Metodyka pracy prokuratora w trybie kontroli przestrzegania prawa

Document Sample
Metodyka pracy prokuratora w trybie kontroli przestrzegania prawa Powered By Docstoc
					    Wiesław Czerwiński


                Elementy metodyki pracy prokuratora w trybie kontroli
                                     przestrzegania prawa




    1. Zagadnienia ogólne.


          Praca prokuratora w trybie kontroli przestrzegania prawa charakteryzuje
    się bez wątpienia pewną specyfiką działania w stosunku do prowadzenia
    postępowań karnych. Specyfikę tą wyznacza przedmiot postępowania, a to z
    kolei prowadzi do specjalizacji. Specjalizacja sprzyja zdobywaniu wprawy i
    przez to ekonomizuje działania. Nie można natomiast podzielić poglądu, że
    specjalizacja prokuratora zajmującego się kontrolą przestrzegania prawa
    prowadzi do monotonii pracy. Wręcz odwrotnie. Ilość stanów faktycznych i
    prawnych jest o wiele bardziej różnorodna niż w postępowaniu karnym. Prawo
    administracyjne dostarcza różnorodnych stanów faktycznych, a interpretacja
    przepisów wymaga różnorodnych technik i zabiegów interpretacyjnych.1
        Niniejsze opracowanie stawia sobie za zadanie przedstawienie niektórych
    elementów       metodyki      działania    prokuratora      zajmującego       się    kontrolą
    przestrzegania prawa.




1
   Typowa praca prokuratora-karnisty na szczeblu prokuratury rejonowej zamyka się w skończonej
liczbie kwalifikacji prawnych, a stabilność prawa karnego jest znacznie większa niż prawa
administracyjnego. Może to spowodować znużenie pracą w pionie karnym. Praca prokuratora
zajmującego się kontrolą przestrzegania prawa jest bardziej urozmaicona i przez to bardziej twórcza
i samodzielna. Przełożeni z reguły zaangażowani są realizację postępowań karnych, nie znają z
reguły tej problematyki, stąd też stopień ingerencji prokuratorów przełożonych w działania
prokuratora zajmującego się problematyką kontroli przestrzegania prawa nie jest wielki.


                                                                                                 1
        Przytoczone wskazówki mają charakter przykładowy. Są one wynikiem
    przemyśleń Autora. Nie oznacza to, że zaproponowana metodyka jest
    ostateczna, czy jedynie możliwa. Wielu prokuratorów mających długoletnie
    doświadczenie wypracowało sobie własną metodykę badań, osiągając w tym
    zakresie niezbędną sprawność zawodową. Nie bez znaczenia będą tutaj
    umiejętności i doświadczenie prokuratora, własne przekonanie do wybranej
    metodyki czy też ogólna sprawność intelektualna. Pewne jednak wskazówki
    mają charakter ogólny a pewne etapy działań muszą być zachowane.
          Metodyka pracy prokuratora, zarówno w pionie karnym jak i w trybie
    kontroli przestrzegania prawa, nie była dotychczas dostatecznie poruszana w
    literaturze przedmiotu. Wydaje się, że taka potrzeba ze wszech miar istnieje.
    Wiele przepisów prawnych, mnogość stanów faktycznych, postępująca
    jurydyzacja życia społecznego powodują konieczność wypracowania pewnych
    metod     i technik badawczych           przyspieszających        podejmowanie        decyzji.
    Wymagane jest przyjęcie pewnej filozofii działań organizacyjnych, w których
    centralną postacią będzie prokurator i jego zadania, a wszystko inne ma służyć
    realizacji jego zadań. W zadaniach tych będą się mieściły różne czynności
    organizacyjne, w tym czynności pomocnicze takie jak praca sekretariatu,
    oprogramowanie informacyjne szeroko rozumiane, wypracowane procedury
    postępowania, umiejętność organizowania pracy w grupach, zastosowanie
    technik twórczego myślenia, sprawne zarządzanie, praca asystentów itp. W
    mojej ocenie niezbędne jest wypracowanie swoistego ISO2 postępowania
    prokuratorskiego dotyczącego organizacji pracy.




2
   Skrót pochodzi od Międzynarodowej organizacji Standaryzacji (International Organization of
Standardization). Jest to udokumentowany system zapewnienia jakości. Podstawą systemu są
procedury i instrukcje. Jest to także określane jako zarządzanie przez jakość. Normalizacja dotyczy
m.in. dokumentacji, planowania, administracji, warunków pracy, projektowania, doskonalenia


                                                                                                 2
          Mówiąc o metodyce badań nie będziemy mieli na myśli aspektów
   prawnych, a kwestie, które można określić jako „technologiczne”. Chodzi zatem
   o praktyczne wskazówki związane z kolejnymi etapami działania prokuratora.
   Inaczej mówiąc chodzi o przedstawienie kolejnych zabiegów, posiadających
   cechy racjonalności i celowości, zmierzających do osiągnięcia postawionych
   celów. Wypracowane elementy metodyki postępowania muszą mieć na tyle
   uniwersalny charakter, że z dobrym wynikiem dadzą się powtórzyć przy
   rozpatrywaniu     spraw     tej   samej     kategorii.   Muszą     to   być    sposoby
   charakteryzujące się obiektywnością i dokładnością.
        Badanie sprawy jest to jednocześnie studium indywidualnego przypadku -
   każda sprawa jest inna, o niepowtarzalnym stanie faktycznym.
         Problematyka      normatywna        dla    omawianych      rozważań     nie   jest
   pierwszoplanowa, ale o tyle istotna, że przepisy prawa określają cel działania
   prokuratora i formy jego działania. Prawo realizuje także określony system
   wartości aprobowanych społecznie. Tych wartości jest wiele, a w zakresie
   normatywnym       ustala    je    Konstytucja.     Przykłady     orzeczeń     Trybunału
   Konstytucyjnego wskazujących na niezgodność uregulowań ustawowych z
   Konstytucją są egzemplifikacją nierespektowania tych wartości. Prokurator w
   swoich działaniach musi je uwzględniać, co najlepiej obrazuje jedna z reguł
   interpretacji tekstów prawnych – reguła interpretacji tekstów w zgodzie z
   Konstytucją.


   2. Etapy postępowania i ich uwarunkowania.




systemu zarządzania. Konieczność doskonalenia organizacji pracy dotyczy także sądów. W tym
kontekście można ponownie rozważać potrzebę uczestniczenia ławników w wielomiesięcznych,


                                                                                         3
        Celem działania prokuratora (podobnie jak i innych stron) jest przekonanie
   sądu lub innego adresata pisma procesowego do swoich racji i w konsekwencji
   uzyskanie wnioskowanego rozstrzygnięcia. Jednakże prokurator nie działa we
   własnym     imieniu,    jak   strona,   która   dąży do     korzystnego     dla   siebie
   rozstrzygnięcia, lecz działa w imieniu i na rzecz praworządności.
        Powstaje pytanie, jakie etapy racjonalnych działań składają się na
   osiągnięcie postawionego celu.
       Zacznijmy zatem od uświadomienia sobie podstawowego celu działania
   prokuratora – tym celem jest uzyskanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem, a
   zasadniczą formą działania prokuratora jest kontrola. To ostatnie stwierdzenie
   limituje określony sposób postępowania
       Metodykę można zatem określić jako zespół wytycznych dotyczących
   sposobów postępowania, efektywnych ze względu na określony cel.
       Czym zatem jest kontrola. Liczne definicje tego pojęcia zawarte są w
   doktrynie prawa administracyjnego.3 Najbardziej przydatną dla omawianej
   problematyki wydaje się definicja sformułowana przez W. Dawidowicza 4.
   Według tego Autora kontrolą jest:
   a) zbadanie istniejącego stanu rzeczy,
   b) zestawienie tego co istnieje, z tym co być powinno, co przewidują
       odpowiednie wzorce czy normy postępowania i sformułowanie na tej
       podstawie odpowiedniej oceny,
   c) w przypadku istnienia rozbieżności między stanem istniejącym a stanem
       pożądanym, na ustaleniu przyczyn tej rozbieżności i sformułowanie




skomplikowanych prawnie i faktycznie procesach.
3
   Przegląd tych definicji w opracowaniu S. Jędrzejewski, H. Nowicki: Kontrola administracji
publicznej Wydawnictwo Comer 1995 str. 6-7.
4
  W. Dawidowicz: Zagadnienia ustroju administracji państwowej w Polsce Warszawa 1970 s. 34.


