Powinna ona pokryc koszty stale i zapewnic przedsiebiorstwu zysk by 7M20P11

VIEWS: 79 PAGES: 67

									Rachunek kosztów
    Przedsiębiorstwo musi nieustannie rozważać takie
    kwestie, jak:
   podjąć się określonych działań, czy nie,
   kiedy działania rozpocząć,
   jak będzie efektywność zamierzonych działań,
   jaki będzie okres zwrotu poniesionych kosztów.
 Koszty

 Koszty stanowią zawsze punkt wyjścia myślenia
  ekonomicznego dlatego, że każde działanie podmiotów
  jest związane z ponoszeniem kosztów.

 Nie ma działań bez kosztów.

 Koszty należą do podstawowych kryteriów wyboru decyzji.

 Ranga kosztów jako elementu decyzyjnego wynika stąd,
  że wprawdzie nie można uniknąć ponoszenia kosztów w
  związku z podejmowaną działalnością, lecz można i należy
  je minimalizować.
Zasada racjonalnego gospodarowania

    Zgodnie z zasadą racjonalnego gospodarowania
    minimalizacja kosztów może być realizowana poprzez:
   osiąganie założonego celu przy jak najmniejszych
    kosztach,
   maksymalizację efektu przy założonych do poniesienia
    kosztach.
    Zasada racjonalnego gospodarowania (oprócz
    minimalizacji kosztów) zakłada także konieczność
    kształtowania odpowiedniej relacji kosztów do
    przychodów:
   przychody ze sprzedaży są wyższe od kosztów
   dynamika przychodów jest silniejsza od dynamiki kosztów.
Pierwotność kosztów

  Cechą szczególną kosztów jest ich pierwotność
  względem przychodów, co oznacza że:

 aby podjąć jakąkolwiek działalność gospodarczą,
  przedsiębiorstwo musi najpierw ponieść koszty,
 potem konieczne jest sprzedanie wyprodukowanego
  wyrobu, towaru lub usługi w celu zrealizowania
  przychodu,
 osiągnięcie zysku wymaga, aby łączne przychody były
  wyższe od poniesionych kosztów.
Klasyfikacja kosztów

 W toku ewolucji systemu rachunkowości
  zasadnicze przekroje klasyfikacyjne kosztów
  ukształtowały się na podstawie przyjętych
  sposobów wyceny efektów produkcji.

Wyróżnia się dwa główne sposobu takiej wyceny:
 na podstawie kosztów historycznych (ex post),
 na podstawie kosztów przyszłych (ex ante).
Zad. 1.3
    Ustalenie wskaźnika wykorzystania zdolności produkcyjnych:

   Rzeczywista wielkość produkcji   800 sztuk
   Normatywna wielkość produkcji    1000 sztuk

                                      = 0,8

    Ustalenie rzeczywistego kosztu wytworzenia produktu A:
   koszty bezpośrednie                                      12000 zł
   zmienne koszty pośrednie produkcji                       3 000 zł
   stałe koszty pośrednie produkcji dotyczące
   wykorzystanych zdolności produkcyjnych (5000 zł X 0,8)   4000 zł

 razem koszt wytworzenia                                    19000 zł

   wielkość produkcji                               800 sztuk
   jednostkowy koszt wytworzenia produktu A        23,75 zł/szt
   Koszty stałe dotyczące nie wykorzystanych zdolności produkcyjnych:
   5000 zł x 0,2 = l 000 zł
Klasyfikacja kosztów

  W świetle przyjętych zasad wyceny efektów produkcji
  wyróżnia się trzy zasadnicze płaszczyzny (cele)
  klasyfikacji kosztów:
 klasyfikacja przeprowadzana do wyceny zapasów
  i pomiaru zysku,
 klasyfikacja dla celów decyzyjnych,
 klasyfikacja dla celów kontroli.
Klasyfikacja kosztów

   Rodzajowy układ kosztów
   Kalkulacyjny układ kosztów
   Koszty bezpośrednie
   Koszty pośrednie
   Koszty produkcji (PRODUKTU)
   Koszty okresu
Koszty bezpośrednie

 Zalicza się tu takie koszty, które ściśle związane są z wytworzeniem
  konkretnych wyrobów czy usług i można je - na podstawie
  odpowiedniej dokumentacji źródłowej - odnieść bezpośrednio na
  daną jednostkę kalkulacyjną.
 Inaczej mówiąc, są to takie koszty, które powstają w związku
  z podjęciem określonej działalności w przedsiębiorstwie. Gdyby
  działalności tej nie podjęto nie powstałyby określone koszty
  bezpośrednie. Zwykle są to koszty materiałów bezpośrednich, płac
  bezpośrednich i innych kosztów bezpośrednich.

 Kalkulacja oferty cenowej w podmiotach gospodarczych winna
  uwzględniać fakt, że cena ta musi co najmniej pokryć koszty
  bezpośrednie, wydatkowane na wytworzenie tego dobra czy usługi.
  Cena niższa od kosztów bezpośrednich byłaby ekonomicznym
  absurdem.
Koszty pośrednie


 Koszty te nie są związane z wytwarzaniem
  pojedynczego dobra lub usługi, lecz z produkcją
  większej ich ilości. Kosztów tych nie można na
  podstawie odpowiedniej dokumentacji źródłowej odnieść
  wprost (bezpośrednio) do określonych jednostek
  kalkulacyjnych.

 Koszty te rozlicza się na poszczególne jednostki
  kalkulacyjne za pomocą odpowiednich kluczy
  rozliczeniowych, np. proporcjonalnie do kosztów
  wynagrodzeń bezpośrednich itp. Rozliczenie to dokonuje
  się więc zawsze wg jakiegoś subiektywnego kryterium.
Klasyfikacja kosztów dla celów decyzyjnych



Kryteria podziału kosztów   Rodzaj kosztów
Reakcja na zmianę           Koszty stałe i koszty zmienne
wielkości produkcji
Wpływ na decyzje            Koszty istotne i koszty nieistotne
Stan dokonania              Koszty przesądzone i nie
                              przesądzone
Koszty stałe

    Koszty stałe - są to takie koszty w przedsiębiorstwie,
    które nie ulegają zmianie wraz ze zmianą wielkości
    produkcji.
   Do kosztów stałych przedsiębiorstw najczęściej należą:
   koszty zakupu ziemi,
   koszty wyposażenia kapitałowego (amortyzacja),
   opłaty za dzierżawę majątku,
   składki ubezpieczeniowe,
   wynagrodzenia zarządu itp.
Koszty zmienne
 Koszty zmienne – obejmują takie koszty w
  przedsiębiorstwie, które zmieniają się wraz ze zmianą
  wielkości produkcji, np. koszty energii, paliwa, koszty
  pracy (płace) niektórych grup pracowników.

