KAN VE KAN üRüNLER LE BULAAN PARAZTER .ppt

Document Sample
KAN VE KAN üRüNLER LE BULAAN PARAZTER .ppt Powered By Docstoc
					KAN VE KAN ÜRÜNLERİ İLE BULAŞAN

     PARAZİTER
   ENFEKSİYONLAR
         Doç. Dr. Murat Hökelek
    Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi
    Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A.D.
                    SAMSUN
        Paraziter Enfeksiyonlar
• Kan ve kan ürünleriyle bulaşan paraziter
  enfeksiyonlar bakteriyel ve viral etkenlere göre
  daha az sıklıkta
• Özellikle immün yetmezlikli hastalarda risk
• Transfüzyon işlemi sırasında oluşan
  kontaminasyon ile değil doğrudan vericiden
Transfüzyonla Bulaşan Parazitler
•   Plasmodium türleri
•   Babesia türleri
•   Trypanosoma cruzi
•   Leishmania donovani
•   Toxoplasma gondii
•   Wuchereria bancrofti, Brugia malayi ve Loa loa
•   Ülkemiz için sıtma, toxoplasmosis, kala-azar ve
    babesiosis riski
                     Sıtma
• Transfüzyonla bulaşan parazitler içerisinde en
  sık rastlananlar Plasmodium türleri
• Plasmodium vivax, P.falciparum, P.ovale ve
  P.malariae
• Dünya üzerinde sıtma olguları yıllık yaklaşık 150
  milyon
• 1-2 milyonu ölümle sonuçlanmakta
• Olguların çoğunluğu Orta Afrika’dan
• Ülkemizde bulunan sıtma türü P.vivax
• Az sayıda seyahatle ilişkili P.falciparum olguları
Sıtma




        World Malaria Report, WHO 2005
                      Sıtma
• Transfüzyon sonrası sıtma (TSS) ilk defa
  Woolsey tarafından 1911 yılında
• Bazı ülkelerde alınan önlemler sonucu olgu
  sayıları çok az
• ABD’de son 30 yılda sayısı 1 milyon
  transfüzyonda 1 olgunun altında
• Daha çok yolculuk ile, bir bölümü göçle ilişkili
• İngiltere’de P.falciparum çoğunlukta ve 50 yıl
  içerisinde 8 olgu
• Fransa’da 20 yılda 110 olgu
• Ülkemizde 20 yıl içerisinde 64 TSS olgusu
                  Sıtma
• Plasmodium türleri, saklanan kanda en az 1
  hafta canlı kalabilmekte
• P.falciparum 14-19 gün
• Dondurulmuş kanda uzun süre dayanabilmekte
• Olgular incelendiğinde çoğunluğunda 5
  günlükten daha taze kan
• İki haftadan uzun saklanan kandan bulaşma
  seyrek
                    Sıtma
• Sadece eritrosit süspansiyonları ile değil,
  trombosit süspansiyonları, granülosit
  süspansiyonları, plazma ve kriyopresipitat ile de
  bulaşabilmekte
• Sıtmanın endemik olmadığı ülkelerde, tanı
  koymadaki gecikme nedeniyle TSS’da mortalite
  oranı yüksek
• Özellikle hamile, splenektomi yapılmış veya
  immünsüpresif hastalar bu açıdan daha fazla
  risk altında
• Sadece 10 parazitin bulunması bile bulaşma için
  yeterlidir
                    Sıtma
• TSS’da kuluçka süresi bulaşan suşa ve
  sayısına, konağa, antimalaryal ilaç kullanımına
  bağlı
• P.falciparum ve P.vivax’da bir hafta ile bir ay
  arasında, ancak P.malariae’ de aylarca
• P.ovale’ nin yaygın olduğu bölgelerden geri
  döndükten 4 yıl sonra ortaya çıkan olgular
• P.falciparum önceden hastalıkla karşılaşmamış
  alıcılarda fulminan enfeksiyon ve ölüme yol
  açabilmekte
                    Sıtma
• Endemik bölgelere yolculuk etmiş kan
  donörlerinin seçilmesine ilişkin çeşitli
  düzenlemeler ülkelere göre değişebilmekte
• İki farklı yaklaşım
   – ABD’ de sadece endemik bölgelerde
      bulunmuş olmak donörlüğü ertelemekte
   – Avrupa’da hem ertelenip, hem de sıtma için
      test uygulanmakta
                    Sıtma
• ABD’de nonendemik bölgede yaşayan, endemik
  kabul edilen bölgeye seyahat eden ve
  döndükten sonra 6 ay süre geçen kişiler düzenli
  kan donörü olarak kabul edilebilmekte
