Lactation Curve

Document Sample
Lactation Curve Powered By Docstoc
					ดัชนีวัดประสิทธิภาพการผลิตและการสืบพันธุ์ในโคนม
          อ.น.สพ. วีระศักดิ์ ปัญญาพรวิทยา
       คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่




               Disease of ruminants / May 2004   1
               สื่อการสอนประกอบด้วย

1. เอกสารประกอบการสอน (Microsoft word) เรื่อง การทบทวนเอกสาร
   ค่าดัชนีวัดประสิทธิภาพการผลิตและการสืบพันธุ์ในโคนม
2. เอกสารประกอบการสอน (Microsoft word) เรื่อง ตัวอย่างการคานวณ
   ค่าดัชนีวัดประสิทธิภาพการผลิตและการสืบพันธุ์ในโคนม
3. สไลด์ประกอบการสอน (Microsoft power point) เรื่อง ดัชนีวัด
   ประสิทธิภาพการผลิตและการสืบพันธุ์ในโคนม


                       Disease of ruminants / May 2004      2
                   ความสาคัญ
• ใช้ประเมินสถานภาพฟาร์มในปัจจุบัน
• ทานายประสิทธิภาพการผลิตในอนาคต
• ใช้เป็นแนวทางในการวิเคราะห์ผลจากการจัดการที่ผ่านมา




                       Disease of ruminants / May 2004   3
               ข้อควรพิจารณา
•   ต้องทราบว่าค่าดัชนีนั้นมีความหมายอย่างไร
•   ทราบวิธีการคานวณ และ กลุ่มประชากรโคที่ใช้ในการคานวณ
•   ทราบถึงข้อดีและข้อจากัดของค่าดัชนีนั้นๆ
•   ทราบว่าจะแปรผลร่วมกับค่าดัชนีใด
•   ทราบถึงการนาค่าดัชนีนั้นไปใช้ประโยชน์และการวางแผน
•   ทราบถึงวิธีการตรวจสอบค่าดัชนีนั้นๆ ว่ามีความแม่นยาหรือ
    ถูกต้องเพียงใด

                      Disease of ruminants / May 2004        4
ค่าดัชนีเป็นปัจจัยที่สาคัญต่อผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

  • เป้าหมายหลักของการเลียงโคนม คือ การได้รับ
                            ้
    ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่ดี
  • รายได้หลักจากการเลี้ยงโคนม คือ ปริมาณน้านมที่ผลิต
    ได้ต่อปี
  • ดังนั้นรายได้ต่อปีหลักจากการเลี้ยงโคนม จะมาจาก
    ปริมาณน้านมที่ผลิตได้ต่อตัวต่อปี x ราคาน้านม
  • ดังนั้นหากต้องการให้มีผลกาไรสูงๆ ต้องมี ปริมาณน้านมที่
    ผลิตได้ต่อปีปริมาณสูง
                    Disease of ruminants / May 2004      5
• ปริมาณน้านมต่อตัวต่อปีนั้น จะขึ้นอยูกับ   ่
                             ่
   ปริมาณน้านมเฉลี่ยที่ได้ตอวัน x จานวนวันที่โคให้นม
  โดยสัมพันธ์กับ จานวนโครีดนมในฝูง
• ดังนั้น โคที่ให้นมต่อวันปริมาณสูงไม่ได้หมายความว่าจะให้นม
   ทั้งปีปริมาณสูงไปด้วย ทั้งนี้ต้องขึ้นอยู่กับ ระยะเวลาที่โคให้นม
   ในปีนั้นๆ
• เจ้าของฟาร์มมักจะนึกถึงว่า โคให้นมสูงสุดที่กกิโลกรัม แต่
                                                   ี่
   ไม่ได้นึกถึงว่า ในรอบหนึ่งปีโคตัวนั้นให้ปริมาณน้านมต่อปี
   เท่าใด

                        Disease of ruminants / May 2004              6
    ปริมาณนานมเฉลี่ยต่อตัวต่อวัน
• จะขึ้นอยูกับปัจจัยต่างๆ ดังนี้
           ่
   – พันธุกรรม
   – การจัดการด้านโภชนาการ
   – ระยะให้นม




                    Disease of ruminants / May 2004   7
          จานวนวันที่โคให้นม
• จานวนวันที่โคให้นม หมายถึง จานวนวันที่ให้นมในช่วงเวลา
  ที่เรากาหนด เช่น ในเดือนมกราคม โคหมายเลข 001 มี
  วันที่ให้นมจานวน 20 วัน
• ในรอบหนึ่งปีโคแต่ละตัวควรมีระยะวันให้นม 305 วัน




                  Disease of ruminants / May 2004     8
ค่าดัชนีการสืบพันธุ์มีความสัมพันธ์กับประสิทธิภาพการผลิตอย่างไร


    • จากการศึกษาพบว่า ประสิทธิภาพการผลิตจะมีค่าสูงสุดเมือ ่
      โคมีระยะห่างการคลอด 12 เดือน โดยมีช่วงเวลาที่ให้น้านม
      305 วัน และมีระยะแห้งนม 60 วัน
    • ระยะห่างการคลอดที่สูงเกินไปจะแสดงถึงว่าโคนันอยู่ในช่วง
                                                 ้
      ท้ายการผลิตนานเกินไป หรือมีระยะหยุดรีดนมที่นานเกิน
      ปกติ



                       Disease of ruminants / May 2004       9
Disease of ruminants / May 2004   10
                                             profit




                  INCOME                                                EXPENSES




LIVE STOCK          OTHER            MILK
                                                                FIXED         VARIABLE
   SALES            SALES            SALES




             COWS                 CWT MILK                  PRICE/WT
                               SOLD/COW/YEAR




                   MILK
                                                    %DAYS IN MILK
                 /COW/DAY




                              CALING INTERVAL                             CULLING   RATE




        CALVING TO
                                                   GESTATION LENGTH
        CONCEPTION




                              CALVING TO SERVICE                         CONCEPTION RATE




             HEAT DETECTION                               VWP
               DEFICIENCY
                                  Disease of ruminants / May 2004                          11
                               Lactation Curve

    17                                   Reproduction
    16                      Regulates life time spent in each phase
    15
    14
    13
    12
$   11       Net Return
    10
     9          3/1
     8                  Area of Profit
     7
     6
                                                                      2/1
     5                                                            Net Return
     4
     3
     2                         CI    12.1 12.7 13.4 14.1 14.9 15.5    16.0 16.7   17.3
     1
     0
         0   20   40   60    80     100 120 140 160 180 200 220 240 260
                                    Day In Milk

                                Disease of ruminants / May 2004                     12
             แบบมาตราฐาน

•   โคมีระยะคลอดถึงผสมติด 85 วันหลังคลอด
•   โคตั้งท้องนาน 280 วัน
•   ดังนั้นโคมีระยะห่างการคลอด 280+85 = 365 วัน
•   มีช่วงระยะรีดนม 305 วัน
•   และมีระยะหยุดแห้งนม 60 วัน

                  Disease of ruminants / May 2004   13
            280 D

     D 85                              D 305
D0                                              D 365


              Disease of ruminants / May 2004           14
    ผสมติดช้าแต่ยืดระยะรีดนมออกไป

•   โคมีระยะคลอดถึงผสมติด 150 วัน
•   ดังนั้นมีระยะห่างการคลอด = 150+280= 430วัน
•   ช่วงแห้งนม = 60 วัน
•   ดังนั้น ช่วงระยะให้นม = 430-60= 370 วัน



                  Disease of ruminants / May 2004   15
         D 280

                                               D 370   D 430
D0   D 150

             Disease of ruminants / May 2004                   16
       ผสมติดช้าแต่ให้นม 305 วัน

•   โคมีระยะคลอดถึงผสมติด 150 วัน
•   ดังนั้นมีระยะห่างการคลอด 150+280= 430วัน
•   ช่วงการให้น้านม = 305 วัน
•   ช่วงแห้งนม = 430-305 = 125วัน