  Rozpatrując podział kosztów na stałe i zmienne należy
  uwzględnić następujące kwestie:
 czas,
 przedział wielkości produkcji,
 sposób ujęcia kosztów (całkowite czy jednostkowe).

  Podział na koszty stałe i zmienne zmienia się wraz ze
  zmianą horyzontu czasowego. W bardzo krótkim okresie
  wszystkie koszty są w zasadzie stałe. Natomiast w długim
  okresie wszystkie koszty podlegają zmianom.
Koszty całkowite przedsiębiorstwa

 Koszty całkowite przedsiębiorstwa (total cost - TC)
  – stanowią sumę całkowitych kosztów stałych (total
  fixed cost – TFC) i całkowitych kosztów zmiennych (total
  variable cost – TVC)
 Rozmiary produkcji i koszty stałe
 Produkcja   Całkowite koszty    Jednostkowe
  (w szt)          stałe          koszty stałe
                  (w zł)            (w zł)
    10             600                60
    20             600                30
    40             600                15
    60             600                10

Rozmiary produkcji i koszty zmienne
 Produkcja   Całkowite koszty    Jednostkowe
  (w szt)        zmienne        koszty zmienne
                  (w zł)            (w zł)
    10             600                60
    20            1 200               60
    40            2 400               60
    60            3 600               60
Rozmiary produkcji i koszty skokowo stałe


  Produkcja   Całkowite koszty    Jednostkowe
   (w szt)     skokowo stałe     koszty skokowo
                   (w zł)              stałe
                                      (w zł)
     10             600               60
     20             600               30
     30            1 200              40
     40            1 200              30
     50            1 200              24
     60            1 800              30
Zmienność kosztów

  Zależność między poziomem kosztów zmiennych
  a wielkością produkcji też nie jest zawsze wprost
  proporcjonalna.
  Można wyodrębnić 3 grupy kosztów zmiennych:
 koszty zmienne rosnące proporcjonalnie do wielkości
  produkcji (np. materiałów bezpośrednich czy płac
  bezpośrednich);
 koszty zmienne wzrastające degresywnie, a więc wolniej
  od tempa wzrostu produkcji;
 koszty zmienne wzrastające progresywnie, czyli szybciej
  od wzrostu produkcji (np. koszty płac w godzinach
  nadliczbowych).
Zmienność kosztów
    Zmienność kosztów charakteryzuje wskaźnik zmienności, który wyraża
    stosunek względnej zmiany danego kosztu do względnej zmiany produkcji.
    Można go wyrazić wzorem:

                 d Kz     dq
      Wzk = -------- : ---------
               Kz        q
 gdzie:
 Wzk - wskaźnik zmienności kosztów
 d Kz - przyrost kosztów zmiennych
  Kz - wielkość kosztów zmiennych
  d q - przyrost produkcji
    q - wielkość produkcji

  Wskaźnik zmienności kosztów wynosi:
 dla kosztów proporcjonalnych 1;
 dla kosztów progresywnych kształtuje się powyżej 1;
 dla kosztów degresywnych jest zawarty w przedziale od 0 do 1.
Zmienność kosztów

  Rozróżnienie kosztów stałych i kosztów zmiennych oraz
  bliższa charakterystyka tej zmienności mają istotne
  znaczenie w przewidywaniu kosztów przyszłych działań,
  a te z kolei umożliwiają ustalenie opłacalności produkcji
  przez porównanie ceny i kosztów.

  Jednostkowy koszt własny przedsiębiorstwa nie jest
  wielkością stałą. Zależy od:
 udziału kosztów stałych i kosztów zmiennych w koszcie
  jednostkowym,
 charakteru kosztów zmiennych,
 wielkości produkcji, jaką przedsiębiorstwo zamierza
  wytworzyć.
Zmienność kosztów
    Metoda analizy księgowej
   Polega na rozróżnieniu kosztów stałych i kosztów zmiennych na podstawie zachowania się
    kosztów w przeszłości. Wykorzystuje się tu doświadczenie i rozsądny osąd pracowników
    księgowości, którzy kwalifikują poszczególne rodzaje kosztów na koszty stałe i koszty zmienne.
   Zalety: prostota i stosunkowo mała pracochłonność;
   Wady: subiektywizm osób dokonujących kwalifikacji kosztów.

    Metoda pomiaru inżynierskiego
   Polega na ustaleniu wielkości zużycia czynników produkcji na podstawie szczegółowej analizy
    produktu i procesu technologicznego.
   Zalety: konstrukcja metody wychodząca z procesu technologicznego;
   Wady: duża pracochłonność.


    Metody statystyczno-matematyczne
   Opierają się na zależnościach funkcyjnych pomiędzy kosztami a wielkością produkcji.
   W przypadku odzwierciedlenia tych zależności za pomocą funkcji liniowej można sformułować
    zapis:
                                     Kc = Ks + kzj x q
   gdzie:
    Kc - koszty całkowite
    Ks - koszty stale
    kzj - koszty zmienne jednostkowe
     q - wielkość produkcji
Metoda dwóch punktów

    Metoda dwóch punktów – polega na wybraniu z szeregów
    liczbowych dwóch okresów o najniższej i najwyższej wielkości
    produkcji i odpowiadających im kosztów. Koszty zmienne
    jednostkowe i całkowite koszty stałe oblicza się następująco:
                   Kc max - K c min
              kzj = --------------------
                      qmax - qmin
            Ks = Kc max - kzj x qmax

    gdzie:
   Kc max - koszty całkowite najwyższe spośród rozpatrywanych
           okresów
   K c min - koszty całkowite najniższe spośród rozpatrywanych
           okresów
   qmax - maksymalna produkcja spośród rozpatrywanych okresów
   qmin - minimalna produkcja spośród rozpatrywanych okresów
Koszty istotne i nieistotne
 Koszty istotne są to takie koszty, które mają wpływ na
  podjęcie decyzji w zakresie wyboru wariantu działania.
  Do tej grupy kosztów zalicza się jedynie koszty przyszłe,
  ponieważ każda decyzja dotyczy przyszłych warunków
  działania, a także koszty różniące się w przyszłości
  rodzajem lub wielkością w poszczególnych wariantach.