                                                                                          4
        zaleceń mających na celu wskazanie sposobu usunięcia niepożądanych
        zjawisk ujawnionych przez kontrolę.
        Pojęcia kontroli nie można mylić z pojęciem nadzoru. Nadzór jest pojęciem
    szerszym. Można powiedzieć, że jest to kontrola połączona z elementem
    kierowania i odpowiedzialnością za podmiot nadzorowany. Z pojęciem nadzoru
    łączą się prawa i obowiązki wywierania określonego wpływu na działalność
    jednostek strukturalnie podporządkowanych. Organy administracji publicznej, do
    których prokurator kieruje swoje wioski nie są mu podporządkowane. Nie można
    zatem mówić o nadzorze prokuratorskim nad administracją, a o kontroli
    działalności administracji za pomocą form i środków dostępnych prokuratorowi,
    przy uwzględnieniu, że jedynym kryterium kontroli jest legalność. Fakt, że
    przedmiotem oceny jest legalność, a nie np. celowość, limituje określoną
    metodykę.
         Dalszymi czynnikami mającymi wpływ na metodykę są podstawowe cechy
    prokuratorskiej kontroli: zasada niezależności czynności prokuratury od
    organów administracji publicznej, zasada czuwania nad przestrzeganiem prawa
    jako systemu (całości), zasada wszechstronnego zakresu kontroli i zasada
    działania z urzędu.5
    Można wyróżnić wskazówki metodyczne:
       dotyczące wszelkiej zorganizowanej działalności,
       dotyczące działalności kontrolnej,
       dotyczące działalności prokuratora w trybie kontroli przestrzegania




5
   W.Czerwiński: Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Praktyczny przewodnik
dla aplikantów i prokuratorów. Zakamycze 2001 str. 215-220.


                                                                                          5
           W pierwszej sytuacji wskazówki będą się cechowały dużym stopniem
    uogólnienia. Możemy mówić o pewnych wskazówkach prakseologicznych 6 oraz
    wypracowaną przez ogólną teorię organizacji.
          Prakseologia nie zajmuje się formami organizacyjnymi działań, lecz
    wykrywa ona cechy sprawności wspólne dla wszystkich działań niezależnie od
    ich formy zorganizowania. Gdy prakseologia zaczyna uwzględniać formy
    organizacyjne działań, to przechodzi na grunt teorii organizacji i zarządzania.7
        W teorii organizacji pracy przez sposób działania rozumie się umyślny
    dobór zasobów i środków działania oraz zgodną z zamierzeniem kolejność ich
    stosowania. Cztery główne zasady naukowej organizacji pracy to analiza, plan,
    wykonanie i kontrola.8
        Wskazówki dotyczące działalności kontrolnej zawiera wiele różnych aktów
    normatywnych zajmujących się problematyką kontroli. Przykładowo cechą
    kontroli przeprowadzonej przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów jest
    ustalenie stanu faktycznego, sprawdzenie realizacji zadań wskazanych przez
    Radę Ministrów i Prezesa Rady Ministrów w kontrolowanym zakresie, pod
    względem       legalności,     gospodarności,       celowości     i    rzetelności     jego
    udokumentowania, dokonanie oceny kontrolowanych zadań, wskazanie osób
    odpowiedzialnych       za    stwierdzone     nieprawidłowości      oraz    sformułowanie




6
   Prakseologia jest nauką o normach i zasadach skutecznego i sprawnego działania. Patrz: T.
Kotarbiński: Traktat o dobrej robocie. Prakseologię określa siż jako ogólną teorię sprawnego
działania – J. Kurnal: Zarys teorii organizacji i zarządzania. Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne
Warszawa 1970 wyd. II str. 89.
7
    J. Kurnal: Zarys teorii organizacji i zarządzania. Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne
Warszawa 1970 wyd. II str.92.
8
  J. Zieleniewski, op. cit, str, 79


                                                                                              6
    wniosków i zaleceń pokontrolnych.9 Szeroko określone są przykładowo cele
    kontroli prowadzonej przez organy służby geodezyjnej i kartograficznej.10
    Szczegółowe czynności kontrolne wymienia np. rozporządzenie Ministra
    Zdrowia z 28.4.2004 r. w sprawie przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności
    (Dz. U. Nr 167, poz. 1747). Problematykę kontroli szczegółowo regulują
    przepisy dotyczące działalności organów powołanych do działalności kontrolnej,
    jak np. Najwyższa Izba Kontroli11 czy organy podatkowe12. Przepisy te wskazują
    na cele postępowania kontrolnego, regulują procedurę jej przeprowadzenia oraz
    sposób ujęcia wyników kontroli i ich wykorzystanie.
    Do dalszych rozważań przyjmujemy założenie, że prokurator dysponuje aktami
    sprawy administracyjnej wraz z merytoryczną decyzja i skargą obywatela. Jest
    to najbardziej typowa sytuacja.
          Pierwszym etapem działania będzie pobieżne rozpoznanie sprawy.
    Obejmuje ono zapoznanie się z przedmiotem sprawy, a więc ogólnie z gałęzią
    prawa w której przyjdzie nam się poruszać oraz pobieżne zapoznanie się ze
    stanem faktycznym, niejako „pierwsze czytanie”. Etap ten obejmuje także
    czytanie mających w sprawie zastosowanie przepisów prawnych. Wiedza
    uzyskana z tych wstępnych czynności pozwoli na obmyślenie dalszego planu




9
     Rozporządzenie Rady Ministrów z 29.7.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu
przeprowadzenia kontroli przez kancelarię Prezesa Rady Ministrów (Dz. U. Nr 146, poz. 1414).
Zbliżony cel ma kontrola przeprowadzana przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa
10
    Rozporządzenie Rady Ministrów z 28.8.2001 r. w sprawie kontroli urzędów, instytucji publicznych
i przedsiębiorców w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących geodezji i kartografii (Dz. U. Nr
101, poz. 1090)
11
    Szczegółowe czynności kontrolne reguluje zarządzenie Prezesa NIK z 1.3.1995 r. w sprawie
postępowania kontrolnego (M.P. Nr 17, poz. 1211)
12
    Problematykę kontroli podatkowej reguluje ustawa z dnia 29.8.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.
U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w art. 281 – 292. Patrz także rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z
16.7.2004 r. w sprawie siedzib i zasięgu terytorialnego regionalnych izb obrachunkowych oraz
szczegółowej organizacji izb, liczby członków kolegium i trybu postępowania (Dz. U. Nr 167, poz.
1747).


                                                                                                 7
     działania. Posługując się terminologią W. Langa13 etap ten można określić jako
     kontrolną analizę rozpoznawczą. Na tym etapie dokonuje się wstępnej oceny,
     co do zgodności badanego rozstrzygnięcia z prawem. Już na tym etapie może
     się okazać, że brak jest podstaw do podjęcia dalszych działań, np. opisany
     problem to typowa sprawa cywilna, albo też podjęciem decyzji o konieczności
     dalszej kontroli.
     Jak pisze J. Zieleniewski „obmyślenie sposobu działania dostosowanego do
     ustalonego celu i przewidywanych okoliczności, w których przyjdzie działać, jest
     niezbędnym      warunkiem       racjonalności,       czyli   poznawczego       zgruntowania
     działań… Obmyślenie sposobu działania – to projekt tego działania, projekt
     uzupełniony decyzją wykonania – to plan.14
           Należy sobie zadać pytanie, do czego ten plan ma zmierzać, jaki cel ma
     realizować. Ogólnie można powiedzieć, że plan ten ma zmierzać do realizacji
     celu przed którym stoi prokuratura, a konkretnie tym celem jest strzeżenie
     praworządności. Ma ono różne aspekty, najważniejszym wydaje się z woli
     ustawodawcy         ściganie   przestępstw,      a     w     zakresie   określonym       przez
     ustawodawcę realizację idei przestrzegania praworządności w innych formach i
     sposobach działania.15




