoeg onbestaande.
Doelstelling
- verhoging natuurwaarde in de gemeente door het uitvoeren van een natuurvriendelijk beheer;
- beheer waterlopen conform het principe ‘Integraal waterbeheer’ ter verbetering van het
waterkwantiteitsbeheer
Beschrijving van de actie
Deze actie past binnen de cluster water van de nieuwe samenwerkingsovereenkomst, waarin ook
een meer planmatige aanpak gevraagd wordt. Voor de onderhouds-, aanpassings- en
verbeteringswerken zal daarom een integraal plan worden opgemaakt. In functie van een aantal
criteria (ligging, waterkwaliteit, verwacht positief effect, haalbaarheid, eigendomsstructuur,..) ) zal
dit plan ook een prioriteitenlijst bevatten m.b.t. de uitvoering. Uiteraard kunnen een aantal concrete
acties ook ad hoc gepland en uitgevoerd worden. Een dergelijk plan omvat o.a. volgende aspecten:
- knelpuntinventarisatie/analyse m.b.t. ecologische waarde van grachten en beken: o.a.
aanwezigheid van onnatuurlijke constructies (oeververstevigingen, (illegale) inbuizingen,
stuwen, …), onnatuurlijk profiel, e.a.). Alle nodige gegevens i.f.v. een potentiële oplossing
moeten eveneens worden geïnventariseerd (beschikbare ruimte, eigendomsstructuur,…)
- actieplan onderhoud-beheer: Specificatie over wenselijkheid, frequentie en aard (te gebruiken
technieken) m.b.t. “normale onderhoudswerken zoals ruimingen (kruidruimingen-slibruimingen,
oeverbeheer,...)… Voorkeur zal steeds gaan naar natuurvriendelijke technieken (vademecum
natuurtechnisch waterbeheer). Voor slibruimingen zie ook actie OW12.
- actieplan per knelpunt: Voor elk knelpunt wordt een oplossing geformuleerd. Dit kan zowel een
zeer beperkte actie zijn (verwijdering inbuizing) als een meer uitgebreid ecologisch project
- maatregelen die de buffering t.o.v. de (vervuilende) omgeving verhogen;
- beekherstel : hermeandering, herprofilering, verwijdering oeverversteviging, aanleg
stuwen,…
- specifieke acties: aanbrengen van paaiplaatsen en/of onderwaterbermen, verwijdering van
hindernissen voor vismigratie, vistrappen, …
In het kader van het integraal beheer dient de tot standkoming van het plan te gebeuren in overleg
met da ander waterbeheerders (provincie, gewest, watering)
Voor gans de gemeente en gespreid over de planningsperiode moet toch een budget van enkele
miljoenen voorzien worden om een aantal verbeteringswerken te kunnen uitvoeren.
Actiefiche
soort actie project OW10 : opmaak beekherstelplan en uitvoering ervan
inkadering MINA2 actie nr. 62, 131
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 79, 88, 84, 85
SO DULO: cluster water: opmaak DuLo-waterplan
wetgeving wet van 28/12/67: beheer onbevaarbare waterlopen
Vademecum natuurtechnische milieubouw
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, IGM
doelgroepen technische dienst
planning planopmaak:2002-2003
uitvoering: 2002-2006
kost opmaak planning: 5.000-10.000 €
uitvoering acties: ca. 5.000 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 148
ACTIE OW11.
ECOLOGISCH VERANTWOORD WATERLOPENBEHEER
Situering van de problematiek
Het beheer van een belangrijk deel van de (kleinere) waterlopen valt onder de bevoegdheid van de
gemeente. Dit beheer gebeurde in het verleden te veel, uitsluitend gericht op de water- (afvalwater)
afvoerfunctie van de waterloop. Door aanpassing van dit beheer en omschakeling naar een meer
ecologische verantwoord beheer kan zowel de ecologische waarde als de natuurwaarde van de
waterlopen positief beïnvloed worden.
Doelstelling
- verhoging natuurwaarde in de gemeente door het uitvoeren van een natuurvriendelijk beheer;
Beschrijving van de actie
In afwachting van een integraal plan (actie OW10) en uiteraard ook in opvolging van dit plan zullen
de (onderhouds)taken die reeds uitgevoerd worden, worden bijgestuurd. De methodes, vermeld in
het vademecum “Natuurtechnisch milieubeheer” zullen in de gemeentelijke werking worden
geïntegreerd. Volgende concrete zaken zullen worden uitgevoerd:
- Maaibeheer : toepassing bermbesluit
- Slib- en kruidruimingen: toepassing technieken natuurtechnisch beheer
- Overige beheerswerken: verwijdering illegale en ongewenste inbuizingen en andere
constructies
- Natuurontwikkelingprojecten met betrekking tot beekbeheer (ecologisch herstelplan):
Dit betekent o.a. aanbrengen van beplanting op de oever van bepaalde trajecten, het
voorzien van een voldoende brede oeverstrook (verhoging van de buffering t.o.v. de
(vervuilende) omgeving en voorkoming erosie. Er zal ook een onderzoek verricht
worden naar de mogelijkheden van dergelijke maatregelen, met inbegrip van
maatregelen m.b.t. beekherstel op de minst natuurlijke trajecten (rechtgetrokken
waterloopgedeelten, ingebuisde en/of gebetonneerde delen). Per strook zal een voorstel
van maatregelen opgemaakt worden, rekening houdend met de locale mogelijkheden en
kostprijs. Deze maatregelen moeten leiden tot een meer natuurlijke oever en
beekprofiel waardoor het zelfreinigend vermogen verbetert en de waterloop beter
geschikt wordt als biotoop voor waterorganismen.
Actiefiche
soort actie taak OW11: Ecologisch verantwoord beheer waterlopen
inkadering MINA2 actie nr. 74, 92, 93
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 84, 85, 86, 83
wetgeving wet van 28/12/67: beheer onbevaarbare waterlopen
Natuurdecreet, Afvalstoffendecreet en Vlarea,
Bodemdecreet en Vlarebo
Vademecum natuurtechnische milieubouw
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, IGM, VLM, Regionaal Landschap
doelgroepen technische dienst
planning 2002-2006: natuurvriendelijker onderhoud
2004-2005: opmaak voorstel tot beekherstel
2005-2006: uitvoering eerste project inzake beekherstel
kost natuurvriendelijker onderhoud:meerkost t.o.v. huidig beheer: ?
opmaak ecologisch herstelplan: 2.500 €
uitvoering: per project: ???
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplen: cluster water: oppervlaktewater 149
ACTIE OW12.
ECOLOGISCH VERANTWOORDE SLIBRUIMING
Situering van de problematiek
Door de vaak slechte waterkwaliteit zijn heel wat waterbodems ernstig vervuild. De klassieke
slibverwijdering, door deponeren op de oever is hierdoor niet meer evident, en beantwoordt ook
niet meer aan de huidige wetgeving (Vlarebo en Vlarea). De toekomstige slibruiming moet dan ook
beter gepland worden zodat de ruiming kan gebeuren conform de wettelijke bepalingen. Bij de
planning dient tevens, in de mate van het mogelijke, rekening gehouden te worden met de
sanering van de lozingen in de betreffende beken, zodat nadien het risico op de vorming van nieuw
vervuild slib beperkt wordt tot een minimum. In praktijk is deze planning in feite een (belangrijk)
onderdeel van het “integraal beekbeheersplan” (zie OW10).
Doelstelling
- beheer waterlopen conform het principe ‘Integraal waterbeheer' ter verbetering van het
waterkwantiteitsbeheer.
- ecologisch verantwoorde slibruiming conform huidige wetgeving
Beschrijving van de actie
- Opmaak slibruimingsplan:
- detailinventarisatie slibproblematiek per waterloopvak slibhoeveelheid, gevolgen voor
waterafvoer, slibkwaliteit, ruimingsmogelijkheden (bereikbaarheid, breedte oever,
randvoorwaarden (aard gebied)
- meerjarenplanning ruiming: i.f.v. omvang slibproblematiek, sanering lozingen, budget, e.a..
Doelstelling hierbij moet zijn te komen tot een minimale ruiming en op termijn tot een integrale
ruiming van het vervuilde slib
- specificatie m.b.t. ruimingstechnieken (cfr. natuurtechnische milieubouw), slibafvoer en
slibverwerking of hergebruik. Voorkeur voor manuele ruimingen, zeker in biologisch
waardevolle gebieden
- Uitvoering slibruimingen Op basis van het plan kan jaarlijks een aanbesteding gedaan worden
voor uitvoering van de voorzien slibruimingen. Deze aanbesteding omvat zowel het uitvoeren
van de nodige officiële controles van de waterbodem als het uitvoeren van de ruimingswerken
met inbegrip van de verwerking (afvoer of lokaal hergebruik)
Actiefiche
soort actie project OW12: opmaak slibruimingsplan
project: uitvoering
inkadering MINA2 actie nr. 36, 74
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 33, 34, 35
SO DULO: cluster water: DuLo-waterplan
wetgeving wet van 28/12/67: beheer onbevaarbare waterlopen
Natuurdecreet, Afvalstoffendecreet en Vlarea,
Bodemdecreet en Vlarebo
Vademecum natuurtechnische milieubouw
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, IGM
doelgroepen technische diensten
planning 2002-2003: opmaak slibruimingsplan (onderdeel integraal plan)
2003-2006:: uitvoering slibruimingen
kost opmaak slibruimingsplan: vervat in integraal plan of indien apart: 75.000 €
meerkost uitvoering ruiming: ???
jaarbudget: ?
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: oppervlaktewater 150
HOOFDSTUK 3 : CLUSTER WATER: BEHEER GRONDWATER
ACTIE GW1.
INVENTARISATIE VAN DE GRONDWATERWINNINGEN
Situering van de problematiek
Intensief verbruik van grondwater afkomstig van grondwaterwinningen in de gemeente draagt bij
tot de afname van het grondwaterpeil. Enerzijds heeft men de vergunde grondwaterwinningen en
anderzijds heeft men verscheidene meestal kleinere grondwaterwinningen voor particulier gebruik,
die niet gekend zijn bij de gemeente en waar de gemeente dan ook geen zicht heeft op het
verbruik. De exacte hoeveelheid grondwater die wordt of kan worden opgepompt is dus niet
gekend.
Doelstellingen
- evenwicht tussen onttrekking en aanvulling bewerkstelligen
- verhogen kennis milieudata i.f.v. beleidsvoering: opmaak gemeentelijke milieu-inventaris.
Beschrijving van de actie
- Opmaak en bijhouden inventaris grondwaterwinningen:
De gemeente beschikt reeds over een basisinventaris, met vermoedelijk alle vergunde
grondwaterwinningen (vroegere winningen cat. A, B en C). Deze actie omvat een project
waarbij deze inventaris, zoals voorzien in optie 2 ‘Uitgebreide milieu-inventaris’ van het
milieuconvenant 97-2001 zal worden uitgebreid met naast de vergund ook gegevens over de
andere grondwaterwinningen.
Een dergelijke uitbreiding, zeker wat betreft de niet vergunde waterwinningen, vraagt extra
(veld)werk. Een dergelijk specifiek project kan worden uitbesteed maar kan mogelijk ook in
eigen beheer gedaan worden. Het up-to-date houden van de inventaris van de winningen (nu
een vergunningsplichtige inrichting: rubriek 53.8.) is een taak voor de milieudienst, eventueel
i.s.m. met de IGM. Zoals reeds vermeld (vergunningen m.b.t. lozingen) zal ook geparticipeerd
worden in de, in de nieuwe milieubeleidsovereenkomst voorziene gewestelijk milieudatabank
Actiefiche
soort actie project/taak: GW01: Vervolledigen inventaris grondwaterwinningen
inkadering MINA2 actie nr. 68, 76,
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 92
wetgeving decreet 24/01/84: grondwaterbeheer
Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM, provincie
doelgroepen bevolking
planning 2003-2004
kost bij uitbesteding project: ca. 2.500 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 151
ACTIE GW2.
BEWAKING KWALITEIT EN KWANTITEIT GRONDWATER
Situering van de problematiek
Ook over de grondwaterkwaliteit zijn er onvoldoende gegevens beschikbaar. Ook m.b.t. mogelijke
verdroging zijn er weinig gegevens. Monitoring kan deze lacune weghelpen en mogelijke ook
bepaalde vervuilingen tijdig opsporen.
Het meetnet van de VMM (MAP-meetnet) is beperkt, maar door de aanwezigheid van vele
drinkwaterwinningen, zijn er in de gemeenten toch enkele meetpunten aanwezig.
Van veel waterputten, ook putten, die nog gebruikt voor allerlei toepassingen, zijn er geen of
nauwelijks gegevens. Door de uitvoering van kwaliteitscontroles te stimuleren krijgen niet alleen
de gebruikers meer zekerheid over de grondwaterkwaliteit, het verhoogt ook het aantal
beschikbare gegevens over de grondwaterkwaliteit.
Doelstellingen
- meer doeltreffende monitoring
- bewaking grondwaterkwaliteit en grondwaterkwantiteit
Beschrijving van de actie
- Stimulering grondwatercontrole door burgers : Zowel financieel (subsidie) als logistiek
(organisatie van monitoringcampagnes) kan dit gestimuleerd worden. Concreet betekent dit dat
de actie volgende zaken impliceert :
- opmaak van een subsidiereglement: subsidie van ca. 25 € per controle lijkt realistisch.
- organisatie van een controlecampagne met:
- sensibilisatie via infoblad: verspreiden van inschrijvingsformulieren
- contact/contract met erkend labo voor uitvoeren van het kwaliteitsonderzoek (planning
staalname)
- inzamelen/bijhouden analysegegevens en verspreiden van resultaten naar betrokkenen
Een 3-jaarlijkse frequentie (minimaal 5 jaarlijks) is nodig, zeker voor de gebruikers maar ook
om voldoende regelmatig gegevens te verkrijgen over de grondwaterkwaliteit in de gemeente.
- Uitbouw en uitbating eigen grondwatermeetnet: Naast de resultaten van dergelijke campagnes
is het ook belangrijk bestaande resultaten van grondwatercontroles (o.a. van MAP-meetnet) in
te zamelen en mee op te nemen in de inventaris. Dit is een permanente taak van de
milieuambtenaar om attent te zijn. Aanvullend hierop zal worden nagegaan of de uitbouw van
een eigen (beperkt) meetnet wenselijk en haalbaar is. Dergelijk meetnet zal bestaan uit een
aantal ondiepe (peil)putten, verspreid over de gemeente, waar regelmatig een controle zal
uitgevoerd worden.(kwaliteit & kwantiteit). Voorkeur gaat naar bestaande putten, zodat geen
bijkomende putten moeten worden geboord. Ook de evolutie van de hoogte van de watertafel
kan via dit netwerk worden opgevolgd..
- Opvolging hoogte (ondiepe) grondwaterlaag: In ondiepe putten (oppervlakkig grondwater) kan
ook de hoogte van de watertafel worden opgevolgd. Dergelijke opvolging gebeurt vaak reeds in
natuurgebieden door de beherende vereniging. Ook in Bertem kan dit nagegaan worden en
kunnen er eventueel afspraken gemaakt worden m.b.t. gegevensuitwisseling.
Actiefiche
soort actie project/taak: GW2: campagne controle putwaterkwaliteit
uitbouw eigen meetnet
inkadering MINA2 actie nr. 138
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
wetgeving decreet 24/01/84: grondwaterbeheer
Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, gemeentebestuur, IGM, erkends labo
doelgroepen bevolking
planning 2003 en 2006
kost subsidie voor burgers : 25 €/controle
uitbouw meetnet (indien nuttig): 2.500 €
controle meetnet 1.250 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 152
ACTIE GW3.
AFKOPPELING HEMELWATER BIJ GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN
Situering van de problematiek
Door toename van de verharde oppervlakte en de snelle afvoer van het opgevangen hemelwater
kan steeds minder water infiltreren in de bodem. Hoewel er reeds een reglement en subsidie is die
het gescheiden afvoeren evenals de aanleg van een regenwaterput oplegt en subsidieert bij
nieuwbouw, is er bij de meeste gemeentelijke inrichtingen de afkoppeling van regen- en
afvalwaterafvoer nog niet gerealiseerd. Ook hergebruik van hemelwater gebeurt (bijna) in geen
enkele inrichting, evenmin als infiltratie in de bodem. Een planmatige aanpassing van het
afvoercircuit bij de diverse gemeentelijke inrichtingen (gemeentehuis, loods, scholen,…) kan hier
op termijn een oplossing bieden.
Doelstellingen
- beter kwantiteitsbeheer rioleringen/oppervlaktewater:
- voorkoming overbelasting rioleringen en zuiveringsstation
- reductie frequentie van overstorten van riolen
- aftoppen piekdebieten in waterlopen
- beter kwantitatief grondwaterbeheer:
- intensievere aanvulling van de grondwatertafel
- vermindering gebruik grondwater
- voorbeeldfunctie van de gemeente t.o.v. derden
Beschrijving van de acties
- milieuaudit gemeentelijke inrichtingen: onderdeel waterbeheer
Doorlichting van alle gemeentelijke inrichtingen m.b.t. afvalwater- en hemelwaterafvoer. Meer
bepaald volgende aandachtspunten zullen worden bekeken
- mogelijkheden van ontkoppeling hemelwater- en afvalwatercircuit
- mogelijkheden tot installeren van regenwaterput en hergebruik van dit regenwater
- mogelijkheden van infiltratie (van overloop): alternatieven voor lozing hemelwater in
riolering worden telkens bekeken. Het plan is er op gericht om op termijn bij alle
inrichtingen, waar dit verantwoord is, regen- en afvalwater af te koppelen en de nodige
voorzieningen te installeren voor regenwaterhergebruik en/of infiltratie. Voor de afvoer van
het regenwater (overloop regenwaterput) wordt gekeken of naast infiltratie ook lozing naar
een gracht/oppervlaktewater mogelijk is.
Deze doorlichting kan in eigen beheer (door technische dienst of milieudienst) gebeuren.
Afhankelijk van het te verwachten (milieu)rendement en de kostprijs wordt saneringsplan
opgemaakt. Hierin is een prioriteitenlijst voorzien die ook rekening houdt met andere
“geplande” werken, zodat in het saneringsplan voorziene verbeteringswerken maximaal samen
met andere geplande werken aan betreffend gebouw kunnen worden gerealiseerd.
Voorbeeld van op te maken prioriteitenlijst
afkoppeling regenwaterput infiltratiewaterput
nr inrichting prioriteit aanwezig realiseerbaar aanwezig realiseerbaar aanwezig realiseerbaar
1 gemeentehuis 3 Ja Ja Nee Deels
2 gemeentehuis 1 nee ja nee ja nee deels
Leefdaal
3 loods 1
4 gemeenteschool 1
5 gemeenteschool 2
6 sporthal
7 bibliotheek
8 jeugdlokalen
9 ……..
.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 153
Ook in andere thema’s (Bodem, lucht,…) zijn actieplannen voorzien die een doorlichting van de
gemeentelijke gebouwen en inrichtingen beogen in functie van betreffende problematiek. Een
éénmalige totale milieu-audit, waarbij alle milieuaspecten samen worden gecontroleerd is dan
ook het meest efficiënt en kan voor elk gebouw resulteren in een “totaal saneringsplan”, waarin
voor alle vastgestelde milieuproblemen een oplossing wordt voorzien. Een dergelijke aanpak
beantwoordt uiteraard meer aan de principes van “geïntegreerd beleid”.
Dit biedt ook het voordeel dat saneringswerken binnen één bepaald gebouw eventueel samen
kunnen worden gerealiseerd.
Anderzijds kan een dergelijke aanpak ook de realisatie van bepaalde deelaspecten vertragen,
zeker van kleinere aanpassingswerken die eventueel in eigen beheer kunnen uitgevoerd
worden. Bij een plan per deelaspect is hiervoor minder risico.
- Systematische uitvoering saneringsplan m.b.t. waterbeheer
Dit is de uitvoeringsfase van het plan. Sommige projecten kunnen zonder specifieke
uitvoeringsplannen gerealiseerd worden, voor andere dienen bouwplannen te worden
opgemaakt. De realisatie zelf zal uiteraard steeds geld kosten.
Jaarlijks moet daarom een voldoende groot budget voorzien worden voor het uitvoeren van
de gewenste aanpassingen. Op het einde van de planperiode moeten alle in het plan
voorziene aanpassingen gerealiseerd zijn.
In de eerste plaats zullen de verbeteringswerken gerealiseerd worden bij gebouwen, waar zo
wie zo aanpassingswerken gepland zijn (zie verder: integratie). Daarom moet, zoals
hierboven reeds vermeld, bij elke uitvoering, vooraf nagegaan worden dit samen kan
gebeuren met andere werken.
- Integratie infiltratiebeleid bij uitbouw gemeentelijke infrastructuur
Niet alleen de (bestaande) gebouwen moeten worden aangepakt, ook andere inrichtingen
(grote verharde oppervlakten). Zeker wanneer nieuwe infrastructuur wordt gepland, zal bij
elk plan de impact op de waterhuishouding specifiek worden beoordeeld. Dit
veronderstelt dat de milieu-ambtenaar tijdig betrokken wordt bij elk investeringsproject of
dat de technische dienst zelf steeds rekening houdt met deze aspecten. Specifieke aandacht
moet steeds gaan naar de mogelijkheden om doorlaatbare verhardingen te gebruiken, de
mogelijkheden om infiltratie-eenheden te voorzien enz. Ook deze werkwijze beantwoord
aan het in deel “gemeentelijke structuren” beoogde geïntegreerd beleid.
Actiefiche
soort actie project/taak: GW3: opmaak afkoppelings- en infiltratieplan gemeentelijke gebouwen/inrichtingen
uitvoering saneringsplan
integratie infiltratiebeleid bij uitbouw gemeentelijke infrastructuur
inkadering MINA2 actie nr. 63, 72, 123,
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 79, 91
SO DULO: cluster water: wateraudit
wetgeving Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen gemeente, technische dienst
doelgroepen gemeente, technische dienst
planning planopmaak: 2002
uitvoering planning: 2002-2006
integratie beleid: 2002-2006
kost planopmaak: 1.250 – 2.500 €
planuitvoering : 5.000 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 154
ACTIE GW4.