 Koszty nieistotne – nie mają wpływu na podjęcie decyzji.
  Zalicza się do nich te składniki kosztów przyszłych, które
  są podobne lub występują w tej samej wysokości w
  poszczególnych wariantach działania. Zatem nie one
  przesądzają o wyborze wariantu.
Koszty przesądzone i nieprzesądzone

    Koszty przesądzone są kosztami wywołanymi decyzjami
    wcześniejszymi, których nie można zmienić na etapie
    podejmowania bieżących decyzji. Są to więc koszty zapadłe i
    nieodwracalne.
   Przykładem tej grupy kosztów mogą być:
   amortyzacja środka trwałego zakupionego w poprzednim okresie,
   koszty dzierżawy wynikające z zawartej wcześniej umowy,
   koszty ubezpieczeń obowiązkowych (np. komunikacyjnych),
    związanych z podjętymi wcześniej decyzjami itp.

 Koszty nie przesądzone (zwane inaczej kosztami przyszłymi), to
  koszty, których przedsiębiorstwo może uniknąć poprzez podjęcie
  odpowiedniej decyzji. Ich rodzaj i wysokość odgrywa istotną rolę w
  procesie podejmowania decyzji. Koszty te – w przeciwieństwie do
  kosztów zapadłych - nie są zdeterminowane wcześniejszymi
  zobowiązaniami i zaangażowaniem środków.
Koszty utraconych korzyści

 Koszty utraconych korzyści – kategoria kosztów,
  wykorzystywana także w celach decyzyjnych. Koszty te
  odnoszą się do deficytu zasobów przedsiębiorstwa, który
  powstaje lub powstałby w związku z realizacją jednego,
  wybranego wariantu działania, a nie alternatywnego,
  lub też innego celu, niż dotychczas. Są więc kosztem
  alternatywnym – określają, co przedsiębiorstwo traci
  (stąd ich nazwa) na skutek odrzucenia lub ograniczenia
  alternatywnego wariantu działania.
Klasyfikacja kosztów dla celów kontroli

 Ośrodek odpowiedzialności stanowi wyodrębnioną organizacyjnie
  część przedsiębiorstwa, zarządzającą określonymi zasobami.
  Z punktu widzenia osoby kierującej pracą ośrodka, w którym
  ponoszone są koszty, ważne jest, czy ta osoba ma wpływ na rodzaj
  i wielkość ponoszonych kosztów, czy też nie.

  Z tego względu wszystkie koszty przypadające na dany ośrodek
  odpowiedzialności można podzielić na:
 koszty kontrolowane
 koszty nie kontrolowane.

 Koszty kontrolowane to koszty, których wysokość i struktura zależne
  są od kierownika danego ośrodka (np. wynagrodzenia pracowników,
  których wysokość płac określana jest na poziomie ośrodka).
 Koszty niekontrolowane to z reguły koszty, niezależne od decyzji
  kierownika danego ośrodka (np. amortyzacja).
Koszty przeciętne i koszty krańcowe

  Koszty przeciętne
 Jednostkowy koszt przeciętny oblicza się poprzez odniesienie
  kosztów całkowitych określonej produkcji przez ilość jednostek
  produkcji, np. przeciętny koszt jednostkowy przewozu jednego
  pasażera w przedsiębiorstwie transportowym określa się poprzez
  podzielenie kosztów całkowitych przewozu pasażerów w danym
  przedsiębiorstwie przez liczbę przewiezionych pasażerów w danym
  okresie czasu.

  Koszty krańcowe
 Koszt krańcowy jest to jednostkowy koszt dodatkowej partii
  produkcji, która uruchomiona została w przedsiębiorstwie
  (uruchomienie obsługi nowej relacji przewozowej, uruchomienie
  nowego kursu, wykonanie konkretnej usługi na rzecz klienta itp.).
 Koszt krańcowy określa się poprzez relację przyrostu kosztów
  bezpośrednich, związanych z podjęciem produkcji, do przyrostu
  produkcji.
Rachunek kosztów

    Określany jest jako: ogół czynności zmierzających do
    ustalenia wysokości nakładów pracy żywej
    i uprzedmiotowionej, poniesionych w przedsiębiorstwie
    w określonym czasie i z określonym przeznaczeniem.

    Rachunek kosztów obejmuje:
   Pomiar i dokumentację kosztów.
   Ewidencję syntetyczną i analityczną kosztów.
   Rozliczenie kosztów.
   Sprawozdawczość kosztów.
   Kalkulację kosztów jednostkowych.
   Planowanie kosztów.
   Analizę i kontrolę kosztów.
Cele i zadania rachunku kosztów

 Poznanie wysokości i struktury poniesionych kosztów w różnych przekrojach w
  określonym czasie. Rachunek kosztów umożliwia odpowiedzi na trzy zasadnicze
  pytania:
   Gdzie koszty zostały poniesione?
   W jakiej wysokości?
   Na co zostały poniesione – rodzaj poniesionych kosztów?
 Kontrola i analiza kształtowania się kosztów według różnych przekrojów
  analitycznych (wg rodzajów kosztów, wg miejsc powstawania, wg jednostek
  organizacyjnych itp.). Ponieważ nie ma idealnego wzorca do oceny poprawności
  kształtowania się kosztów porównuje się je z:
         uzyskanymi przychodami
         kosztami poprzedniego okresu
         kosztami planowanymi
         kosztami innych przedsiębiorstw.
 Ustalenie wyniku finansowego i rentowności zarówno całego przedsiębiorstwa, jak
  też poszczególnych fragmentów działalności podmiotu (poszczególnych rodzajów
  produktów i usług, poszczególnych rodzajów działalności w przedsiębiorstwie,
  poszczególnych samodzielnych jednostek organizacyjnych).
 Stworzenie podstaw do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej
  działalności eksploatacyjnej ja też i działalności inwestycyjnej, umożliwiającej dalszy
  rozwój przedsiębiorstwa.
 Określenie podstaw dla określania cen produktów i usług.
    Rachunek kosztów pełnych
 Rachunek ten zakłada, że wszystkie koszty, jakie poniesione zostały
  w przedsiębiorstwie w określonym czasie, w którym wyprodukowano określone
  wyroby, są kosztami tych wyrobów. A zatem cała wartość zużytych czynników
  produkcji powinna być wchłonięta przez wytworzone wyroby.


    Metodyka postępowania w tym rachunku obejmuje:
   podział kosztów całkowitych na koszty bezpośrednie i koszty pośrednie;
   koszt jednostkowy wyrobu ustalany jest na podstawie pełnego zużycia wszystkich
    czynników produkcji;
   rozliczenia kosztów pośrednich na poszczególne wyroby dokonuje się za pomocą różnych
    kluczy podziałowych, które mają zapewnić proporcjonalny podział kosztów na wytworzone
    wyroby.
   Model rachunku kosztów pełnych zakłada, że na wysokość całkowitych kosztów
    przedsiębiorstwa ma wpływ tylko jedna zmienna – wielkość produkcji. Pomija jednak fakt,
    że w gospodarce rynkowej stopień wykorzystania zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa
    może być różny, a niekiedy bardzo niski.
   W przypadku niepełnego wykorzystywania zdolności produkcyjnej w przedsiębiorstwie
    z uwagi na barierę popytu spada udział kosztów bezpośrednich w kosztach całkowitych
    produkowanych wyrobów.
Rachunek kosztów pełnych

    Spadek ten jest także następstwem:
   postępu technicznego w produkcji, co powoduje zastępowanie pracy
    żywej pracą maszyn,
   zmiany charakteru kosztów płac z proporcjonalnie zmiennych na
    koszty stałe,
   wzrostu złożoności prac fazy przedprodukcyjnej, związanych np.
    z wprowadzeniem nowego produktu na rynek,
   wzrostu kosztów fazy poprodukcyjnej, w tym głównie sprzedaży.