13
    W. Lang: Struktura kontroli prawnej organów państwowych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Studium analityczne z zakresu ogólnej teorii kontroli prawnej, Kraków 1963 Zeszyty naukowe
Uniwersytetu Jagiellońskiego nr 14.
14
   J. Zieleniewski: Organizacja i zarządzanie. Warszawa 1975 wyd. IV str. 209.
15
      W mojej ocenie likwidacja prokuratorskiej kontroli przestrzegania prawa w 1990 r. była
nieuzasadniona. Poprzednie badania koordynowane przez Departament Kontroli Przestrzegania
Prawa i Spraw Cywilnych Prokuratury Generalnej wskazywały na kwestionowanie w formie
sprzeciwów ok. 5-8 % kontrolowanych decyzji. Z chwilą likwidacji tej formy działania automatycznie
ta ilość decyzji wadliwych funkcjonowała w obrocie prawnych. Możliwość przeprowadzenia kontroli
decyzji przez prokuratora działała również profilaktyczne na organy administracji. Obecnie nikt nie
kontroluje decyzji administracyjnych, z wyjątkiem strony, która skarży negatywne dla niej
rozstrzygnięcia. Nie można wykluczyć, że pewna ilość decyzji korzystna dla stron, wydawana jest w
wyniku korupcji, a wtedy nikt nie podda tych decyzji kontroli, ze szkodą dla interesu publicznego. Na


                                                                                                   8
          Działania praworządne – to działania zgodne z przepisami prawa
   materialnego i procesowego. Końcowym efektem działania prokuratora w tym
   zakresie będzie ocena praworządnościowa. Przez „ocenę praworządnościową”
   rozumiem       końcową     ocenę     przestrzegania      prawa     sformułowaną      przez
   prokuratora, co do zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym i
   procesowym.
        Pierwszy etap można zatem określić jako kontrolną analizę rozpoznawczą
   mającą na celu wstępne zapoznanie się ze stanem faktycznym i prawnym
   celem uzyskania ogólnej informacji w temacie. Ten etap pozwoli nam na
   wstępne sformułowanie problemu16. Określić problem w sprawie to połowa
   sukcesu.
        Następnym etapem będzie dokładne ustalenie stanu faktycznego w
   zakresie niezbędnym do oceny materialnoprawnej.
            Musimy sobie odpowiedzieć na pytanie, co w sprawie jest pewne, co
   wiem, a czego nie wiem. Przydatne będzie zrobienie sobie stosownego
   zestawienia wskazującego jakie jeszcze elementy stanu faktycznego należy
   poznać.
           Nośnikiem informacji w tym zakresie są akta sprawy administracyjnej.
           Ustawa o prokuraturze pozwala prokuratorowi na podjęcie pewnych
   działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego. Działania te prokurator




prewencyjną funkcję kontroli zwracał też uwagę w literaturze przedmiotu J. Starościak: Elementy
nauki administracji PWN Warszawa 1964 str. 202 i tegoż Autora: Zarys nauki administracji, PWN
Warszawa 1971 wyd. II, także S. Jędrzejewski. Na potrzebę istnienia tej kontroli wskazują także
niektóre sprawy sądowe. W jednej ze spraw ujawniono, że postępowanie administracyjne w sprawie
rozbiórki domku letniskowego było bez biegu przez 25 lat. W innej sprawie strona stawiła się na
rozprawę i prosiła o udział prokuratora.
16
    W 1925 r. Bernard Russell pisał: Życie intelektualne składa się w całości z przekonań oraz
przechodzenia od jednych przekonań do innych zwanego rozumowaniem. Przekonania mieszczą w
sobie poznania i błędy poznania, są nosicielami prawdy i fałszu.


                                                                                             9
może podejmować na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z 20.6.1985 r. o
prokuraturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 206 ze zm.). W katalogu tych działań
mieści się możliwość żądania nadesłania dokumentów i pisemnych wyjaśnień,
przesłuchania świadków, powołania biegłych a także przeprowadzenia oględzin.
Cel tych czynności jest jednoznacznie określony w ustawie - celem jest
wyjaśnienie sprawy. Inaczej mówiąc dokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego.
Akta sprawy wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami można przeczytać kilkakrotnie i
w pewnych odstępach czasowych, co pozwoli na pewną refleksję nad
okolicznościami faktycznymi sprawy. Akta należy czytać z uwagą i skupieniem.
Ustalenie stanu faktycznego należy uznać za etap zamknięty, jeżeli wszystkie
istotne okoliczności faktyczne w zakresie niezbędnym do zastosowania
przepisów prawa zostały ustalone. Cały czas mamy przy tym na uwadze przepis
prawa materialnego, z którym zapoznaliśmy się na etapie kontrolnej analizy
rozpoznawczej oraz przepisy proceduralne.
Czytanie sprawy winno doprowadzić do ewidencji problemów. Jak już
wskazano wyżej, "wyłuskanie” problemu to połowa sukcesu. Problem do
rozwiązania może być jeden albo problemów tych może być więcej.
    Aby uwypuklić problem, należy założyć pewne wzorce postępowania. Tymi
wzorcami są przepisy prawa materialnego i procesowego.
    Rozważmy to na przykładzie. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest
decyzja o rozbiórce. Domek letniskowy został pobudowany w lesie, na terenach
nie przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego pod tego
typu zabudowę i bez pozwolenia na budowę. Skarżący w doniesieniu do
prokuratury podaje jednak, w jego ocenie, bardzo istotną okoliczność. Od tego
domku    letniskowego   wójt   gminy   przez   10   lat   pobierał   podatek   od
nieruchomości. Jest to jednoznaczne z legalizacją, albowiem pobierając
podatek dopuścił w sposób dorozumiany do użytkowania tego obiektu.
Tym samym rysuje nam się problem do rozstrzygnięcia, który można
sformułować w następującym pytaniu: jaki jest wpływ opłacania podatku od



                                                                               10
nieruchomości na legalność wybudowania domku letniskowego, innymi słowy,
czy fakt pobierania podatku oznacza jego legalizację. Jeżeli ten problem
rozwiążemy, to znajdziemy odpowiedź na zarzuty skarżącego.
       Ten problem dotyczył sfery prawa materialnego.
       Weźmy inny przykład. Skarżący podaje, że nie brał udziału w
postępowaniu administracyjnym w sprawie wybudowania garażu na działce jego
sąsiada i żąda, aby prokurator wniósł sprzeciw z żądaniem wznowienia
postępowania. W tym miejscu powstaje kilka problemów procesowych - czy
prokurator może w takiej sytuacji wnieść sprzeciw, czy ma dla niego znaczenie
termin 1 miesiąca, który jest wiążący dla strony do wniesienia podania o
wznowienie postępowania, czy dana osoba jest stroną postępowania i na jakim
etapie postępowania wznowieniowego należy o tym rozstrzygnąć itp.
      Występujące w sprawie problemy mogą dotyczyć:
-   prawa materialnego,
-   prawa procesowego.
    Skoro problem został sformułowany, to należy przystąpić do jego
rozwiązania. Będziemy dążyć do zakwalifikowanie stanu faktycznego pod
względem prawnym.
    Musimy zatem przystąpić do analizy tekstu prawnego.
    W pierwszym przykładzie sprawa o legalność decyzji o rozbiórce skupia się
na zupełnie innej dziedzinie prawa. Może to budzić pewne zaskoczenie -
sprawa o rozbiórkę a w istocie sprawa nieomalże podatkowa. Musimy zatem
poznać podstawę opodatkowania w podatku od nieruchomości, przedmiot,
podmiot opodatkowania i moment powstania obowiązku podatkowego. Nie
wystarczą tutaj tylko przepisy prawa materialnego, ale musimy sięgnąć także do
Ordynacji podatkowej.
Rezultatem analizy będzie wniosek, że regulacje prawa podatkowego nie mają
wpływu na legalność wybudowania obiektu budowlanego. Myśl tą należy
rozwinąć, aby przekonać adresata naszej odpowiedzi.



                                                                           11
Podobnie należy rozwiązać nasuwające się wątpliwości z zakresu prawa
procesowego.
         W każdej sprawie należy zatem dążyć do ustalenia istoty wątpliwości, do
sformułowania problemu i jego rozwiązania. Przyjęcie określonego poglądu
należy traktować jako pewnik w dalszym rozumowaniu. Przejście do kolejnych
etapów jest możliwe po ostatecznym, nie budzącym wątpliwości w ocenie
prokuratora rozwiązaniu problemu.
      Reasumując dotychczasowe rozważania można wyróżnić następujące
etapy:
-   kontrolna analiza rozpoznawcza,
-   ustalenie stanu faktycznego,
-   ustalenie stanu prawnego,
-   sformułowanie problemu i próba jego rozwiązania.
      Wspólnym kluczem dwóch ostatnich etapów będzie interpretacja tekstu
prawnego.
Okolicznościom tym należy poświęcić nieco więcej uwagi.