HERWAARDERING GRACHTENSTELSEL
Situering van de problematiek
Een grachtenstelsel is niet alleen een belangrijk onderdeel van het oppervlaktewater afvoernetwerk
in een gemeente, grachten dragen vaak ook bij tot het infiltreren van regenwater in de bodem. De
eerste functie van grachten is immers het opvangen van het (overtollige) hemelwater. In die zin
hangt de herwaardering van dit grachtenstelsel ook samen met de omschakeling naar een
gescheiden rioleringsstelsel, waarbij de grachten als opvang voor hemelwater kunnen fungeren
(zie ook actie OW4). Een belangrijk deel van het in grachten opgevangen regenwater langzaam in
de bodem infiltreren, zodat de herwaardering van het grachtenstelsel ook kan gezien worden als
instrument ter verbetering van de hemelwaterinfiltratie.
Doelstellingen
- verbeteren waterkwantiteitsbeheer:
- voorkoming overbelasting rioleringen en verminderen frequentie van het overstorten
- verbetering kwantitatief grondwaterbeheer door:
- intensievere aanvulling van de grondwatertafel
- voorbeeldfunctie van de gemeente t.o.v. derden
Beschrijving van de acties
- Herwaarderingsplan grachtenstelsel :
Een dergelijke planopmaak hangt samen met de planopmaak i.f.v. de omschakeling naar een
gescheiden stelsel (actie OW4). Per straat zal nagegaan moeten worden in hoeverre de
bestaande grachten hun functie als opvang voor hemelwater kunnen vervullen en welke
verbeteringswerken eventueel nodig zijn. Ook de mogelijkheden tot (her)aanleg van grachten
moet straat per straat bekeken worden. Afhankelijk van milieurendement en kostprijs zal
hiervan een prioriteitenlijst worden opgemaakt, die rekening houdt met andere
wegenbouwkundige werken. In de eerste plaats zal immers getracht worden om een
uitbreiding/herwaardering van het grachtenstelsel te realiseren binnen bestaande
wegenbouwkundige projecten
- Aanpassingswerken grachtenstelsel :
Uitvoeringsfase van het plan: De in het hierboven vermelde plan noodzakelijke
heraanleg/aanpassing van grachten moet tijdens de planperiode systematisch gerealiseerd
worden, eerst uiteraard gekoppeld aan andere wegenbouwwerken, later eventueel ook als
onafhankelijk project.
- Beheer grachtenstelsel :
Ook het beheer moet er in de eerste plaats op gericht zijn om de infiltratie te bevorderen.
Versnelde afvoer naar oppervlaktewater mag zeker niet bevorderd worden. Dit houdt o.a.
een zeer strikt beleid in t.o.v. (bijkomende) inbuizing, t.o.v. lozingen afvalwater,...
Actiefiche
soort actie project/taak GW4: opmaak grachtenherwaarderingsplan
beheer grachten i.f.v. infiltratiecapaciteit
inkadering MINA2 actie nr. 72, 74,
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 71, 79, 81
SO-DULO: cluster water: DuLo-waterplan
wetgeving Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen gemeente
doelgroepen gemeente
planning 2001-2005
kost planopmaak: 200.000 BEF
uitvoering aanpassingen/uitbreidingen: deels vervat in kostprijs wegenbouwwerken
beheer : huidige kostprijs
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 155
ACTIE GW5.
AFKOPPELING VAN HET HEMELWATER BIJ PRIVÉ-WONINGEN
Situering van de problematiek
Nog bij zeer veel woningen wordt het hemelwater samen met het afvalwater afgevoerd naar de
riolering, dit ondanks de aanwezigheid van een specifiek reglement die de gescheiden aanvoer
oplegt. Dit leidt uiteraard tot hydraulische (over)belasting van het rioolstelsel en de waterzuivering.
Zoals bij de gemeentelijke inrichtingen (zie OW3) is het afkoppeling van de regenwaterafvoer dan
ook aangewezen bij privé-woningen en bedrijven. Dit kan gekoppeld worden aan hergebruik (door
tijdelijke opvang in regenwaterput) en verhoogde infiltratie.
Doelstellingen
- verbeteren waterkwantiteitsbeheer:
- voorkoming overbelasting rioleringen en zuiveringsstation
- verhoging efficiëntie werking RWZI
- verminderen frequentie overstorten
- voorkoming verdroging: aanvulling van de grondwatertafel en besparing op gebruik drinkwater
Beschrijving van de actie
- opmaak sensibilisatiebrochure (zie actie OW9): Hierbij zal gebruik worden gemaakt van
bestaande brochures/infofolders. Zowel rationeel watergebruik (beperking van gebruik) als
hergebruik regenwater worden gepromoot.
- ondersteuning sensibilisatie door derden: In veel gemeenten zijn reeds ecoteams actief. De
werking en begeleiding gebeurt door een onafhankelijke organisatie (VZW) en beoogt een meer
milieubewuste huishouding bij de bevolking tot stand te brengen. Eén facet hierbij is het
waterbeheer. De gemeente ondersteunt de promotie van dergelijke initiatieven. Er wordt ook
een financiële ondersteuning voorzien. De hoogte van de financiële ondersteuning
(subsidiëring) wordt vooraf bekeken. (zie ook actie AF4 en LU2)
- opmaak/goedkeuring verordening (subsidie) m.b.t. scheiden hemelwater-afvalwaterafvoer: Dit
reglement regelt de verplichtingen en de beschikbare subsidies voor het plaatsen van
regenwaterput, het hergebruik van hemelwater en het plaatsen van infiltratievoorzieningen
(zie ook actie OW5)
- jaarlijks voorzien van het nodige budget voor uitbetaling van de aangevraagde subsidies
Zoals hoger (OW5) reeds vermeld moet voor de infiltratievoorzieningen de (financiële)
ondersteuning zodanig zijn dat de kosten voor de gebruiker verwaarloosbaar zijn. In tegenstelling
tot regenwaterputten en regenwaterhergebruik is er immers voor de gebruiker geen onmiddellijk
(financieel) voordeel. De winst is maatschappelijk (minder overstromingen, overstorten, betere
waterzuivering, verhoging infiltratie). Bij nieuwbouw/grondige renovatie is een verplichting
aangewezen. Bij bestaande woningen dient de totale subsidiëring (gewest/provincie/gemeente)
best de totale aankoopprijs te omvatten, eventueel zelfs met inbegrip van de aanlegkosten, zoniet
zal er weinig of geen effect zijn. Eventueel kan de aanleg in eigen beheer (gemeentelijke dienst)
gebeuren. De kosten van deze actie zitten dus voornamelijk in de budgetten die voorzien worden
voor uitbetaling van de subsidie. Uiteraard hangt de reële kost hierdoor ook af van de hoogte van
de subsidie en het succes van de actie.
Actiefiche
soort actie taak/wet: GW5 : hemelwatergebruik en infiltratie bij woningen
inkadering MINA2 actie nr. 72 (63)
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 81 (87)
SO DULO: cluster water: subsidie infiltratie
wetgeving decreet 20/03/91: investeringsfonds: subsidiering gemeentelijke investeringen
B.Vl.Reg. 30/03/96: Code van goed praktijk voor aanleg van openbare rioleringen
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, gemeentebestuur, provincie
doelgroepen bevolking
planning 2002-2006
kost subsidie : 2.500 - 12.500 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 156
ACTIE GW6.
VERGUNNINGENBELEID T.A.V. GRONDWATERWINNINGEN
Situering van de problematiek
Sinds enige jaren zijn grondwaterwinningen hinderlijke inrichting, zoals bedoeld in Vlarem I.
Voorheen was er een specifiek procedure voor de grondwaterwinningen.
Tot nu toe werd er zelden of nooit een vergunningsaanvraag voor een grondwaterwinning
geweigerd of werden er geen expliciete voorwaarden opgelegd. Toch zijn de vergunde winningen
de grootste verbruikers van grondwater. Daarom zal samen met de intergemeentelijke milieudienst
re naar gestreefd worden om een meer stringent vergunningenbeleid te voeren, waarbij ook
alternatieven (regenwater) en mogelijkheden tot besparing in aanmerking zullen worden genomen.
Doelstellingen
- voorkoming milieuproblemen door strikt vergunningenbeleid
- voorkoming verdroging door beperking overexploitatie grondwater
- bescherming drinkwaterwinningen
Beschrijving van de actie
- Opmaak van een overzicht van alle grondwaterwinningen die als hinderlijke inrichting ingedeeld
zijn (zie ook actie OW8): Het bestaande register zal worden nagezien en eventueel aangevuld.
Bedoeling is om ook op het gewestelijk netwerk voorzien in de nieuwe
milieubeleidsovereenkomst aan te sluiten zodra dit beschikbaar is.
- Vergunningverlening m.b.t. grondwaterwinning:
Bij de beoordeling zal strikter rekening gehouden worden met volgende factoren:
- opgepompt debiet;
- aard van de watervoerende laag waaruit grondwater geput wordt;
- situering t.o.v. andere grondwaterwinningen;
- situering t.o.v. bepaalde gevoelige gebieden zoals valleigebieden of gebieden waar reeds
verdrogingverschijnselen werden vastgesteld;
- bestemming van het grondwater;
- mogelijkheid tot gebruik van andere waterbronnen (hemelwater, oppervlaktewater,...).
Specifieke voorwaarden (debietmeting) die een betere opvolging mogelijk maken zullen
systematisch worden opgelegd.
- Controle op de naleving van de voorwaarden:
Het is evident dat indien men uitbatingsvoorwaarden gaat opleggen dat men ook zal controleren
of deze voorwaarden worden nageleefd.
Actiefiche
soort actie taak/vergunningen: GW6: vergunningenbeleid t.a.v. grondwaterwinningen
inkadering MINA2 actie nr. 67
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 82
wetgeving Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM
doelgroepen bedrijven, gebruikers grondwater
planning 2002-2006
kost -
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 157
ACTIE GW7.
VOORKOMING EN BEPERKING VERMESTING
Situering van de problematiek
Een overmatig gebruik van dierlijk mest geeft aanleiding tot bodemverontreiniging,
grondwaterverontreiniging, verontreiniging van het oppervlaktewater en luchtverontreiniging. Er
moet dan ook gewerkt worden aan enerzijds een rationeel gebruik van dierlijk mest en anderzijds
aan de terugdringing van de mestproductie in zijn totaliteit. In Bertem is de problematiek door de
aanwezigheid van diverse drinkwaterwinningen zeer actueel. Doordat een groot deel van de
gemeente in beschermingszone III is gelegen zijn er echter reeds strengere voorwaarden (bv.
strengere bemestingsnormen), opgenomen in de mestwetgeving (MAPIIbis). De actie beoogt om
samen met de mestbank toe te zien op de effectieve uitvoering van dit mestbeleid te velde.
Doelstellingen
- voorkoming milieuvervuiling: voorkoming vervuiling van bodem- en grondwater door nutriënten.
- realisatie van naleving bodem- en grondwaterkwaliteitsnormen
- vergroting biologische waarde van de natuur: verhoging diversiteit
Beschrijving van de actie
- Beperking/vermindering van de mestproductie: strikt vergunningenbeleid
- Controles in kader van het MAP.
- Samenwerking met landbouworganisaties: stimulering voorlichting ter zake
- Voortzetting bestaande subsidie m.b.t. bodemanalyse: Er zal nagegaan worden of deze
subsidie kan uitgebreid worden zodat deze ook voor andere toepassingen (bv. analyse
aangevoerde organische mest, analyse slib e.a. materiaal dat op het land mag worden
gebracht) kan worden gebruikt.
- Vrijwaring oevers van bemesting: zie ook actie m.b.t. bestrijding van erosie (hst. Bodem)
Actiefiche
soort actie taak GW7: aanpak vermesting
inkadering MINA2 actie nr.: 124
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 20, 24, 86
wetgeving Vlarem
Mestdecreet en MAP
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, VLM, landbouworganisaties
doelgroepen landbouwers
planning 2002-2006
kost -
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster water: grondwater 158
HOOFDSTUK 4 : BODEMBEHEER
ACTIE BO1.
INVENTARISATIE VAN (POTENTIEEL) VERONTREINIGDE BODEMS
Situering van de problematiek
Het Bodemsaneringdecreet is sinds 1995 in werking getreden Door OVAM wordt een inventaris
van verontreinigde bodems bijgehouden en voortdurend geactualiseerd op basis van nieuwe
gegevens (oriënterende bodemonderzoeken). VLAREBO legt het bijhouden van een
“gemeentelijke inventaris van potentieel verontreinigde bodems op aan de gemeente. I.s.m. de
intergemeentelijke milieudienst werd hiervan reeds een basisbestand aangemaakt, dit op basis van
de inventaris van de milieuvergunningen. Om bruikbaar te zijn moet de inventaris uiteraard zo
volledig mogelijk zijn en moeten alle beschikbare gegevens in een bruikbare en overzichtelijke
vorm in de gemeentelijke milieu-inventaris ingebracht worden. Dit is normaal een permanente taak
die door de gemeentelijke milieudienst (i.s.m. de IGM) kan worden uitgevoerd..
Doelstellingen
- integrale naleving van de milieuwetgeving (bodemdecreet) door de bedrijven in de gemeente
- opmaak en bijhouden van een zo volledig mogelijk gemeentelijke milieu-inventaris
- inzicht verwerven in omvang van de problematiek: omvang (potentiële) bodemvervuiling
Beschrijving van de actie
- Vlarebo-register: vervollediging inventaris potentieel vervuilde bodems
Het basisbestand van deze “verplichte” inventaris (Vlarebo) is reeds aangemaakt. Er is nog
geen controle te velde gebeurd om de volledigheid en correctheid na te gaan. Ook zijn nog
niet alle percelen waarop de potentieel vervuilende activiteiten gebeuren gekend. Daarom
is er hierrond een specifieke actie nodig. Adresgegevens en kadastrale gegevens kunnen
dan aan elkaar gekoppeld worden, te velde kan nagegaan worden of er nog andere
inrichtingen zijn met “potentieel vervuilende activiteiten” enz.. De kosten zitten vervat in
de normale werkingskosten van de milieudienst en de aansluitingskost bij de
intergemeentelijke milieudienst.
- Milieu-inventaris: onderdeel bodem
Het Vlarebo-register is slechts één facet van de milieugegevens die best in de milieu-inventaris
worden opgenomen. Op termijn moeten ook andere gegevens m.b.t. bodemkwaliteit (vervuilde
bodems (historisch en actueel), uitgevoerde saneringen,…) in een overzichtelijk gemeentelijk
bestand worden opgenomen. Dit vergt het actief zoeken naar en opvragen van betreffende
gegevens en de aanmaak van een makkelijk bruikbaar databestand. Een koppeling met een
GIS-bestand (ruimtelijke situering) is hierbij ook aangewezen.
Actiefiche
soort actie taak BO1: opmaak milieu-inventaris: onderdeel bodem
inkadering MINA2 actie nr.: 35
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 38
wetgeving bodemdecreet, Vlarebo
Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, OVAM, IGM, provincie
doelgroepen gemeentebestuur
planning 2002-2006
kost normale werkingskost milieudienst
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 159
ACTIE BO2.
OPVOLGING NALEVING VAN BODEMSANERINGSDECREET
Situering van de problematiek
Verscheidene als hinderlijk beschouwde inrichtingen (volgens de indelingslijst van Vlarem I)
houden een risico in ten aanzien van bodemverontreiniging. Volgens het Vlarebo dienen deze
periodiek een oriënterend bodemonderzoek te laten uitvoeren.
Doelstellingen
- voorkomen bodemvervuiling door voorlichting en toezicht
- integrale naleving van de milieuwetgeving (Bodemdecreet) door bedrijfsleven
Beschrijving van de actie
- Opvolging naleving verplichting tot uitvoering bodemoriënterend onderzoek:
Aan de hand van de Vlarebo-inventaris (en de inventaris van de vergunde bedrijven) kan een
overzicht opgesteld worden van de bedrijven die een oriënterend bodemonderzoek dienen te
laten uitvoeren. Via deze lijst kan dan de naleving jaarlijks opgevolgd worden. De bedrijven
kunnen ook tijdige geïnformeerd worden over de na te leven verplichtingen.
De kosten zitten grotendeels vervat in de normale werkingskosten van de milieudienst en de
basis aansluitingskost bij de intergemeentelijke milieudienst.
Actiefiche
soort actie taak BO2: Opvolging naleving bodemdecreet door bedrijven
inkadering MINA2 actie nr.:34, 35
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 36
wetgeving bodemdecreet, Vlarebo
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, OVAM
doelgroepen bedrijven
planning 2002-2006
kost normale kosten werking milieudienst
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 160
ACTIE BO3.
BODEMSANERING OP OUDE GEMEENTELIJKE TERREINEN
Situering van de problematiek
De gemeente is beheerder/exploitant van heel wat terreinen, zowel nu als in het verleden.
Hierdoor kunnen sommige terreinen vervuild geweest zijn of bestaat er nog een risico op
vervuiling. Risico op (historische) vervuiling is er in de eerste plaats bij de oude gemeentelijke
storten. Het milieurisico van de mogelijke bodemverontreiniging is echter nog niet gekend.
Daarnaast kunnen er ook nog andere terreinen zijn. Dit moet worden nagegaan op basis van de
vroeger uitgeoefende activiteiten.
Uiteraard moeten ook de nodige maatregelen genomen worden om nadelige milieueffecten te
beperken en om voor deze terreinen een duurzame nabestemming te kunnen realiseren.
Doelstellingen
- voorkomen en beperken van bodem- en grondwatervervuiling door sanering vervuilde sites.
- duurzaam herstel van vervuilde sites i.f.v. gewenste nabestemming
Beschrijving van de actie
- Controle en sanering oude gemeentelijke terreinen
Per locatie moet een onderzoek gebeuren waarbij de terreinen zowel op bodemvervuiling als op
grondwatervervuiling wordt gecontroleerd. In functie van de vastgestelde vervuiling en de
gewenste nabestemming wordt een saneringsplan/nazorgplan opgemaakt en uiteraard
uitgevoerd. Dit zal gebeuren conform de bepalingen vermeld in het bodemdecreet en Vlarebo.
Actiefiche
soort actie taak BO3: bodemsanering gemeentelijke terreinen
inkadering MINA2 actie nr.: 35
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 36
wetgeving bodemdecreet, Vlarebo, Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, technische dienst, OVAM,
doelgroepen technische dienst
planning 2002- 2003: eerste onderzoek
2003-??? : sanering + realisatie nabestemming
kost gemeentelijke storten: onderzoek: 1.250-2.500 €
opmaak saneringsdossier: afh. van vooronderzoek
uitvoering sanering/nazorg: afh. van vooronderzoek
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 161
ACTIE BO4.
OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN BIJ HINDERLIJKE INRICHTINGEN
Situering van de problematiek
De opslag van gevaarlijke stoffen (benzine/stookolie/diesel/olie/zuren/basen/schadelijke stoffen/…)
in tanks of vaten is een belangrijke bron van ‘potentiële’ bodem- en/of oppervlaktewatervervuiling.
Om het risico te beperken moet de Vlarem-reglementering dan ook zeer strikt worden opgevolgd.
De praktijk leert echter dat dit niet altijd het geval is. Voornamelijk m.b.t. de opslag van
koolwaterstoffen in boven- en ondergrondse tanks zijn er vaak problemen inzake naleving van de
milieuvoorwaarden.
Doelstellingen
- integrale naleving van de milieuwetgeving door de bedrijven: naleving voorwaarden inzake opslag
van gevaarlijke producten
- voorkomen van bodemverontreiniging
Beschrijving van de actie
- vergunningenbeleid : Bij het verlenen van vergunningen: specifieke aandacht voor correcte
opslag (zie ook actie OW8 en GW6)
- opvolging milieuvoorwaarden opslag bij bestaande inrichtingen : controle naleving Vlarem-
voorwaarden (zie ook OW8)
- Vlarebo-verplichtingen : Opvolgen in hoeverre de bedrijven de verplichte bodemcontroles laten
uitvoeren (zie BO2) en de verplichte controles van de opslagtanks (Vlarem) (OW8)
- opvolgen en bijhouden controleresultaten
De kosten zitten grotendeels vervat in de normale werkingskosten van de milieudienst en de basis
aansluitingskost bij de intergemeentelijke milieudienst.
Actiefiche
soort actie taak BO4: opvolgen naleving bepalingen inzake opslag van gevaarlijke stoffen
inkadering MINA2 actie nr.
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 37
wetgeving Vlarem, bodemdecreet en Vlarebo
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, AMINAL, IGM
doelgroepen bedrijven
planning 2002-2006
kost -
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 162
ACTIE BO5.
OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN (STOOKOLIE-DIESEL) BIJ PARTICULIEREN
Situering van de problematiek
Vele mensen beschikken over opslag van stookolie voor de verwarming van hun huis. Deze
opslag was tot voor de in voege zijn van Vlarem minder gereglementeerd. Sinds de laatste
aanpassing van Vlarem en de milieubeleidsovereenkomst met de sector, moet een effectieve
controle op alle tanks worden uitgevoerd en moet elke tank over de nodige beveiligingen (bv.
overvulbeveiliging) beschikken. De gemeente is belast met het toezicht op de naleving van deze
bepalingen (klasse 3-inrichtingen en niet-ingedeelde inrichtingen). De burgers moet ook voldoende
en tijdig geïnformeerd worden over de verplichtingen, zodat ze tijdig de nodige maatregelen
kunnen nemen, o.a. m.b.t. de uit te voeren periodieke controles.
Doelstellingen
- vergroting milieubewustzijn van de bevolking m.b.t. de problematiek van bodemvervuiling
- opmaak en bijhouden van een zo volledig mogelijke gemeentelijke milieu-inventaris
- voorkomen en beperken van bodem- en grondwatervervuiling, zodat de dure verplichte sanering
bij particulieren tot een minimum kan worden beperkt
- integrale naleving Vlarem-wetgeving
Beschrijving van de actie
- Intens informeren van de bevolking i.v.m. verplicht controle
Hierbij dient specifiek aandacht besteed te worden aan wettelijke bepalingen, aan de milieu- en
financiële risico’s, aan de alternatieven,...
De effectieve controle van de tanks zal gebeuren door hiervoor erkende deskundigen. Door het
systeem van verbod op vullen van niet conforme tanks is er minder nood aan bijkomende
controle door de gemeente. Met betrekking tot sensibilisatie kan best gebruik gemaakt worden
van de diensten (folders,…) ter zake van PREMAZ en eventueel hogere overheid
(gewest/provincie).