 W sytuacji wzrostu udziału kosztów pośrednich w kosztach
  całkowitych produkcji rachunek kosztów pełnych zniekształca
  faktyczny koszt produkcji konkretnego wyrobu czy usługi, gdyż wiele
  kosztów pośrednich nie jest związanych z produkcją, a z gotowością
  produkcyjną przedsiębiorstwa, z aktywnością marketingową
  i reklamową, z przygotowywaniem procesu produkcji itp.

 Powstaje tzw. zjawisko proporcjonalizacji kosztów. Koszty
  jednostkowe tracą wówczas swą wiarygodność.
Rachunek kosztów pełnych

 W związku z powyższym w gospodarce rynkowej przydatność
  rachunku kosztów pełnych do zarządzania przedsiębiorstwem,
  zwłaszcza w krótkim okresie, jest ograniczona.

 Zaletą rachunku kosztów pełnych jest wychodzenie naprzeciw
  wymogów sprawozdawczości i informacji skierowanych na zewnątrz
  przedsiębiorstwa, gdyż informuje o całości kosztów, ponoszonych
  przez przedsiębiorstwo oraz o ich strukturze w odpowiednich
  przekrojach.

 Jest on także przydatny w podejmowaniu decyzji długookresowych,
  ponieważ właśnie w długich okresach czasu istotne jest to, aby
  przychody pokryły wszystkie koszty własne przedsiębiorstwa
  (bezpośrednie i pośrednie).
Rachunek kosztów zmiennych

   Rachunek ten opiera się na podziale kosztów całkowitych
   w przedsiębiorstwie na koszty stałe i koszty zmienne.

 Koszty stałe są w tym rachunku traktowane nie tyle jako koszty produkcji,
  ile jako koszty gotowości do produkcji. W związku z tym są przyjmowane
  jako koszty okresu i bezpośrednio odnoszone do wyniku.
 Natomiast wycena produktów następuje tylko na podstawie kosztów
  zmiennych, czyli tych kosztów, których wielkość jest zależna od wielkości
  produkcji.
 Nadwyżka przychodów nad kosztami zmiennymi nazywa się marżą brutto.
  Powinna ona pokryć koszty stałe i zapewnić przedsiębiorstwu zysk.

 Rachunek kosztów zmiennych pozwala na wygenerowanie takich
  informacji, które pozwalają zarządowi przedsiębiorstwa na podejmowanie
  bieżących decyzji. Dotyczy to w szczególności rozszerzania produkcji tych
  wyrobów, które charakteryzują się największą marżą brutto oraz
  wyznaczania tzw. progu rentowności w przedsiębiorstwie.
Kalkulacja

 Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa,
  zmierzająca do ustalenia kwoty kosztów, przypadających
  na przedmiot kalkulacji.
                            lub
 Kalkulacja kosztów obejmuje całokształt rachunków,
  mających na celu ustalenie wysokości jednostkowego
  kosztu własnego wyrobu lub usługi wraz z ukazaniem
  jego struktury w kalkulacyjnym układzie kosztów.

 Kalkulacja jest integralną częścią składową rachunku
  kosztów.
Cel i zadania


  Za zadania kalkulacji uważa się dostarczenie danych do:
 określenia poziomu kosztów,
 kontroli kosztów,
 ustalenia cen.

  Celem kalkulacji jest obliczenie kosztu wytworzenia
  jednostki produktu gotowego, wyrobu lub usługi.
Przedmiot kalkulacji

 Jednym z najważniejszych warunków uzyskania wiarygodnych
  wyników kalkulacji jest właściwy dobór przedmiotu kalkulacji
  wyrażonego w postaci jednostki kalkulacyjnej.
 Jednostką kalkulacyjną jest wyrażony za pomocą odpowiedniej
  miary produkt pracy stanowiący, przedmiot obliczania
  jednostkowego kosztu wytworzenia – przedmiot kalkulacji.

  Określenie przedmiotu kalkulacji zależy od:
 typu produkcji,
 obowiązującej jednostki miary produkcji,
 obowiązującej jednostki miary produkcji przy jej sprzedaży.

   Za przedmiot kalkulacji przyjmuje się jednostkę produktu lub jej
   wielokrotność.
Zalecenia dotyczące przedmiotu kalkulacji:

  przedmiot ten powinien być jednoznacznie określony i wyrażony za pomocą
   odpowiedniej miary naturalnej (sztuki, kilogramy, metry lub ich
   wielokrotność) lub umownej (miary nie stosowane w obrocie handlowym ani
   wewnątrzzakładowym – tonokilometry, osobogodziny, osiowagony);
  do pomiaru przedmiotu kalkulacji powinny być stosowane tylko takie
   jednostki, które stanowią najlepszy miernik wytwarzanych produktów;
  produkty lub ich grupy, objęte przedmiotem kalkulacji, powinny być
   dokładnie określone (np. przez recepturę); w szczególności powinna być
   określona konstrukcja produktów, wymiary, właściwości użytkowe i inne
   cechy.
  prócz przedmiotów kalkulacji dla wyrobów gotowych (przedmiotów kalkulacji
   ostatecznych) tworzy się przedmioty kalkulacji dla półfabrykatów
   (przedmioty kalkulacji przejściowe);
  w razie, gdy kalkulowanie każdego produktu oddzielnie sprawia istotne
   trudności lub jest nieopłacalne, za przedmiot kalkulacji można przyjąć grupę
   rodzajowo zbliżonych produktów; tworzy się wówczas tzw. zbiorcze
   jednostki kalkulacyjne.
Rodzaje kalkulacji

  Istnieje potrzeba rozróżniania dwóch typów kalkulacji:
 kalkulacji ewidencyjnej,
 kalkulacji decyzyjnej.

  W zależności od czasu sporządzania kalkulacji i danych
  wyjściowych, które są przyjmowane do jej zestawienia,
  kalkulację dzieli się na:
 wstępną (ofertową, planowaną, normatywną lub
  operatywną),
 sprawozdawczą (wynikową).
 Metody kalkulacji
 Wybór metody zależy od rodzaju prowadzonej produkcji.