3. Reguły interpretacji tekstów prawnych.


     W interpretacji tekstu prawnego co raz większego znaczenia nabiera
znajomość podstawowych reguł interpretacji tego tekstu. Prawo reguluje co raz
większy zakres zjawisk społecznych. Ogromna ilość przepisów prawnych nie
pozwala na ich dogłębną znajomość. Przepisy te ulegają ciągłym zmianom i nie
zawsze są one jasne i wyraźne. Jeżeli w 2004 r. co półtora dnia wydawano




                                                                             12
     jedną ustawę17, to żaden prawnik nie jest w stanie powiedzieć, że zna prawo. W
     tej sytuacji istotne są dwie rzeczy: dostęp do źródeł prawa i umiejętność
     interpretacji przepisów prawnych.
            Przykładem przepisu nasuwające znaczne trudności interpretacyjne jest
     następujący przepis ustawy z dnia 9 maja 1997 r. o zmianie ustawy o związkach
     zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 82, poz. 518 ze
     zm.)
         Art. 6. 1. Środki pieniężne Zrzeszenia Związków Zawodowych przekazane
     na zasadach i w trybie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 61
     ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 1,
     podlegają waloryzacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy wymienionej w art.
     2, z tym że waloryzacji dokonuje się za okres do dnia wydania decyzji, o której
     mowa w ust. 2.
            Na pierwszy „rzut oka” nie sposób zorientować się o co chodzi w tym
     przepisie. Ilość odesłań powoduje jego całkowitą nieczytelność.
            W nauce prawa wypracowano określone reguły interpretacyjne, ale także
     w orzecznictwie sądowym co raz częściej wyjaśnia się reguły interpretacyjne
     tekstów prawnych.
            Celem     tej   części   opracowania     jest   przypomnienie     niektórych
     podstawowych reguł interpretacji tekstów prawnych wypracowanych w nauce 18 i
     orzecznictwie19.




17
   W 2004 r. wydano 286 numerów Dziennika Ustaw, a w nich prawie 2900 aktów prawnych na 21
tys. stron. Uchwalono 260 ustaw - źródło: Rzeczpospolita z 3.1.2005 r.
18
   Należy w tym miejscu polecić opracowanie Lecha Morawskiego Wstęp do prawoznawstwa Toruń
1998 r. oraz Wstęp do nauk prawnych pod redakcją Adama Jamroza Białystok 1999 r.
19
     Zestawienie poglądów orzecznictwa na temat różnych metod wykładni zawiera praca Lecha
Morawskiego: Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz Toruń 2002 r. Także J. Wróblewski;
sądowe stosowanie prawa Warszawa 1988 r.


                                                                                       13
             Pod pojęciem interpretacji prawa albo jego wykładni, należy rozumieć
      zespół czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia znaczenia przepisu
      prawnego. Jeżeli przepis jest jasny, to nie ma potrzeby jego wykładni (clara non
      sunt interpretanda). Wykładnia będzie potrzebna wówczas, gdy są jakieś
      wątpliwości związane z rozumieniem tekstu prawnego.
      J. Nowacki20 dzieli sposoby wykładni prawa na językowe i pozajęzykowe. Do
      tych ostatnich zalicza wykładnię celowościową, zwaną też teleologiczną,
      wykładnię     funkcjonalną     oraz     wykładnię     systemową         zwaną   niekiedy
      systematyczną.
      L. Morawski mówiąc o podziałach wykładni ze względu na ich moc wiążąca
      wyróżnia następujące typy wykładni:
      1) wykładnię autentyczną,
      2) wykładnie legalną,
      3) wykładnię operatywną,
      4) wykładnię doktrynalną.
      Ze względu na zakres wykładni można wyróżnić:
      1) wykładnię literalną,
      2) wykładnię rozszerzającą,
      3) wykładnię zwężającą21.
      Odnośnie stosowania tych ostatnich reguł, w ślad za L. Morawskim, należy
      przytoczyć następujące zasady:
      1) wszystkie przepisy prawa powinny być interpretowane literalnie, chyba że
          istnieją ważne racje, by nadać im interpretację rozszerzającą lub zwężającą,
      2) nakaz wykładni literalnej przepisów prawa karnego,




20
     J. Nowacki, Z. Tobor: Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 1993 r. s. 192.
21
     L. Morawski: Wstęp do prawoznawstwa Toruń 1998 r. str. 162 - 164


                                                                                           14
3) nakaz wykładni literalnej przepisów prawa podatkowego,
4) zakaz stosowania wykładni rozszerzającej przepisów prawa karnego, jeżeli
   wykładnia taka miała by prowadzić do rozszerzenia odpowiedzialności
   karnej oskarżonego,
5) zakaz stosowania wykładni rozszerzającej w prawie podatkowym, jeżeli
   wykładnia taka miałaby prowadzić do rozszerzenia zakresu należności
   podatkowych, a to ze względu na zasadę nullum tributum sine lege,
6) zakaz wykładni rozszerzającej wyjątków,
7) zakaz wykładni rozszerzającej przepisów prawnych, które stanowią lex
   specialis,
8) zakaz wykładni rozszerzającej przepisów upoważniających.
9) wolności i uprawnienia mogą być interpretowane rozszerzająco.
     Ponieważ prawo jest sformułowane za pomocą języka, pierwszoplanowe
znaczenie ma wykładnia językowa. Jest ona pierwszym etapem egzegezy
tekstu prawnego.
      Orzecznictwo sądów stoi jednolicie na stanowisku akcentującym prymat
wykładni językowej, dopuszczającym możliwość sięgania po inne dyrektywy
interpretacyjne dopiero wtedy, gdy interpretacja zawodzi. Można tutaj wskazać
także na poglądy Trybunału Konstytucyjnego wyrażone m.in. w orzeczeniach z
dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 i z dnia 5 listopada 1986 r. U 5/86.
Założenie prymatu wykładni językowej jest szczególnie akcentowane na gruncie
prawa podatkowego, albowiem odejście od tej wykładni powoduje rozliczne
konsekwencje.
      Generalnie można powiedzieć, że wykładnia językowo - logiczna (zwana
także gramatyczną) polega na odkodowaniu norm postępowania na podstawie




                                                                          15
znaczenia wyrazów i wyrażeń zawartych w treści aktu prawnego, przy
uwzględnieniu zasad gramatyki i składni językowej oraz zasad logiki.
      Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów z 22 czerwca 1998
r. FPS 9/9722 podkreślił, że dokonując interpretacji tekstu prawnego, trzeba
kierować się znaczeniem słów danego języka etnicznego oraz tym, że
ustawodawca był racjonalny, gdy używał takich a nie innych słów, i nie można a
priori przyjmować, iżby określonych słów używano w tekście prawnym bez
wyraźnej ku temu potrzeby
    W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 11.6.1996 III CZP 52/96 wyrażono
pogląd, że „według utrwalonych w orzecznictwie zasad interpretacji przepisów
prawa podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa, a dopiero wtedy, gdy ta
zawodzi, prowadząc do wyników nie dających się pogodzić z racjonalnym
działaniem ustawodawcy i celem, jaki ma realizować dana norma, sięga się do
dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej. Stanowisko takie znajduje
potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenia: z
dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 i z dnia 5 listopada 1986 r. U 5/86 oraz wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 22 października 1992 r. III CRN 50/92 - OSNCP 1993, z.
10, poz. 181, które zgodnie stwierdzają, że w drodze "wykładni nie można
uzupełniać ustawodawcy", a podstawy do ustalenia praw i obowiązków powinny
wprost wynikać z ustawy).
   Prymat wykładni językowej trzeba przyznać na gruncie prawa podatkowego,
gdyż tam właśnie każde odejście od gramatycznej treści zapisu powoduje
niepożądane konsekwencje praktyczne, zwłaszcza gdy się uwzględni zasadę
powszechności obowiązku podatkowego. Między innymi z tych względów Sąd
Najwyższy w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 22 października 1992 r.,