                 Disease of ruminants / May 2004   17
                            D 280



                                               125 D




                                       D 305           D 430
D0   D 150

             Disease of ruminants / May 2004                   18
         ความแตกต่างทางเศรษฐกิจ
• ระยะคลอดถึงผสมติดที่แตกต่างกัน 150-85 = 65 วัน
• เมื่อเวลาผ่านไป 6 ปี จะมีความแตกต่างกัน = 65x6 = 390
  วัน
• ดังนั้นหมายความว่า โคจะให้นมได้นอยกว่ากัน 1 lactation
                                     ้
• ถ้าโคให้น้านม 5,000 กิโลกรัม คิดเป็นเงิน 50,000 บาท
  ถ้าเลี้ยงโคจานวน 10 ตัว รายได้จะสูญเสียไป = 500,000 บาท
• จะเห็นได้ว่า มาจากความแตกต่างเพียง 65 วัน ในแต่ละท้อง


                      Disease of ruminants / May 2004       19
           ผสมติดช้าแห้งนมไว
•   ผสมติดที่ 120 วันหลังคลอด
•   ระยะห่างการคลอด = 120+280 = 400 วัน
•   ช่วงการให้นม 200 วัน
•   ดังนั้นระยะแห้งนม = 200 วัน




                   Disease of ruminants / May 2004   20
              พืนฐานทางสถิติ
•   ค่าเฉลี่ย
•   ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตราฐาน
•   ค่าส่วนคลาดเคลื่อนมาตราฐาน
•   พิสัย
•   เปอร์เซ็นต์ไทล์
•   ค่าทางระบาดวิทยา เช่น Odd
    ration , RR


                    Disease of ruminants / May 2004   21
            คาถาม ????




Disease of ruminants / May 2004   22
การคานวณและการแปรผลค่าดัชนีวัดประสิทธิภาพ
การผลิตและการสืบพันธุ์โคนม




       Disease of ruminants / May 2004   23
        ดัชนีวัดประสิทธิภาพการผลิต

1. ดัชนีวัดประสิทธิภาพการผลิตน้านม

2. ดัชนีวัดประสิทธิภาพการสืบพันธุ์




               Disease of ruminants / May 2004   24
ดัชนีชี้วัดประสิทธิภาพการผลิตน้านมดิบ

  Disease of ruminants / May 2004       25
เปอร์เซ็นต์วันรีดนมเฉลีย่
 (Percents days in milk)




      Disease of ruminants / May 2004   26
• มีความสัมพันธ์สูงมากกับปริมาณน้านมดิบเฉลี่ยของฝูง
• การคานวณค่านี้ ต้องกาหนดช่วงระยะเวลา เช่น เดือนใด
  เดือนหนึ่ง หรือช่วง 3 เดือน
• เป็นค่าที่ใช้วัดประสิทธิภาพการผลิตที่สาคัญ
• ค่านี้จะหมายถึงว่า ในช่วงเวลาที่เรากาหนดโคให้ผลผลิตคิด
  เป็นร้อยละเท่าไร
• ค่านี้ควรมีค่า 80-85 เปอร์เซ็นต์



                  Disease of ruminants / May 2004      27
• ในการวิเคราะห์ต้อง พิจารณาร่วมกับ ค่าเฉลียจานวนวันให้นม
                                           ่
  และ ปริมาณน้านมเฉลี่ยของฝูง เนื่องจากอาจเกิดกรณี โครีดนม
  มาเป็น ระยะเวลานานแต่ให้น้านมปริมาณต่าแต่จะแสดงผลว่า
  มีเปอร์เซ็นต์วันให้นมสูง
• โปรแกรมที่ใช้ในประเทศไทยไม่ได้มีการใช้ค่าดัชนีนี้
• แต่เราสามารถนาค่า เปอร์เซ็นต์โคที่รีดนม มาวิเคราะห์ได้



                     Disease of ruminants / May 2004    28
PDIM = จานวนวันที่โคให้นมในช่วงเวลาที่เรากาหนด
                        ้
        จานวนวันของโคทังหมดที่อยู่ในฝูง




                 Disease of ruminants / May 2004   29
การคานวณ percent day in milk




       Disease of ruminants / May 2004   30
                                                           จำนวนวันที่รีดนม
                                                          ภำยในช่วงระยะเวลำ
เบอร์โค วันแห้งนม     วันปัจจุบัน          วันตั้งต้น         ที่กำหนด
  1     30 ก.ค. 2544 30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544          29.00
  2                  30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544          60.00
          11 เม.ย.
  3        2544      30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544
  4     29 ส.ค. 2544 30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544          59.00
  5                  30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544          60.00
  6     11 ส.ค. 2544 30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544          41.00
  7      8 ก.ค. 2544 30 ส.ค. 2544         1 ก.ค. 2544           7.00
                        Disease of ruminants / May 2004                   31
                                            ่
• จากตัวอย่าง โคหมายเลข 1 มีจานวนวันทีรีดนมในระหว่างเดือน
  กรกฎาคม-สิงหาคม 2544 จานวน 29 วัน คือ ระหว่างวันที่ 1 ก.ค.
  – 30 ก.ค. 2544 ส่วนโคหมายเลข 2 และ หมายเลข 5 มีจานวน
  วันรีดนมในช่วงเวลาดังกล่าวจานวน 60 วัน คือ ตังแต่วันที่ 1 ก.ค.-
  30 ส.ค. 2544 โคหมายเลข 3 ไม่มีจานวนรีดนมในช่วงเวลา
  ดังกล่าวเนื่องจากแห้งนมตังแต่เดือนเมษายน โคหมายเลข 6 มี
  จานวนวันรีดนม 41 วัน และโคหมายเลข 7 มีจานวนวันที่ให้นม
  เพียง 7 วัน คือ ระหว่างวันที่ 1-8 ก.ค. 2544



                     Disease of ruminants / May 2004           32
• สรุปได้ว่าโคที่นามาคิดคานวณ คือ โคทั้งหมดจากตาราง ซึ่ง
  มีค่าเท่ากับ
• ((29+60+59+60+41+7) / (60*7)) *100 ค่าที่ได้ คือ 60.9 %




                   Disease of ruminants / May 2004      33
• การแปรผล
  โดยปกติในฝูงโคที่มีการคลอดอย่างสม่าเสมอค่า PDIM นี้จะ
  ไม่ต่ากว่า 80 % หากฟาร์มที่มีค่า PDIM ต่ากว่า 80 % จะ
  หมายถึงประสิทธิภาพการผลิตน้านมดิบลดลงแต่อย่างไรก็
  ตามการพิจารณาค่านี้จาเป็นต้องพิจารณาค่า อัตราการให้
  นมเฉลี่ยต่อตัวต่อวันและค่าระยะวันให้นมเฉลี่ยร่วมด้วย




                     Disease of ruminants / May 2004      34
เนื่องจากในบางฟาร์มอาจพบกรณีที่ในฟาร์มมีแม่โคที่ได้รีด
นมนานเกินกว่า 305 วันจานวนมากและแม่โคเหล่านั้นมี
ปริมาณน้านมที่ได้ต่อวันต่าแต่กลับพบว่ามี PDIM ใน
เปอร์เซ็นต์ที่มีค่าสูง การพบว่า PDIM มีค่าสูงยังสามารถพบ
ได้ในฟาร์มทีมีการคลอดของโคในช่วงเดือนนั้นปริมาณมาก




                    Disease of ruminants / May 2004        35
จานวนวันรีดนมเฉลี่ย
   (Days in milk)




   Disease of ruminants / May 2004   36
• ประชากรโคที่นามาคิด คือ โคที่รีดนม เท่านั้น
• ต้องทราบค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตราฐาน
• หากสามารถแสดงการกระจายจะแสดงผลได้ชัดเจนมาก
  เช่น รายงาน Scatter Plot ของโปรแกรม Dairy CHAMP
• ค่านี้ใช้แสดงถึงประสิทธิภาพการผลิตได้ชัดเจน และ
  แสดงผลปัจจุบันแต่ไม่แสดงถึงประสิทธิภาพการสืบพันธุ์ใน
  ปัจจุบันได้เลย
• ค่า DIM เป็นผลมาจากประสิทธิภาพการสืบพันธุ์เมือ 9
                                                ่
  เดือนที่ผ่านมาไม่ใช่จากปัจจุบัน