  Można wyróżnić produkcję:
 masową – wytwarzanie jednego wyrobu lub wąskiego
  asortymentu zbliżonych wyrobów w sposób ciągły (stale
  wznawiany) i w dużych ilościach (np. produkcja cementu,
  cegły, śrub, drutu, papierosów itp.),
 jednostkową - wytwarzanie pojedynczych powtarzalnych
  lub niepowtarzalnych wyrobów różnego rodzaju (nnp
  produkcja silników, niektórych maszyn, statków
  i innych wyrobów produkowanych na zamówienie),
 seryjną - wytwarzanie pewnego asortymentu wyrobów w
  okresowo powtarzających się seriach, obejmujących
  określoną ilość produktów (np. produkcja obuwia, odzieży,
  niektórych maszyn, mebli, samochodów, sprzętu rtv).
Metody kalkulacji

  Z punktu widzenia komplikacji procesu produkcyjnego
  rozróżnia się:
 produkcję prostą (jednofazową) - np. produkcja energii
  elektrycznej;
 produkcję złożoną (wielofazową) - np. produkcja
  porcelany, tkanin, obuwia, maszyn; produkcja ta może
  mieć charakter procesowy (np. wytwarzanie stali), gdzie
  surowiec przechodzi łańcuchowo przez kolejne fazy
  produkcji - procesy, lub montażowy (np. produkcja
  obuwia), w której różne suwrowce przetwarza się
  "równolegle" i niezależnie na części wyrobu, po czym
  następuje ich montaż w zespoły, a tych w wyroby gotowe.
Metody kalkulacji

  Biorąc pod uwagę metody odnoszenia kosztów na jednostkę
  produkcji wyróżnia się:
 kalkulację podziałową,
 kalkulację doliczeniową.

W ramach każdej z wymienionych metod kalkulacji można wyróżnić:
  Ad. 1.
 kalkulację prostą,
 kalkulację współczynnikową,
 kalkulację procesową (półfabrykatową lub bezpółfabrykatową).

  Ad. 2.
 kalkulację zleceniową,
 kalkulację asortymentową.
Kalkulacja podziałowa prosta
 Jest najstarszą i najprostszą metodą kalkulacji. Ma zastosowanie w jednostkach lub
  wydziałach produkcyjnych, które wytwarzają jeden rodzaj nieskomplikowanych
  wyrobów lub usług. Ma ograniczone zastosowanie ze względu na nieliczne przypadki
  występowania takiej produkcji w praktyce, ale może np. dotyczyć elektrowni,
  elektrociepłowni, cegielni, cementowni itp.

 Istota tej metody polega na ustalaniu jednostkowego kosztu wytworzenia poprzez
  podzielenie kosztów, poniesionych w danym okresie przez ilość wytworzonego
  w tym okresie wyrobu. Koszty wytworzenia powinny być uprzednio podzielone
  pomiędzy wyroby gotowe oraz produkcję niezakończoną (jeśli taka występuje).

 Można to wyrazić za pomocą następującego wzoru:
                                Kp
                       kj = ----------
                               Wg
  gdzie:
 kj - jednostkowy koszt wytworzenia
 Kp      - całkowite koszty produkcji
 Wg - ilość wyrobów gotowych
 Kalkulacja podziałowa prosta

        Zasady ustalania jednostkowego
        kosztu wytworzenia ilustruje poniższy przykład:

      Pozycje           Całkowite       Ilość wyrobów      Koszt
    kalkulacyjne     koszty produkcji      gotowych     jednostkowy
                          (w zł)            (w szt.)       (w zł)
Materiały
bezpośrednie            500                  100             5
Płace bezpośrednie     1 000                 100            10
Koszty wydziałowe      9 500                 100            95
Razem                 11 000                 100           110
Kalkulacja podziałowa prosta
z remanentem produkcji nie zakończonej

 Kalkulacja podziałowa nieco się komplikuje, jeżeli na koniec okresu
  występuje remanent produkcji w toku. W takim przypadku przed
  przystąpieniem do kalkulacji można zastoswać jeden z dwóch wariantów.

 W wariancie pierwszym produkcję nie zakończoną wycenia się wg z góry
  ustalonego kosztu (np. kosztu planowanego), a następnie jej koszt
  wytworzenia odejmuje się od poniesionych kosztów produkcji w danym
  okresie. W rezultacie uzyskuje się łączną sumę kosztów wytworzenia
  wyrobów gotowych. Koszt jednostkowy wytworzenia wyrobu gotowego
  ustala się dzieląc otrzymaną sumę kosztów przez ilość wytworzonych
  wyrobów według wzoru:
                              Kp - Kpn
                         kj = ----------
                                  Wg
 gdzie:
              Kpn - koszt produkcji nie zakończonej
Kalkulacja podziałowa prosta
z remanentem produkcji nie zakończonej
 W wariancie drugim produkcję nie zakończoną przelicza się na
  umowne przedmioty kalkulacji w celu sprowadzenia jej do
  wspólnego mianownika z produkcją gotową. Przeliczenie to
  przeprowadza się zwykle w ten sposób, że produkcję nie
  zakończoną traktuje się jako pewien procent produkcji gotowej,
  wynikający z osiągniętego stopnia przerobu produkcji nie
  zakończonej w stosunku do produkcji gotowej. Można to obliczyć za
  pomocą wzoru:
                               Kp
        kj = ----------------------------------------
               Wg + (Wn x % przerobu)

gdzie:
             Wn - ilość produkcji nie zakończonej
Kalkulacja podziałowa prosta
z remanentem produkcji nie zakończonej
Przykład
 Po rozliczeniu kosztów produkcji pomocniczej i kosztów wydziałowych na koncie
   "Produkcja podstawowa" zgrupowano koszty produkcji składające się z
   następujących pozycji:
 - materiały bezpośrednie                                       3 550 zł
 - płace bezpośrednie                                           2 485 zł
 - koszty wydziałowe                                            1 775 zł
 -------------------------------------------------------------------------
 Razem                                                         7 810 zł
         W bieżącym miesiącu wytworzono 80 szt. jednorodnych wyrobów gotowych
   oraz 40 szt. półfabrykatów, które z punktu widzenia poniesionych kosztów produkcji
   przerobiono w 50% w stosunku do wyrobów gotowych. Półfabrykaty wyceniono
   według kosztu planowanego, uzyskując następujący koszt ich wytworzenia,
   składający się z poszczególnych pozycji kalkulacyjnych kosztów:
 - materiały bezpośrednie                                            710 zł
 - płace bezpośrednie                                                497 zł
 - koszty wydziałowe                                                355 zł
 --------------------------------------------------------------------------------
 Razem                                                            1 562 zł
   Wariant I