                                                                            16
      podkreślając wagę nakładania obowiązków podatkowych w drodze ustawy,
      wypowiada się przeciwko rozszerzającej wykładni przepisów nakładających
      takie obowiązki.”
          Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z
      4.6.2001 r. FPK 5/01: Przystępując do rozważań odnoszących się wprost do
      problematyki prawnej wskazanej w pytaniu należy zauważyć, że w procesie
      interpretacji prawa podatkowego znajduje zastosowanie przede wszystkim
      wykładnia językowa, rozumiana szeroko jako proces ustalania treści norm
      prawnych     na     podstawie   możliwego   sensu   słów,   za   pomocą   których
      sformułowano dany przepis. Zastosowanie mają także wykładnia systemowa,
      polegająca na ustalaniu znaczenia przepisu ze względu na system prawa, do
      którego należy (poszczególne przepisy są interpretowane we wzajemnym
      związku z całością danego systemu) i celowościowa, polegająca na powiązaniu
      brzmienia słów prawnych z sensem i celem przepisów prawnych. Wykładnie te
      jednak służą interpretacji prawa podatkowego jedynie w granicach zakreślonych
      przez wykładnię językową.
            Wskazówki na temat interpretacji teksu podatkowego zawarte są w
      uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 r. FPK
      3/99 dotyczącej opodatkowania podziemnych wyrobisk górniczych.
      (...) Odnośnie do reguł interpretacji przepisów prawnych powszechnie
      zalecanych przez teorię prawa (por. np. J. Wróblewski: Zagadnienia teorii
      wykładni prawa ludowego, Warszawa 1969; M. Zieliński: Interpretacja jako
      proces dekodowania tekstu prawnego, Poznań 1972; Z. Ziembiński: Problemy
      podstawowe prawoznawstwa, Warszawa 1980; S. Wronkowska, M. Zieliński:
      Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych, Warszawa 1993; M.
      Zieliński: Wyznaczniki reguł wykładni prawa, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i
      Socjologiczny" 1998, nr 3-4, s. 1-20) oraz przez naukę prawa podatkowego




22
     ONSA 1998 nr 4, poz. 110.


                                                                                    17
(por. np. S. Rozmaryn: Prawo podatkowe a prawo prywatne w świetle wykładni
prawa, Lwów 1939; R. Mastalski: Interpretacja prawa podatkowego, Wrocław
1989; A. Gomułowicz w pracy zbiorowej A. Gomułowicz, J. Małecki: Podatki i
prawo podatkowe, Poznań 1998) należy wymienić następujące ogólne zasady
postępowania przez interpretatora podatkowego tekstu prawnego:
    - należy najpierw ustalić, czy dany wyraz (zwrot) budzący wątpliwości
interpretatora nie ma definicji legalnej w akcie prawnym, w którym się znajduje,
chyba że w tekście danej ustawy jest wyraźne odesłanie do innej ustawy;
    - w razie braku definicji legalnej należy podjąć działania mające na celu
ustalenie, czy budzący wątpliwości zwrot ma swoje znaczenie powszechnie
ustalone    w   języku    prawniczym   (języku   literatury   prawniczej       i    języku
orzecznictwa sądowego) danej gałęzi prawa;
    - w następnej kolejności należy odwołać się do języka powszechnego, czyli
skorzystać najlepiej z kilku słowników polskiego języka ogólnego.
    - dopiero po wyczerpaniu reguł językowych może nastąpić stosowanie
pozajęzykowych dyrektyw interpretacyjnych (np. wykładni systemowej i
celowościowej     prawa     podatkowego),    nakazujących      wybrać      -       spośród
dopuszczalnych na gruncie reguł znaczeniowych danego języka etnicznego
znaczeń tekstu prawnego - takie znaczenie zespołu przepisów, przy którym
odtworzone na jego podstawie normy miałyby najsilniejsze znaczenie
aksjologiczne w przyjmowanym systemie wartości.
    Także w dotychczasowym orzecznictwie podatkowym Naczelnego Sądu
Administracyjnego i Sądu Najwyższego utrwalone jest - jak się zdaje -
stanowisko, że przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego,
próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się
przede     wszystkim     wykładnią   językową,   a   wykładnia    systemowa           czy
celowościowa     może      mieć   jedynie   następcze,   pomocnicze        znaczenie.
Odwoływanie się zaś do języka prawniczego (języka, którym posługuje się
nauka prawa) może być skuteczne jedynie przy powszechnej zgodności
poglądów w danej kwestii (por. np. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1993 r. sygn.
akt SA/Wr 1759/92, POP 1995, nr 2, poz. 44; wyrok SN z dnia 9 września 1993


                                                                                       18
r. sygn. akt III ARN 39/93, OSP 1994, nr 11, poz. 121 czy wyrok NSA z dnia 8
czerwca 1994 r. sygn. akt SA/Po 592/94, POP 1998, nr 5, poz. 189).
    (...) W doktrynie prawa podatkowego, na tle przepisów ustawy z dnia 12
stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.),
przedmiot podatku od nieruchomości rozpatruje się łącznie przez pryzmat
postanowień art. 2 i 3 powyższej ustawy (M. Kalinowski: Podatek od
nieruchomości w świetle orzecznictwa, Toruń 1994, s. 17 i n.; A. Borodo:
Podatek od nieruchomości w systemie finansowym samorządu terytorialnego,
Toruń 1995, s. 34 i n.; L. Etel: Reforma opodatkowania nieruchomości w Polsce,
Białystok 1998, s. 96 i n.; R. Mastalski: Prawo podatkowe. Część szczegółowa,
Warszawa 1998, s. 240 i n.; L. Etel, S. Presnarowicz: Podatki i opłaty
samorządowe, Warszawa 1998, s. 5 i n.) lub wyłącznie mając na względzie
postanowienia art. 3 tej ustawy (J. Głuchowski: Polskie prawo podatkowe,
Warszawa 1998, s. 282; H. Litwińczuk: Prawo podatkowe podmiotów
gospodarczych, Warszawa 1996, s. 209 i n.; A. Gomułowicz, J. Małecki: Podatki
i prawo podatkowe, Poznań 1998, s. 510 i n.; Polskie prawo finansowe. Praca
zbiorowa pod red. E. Ruśkowskiego, Warszawa 1998, s. 186, 187; J. Kuficki, P.
Sokół: Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 1996, s. 232; A. Hanusz: Podatki
samorządowe, Warszawa 1995, s. 10, W. Wójtowicz: Podatki. Część
szczegółowa, Warszawa 1999, s. 130). Ugruntowane zatem jest stanowisko
doktryny prawa podatkowego w tym względzie, iż decydujące lub co najmniej
równorzędne znaczenie dla ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od




                                                                             19
     nieruchomości mają postanowienia art. 3 ustawy o podatkach i opłatach
     lokalnych.23
     W uchwale NSA z 19 listopada 1997 r. FPK 25/97 wskazano, że w
 orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednak przyjmuje się, że przy
 ustalaniu treści przepisów wprowadzających zwolnienia i ulgi podatkowe, a więc
 ustanawiających istotne odstępstwa od zasady powszechności i sprawiedliwości,
 zasadniczo należy posługiwać się wykładnią gramatyczną (por. uzasadnienie
 uchwały NSA z dnia 18 września 1995 r. VI SA 5/95, ONSA 1995 nr 4, poz. 151).
 Stanowisko to należy podzielić, podkreślając jednocześnie, że nie oznacza ono
 generalnego wyłączenia możliwości sięgania również w takich wypadkach do
 innych metod wykładni, w szczególności do wykładni systemowej. Niekiedy
 bowiem będzie to konieczne, gdyż przy wyjaśnianiu konkretnych przepisów może
 się okazać, że ograniczenie się do wykładni językowej nie doprowadzi do pełnego
 ustalenia znaczenia normy prawnej.
          W uchwale NSA z 14 grudnia 2000 r. FPS 6/00 wskazano, że .. wykładnia
     sądowa, mająca charakter wykładni operatywnej, powinna zmierzać do
     rozstrzygnięcia opartego na takim rozumieniu prawa, które zapewnia jego
     spójność, usuwając sprzeczności i uzupełniając luki prawne. Nie powinna
     natomiast prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z wyraźnie wyrażoną wolą
     ustawodawcy, którą przełożono na język normy prawnej z niedostateczną
     precyzją.
          Wyjaśnienie treści jednego przepisu nie może z kolei prowadzić do
     powstania nowych wątpliwości dotyczących rozumienia innych norm, a to nie
     tylko zamieszczonych w tej samej ustawie.24




23
   W uchwale z dnia 2 lipca 2001 r. stwierdzono, że podziemne wyrobiska górnicze nie podlegają
podatkowi od nieruchomości. Na temat wykładni patrz także: R. Mastalski: Wykładnia językowa w