                  Disease of ruminants / May 2004    37
• ค่านี้โดยปกติควรมีค่า 150 วัน
• ค่านี้จะลดลงได้เมือ มีโคที่เข้าคลอดจานวนมาก หรือ มีการ
  แห้งนมโค รวมถึงการแห้งนมโคที่มีระยะรีดมากกว่า 150 วัน
• ค่านี้จะมีค่าเพิ่มขึ้น เมื่อมีโครีดนมในช่วงท้ายการรีดนม
  จานวนมาก
• ค่าเฉลียจะทาให้การแปรผลคลาดเคลือนได้มาก ต้องทราบ
          ่                               ่
  ค่าการกระจายของข้อมูลด้วยโดยเฉพาะในฟาร์มโคนม
  ขนาดเล็ก


                  Disease of ruminants / May 2004      38
จานวนวันให้นม = วันปัจจุบัน – วันคลอด

จานวนวันให้นมเฉลี่ยของฝูง = ผลรวมจานวนวันรีดนมของโครีดนมในฝูง
                                    จานวนโครีดนม




                      Disease of ruminants / May 2004           39
               วิธีการคานวณ


• กาหนดวันที่จะคานวณ เช่น กาหนดวันที่ 1 ธันวาคม 2544
  เป็นวันที่คิดคานวณ
• จานวนโคที่คดจะมาจาก โคที่รีดนม เท่านั้น
                ิ
• นาวันที่ 1 ธันวาคม 2544 ไปลบกับวันคลอดของโคที่รีดนม
  จากนั้นรวมผลรวมที่ได้ และหารด้วยจานวนโคที่รีดนม



                 Disease of ruminants / May 2004        40
เบอร์โค วันผสมครั้งล่าสุด ผลการตรวจท้อง สถานะ      วันคลอด               ่
                                                                    วันทีคิดคานวณ ระยะรีดนม
     1     1 มิ.ย. 2544 ท้อง          แห้งนม        26 ก.พ. 2544        1 ธ.ค. 2544
     2     8 ก.ค. 2544 ท้อง           รีดนม         16 พ.ค. 2544        1 ธ.ค. 2544   199.00
     3     5 มิ.ย. 2544 ท้อง          รีดนม         15 ก.พ. 2544        1 ธ.ค. 2544   289.00
     4                                รีดนม          4 พ.ย. 2544        1 ธ.ค. 2544    27.00
     5     6 มิ.ย. 2544 ท้อง          แห้งนม        12 มี.ค. 2544       1 ธ.ค. 2544
     6                     ้
           9 ต.ค. 2544 ไม่ทอง         รีดนม         18 ส.ค. 2544        1 ธ.ค. 2544   105.00
     7                                รีดนม         26 ต.ค. 2544        1 ธ.ค. 2544    36.00




                                 Disease of ruminants / May 2004                         41
• โคที่นามาคานวณ คือ โคหมายเลข 2 3 4 6 และ 7
                                                   ่
  เนื่องจากโคเหล่านี้เป็นโคที่รีดนม โดยไม่ต้องมีเงือนไขว่าตั้ง
  ท้องหรือไม่
• ดังนั้น ค่าระยะรีดนมเฉลี่ย คือ (199+289+27+105+36) / 5




                    Disease of ruminants / May 2004         42
                 การแปรผล
• ค่าดัชนีนี้เป็นการวัดประสิทธิภาพการผลิตน้านมดิบที่เป็น
  ปัจจุบันมาก แต่เป็นค่าที่เกี่ยวเนื่องและแสดงถึง
  ประสิทธิภาพการสืบพันธุ์เป็นอดีตมาก
• ค่านี้มักจะถูกเข้าใจผิดว่า จะมีความเกียวข้องกับ
                                         ่
  ประสิทธิภาพการสืบพันธุ์มาก




                    Disease of ruminants / May 2004        43
• ระยะวันรีดนมเฉลี่ย จะมีความไว ต่อ การคลอดใหม่ของโค
  และการแห้งนมของโค
• การแห้งนมโคที่ให้นมมาเป็นระยะเวลานาน ก็จะสามารถลด
  ระยะวันรีดนมเฉลี่ยได้
• การที่โคคลอดใหม่นั้น เป็นผลมาจากการจัดการระบบ
  สืบพันธุ์เมื่อ 9 เดือนที่ผ่านมา หรือ เป็นการแสดงผลของ
  ประสิทธิภาพการสืบพันธุ์เมื่อ 9 เดือนที่ผ่านมา ไม่ใช่ผลจาก
  ปัจจุบันแต่อย่างใด



                     Disease of ruminants / May 2004          44
• นอกจากนี้ การซื้อโคที่ใกล้คลอดเข้าฟาร์มจานวนมาก เมื่อ
  โคเหล่านั้นคลอด ค่าระยะรีดนมเฉลี่ย ก็จะมีค่าลดลง

• โดยสรุป ค่าระยะวันรีดนมเฉลี่ยมีความสัมพันธ์กับปริมาณ
                                              ่
  น้านม แต่ ค่าระยะวันรีดนมเฉลี่ย ก็สามารถเปลียนแปลงได้
  อย่างรวดเร็ว



                   Disease of ruminants / May 2004        45
อัตราการให้นมเฉลี่ยต่อตัวต่อวัน




         Disease of ruminants / May 2004   46
• การคานวณ
  ปริมาณน้านมที่ผลิตได้ต่อวัน / จานวนโครีดนมในวันนั้น
• ขึ้นอยู่กับ สายพันธุ์ การจัดการ ภาวะสุขภาพเต้านม
  แลคเตชัน ระยะวันรีดนม
• การแปรผล ต้องให้ความระมัดระวัง เรื่อง จานวนโคที่
  นามาคานวณ ระยะรีดนมเฉลี่ย




                   Disease of ruminants / May 2004      47
สัดส่วนประชากรของฝูง




          Disease of ruminants / May 2004   48
• แบ่งกลุ่มโคออกเป็น กลุ่มโคให้นมตั้ง
  ท้อง กลุ่มโคให้นมไม่ตั้งท้อง กลุ่มโค
  แห้งนมตั้งท้อง กลุ่มโคแห้งนมไม่ตั้ง
  ท้อง

• โดยปกติมีสัดส่วน เรียงตามลาดับ
  ดังนี้ 42% 41% 17% และ 0%
  ตามลาดับ

• เป็นค่าที่ใช้บอกภาพรวมของฝูงอย่าง
  ง่ายๆ และ รวดเร็ว
                    Disease of ruminants / May 2004   49
จานวนวันแห้งนม / ช่วงการให้นม




         Disease of ruminants / May 2004   50
• จานวนวันแห้งนม คือ จานวนวันที่แม่โคแห้งนมก่อนที่จะให้
  นมในท้องต่อไป
• ช่วงการให้นม คือ ระยะที่แม่โคให้นมตั้งแต่คลอดจนถึงวัน
  แห้งนม




                  Disease of ruminants / May 2004     51
               การแปรผล
• ให้พิจารณาร่วมกันระหว่าง ระยะแห้งนม และ ช่วงการให้นม
  กับ สถานะสัดส่วนประชากรโคของฝูง




                 Disease of ruminants / May 2004    52
                 ดัชนีวัดประสิทธิภาพการสืบพันธุ์




Disease of ruminants / May 2004             53
ระยะห่างการคลอด
( Calving Interval )




    Disease of ruminants / May 2004   54
• มีความสัมพันธ์กับผลตอบแทนทางเศรษฐกิจสูงมาก
• ระยะห่างการคลอดทีมีคา 12-13 เดือนจะส่งผลให้
                        ่
  ประสิทธิภาพการผลิตดีทีสุด
• ระยะคลอดทีสูงเกินไปจะทาให้โคมีประสิทธิภาพการผลิตต่า
              ่
  เนื่องจากโคจะมีระยะท้ายของการให้นมสูงกว่าปกติ หรือมี
  ระยะหยุดรีดนมนานกว่าปกติ
• ระยะห่างการคลอดที่สั้นเกินไป เมื่อคิดทั้งชีวิตการให้นมโค
  จะมีระยะหยุดรีดนมมากขึ้น