- inventarisatie boven+ondergrondse stookolietanks
Met betrekking tot de milieu-inventaris is het wel wenselijk om alle gegevens (aanwezigheid en
grootte tanks, staat van controle,…) bij te houden. In die zin is een specifieke inventarisatieactie
wenselijk. In de eerste plaats kan dit via enquête gebeuren. Mogelijk kunnen ook afspraken
gemaakt worden met de bedrijven die de controle van de tanks uitvoeren of een reglement
opgemaakt worden waarbij de burgers verplicht zijn een kopie van het controleattest ter
beschikking van de gemeente te stellen.
De kosten zitten grotendeels vervat in de normale werkingskosten van de milieudienst en de
basis aansluitingskost bij de intergemeentelijke milieudienst.
- Opmaak subsidiereglement voor sanering niet-gebruikte ondergrondse tanks
Volgens de wetgeving moeten niet meer gebruikte tanks ofwel verwijderd ofwel opgevuld
worden (onbruikbaar gemaakt). In de praktijk gebeurt dit niet altijd. Hierdoor blijven deze (niet
altijd volledig lege) tanks een bedreiging voor de bodem- en grondwaterkwaliteit. Actieve
sensibilisatie en subsidiëring van verwijdering oude tanks kunnen ertoe bijdragen dat meer
tanks ook effectief verwijderd worden. Uiteraard hoeft deze subsidiëring niet als in de
milieubeleidsovereenkomst tussen gewest en de sector een oplossing is voorzien voor de
betaling van de saneringskosten.
Actiefiche
soort actie taak BO5: sensibilisatie en toezicht opslag stookolie bij particulieren
inkadering MINA2 actie nr.
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 37
wetgeving Vlarem, Bodemdecreet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, AMINAL
doelgroepen burgers
planning 2002-2006
kost sensibilisatie: normale werkingskost milieudienst
sanering niet meer gebruikte tanks: afhankelijk van de hoogte van de subsidie
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 163
ACTIE BO6.
VOORKOMING BODEMVERVUILING BIJ UITBATING GEMEENTELIJKE
INRICHTINGEN
Situering van de problematiek
Waar actie BO3 zich richt op terreinen die vroeger in exploitatie waren, richt deze actie zich op de
terreinen waar de gemeente nu nog een exploitatie heeft en waar ook potentieel bodemvervuilende
activiteiten kunnen bijhoren. Ook voor deze terreinen geldt uiteraard het Vlarem en het
bodemdecreet. Meest voorkomende “ingedeelde inrichtingen” bij deze gemeentelijke exploitaties
(gemeentehuis, school, loods,..) zijn de ondergrondse en bovengrondse houders voor stookolie.
Ook andere voor de bodem potentieel gevaarlijke activiteiten kunnen echter aanwezig zijn (bv.
opslag biociden en andere gevaarlijke stoffen,…).
Een evaluatie van de opvolging van de milieuwetgeving op al deze terreinen is dan ook wenselijk.
Op basis van een dergelijke evaluatie kunnen de nodige milieumaatregelen gepland en uitgevoerd
worden.
Deze doorlichting is in feite een onderdeel van de milieu-audit van de gemeentelijke inrichtingen
zoals reeds beschreven in de andere acties. Eens de audit uitgevoerd blijft uiteraard een jaarlijkse
opvolging vereist.
Doelstellingen
- voorbeeldfunctie gemeente inzake milieubewust handelen;
- integrale naleving milieuwetgeving door hinderlijke inrichtingen;
- voorkoming en beperking milieuhinder: bodem, oppervlaktewater, lucht.
Beschrijving van de actie
- milieuaudit gemeentelijke inrichtingen: onderdeel: voorkomen bodemvervuiling
- inventarisatie : Een eerste deel van een dergelijk plan is de inventarisatie van de bestaande
toestand. Per gebouw/inrichting moet nagegaan worden aan welke Vlarem-verplichtingen
moet worden voldaan en in hoeverre dit ook effectief gebeurt. Speciale aandacht zal hierbij
moeten gaan naar de opslag van allerlei (gevaarlijke) producten en materialen
- saneringsplan: Per gebouw/inrichting zal moeten worden bepaald welke aanpassingen en
maatregelen nodig en wenselijk zijn. Hierbij kan op basis van vaste criteria een prioriteitenlijst
worden opgemaakt.
- jaarlijkse opvolging: Jaarlijks dient voor alle inrichtingen nagegaan te worden in hoeverre aan
alle verplichtingen is voldaan. Deze jaarlijkse evaluatie vraagt slechts weinig werk als de
basis-audit is opgemaakt. Dit hoort uiteraard tot de normale taal van de milieudienst.
- Uitvoering saneringswerken:
Uitvoeringsfase saneringsplan: Overeenkomstig de prioriteitenlijst zal (jaarlijks) een voldoende
groot budget voorzien worden om de in het plan vermelde milieumaatregelen uit te voeren.
Een aantal werken kunnen vermoedelijk in eigen beheer uitgevoerd worden, maar als de nodige
aanpassingen iets grotere werken inhouden, zal een aanbesteding moeten opgemaakt worden.
De opvolging van de uitvoering is een taak van de milieudienst, de aanbestedingen zelf worden
meestal opgemaakt door de technische dienst.
Zoals hoger vermeld is deze actie een onderdeel van de totale milieu-audit van de gemeentelijke
inrichtingen waarbij ook andere thema’s (water, grondwater, lucht,…) worden geëvalueerd en
omgezet in actieplannen. Uiteraard is het meer efficiënt om bij een doorlichting alle milieuaspecten
samen te controleren en voor elk gebouw een totaal saneringsplan op te maken, waarin voor alle
vastgestelde milieuproblemen een oplossing wordt voorzien. Ook bij de sanering zelf moet steeds
nagegaan worden of bepaalde zaken niet best samen kunnen worden gerealiseerd. Een dergelijke
aanpak beantwoordt uiteraard ook meer aan de principes van “geïntegreerd beleid”.
Uiteraard dienen in het kader van geplande (verbeterings)werken reeds onmiddellijk de nodige
saneringswerken in deze werken te worden geïntegreerd.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 164
Actiefiche
soort actie project: BO6: Doorlichting gemeentelijke inrichtingen: aspect bodem
inkadering MINA2 actie nr.:123
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 64
SO DULO: instrumentarium
Milieubeleidsplan GW4,
wetgeving Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, technische dienst
doelgroepen technische dienst, gemeentebestuur
planning 2002-2006
kost planopmaak: onderdeel milieu-audit: 2.500 € (totaal)
uitvoering saneringen: afhankelijk van resultaat audit: ca. 2.500 €/jaar (totaal)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 165
ACTIE BO7.
VOORKOMING, BEPERKING EN REMEDIÊRING NADELIGE EFFECTEN EROSIE
Situering van de problematiek
Bertem ligt in een open golvend landschap met dominantie van akkerbouw op leembodems. Door
dit bodemgebruik, gekoppeld aan de aard van de bodem (textuur) en het reliëf (hellingsgraad van
vele gronden) is de bodem in Bertem uitermate vatbaar voor erosie. Ook de evolutie in de
landbouw, met steeds grotere percelen en steeds zwaardere machines vergroot het risico op
bodemerosie.
Nadelige gevolgen van erosie zijn het verlies aan vruchtbare grond, het vervuilen van wegen, en
het dichtslibben van rioleringen met afgevoerde grond. Ook kan de toevoer van rijke
bodemdeeltjes een negatieve invloed hebben op de natuurlijke vegetatie in (lager gelegen)
voedselarme groengebieden.
In de gemeente is reeds een life-project opgestart waarin acties voorzien zijn om de bestrijding van
erosie bij de landbouwers te realiseren. In dit kader werden reeds heel wat initiatieven (o.a.
voorlichtingssessies) uitgevoerd. De VLM heeft in dit kader ook een belangrijke opdracht gekregen
van de overheid. Overleg en samenwerking hiermee zijn dus gewenst.
Doelstellingen
- vergroting milieubewustzijn van de bevolking en landbouwers: problematiek van bodemerosie
- voorkomen en beperken van verlies van vruchtbare bodems tot een aanvaardbaar peil: realisatie
brongerichte maatregelen op 50% van risicogronden
- remediëring nadelige effecten, o.a. voorkomen van dichtslibben van riolen en rioolkolken
Beschrijving van de actie
- Verder participatie en uitvoering actieplan life-project
In dit project wordt voornamelijk getracht om met medewerking van de landbouwers op het veld
zelf maatregelen te realiseren die erosie moeten voorkomen en/of beperken. Het hoofdaccent
in dit project ligt dus in brongerichte maatregelen. Het betreft vooral landbouwtechnische
maatregelen, waarvoor (deels) reeds subsidiemogelijkheden bestaan (zie hieronder), maar die
vaak wel het nodige administratief werk vragen. De toepassing van het instrument
“beheersovereenkomsten” is hierbij één van de voornaamste middelen tot realisatie.
De gemeente zal verder actief participeren in het project.
Na afloop van het project zal de gemeente zorgen voor de continuering van de acties, dit
voornamelijk door (logistieke) hulp bij het indienen van subsidieaanvragen en door voortzetting
van de actieve promotie van de maatregelen bij de betroken landbouwers. De gemeente zal
ook zelf een subsidiereglement opmaken ter subsidiëring van bepaalde teelttechnische
maatregelen. De hoogte zal bepaald worden in functie van het te verwachten impact en de
budgettaire haalbaarheid. Hiertoe wordt een erosiebestrijdingsplan opgemaakt (zie hieronder).
De subsidie zal bestaan uit vergoedingen per jaar en per ha en rekening houden met
(aantoonbaar) werk/tijd/investeringen. Het betreft een subsidie die aanvullend zal zijn op de
subsidie voorzien door AMINAL.
Brongerichte maatregelen op het veld i.s.m. landbouwers
Teelttechnische maatregelen :
• aangepaste teeltkeuze en -rotatie.
• akkerbouwland op hellende percelen regelmatig enkele jaren onder gras leggen.
• tijdelijke of permanente braaklegging van hellende percelen.
• bebossing van landbouwgronden op hellende percelen (tijdelijk) in uitvoering van EG-
richtlijn 92/2080.
• inzaai groenbemester na de oogst
• direct zaai van suikerbieten in dekvrucht (afgestorven groenbemester).
• grasinzaai in maïs.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 166
Aangepaste grondbewerking :
• verhogen van het organisch stofgehalte door het achterlaten van gewasresten na de
oogst, het telen van groenbemesters, het toedienen van organische mest of compost
(binnen mogelijkheden MAP: grondwaterbeschermingszone).
• corrigeren van zuurtegraad van de bodem zodat deze op een voldoende hoog niveau
blijft (pH ± 6,5).
• bewerkingen evenwijdig met de hoogtelijnen uitvoeren.
• scheuren van de ploegzool (gebruik diepteploeg) en gebruik erosieploeg
• stoppelbewerking om wielsporen van oogstwerkzaamheden te breken.
• aanpassen tijdstip van bewerkingen
• beperken van het aantal werkgangen (ev. combineren van werkzaamheden) om
wielsporen te voorkomen.
Andere maatregelen
Landinrichting :
• aangepaste perceelsindeling: grootte en oriëntatie (voornamelijk in die gebieden die
buiten ruilverkaveling vallen).
• in stand houden of heraanleggen van voldoende brede perceelsranden, zeker langs
waterlopen
• aanleggen van groenstroken langs de hoogtelijnen (mogelijk met subsidiëring door
overheden via beheersovereenkomsten).
• versterking en behoud van brede en levenskrachtige bermen en taluds.
• aangepast beheer van holle wegen en bermen: geen kaalkap of dood spuiten.
- opmaak erosiebestrijdingsplan
In het kader van de Vlaamse wetgeving kan de gemeente subsidies krijgen voor de opmaak
van een erosiebestrijdingsplan (12,5 €/ha) en voor het uitvoeren van brongerichte kleinschalige
erosiemaatregelen (75 % kosten). Ook de nieuwe milieuovereenkomst voorziet in de cluster
water de mogelijkheid tot het nemen van maatregelen tegen erosie.
Dit onderdeel van de actie omvat de opmaak van een dergelijk erosiebestrijdingsplan voor het
gedeelte van de gemeente waar erosie een (potentieel) probleem is, dit is het grootste deel van
de gemeente. Zoals voorzien in de wetgeving zullen in dit plan vooral brongerichte
maatregelen worden opgenomen. Naast de maatregelen op het veld zelf, en het
subsidiereglement (zie hierboven) betreft het ook maatregelen om de effecten van erosie te
beperken: aanleg erosiepoelen, aanleg dammen, aanleg grachten en bufferbekkens.
De opmaak van een subsidiereglement dient wel losgekoppeld te worden van de opmaak van
dit plan omdat dit best aansluit op het lopende proefproject. Indien nodig kan in het plan wel een
aanpassing ervan voorzien worden
Samenvattend bestaat deze actie uit
• actieve participatie aan life-project + voorzetting maatregelen na afloop
• opmaak subsidiereglement
• opmaak erosiebestrijdingsplan en start realisatie uitvoering voorziene maatregelen
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 167
Actiefiche
soort actie taak/project BO7: Erosiebestrijding
inkadering MINA2 actie nr. 124, 149
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 127
SO DULO cluster water
wetgeving decreet m.b.t. kleinschalige erosiebestrijding, natuurdecreet
Vlarem
initiatiefnemer gemeente
betrokkenen milieudienst, IGO, IGM, uitvoerders life-project
doelgroepen landbouwers, technische dienst, bevolking
planning 2002- ???: voorzetting uitwerking life-project
2002: opmaak subsidiereglement
2002-2003: opmaak erosiebestrijdingsplan
2002-2006 : stimulatie erosiebestrijding / opmaal subsidiedossiers
2003-2006: uitvoering in erosieplan voorziene maatregelen
kost subsidie erosiebestrijding: 1.250-2.500 €/jaar
opmaak erosiebestrijdingsplan: 1.250, - € (75 % gesubsidieerd).
uitvoering maatregelen: ??
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan bodem 168
HOOFDSTUK 5 : CLUSTER ENERGIE
ACTIE EN1.
RATIONEEL ENERGIEVERBRUIK IN GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN
Situering van de problematiek
Slecht onderhouden centrale verwarmingsketels vergroten de hoeveelheid geëmitteerde stoffen,
zowel roetdeeltjes als schadelijke gassen. Nochtans bestaat er een wettelijke verplichting met
betrekking tot het onderhoud van schoorstenen en verwarmingsketels.
Beperking emissie bij gebouwenverwarming kan een bijdrage leveren tot het verminderen van de
emissies van gassen als. CO2, CO, SO2. Door rationeel energieverbruik moet de behoefte aan
energie kunnen worden verminderd zodat op fossiele energie bespaard kan worden.
Doelstellingen
- voorbeeldfunctie van de gemeente
- realiseren van emissiereductie door energiebesparing
Beschrijving van de actie
Er zit zowel een aspect aan deze actie, dat binnen het bestaande beheer kan worden
geïntegreerd als een aspect dat verder gaat dan dat en via nieuwe maatregelen
(investeringen) energiebesparing wil realiseren.
a) Aanpassing bestaand beheer
- Jaarlijks onderhoud verwarmingsinstallaties: Zoals vereist (wettelijk) en gewenst
(leverancier stookketels) zal het onderhoud ook worden uitvoering, dit door erkende
technici. De staat van de installatie zal regelmatig geëvalueerd worden.
- Omschakeling op aardgasnet: Op basis van de noodzaak (staat van de bestaande
installatie) en in het kader van (belangrijke) renovatie of verbeteringswerken aan
gebouwen zal systematisch gekozen worden voor omschakeling op aardgas. Hierbij
zal erop worden toegezien dat er energiezuinige branders worden geïnstalleerd.
b) REG integreren in gebouwbeheer
- Opmaak milieu-audit en actieplan onderdeel energieverbruik: Actieplan zoals voorzin in
nieuwe milieubeleidsovereenkomst: cluster energie (voorheen optie 7)
Deze audit en actieplan moeten o.a. volgende zaken bevatten :
- energieboekhouding : bijhouden gebeurt in functie van rationeel en zuinig energieverbruik
- stappenplan energieregistratie: opmaak plan en effectieve uitvoeren van
energieregistratie
- opmaak energie-audit openbare gebouwen met opgave van plus en minpunten
- saneringsplan: plan met nodige maatregelen per gebouw. Hieraan is een prioriteitenlijst
gekoppeld die rekening houdt met te verwachten (milieu)rendement en kostprijs.
Wat dit onderdeel betreft wordt best actief samengewerkt met de energie-intercommunale, die
ter zake aan de gemeente specifieke diensten aanbiedt. Deze doorlichting is reeds begonnen.
Zoals reeds eerder opgemerkt omvat de milieu-audit van de gemeentelijke inrichtingen
meerdere aspecten (o.a. ook de thema’s grondwater (GW3) en bodem (BO6)) zodat de opmaak
van één geïntegreerde audit en saneringsplan een aantal voordelen biedt en alleszins het best
beantwoordt aan de principes van “geïntegreerd beleid”. Elk deelaspect en dus elk actieplan
vormt uiteraard een specifiek onderdeel van zo’n algehele doorlichting. Zeker wat dit aspect
betreft, waarbij samenwerking met de energie-intercommunale wenselijk is, is het niet evident
om dit te integreren in één globaal plan.
Bij de uitvoering van de saneringswerken moet echter steeds gekeken worden naar “andere”
geplande werken, zodat de gewenste saneringen op gebied van energie samen met andere
werken aan betreffend gebouw kunnen worden gerealiseerd.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster energie 169
Actiefiche
soort actie taak/project EN1: energieaudit/saneringsplan gemeentelijke inrichtingen
inkadering MINA2 actie nr. 20, 123
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 8
SO DULO cluster energie
wetgeving intern. verdragen: verdrag v. Genève, verdrag v. Wenen, Raamverdrag klimaatsverandering
Wet 28-12-64 ter bestrijding van luchtverontreiniging met KB 6/01/78: verontreiniging t.g.v.
gebouwverwarming
Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGO, IGM, energie-intercommunales
doelgroepen gemeentelijke diensten, technische dienst
planning 2002-2003: opmaak audit- energieboekhouding
2003-2006: realisatie saneringen cfr. saneringsplan
kost jaarlijks onderhoud installaties: gewone kost gebouwen
audit:2.500 €
kost sanering: afh. van voorgestelde saneringswerken in op te maken saneringsplan)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster energie 170
ACTIE EN2.
STIMULERING RATIONEEL ENERGIEGEBRUIK (REG) BIJ DE BURGERS
Situering van de problematiek
Beperking emissie bij gebouwenverwarming kan een bijdrage leveren tot het verminderen van de
emissies van gassen als. CO2, CO, SO2.
Slecht onderhouden centrale verwarmingsketels vergroten de hoeveelheid geëmitteerde stoffen,
zowel roetdeeltjes als schadelijke gassen. Dit onderhoud wordt niet altijd voldoende regelmatig
uitgevoerd. Ter zake zijn er nochtans wettelijke verplichtingen (o.a. opgenomen in Vlarem
Daarnaast kunnen ook open haarden, kachels en allesbranders lokaal voor hinder zorgen. Ook
hier kan sensibiliserend en eventueel regulerend en controlerend opgetreden worden.
Naast deze verplichting dient de actie ook het rationeel gebruik van energie stimuleren, waardoor
de behoefte aan energie verder kan worden verminderd zodat op fossiele energie bespaard kan
worden.
Doelstellingen
- vergroting milieubewustzijn van de bevolking: problematiek van luchtvervuiling en
energieverspilling
- gedragsverandering realiseren bij de bevolking
- reductie emissie broeikasgassen
- reductie huishoudelijk energieverbruik en vergroting aandeel herwinbare energie.
- integrale naleving wettelijke verplichtingen door de bevolking
- beperken van vermijdbare luchtvervuiling door gebouwverwarming
Beschrijving van de actie
In deze sensibilisatie van de bevolking kunnen 2 onderdel worden onderscheiden: een eerste deel
spitst zich toe op de naleving van de wettelijke bepalingen, een tweede deel beoogt de principes
van “rationeel energieverbruik” bij de bevolking ingang te doen vinden.
a) Naleving wettelijke bepalingen:
- Regelmatige sensibilisatie en Informatieverstrekking via het gemeentelijk infoblad.
Via infoblad en andere kanalen kan de bevolking regelmatig geïnformeerd worden
over de bestaande wetgeving m.b.t. onderhoud van stookketels en schouwen. Hierbij
moet gewezen worden op de mogelijke schadelijke gevolgen voor mens en
omgeving.
- Reglementering gebruik van verwarmingstoestellen: .
Via een specifiek politiereglement kan de gemeente een aantal beperkingen opleggen
m.b.t. het gebruik van verwarmingstoestellen:
doen toepassen van KB van 26-07-71 (enkel van toepassing op grote agglomeraties):
-
verbod gebruik milieuonvriendelijke brandstoffen als turf, bruinkool, zwavelrijke
brandstoffen,… (zie modelbesluit VVSG uit 1982)
- reglementeren gebruik allesbranders, kolenvuren, …
- verbod op (sluik)stoken in open lucht (zie ook deel afval)
b) Sensibilisatie/stimulatie REG
- opmaak en verdeling infofolder: In de eerste plaats zal gebruik worden gemaakte van
bestaande brochures/infofolders van andere instanties (gewest, provincie,
intercommunales). Specifieke gemeentelijke elementen (bv. specifieke reglementen,
voorbeeldsituaties, subsidies, e.d.) moeten uiteraard hieraan toegevoegd worden.
- deelname aan gewestelijke initiatieven: Met betrekking energie wordt reeds “de maand van
de energiebesparing” en de “nacht van de duisternis” (voorkomen lichthinder en bijhorend
energieverbruik) georganiseerd. Aan deze en andere initiatieven die op gewestelijke en/of
provinciale schaal worden georganiseerd zal worden geparticipeerd.
- gemeentelijke initiatieven: organisatie opendeurdagen bij energiezuinige woningen, van
infoavonden e.d.. Jaarlijks wordt minimaal 1 initiatief gepland (mogelijk i.s.m. anderen)
- ondersteuning sensibilisatie door derden: In veel gemeenten zijn reeds ecoteams actief. De
werking en begeleiding genbeurt door een onafhankelijke organisatie (VZW) en beoogt een
meer milieubewuste huishouding bij de bevolking tot stand te brengen. Eén facet hierbij is
het afvalbeheer. De gemeente ondersteunt de promotie van dergelijke initiatieven. Er wordt
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster energie 171
ook een financiële ondersteuning voorzien. De hoogte van de financiële ondersteuning
(subsidiëring) wordt vooraf bekeken. (zie ook actie GW5 en AF4)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster energie 172
- ondersteuning gebruik zonne-energie:
- stimuleren/sensibiliseren energievriendelijk bouwen (brochure bij bouwvergunning
- subsidie voor gebruik van zonne-energie (zonneboilers,…). Deze subsidie moet dusdanig
zijn dat ze, eventueel gecombineerd met een gewestelijke of provinciale subsidie, zorgt dat
de investering minstens binnen redelijke termijn (7-12 jaar) rendabel wordt.