• Sıtma belirtisi göstermemiş ve sıtma ilacı
  almamış olması koşuluyla
• Sıtma geçirmiş olan geleceğe yönelik donörlerin
  tedavinin kesilmesinden ve asemptomatik olarak
  kaldığı 3 yıl sonrasına kadar donörlüğü
  ertelenmekte
                     Sıtma
• Avrupa Birliği ülkelerinde ise, endemik ülkelerde
  doğmuş veya büyümüş kişilerin, nonendemik
  ülkelere göç etmelerinden 3 yıl sonra;
  immünolojik ya da moleküler testlerin negatif
  olması koşuluyla, kan donörü olabileceği kabul
  edilmekte
• Endemik ülkelere seyahat eden kişiler
  döndükten 6 ay sonra, ateşli hastalığı olmamak
  ve sıtma ilaçları almamış olmak koşuluyla kan
  verebilmekte
                      Sıtma
• Ülkemizdeki uygulamada sıtma geçiren ve
  tedavi olanlar iyileştikten sonra yeni bir tedavi
  görmeden en az 3 yıl sağlıklı olmaları halinde
• Sıtmanın endemik olduğu yerlerden gelen
  göçmenler veya ziyaretçiler herhangi bir tedavi
  görmeden en az 3 yıl sağlıklı olmaları
  durumunda
• Kısa süreyle endemik bölgeye gidenler
  döndükten sonra 8 ay herhangi bir tedavi
  görmeden sağlıklı olurlarsa
                     Sıtma
• Mikrolitrede 100’den az parazit bulunduğunda
  kalın damla preparasyonları ile saptanamamakta
• Örneğin 1 µl’de sadece 1 parazit olduğunda, 1
  ünite kanda yaklaşık 500.000 parazit
  bulunmakta
• Mikroskobik tanının güvenilirliği donörlerde
  sıtma belirlenmesi için düşük
• Duyarlı testlere gereksinim var
                    Sıtma
• Antikor saptamada IFAT ve ELISA kullanılmakta
• ELISA kan transfüzyon ünitelerinde geniş çapta
  taramalar için uygun
• Kromojenik substratlar kullanımı ile özgüllüğü
  artırılmış ELISA testleri
• Antijen ve antikorları saptamak için, monoklonal
  antikorlar kullanılarak üretilen duyarlı testler
                     Sıtma
• Çalışmalarda monoklonal antikor kullanılan
  sıtma antijen testinin duyarlılık ve özgüllüğü
  diğerlerine göre daha iyi
• Antijen testleri genellikle immünokromatografik
  temelli “dipstick” testler şeklinde
• Histidin rich protein 2 (HRP-2), plasmodial laktat
  dehidrogenaz (pLDH) ya da aldolaz gibi spesifik
  proteinlerin saptanması
                      Sıtma
• Bu testler mikrolitrede 100-1000 paraziti
  yakalayabilmekte
• pLDH antijenine özgül dipstick testler kan
  merkezlerinde kullanılmakta
• Ancak P. falciparum dışındaki türlerde
  güvenilirliği kuşkulu
• IFAT ve antijen testlerinin birlikte kullanımı
  duyarlılığı artırmakta
                    Sıtma
• Son yıllarda moleküler yöntemler de sıtma
  açısından donör incelemesinde kullanılmakta
• PCR duyarlılığı 0,004/µl parazit, saptanabilmesi
  için 1 ünitede en az 200 parazit bulunmalı
• Tanıda kullanılabilmesi için fazla miktarda kan
  incelenmeli
• Bu nedenle rutinde kullanımı serolojik testlere
  göre sınırlı
• Ayrıca pahalı bir yöntem olması nedeniyle
  endemik bölgelerde uygulama güçlüğü
               Babesiosis
• Babesia türlerinin neden olduğu zoonoz
• İnsanlarda görülen türler genellikle Babesia
  microti ve B.divergens
• Kenelerle bulaşmakta
• Sıtmadan sonra transfüzyonla en sık bulaşan
  paraziter etken
                Babesiosis
• Babesiosis geçiren hastalar etkeni kanlarında bir
  yıl süreyle taşıyabilir
• Trombosit süspansiyonları ile de bulaşabilmekte
• B.microti 4-25 0C’de kanda 17 gün
  yaşayabilmekte
• Parazit DNA’sı enfeksiyondan 82 gün sonra bile
  enfekte bireylerde saptanabilir
              Babesiosis
• Ülkemizde daha çok hayvanlarda, ancak insan
  olguları da kaydedilmiştir