                   Disease of ruminants / May 2004      55
• ข้อควรระวังของค่านี้ คือ เป็นค่าที่เป็นอดีตมาก ไม่สามารถ
  วัดประสิทธิภาพในปัจจุบันได้ เนื่องจากเป็นค่าที่ได้จาก การ
  คลอดที่ผ่านมาถึงการคลอดในท้องปัจจุบันเท่านัน   ้
• ค่านี้จะไม่รวมถึงโคที่ไม่ตงท้อง โคที่มปัญหาระบบสืบพันธุ์ซึ่ง
                            ั้          ี
  ระยะที่ผ่านมา 1 ปี นั้นไม่มีการคลอดลูกเกิดขึ้น
• การคานวณ = วันคลอดท้องปัจจุบัน - วันคลอดครั้งก่อน




                    Disease of ruminants / May 2004        56
• ระยะห่างการคลอดยังแยกออกเป็นการคานวณที่แตกต่างกัน ดังนี้

   – project minimum calving interval
   – Calving interval adjusted calving rate
   – Adjusted calving interval




                       Disease of ruminants / May 2004   57
• หากต้องการอธิบายถึงประสิทธิภาพในปัจจุบัน หรือ ใน
  อนาคต ค่าระยะห่างการคลอด จะไม่สามารถอธิบายได้
  นอกจากจะใช้ค่า PMIC
• และถ้าต้องการแสดงถึงประสิทธิภาพการผลิตให้ใช้ค่า ACI




                 Disease of ruminants / May 2004        58
              ตัวอย่างวิธีการคานวณ
• กาหนดช่วงเวลา 1 ปีย้อนหลัง เช่น 1 มค 44 – 1 มค 45
• จานวนโคที่เข้ามาคิดคานวณ ( n ) คือ กลุ่มแม่โคที่มีการคลอด
  เกิดขึ้นในช่วงดังกล่าว(โคที่มีบันทึกวันคลอดระหว่างวันที่ 1 มค
  44–1 มค 45)
• ใช้วันคลอดที่มีบันทึกในช่วงที่กาหนดนี้ไปลบกันวันคลอดครั้งก่อน
  ของแม่โคกลุ่มนี้จากนั้นหารด้วยจานวนแม่โคในกลุมนี้่
• เช่น 1 ปีที่ผ่านมามีแม่โคที่มีบันทึกการคลอด 6 ตัว ให้คิดระยะห่าง
  การคลอดของโคแต่ละตัวและหารด้วยจานวนแม่โค 6 นั้น

                        Disease of ruminants / May 2004       59
เบอร์โค   วันคลอดครั้งล่ำสุด                  วันคลอดครั้งก่อน
  11        11 มิ.ย. 2544                       7 มิ.ย. 2543     369.00
  12         4 ก.ค. 2544                       29 มิ.ย. 2543     370.00
  13         8 ม.ค. 2544                        1 ก.ค. 2542      557.00
  14        15 ธ.ค. 2544                        8 ต.ค. 2543      433.00
  15        12 ธ.ค. 2544                        9 ธ.ค. 2543      368.00
  16         5 พ.ค. 2544                       26 ก.พ. 2543      434.00
  17                                           30 พ.ย. 2541


            Disease of ruminants / May 2004                          60
• ดังนั้นค่านี้จะไม่รวมการคานวณจาก
  1. โคสาวที่คลอดท้องแรก
  2. แม่โคที่ไม่มีบันทึกการคลอดในช่วงปีนั้น ซึ่งแม่โคชุดนี้อาจจะ
  เป็นแม่โคที่มีปัญหาระบบสืบพันธุ์มาเป็นระยะเวลานาน และ
                 ่
  ค่านี้เป็นค่าทีเป็นผลมาจากอดีตเท่านั้น ไม่สามารถบอก
  ประสิทธิภาพในปัจจุบันได้
• การใช้ค่า project minimum calving interval จึงเป็นค่าที่ให้ผล
  ทานายประสิทธิภาพในปัจจุบันมากกว่า


                        Disease of ruminants / May 2004        61
      การแปรผลค่าระยะห่างการคลอด
• หากระยะห่างการคลอดมีค่าสูงกว่า 12-13 เดือน แสดงว่ามีปัญหาด้าน
  การผสมพันธุ์ในช่วง 9 เดือนที่ผ่านมา
• ระยะห่างการคลอดที่เกินกว่ามาตราฐานหมายถึง การสูญเสียทางด้าน
  เศรษฐกิจ
• การแก้ไขให้ระยะห่างการคลอดมีค่าลดลง ต้องทาการผสมโคให้ติดตาม
  ระยะเวลามาตราฐาน และ จะส่งผลการเปลี่ยนแปลงเมื่อเวลา 9 เดือน
  ต่อมา




                       Disease of ruminants / May 2004        62
• ให้ตระหนักเสมอว่า ระยะห่าง
  การคลอดเป็นค่าจากผลใน
  อดีต ไม่ใช่ผลจากการจัดการที่
  เกิดขึ้นในปัจจุบัน

• ใน CoopLIVE และ DHI ไม่มี
  รายงานการแสดงค่าระยะห่าง
  การคลอด




                     Disease of ruminants / May 2004   63
Disease of ruminants / May 2004   64
• ปัจจัยที่มีผลต่อระยะห่างการคลอด ได้แก่

   –   ระยะปลอดการผสม
   –   การตรวจการเป็นสัด
   –   อัตราผสมติด
   –   อัตราการคัดทิ้งเนื่องจากปัญหาระบบสืบพันธุ์




                         Disease of ruminants / May 2004   65
 ระยะคลอดถึงผสมติด
(Calving to conception)




               Disease of ruminants / May 2004   66
                  คาถาม
• ฟาร์มโคนม A และฟาร์มโคนม B และฟาร์ม C มีจานวน
  แม่โครีดนมในฟาร์มเท่ากัน คือ 20 แม่รีด ฟาร์ม A มีระยะ
  คลอดถึงผสมติดเฉลี่ย 90 วัน ฟาร์ม B มีระยะคลอดถึง
  ผสมติดเฉลี่ย 120 วัน และฟาร์ม C มีระยะคลอดถึงผสมติด
  เฉลี่ย 150 วัน ฟาร์มใดมีประสิทธิภาพการสืบพันธุ์ดีที่สุด
  และฟาร์มใดต่าที่สุด จงอธิบาย


                   Disease of ruminants / May 2004      67
• เป็นค่าดัชนีที่แสดงผลในปัจจุบันมากกว่าระยะห่างการคลอด
• เป็นการแสดงผลประสิทธิภาพการสืบพันธุ์ในช่วง 2-9 เดือน
  ที่ผ่านมา
• ข้อควรระวัง คือ ต้องทราบว่าจานวนโคที่นามาคานวณมี
  จานวนเท่าใดเนื่องจากจะทาให้การแปรผลคลาดเคลื่อนได้
• ค่านี้จะได้ก็ตอเมื่อโคตัวนันได้รับการตรวจการตั้งท้องและ
                ่            ้
  พบว่าตั้งท้องแล้ว ส่วนโคที่ผสมแต่ยังไม่ตรวจท้องจะไม่รวม
  ในค่านี้


                  Disease of ruminants / May 2004      68
• หากเห็นว่าค่านี้มีค่าปกติหรือดีกว่าปกติ ต้องตรวจสอบว่า
  ได้มาจากประชากรที่คิดเป็นสัดส่วนเท่าไรของฝูง
• การคานวณใน Cooplive หรือ DHI จะใช้วิธีการคานวณที่
  เหมือนกัน โดยคิดจาก โคที่พบว่าตั้งท้องแล้ว และใช้สูตร
  คานวณ คือ
    วันที่ผสมติด – วันคลอด
• ข้อควรระวัง คือ ค่านี้ไม่ได้มาจากวันตรวจท้อง - วันคลอด



                   Disease of ruminants / May 2004         69
• ในบางรายงานใช้ ค่ า นี้ เ ช่ น เดี ย วกั น วั น ท้ อ งว่ า ง ซึ่ ง จะมี
  ข้อด้อย คือ จะไม่ครอบคลุมประชากรโคได้ โดยจะมาจาก
  โคที่มีการสื บพันธุ์ที่ดีและผสมติด แต่จะไม่รวมถึง โคที่ยัง
  ผสมไม่ติด
• ดังนั้น ต้องแยกให้ออกจากกันระหว่างโคที่ผสมติดและยัง
  ผสมไม่ติด
• ควรจะแยกค่า ระยะคลอดถึงผสมติด และ ค่าวันท้องว่าง
  ออกจากกันอย่างชัดเจน เพื่อประโยชน์ในการวิเคราะห์
  ปัญหาได้ถูกต้อง