Het grootste deel van het werk behoort tot de normale werking van een milieudienst, de
voorgestelde subsidieverlening levert uiteraard wel jaarlijks een extra kost.
Actiefiche
soort actie taak EN2: correct gebruik verwarmingstoestellen,
stimulering REG bij bevolking
inkadering MINA2 actie nr. 6, 20, 123
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 3, 4, 6, 7, 9, 127
SO DULO : cluster energie
wetgeving intern. verdragen: verdrag van Genève, verdrag van Wenen, Raamverdrag klimaatsverandering,
Wet van 28-12-64 ter bestrijding van luchtverontreiniging met o.a. KB 6/01/78: verontreiniging
t.g.v. gebouwverwarming
Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGO, IGM, provincie, energie-intercommunales, beroepssector
doelgroepen bevolking
planning 2002-2003: opmaak gemeentelijk reglement + subsidiereglement, opmaak brochure
2002-2006: sensibilisatie, participatie acties, subsidieverlening
kost sensibilisatie: 1.250 €/jaar
subsidieverlening: afh. van aantal en hoogte subsidie: 2.500 - 6.250 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster energie 173
ACTIE EN3.
STIMULERING VAN HET GEBRUIK VAN AARDGAS
Situering van de problematiek
Bij gebouwenverwarming ontstaan emissies van gassen als. CO2, CO, SO2. Omschakeling op gas
levert een beperking van de emissie van deze gassen. Gezien het grootste deel van de gemeente
grondwaterbeschermingszone is, levert dit het bijkomende voordeel op dat er minder
stookolietanks zullen worden geplaatst.
Doelstellingen
- reductie emissie broeikasgassen
- voorkomen bodemverontreiniging
Beschrijving van de actie
- stimulering verdere uitbouw aardgasnetwerk: Actieve onderhandelingen met energie-
intercommunale om de verdere uitbreiding van het netwerk te bekomen
- stimulering omschakeling stookolie naar aardgas: Informatiecampagne (jaarlijks) om burgers
aan te zetten tot omschakeling naar aardgas
- voorbeeldfunctie: omschakeling gemeentelijke gebouwen op verwarming op aardgas: (zie actie
LU1). Bij vervanging van bestaande installaties wordt indien mogelijk systematisch gekozen
voor omschakeling naar aardgas.
Uiteraard is de gemeente inzake uitbouw van het netwerk grotendeel afhankelijk van het beleid en
planning van de aardgasleverancier. De gemeente kan wel actief stimuleren (sensibiliseren).
Actiefiche
soort actie taak EN3 : stimulering aardgasgebruik
inkadering MINA2 actie nr. 6
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
wetgeving internationale verdragen: verdrag van Genève, verdrag van Wenen, Raamverdrag
klimaatsverandering
Wet van 28-12-64 ter bestrijding van luchtverontreiniging
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, energie-intercommunales
doelgroepen bevolking
planning 2002-2006
kost sensibilisatie : normale werking milieudienst
voorbeeldfunctie: per gebouw: vervat in normale onderhoudkosten
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster energie 174
HOOFDSTUK 6 : CLUSTER MOBILITEIT
ACTIE MO1.
AANPAK MOBILITEIT
Situering van de problematiek.
Het (auto)verkeer is één van de grootse bronnen van luchtvervuiling in een (landelijke) gemeente.
Maatregelen die verkeer ontmoedigen dragen dus bij tot vermindering van de uitstoot van
milieuschadelijke stoffen. Binnen haar bevoegdheid kan de gemeente in dit verband een aantal
maatregelen nemen.
Doelstellingen
- verminderen gebruik auto door burgers
- stimulering openbaar vervoer
- voorbeeldfunctie van de gemeente
Beschrijving van de actie
- Opmaak mobiliteitsplan: integreren verkeerbeperking in dit plan
In het (verplicht) op te maken mobiliteitsplan zal naast de verkeersveiligheid ook het
reduceren van het autoverkeer (bv. inperken van sluipverkeer, het veilig maken van
fietsverkeer, openbaar vervoer) een belangrijke doelstelling zijn. Ter zake zal de
milieudienst voldoende betrokken worden om toe te zien dat dit aspect ook effectief in het
plan wordt geïntegreerd.
- Stimulering openbaar vervoer:
In overleg met de Lijn zal nagegaan worden wat de mogelijkheden zijn ter zake.
Specifieke aandacht moet hierbij gaan naar:
- kostprijsreductie voor gebruikers (gratis abonnementen voor bepaalde
gebruikers,…)
- mogelijkheden voor alternatieven: (belbus,…)
- Stimulering gebruik fiets en openbaar vervoer door gemeentepersoneel:
Deze stimulering zal zowel gebeuren door het voorzien van financiële stimuli (voorzien van
een fietsvergoeding en gratis busabonnement voor gemeentepersoneel) als door het voeren
van een actieve promotie bij het personeel. Ook carpooling kan via deze sensibilisatie
gestimuleerd worden.
Actiefiche
soort actie taak/project MO1: integratie afremming autoverkeer in mobiliteitsplan
stimulering openbaar vervoer
stimulering fietsgebruik bij gemeentelijke diensten
inkadering MINA2 actie nr. 15, 123
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 11, 12
SO DULO: cluster mobiliteit
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst,
doelgroepen technische dienst
planning 2002-2006
kost bijsturen mobiliteitsplan: geen kosten
stimulering openbaar vervoer:
fietsvergoeding personeel: ??/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster mobiliteit 175
ACTIE MO2.
BEPERKING GELUIDSHINDER DOOR VERKEER/ AANPAK VRACHTVERKEER
IN DE DORPSKERN
Situering van de problematiek
Verkeerslawaai is de meest verspreide vorm van lawaaihinder. Hoewel de gemeente geen
rechtstreekse bevoegdheid heeft kan zoals in vorig hoofdstuk reeds vermeld (actie LU4) bij de
opmaak van het mobiliteitsplan rekening gehouden worden met milieuaspecten.
Beperkende verkeersmaatregelen (bv. t.o.v. doorgaand (vracht) verkeer° kan lokaal het algemeen
achtergrondlawaai veroorzaakt door het verkeer beperken.
Doelstellingen
- vergroting verkeersveiligheid in woonkernen
- verminderen lawaaioverlast door verkeer
Beschrijving van de actie
- Opmaak mobiliteitsplan:
Specifieke aandacht voor lawaaiproblematiek, meer bepaald met betrekking tot doorgaand
(vracht-)verkeer (zie actie LU4)
Actiefiche
soort actie taak MO2: opmaak mobiliteitsplan, rekening houdend met milieuaspecten
inkadering MINA2 actie nr. 81
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 96
SO DULO cluster mobiliteit
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, dienst Ruimtelijke Ordening, gemeentebestuur, ontwerper mobiliteitsplan
doelgroepen bevolking, gemeentebestuur
planning 2002-2006
kost kosten verbonden aan opmaak mobiliteitsplan
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster mobiliteit 176
HOOFDSTUK 7 : CLUSTER HINDER
ACTIE HI1.
BEPERKEN EN VOORKOMEN VAN GELUIDSHINDER BIJ HINDERLIJKE
INRICHTINGEN
Situering van de problematiek
Heel wat werkzaamheden binnen een bedrijf gaan gepaard met de productie van geluid. Er dient
dan ook op toegezien te worden dat het geproduceerde geluid niet als hinderlijk beschouwd wordt
door de omgeving.. In de gemeente is het aantal inrichtingen met hinderlijke lawaaiproductie wel
zeer beperkt, maar controle op de naleving van de geluidsnormen van Vlarem II moet ook naar de
toekomst preventief werken.
Doelstellingen
- integrale naleving milieuwetgeving door hinderlijke inrichtingen: naleving geluidsnormen
- voorkomen en beperken van lawaaihinder door vergunde inrichtingen
Beschrijving van de actie
- actieve geluidscontrole bij hinderlijke inrichtingen
Op meer regelmatige basis zullen objectieve controle worden uitgevoerd. Dit betekent het
effectief uitvoeren van geluidsmetingen in de omgeving van bedrijven. Gezien een dergelijke
controle vrij omslachtig is en relatief veel tijd in beslag neemt, zal een dergelijke controle zich
beperken tot controles van lawaaierige inrichtingen. Bij de planning zal met volgende factoren
rekening gehouden worden:
- aanwezigheid van klachten: Deze bedrijven zullen prioritair gecontroleerd worden
- nieuwe vergunningsaanvraag: Bij elke aanvraag met betrekking tot een bestaande
lawaaierige inrichting (hernieuwing, uitbreiding), zal nagekeken worden of bij de beoordeling
geen voorafgaand geluidsonderzoek wenselijk is.
- opstellen prioriteitenlijst, op basis van aard van activiteiten (en klachten): Op basis van deze
lijst zullen aanvullend op vorige controles, jaarlijkse enkele bedrijven gecontroleerd worden.
Hierbij zal bekeken worden (kosten/baten) of dit in eigen beheer kan gebeuren of met behulp
van de intergemeentelijke milieudienst.
Jaarlijks wordt gestreefd minimaal 3 bedrijven effectief te controleren.
- Oplegging sanering
Indien uit de controlemeting blijkt dat er vermijdbaar lawaai wordt geproduceerd zullen de
gewenst saneringsmaatregelen worden opgelegd. Op de uitvoering ervan zal worden toegezien
Actiefiche
soort actie taak HI1: geluidshinder hinderlijke inrichtingen
inkadering MINA2 actie nr. 80
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
SO DULO cluster hinder
wetgeving Vlarem II
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM
doelgroepen bedrijven
planning 2002-2003: opmaak lijst bedrijven
2002-2006: jaarlijkse controle van enkele bedrijven
kost 1.250 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster hinder 177
ACTIE HI2.
VOORKOMING EN BEPERKING GELUIDSHINDER BIJ LOKALEN MET
DANSGELEGENHEID
Situering van de problematiek
De meeste van dergelijke gelegenheden (dancings, regelmatig gebruikte feestzalen) zijn ook
hinderlijke inrichtingen. In die zin kunnen deze ook voorwerp zijn van controle zoals voorzien in
actie HI1.
Vooral de feestzalen vormen echter een specifieke sector (vaak uitgebaat door (semi-)overheid).
Hoewel in de gemeente ter zake geen of weinig specifieke problemen gesignaleerd worden, is het
toch nuttig om de enkele lokalen, waar sporadisch of meer regelmatig “dansactiviteiten” worden
georganiseerd, eens akoestisch door te lichten. In dit verband kan ook verwezen worden naar de
cluster hinder van de nieuwe milieubeleidsovereenkomst (voorheen optie 11).
Doelstellingen
- integrale naleving milieuwetgeving door hinderlijke inrichtingen in de gemeente
- voorbeeldfunctie gemeente: eigen inrichtingen met dansgelegenheid.
- voorkomen en beperken van lawaaihinder t.g.v. elektronisch versterkte muziek in dancings,
feestzalen, e.a. lokalen.
Beschrijving van de actie
- Opmaak lijst vergunningsplichtige inrichtingen:
Alle inrichtingen die vallen onder rubriek 32. zullen worden geïnventariseerd.
O.a. volgende gegevens zullen worden nagegaan:
- overzicht van jaarlijks in betreffende inrichting georganiseerde activiteiten (voorbije jaren).
- plattegrond van de inrichting met weergave van de totale oppervlakte van het lokaal of
feestzaal, locatie muziekinrichting, ..
- van toepassing zijnde milieuvergunningen of meldingen klasse 3.
- risico op geluidsoverlast voor derden
- aanwezige voorzieningen (isolatie, inkomsas, e.a.) om overlast te beperken
- In orde brengen vergunningsplicht:
Op basis van de lijst zullen alle exploitanten worden aangeschreven en aangemaand om zich
binnen een strikte termijn in orde te stellen, o.a. wat betreft de verplichting tot uitvoering
van een akoestisch onderzoek. Enkel aan inrichtingen die in orde zijn met de
milieuvoorwaarden zal een milieuvergunning worden afgeleverd, met indien nodig
bijzondere voorwaarden in verband met geluidshinder en andere hinder (aan- en afrijden
van voertuigen, toezicht buiten dancing,...
- Uitvoering geluidscontroles:
- Bij alle inrichting moet een akoestisch onderzoek worden uitgevoerd. De resultaten van het
akoestisch onderzoek moeten worden ter beschikking gesteld.
- Ter controle van de naleving van de wetgeving zal de gemeente een beperkt akoestisch
onderzoek uitvoeren. (zie ook HI1)
Actiefiche
soort actie taakHI2: geluidshinder bij dansgelegenheden
inkadering MINA2 actie nr. 80, 85
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 95
SO DULO cluster hinder
wetgeving Vlarem II
Wet van 18-07-73 op geluidshinder met o.a. KB 24/02/77: elektronisch versterkte muziek
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM
doelgroepen bedrijven, overheid
planning 2001-2005
kost beperkte controle/doorlichting: 250-500 € per inrichting
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster hinder 178
ACTIE HI3.
VOORKOMING/BEPERKING GELUIDSHINDER DOOR MUZIEK BIJ
NIET-INGEDEELDE OPENBARE EN PRIVE-INRICHTINGEN
Situering van de problematiek
Ook openbare en privé inrichtingen waar elektronisch versterkte muziek geproduceerd wordt én die
niet ingedeeld zijn onder rubriek 32. van de indelingslijst van Vlarem I kunnen aanleiding geven tot
geluidsoverlast. Dergelijke inrichtingen dienen echter wel de bepalingen van het KB van
24/02/1977, nadien door de Vlaamse regering gewijzigd, na te leven.
Doelstellingen
- beperking van geluidsoverlast
- integrale naleving milieuwetgeving door inwoners van de gemeente
Beschrijving van de actie
- Informatieverstrekking naar organisatoren van muziekactiviteiten.
Deze doelgroep moet in de eerste plaats geïnformeerd worden over geldende wetgeving.
- Toekenning erkenningen
- Toezicht op indienen aanvraag: Door de milieudienst zal erop worden toegezien dat voor alle
activiteiten waarvoor dit nodig is, ook op voorhand een erkenning, zoals bedoeld in de wet
(KB van 77), wordt aangevraagd.
- Adviesaanvraag van burgemeester en schepenen betreffende de erkenningsaanvraag.
Elke erkenningsaanvraag zoals bedoeld in de wet, zal voor advies worden voorgelegd
aan de milieudienst. Indien nodige geacht, zullen specifieke beperkende maatregelen
voorgesteld worden.
- Verlening erkenning:
Het advies van de milieudienst zal worden opgevolgd, met inbegrip van de voorgestelde
beperkende maatregelen. Hiervoor zal dan een specifiek politiereglement worden
opgemaakt. Afwijkingen van het advies worden duidelijk gemotiveerd.
- Naleven van de opgelegde beperkende maatregelen.
De gemeente controleert de naleving van de opgelegde beperkende maatregelen
De kosten zitten grotendeels vervat in de normale werkingskosten van de milieudienst en de basis
aansluitingskost bij de intergemeentelijke milieudienst.
Actiefiche
soort actie taak HI3: voorkoming/beperking geluidshinder door muziek:
sensibilisatie m.b.t. wetgeving
naleving wetgeving (verlenen erkenningen, controle naleving normen)
inkadering MINA2 actie nr. 77, 85
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
SO DULO cluster hinder
wetgeving KB 24/02/77: elektronisch versterkte muziek
Vlarem
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM,
doelgroepen overheid, particulieren, organisatoren muziekactiviteiten
planning 2002-2006
kost -
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster hinder 179
ACTIE HI4.
AFBAKENING VAN STILTE BEHOEVENDE GEBIEDEN
Situering van de problematiek
De provincie is gestart met een grove afbakening van de stiltegebieden. In de gemeente zijn er
een aantal potentiële gebieden waar nu nog relatie weinig geluidsoverlast is. Een meer
gefundeerde en gedetailleerde afbakening is echter wenselijk (verfijning grove afbakening). Ook
moet nagegaan worden of bijkomende beschermingmaatregelen gewenst/mogelijk zijn.
Doelstellingen
- vrijwaren resterende stiltegebieden.
Beschrijving van de actie
- Gemeentelijke invulling provinciale actie stiltegebieden:
Dit behelst het verlenen van medewerking aan acties, vermeld in provinciaal milieubeleidsplan.
Dit kan bestaan uit o.a.:
- opmaak meer verfijnde afbakeningsplan
- opmaak gemeentelijk reglement m.b.t de stiltegebieden
- sensibilisatie m.b.t de stiltegebieden
De exacte inhoud van de actie is afhankelijk van het provinciaal initiatief.
De kosten zitten grotendeels vervat in de normale werkingskosten van de milieudienst.
Actiefiche
soort actie taak HI4: Afbakening en bescherming stiltegebieden
inkadering MINA2 actie nr. 78
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 93
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie
doelgroepen gemeentebestuur, burgers
planning 2002-2006: afhankelijk van timing provincie2
kost -
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster hinder 180
ACTIE HI5.
SENSIBILISATIE EN BESTRIJDING LICHTVERVUILING
Situering van de problematiek
Lichtvervuiling wordt nog maar sinds kort als een vorm van milieuhinder gezien. Dit is nog
onvoldoende gekend. Lichthinder kan verstorend werken op natuurlijke biotopen, kan hinderlijk zijn
voor bepaalde activiteiten (sterrenkunde) maar betekent ook een belangrijke energieverkwisting
met bijhorende emissies (zie ook actie LU2). De overheid (gemeente e.a.) leveren door de (niet
adequate) openbare verlichting de belangrijkste bijdrage. Ook de verlichting van waardevolle
gebouwen en bepaalde reclameverlichtingen dragen bij tot deze vorm van hinder.
Doelstellingen
- beperken lichthinder
- voorkomen emissies door energiebesparing.
Beschrijving van de actie
- Doorlichting gemeentelijke verlichtingssysteem/opmaak verlichtingsplan :
In samenwerking met de energie-intercommunale wordt de bestaande verlichting
doorgelicht en een actieplan opgesteld ter aanpassing ervan: In dit actieplan zijn het
voorkomen van lichthinder (bv. door aangepaste lichtmonturen) en het beperken van het
energieverbruik (energiezuinige lampen, aangepaste instelling belichtingsduur, …)
specifieke doelstellingen. Het bestaande energieverbruik moet minimaal met 20 %
dalen. In de eerste plaats zullen betreffende principes worden toegepast bij elke nieuw
aanleg of (geplande) aanpassing aan de verlichting. Door de gerealiseerde besparing
moet een belangrijk deel van de kostprijs kunnen worden gerecupereerd. Ook de ander
overheden (o.a. beheerder snelweg E40-E314) zullen in dit verband gesensibiliseerd
worden.
- Opmaak gemeentelijk reglement :
Met betrekking tot reclameverlichting, gebruik van lazerlicht e.d. zal een specifiek reglement
worden opgemaakt. Dit moet lichthinder van dergelijke vormen van verlichting beperken.
- Sensibilisatie : Het probleem wordt nog onvoldoende onderkend. Ook burgers kunnen door
(overdreven) buitenverlichting lichtvervuiling veroorzaken. De bedoeling van deze actie is de
mensen hieven bewust te maken en hierdoor dit te voorkomen. De sensibilisatie bestaat uit:
- deelname aan gewestelijke initiatief: nacht van de duisternis: (zie actie LU2)
- infobrochure/infoverstrekking: Bestaande brochures (hogere overheid of derden) zullen
worden verspreid, in het infoblad zal aandacht besteed worden aan de problematiek, o.a.
naar aanleiding van het politiereglement.
Actiefiche
soort actie taak HI5: Voorkoming/beperking lichthinder
inkadering MINA2 actie nr. 78
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 93
SO DULO cluster hinder
wetgeving
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, gemeente, gewest, energie-intercommunale, milieubeweging
doelgroepen gemeentebestuur, burgers
planning 2002-2003: doorlichting gemeentelijke verlichting, opmaak reglement
2002-2006: sensibilisatie
aanpassing gemeentelijke openbare verlichting
kost opmaak verlichtingsplan: 1.250-2.500 €
aanpassing verlichting: afhankelijk van voorgestelde maatregelen
sensibilisatie: 650 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster hinder 181
ACTIE HI6.
VERMIJDEN ONTWIJKGEDRAG
Situering van de problematiek
Naast sluikstorten is afvalverbranding (sluikstoken) één van de ontwijkmogelijkheden om aan het
meer strikte en duurdere afvalbeleid van de laatste jaren te ontkomen. De negatieve gevolgen
voor omgeving (o.a. rookhinder) en milieu (verspreiding schadelijke stoffen) van dergelijk gedrag
zijn duidelijk. Geregeld komen er ook klachten binnen bij de gemeente, wat erop wijst dat ook een
overgroot deel van de bevolking een dergelijk gedrag als onaangepast en ongewenst beschouwd.
Doelstellingen
- vergroting milieubewustzijn van de bevolking: problematiek van luchtvervuiling door sluikstoken
- bekomen van een voor milieu en natuur gunstige gedragswijziging bij de bevolking
Beschrijving van de actie
- Sensibilisatie m.b.t. voorkoming van sluikstoken en sluikstorten :
De sensibilisatie zowel algemene gericht naar specifieke doelgroepen (bv. scholen).
- Verspreiding infofolders: De bestaande provinciale folder “wie afval verbrandt,
verbrandt zijn vingers” verder verdeeld worden.
- Specifieke voorzieningen: Naast sensibilisatie zullen ook specifieke voorzieningen
zoals bv. blikvangers en afvalbakken op uitgekozen plaatsen in de gemeente moeten
bijdragen tot het inperken van deze problematiek. Plaatsen waar regelmatig wordt
sluikgestort, zullen worden geïnventariseerd, en indien effectief voorzien worden van
waarschuwingsborden.
- Organisatie zwerfvuilactie: In samenwerking met gemeentelijke verenigingen (jeugd,
cultuur, milieu) en/of scholen wordt jaarlijks een zwerfvuilactie georganiseerd. Naast
het opruimen van het zwerfvuil zelf, zal de actie ook een belangrijk luik bevatten
m.b.t. sensibilisatie tegen het ontstaan van zwerfvuil.