• Tanı ince yayma ve kalın damla preparasyon
  teknikleriyle
• IFAT, PCR, ELISA ve hayvan inokülasyonu
• Donörlerde babesiosis tanısı için rutinde
  kullanılan serolojik test yok
• Riskli bireyler donör olarak seçilmemeli
          Chagas Hastalığı
• Güney ve Orta Amerika'da oldukça sık,
  ülkemizde yok
• Etken Trypanozoma cruzi
• Kanla bulaşma olasılığı yüksek
• Endemik bölgelerde donör kanlarında %12-48
  antikor pozitifliği
          Chagas Hastalığı
• Enfekte kanların verildiği alıcılarda %25
  oranında Chagas hastalığı
• Trypanozoma cruzi banka kanlarında 7 gün,
  trombosit süspansiyonunda 2 gün
  yaşayabilmekte
• Transfüzyon ile bulaşan ABD’den 4 ve
  Kanada’dan 2 Chagas olgusu
           Chagas Hastalığı
• Tanı için periferik yaymada Wright ve Giemsa ile
  Tripomastigotların görülmesi
• Kronik olgularda ise ELISA serolojik yöntemler
  içerisinde en çok kullanılan
• Rekombinant antijenler ile üretilmiş ELISA’nın
  duyarlılığı % 99, özgüllüğü %98
• Son yıllarda antijen saptayan bazı testler
  geliştirilmekte
         Visceral Leishmaniasis
               (Kala-azar)
•   Etken Leishmania donovani
•   Phlebotomus (Tatarcık) türleri ile bulaşmakta
•   Dalağı en çok büyüten enfeksiyon hastalığı
•   Viselotropik L.tropica da bazen etken olabilir
•   Asemptomatik parazitemi 1-14 ay sürebilir
       Visceral Leishmaniasis
             (Kala-azar)
• Monositlerde +4 0C’de 30 gün, 24 0C’de en az 5
  gün yaşayabilir
• Deneysel çalışmalarda transfüzyonla
  bulaşabildiği gösterilmiştir
• Literatürde transfüzyonla bulaşan 12 olgu
  bildirimi
• Bunlardan 11’i Asya ve Avrupa’dan, biri
  Brezilya’dan
       Visceral Leishmaniasis
             (Kala-azar)
• Yapılan bir çalışmada lökosit deplesyonu
  uygulanan hasta donör kanlarında PCR ile
  parazit saptanmamış
• Tanıda kemik iliğinin Giemsa ile boyanması,
  Anti-rK39 ELISA kullanılmakta
• Endemik bölgelerdeki donörlerden inceleme
  yapılmadan kan alınmamalı
             Toxoplasmosis
• Toxoplasma gondii Coccidian bir protozoon
• İmmün sistemi sağlıklı olan kişilerde latent
  seyreden toksoplazmoz, gebelik ve immün
  yetmezliği olan hastalarda yaşamı tehdit eden
  bir hastalık
• İnsanlarda seropozitiflik oranı yaşla birlikte artar,
  5-9 yaşlar arası %5 iken, 40 yaş üzerinde %65’e
  ulaşır
            Toxoplasmosis
• Transfüzyon ile bulaşmanın görüldüğü az sayıda
  olgu
• Enfeksiyonun geçirilmesinden sonra 1 yıl süre
  ile paraziteminin devam ettiği olgular
• Parazit +4°C'de sitratlı kan içinde 50 gün
  boyunca canlı kalabilmekte
• Multipl transfüzyon yapılan ve immün yetmezliği
  olan hastalara verilecek kan veya lökosit gibi
  kan ürünlerinde özellikle toksoplazma IgM
  antikorlarının aranması önerilmekte
      Helmint Enfeksiyonları
• Wuchereria bancrofti, Brugia malayi ve Loa loa
  larvaları dolaşımda bulunabilen nematodlardır
• Donör taramalarında Wuchereria bancrofti ve
  Loa loa saptanan olgular
• Kalabar’da yapılan bir çalışmada donörlerde %
  1,3 oranında Loa loa
• Bu nedenle kan nematodlarının da endemik
  bölgelerdeki potansiyel donörlerde transfüzyon
  öncesi akılda tutulması yararlı
Sonuç olarak
• Paraziter etkenler
  transfüzyon sonrası
  oluşabilecek enfeksiyonlar
  açısından önemli
• Güvenli bir kan transfüzyonu
  yapmak için parazitlerin risk
  oluşturabileceği
  unutulmamalı
• Endemik bölgelerle ilişkili
  olan donörler uygun
  yöntemlerle incelenmelidir

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:0
posted:6/5/2012
language:
pages:32
tongxiamy tongxiamy http://
About