                       Disease of ruminants / May 2004                70
ระยะคลอดถึงผสมติด ≠ ระยะวันท้องว่าง




            Disease of ruminants / May 2004   71
Disease of ruminants / May 2004   72
Disease of ruminants / May 2004   73
       จะเกิดอะไรขึ้นเมื่อเข้าใจว่า
ระยะคลอดถึงผสมติด = ระยะวันท้องว่าง




            Disease of ruminants / May 2004   74
• ฟาร์ม AA จะมีระยะวันท้องว่างหรือระยะคลอดถึงผสมติด (ค่า
  เดียวกัน) เท่ากับ
• (90+85) / 2 = 87.5 วัน
• ฟาร์ม BB มีระยะวันท้องว่างหรือระยะคลอดถึงผสมติด
  (70+130+85+150+135+140+100) / 7 = 101.42 วัน



                   Disease of ruminants / May 2004         75
• ผลที่ตามมา ทาให้เข้าใจว่า คือ ประสิทธิภาพฟาร์ม A ดีกว่า ฟาร์ม
  BB เนื่องจากโคผสมติดได้เร็วกว่า ทังที่ความเป็นจริงแล้ว โคที่
  ผสมติดมาจากโคเพียง 2 ตัวจากโคจานวน 10 วัน หรือ เข้าใจว่ามี
  โคที่ผสมติด 2 ตัว (20%) โดยมีระยะท้องว่าง 87.5 วัน แต่ไม่ได้
  อธิบายโคที่เหลืออีก 8 ตัว (80%) ได้ว่าเป็นอย่างไร (เพราะไม่มีค่า
  ดัชนีอะไรจะมาอธิบายแล้ว – ก็ถูกใช้ไปให้เหมือนกันแล้วนี่ – จริง
  ไหม) โคเหล่านันไม่ท้องมาเป็นระยะเวลากี่วันแล้วหลังคลอด



                        Disease of ruminants / May 2004              76
หากเข้าใจว่า
ระยะคลอดถึงผสมติด ≠ ระยะวันท้องว่าง
จะเกิดอะไรขึ้น



             Disease of ruminants / May 2004   77
• ฟาร์ม AA มีระยะคลอดถึงผสมติด (90+85) / 2 = 87.5 วัน และ
  มีระยะวันท้องว่าง (150+190+200+120+100+95+130+25) / 8
  = 126.5 วัน
• ฟาร์ม BB มีระยะคลอดถึงผสมติดเฉลี่ย
  (70+130+85+150+135+140+100) / 7 = 101.42 วัน และมี
  ระยะวันท้องว่าง (142+100+65) / 3 = 102.33 วัน




                  Disease of ruminants / May 2004      78
• จะสามารถอธิบายได้ชัดเจนว่า ฟาร์ม AA มีโคผสมติดเพียง 2 ตัว
  (20%) ซึ่งสามารถผสมติดได้เร็วหลังคลอด แต่มีโคที่ยังผสมไม่ติด
  ถึง 8 ตัว (80%) โดยมีระยะวันท้องว่าง 102 วัน ส่วนฟาร์ม BB มี
  ระยะคลอดถึงผสมติด 101.2 วัน จากโคที่ตังท้อง 7 ตัว (70%)
  และโคที่ไม่ท้องมีระยะวันท้องว่าง 102.33 วัน จานวน 3 ตัว
  (30%) ซึ่งการดูในภาพรวมทังโคที่ท้องและไม่ท้องแยกจากกัน จะ
  ทาให้ชัดเจนได้มากกว่า --- จริงไหม ????




                       Disease of ruminants / May 2004           79
        วันผสมครั้ง
เบอร์โค ล่าสุด           ผลการตรวจท้อง         สถานะ        วันคลอด              ิ
                                                                          วันที่คดคานวณ   ระยะรีดนม

  1       1 มิ.ย. 2544        ท้อง             แห้งนม     26 ก.พ. 2544     1 ธ.ค. 2544
  2       8 ก.ค. 2544         ท้อง             รีดนม      16 พ.ค. 2544     1 ธ.ค. 2544     199.00
  3       5 มิ.ย. 2544        ท้อง             รีดนม      15 ก.พ. 2544     1 ธ.ค. 2544     289.00

  4                                            รีดนม      4 พ.ย. 2544      1 ธ.ค. 2544      27.00

  5       6 มิ.ย. 2544        ท้อง             แห้งนม     12 มี.ค. 2544    1 ธ.ค. 2544
  6       9 ต.ค. 2544        ไม่ท้อง           รีดนม      18 ส.ค. 2544     1 ธ.ค. 2544     105.00

  7                                            รีดนม      26 ต.ค. 2544     1 ธ.ค. 2544      36.00




                                       Disease of ruminants / May 2004                                80
• จากตาราง จานวนโคที่นามาคานวณ คือ 4 ตัว จากโคเบอร์ 1 2 3
                           ่
  และ 5 เนื่องจากเป็นโคทีได้รับการผสมและยืนยันว่าตั้งท้องแล้ว
  โคหมายเลข 6 ไม่นามาคิดเนื่องจาก ยังไม่ตั้งท้อง และโคที่เหลือ
  ที่ไม่นามาคิดเนื่องจากยังไม่มีบันทึกการผสมและยังไม่ตั้งท้อง

• ค่าเฉลี่ยระยะห่างการคลอด = (95+53+110+86) / 4




                       Disease of ruminants / May 2004      81
• ข้อสังเกต หากมีโคดังกรณีหมายเลข 6 เป็นจานวนมากซึ่ง
  เป็นโคที่มีปัญหาเรื่องการผสมในฟาร์ม ค่าระยะคลอดถึง
                         ู
  ผสมติดก็ยังคงมีค่าไม่สง ทั้งนี้เนื่องจาก ค่าระยะคลอดถึง
  ผสมติด คิดจาก โคที่ตั้งท้องแล้วเท่านั้นดังนั้นต้องคานวณ
               ่
  สัดส่วนโคทีผสมติดกับโคที่ยังผสมไม่ติดด้วย




                   Disease of ruminants / May 2004          82
                  Note:




Disease of ruminants / May 2004   83
 วันท้องว่าง
(Days open)




Disease of ruminants / May 2004   84
• ค่าดัชนีนี้มีการคานวณที่แตกต่างกันมาก บางครั้งใช้คาว่า วัน
  ท้องว่าง เช่นเดียวกัน แต่มีวิธีการคานวณที่แตกต่างกัน และ
  คิดจากฐานประชากรโคที่แตกต่างกัน
• ค่าวันท้องว่างเป็นค่าที่มีผลต่อความคุมค่าทางเศรษฐกิจมาก
                                       ้
• เป็นค่าที่แสดงประสิทธิภาพการสืบพันธุ์ในปัจจุบันได้ดีมาก




                      Disease of ruminants / May 2004          85
• ในโปรแกรม Dairy CHAMP, DHI
  และ CoopLIVE มีวิธีการใช้ที่
  เหมือนกัน คือ
        วันท้องว่างจะมาจาก
  ประชากรโค 3 กลุ่ม คือ
  1. กลุ่มโคที่คลอดมาแล้วแต่ยัง
  ไม่มีบันทึกการผสม
  2. กลุ่มโคที่ผสมแล้วและตรวจ
  ท้องพบว่าไม่ท้องซึ่งรอการผสม
  ในครั้งต่อไป
  3. กลุ่มโคที่ผสมแต่ยังไม่ได้ตรวจ
  การตั้งท้อง
                         Disease of ruminants / May 2004   86
• การคานวณ = วันปัจจุบัน – วันคลอด
• DHI ของ USA ใช้ค่า Project Minimum Average Calving to
  Conception โดยครอบคลุมประชากรโค 3 กลุ่ม คือ
                    ั้
      1. กลุ่มโคที่ตงท้องแล้ว
                          ั
      2. กลุ่มโคที่ผสมแต่ยงไม่ตรวจท้อง
      3. กลุ่มโคที่คลอดมาแล้วแต่ยังไม่ได้รับการผสม