- Controle en optreden tegen sluikstoken en sluikstorten:
Ervaring uit het verleden wijst uit dat ondanks sensibilisatie er toch nog ontwijkgedrag
voorkomt en dat dit als zeer hinderlijk wordt ervaren. Meer kordaat optreden is dus
gewenst. Inzake controle en bestraffing moet er in de eerste plaats een goede
samenwerking zijn met de politiediensten, waarbij duidelijk afspraken afgemaakt
worden m.b.t. de wijze van controle, de tolerantie, e.d.. Alleszins mag de controle zich
niet beperken tot controle naar aanleiding van klachten, maar en moet er op eigen
initiatief ook (regelmatig) gecontroleerd worden. Een goede opvolging van de
vastgestelde overtredingen moet voorzien worden, zowel op het terrein (bv; snel
opruimen van sluikstorten) als naar overtreder toe (klachtenregistratie en opvolging,
boete-inning).
Een deel van de kosten zit vervat in de kosten voor ophaling en verwerking van het afval (bv.
sensibilisatie) en in de algemene kosten van de gemeente (politiewerking), voor specifiek
voorzieningen moet uiteraard wel een budget voorzien worden
Actiefiche
soort actie taak HI6: vermijden ontwijkgedrag
inkadering MINA2 actie nr.
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 51
SO DULO:: cluster vaste stoffen en hinder
wetgeving afvalstoffendecreet, Vlarea, gemeentelijk afvalreglement
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, intercommunale
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster hinder 182
doelgroepen bevolking, scholen, verenigingen
planning 2002: plaatsen voorzieningen
afspraak met politiediensten
2002-2006: systematische controle en opvolging
kost specifieke voorzieningen: 2.500 €
sensibilisatie: 375 €/jaar
opruiming sluikstorten: ca. 150-200 €/sluikstort
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan cluster hinder 183
HOOFDSTUK 8 : CLUSTER VASTE STOFFEN
Een belangrijk gedeelte van de acties bestaat erin om de bestaande acties i.v.m. selectieve
inzameling en preventie te verbeteren of te optimaliseren. Daarnaast worden ook enkele nieuwe
acties voorgesteld. De acties trachten ook te beantwoorden aan de bepalingen van de nieuwe
samenwerkingsovereenkomst 2002-2005 (SO DULO): cluster vaste stoffen. Het beheer van het
huishoudelijk afval wordt uitgevoerd i.s.m. de intercommunale Interleuven. De meeste acties zullen
wat dit aspect betreft dan ook grotendeels in intercommunaal verband worden uitgevoerd.
ACTIE VS1.
VERBETERING BESTAANDE INITIATIEVEN I.V.M. SELECTIEVE INZAMELING
Situering van de problematiek
Inzake selectieve inzameling is er in samenwerking met de intercommunale reeds veel
gerealiseerd. Er is echter permanent nood aan evaluatie en aan verdere uitbouw van de diverse
inzamelsystemen en inzamelvoorwaarden, dit in functie van de planning opgemaakt door de
hogere overheid (diverse afvalstoffenplannen).
Doelstellingen
- reductie van hoeveelheid te verwerken restafval
- verhogen recyclage en hergebruik
Beschrijving van de actie
De bestaande acties i.s.m. de intercommunale die moeten resulteren in een correcter
sorteergedrag, zullen worden voortgezet en aangevuld met specifieke acties
- betere toepassing gemeentelijk afvalreglement door specifieke controle-acties : De controle,
o.a. voorbeeldcontrole bij leidinggevende personen (politici, voorzitter MAR,...), moet in de
eerste plaats een preventieve werking hebben en de bevolking aanzetten tot een correct
sorteergedrag. Controle sluikstoken en sluikstorten moet ook door bestraffing een in een
preventief effect ressorteren.
- aanpassing gemeentelijke afval- en retributiereglement : Overname en aanpassing
typereglementen, opgemaakt door OVAM, waarbij o.a. nagegaan kan worden of een meer
gedifferentieerd betalingssysteem (kleinere afvalzakken, kleinere GFT-containers) niet wenselijk
is. Ook voor het afval van KMO’s en zelfstandige ondernemingen wordt een oplossing voorzien.
Specifiek zal in overleg met landbouwers een systeem van inzameling van landbouwplastic
worden opgezet.
- voortzetting bestaande sensibilisatie-initiatieven :
- publicaties Interleuven: Kringloopnieuws, afvalkalender met sorteerregels, infobrochure
containerpark, infobrochure KMO-containerpark
- gemeentelijk infoblad: artikels m.b.t. selectieve inzameling afval. O.a artikels m.b.t.
kostenstructuur zijn zeker vereist bij aanpassing van retributie en bij invoering DIFTAR.
De kosten zitten grotendeels vervat in de kosten die worden aangerekend voor de ophaling en
verwerking van de diverse afvalfracties door de intercommunale Interleuven.
Actiefiche
soort actie taak/project VS1: acties ter verbetering sorteergedrag
inkadering MINA2 actie nr. 40, 43
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 39, 57
SO DULO:: cluster vaste stoffen
wetgeving afvalstoffendecreet, Vlarea, afvalstoffenplan 1997-2001
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM, intercommunale
doelgroepen bevolking
planning 2002-2006
kost sensibilisatie is vervat in ophaal- en verwerkingskost afval
inzameling landbouwfolies: kost gemeente minimaal: principe “vervuiler betaalt”
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 184
ACTIE VS2.
MEER CORRECTE TOEPASSING VAN PRINCIPE “DE VERVUILER BETAALT” BIJ
AFVALINZAMELING
Situering van de problematiek
In het verleden werd reeds overgeschakeld naar een systeem waarbij vooral wat restafval betreft,
wie meer afval produceert ook meer moet betalen, dit door een betaling per zak in te voeren.
Sindsdien werden ook voor andere fracties (GFT, grof afval, houtafval) een betaling per volume
ingevoerd. Voor een sommige fracties is dit minder gerealiseerd. Er zijn ondertussen ook
systemen op de markt die een meer individuele en correcte betaling mogelijk maken. De
afvalintercommunale zal in de nabije toekomst dergelijke systemen uittesten.het
retributiereglement is begin 2002 reeds aangepast (zowel omzetting in euro als aanpassing prijzen)
Doelstellingen
- reductie van hoeveelheid te verwerken restafval
- verhogen recyclage en hergebruik
- meer correcte toepassing principe “de vervuiler betaalt”
Beschrijving van de actie
De bestaande acties i.s.m. de intercommunale zullen worden voortgezet en aangevuld met
specifieke acties, die moeten resulteren in een correcter sorteergedrag.
- aanpassing retributiereglement (zie ook reeds actie AF1)
Een nieuw retributiereglement is pas (01/02/2002) van toepassing. Een nieuwe
aanpassing is nodig/wenselijk bij elke aanpassing van het inzamelsysteem.
- DIFTAR :
Interleuven start met een proefproject bij enkele gemeente. Het systeem zal het
mogelijk maken om per huis de hoeveelheid afgeleverd afval na te gaan en hiervoor
individueel te factureren. De gemeente zal de invoering van dit systeem van nabij
opvolgen en nagaan of ze zich kandidaat kan stellen als proefgemeente. Op termijn, bij
veralgemening van het systeem zal de gemeente alleszins ook participeren in het
systeem.
- intensieve sensibilisatie bij invoer van het systeem :
De invoering zal niet alleen een aanpassing van het afvalreglement en
retributiereglement vereisen, om een vlotte invoering van het systeem mogelijk te
maken is een intensieve sensibilisatie vereist. Hierbij zal de gemeente actief
meewerken aan de initiatieven die in dit kader door de afvalintercommunale zullen
worden opgezet.
De kosten zitten grotendeels vervat in de kosten die worden aangerekend voor de ophaling en
verwerking van de diverse afvalfracties door de intercommunale Interleuven.
Actiefiche
soort actie project VS2: aanpassing retributie / invoering DIFTAR
inkadering MINA2 actie nr. 43
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 57
SO DULO:: cluster vaste stoffen
wetgeving afvalstoffendecreet, Vlarea, afvalstoffenplan 1997-2001
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM, intercommunale
doelgroepen bevolking
planning 2002: aanpassing retributie, opvolging invoering DIFTAR
2002-2006: aansluiting op DIFTAR-systeem indien positief geëvalueerd
kost aanpassing retributie: verhoging inkomsten
invoering DIFTAR: normaal geen negatief effect op gemeentelijke begroting
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 185
ACTIE VS3.
SENSIBILISATIEACTIES AFVALPREVENTIE: VOORTZETTING EN ACTIVERING
BESTAANDE INITIATIEVEN
Situering van de problematiek
Ondanks alle initiatieven stijgt de totale hoeveelheid afval nog steeds. Preventie is ook de eerste
prioriteit in de diverse afvalstoffenplannen. De gemeente op zich heeft ter zake (productbeleid)
minder bevoegdheden, maar kan meewerken aan diverse initiatieven, voornamelijk initiatieven
gepromoot door de hogere overheden. Het betreft voornamelijk initiatieven gericht op
sensibilisatie. Een specifiek doelgroep hierbij is de schoolgaande jeugd. Via deze doelgroep
kunnen ook anderen (ouders) bereikt worden. De gemeente kan ook hierbij stimulerend werken,
zeker naar de eigen scholen toe.
Doelstellingen
- verminderen totaal aanbod aan huishoudelijk afval.
Beschrijving van de actie
Naast de in de actie AF5 (thuiscomposteren) vermelde acties zal de gemeente ook (verder)
medewerking verlenen aan diverse sensibilisatieacties, zowel acties, vermeld in provinciaal
milieubeleidsplan als andere.
Bestaande algemene acties
- promotie stickers tegen reclamedrukwerk
- verdeling stickers via gemeentehuis
- promotie voor stickers, o.a. in infokrant
- bijhouden bestand gebruikers van stickers en bijhouden klachten
- stimulering afzet herbruikbaar afval via kringloopcentra:
- voortzetting samenwerking met kringloopcentrum en behoud inzamelmogelijkheid via
containerpark
- promotie met o.a. verdeling provinciale brochure, regelmatig infoartikels in infoblad
- participeren in preventieacties afvalintercommunale: Door de intercommunale Interleuven
wordt jaarlijks één of meerdere projecten ingediend ter subsidiëring door de provincie (actie
opgenomen in provinciaal milieubeleidsplan). Voor deze preventieacties (in verleden reeds
“acties afvalarm winkelen”, “boodschappentasactie” e.d.) wordt ook (financiële en logistieke)
steun gevraagd aan de gemeente. De gemeente zal tijdens de planperiode actief deelnemen
aan de voorgestelde acties (tenzij ook negatief geadviseerd door de MAR).
- ondersteuning sensibilisatie door derden: In veel gemeenten zijn reeds ecoteams actief. De
werking en begeleiding genbeurt door een onafhankelijke organisatie (VZW) en beoogt een
meer milieubewuste huishouding bij de bevolking tot stand te brengen. Eén facet hierbij is het
afvalbeheer. De gemeente ondersteunt de promotie van dergelijke initiatieven. Er wordt ook
een financiële ondersteuning voorzien. De hoogte van de financiële ondersteuning
(subsidiëring) wordt vooraf bekeken. (zie ook actie GW5 en LU2)
Acties gericht naar scholen
- actie afvalarme school - duurzame school
De gemeente zal een actie op touw zetten waarbij scholen (of duurzame scholen)
gesubsidieerd kunnen worden naarmate ze meer inspanningen levert om in de school
afvalpreventie en andere duurzaamheidsinitiatieven te realiseren.
- promotie bestaande (en toekomstige) projecten:
O.a. de lopende projecten van de provincie (MOP) en het project van FOST-plus zullen
gepromoot worden, maar ook andere initiatieven van de hogere overheid naar scholen
toe zullen steeds gepromoot worden bij de diverse scholen in de gemeente.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 186
Bijkomende acties
- actie afvalarme evenementen:
- voorzien van de nodige afvalbakken voor selectieve inzameling afval
- introductie herbruikbare plastieken drinkbekers op (openlucht) evenementen
- promotieactie gebruik katoenen luiers:
- subsidiereglement aankoop katoenen luiers
- promotie voor gebruik van katoenen luiers
Actiefiche
soort actie sensibilisatie VS3: sensibilisatie-initiatieven m.b.t. afvalpreventie
inkadering MINA2 actie nr. 41, 42
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50
SO DULO:: cluster vaste stoffen
wetgeving afvalstoffendecreet, Vlarea, afvalstoffenplan 1997-2001
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, intercommunale
doelgroepen bevolking, scholen, bedrijven, specifieke doelgroepen
planning 2002-2006
kost subsidiëring acties: 1.250-2.500 €/jaar
aankoop herbruikbare bekers/specifieke afvalinzamelbakken: 1.250 €
subsidiëring katoenen luiers: per geboorte: 50-75 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 187
ACTIE VS4.
AFVALPREVENTIE : VOORKOMEN VAN GFT- EN GROENAFVAL
Situering van de problematiek
Door het invoeren van de aparte inzameling van GFT en van de inzameling van groenafval via het
containerpark is een (mogelijke) stimulans om zelf dit afval te verwerken weggevallen. Alleszins
zien we dat sinds de invoering van dit systeem de hoeveelheid ingezameld GFT niet meer is
gedaald. Nochtans vormt het GFT- en groenafval een fractie, die zeker in een landelijke gemeente
als Bertem, voor een belangrijk deel kan worden voorkomen.
Ter zake zal de gemeente wel een aantal initiatieven moeten nemen, bij voorkeur i.s.m. de
afvalintercommunale. Ook hier zullen de meeste inspanningen moeten gaan naar sensibilisatie.
Doelstellingen
- verminderen totaal aanbod aan GFT- en groenafval.
Beschrijving van de actie
- Promotie thuiscompostering :
- verkoop compostvaten en/of bakken tegen gereduceerde prijs: de kostprijs zal zodanig laag
gehouden worden dat ze geen drempel vormt maar ook vermijdt dat er vaten worden
aangekocht die niet voor het doel (zelf composteren) gaan gebruikt worden. Eventueel kan
het gratis krijgen gekoppeld worden aan het verplicht bijwonen van een infosessie, die dan
jaarlijks in de gemeente georganiseerd zal worden.
- verdeling infobrochure “composteren kan je leren” en infobrochures VLACO. + promotie voor
volgen van cursus thuiscomposteren door inwoners
- ondersteuning werking compostmeesters
- inrichting demostand “thuiscompostering” op containerpark
- organisatie infoavonden (zie hoger)
- deelname aan de “Dag van de compost” van VLACO
- Subsidiereglement voor thuiscomposteren: Dit reglement voorziet
- ofwel jaarlijkse subsidie, gekoppeld aan het inleveren van de GFT-container en de
verplichting tot thuiscompostering (cfr. reglement Herent)
- ofwel subsidie voor aankoop compostvat en bijwonen cursus compostmeester (zie hoger)
- Aandacht voor zoeken naar alternatieven: (bv. gebruik kippen)
- Voorkomen snoeihoutafval:
- verhakselen snoeihout : voortzetting huis-aan-huis ophaling van snoeihout (2x per jaar)
- promotie gebruik van houtsnippers
- Specifieke doelgroepenbenadering: Er zal getracht worden om via bestaande organisaties (bv.
Velt, ecoteams) het thuiscomposteren te promoten.
- Voorbeeldfunctie gemeente: composteren van gemeentelijk groenafval van diverse terreinen
(pleinen en parken, kerkhoven,… op eigen gronden), inrichting en gebruik demoveld ,….
Actiefiche
soort actie sensibilisatie VS4: promotie thuiscomposteren
inkadering MINA2 actie nr.
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 45
SO DULO:: cluster vaste stoffen
wetgeving afvalstoffendecreet, Vlarea, afvalstoffenplan 1997-2001
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, intercommunale,
doelgroepen bevolking, scholen, bedrijven
planning 2002-2003: aanpassing subsidiereglement
inrichting demostand
2002-2006:promotie en subsidiëring thuiscomposteren
kost kost: ca. 1.250-2.500 €/jaar
opbrengst: minkost ophaling en verwerking GFT-afval
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 188
ACTIE VS5.
AFVALARME GEMEENTELIJKE WERKING
Situering van de problematiek
Ook bij de verschillende gemeentelijke inrichtingen ontstaat er afval. Vermits de gemeente een
voorbeeldfunctie heeft moet ze ook trachten het eigen afval te minimaliseren (preventie) en het
ontstane afval zo selectief mogelijk aan te bieden en verwijderen (maximale recuperatie). Ook in
de SO DULO is een dergelijke interne milieuzorg opgenomen als te realiseren actie.
Doelstellingen
- reductie van hoeveelheid door gemeente geproduceerde restafval door preventie
- verhoging recyclage en hergebruik gemeentelijk afval.
- voorbeeldfunctie gemeente
Beschrijving van de actie
- Opmaak intern milieuzorgsysteem voor afvalpreventie en afvalinzameling
Per dienst en per gebouw/inrichting wordt gekeken naar mogelijkheden en prioriteiten
inzake afvalpreventie. Op basis hiervan en in overleg met betrokken diensten zal
milieuzorgsysteem worden opgemaakt per locatie met per fractie de maatregelen inzake
afvalpreventie (afvalpreventieplan) en inzameling die van toepassing zijn. Bij de
invoering van het systeem en daarna op regelmatige basis zal er gesensibiliseerd worden
bij de betrokken diensten/ambtenaren/gemeentepersoneel, dit om een maximale
navolging te bekomen.
- Zelfcompostering van gemeentelijk groenafval:
Bij het onderhoud van pleinen, parken kerkhoven e.a. inrichtingen, ontstaat normaal heel wat
groenafval. Er zal nagegaan worden in hoeverre (een deel van) dit groenafval ter plaatse kan
worden gecomposteerd, of eventueel elders op gemeentelijke eigendom. Indien mogelijk zal
steeds gekozen worden voor zelfcompostering. De andere groenfracties zullen worden
afgevoerd naar een groencompostering. De zelf geproduceerde groencompost en/of snippers
zullen gebruikt worden bij het groenonderhoud, dit als voorbeeld voor de bevolking (alternatief
voor bestrijdingsmiddelen). Een specifiek fractie vormt het bermmaaisel. Door aangepast
beheer (zie actie G&N) met inbegrip van afvoer, moet op termijn de hoeveelheid afnemen. Het
bermmaaisel zal steeds afgevoerd worden naar een groencomposteerinstallatie.
Gemeentelijk groenafval en GFT-afval zal ook gebruikt worden voor het laten
functioneren van het composteringsdemoveld. Hiertoe zal voorzien worden in een
regelmatige aanvoer van aval naar de verschillende composteersystemen (zie ook actie
AF5).
- Promotie afvalpreventie
Naast het voorkomen van afval heeft het milieuverantwoord intern afvalbeheer ook de
bedoeling sensibiliserend te werken. De voorbeeldfunctie heeft echter pas effectief
werken als er ook actief informatie-uitwisseling is naar de bevolking. De bevolking
wordt daarom op de hoogte gebracht van alle initiatieven, de gerealiseerde resultaten
(verminderde hoeveelheid afval) zullen regelmatig kenbaar worden gemaakt. Dit vergt
uiteraard de nodige opvolging van deze acties. Dit is een taak voor de milieudienst.
Actiefiche
soort actie taak VS5: Afvalarme gemeentelijke werking
inkadering MINA2 actie nr. 123
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 66
SO DULO:: cluster vaste stoffen
wetgeving afvalstoffendecreet, Vlarea, afvalstoffenplan 1997-2001
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, IGM, intercommunale
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 189
doelgroepen gemeentelijke diensten
planning 2002-2003: opmaak milieuzorgsysteem voor diverse gemeentelijke inrichtingen
2002-2006: afvalvriendelijke werking gemeentelijke diensten
2002-2006: zelfcompostering van het eigen groenafval
kost 1.250 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 190
ACTIE VS6.
REDUCTIE GEBRUIK PESTICIDEN DOOR GEMEENTE
Situering van de problematiek
De gemeente gebruikt bij het beheer van de eigen terreinen (wegen, bermen, parken, kerkhoven)
nog steeds pesticiden. Dit gebruik heeft uiteraard negatieve milieugevolgen. Door een andere
aanpak van het groenbeleid kan de hoeveelheid pesticiden en zeker de hoeveelheid
milieuschadelijke actieve stoffen worden verminderd. Maatregelen ter reductie van het
pesticidengebruik zijn ook opgenomen in de nieuwe milieubeleidsovereenkomst, cluster vaste
stoffen (voorheen in optie 7).
Doelstellingen
- voorbeeldfunctie gemeente inzake milieubewust handelen;
- voorkomen en beperken negatieven gevolgen gebruik van pesticiden.
Beschrijving van de actie
- Opmaak actieplan pesticidenreductie
Dit actieplan wordt opgemaakt zoals voorzien in de milieubeleidsovereenkomst (vroegere deel 4
van het actieplan optie 7). Minimaal dienen de diverse praktische, op de gemeente zelf van
toepassing zijnde aspecten opgenomen worden in dit plan. Het betreft o.a.:
- inventarisatie huidige toestand:
- actueel gebruik: hoeveelheid, aard producten, locatie van toepassing, …
- actuele (gemeentelijke) reglementering,
- reductiedoelstellingen (minimaal cfr. nieuwe milieuconvenant)
- actieplan:
- vermindering gebruik
- vervanging milieuschadelijke producten door minder milieuschadelijke
- gebruik alternatieven (schoffelen, houtsnippers, …)
- sensibilisatie naar eigen personeel en bevolking
- gebruik pesticiden overeenkomstig bepalingen actieplan
Nadat het actieplan is opgemaakt (en goedgekeurd) zal het beheer van het openbaar groen en het
bijhorend pesticidengebruik gebeuren overeenkomstig dit actieplan. Hiertoe zal vooraf voldoende
informatie worden verstrekt aan betrokken medewerkers en zal het volgen van de nodige
opleidingen gestimuleerd worden.