   Produkcję nie zakończoną wycenia się
   wg planowanego technicznego kosztu wytworzenia:

Pozycje kalkulacyjne   Całkowite       Koszt          Koszt        Ilość         Koszt
                        koszty      wytworzenia    wytworzenia   wyrobów     jednostkowy
                       produkcji   półfabrykatów    wyrobów      gotowych      (kol. 4:5)
                         (w zł)        (w zł)       gotowych      (w szt.)       (w zł)
                                                      (w zł)
         1                2             3              4            5             6
Materiały               3 550        710            2 840          80          35,50
bezpośrednie            2 485        497             1 988         80          24,85
Płace bezpośrednie      1 775        355            1 420          80          17,75
Koszty wydziałowe
Razem                   7 810       1 562           6 248          80          78,10
Wariant II
Produkcję nie zakończoną przelicza się na wyroby gotowe
przy zastosowaniu procentu zaawansowania tej produkcji.
1.Obliczenie wielkości produkcji bieżącego miesiąca:
- 80 szt. wyrobów gotowych przerobionych w 100 % = 80 szt
- 40 szt. półfabrykatów przerobionych w 50%          = 20 szt
- razem produkcja w jednostkach przeliczeniowych
wyrażona za pomocą wyrobów gotowych                  = 100 szt

     Pozycje         Całkowite   Produkcja     Koszt         Koszt wytworzenia
   kalkulacyjne       koszty      (w szt.)     wyrobu        półfabrykatu (w zł)
                     produkcji                gotoweg
                       (w zł)                     o
                                                (w zł)
Materiały              3 550        100         35,50    50% od 35,50= 17,75
bezpośrednie
Płace                  2 485        100         24,85    50% od 24,85= 12,43
bezpośrednie
Koszty                 1 775        100         17,75    50% od 17,75= 8,87
wydziałowe
Razem                  7 810         100        78,10    50% od 78,10=39,05
Kalkulacja podziałowa prosta materiałów
bezpośrednich i kosztów przerobu
    Stopień zaawansowania produkcji nie zakończonej może być wykazywany z punktu
    widzenia kosztów przerobu, a nie z punktu widzenia całkowitego kosztu wytworzenia
    wyrobu gotowego. W związku z tym powinny być wyodrębnione kalkulowane koszty
    zużytych materiałów i koszty przerobu.

    Ustalenie kosztu jednostkowego materiałów bezpośrednich następuje za pomocą wzoru:
                               Km
                   kjm   = -----------------
                            Wg + Wn
   gdzie:
   kjm - koszt jednostkowy zużycia materiałów bezpośrednich
   Km - koszt materiałów bezpośrednich.

Ustalenie kosztu przerobu na jednostkę wyrobu gotowego wymaga zastosowania
   podobnego wzoru:
                            Kp
     kjp = -----------------------------------
                Wg + (Wn x % przerobu)
 gdzie:
 kjp      - koszt przerobu przypadający na jednostkę wyrobu
 Kp       - koszt przerobu
Przykład
 W okresie sprawozdawczym wyprodukowano 1000 t wyrobów gotowych i 200 t
   półfabrykatów przerobionych w 50% z punktu widzenia poniesionych kosztów
   przerobu.
 Koszty produkcji bieżącego miesiąca w układzie pozycji kalkulacyjnych były
   następujące:
 - materiały bezpośrednie                           691 200 zł
 - płace bezpośrednie                                 237 600 zł
 - koszty wydziałowe                                  118 800 zł
 - razem                                             1 047 600 zł

Rozwiązanie
 W bieżącym miesiącu wytworzono 1000 ton wyrobów gotowych i 200 ton wyrobów
   nie zakończonych. Koszty materiałów bezpośrednich powinny być więc rozliczone na
   1200 ton wyrobów.
 Wytworzone 200 ton wyrobów przerobionych w 50% z punktu widzenia poniesionych
   kosztów przerobu stanowi 100 ton wyrobów gotowych (wyrobów umownych). Koszty
   przerobu należy zatem rozliczyć na 1000 t wyrobów gotowych oraz 100 t
   otrzymanych z przeliczenia produkcji nie zakończonej, a więc na 1100 t wyrobów
   gotowych.

   Koszt wytworzenia wyrobu gotowego zostanie ustalony w następujący sposób:
   - materiały bezpośrednie       691 200 zł : 1200 t = 576 zł
   - pozostałe koszty             356 400 zł : 1100 t = 324 zł
   - razem koszt wytworzenia wyrobu gotowego          900 zł
              Kalkulacja według poszczególnych pozycji kosztów:


 Pozycje kalkulacyjne   Całkowite   Produkcja     Koszt    Koszt wytworzenia
                        koszty       (w szt.)    Wyrobu      półfabrykatu
                        produkcji               gotowego         (w zł)
                        (w zł)                    (w zł)
Materiały               691 200      1 200        576      100% od 576= 576
bezpośrednie
Płace bezpośrednie      237 600      1 100        216      50% od 216= 108
Koszty wydziałowe       118 800      1 100        108      50% od 108 = 54
Razem                   1 047 600         -         900          738
Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami

 Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami stosowana jest w przypadku
  produkcji masowej różnych wyrobów produkowanych z tego samego
  surowca, za pomocą takich samych zabiegów produkcyjnych
  i przechodzących przez te same urządzenia produkcyjne, ale w wyniku
  otrzymuje się produkty różniące się między sobą właściwościami, jakością
  i parametrami użytkowymi.
 Istota tej kalkulacji polega na sprowadzeniu kosztów różnych wyrobów do
  wspólnego mianownika dzięki przeliczeniu ich za pomocą współczynników
  na jednorodne (umowne) przedmioty kalkulacji.
 Koszty okresu muszą być zatem rozdzielone według odpowiednio
  dobranych współczynników, a następnie przypisane do produkcji nie
  zakończonej i zakończonej.
 Bardzo ważny jest tu dobór właściwych współczynników, pozwalających na
  prawidłowy podział kosztów między poszczególne przedmioty kalkulacji.
 Współczynniki są parametrami, określającymi niekiedy dość umowne
  relacje kosztowe pomiędzy poszczególnymi produktami. Powinny być tak
  dobrane, ażeby uwzględniały technologię produkcji. Mogą nimi być: ciężar
  poszczególnych wyrobów, pojemność, grubość, czas obróbki, ceny, itp.
Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami

Przykład

 Zakłady przemysłu chemicznego produkują opakowania do kremów
  o wadze 100 i 150 g. W ciągu bieżącego okresu wyprodukowano
  15 300 opakowań do kremów o wadze 100g oraz 6 000 o wadze
  150g. Za przedmiot kalkulacji przyjmuje się 100 opakowań każdego
  rodzaju. Koszty produkcji są proporcjonalne do wagi zawartości tych
  opakowań.