                  Disease of ruminants / May 2004         87
ค่า Project Minimum Average Calving to Conception มีข้อด้อย
คือ หากในฟาร์มมีประสิทธิภาพการสืบพันธุ์ที่แตกกันมาก จะทา
ให้ค่านี้มีการเปลี่ยนแปลงจากค่าที่ทานายไว้มาก
ค่าวันท้องว่าง ต้องทราบว่ามาจากประชากรที่คิดเป็นสัดส่วน
เท่าไรของฝูง
ในการวิเคราะห์ ต้องพิจารณาร่วมกับค่า ระยะคลอดถึงผสมติด
เสมอ


                      Disease of ruminants / May 2004         88
                 การแปรผล
                           ่
1. ต้องทราบว่า โปรแกรมทีใช้นั้น วันท้องว่าง หมายถึงอะไร
   มีวิธีการคานวณอย่างไรและมีจานวนโคที่มาคานวณเท่าไร
2. แปรผลร่วมกับ ระยะคลอดถึงผสมติดเสมอ หรือ ค่าที่ใช้
                ่
   แสดงถึงโคทีผสมติดแล้ว
3. หากมีรายงานการกระจายตัวของ ระยะวันท้องว่าง ให้
                                                   ่
   พิจารณาดูการกระจายตัวนั้นด้วย เช่น มีกลุ่มโคทีมีระยะ
   วันท้องว่าง 90-120 , ระยะวันท้องว่างช่วง 120 -150 วัน

                    Disease of ruminants / May 2004        89
                 40
                 35
Number of Cows




                 30
                 25
                 20
                 15
                 10
                  5
                  0
                  25

                       75

                              5

                                     5

                                           5

                                                 5

                                                        5

                                                               5

                                                                      5

                                                                              5

                                                                                    5

                                                                                          5
                            12

                                   17

                                         22

                                               27

                                                      32

                                                             37

                                                                    42

                                                                            47

                                                                                  52

                                                                                        57
                                                   Days Open

                                  ตัวอย่างแสดงการกระจายตัวของวันท้องว่าง
                                          Disease of ruminants / May 2004                     90
4. ในบางครั้งค่าระยะวันท้องว่างที่มี่ค่าสูง เป็นผลมาจากโคบางตัว
   ผสมไม่ติดมาเป็นระยะเวลานานเท่านั้น
5. อ่านค่าเฉลี่ยร่วมกับส่วนเบี่ยงเบนมาตราฐาน

6. แยกสถานะการท้องว่างเป็น ท้องว่างไม่เคยได้รับการผสม ท้อง
   ว่างเนื่องจากรอตรวจการตั้งท้อง และ ท้องว่างและรอการผสม
7. ค่าท้องว่างที่สูงหากเกิดโคโดยส่วนใหญ่ในฝูงผสมไม่ติด จะเป็น
   ปัญหาที่สาคัญมาก


                      Disease of ruminants / May 2004        91
8. หากพบว่ า ระยะวั นท้ องว่ า งมีค่า สู ง ร่ว มกั บ พบว่ า ระยะ
  คลอดถึงผสมติดมีค่าสูงเช่นกัน แสดงว่า มีปัญหาการจัดการ
  ผสมพันธุ์อย่างมาก สัตวแพทย์ต้องดาเนินการผสมติดให้ได้
  อย่างรวดเร็ว

9. ระยะวันท้องว่างมีค่าลดลง แต่ ระยะคลอดถึงผสมติดมีค่า
   สูงขึ้น เกิดขึ้นได้เมื่อสัตวแพทย์ได้ทาการแก้ไขปัญหาระบบ
   สืบพันธุ์ได้


                    Disease of ruminants / May 2004          92
10. ระยะวันท้องว่างมีค่าสูง แต่ ระยะคลอดถึงผสมติดมีค่าปกติ
  แสดงว่า มีโคบางตัวสามารถผสมติดได้ตามปกติ แต่โคบาง
  กลุ่มผสมติดยาก หรือ มีโคบางตัวที่ผสมไม่ติดมาเป็นระยะ
  เวลานานที่เป็นตัวทาให้ค่าเฉลี่ยมีค่าสูงขึ้น




                  Disease of ruminants / May 2004       93
DHI : West Virginia University




                          Disease of ruminants / May 2004   94
DHI : West Virginia University




                          Disease of ruminants / May 2004   95
สัดส่วนประชากรของฝูง




    Disease of ruminants / May 2004   96
•   กลุ่มโครีดนมตังท้อง              42 %       (155/365)
•   กลุ่มโครีดนมไม่ตังท้อง           41 %       (150/365)
•   กลุ่มโคแห้งนมตังท้อง             17 %       (60/365)
•   กลุ่มโคแห้งนมไม่ตังท้อง          0%         (0/365)




                      Disease of ruminants / May 2004       97
• ต้องเข้าใจว่าสัดส่วนของประชากรโคนี้เป็นการวัด ณ จุดหนึ่ง
  ของเวลา หรือ วันที่เราสนใจจะตรวจสอบ สัดส่วนประชากร
  โคในฝูงจะเป็นการแสดงสถานภาพการผลิตและการสืบพันธุ์
  ในภาพรวม




                     Disease of ruminants / May 2004         98
• ในการแปรผลเราควรแบ่งออกเป็น การวัดสถานะการผลิต
  น้านม ซึ่งได้แก่ กลุ่มแม่โคที่รีดนมและแห้งนม และการวัด
  สถานะการสืบพันธุ์ ซึ่งได้แก่ กลุ่มแม่โคที่ตั้งท้องกับกลุ่มที่ไม่
                                                   ้
  ตั้งท้อง จากนั้นให้พิจารณาในภาพรวมจากโคทัง 4 กลุ่ม โดย
  ร่วมกับค่าระยะวันแห้งนม ช่วงการให้นม ระยะคลอดถึงผสม
  ติดและระยะวันท้องว่างร่วมด้วย




                        Disease of ruminants / May 2004              99
อัตราการตรวจการเป็นสัด
   (Heat detection rate)




      Disease of ruminants / May 2004   100
อัตราตรวจพบการเป็นสัด
      =     21           100
        ระยะห่างการเป็นสัด

เปอร์เซ็นต์โคที่มีรอบการเป็นสัด 1 รอบและ 2รอบ
       = จานวนของระยะห่างการเป็นสัดที่มีค่า 18-24 วัน
         จานวนของระยะห่างการเป็นสัดที่มีค่า 39-45 วัน



                     Disease of ruminants / May 2004    101
• สัดส่วนของโคที่เป็นสัดระหว่าง 18-24 วัน กับ สัดส่วนของโค
  ที่เป็นสัดระหว่าง 36-48 วัน หากมีค่าประมาณ 7: 1 หรือ
  มากกว่า 7: 1 ถือว่ามีการตรวจการเป็นสัดดีมาก

• สัดส่วนดังกล่าวควรไม่ตากว่า 4: 1
                        ่




                    Disease of ruminants / May 2004     102
• เปอร์เซ็นต์โคที่แสดงการเป็นสัดภายในช่วง 60 วันหลังคลอด
  แสดงถึงสัดส่วนโคที่มีความสมบูรณ์พันธุ์ภายหลังจากคลอด
  และแสดงการเป็นสัดในช่วงปกติ

• เปอร์เซ็นต์โคที่ได้รับการผสมภายใน 90 วันหลังคลอด
  ค่านี้จะแสดงถึงสัดส่วนของโคที่มีความสมบูรณ์พันธุ์ดี
  สามารถได้รบการผสมภายใน 90 วันหลังคลอด
              ั



                     Disease of ruminants / May 2004    103
DHI : West Virginia University




                            Disease of ruminants / May 2004   104
เปอร์เซ็นต์โคที่ตั้งท้องเมื่อได้รับการตรวจท้อง
  (Percent Cows pregnant at examination)