Uiteraard moet op korte termijn ook reeds een effectieve reductie, zoals voorzien in het plan,
gerealiseerd zijn. In die zin kunnen bepaalde maatregelen m.b.t. het gebruik van pesticiden (bv.
gebruik milieuvriendelijkere producten en/of alternatieve technieken reeds onmiddellijk of op korte
termijn toegepast worden
Actiefiche
soort actie taak/project VS6: opmaak en uitvoering actieplan pesticidenreductie
inkadering MINA2 actie nr. 32, 123,
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 29
SO DULO: cluster vaste stoffen: reduceren pesticidengebruik
wetgeving EG-richtlijn : 76/464/EG: voorkoming watervervuiling (met pesticiden)
91/414/EG, 93/71/EG, 94/37/EG en 94/79/EG: erkenning pesticiden
98/8/EG: gebruik biociden
wet 11/07/69 en KB 5/06/75: pesticiden: opslag, gebruik en verkoop
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, IGM
doelgroepen gemeentelijke diensten
planning opmaak actieplan: 2002
uitvoering : 2002-2006
kost planopmaak: in eigen beheer: geen extra kosten, door derden: 1.250 €
groenbeheer/gebruik pesticiden cfr. actieplan: meerkost t.o.v. huidig beheer: ??
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster vaste stoffen 191
HOOFDSTUK 9 : CLUSTER NATUURLIJKE ENTITEITEN
ACTIE G&N1.
ACTUALISATIE GNOP-ACTIES
Situering van de problematiek
De gemeente heeft een GNOP laten opmaken. Dit GNOP werd reeds enkele jaren geleden
goedgekeurd door de hogere overheid. Nog niet alle acties zijn reeds uitgevoerd. Na 5 jaar is het
echter wel nodig om dit actieplan te herbekijken.
Doelstellingen
- actualisatie GNOP
Beschrijving van de actie
- Actualisatie GNOP:
Het GNOP dient opnieuw grondig doorgenomen te worden. Een overzicht van de GNOP-acties
(zie ook deel 1) is hierna weergegeven. (bijlage bij actie G&N1). Hierop kan in een eerste fase
reeds in het kort nagegaan worden wat de stand van uitvoering is en of en hoe een verdere
realisatie nog gewenst is.
Reeds gerealiseerde projecten kunnen alleszins geschrapt worden, de nog niet gerealiseerde
projecten moeten herbekeken worden. Niet meer relevante acties dienen geschrapt te
worden, relevante acties moeten behouden en eventueel aangepast worden. Eventueel
worden ook bijkomende acties, die inspelen op recente ontwikkelingen/initiatieven
bijgevoegd bij het oorspronkelijke GNOP.
Deze actualisatie kan best in eigen beheer uitgevoerd worden. Naast gemeentebestuur en
milieudienst moet ook de MAR hierbij betrokken worden. Ook met het Regionaal Landschap
Dijleland en met de lokale natuurverenigingen dient overlegd worden. Eventueel kan ook
contact opgenomen worden met de auteur van het GNOP.
Actiefiche
soort actie taak G&N1: actualisatie GNOP-acties
inkadering MINA2 actie nr. 99, 111
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
GNOP en SO DULO: cluster natuurlijke entiteiten (voorheen optie 6)
wetgeving natuurdecreet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, gemeentebestuur, IGO, IGM, MAR, stuurgroep GNOP
doelgroepen gemeentebestuur
planning 2002
kost geen kosten
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 192
Bijlage bij G&N1
Natuuracties, vermeld in het GNOP: voorlopig beperkte doorlichting
nummer omschrijving actie stand verdere aanpassing
uitvoering uitvoering nodig of
nodig gewenst
Bel/1 uitvoeren van een gemeentelijk natuurbeleid In uitvoering ja ?
PROJ/1-2 Bescherming en uitbreiding populatie vroedmeesterpad In uitvoering Ja
PROJ/3 Inrichting bijkomende amfibieënpoel Leefdaal uitgevoerd Nee
(gemeenteschool)
PROJ/4 inventarisatie + bescherming waardevolle bomen Niet uitgevoerd Ja
Bertembos
PROJ/5 laanbeplantingen In uitvoering Ja
PROJ/6 knotwilgaanplantingen langs fietspad Voer Niet uitgevoerd ja Overleg
beheerder
PROJ/7 bestrijding erosie In uitvoering Ja
PROJ/8 aanplanting hagen en houtkanten In uitvoering Ja
RO/1 geld voor aankoop natuurgebieden in begroting Niet uitgevoerd Ja (gepland)
RO/2 Subsidiereglement voor beheer natuurgebieden Niet uitgevoerd
RO/3 Subsidiereglement lijnvormige elementen in open Niet uitgevoerd
landschap
RO/4 bosuitbreiding tussen Bertembos-Eikenbos In uitvoering ja Ja
(AMINAL)
RO/5 Beplantingsverordening Niet uitgevoerd Ja
TAAK/1 inventariseren/beheren openbare wegen en voetwegen Niet uitgevoerd
TAAK/2 Opmaak/uitvoering bermbeheersplan Niet uitgevoerd Ja
TAAK/3-4 Verwijderen, afvoer en verwerking bermmaaisel In uitvoering ja Ja
TAAK/5 onderhoudsbeheer holle wegen In uitvoering ja
(R.L.D.)
TAAK/6 Ecologisch verantwoord waterloopbeheer Niet uitgevoerd Ja
TAAK/7 Groenbeheer op natuurvriendelijke wijze In uitvoering Ja
TAAK/8 opmaak beheersplan Bertembos Niet uitgevoerd Ja
TAAK/9 infocampagne rond bosbeheer voor eigenaars Eikenbos irrelevant Ja
SENS/1 Promotie aanplant van streekeigen groen rond In uitvoering Ja
gebouwen
SENS/2 Plantacties: organisatie of deelname In uitvoering Ja
SENS/3 Geboorteboomactie Niet uitgevoerd Ja
INFRA/1 verkeersvrij maken Bertembos – inrichting parking In uitvoering Ja
bezoekers
INFRA/2 actieprogramma ter bevordering beheersing en gebruik In uitvoering Ja
regenwater
DIJLE/1 oprichting werkgroep natuursensibilisatie Niet uitgevoerd Ja
DIJLE/2 brochure natuureducatief aanbod voor scholen, Niet uitgevoerd Ja
jeugdbewegingen
DIJLE/3 infobrochure “natuur in het Dijleland Niet uitgevoerd Ja
DIJLE/4 Actieprogramma beheer en gebruik Niet uitgevoerd Ja
DIJLE/5 ondersteuning regionaal landschap Dijleland In uitvoering Ja
Bijkomende acties
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 193
ACTIE G&N2.
PLANMATIGE UITVOERING GNOP-ACTIES
Situering van de problematiek
De in het goedgekeurde GNOP voorgestelde acties zijn nog niet allemaal uitgevoerd. Na evaluatie
(zie actie G&N1) moeten uiteraard de nog resterende GNOP-acties gerealiseerd worden.
Doelstellingen
- verhoging natuurwaarde in de gemeente
Beschrijving van de actie
- Planning uitvoering GNOP-projecten
Jaarlijks zal de gemeente ook tot realisatie overgaan van minimaal 1 GNOP-actie. De
uitvoering van een GNOP-actie wordt in samenspraak met de MAR in het jaarlijks op te
maken milieujaarprogramma voorzien.
- Uitvoering GNOP-taken en GNOP-projecten
De in het GNOP voorziene taken zullen (verder) worden geïntegreerd in de gemeentelijke
werking. De realisatie van projecten zal, afhankelijk van de aard van het project,
uitgevoerd worden in eigen beheer of uitbesteed worden aan derden. Bij de uitvoering zal
in de eerste plaats beroep gedaan worden op de diensten van de intergemeentelijke
milieudienst en IGO-Leuven (smetbanenproject), eventueel ook op de diensten van het
Regionaal Landschap Dijleland. Indien nodig (wenselijk) zullen ook derden (privé-
bedrijven) ingeschakeld worden.
De kost is sterk afhankelijk van de aard van het project en de mogelijkheid tot verkrijgen van
subsidies van de hogere overheid. Jaarlijks moet echter een voldoende groot budget voorzien
worden om het GNOP over de lopende periode van 5 jaar geheel te realiseren.
Actiefiche
soort actie taak G&N2: Uitvoering GNOP-acties
inkadering MINA2 actie nr. 99, 111
provinciaal milieubeleidsplan actie nr.
GNOP en SO DULO: cluster natuurlijke entiteiten (voorheen optie 6)
wetgeving natuurdecreet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, IGO, IGM, Regionaal Landschap Dijleland, MAR
doelgroepen gemeentelijke diensten, gemeentebestuur
planning 2002: GNOP-actualisatie
2002-2006: uitvoering
kost opname in MJP: geen kosten
uitvoering GNOP-taken vervat in werkingskost
uitvoering GNOP-acties: minimaal 1.250 - 2.500 €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 194
ACTIE G&N3.
ECOLOGISCH VERANTWOORD WATERLOPENBEHEER
Situering van de problematiek.
Zie actie OW10, OW11 en OW12
Doelstelling.
Zie actie OW10, OW11 en OW12
Beschrijving van de actie.
OW10 : Opmaak beekbeheersplan
- knelpuntinventarisatie/analyse
- actieplan onderhoud-beheer:.
- actieplan knelpuntoplossing
OW11 : Ecologisch verantwoord beekbeheer
- Maaibeheer cfr bermbesluit
- Slib- en kruidruimingen cfr. technieken natuurtechnisch beheer
- Overige beheerswerken: verwijdering onnatuurlijke constructies
- Natuurontwikkelingprojecten met betrekking tot beekbeheer (ecologisch herstelplan)
OW12 : Ecologisch verantwoorden slibruiming
- Opmaak slibruimingsplan:
- detailinventarisatie
- meerjarenplanning ruiming:
- specificatie m.b.t. ruimingstechnieken
- Uitvoering slibruimingen cfr; slibplan
Actiefiche
soort actie taak/projecten G&N3 (OW10,11, 12) : ecologisch waterbeheer
inkadering MINA2 actie nr. 36, 62, 74, 92, 93, 131
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 33, 34, 35, 79, 83, 84, 85, 86, 88
GNOP en SO DULO: cluster natuurlijke entiteiten en water
wetgeving wet van 28/12/67: beheer onbevaarbare waterlopen
Natuurdecreet, Afvalstoffendecreet en Vlarea,
Bodemdecreet en Vlarebo
Vademecum natuurtechnische milieubouw
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, IGM
doelgroepen
planning 2002-2006
kost 5.000 €
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 195
ACTIE G&N4.
AFBAKENING NATUURGEBIEDEN
Situering van de problematiek
Vanuit de hogere overheid (Vlaams gewest en provincie) wordt gewerkt aan de uitbouw van een
ecologisch netwerk van gebieden (VEN-gebieden). Via het gemeentelijk structuurplan zal de
gemeente deze uitbouw ondersteunen en planologisch vastleggen.
Doelstellingen
- behoud en vergroting natuurwaarde (biologische diversiteit) in de gemeente
- gebiedsgerichte aanpak vermestingproblematiek
- geïntegreerd gemeentelijk beleid: integratie milieu en natuurbeleid in ruimtelijke ordening;
- behoud open ruimte en ecologisch verantwoorde inrichting ervan
Beschrijving van de actie
Bij de opmaak van het structuurplan zal aandacht besteed worden aan de uitbouw van een
ecologisch netwerk op gemeentelijke schaal, kaderend in het Vlaams ecologisch netwerk. Dit
betekent o.a. dat in overleg met de adviesorganen (MAR, GECORO) werk zal gemaakt worden
van:
- de opmaak van een landschapsecologische onderbouwing en visie.
- de afbakening van ecologisch netwerk op gemeentelijke schaal, dit overeenkomstig het voorstel
van de hogere overheid
- de integreren van deze afbakening en landschapsecologische visie in het gemeentelijk
structuurplan
De kosten zitten grotendeels vervat in de normale werkingskosten van de milieudienst, de basis
aansluitingskost bij de intergemeentelijke milieudienst en de kost m.b.t. de opmaak van een
gemeentelijk structuurplan.
Actiefiche
soort actie RO G&N 4: afbakening natuurgebieden
inkadering MINA2 actie nr. 98; 104,
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 107, 108, 109, 110
GNOP en SO DULO: cluster natuurlijke entiteiten (voorheen optie 6)
wetgeving decreet op ruimtelijke ordening, natuurdecreet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, provincie, AMINAL, MAR, GECORO, natuurverenigingen
doelgroepen bevolking, gemeentebestuur
planning 2002-2006
kost kostprijs opmaak gemeentelijk structuurplan
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 196
ACTIE G&N5.
BEPERKING VAN HET GEBRUIK VAN BESTRIJDINGSMIDDELEN DOOR DE
GEMEENTELIJKE DIENSTEN
Situering van de problematiek
Zie actie VS6
Doelstelling
Zie actie VS6
Beschrijving van de actie (zie actie VS6)
- Opmaak actieplan pesticidenreductie
- inventarisatie huidige toestand:
- reductiedoelstellingen (minimaal cfr. nieuwe milieuconvenant)
- actieplan
- gebruik pesticiden overeenkomstig bepalingen actieplan
Actiefiche
soort actie taak G&N5 (VS6) : reductie pesticidengebruik door gemeente
inkadering MINA2 actie nr.: 32, 123
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 29
SO DULO: cluster vaste stoffen/natuurlijke entiteiten
wetgeving Vlarem
EG-richtlijn : 98/8/EG: gebruik biociden
wet 11/07/69 en KB 5/06/75: pesticiden: opslag, gebruik en verkoop
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, technische dienst
doelgroepen gemeente, ambtenaren
planning 2002-2006
kost meerkost onderhoud met minder sproeimiddelen
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 197
ACTIE G&N6.
AANKOOP EN BEHEER VAN NATUURGEBIEDEN
Situering van de problematiek
Zowel door de Vlaamse overheid als door erkende natuurverenigingen wordt een actief
aankoopbeleid gevoerd in de natuurgebieden. Voor kleinere percelen met interessante natuur,
gelegen buiten de belangrijke natuurgebieden is er minder interesse. Nochtans kunnen dergelijke
kleinere gebiedjes belangrijke verbindingselementen zijn tussen de grotere natuurgebieden. De
aankoop van dergelijke gebiedjes en het in stand houden van de natuurlijke elementen, kan dus
bijdragen tot de verwezenlijking van een goede ecologische infrastructuur. Naast aankoop is ook
beheer zeer belangrijk. Voor een groot gedeelte berust dit op vrijwilligerswerk. Ondersteuning kan
hierbij bijdragen tot een beter beheer.
Doelstellingen
- behoud en vergroting natuurwaarde (biologische diversiteit) in de gemeente
- verwezenlijking van een goede ecologische infrastructuur
- behoud open ruimte en ecologisch verantwoorde inrichting ervan
Beschrijving van de actie
- aankoop natuurgebieden : (actie ook voorzien in GNOP). Het is in de eerste plaats niet de
bedoeling om als gemeente zelf actief te gaan speuren naar mogelijke aankopen. Wel zal de
gemeente een lijst opmaken van alle percelen buiten de grote natuurgebieden (Dijlevallei,
Bertembos/Eikenbos,…) met nog een interessante natuurlijke begroeiing. Als de gelegenheid
zich voordoet, zal de gemeente systematisch trachten over te gaan tot aankoop of de aankoop
door derden ondersteunen.
- opmaak subsidiereglement aankoop en beheer van natuurgebieden door derden : De gemeente
voorziet een subsidie voor de aankoop en het beheer van natuurgebieden door de erkende
natuurverenigingen in de gemeente. Doelstelling is om een deel van de (rest)financiering, die
de lokale vereniging moet dragen bij de aankoop, te vergoeden. Voor het beheer wordt een
jaarlijkse vergoeding voorzien, dit afhankelijk van de aard van het uitgevoerde beheer. De wijze
van subsidiëring, toegepast door de Vlaamse overheid, zal hierbij als leidraad gebruikt worden.
Naast de financiële ondersteuning zal ook nagegaan worden op welke wijze en onder welke
voorwaarden aan de gemeente ook logistieke steun kan worden gevraagd. Dit zal in overleg
met betrokken verenigingen besproken worden.
Het jaarlijks reserveren van een budget is hierbij niet noodzakelijk, maar via begrotingswijziging
moet toch een systeem aanwezig zijn om vlot op de mogelijkheden te kunnen ingaan.
Actiefiche
soort actie project G&N 6: aankoop/beheer natuurgebieden
inkadering MINA2 actie nr. 106, 108, 110
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 110, 114, 118
GNOP en SO DULO: cluster natuurlijke entiteiten
wetgeving decreet op ruimtelijke ordening, natuurdecreet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, natuurverenigingen, gemeentebestuur
doelgroepen
planning 2002-2003: opmaak subsidiereglement
2002-2006: ondersteuning aankoop en beheer
kost kostprijs : afhankelijk van opportuniteit (1.250-12.500 €/jaar)
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 198
ACTIE G&N7.
ACTIEVE PARTICIPATIE IN REGIONAAL LANDSCHAP DIJLELAND
Situering van de problematiek
De gemeente maakt deel uit van het werkingsgebied van het regionaal landschap.
Dit biedt een aantal voordelen voor de gemeente inzake realisatie van natuur en landschappelijke
projecten, vermits het opwaarderen van natuur en landschap in functie van de streekontwikkeling
ook één van de doelstellingen is van een regionaal landschap. Voor de realisatie ervan beschikt
het regionaal landschap over een aantal Medewerkers en financiële middelen, zowel afkomstig van
de gemeenten/participanten als van de provincie en het Vlaams gewest.
Door intensieve participatie kan de gemeente ten volle profiteren van de mogelijkheden die dit
project biedt.
Doelstellingen
- behoud en vergroting natuur en landschapswaarde (biologische diversiteit) in de gemeente
- verwezenlijking van een goede ecologische infrastructuur
- behoud open ruimte en ecologisch verantwoorde inrichting ervan
Beschrijving van de actie
- bestendiging participatie
Tijdens de planperiode zal de gemeente aangesloten blijven bij het Regionaal
Landschap Dijleland. Vanuit de gemeente wordt actief deelgenomen aan het bestuur via
haar participatie in de raad van bestuur.
- participatie projecten
Principieel zal de gemeente steeds participeren aan de projecten van het regionaal landschap,
die beogen de natuur- en landschapswaarde in de gemeente te verhogen. Enkel op advies van
de MAR en indien het budgettaire niet mogelijk, zal worden afgezien van participatie. Jaarlijks
zal in de begroting een budget voorzien worden.
Actiefiche
soort actie project G&N 7: participatie aan Regionaal Landschap
inkadering MINA2 actie nr. 107,113
provinciaal milieubeleidsplan actie nr. 118
wetgeving decreet op ruimtelijke ordening, natuurdecreet
initiatiefnemer milieudienst
betrokkenen milieudienst, natuurverenigingen, gemeentebestuur
doelgroepen
planning 2002-2006
kost aansluiting: aansluitingskost Regionaal landschap: ? €/inwoner
projectondersteuning: afhankelijk van project
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: cluster natuurlijke entiteiten 199
BESLUIT ACTIEPLAN : OVERZICHT ACTIES EN PRIORITEITEN
Zoals reeds in de inleiding vermeld betreft het acties van zeer diverse aard en omvang. Het is hierdoor
een ambitieus plan geworden. Toch kan de realisatie van het plan uiteindelijk minder zwaar zijn en dit
om een aantal redenen:
- Niet alle acties zullen geheel gerealiseerd kunnen worden gedurende de planperiode, denken we
maar aan de verdere uitbouw van het rioleringsstelsel in de gemeente.
- Het betreft niet allemaal onafhankelijk van elkaar staande acties. Meerdere acties zijn sterk met
elkaar verweven. Zo wordt voorgesteld om zowel een integraal waterbeheerplan als een
slibbeheerplan en grachtenherwaarderingsplan op te maken. Beide laatste zijn in feite
deelplannen van het integraal plan. Zo ook horen sensibilisatieacties rond een zelfde thema (bv.
waterbeheer, afvalbeheer) in feite samen. Verder zijn er nog diverse (delen van) acties, die
functioneel, dit is wat aard van uit te voeren werk betreft, bij elkaar horen. In de lijst hieronder zijn
deze samengebracht. Deze lijst maakt onmiddellijk duidelijk dat vaak een gezamenlijke (eventueel
gefaseerde) realisatie van acties (of delen ervan) mogelijk (en aangewezen) is. Het verschaft ook
meer structuur in het kluwen van deelacties, die in dit actieplan zijn opgenomen.
- Meerdere acties zijn eerder taken die een integraal onderdeel uitmaken van de werking van een
gemeentelijke milieudienst. Deze worden nu reeds (deels) uitgevoerd en ook na de planperiode
nog zullen ze een onderdeel blijven van de normale werking. Dit type acties beoogt eerder een
(lichte) bijsturing van de wijze waarop op dit ogenblik deze taak wordt uitgevoerd. Ook dit wordt
duidelijk in de hieronder vermelde lijst. Naast de specifieke categorie betreft het ook een aantal
(deel)acties vermeld onder de categorieën sensibilisatie, inventarisatie, vergunningenbeleid en
controle.
- Heel wat acties (of delen ervan) worden ook voorzien in de nieuwe milieubeleidsovereenkomst
(soms ook in andere wetgeving) en moeten dus zo wie zo op één of andere wijze door de
gemeente gerealiseerd worden.
- Heel wat acties (of delen ervan) worden ook voorzien in de nieuwe samenwerkingsovereenkomst
(SO DULO), soms ook in andere wetgeving en moeten dus zo wie zo op één of andere wijze door
de gemeente gerealiseerd worden. In dit plan wordt bevestigd dat de gemeente dit zal doen.
- Voor heel wat projecten en acties is er een actieve (meestal financiële) ondersteuning voorzien
door de hogere overheid (provincie en/of Vlaams gewest). De gemeente moet dus zeker niet
alleen opdraaien voor de kosten
- Andere instanties, zoals VMM/Aquafin, OVAM, VLM, energie-intercommunale, afval-
intercommunale, Regionaal Landschap en derden (natuurverenigingen, vormingsorganisaties, …)
zijn eveneens met bepaalde deelfacetten bezig. Bij de uitvoering van betreffende acties kan dan
ook beroep gedaan worden op hun medewerking en kennis. In de lijst hieronder zijn ook de
voornaamste acties van dit type ondergebracht in een categorie.
In de lijst hieronder zijn, rekening houdend met de hierboven vermelde argumenten, de diverse
(deel)acties dusdanig bij elkaar gebracht zodat het meer duidelijk wordt welke effectieve inspanning
betreffende (deel)actie van de gemeente vraagt.