                                                                                           20
        W innym orzeczeniu25 stwierdzono, że sąd administracyjny rozstrzygając
   powyższą kwestię prawną podnosi, że proces interpretacji przepisów prawnych
   (jako redakcyjnych jednostek tekstu prawnego) wymaga w pierwszym rzędzie
   odwołania się do reguł językowych języka polskiego - powszechnego. Dopiero
   stwierdzenie     wieloznaczności      językowej    w    języku   powszechnym        czyni
   potrzebnym odwołanie się do reguł językowych języka prawnego, a więc do
   definicji legalnych w pierwszym rzędzie lub do kontekstu językowego w
   przepisach prawnych. Z kolei stwierdzenie wieloznaczności językowej w języku
   prawnym wymaga odwołania się do języka prawniczego (języka doktryny - a
   więc orzecznictwa i publikacji naukowych), które to odwołanie może być jedynie
   skuteczne w przypadku powszechnej zgodności poglądów w danym zakresie.
   Ze względu na współczesne rozumienie zasady clara non sunt interpretanda
   (por. np. Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Wyd. 15, Warszawa 1992 r., s. 217),
   niedopuszczalne jest odwołanie się do innych reguł wykładni niż reguły
   językowe w sytuacji, gdy reguły językowe wskazują jedno określone znaczenie.
   Dopiero przy braku jednoznaczności po odwołaniu się do reguł języka prawnego
   i języka prawniczego, powstaje możliwość a nawet konieczność odwołania się
   do reguł funkcjonalnych wykładni, opartych na współcześnie przyjmowanym
   założeniu, że ustawodawca dysponuje idealną, tzn. współcześnie najlepszą
   wiedzą merytoryczną w normowanej dziedzinie oraz określonym spójnym
   systemem wartości. Reguły funkcjonalne nakazują jednakże interpretatorowi
   wybrać spośród językowo możliwych znaczeń to znaczenie, które jest
   najbardziej adekwatne do owych założeń. Zaznaczyć przy tym należy, że




interpretacji prawa podatkowego. Przegląd podatkowy z 1999 r. nr 8.
24
   ONSA 2001 nr 3, poz. 97
25
   Wyrok z 9.6.1994 sygn. S.A./Po 565/94, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1996 nr 3, LEX nr
24350.


                                                                                          21
     założenia te nie mogą być rezultatem ani dowolnego "widzi mi się"
     interpretatora tekstu prawnego, ani nawet jego najlepszych wyobrażeń, lecz
     muszą odpowiadać współcześnie przez naukę akceptowanej wiedzy, w tym w
     szczególności np.      wiedzy o      współczesnych       trendach     zmian    w    życiu
     gospodarczym, społecznym, politycznym itp., a także współczesnemu stanowi
     systemu wartości.
         Spośród wszystkich językowych reguł interpretacji tekstu prawnego
     najsilniejsze są reguły języka prawnego wyrażone w definicjach ustawowych,
     gdyż przeciw nim nie można zastosować innych reguł językowych, gdyż wiąże
     się to wtedy z tzw. wykładnią rozszerzającą albo zwężającą, których stosowanie
     w sprawach podatkowych zasadniczo wyklucza dotychczasowe orzecznictwo
     Naczelnego Sądu Administracyjnego.


         Podobne poglądy znajdujemy w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W
     wyroku z 8.1.1993 r.26 zawarto pogląd, że "wykładnia gramatyczno - słownikowa
     jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym
     sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i
     prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami
     ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych i krzywdzących stronę
     procesu rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniana wnioskami płynącymi
     z   zastosowania     innych     rodzajów     wykładni:     historycznej,    systemowej
     funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie- jeśli nie przede wszystkim - celowościowej,
     która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji




26
  Sygn. III ARN 84/92, OSNCP 1993 r. z.10, poz. 183. Patrz także wyrok SN z 20.6.1995 sygn. III
ARN 22/95, OSNISPiUS z 1996 r. nr 19-20, uchwała z 7.3.1995 sygn. III AZP 2/95, OSNIAPiUS
1995 nr 15, poz. 182.


                                                                                            22
  administracyjnych uznana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do
  rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy.
   Zasobem słownictwa danego języka są tzw. słowniki ogólne tego języka
poświęcone w znacznym stopniu słownictwu języka ogólnego. W słownikach jest
jednak wiele wyrażeń wieloznacznych.
   Środkami zaradczymi są tzw. słowniczki zawarte w ustawie. Ustawodawca
wskazuje, o które znaczenie chodzi. Są to tzw. definicje legalne (od lex - ustawa).
Definicji legalnej należy szukać w pierwszej kolejności w akcie prawnym
zawierającym interpretowany wyraz, jeżeli definicja jest, należy ją uwzględnić.
  W przypadku, gdy nie ma definicji w danym akcie prawnym. a akt ten jest
ustawą, należy sprawdzić, czy definicja taka występuje w kodeksie regulującym
dziedzinę obejmującą problematykę regulowaną przez daną ustawę albo w innej
ustawie uznanej za podstawową dla danej dziedziny, jeżeli definicja jest, należy ją
uwzględnić.
  Może być tak, że ustawa formułuje oddzielne upoważnienie dla aktu
wykonawczego do wprowadzenia w nim definicji ustawowych
  W przypadku odnalezienia definicji legalnej należy ją poddać interpretacji,
jednak bez możliwości przełamania jej językowego jednoznacznego sensu.
      W wyroku składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z
  14 grudnia 2000 r. FSA 2/00 (ONSA 2000 r. nr 2, poz. 49) stwierdza się: ... sąd
  administracyjny stwierdza, iż w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym
  powszechne jest stanowisko, że wśród możliwych reguł interpretacyjnych
  tekstów prawnych pierwszeństwo ma wykładnia językowa (…), która powinna
  uwzględniać reguły znaczeniowe języka powszechnego, języka prawnego i
  języka prawniczego. Przy stosowaniu wykładni językowej jako dominującej
  metody interpretacji przepisów prawa podatkowego pierwszeństwo przyznaje
  się definicjom legalnym tekstu prawnego, nie ma bowiem innych silniejszych
  reguł służących ustalaniu znaczenia zwrotów użytych w przepisach prawnych.
  W dalszej kolejności, gdy brak definicji legalnych, należy stosować reguły



                                                                                  23
znaczeniowe języka prawniczego (orzecznictwa i doktryny), mając z jednej
strony na względzie ewentualne związanie cudzą decyzją interpretacyjną w
konkretnej sprawie, z drugiej natomiast strony – zgodność doktryny w danej
sprawie. Dopiero w razie braku definicji legalnych i niemożności odwołania się
do reguł języka prawniczego przychodzi kolej na sięgnięcie do reguł
znaczeniowych    języka      powszechnego,   zawartych   w   słownikach     języka
polskiego. Z założeń językowej racjonalności prawodawcy m.in. Trybunał
Konstytucyjny wyprowadza regułę, że jeżeli przepis jednoznacznie w danym
języku formułuje normę postępowania, to tak właśnie należy dany przepis
rozumieć (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 1996 r. sygn. akt
W. 11/95). W sytuacji zatem, gdy zawodzi wykładnia językowa, dopuszczalne
jest w prawie podatkowym sięganie do wykładni systemowej, mającej aspekt
wewnętrzny i zewnętrzny (A. Gomułowicz w pracy zbiorowej pt. Podatki i prawo
podatkowe, wyd. IV, Ars boni et aequi, Poznań 2000, s. 120 i n.), a zupełnie
wyjątkowo   – do reguł wykładni celowościowej,           zawierającej elementy
oceniające i wartościujące
   Wskazuje się także, że wykładnia gramatyczna jest możliwa tylko przy
założeniu, że ustawodawca jest racjonalny i bezbłędnie posługuje się
technikami legislacyjnymi a system prawa jest spójny.
Za podręcznikiem Prof. Lecha Morawskiego „Wstęp do prawoznawstwa” (Toruń
1998 str. 169 - 173) przypomnijmy podstawowe reguły wykładni językowej:
1. normie należy przypisać takie znaczenie, jakie ma ona w języku potocznym,
   chyba, że ważne względy przemawiają za odstąpieniem od tego znaczenia
   (domniemanie języka potocznego),
2. jeżeli na gruncie języka potocznego można przypisać normie kilka różnych
   znaczeń, to należy wybrać to z nich, które jest najbardziej oczywiste,
3. jeżeli prawodawca nadał określonym wyrażeniom znaczenie swoiste, to
   należy je rozumieć właśnie w takim znaczeniu (domniemanie języka
   prawnego)