               Disease of ruminants / May 2004   105
• เปอร์เซ็นต์โคที่ตั้งท้องเมื่อได้รับการตรวจท้อง
                                        ่
  หมายถึง จานวนโคที่พบว่าตั้งท้องเมือโคได้รับการตรวจท้อง
        = จานวนโคที่พบว่าตั้งท้อง
           จานวนโคที่เข้ารับการตรวจท้อง
  ค่านี้จะแสดงถึง ความสามารถในการตรวจการเป็นสัดหลัง
  ผสม ในฟาร์มที่มีการจับสัดที่ดีควรมีสัดส่วนโคที่ตั้งท้อง
  เมื่อได้รับการตรวจท้อง 90-95 % หรือมีค่า 80 % ภายใต้
  ภาวะเครียดเนื่องจากอากาศร้อน

                  Disease of ruminants / May 2004     106
                   การแปรผล


• หากค่านี้มีค่าสูงแสดงว่า การจัดสัดหลังผสม มีประสิทธิภาพต่า




                      Disease of ruminants / May 2004      107
ระยะคลอดถึงผสมครั้งแรก
 (Calving to first service)




       Disease of ruminants / May 2004   108
• ระยะคลอดถึงผสมครังแรก
  ค่านี้จะชี้ถึงสถานะของระบบสืบพันธุ์หลัง
   คลอดและมีความสัมพันธ์กับระยะคลอด
   ถึงผสมติดและอัตราตรวจพบการเป็นสัด
   สูงมากโดยพบว่าหากสามารถลดจานวน
   วันหลังคลอดถึงผสมครั้งแรกลงได้ 1 วัน
   จะสามารถลดระยะคลอดถึงผสมติดได้
   0.8 วันและหากเพิ่มเปอร์เซ็นต์ตรวจพบ
   การเป็นสัดได้ 1 % ระยะคลอดถึงผสม
   ติดจะลดลง 0.6 วัน


                         Disease of ruminants / May 2004   109
 การแปรผล
• โดยปกติค่านีจะอยู่ที่ 75 วันหลังคลอด โดยมี % โคที่ผสม
               ้
  ครั้งแรกสูงกว่า 100 วัน มีค่าน้อยกว่า 40 %
• ฟาร์มที่มีระยะคลอดถึงผสมครั้งแรกต่ากว่า 75 วัน ถือว่ามี
  ประสิทธิภาพดีมาก ส่วนฟาร์มที่มีค่าสูงกว่า 115 วันถือว่ามี
  ปัญหาอย่างมาก โดยปกติค่านี้ควรมีค่าอยู่ประมาณ 76-85
  วันหลังคลอด
• ระยะคลอดถึงผสมครั้งแรกที่มีค่าสูงกว่าปกติ เกิดขึน้
  เนื่องจาก ปัญหาการตรวจการเป็นสัด ปัญหาด้านโภชนาการ

                   Disease of ruminants / May 2004      110
  อัตราผสมติด
(Conception Rate)




  Disease of ruminants / May 2004   111
• อัตราผสมติด เป็นค่าดัชนีที่ต้องเข้าใจว่า เป็นค่าที่ได้จากโค
                                                   ่
  ที่ได้รับการผสมพันธุ์แล้วเท่านั้น จะไม่รวมถึงโคทีมีปัญหา
  ซึ่งไม่ได้รับการผสมพันธุ์
• ค่านี้จะได้เมือโคได้รับการตรวจท้องแล้ว
                ่
• ค่านี้เข้าใจได้ง่ายๆ ว่า ผสมโคกี่ตัวและโคที่ผสมนั้นผสมติด
  กี่ตัว
• ค่านี้ได้มาจาก จานวนโคที่ตั้งท้องหารด้วยจานวนครั้งที่ผสม
  X 100


                    Disease of ruminants / May 2004       112
• อัตราผสมติดจากการผสมโดยรวม
  เป็นการวัดประสิทธิภาพการผสมโดยรวมของฝูง
  การวิเคราะห์ต้องกาหนดเป็นช่วงเวลา




                Disease of ruminants / May 2004   113
• อัตราผสมติดจากการผสมครั้งแรก
   เป็นการวัดประสิทธิภาพการสืบพันธุ์จากการผสม
   ครั้งแรก




               Disease of ruminants / May 2004   114
            วันผสมครั้งที่   วันผสมครั้งที่   วันผสมครั้งที่   วันผสมครั้งที่   วันผสมครั้งที่
หมายเลขโค        1                2                3                4                5           สถานภาพ
   1        15 ก.ย. 44       12 ต.ค. 44                                                            ท้อง
   2        28 เม.ย. 44      06 มิ.ย. 44      14 ส.ค. 44       20 ก.ย. 44       30 ต.ค. 44         ท้อง
   3                                                                                              ไม่ท้อง
   4        25 ต.ค. 44                                                                            ไม่ท้อง
   5        01 ต.ค. 44                                                                             ท้อง
   6        13 ต.ค. 44                                                                            ไม่ท้อง
   7        09 ก.ย. 44       01 ต.ค. 44                                                            ท้อง
   8        12 ส.ค. 44       10 ต.ค. 44       01 พ.ย. 44                                          ไม่ท้อง
   9        18 เม.ย. 44      07 พ.ค. 44       19 ก.ค. 44       19 ต.ค. 44                          ท้อง
   10       06 ต.ค. 44                                                                             ท้อง




                                      Disease of ruminants / May 2004                                       115
• ต้องการหาอัตราผสมติดในช่วงเดือนตุลาคม

  โคที่นามาคิด คือ โคทุกตัวยกเว้นโคหมายเลข 3 เนื่องจากโค
  ตัวนี้ไม่ได้รับการผสมในเดือนตุลาคม จานวนโคที่ผสม
  ในเดือนนี้มีจานวน 8 ตัว และมีจานวนโคที่ผสมติดจานวน 5
  ตัว ดังนั้นอัตราผสมติดจะเท่ากับ (6/9) * 100 = 66.66 %




                 Disease of ruminants / May 2004     116
• หากต้องการคานวณค่า อัตราผสมติดจากการผสมครั้งแรก
  ของโคที่ผสมในเดือนตุลาคม โคที่นามาคานวณ คือ โค
  หมายเลข 4,5,6 และ 10 โดยมีค่า (2/4) * 100 = 50 %




                Disease of ruminants / May 2004   117
• อั ต ราผสมติ ด ที่ ดี อาจเกิ ด จากมี โ ค
  จ านวนหนึ่ ง ที่ มี ป ระสิ ท ธิ ภ าพการ
  สื บ พั น ธุ์ ที่ ดี ซึ่ ง ผสมติ ด ง่ า ย แต่ ใ น
  ฟาร์มอาจมีโคที่ยังไม่ได้ผสมจานวน
  มาก
• ดังนั้ น ควรทราบสั ดส่วนโคที่ ตั้งท้ อ ง
  ในฝูงด้วย
• ค่าที่ช่วยให้แสดงภาพได้ชัดเจน คือ
  เปอร์เซ็นต์โคที่ตั้งท้องภายใน 90 วัน
  หลังคลอด และ เปอร์เซ็นต์โคที่ตั้ง
  ท้องภายใน 120 วันหลังคลอด

                                     Disease of ruminants / May 2004   118
              การแปรผล

• ในการแปรผลควรแบ่งออกเป็น อัตราการผสมติดจากการ
  ผสมครั้งแรก อัตราผสมติดโดยรวม
• ควรพิจารณาร่วมกับ ระยะวันท้องว่าง เพื่อทานายสถานภาพ
  ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
• ควรเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างเดือน แลคเตชันและ
  ระหว่างผู้ผสม


                 Disease of ruminants / May 2004   119
จานวนครั้งต่อการผสมติด
(Service per conception)




      Disease of ruminants / May 2004   120
1. ค่านี้จะเป็นค่าที่ได้จากโคที่ผสมติดแล้วเช่นกัน คือ นาจานวน
   ครั้งที่ผสมของโคที่ผสมติดแล้วแต่ละตัวนามารวมกันและหาร
   ด้วยจานวนโคที่ผสมติดนั้นแล้ว
                                      ้
2. จากตาราง โคที่นามาคิด คือ โคที่ทองแล้ว ตัวอย่างเช่น โคเบอร์
                                                 ้
   2 จานวนครั้งที่โคตัวนี้ได้รับการผสม คือ 5 ครัง โคเบอร์ 9 มี
                 ่          ้
   จานวนครั้งทีผสม 4 ครังในขณะที่โคเบอร์ 5 ผสมเพียงครั้งเดียว
   ก็ติดแล้ว