Lijst van bij elkaar horende (onderdelen van) acties :
1) Acties met betrekking milieuvriendelijk uitbaten van de gemeentelijke inrichtingen
actie GW3 : Afkoppeling/hergebruik regenwater bij gemeentelijke inrichtingen
- milieu-audit gemeentelijke inrichtingen: onderdeel waterbeheer
actie BO6 : Bodemvervuiling bij gemeentelijke inrichtingen
- milieu-audit gemeentelijke inrichtingen: onderdeel: voorkomen bodemvervuiling
actie EN1 : Toepassing REG bij gemeentelijke inrichtingen:
- milieu-audit en actieplan onderdeel energieverbruik
actie VS5 : Afvalarme gemeentelijke werking
- opmaak intern milieuzorgsysteem voor afvalpreventie en afvalinzameling
- zelfcompostering van gemeentelijk groenafval
2) Sensibilisatieacties
actie OW5 : Vergroting aansluiting op riolering
- sensibilisatie m.b.t. wettelijke verplichting
actie OW9 : Opmaak/verdeling infobrochure
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: besluit 200
actie GW5 : Afkoppeling/hergebruik hemelwater
- opmaak sensibilisatiebrochure (zie actie OW9)
- ondersteuning sensibilisatie door derden:
actie BO5 : Opslag gevaarlijke stoffen
- informeren van de bevolking i.v.m. verplicht controle
actie EN2 : REG bij burgers
- sensibilisatie en informatieverstrekking via het gemeentelijk infoblad
- opmaak en verdeling infofolder
- gemeentelijke sensibilisatie-initiatieven + deelname aan gewestelijke initiatieven
- ondersteuning sensibilisatie door derden
actie EN3 : Stimulering aardgasgebruik
- sensibilisatie m.b.t. omschakeling
actie HI3 : Geluidshinder door muziek (niet vergunde inrichtingen)
- Informatieverstrekking naar organisatoren van muziekactiviteiten
actie HI5 : Lichtvervuiling
- sensibilisatie met o.a. deelname aan gewestelijke initiatief: nacht van de duisternis
- infobrochure/infoverstrekking
actie HI6 : Vermijden ontwijkgedrag afval
- sensibilisatie m.b.t. voorkoming van sluikstoken en sluikstorten
actie VS1/VS2 : Optimalisatie inzameling / betaling cfr. principe “vervuiler betaalt”
- voortzetting bestaande sensibilisatie-initiatieven
actie VS3 : Sensibilisatie afvalpreventie
- promotie stickers tegen reclamedrukwerk
- stimulering afzet herbruikbaar afval via kringloopcentra
- participeren in preventieacties afvalintercommunale
- ondersteuning sensibilisatie door derden
- actie afvalarme school - duurzame school
- promotie bestaande (en toekomstige) projecten
- actie afvalarme evenementen
- promotieactie gebruik katoenen luiers
actie VS4 : Thuiscompostering
- promotie thuiscompostering
3) Acties met betrekking tot bijsturing van het vergunningenbeleid
actie OW8 : Lozingsvergunningen
actie GW6 : Grondwatervergunningen
actie BO4 : Opslag gevaarlijke stoffen
- vergunningenbeleid
actie HI2 : Lawaaihinder bij dansgelegenheden
- in orde brengen vergunningsplicht
actie HI3 : Geluidshinder door muziek (niet vergunde inrichtingen)
- adviesaanvraag m.b.t. erkenningsaanvraag.
- verlening erkenning
4) Inventarisatieopdrachten: uitbouw gemeentelijke milieu-inventaris: vergunningenbestand
actie OW8 : Lozingsvergunningen:
- gemeentelijke inventaris: vervolledigen met lozingen van bedrijfsafvalwater
actie GW1/GW6 : Inventarisatie grondwatervergunningen / vergunningenbeleid:
- opmaak en bijhouden inventaris grondwaterwinningen
- opmaak overzicht van alle ingedeelde grondwaterwinningen
actie BO1 : Inventarisatie verontreinigde bodems
- Vlarebo-register: vervollediging + bijhouden
actie BO5 : Opslag gevaarlijke stoffen
- inventarisatie boven+ondergrondse stookolietanks
actie HI2 : Lawaaihinder bij dansgelegenheden
- opmaak lijst vergunningsplichtige inrichtingen
5) Acties die (deels) door derden worden uitgevoerd
actie OW2 : Afbakening zuiveringszones: Aquafin
actie OW3 : Uitbouw riolering: opmaak IP’s en realisatie ervan: bovengemeentelijk deel
actie GW7 : Vermesting: controle: VLM
actie HI4 : Afbakening stiltegebieden: provincie
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: besluit 201
6) Acties die de opmaak van reglementen/subsidiereglementen inhouden
actie OW5/OW6 : Verhoging aansluitingsgraad/aanpak lozingen zone C
- reglementering afvalwaterafvoer/aansluiting op riolering (zie GW5)
- reglementering zelfzuivering in zone C
- subsidiëring IBA’s
actie GW5 : Afkoppeling/hergebruik hemelwater
- opmaak/ goedkeuring verordening/subsidiereglement m.b.t. gescheiden waterafvoer)
actie GW7 : Vermesting
- voortzetting bestaande subsidie m.b.t. bodemanalyse
actie BO5 : Opslag gevaarlijke stoffen
- opmaak subsidiereglement voor sanering niet-gebruikte ondergrondse tanks
actie EN2 : Stimuleren REG bij burgers
- subsidie voor gebruik van zonne-energie (zonneboilers, …)
actie MO1 : Luchtvervuiling door verkeer
- kostprijsreductie voor gebruikers openbaar vervoer (gratis abonnementen,…)
actie HI4 : Afbakening stiltegebieden
- opmaak gemeentelijk reglement m.b.t de stiltegebieden
actie HI5 : Lichtvervuiling
- opmaak gemeentelijk reglement
actie VS1/VS2 : Optimalisatie inzameling / betaling cfr. principe “vervuiler betaalt”
- aanpassing gemeentelijke afvalreglement en retributiereglement
actie VS3 : Afvalpreventie
- subsidiëring gebruik katoenen luiers
actie VS4 : Thuiscompostering
- subsidiereglement voor thuiscomposteren
actie G&N6 : Aankoop natuurgebieden
- opmaak subsidiereglement aankoop en beheer van natuurgebieden door derden
7) Acties m.b.t. controle op naleving wetgeving
actie OW5 : Aansluitingsgraad op riolering
- toezicht op aansluiting en beboeting van overtreders
actie OW8 : Lozingsvergunningen
- consequente controle op afvalwaterlozingen
actie GW6 : Vergunningen grondwaterwinningen
- controle op de naleving van de voorwaarden.
actie BO4 : Opslag gevaarlijke stoffen
- opvolging milieuvoorwaarden opslag bij bestaande inrichtingen
- opvolgen Vlarebo-verplichtingen:
actie EN2 : REG bij burgers a) naleving wetgeving
actie HI1 : Geluidshinder bij danslokalen
- actieve geluidscontrole bij hinderlijke inrichtingen
actie HI3 : Geluidshinder door muziek (niet vergunde inrichtingen)
- toezicht op indienen aanvraag
- naleven van de opgelegde beperkende maatregelen
actie HI6 : Ontwijkgedrag afval
- controle en optreden tegen sluikstoken en sluikstorten
8) Acties die een aanpassing/bijsturing/voortzetting van een bestaande taak inhouden
actie OW11 : ecologisch beekbeheer/slibbeheer:
- maaibeheer : toepassing bermbesluit
- slib- en kruidruimingen: toepassing technieken natuurtechnisch beheer
actie GW4 : Herwaardering grachtenstelsel
- beheer grachtenstelsel
actie VS6/G&N5 : reductie pesticidengebruik
- gebruik pesticiden overeenkomstig bepalingen actieplan
actie EN1 : Toepassing REG bij gemeentelijke inrichtingen: a) Aanpassing bestaand beheer
- jaarlijks onderhoud verwarmingsinstallaties
- omschakeling op aardgasnet
actie MO1 : Luchtvervuiling door verkeer
- aangepaste opmaak mobiliteitsplan
actie MO2 : Geluidshinder door verkeer
- aangepaste opmaak mobiliteitsplan
actie VS3 : Sensibilisatie afvalpreventie: bestaande algemene acties
- promotie stickers tegen reclamedrukwerk
- stimulering afzet herbruikbaar afval via kringloopcentra
- participeren in preventieacties afvalintercommunale
- ondersteuning sensibilisatie door derden
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: besluit 202
actie VS4 : Thuiscompostering
- promotie thuiscompostering:
- verkoop compostvaten en/of bakken tegen gereduceerde prijs
- verdeling infobrochure “composteren kan je leren” en infobrochures Vlaco
- promotie voor volgen van cursus thuiscomposteren door inwoners
- voorkomen snoeihoutafval
actie G&N2 : Uitvoering GNOP-acties
- planmatige realisatie GNOP-projecten
actie G&N4 : Afbakening natuurgebieden
- aangepaste opmaak gemeentelijke structuurplan
actie G&N7 : Actieve participatie aan regionaal landschap
- bestendigen participatie en deelname aan projecten
Toch blijft het nuttig om een soort prioriteitenlijst op te maken, best in samenwerking met de
stuurgroep of de MAR, zodat zeker de meest belangrijk geachte acties kunnen worden gerealiseerd.
Hierbij dient uiteraard rekening gehouden te worden met de verplichtingen die de gemeente is
aangegaan door het ondertekenen van de nieuwe Samenwerkingovereenkomst Duurzame
Ontwikkeling 2002 – 2005 met het Vlaams gewest.
In de tabellen hieronder zijn alle acties nogmaals overzichtelijk weergegeven, waarbij ook reeds een
soort eigen prioriteit is aangegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen taken die zo wie zo
moeten worden uitgevoerd en waarvoor dit weinig relevant is (aangegeven met NR) en andere acties,
waarvoor 3 klassen gehanteerd worden: (P1: eerste prioriteit, P2 tweede prioriteit, leeg: geen
prioriteit.). Opgemerkt dient nog te worden dat veel acties uit meerdere onderdelen bestaan en alle
onderdelen niet altijd een even grote prioriteit hebben. Het is hier dus een eerdere algemene indicatie
van het belang dat door de auteur aan een actie wordt toegekend.
Uiteraard geeft de gemeente met het goedkeuren van het milieubeleidsplan te kennen dat ze de
ambitie heeft om alle actieplannen op een planmatige wijze in de loop van de volgende 5 jaar te
realiseren. Ook in die zin is de hierboven vermelde prioriteiten lijst eerder een indicatieve lijst.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan: besluit 203
SAMENVATTENDE LIJST ACTIEPLANNEN
NR OMSCHRIJVING prioriteit soort actie kost timing MINA2 PROV. doelgroep
MBP
INSTRUMENTARIUM: GEM. STRUCTUREN
GS1 SAMENWERKINGSOVEREENKOMST: SO DULO 02-05 P1 taak ? 2002-2005 overheid, gemeentelijke diensten
GS2 VERBETEREN MILIEUVORMING NR sensibilisatie 1.250 €/jaar 2002-2006 164 137, 138 overheid, MAR, gemeentelijke
diensten
GS3 INTEGRATIE MILIEUBELEID IN GEMEENTELIJKE NR taak 2002-2003 164, 165 140 gemeentelijke overheid en
BESTUUR 2002-2006 diensten
GS4 VASTLEGGEN TAKENPAKKET MILIEUDIENST NR taak 2002-2003 164 overheid, MAR, gemeentelijke
diensten
GS5 OPTIMALISATIE WERKING MILIEUADVIESRAAD NR taak 1.250 €/jaar 2002-2006 164 MAR
CLUSTER WATER: OPPERVLAKTEWATER
OW1 OPVOLGING OPPERVLAKTEWATERKWALITEIT P2 project 1.500-2.000 €/jaar 2002-2006 138 77 gemeentebestuur
2.000 €/keer
OW2 VASTLEGGING ZUIVERINGZONES P1 project 2002 57 gemeentelijke diensten,
bevolking
OW3 UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: UITVOERING P2 projecten > 10.000 €/jaar 2002-2006 57 71 gemeentelijke diensten,
INVESTERINGSPROGRAMMA bevolking
OW4 UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: HERZIENING TRP, P2 project 25.000 € 2002-2003 57 67, 71 technische en milieudienst
PLANNING OMSCHAKELING GESCHEIDEN STELSEL
OW5 VERHOGING AANSLUITINGSGRAAD sensibilisatie 1.250+1.250 € 2002-2004 67 technische en milieudienst
OW6 UITVOERING SANERINGPLAN ZONE C EN HET P1 taak/project 7.500 €/jaar 2002-2006 57 68 bevolking, gemeentebestuur
BUITENGEBIED: individuele lozingen
OW7 UITVOERING SANERINGPLAN ZONE C EN HET P1 project 75.000- 125.000 € 2002-2006 57 68 gemeentebestuur
BUITENGEBIED: KWZI’S
OW8 VERGUNNINGENBELEID I.V.M. LOZEN VAN NR taak 75-125 €/controle 2001-2005 58 72 milieudienst, politie, IGM
AFVALWATER
OW9 INFOBROCHURE M.B.T. HET LOZEN VAN AFVALWATER P2 sensibilisatie 1.250 € 2002-2003 60 78 bevolking
OW10 OPMAAK WATERLOPENBEHEERSPLAN / AANPAK P2 project 1.000 € 2002-2003 62, 131 79,84,85,88 milieudienst, provincie, IGM
KWANTITATIEVE KNELPUNTEN 50.000 €/jaar 2002-2006
OW11 ECOLOGISCH VERANTWOORDE WATERLOPENBEHEER taak ? 2002-2006 74, 92,93 83,84,85,86 milieudienst, provincie, IGM
OW12 ECOLOGISCH VERANTWOORDE SLIBRUIMING taak 7.500 € 2002-2006 36, 74 33, 34, 35 milieudienst, provincie, IGM
? €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 204
NR OMSCHRIJVING prioriteit soort actie kost timing MINA2 PROV. doelgroep
MBP
CLUSTER WATER: GRONDWATER
GW1 INVENTARISATIE GRONDWATERWINNINGEN taak 2.500 € 2002-2003 68, 76 92 bevolking
GW2 BEWAKING KWALITEIT EN KWANTITEIT GRONDWATER taak subs. 25 €/controle 2003-2006 138 bevolking
1.250 €/jaar
GW3 WATERAUDIT GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN : P1 project/taak 1.250-2.500 € 2002-2006 63, 72, 123, 79, 91 gemeentelijk diensten
AFKOPPELING HEMELWATER 5.000 €/jaar
GW4 HERWAARDERING GRACHTENSTELSEL P1 project/taak 5.000 € 2002-2006 72, 74 71, 79, 81 gemeente
GW5 AFKOPPELING HEMELWATER BIJ PRIVÉ WONINGEN P1 taak 2.500-12.500 €/jaar 2002-2006 72 (63) 81 (87) bevolking
GW6 VERGUNNINGENBELEID T.A.V. NR taak 2002-2006 67 82 bedrijven, gebruikers
GRONDWATERWINNINGEN
GW7 VOORKOMING EN BEPERKING VERMESTING taak subs.: 750 €/jaar 2002-2006 124 20, 34, 86 landbouwers
BODEM
BO1 INVENTARISATIE (POTENTIEEL) VERONTREINIGDE taak 2002-2006 35 36 overheid
BODEMS
BO2 OPVOLGING NALEVING BODEMDECREET taak 2002-2006 34, 35 36 bedrijven
BO3 SANERING OUDE GEMEENTELIJKE TERREINEN P2 project 2.500-5.000 € 2002- ??? 35 36 technische dienst
BO4 OPVOLGING OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN BIJ taak 2002-2006 37 bedrijven
HINDERLIJKE INRICHTINGEN
BO5 TOEZICHT OP OPSLAG VAN STOOKOLIE DOOR NR taak 2002-2006 37 bevolking
PARTICULIEREN
BO6 MILIEU-AUDIT GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN: P1 taak 2.500 € 2002-2006 123 64 technische dienst,
VOORKOMING BODEMVERVUILING BIJ UITBATING 2.500 €/jaar gemeentebestuur
BO8 EROSIEBESTRIJDING P1 project subs. 1.250-2.500 €/jaar 2002 124, 149 127 landbouwers, technische dienst
plan: 1.250 € 2002-2006
CLUSTER ENERGIE
EN1 ENERGIE-AUDIT GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN: P2 taak/project 2.500 € 2002-2006 123 8 gemeentelijke diensten
TOEPASSING REG
EN2 STIMULERING (REG) BIJ DE BURGERS taak 1.250 €/jaar 2002-2006 6,20,123 3,4,6,7,9, bevolking
subs.: 6.000-12.500 127
€/jaar
EN3 STIMULERING GEBRUIK AARDGAS taak 2002-2006 6 bevolking
CLUSTER MOBILITEIT
MO1 AANPAK MOBILITEIT taak/project kost mobiliteitsplan 2002-2006 15, 123 11, 12 bevolking; bestuur
MO2 BEPERKING GELUIDHINDER DOOR VERKEER NR taak kost mobiliteitsplan 2002-2006 81 96 bevolking/gemeentebestuur
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 205
NR OMSCHRIJVING prioriteit soort actie kost timing MINA2 PROV. doelgroep
MBP
CLUSTER HINDER
HI1 BEPERKEN EN VOORKOMEN VAN GELUIDSHINDER NR taak 1.250 /jaar 2002-2006 80 bedrijven
BIJ HINDERLIJKE INRICHTINGEN
HI2 VOORKOMING EN BEPERKINGGELUIDSHINDER BIJ taak 250-500 €/ inrichting 2002-2005 80, 85 95 bedrijven, overheid
LOKALEN MET DANSGELEGENHEID
HI3 VOORKOMING EN BEPERKINGGELUIDSHINDER NR taak / 2002-2006 77, 85 overheid, particulieren
DOOR MUZIEK BIJ NIET INGEDEELDE INRICHTINGEN sensibilisatie
HI4 AFBAKENING VAN STILTE BEHOEVENDE GEBIEDEN P1 taak timing prov.e 78 93 overheid, provincie
HI5 SENSIBILISATIE EN BESTRIJDING LICHTVERVUILING taak/project 650 €/jaar overheden, privé
HI6 VERMIJDEN ONTWIJKGEDRAG P2 taak 2.500 € 2002-2006 51 bevolking
400 €/jaar
CLUSTER VASTE STOFFEN
VS1 VERBETERING BESTAANDE INITIATIEVEN I.V.M. NR taak ophaalkost 2002-2006 40, 43 39, 57 bevolking
SELECTIEVE INZAMELING
VS2 MEER CORRECTE TOEPASSING PRINCIPE project ? 2002-2006 43 57 bevolking
“ DE VERVUILER BETAALT”
VS3 AFVALPREVENTIE : BESTAANDE + NIEUWE P1 sensibilisatie 1.250-2.500 €/jaar 2002-2006 41, 42 44, 45, 46, bevolking, scholen, bedrijven
INITIATIEVEN subs.: 65 €/geboorte 47,48,49,50
VS4 VOORKOMING GFT EN GROENAFVAL P1 sensibilisatie 2.500 €/jaar 2002-2006 45 bevolking, scholen,
terugverdieneffect
VS5 AFVALARME GEMEENTELIJKE WERKING P2 taak/project 1.250 €/jaar 2001-2005 123 66 bevolking, scholen, bedrijven
VS6 REDUCTIE GEBRUIK PESTICIDEN DOOR GEMEENTE P1 taak/project 1.250 € 2002 32, 123, 29 gemeentelijke diensten
2002-2006
CLUSTER GROENVOORZIENING EN NATUUR
G&N1 ACTUALISATIE GNOP-ACTIES P1 project geen 2002 99, 111 gemeentelijke diensten,
gemeentebestuur
G&N2 PLANMATIGE UITVOERING GNOP-ACTIES P1 taak/project 1.250-2.500 €/jaar 2002-2006 99, 111 gemeentelijke diensten,
gemeentebestuur
G&N3 ECOLOGISCH VERANTWOORD WATERLOPEN- P2 taak/project zie OW10, OW11, 2002-2006 93 86 gemeentelijke diensten,
BEHEER (OW10, OW11, OW12) OW12 (>50.000 €) gemeentebestuur
G&N4 AFBAKENING NATUURGEBIEDEN RO kost gemeentelijk 2002-2006 98, 104 107, 108, overheid
structuurplan 109, 110
G&N5 BEPERKING GEBRUIK BESTRIJDINGSMIDDELEN P2 taak zie BO7 2002-2006 32, 123 29, technische dienst/groendienst
DOOR DE GEMEENTELIJKE DIENSTEN (BO7)
G&N6 AANKOOP NATUURGEBIEDEN P2 project 1.250-12.500 €/jaar 2002-2006 108, 110 110, 114 milieudienst, gemeentebestuur
G&N7 ACTIEVE PARTICIPATIE IN REGIONAAL LANDSCHAP P1 taak/project aansluitingskost 2002-2006 108, 110 110, 114 milieudienst, gemeentebestuur
DIJLELAND projectkost
prioriteiten: P1: eerste prioriteit P2: 2e prioriteit NR: niet relevant (meestal taak die zo wie zo moet gebeuren leeg: geen prioriteit
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 206
BESLUIT ACTIEPLAN :
OVERZICHT ACTIES EN PRIORITEITEN
Zoals reeds in de inleiding vermeld betreft het acties van zeer diverse aard en omvang, en op het
eerste zicht lijkt het dan ook zeer twijfelachtig dat dit plan realistisch of realiseerbaar is binnen de
planperiode. Het betreft ongetwijfeld een ambitieus plan, maar toch minder uitgesproken dan op het
eerste gezicht lijkt.
- Niet alle acties zullen geheel gerealiseerd kunnen worden gedurende de planperiode, denken we
maar aan de verdere uitbouw van het rioleringsstelsel in de gemeente.
- Het betreft niet allemaal onafhankelijk van elkaar staande acties. Meerdere acties zijn sterk met
elkaar verweven. Zo wordt voorgesteld om zowel een integraal waterbeheerplan als een
slibbeheerplan en grachtenherwaarderingsplan op te maken. Beide laatste zijn in feite
deelplannen van het integraal plan. Zo ook horen sensibilisatieacties rond eenzelfde thema (bv.
waterbeheer, afvalbeheer) in feite samen. Verder zijn er nog diverse (delen van) acties, die
functioneel, dit is wat aard van uit te voeren werk betreft, bij elkaar horen. In de lijst hieronder zijn
deze samengebracht. Deze lijst maakt onmiddellijk duidelijk dat vaak een gezamenlijke
(eventueel gefaseerde) realisatie van acties (of delen ervan) mogelijk (en aangewezen) is. Het
verschaft ook meer structuur in het kluwen van deelacties, die in dit actieplan zijn opgenomen.