                                                                               24
4. jeżeli określony termin należy do terminów specyficznych w określonej
   dziedzinie wiedzy lub praktyki społecznej, to należy przyjąć, iż termin ten ma
   takie znaczenie, jak w tych dziedzinach,
5. wolno jest odstąpić od znaczenia literalnego danego przepisu, gdy
   znaczenie to pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze
   znaczeniem innych norm systemu, zwłaszcza gdy te normy mają wyższą
   moc prawną,
6. wolno jest odstąpić od znaczenia literalnego wówczas, gdy znaczenie to
   prowadzi     do     absurdalnych   z   punktu       widzenia    społecznego     lub
   ekonomicznego konsekwencji (argumentum ad absurdum),
7. wolno jest odstąpić od znaczenia literalnego wówczas, gdy znaczenie to
   prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w
   oczywistej     sprzeczności   z    powszechnie        akceptowanymi        normami
   moralnymi,
8. ustalając znaczenie literalne przepisu należy brać pod uwagę inne przepisy
   prawne,      wolę    prawodawcy    oraz       cel   regulacji   prawnej    (zasada
   harmonizowania kontekstów)
9. jeżeli nawet odstępujemy od znaczenia literalnego, to interpretacja danego
   wyrażenia     powinna     pozostawać      w     ramach    możliwego       znaczenia
   słownikowego,
10. różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia,
11. tym samym zwrotom nie należy nadawać różnych znaczeń,
12. nie wolno jest interpretować przepisów prawnych tak, by pewne ich
   fragmenty okazały się zbędne,




                                                                                   25
     13. lege non distinguente nec nostrum est distinguere (tam gdzie rozróżnień nie
        wprowadza sam prawodawca, tam nie jest wolno ich wprowadzać
        interpretatorowi.27
     Jeżeli mimo zastosowania dyrektyw wykładni językowej istnieją w dalszym
 ciągu wątpliwości co do znaczenia przepisu prawnego, to interpretując go należy
 wybrać takie reguły interpretacji, które są zgodne z przepisami systemu prawa, do
 jakiego interpretowany przepis należy.
      Innym rodzajem wykładni jest wykładnia systemowa. Możemy mówić o
     wewnętrznej wykładni systemowej i zewnętrznej wykładni systemowej.
        Wykładnia    systemowa     wewnętrzna      polega   na   zestawieniu    różnych
     przepisów aktu ustawowego z innymi jego normami w tym celu, aby ustalić
     znaczenie jednego z nich. Opiera się na założeniu, że prawodawca tworzy
     spójny system prawa, a tym samym znaczeniom i zwrotom użytym w różnych
     przepisach przypisuje identyczne znaczenie. Opiera się także na założeniu, że
     w ustawie nie ma zbędnych zwrotów i wyrażeń, a te same pojęcia i zwroty użyte
     w tej samej ustawie należy rozumieć tak samo.
        Wykładnia systemowa zewnętrzna polega na tym, że poszukuje się
     znaczenia danej normy prawnej przez wskazanie miejsca, jakie zajmuje ta
     norma w określonym dziale prawa. Np. zwrot "zakup działki" nie jest instytucją
     prawa podatkowego i dlatego należy poszukiwać treści tego pojęcia w
     rozwiązaniach cywilnoprawnych28. Cechą każdego systemu prawnego jest brak
     sprzeczności pomiędzy ustawą zasadniczą a pozostałymi aktami prawnymi. W




27
  Patrz także Wstęp do nauk prawnych red. Adam Jamróz Białystok 1999 r. str.158 – 162.
28
   A. Hanusz: Wydatki na zakup działki pod budowę budynku z lokalami do wynajęcia a prawo
użytkowania wieczystego gruntu, Przegląd podatkowy nr 8 z 2001 r.


                                                                                      26
     tego rodzaju wykładni mieści się nakaz wykładni zgodnej z Konstytucją RP 29.
     Technika wykładni ustawy w zgodzie z konstytucją powinna korzystać z
     pierwszeństwa, gdyż nawiązuje do domniemania konstytucyjności ustaw. 30
        Należy jednak pamiętać, że ustalenia wynikające z zastosowania wykładni
     systemowej zewnętrznej i wewnętrznej nie mogą stać w sprzeczności z
     wynikami wykładni językowej
     Za wspomnianym wyżej Autorem L. Morawskim należy wymienić podstawowe
 reguły tej wykładni:
     1) wszystkie normy prawne powinny być interpretowane w sposób zgodny z
        zasadami prawa,
     2) interpretując normy prawne należy mieć na względzie przede wszystkim
        normy konstytucyjne,
     3) interpretacja norm prawa polskiego powinna być zgodna z normami prawa
        międzynarodowego publicznego,




29
   W orzecznictwie Trybunału utrwalona jest zasada prymatu wykładni zgodnej z konstytucją.
Stanowisko to znalazło wyraz w licznych orzeczeniach, wydanych zarówno przed, jak i po wejściu w
życie nowej konstytucji. W wyroku z 28 kwietnia 1999 r., K. 3/99 (OTK ZU nr 4/1999, poz. 73)
Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie stwierdził, że "zastosowaniu techniki wykładni ustawy w
zgodzie z konstytucją należy przyznawać pierwszeństwo, bo koresponduje ono z domniemaniem
konstytucyjności ustaw". Jeżeli pozwalają na to reguły wykładni odniesione do brzmienia właściwych
przepisów, technika ta zawsze znajdować powinna miejsce w orzecznictwie Trybunału
Konstytucyjnego (por. m.in. wyrok z 5 stycznia 1999 r., sygn. K. 27/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 1 i
cytowane tam orzecznictwo).
Zasada prymatu wykładni w zgodzie z konstytucją może jednak ulegać pewnej modyfikacji w
sytuacjach szczególnych. Ma to miejsce zwłaszcza wtedy, gdy niezależnie od twórców ustawy,
organy ją stosujące wydobywają z niej treści nie do pogodzenia z normami, zasadami lub
wartościami, których poszanowania wymaga konstytucja (por. m.in. wyrok TK z 10 lipca 2000 r.,
sygn. SK 12/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 143 oraz wyrok TK z 3 października 2000 r., sygn. K.
33/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 188) - postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 14.4.2004 SK
32/01, OTK-A 2004/4/35, LEX nr 107514
30
   Wyrok TK z 9.2.1999 U 4/98 OTK 1999 nr 1 poz. 4, wyrok w sprawie K. 8/95, OTK ZU nr 2/1995,
K. 19/96 OTK ZU nr 1 z 1997 r. Patrz także uchwała składu 7 sędziów SN z 28.9.2000 r. sygn. III ZP
21/2000, OSNIAPiUS nr 2 z 2001 r. poz. 30.


                                                                                               27
          4) normy prawa wewnętrznego powinny być interpretowane w zgodzie z
              normami prawa europejskiego,
          5) nie należy interpretować przepisów prawa w sposób prowadzący do ich
              sprzeczności z innymi przepisami,
          6) nie wolno interpretować przepisów prawa w sposób prowadzący do luk 31,
          7) przepisy prawne należy interpretować biorąc pod uwagę ich miejsce w
              systematyce zewnętrznej i wewnętrznej aktu normatywnego (argumentum a
              rubrica).32
          Miejsce, które zajmuje przepis w akcie normatywnym nie jest przypadkowe,
          toteż nie można ustalać znaczenia tego przepisu w oderwaniu od jego
          logicznych powiązań z otoczeniem.33




    31
         Mówi się o luce aksjologicznej, logicznej i konstrukcyjnej. O luce aksjologicznej mówimy w 2
    sytuacjach: gdy dane zachowanie nie jest w systemie prawa uregulowane (ani nakazane ani
    zakazane) choć określona jednostka uważa, że zachowanie to powinno być przedmiotem
    obowiązku prawnego oraz wówczas, gdy normy prawa określają i powołują do życia pewne
    instytucje, które jednak w praktyce nie mogą sprawnie funkcjonować z uwagi na brak niezbędnych
    norm wykonawczych. Z luką logiczną mamy do czynienia wówczas, gdy pewne zachowania są
    uregulowane, ale są one wewnętrznie sprzeczne. Luka konstrukcyjna ma miejsce wtedy, gdy
    przepis prawa nie wskazuje wszystkich niezbędnych elementów do ważnego dokonania określonych
    czynności prawnych.
    32
       Wiąże się to z regułami systematyki zewnętrznej aktu normatywnego. Wyróżnia się pewne reguły
    systematyzacji zewnętrznej aktu normatywnego:
      w akcie prawnym należy unikać wyjątków,
      akt normatywny powinien określać swój zakres przedmiotowy (stosunki, które reguluje) i
       podmiotowy (podmioty, do których się odnosi),
      akt normatywny nie powinien wykraczać poza swój zakres przedmiotowy i podmiotowy,
      akt normatywny nie powinien zmieniać lub uchylać przepisów, które nie należą do jego
       zakresu przedmiotowego i podmiotowego
      akt normatywny nie może być sprzeczny z aktami normatywnymi wyższego rzędu,
      akt normatywny może regulować dane zagadnienie w sposób odmienny od aktu wyższego
       rzędu tylko na podstawie jego szczególnego upoważnienia,
      niedopuszczalne jest odsyłanie do przepisów, które już zawierają odesłania.
    33
         E. Smuktunowicz: op. cit. str. 34.