 Poniesione w ciągu miesiąca koszty produkcji opakowań są
  następujące:
 - materiały bezpośrednie                         1 350 zł
 - płace bezpośrednie                              540 zł
 - koszty wydziałowe                               378 zł
 Razem                                              2 268
  Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami według pozycji kalkulacyjnych
Wyszczególnienie    Produkcja   Współc     Jedn.      Koszt      Koszt         Koszt
                    wytworzo    zynnik   współcz      jedn.      wyrobu      produkcji
                       na                ynnikow     współcz   gotowego         w zł
                                             e         ynn.       w zł        (kol.2 x
                                         (kol.2x3)    (w zł)   (kol.3 x 5)       6)
Materiały
bezpośrednie
 -opakow. 100 g       153         2        306        2,78        5,56        850,7
 -opakow. 150 g       60          3        180        2,78        8,34        500,4
Płace                                      486
bezpośrednie
-opakow. 100 g         153        2        306        1,11        2,22        340,0
 -opakow. 150 g        60         3        180        1,11        3,33        199,8
Koszty wydziałowe                          486
-opakow. 100 g        153         2        306        0,78        1,56        238,7
-opakow. 150 g        60          3        180        0,78        2,34        140,4
                                           486
    Obliczenie kosztów przypadających na jednostkę
    współczynnikową:
   materiały bezpośrednie          1 350 zł : 486 = 2,78 zł
   płace bezpośrednie                 540 zł : 486 = 1,11 zł
   koszty wydziałowe                 378 zł : 486 = 0,78 zł

    Ustalenie łącznego kosztu wytworzenia produkowanych wyrobów:

                           Opakowania 100 g   Opakowania 150 g
   Materiały bezpośr.          5,56 zł             8,34 zł
   płace bezpośrednie          2,22 zł             3,33 zł
   koszty wydziałowe           1,56 zł             2,34 zł

Łączny koszt wytworzenia
wyrobu                          9,34 zł               14,01 zł
ABC
     Kalkulacja ABC określana jest jako kalkulacja oparta na dzialniach lub
      elementarnych procesach. Zgodnie z nią koszty pośrednie rozlicza się na produkty
      w przekroju działań i procesów generujących te koszty, a nie w przekroju
      podmiotów produkcyjnych (np. wydziałów).

     Działania są elementarnymi procesami (activities), występującymi w jednostkach
      gospodarczych, prowadzącymi do powstania produktu. W praktyce zdefiniować
      można dużą liczbę procesów gospodarczych, "uczestniczących" w procesie
      wytwórczym danego produktu, które mogą być ujmowane w poszczególnych w
      miarę jednorodnych grupach działań.

Koncepcja ABC opiera się na czterech założeniach:
    a - koszty wyrażają wydatki ponoszone na pozyskiwanie rozmaitych zasobów,
     niezbędnych do funkcjonowania przedsiębiorstwa;
    b - różne działania prowadzą do zużycia tych zasobów,
    c - określona liczba działań jest wyrażona za pomocą odpowiedniej jednostki miary
     tego działania,
    d - koszty są najpierw pogrupowane w przekroju działań, a następnie rozliczane
     na poszczególne produkty według jednostkowych kosztów przypadających na
     każdą jednostkę miary działania.
 ABC

Etapy kalkulacji ABC.
    Identyfikacja istotnych działań (activities), występujących w podmiocie
     gospodarczym.
    Określenie jednostki miary wielkości każdego działania (cost driver).
    Ustalanie kosztów każdego wyodrębnionego działania (cost pool).
    Rozliczenie kosztów pośrednich poszczególnych działań na rodzaje
     wytwarzanych produktów. Koszty te powinny być wcześniej pogrupowane
     w tzw. obszary aktywności pomiędzy różne produkty pracy.

     Te z kolei można podzielić na dwie grupy, które obejmują:
     - koszty pośrednie, podwyższające wartość produktów pracy,
     reprezentujące rzeczywiste zużycie czynników produkcji (value-added
     activity),
     - koszty pośrednie nie zwiększające wartości produktów, będące kosztami
     utrzymania zdolności produkcyjnych w gotowości do działań (non value-
     added activity).
    Ustalenie kosztów jednostkowych produktów
Przykład
 Przedsiębiorstwo produkcyjne wytwarza dwa rodzaje rowerów: model turystyczny
   "Julia" oraz model sportowy "Herkules". Ponieważ model sportowy składa się z
   większej liczby części oraz komponentów niż model turystyczny, jego produkcja
   wymaga większej liczby operacji materiałowych (tj. czynności związanych z logistyką
   materiałową) oraz ustawień maszyn produkcyjnych.
 W bieżącym okresie planuje się produkcję 12 000 rowerów "Julia" oraz 6 000
   rowerów "Herkules".
Dane planowane:
   1. Wielkość płac bezpośrednich ogółem                    540 000 zł
   (30 zł na 1 szt. każdego produktu x 18 000 szt.)
   2. Koszt materiałów bezpośrednich ogółem                3 600 000 zł
    (180 zł x 12 000 szt. modelu "Julia = 2 160 000
   240 zł x 6 000 szt. modelu "Herkules" = 1 440 000 zł)
   3. Liczba maszynogodzin pracy ogółem                      24 000 h
  w tym:
   1,1 h na każdą szt. modelu "Julia" x 12 000 szt. = 13 200 h
   1,8 h na każdą szt. modelu "Herkules" x 6 000 szt. = 10 800 h

   4. Koszty pośrednie (produkcyjne) ogółem      4 320 000 zł

Kalkulacja jednostkowych kosztów produkcji przeprowadzona zostanie w czterech
   wersjach z wykorzystaniem odmiennych sposobów rozliczenia kosztów pośrednich.
Wariant 1.
Kluczem rozliczeniowym kosztów pośrednich są płace bezpośrednie:
           4 320 000
Wnkp = -------------- x 100% = 800 %
            540 000
Kalkulacja kosztu jednostkowego produktu:



Pozycja kalkulacyjna                                "Julia"   "Herkules"
1.Płace bezpośrednie (w zł na sztukę)            30                30
2.Materiały bezpośrednie (w zł na sztukę)        180               240
3.Koszty pośrednie (narzut 800% w zł na sztukę w
stosunku do poz. 1)                              240               240
4. R a z e m                                     450               510
5. Cena bieżąca (w zł za sztukę)                 470               700
6. Zysk (w zł na sztukę)                         20                190
7. Wskaźnik zysk/cena w %                        4                 27
Wariant 2.
Kluczem rozliczeniowym kosztów pośrednich są koszty materiałów
bezpośrednich zużytych do produkcji:
           4 320 000
Wnkp = -------------- x 100% = 120 %
            3 600 000
Kalkulacja kosztu jednostkowego produktu:



 Pozycja kalkulacyjna                              "Julia"       "Herkules"
 1.Płace bezpośrednie (w zł na sztukę)          30                  30
 2.Materiały bezpośrednie (w zł na sztukę)      180                 240
 3.Koszty pośrednie (narzut 120% w zł na sztukę
 w stosunku do poz. 2)                          216                 288
 4. R a z e m                                   426                 558
 5. Cena bieżąca (w zł za sztukę)               470                 700
 6. Zysk (w zł na sztukę)                       44                  142
 Wskaźnik zysk/cena w %                         9                   20
Wariant 3.
Kluczem rozliczeniowym kosztów pośrednich jest liczba maszynogodzin:
           4 320 000
Wnkp = -------------- = 180 zł na 1 maszynogodzinę
              24 000
model "Julia":        1,1 h x 180 zł = 198 zł
model "Herkules": 1,8 h x 180 zł = 324 zł
Kalkulacja kosztu jednostkowego produktu:


Pozycja kalkulacyjna                                "Julia"    "Herkules"
1.Płace bezpośrednie (w zł na sztukę)                30            30
2.Materiały bezpośrednie (w zł na sztukę)            180          240
3.Koszty pośrednie (narzut 180 zł na każdą
maszynogodzinę)                                      198          324
4. R a z e m                                         408          594
5. Cena bieżąca (w zł za sztukę)                     470          700
6. Zysk (w zł na sztukę)                             62           106
Wskaźnik zysk/cena w %                               13            15
 Wariant 4.
 Alokacja pośrednich kosztów produkcyjnych oparta jest na rachunku kosztów
 działań (ABC). Przyjmuje się, że koszty te związane są tylko z operacjami
 materiałowymi oraz z ustawieniem maszyn.
                   Kalkulacja kosztów działań:
  Rodzaj        Koszt            Nośnik        "Julia"    "Herkules"    Razem           Koszt
 działania     całkowity        kosztów        (liczba      (liczba     (liczba       Jednego
               działania        działań       operacji)    operacji)    operacji)   działania w zł
                 w zł
Operacje       2 592 000    liczba operacji      40           60           100         25 920
materiałowe                 materiałowych
Ustawienie     1 728 000    liczba ustawień      10           20            30         57 600
maszyn                      maszyn

                     Kalkulacja kosztów działań na jednostkę produktu:

  Rodzaj działania     Koszt działania na jednostkę produktu w zł:
                                    "Julia"                            "Herkules"
 Operacje              40 x 25 920 : 12 000 szt. = 86,4   60 x 25 920 : 6 000 szt. = 259,2
 materiałowe
 Ustawienie maszyn 10 x 57 600 : 12 000 szt. = 48,0       20 x 57 600 : 6 000 szt. = 192,0
           Kalkulacja kosztu jednostkowego produktu:


Pozycja kalkulacyjna                        "Julia"   "Herkules"
1.Płace bezpośrednie (w zł na sztukę)         30          30
2.Materiały bezpośrednie (w zł na sztukę)    180         240
3.Koszty działań:
a)operacje materiałowe (w zł)               86,4        259,2
b)ustawienie maszyn (w zł)                  48,0        192,0
1. R a z e m                                344,4       721,2
5. Cena bieżąca (w zł za sztukę)             470         700
6. Zysk (w zł na sztukę)                    125,6       -21,2
Wskaźnik zysk/cena w %                        27          ...
Zad. 2
Faza formowania
 Koszty fazy formowania 80 000 + 20 000 = 100 000
 Produkcja okresu              180 +0,4 * 50 = 200 szt.
 Koszt jednostkowy dla fazy
  formowania              100 000 : 200 = 500 zł/szt.

 Rozliczenie kosztów przekazanych
  do fazy wykończenia           140 * 500zł/szt. = 70 000
 Koszty półfabrykatów magazynowanych w fazie
  formowania                    40 * 500 zł/szt. = 20 000
 Koszty stanu końcowego produkcji w toku fazy
  formowania             50 * 0,4 * 500zł/sz. = 10 000
 Razem                                        100 000 zł
Koszty fazy wykończenia
 Koszty fazy wykończenia do rozliczenia
 Koszty fazy formowania półfabrykatów przekazanych     70 000
 Koszty bezpośrednie fazy wykończenia                  30 000
 Koszty pośrednie fazy wykończenia                     10 000
               Koszty razem do rozliczenia              110 000

Produkcja fazy wykończenia
 W zakresie przekazanych półfabrykatów 140 szt.
 W zakresie kosztów wykończenia 120 + 0,6 * 20 = 132 szt.
 Koszty jednostki fazy wykończenia 40 000 : 132 = 303,03 zł/szt.

Koszty rozliczone fazy wykończenia:
 Koszty jednostek przekazanych do magazynu
                        120 * (500 zł/szt.+303,03 zł/szt.) = 96 364
 Koszty jednostek remanentu końcowego produkcji w toku dla fazy
  wykańczania
          20 szt. * 500 zł/szt. + 0,6 * 20 szt. * 303,03 zł/szt. =
                                              10 000 + 3636 = 13 636

 Koszty razem                                          110 000
Zad. 1.3
     Pozycje        Całkowite   Produkcj     Koszt    Koszt wytworzenia
   kalkulacyjne     koszty         a        Wyrobu      półfabrykatu
                    produkcji   (w szt.)   gotowego         (w zł)
                    (w zł)                   (w zł)

Materiały                                    120      20% od 120= 24
bezpośrednie           37200      310
Płace                                        144      20% od 144= 28,8
bezpośrednie           44640      310                 20% od 95 = 19
Koszty wydziałowe      29450      310        95


Razem                 111 290        -        359           71,8
Wyszczególnieni   Produkcj   Współ     Jedn.     Koszt     Koszt       Koszt
e                    a       czynni   współcz     jedn.    wyrobu    produkcj
                  wytworz      k       ynniko    współc   gotoweg      i w zł
                    ona                  we      zynn.     o w zł     (kol.2 x
                                      (kol.2x3   (w zł)   (kol.3 x       6)
                                          )                  5)
Materiały
bezpośrednie
 -opakow. a         400        5       2000       80        400
 -opakow. b         900        6       5400       80        480
Płace                                  7400
bezpośrednie
-opakow. a           400      16      6400        18        288
 -opakow. b         900       21      18900       18        378
                                      25300

								
To top