- Meerdere acties zijn eerder taken die een integraal onderdeel uitmaken van de werking van een
gemeentelijke milieudienst. Deze worden nu reeds (deels) uitgevoerd en ook na de planperiode
nog zullen ze een onderdeel blijven van de normale werking. Dit type acties beoogt eerder een
(lichte) bijsturing van de wijze waarop op dit ogenblik deze taak wordt uitgevoerd. Ook dit wordt
duidelijk in de hieronder vermelde lijst. Naast de specifieke categorie betreft het ook een aantal
(deel)acties vermeld onder de categorieën sensibilisatie, inventarisatie, vergunningenbeleid en
controle.
- Heel wat acties (of delen ervan) worden ook voorzien in de nieuwe samenwerkingsovereenkomst
(SO DULO), soms ook in andere wetgeving en moeten dus zo wie zo op één of andere wijze
door de gemeente gerealiseerd worden. In dit plan wordt bevestigd dat de gemeente dit zal doen.
- Voor heel wat projecten en acties is er een actieve (meestal financiële) ondersteuning voorzien
door de hogere overheid (provincie en/of Vlaams gewest). De gemeente moet dus zeker niet
alleen opdraaien voor de kosten
- Andere instanties, zoals VMM/Aquafin, OVAM, VLM, energie-intercommunale, afvalinter-
communale, Regionaal Landschap en derden (natuurverenigingen, vormingsorganisaties, …) zijn
eveneens met bepaalde deelfacetten bezig. Bij de uitvoering van betreffende acties kan dan ook
beroep gedaan worden op hun medewerking en kennis. In de lijst hieronder zijn ook de
voornaamste acties van dit type ondergebracht in een categorie.
Lijst van bij elkaar horende (onderdelen van) acties:
1) Acties met betrekking milieuvriendelijk uitbaten van de gemeentelijke inrichtingen:
actie GW3: Afkoppeling/hergebruik regenwater bij gemeentelijke inrichtingen
- milieu-audit gemeentelijke inrichtingen: onderdeel waterbeheer
actie BO6: Bodemvervuiling bij gemeentelijke inrichtingen
- milieu-audit gemeentelijke inrichtingen: onderdeel: voorkomen bodemvervuiling
actie LU1: Toepassing REG bij gemeentelijke inrichtingen:
- milieu-audit en actieplan onderdeel energieverbruik:
actie AF6: Afvalarme gemeentelijke werking
- opmaak intern milieuzorgsysteem voor afvalpreventie en afvalinzameling
- zelfcompostering van gemeentelijk groenafval:
2) Sensibilisatieacties
actie OW5: Vergroting aansluiting op riolering
- sensibilisatie m.b.t. wettelijke verplichting
actie OW9: Opmaak/verdeling infobrochure
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 207
actie GW5: Afkoppeling/hergebruik hemelwater
- opmaak sensibilisatiebrochure (zie actie OW9):
- ondersteuning sensibilisatie door derden:
actie BO5: Opslag gevaarlijke stoffen
- informeren van de bevolking i.v.m. verplicht controle.
actie LU2: REG bij burgers
- sensibilisatie en informatieverstrekking via het gemeentelijk infoblad.
- opmaak en verdeling infofolder:
- gemeentelijke sensibilisatie-initiatieven + deelname aan gewestelijke initiatieven
- ondersteuning sensibilisatie door derden:
actie LU3: Stimulering aardgasgebruik
- sensibilisatie m.b.t. omschakeling
actie HI3: Geluidshinder door muziek (niet vergunde inrichtingen)
- Informatieverstrekking naar organisatoren van muziekactiviteiten.
actie HI6: Lichtvervuiling
- sensibilisatie met o.a. deelname aan gewestelijke initiatief: nacht van de duisternis
- infobrochure/infoverstrekking:
actie AF1/AF2: Optimalisatie inzameling / betaling cfr. principe “vervuiler betaalt”.
- voortzetting bestaande sensibilisatie-initiatieven
actie AF3: Vermijden ontwijkgedrag afval
- sensibilisatie m.b.t. voorkoming van sluikstoken en sluikstorten:
actie AF4: Sensibilisatie afvalpreventie
- promotie stickers tegen reclamedrukwerk
- stimulering afzet herbruikbaar afval via kringloopcentra:
- participeren in preventieacties afvalintercommunale:
- ondersteuning sensibilisatie door derden:
- actie afvalarme school - duurzame school
- promotie bestaande (en toekomstige) projecten:
- actie afvalarme evenementen:
- promotieactie gebruik katoenen luiers:
actie AF5: Thuiscompostering
- promotie thuiscompostering :
3) Acties met betrekking tot bijsturing van het vergunningenbeleid
actie OW8: Lozingsvergunningen
actie GW6: Grondwatervergunningen
actie BO4: Opslag gevaarlijke stoffen
- vergunningenbeleid
actie HI2: Lawaaihinder bij dansgelegenheden
- in orde brengen vergunningsplicht:
actie HI3: Geluidshinder door muziek (niet vergunde inrichtingen)
- adviesaanvraag m.b.t. erkenningsaanvraag.
- verlening erkenning:.
4) Inventarisatieopdrachten: uitbouw gemeentelijke milieu-inventaris: vergunningenbestand
actie OW8: Lozingsvergunningen:
- gemeentelijke inventaris: vervolledigen met lozingen van bedrijfsafvalwater
actie GW1/GW6: Inventarisatie grondwaterwiningvergunningen / vergunningenbeleid:
- opmaak en bijhouden inventaris grondwaterwinningen
- opmaak overzicht van alle ingedeelde grondwaterwinningen
actie BO1: Inventarisatie verontreinigde bodems
- Vlarebo-register: vervollediging + bijhouden
actie BO5: Opslag gevaarlijke stoffen
- inventarisatie boven+ondergrondse stookolietanks
actie HI2: Lawaaihinder bij dansgelegenheden
- opmaak lijst vergunningsplichtige inrichtingen:
5) Acties die (deels) door derden worden uitgevoerd
actie OW2: Afbakening zuiveringszones: Aquafin
actie OW3: Uitbouw riolering: Opmaak IP’s en realisatie ervan: bovengemeentelijk deel
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit
actie GW7: Vermesting: controle: VLM
actie HI5: Afbakening stiltegebieden : Provincie
6) Acties die de opmaak van reglementen/subsidiereglementen inhouden
actie OW5/OW6: Verhoging aansluitingsgraad/aanpak lozingen zone C
- reglementering afvalwaterafvoer/aansluiting op riolering (zie GW5)
- reglementering zelfzuivering in zone C
- subsidiëring IBA’s
actie GW5: Afkoppeling/hergebruik hemelwater
- opmaak/ goedkeuring verordening/subsidiereglement m.b.t. gescheiden waterafvoer,)
actie GW7: Vermesting
- voortzetting bestaande subsidie m.b.t. bodemanalyse:
actie BO5: Opslag gevaarlijke stoffen
- opmaak subsidiereglement voor sanering niet-gebruikte ondergrondse tanks
actie LU2: Stimuleren REG bij burgers
- subsidie voor gebruik van zonne-energie (zonneboilers, …)..
actie LU4: Luchtvervuiling door verkeer
- kostprijsreductie voor gebruikers openbaar vervoer (gratis abonnementen, …)
actie HI5: Afbakening stiltegebieden
- opmaak gemeentelijk reglement m.b.t de stiltegebieden
actie HI6: Lichtvervuiling
- opmaak gemeentelijk reglement:
actie AF1/AF2: Optimalisatie inzameling / betaling cfr. principe “vervuiler betaalt”.
- aanpassing gemeentelijke afvalreglement en retributiereglement:
actie AF4: Afvalpreventie
- subsidiëring gebruik katoenen luiers
actie AF5: Thuiscompostering
- subsidiereglement voor thuiscomposteren:
actie G&N6: Aankoop natuurgebieden
- opmaak subsidiereglement aankoop en beheer van natuurgebieden door derden:
7) Acties m.b.t. controle op naleving wetgeving:
actie OW5: Aansluitingsgraad op riolering
- toezicht op aansluiting en beboeting van overtreders:
actie OW8: Lozingsvergunningen
- consequente controle op afvalwaterlozingen
actie GW6: Vergunningen grondwaterwinningen
- controle op de naleving van de voorwaarden.
actie BO4: Opslag gevaarlijke stoffen
- opvolging milieuvoorwaarden opslag bij bestaande inrichtingen:
- opvolgen Vlarebo-verplichtingen:
actie LU2: REG bij burgers a) naleving wetgeving
actie HI1: Geluidshinder bij danslokalen
- actieve geluidscontrole bij hinderlijke inrichtingen: kontrole bij
actie HI3: Geluidshinder door muziek (niet vergunde inrichtingen)
- toezicht op indienen aanvraag:
- naleven van de opgelegde beperkende maatregelen.
actie AF3: Ontwijkgedrag afval
- controle en optreden tegen sluikstoken en sluikstorten:
8) Acties die een aanpasing/bijsturing/voortzetting van een bestaande taak inhouden
actie OW11: ecologisch beekbeheer/slibbeheer:
- maaibeheer : toepassing bermbesluit
- slib- en kruidruimingen: toepassing technieken natuurtechnisch beheer
actie GW4: Herwaardering grachtenstelsel
- beheer grachtenstelsel :
actie BO7/G&N5: reductie pesticidengebruik
- gebruik pesticiden overeenkomstig bepalingen actieplan
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 209
actie LU1: Toepassing REG bij gemeentelijke inrichtingen: a) Aanpassing bestaand beheer
- jaarlijks onderhoud verwarmingsinstallaties:.
- omschakeling op aardgasnet
actie LU4: Luchtvervuiling dor verkeer
- aangepaste opmaak mobiliteitsplan
actie HI4: Geluidshinder door verkeer
- aangepaste opmaak mobiliteitsplan
actie AF4: Sensibilisatie afvalpreventie : Bestaande algemene acties
- promotie stickers tegen reclamedrukwerk
- stimulering afzet herbruikbaar afval via kringloopcentra:
- participeren in preventieacties afvalintercommunale:
- ondersteuning sensibilisatie door derden:
actie AF5: Thuiscompostering
- promotie thuiscompostering :
- verkoop compostvaten en/of bakken tegen gereduceerde prijs:
- verdeling infobrochure “composteren kan je leren” en infobrochures Vlaco.
- promotie voor volgen van cursus thuiscomposteren door inwoners
- voorkomen snoeihoutafval:
actie G&N2: Uitvoering GNOP-acties
- planmatige realisatie GNOP-projectenealis
actie G&N4: Afbakening natuurgebieden
- aangepaste opmaak gemeentelijke structuurplan
actie G&N7: Actieve participatie aan regionaal landschap
- bestendigen participatie en deelname aan projecten
Toch blijft het nuttig om een soort prioriteitenlijst op te maken, best in samenwerking met de
stuurgroep of de MAR, zodat zeker de meest belangrijk geachte acties kunnen worden gerealiseerd.
In de tabellen hieronder zijn alle acties nogmaals overzichtelijk weergegeven, waarbij ook reeds een
soort eigen prioriteit is aangegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen taken die zo wie zo
moeten worden uitgevoerd en waarvoor dit weinig relevant is (aangegeven met NR) en andere acties,
waarvoor 3 klassen gehanteerd worden: (P1: eerste prioriteit, P2 tweede prioriteit, leeg: geen
prioriteit.). Opgemerkt dient nog te worden dat veel acties uit meerdere onderdelen bestaan en alle
onderdelen niet altijd een even grote prioriteit hebben. Het is hier dus een eerdere algemene indicatie
van het belang dat door de auteur aan een actie wordt toegekend.
Uiteraard geeft de gemeente met het goedkeuren van het milieubeleidsplan te kennen dat ze de
ambitie heeft om alle actieplannen op een planmatige wijze in de loop van de volgende 5 jaar te
realiseren. Ook in die zin is de hierboven vermelde prioriteiten lijst eerder een indicatieve lijst.
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit
SAMENVATTENDE LIJST ACTIEPLANNEN
NR OMSCHRIJVING prioriteit soort actie kost timing MINA2 PROV. doelgroep
MBP
INSTRUMENTEN : GEMEENTELIJKE STRUCTUUR
GS1 VERBETEREN MILIEUVORMING NR sensibilisatie 1.250 €/jaar 2002-2006 164 137, 138 overheid, MAR, gemeentelijke
diensten
GS2 INTEGRATIE MILIEUBELEID IN GEMEENTELIJKE NR taak 2002-2003 164, 165 140 gemeentelijke overheid en
BESTUUR 2002-2006 diensten
GS3 VASTLEGGEN TAKENPAKKET MILIEUDIENST NR taak 2002-2003 164 overheid, MAR, gemeentelijke
diensten
GS4 OPTIMALISATIE WERKING MILIEUADVIESRAAD NR taak 1.250 €/jaar 2002-2006 164 MAR
OPPERVLAKTEWATER
OW1 OPVOLGING OPPERVLAKTEWATERKWALITEIT P2 project 1.500-2.000 €/jaar 2002-2006 138 77 gemeentebestuur
2.000 €/keer
OW2 VASTLEGGING ZUIVERINGZONES P1 project 2002 57 gemeentelijke diensten,
bevolking
OW3 UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL : UITVOERING P2 projecten > 10.000 €/jaar 2002-2006 57 71 gemeentelijke diensten,
INVESTERINGSPROGRAMMA bevolking
OW4 UITBOUW RIOLERINGSSTELSEL: HERZIENING TRP, P2 project 25.000 € 2002-2003 57 67, 71 technische en milieudienst
PLANNING OMSCHAKELING GESCHEIDEN STELSEL
OW5 VERHOGING AANSLUITINGSGRAAD sensibilisatie 1.250+1.250 € 2002-2004 67 technische en milieudienst
OW6 UITVOERING SANERINGPLAN ZONE C EN HET P1 taak/project 7.500 €/jaar 2002-2006 57 68 bevolking, gemeentebestuur
BUITENGEBIED: individuele lozingen
OW7 UITVOERING SANERINGPLAN ZONE C EN HET P1 project 75.000- 125.000 € 2002-2006 57 68 gemeentebestuur
BUITENGEBIED: KWZI’S
OW8 VERGUNNINGENBELEID I.V.M. LOZEN VAN NR taak 75-125 €/controle 2001-2005 58 72 milieudienst, politie, IGM
AFVALWATER
OW9 INFOBROCHURE M.B.T. HET LOZEN VAN AFVALWATER P2 sensibilisatie 1.250 € 2002-2003 60 78 bevolking
OW10 OPMAAK WATERLOPENBEHEERSPLAN / AANPAK P2 project 1.000 € 2002-2003 62, 131 79,84,85,88 milieudienst, provincie, IGM
KWANTITATIEVE KNELPUNTEN 50.000 €/jaar 2002-2006
OW11² ECOLOGISCH VERANTWOORDE WATERLOPENBEHEER taak ? 2002-2006 74, 92,93 83,84,85,86 milieudienst, provincie, IGM
OW12 ECOLOGISCH VERANTWOORDE SLIBRUIMING taak 7.500 € 2002-2006 36, 74 33, 34, 35 milieudienst, provincie, IGM
? €/jaar
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 211
NR OMSCHRIJVING prioriteit soort actie kost timing MINA2 PROV. doelgroep
MBP
GRONDWATER
GW1 INVENTARISATIE GRONDWATERWINNINGEN taak 2.500 € 2002-2003 68, 76 92 bevolking
GW2 BEWAKING KWALITEIT EN KWANTITEIT GRONDWATER taak subs. 25 €/controle 2003-2006 138 bevolking
1.250 €/jaar
GW3 AFKOPPELING HEMELWATER BIJ GEMEENTELIJKE P1 project/taak 1.250-2.500 € 2002-2006 63, 72, 123, 79, 91 gemeentelijk diensten
INRICHTINGEN 5.000 €/jaar
GW4 HERWAARDERING GRACHTENSTELSEL P1 project/taak 5.000 € 2002-2006 72, 74 71, 79, 81 gemeente
GW5 AFKOPPELING HEMELWATER BIJ PRIVE WONINGEN P1 taak 2.500-12.500 €/jaar 2002-2006 72 (63) 81 (87) bevolking
GW6 VERGUNNINGENBELEID T.A.V. NR taak 2002-2006 67 82 bedrijven, gebruikers
GRONDWATERWINNINGEN
GW7 VOORKOMING EN BEPERKING VERMESTING taak subs.: 750 €/jaar 2002-2006 124 20, 34, 86 landbouwers
BODEM
BO1 INVENTARISATIE (POTENTIEEL) VERONTREINIGDE taak 2002-2006 35 36 overheid
BODEMS
BO2 OPVOLGING NALEVING BODEMDECREET taak 2002-2006 34, 35 36 bedrijven
BO3 SANERING OUDE GEMEENTELIJKE TERREINEN P2 project 2.500-5.000 € 2002- ??? 35 36 technische dienst
BO4 OPVOLGING OPSLAG GEVAARLIJKE STOFFEN BIJ taak 2002-2006 37 bedrijven
HINDERLIJKE INRICHTINGEN
BO5 TOEZICHT OP OPSLAG VAN STOOKOLIE DOOR NR taak 2002-2006 37 bevolking
PARTICULIEREN
BO6 VOORKOMING BODEMVERVUILING BIJ UITBATING P1 taak 2.500 € 2002-2006 123 64 technische dienst,
GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN 2.500 €/jaar gemeentebestuur
BO7 REDUCTIE GEBRUIK PESTICIDEN DOOR GEMEENTE P1 taak/project 1.250 € 2002 32, 123, 29 gemeentelijke diensten
2002-2006
BO8 EROSIEBESTRIJDING P1 project subs. 1.250-2.500 €/jaar 2002 124, 149 127 landbouwers, technische dienst
plan: 1.250 € 2002-2006
LUCHT
LU1 REG IN GEMEENTELIJKE INRICHTINGEN P2 taak/project 2.500 € 2002-2006 123 8 gemeentelijke diensten
LU2 STIMULERING (REG) BIJ DE BURGERS taak 1.250 €/jaar 2002-2006 6,20,123 3,4,6,7,9, bevolking
subs.: 6.000-12.500 €/jr 127
LU3 STIMULERING GEBRUIK AARDGAS taak 2002-2006 6 bevolking
LU4 AANPAK MOBILITEIT taak/project kost mobiliteitsplan 2002-2006 15, 123 11, 12 bevolking; bestuur
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 212
NR OMSCHRIJVING prioriteit soort actie kost timing MINA2 PROV. doelgroep
MBP
HINDER
HI1 BEPERKEN EN VOORKOMEN VAN GELUIDSHINDER NR taak 1.250 /jaar 2002-2006 80 bedrijven
BIJ HINDERLIJKE INRICHTINGEN
HI2 VOORKOMING EN BEPERKINGGELUIDSHINDER BIJ taak 250-500 €/ inrichting 2002-2005 80, 85 95 bedrijven, overheid
LOKALEN MET DANSGELEGENHEID
HI3 VOORKOMING EN BEPERKINGGELUIDSHINDER NR taak / 2002-2006 77, 85 overheid, particulieren
DOOR MUZIEK BIJ NIET INGEDEELDE INRICHTINGEN sensibilisatie
HI4 BEPERKING GELUIDHINDER DOOR VERKEER NR taak kost mobiliteitsplan 2002-2006 81 96 bevolking/gemeentebestuur
HI5 AFBAKENING VAN STILTE BEHOEVENDE GEBIEDEN P1 taak timing prov.e 78 93 overheid, provincie
HI6 SENSIBILISATIE EN BESTRIJDING LICHTVERVUILING taak/project 650 €/jaar overheden, privé
AFVAL
AF1 VERBETERING BESTAANDE INITIATIEVEN I.V.M. NR taak ophaalkost 2002-2006 40, 43 39, 57 bevolking
SELECTIEVE INZAMELING
AF2 MEER CORRECTE TOEPASSING PRINCIPE project ? 2002-2006 43 57 bevolking
“ DE VERVUILER BETAALT”
AF3 VERMIJDEN ONTWIJKGEDRAG P2 taak 2.500 € 2002-2006 51 bevolking
400 €/jaar
AF4 AFVALPREVENTIE : BESTAANDE + NIEUWE P1 sensibilisatie 1.250-2.500 €/jaar 2002-2006 41, 42 44, 45, 46, bevolking, scholen, bedrijven
INITIATIEVEN subs.: 65 €/geboorte 47,48,49,50
AF5 VOORKOMING GFT EN GROENAFVAL P1 sensibilisatie 2.500 €/jaar 2002-2006 45 bevolking, scholen,
terugverdieneffect
AF6 AFVALARME GEMEENTELIJKE WERKING P2 taak/project 1.250 €/jaar 2001-2005 123 66 bevolking, scholen, bedrijven
GROENVOORZIENING EN NATUUR
G&N1 ACTUALISATIE GNOP-ACTIES P1 project geen 2002 99, 111 gemeentelijke diensten,
gemeentebestuur
G&N2 PLANMATIGE UITVOERING GNOP-ACTIES P1 taak/project 1.250-2.500 €/jaar 2002-2006 99, 111 gemeentelijke diensten,
gemeentebestuur
G&N3 ECOLOGISCH VERANTWOORD WATERLOPEN- P2 taak/project zie OW10, OW11, 2002-2006 93 86 gemeentelijke diensten,
BEHEER (OW10, OW11, OW12) OW12 (>50.000 €) gemeentebestuur
G&N4 AFBAKENING NATUURGEBIEDEN RO kost gemeentelijk 2002-2006 98, 104 107, 108, overheid
structuurplan 109, 110
G&N5 BEPERKING GEBRUIK BESTRIJDINGSMIDDELEN P2 taak zie BO7 2002-2006 32, 123 29, technische dienst/groendienst
DOOR DE GEMEENTELIJKE DIENSTEN (BO7)
G&N6 AANKOOP NATUURGEBIEDEN P2 project 1.250-12.500 €/jaar 2002-2006 108, 110 110, 114 milieudienst, gemeentebestuur
G&N6 ACTIEVE PARTICIPATIE IN REGIONAAL LANDSCHAP P1 taak/project aansluitingskost 2002-2006 108, 110 110, 114 milieudienst, gemeentebestuur
DIJLELAND projectkost
prioriteiten: P1: eerste prioriteit P2: 2e prioriteit NR: niet relevant (meestal taak die zo wie zo moet gebeuren leeg: geen prioriteit
milieubeleidsplan Bertem – deel 4: actieplan besluit 213
milieubeleidsplan Bertem - deel 7 : natuur 214