                       Disease of ruminants / May 2004      121
เบอร์                    วันผสมครั้ง วันผสมครั้ง วันผสม วันผสม สถำนภ
 โค     วันผสมครั้งที่ 1     ที่ 2       ที่ 3   ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ำพ
 1       15 ก.ย. 44    12 ต.ค. 44                                        ท้อง
                                                      20 ก.ย. 30 ต.ค.
 2       28 เม.ย. 44   06 มิ.ย. 44 14 ส.ค. 44           44      44       ท้อง
 3                                                                      ไม่ท้อง
 4       25 ต.ค. 44                                                     ไม่ท้อง
 5       01 ต.ค. 44                                                      ท้อง
 6       13 ต.ค. 44                                                     ไม่ท้อง
 7       09 ก.ย. 44    01 ต.ค. 44                                        ท้อง
 8       12 ส.ค. 44    10 ต.ค. 44 01 พ.ย. 44                            ไม่ท้อง
                                                      19 ต.ค.
 9       18 เม.ย. 44   07 พ.ค. 44 19 ก.ค. 44            44               ท้อง
 10      06 ต.ค. 44                                                      ท้อง
                           Disease of ruminants / May 2004                        122
• สรุปหมายเลขโคที่นามาคานวณ คือ โคหมายเลข 1,2,5,7,9 และ
  10

• จานวนครั้งต่อการผสมติดจึงมีคา (2+5+1+2+4+1) / 6 = 2.5 ครัง
                              ่                            ้




                     Disease of ruminants / May 2004     123
                การแปรผล

• ค่า จานวนครั้งต่อการผสมติด จะมีการเปลี่ยนแปลงได้
                                    ่
  ค่อนข้างยาก ส่วนใหญ่จะค่อนข้างคงทีโดยเฉพาะในฟาร์ม
  ขนาดใหญ่

• การแปรผลควรแบ่งตามแลคเตชัน



                   Disease of ruminants / May 2004    124
Disease of ruminants / May 2004   125
 อัตราการตั้งท้อง
(Pregnancy Rate)




  Disease of ruminants / May 2004   126
• ค่านี้ไม่ใช่ อัตราผสมติด เนื่องจากมีการคานวณที่แตกต่าง
  กัน และคิดจากประชากรที่แตกต่างกัน
• ค่าอัตราการตั้งท้องจะครอบคลุมทั้งโคที่ได้รับการผสมและ
  ยังไม่ได้รับการผสม
• ค่าอัตราการตั้งท้อง ต้อง กาหนดระยะเวลาในการคิด
• ค่าอัตราการตั้งท้อง จะแสดงถึง เปอร์เซ็นต์โคที่ตั้งท้อง
  ภายในระยะเวลาที่เรากาหนดในการพิจารณา



                  Disease of ruminants / May 2004    127
Conception rate ≠ Pregnancy rate




          Disease of ruminants / May 2004   128
• เป็นค่าที่แสดงประสิทธิภาพการสืบพันธุ์ที่ครอบคลุมและ
  ชัดเจนกว่าค่าอัตราผสมติด

• อัตราการตั้งท้องจะ คานวณ จาก อัตราตรวจพบการเป็นสัด
  และอัตราผสมติด




                    Disease of ruminants / May 2004     129
  ผลของอัตราการตั้งท้องต่อผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

• เมื่ออัตราการตั้งท้องเพิ่มขึ้น               1400

  ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจก็




                                             Net Income Per Cow
                                               1300


  เพิ่มตามด้วย                                 1200

                                               1100

                                               1000

                                                          900

                                                          800
                                                                  0.1 0.14 0.16 0.19 0.22 0.25 0.28
                                                                        Effective Pregnancy Rate

                                                                                 EPR




                            Disease of ruminants / May 2004                                           130
         120
         100
                                             ตั้งท้อง
          80                  Pregnancy
% Open




                              Rate =slope
          60                  Heat Detection Rate X Conception Rate
          40

          20       ท้องว่าง
                                                                      คัดทิ้ง
           0
               0         50     100              150            200         250
                                   Days in Milk

                              Disease of ruminants / May 2004                     131
• อัตราการตั้งท้อง
  = อัตราตรวจพบการเป็นสัด * อัตราผสมติด
• อัตราผสมติด
                ่
  = จานวนโคทีตั้งท้อง หารด้วย จานวนโคที่ได้รับการผสม



   ดังนั้น ข้อแตกต่าง ของทั้งสองค่า นี้ คือ ???


                    Disease of ruminants / May 2004    132
             ผลของอัตราตรวจพบการเป็นสัดและอัตราผสมติดต่ออัตราการตั้งท้อง

                                                                  No. Pregnant
VWP 60 d
                100 Cows                                    Per Cycle             Total
                HD X CR = PR
                40% X 40% = 16%
                                                            16 Cows         16 Cows


     81 d
                84 Cows
                HD X CR = PR
                40% X 40% = 16%                            13 Cows               29 Cows


     102 d

                71 Cows
                HD X CR = PR                               11 Cows
                40% X 40% = 16%                                              40 Cows

     123 d
                                Disease of ruminants / May 2004                           133
                                                                 No. Pregnant

VWP 60 d   100 Cows                                       Per Cycle      Total
           HD X CR = PR
           100% X 35% = 35%
                                                           35 Cows       35 Cows


   81 d
           65 Cows
           HD X CR = PR                                   10 Cows        45 Cows
           40% X 40% = 16%



 102 d

           55 Cows
           HD X CR = PR                                    9 Cows        54 Cows
           40% X 40% = 16%

  123 d

                              Disease of ruminants / May 2004                      134
ตัวอย่างการคานวณอัตราการตั้งท้องและอัตราผสมติด




               Disease of ruminants / May 2004   135
95

           100

                  102

                                                         118

                                             105

                                                               120

          99

     97

                                                 105

                                                       110

                                            107


               Disease of ruminants / May 2004                       136
• วงกลมสีน้าเงินแสดงถึงโคที่ตั้งท้องแล้วและตัวเลขหมายถึง
  ระยะคลอดถึงผสมติด ส่วนวงกลมสีเหลืองแสดงถึงโคที่ท้องว่าง
  และตัวเลขหมายถึงระยะวันท้องว่าง จากข้อมูลเราสามารถหา
                    ั
  ค่าดัชนีต่างๆ ได้ดงนี้
  ระยะคลอดถึงผสมติดมีค่า 95+100+102+97 / 4 = 98.5 วัน
  ส่วนระยะท้องว่างเฉลี่ยมีค่า
  99+(105*4)+(107*2)+110+118+(120*2) / 11 = 109.18 วัน




                    Disease of ruminants / May 2004    137
• อัตราการตั้งท้องภายใน 120 วันหลังคลอดมีค่าเท่ากับ
                                                      ้
  (4/15)* 100 = 26.6 % เนื่องจากมีโคที่อยู่ในช่วงนีทั้งหมด 15
  ตัวแต่เป็นโคที่ตั้งท้องเพียง 4 ตัว ซึ่งต่างจากอัตราผสมติด
  หากคิดว่าโคทั้ง 4 ตัวที่ตั้งท้องนี้ผสมเพียงครั้งเดียวก็ตั้งท้อง
  อัตราการผสมติดจะมีค่าถึง 100 เปอร์เซ็นต์




                       Disease of ruminants / May 2004          138
อัตราการตั้งท้องมีผลต่อ:

   • สัดส่วนของโคที่ตั้งท้องหลังจากผ่านระยะปลอดการผสม
   • ความเร็วในการทาให้แม่โคสามารถตังท้องได้เมื่อผ่านระยะ
                                        ้
     ปลอดการผสมมาแล้ว




                     Disease of ruminants / May 2004    139
Disease of ruminants / May 2004   140
Disease of ruminants / May 2004   141
Disease of ruminants / May 2004   142

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:153
posted:5/29/2012
language:Thai
pages:142