                                                                                                  28
O kolizji rodzajów wykładni wspomina uzasadnienie uchwały NSA 4.6.2001 r.
FPK 6/01 (ONSA 2001 r. nr 4, poz. 161): ...w ustawie podatkowej, zwłaszcza
zaś w tych jej przepisach, które kształtują podatkowoprawny stan faktyczny,
należy szukać granic opodatkowania, a więc obszarów, poza które nie powinna
wychodzić wykładnia prawa podatkowego. Jeżeli więc wykładnia systemowa i
funkcjonalna prowadzą do odmiennych wyników niż wykładnia językowa, to z
przyczyn wyżej przedstawionych należy dać pierwszeństwo wynikowi wykładni
językowej. Przez analogię nie można również tworzyć nowych stanów
faktycznych podlegających opodatkowaniu, gdyż jest to obszar wolny od
opodatkowania, znajdujący się na zewnątrz ram zakreślonych przez ustawę.
Milczenie ustawodawcy co do objęcia podatkiem danego stanu faktycznego,
niezależnie od tego, czy jest zamierzone, czy też wynika z błędu legislacyjnego,
będzie tworzyło obszar wolny od opodatkowania, nie będzie zaś luką prawną
podlegającą wypełnianiu w drodze analogii (tak o wykładni i analogii w prawie
podatkowym R. Mastalski: Wprowadzenie do prawa podatkowego, Warszawa
1995, s. 96 i n.).


       Z kolei wykładnia celowościowa poszukuje celu, którego dana regulacja
prawna ma realizować. Każdy akt prawny stawia sobie określone cele, które są
wyrazem preferowania określonych wartości. O zamierzeniach ustawodawcy
możemy wnioskować z różnych faktów. Nie bez znaczenia będzie tutaj tytuł
aktu prawnego czy ewentualna preambuła. Cel ustawodawcy można także
odczytać    z        uzasadnienia   do   projektu   ustawy   i   z   przebiegu   prac
parlamentarnych nad ustawą, łącznie z wypowiedziami posłów.




                                                                                  29
     „Jeżeli potrafimy ustalić cel lub cele analizowanej regulacji prawnej, wówczas
     staramy się poszczególnym jej przepisom nadać takie znaczenie, które będzie
     najpełniej urzeczywistniało te cele, a zarazem da się pogodzić z ograniczeniami
     płynącymi z wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej”34


           Nie należy także zapominać o interpretacji zgodnej z wymogami
     orzecznictwa europejskiego. Można zatem mówić o kolejnej zasadzie
     interpretacyjnej: zasadzie interpretacji przyjaznej dla prawa europejskiego
     Warto w tym miejscu przytoczyć poglądy Trybunału Konstytucyjnego zawarte w
     wyroku z 28.1.2003 r. sygn. K 2/02 (LEX nr 74917).
     Trybunał Konstytucyjny wskazał, że interpretacja jest uznanym instrumentem
     implementacji    prawa     europejskiego   w     ogólności,    jak    i     środkiem
     dostosowawczym prawa dla państw w okresie przed akcesyjnym.
     Dlatego też od organów stosujących prawo w państwach Unii Europejskiej
     oczekuje się interpretacji prawa wewnętrznego zgodnej z prawem europejskim
     (co wynika z art. 5 Traktatu Rzymskiego). To powoduje, że nawet normy
     wspólnotowe, które same w sobie nie nadają się do bezpośredniego stosowania
     są punktem odniesienia, obowiązkowym kryterium do osiągnięcia zgodnej
     interpretacji. (ETS, Van Colson and Kamann, 14/83, 10.4.1984, Zb. Orz. 1891),
     a ponadto uznaje się powinność wykorzystania prawa europejskiego jako
     wzorca przy interpretacji prawa wewnętrznego (ETS Marleasing, C-106/89,
     13.11.1991, Zb. Orz. s. I-4135).
         Polska w okresie przed akcesyjnym nie ma opatrzonego bezpośrednią
     sankcją   obowiązku      prawnego   stosowania    się   do    zasad       interpretacji




34
   E. Smoktunowicz: Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego
Kodeks postępowania administracyjnego Warszawa 1994 r. str. 32.


                                                                                         30
wynikających z acquis communnautaire. Trybunał Konstytucyjny podziela
jednak pogląd, że w okresie przygotowawczym do akcesji należy umacniać taki
kierunek wykładni, który najbardziej jest zgodny z koncepcją rozwiązań
obowiązujących      w     prawie   wspólnotowym    i     odpowiada   utrwalonemu
orzecznictwu europejskiemu, zaś wykładnia prawa wewnętrznego kraju
formalnie nie należącego do UE w duchu prawa wspólnotowego może i
powinna być wykorzystana jako najtańszy i najszybszy instrument realizacji
obowiązku harmonizacji prawa w tym okresie (tak w polskim piśmiennictwie S.
Sołtysiński, Dostosowanie prawa polskiego do wymagań Układu Europejskiego,
PiP 1996, Nr 4-6, s. 31 i n.; M. Safjan, Prawo Wspólnot Europejskich a prawo
polskie. Prawo spółek, Warszawa 1996, s. 21, E. Łętowska, Bariery naszego
myślenia o prawie w perspektywie integracji z Europą, PiP Nr 4-5, 1996, s. 4).
      (...)Postulat wykorzystania prawa europejskiego w okresie przedakcesyjnym
jako inspiracji interpretacyjnej dla Trybunału Konstytucyjnego oznacza przede
wszystkim wykorzystanie tego prawa do rekonstrukcji wzorca konstytucyjnego
przy sprawowaniu kontroli. Nie jest to tożsame ze "stosowaniem" prawa
europejskiego, co nie byłoby ani możliwe, ani właściwe w obecnym czasie, już
choćby ze względów formalnych. Rekonstruując zatem wzorzec (normę) wedle
którego dokonuje się oceny konstytucyjności należy posługiwać się nie tylko
samym tekstem Konstytucji, ale - w zakresie w jakim ów tekst odwołuje się do
terminów, pojęć i zasad znanych prawu europejskiemu - do tych właśnie
znaczeń.
      Zasada interpretacji przyjaznej dla prawa europejskiego (w działaniu
Trybunału Konstytucyjnego) znajduje oparcie w art. 91 ust. 1 Konstytucji, przy
czym "ratyfikowaną umową międzynarodową", o której mówi ten przepis jest
tym    wypadku    Układ     Europejski   ustanawiający    stowarzyszenie   między
Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich
Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze
zm.), a w szczególności jego art. 68 i 69 (tak też orzeczenie TK z 27 września



                                                                                 31
1997 r., K. 15/97, OTK ZU nr 3-4/1997, s. 330). "Bezpośrednie stosowanie
ustawy międzynarodowej", o którym mowa w art. 91 ust. 1 Konstytucji obejmuje
sobą bowiem także wykorzystanie takiej umowy przy konstruowaniu przez
Trybunał Konstytucyjny wzorca konstytucyjnej kontroli prawa.
    Interpretacja przyjazna dla prawa europejskiego przy konstrukcji wzorca
konstytucyjności obejmuje sobą dwie dyrektywy dokonywania takiej wykładni:
    - po pierwsze, wykładnię przyjazną dla prawa europejskiego można
podejmować pod warunkiem (i tylko wtedy), gdy prawo polskie nie wskazuje na
wyraźnie odmiennie ujęcie problemu (strategii jego rozwiązywania) w okresie
poprzedzającym formalną akcesję.
    - po drugie, gdy istnieje kilka możliwości interpretacyjnych, należy wybierać
tę, która jest najbliższa ujęciu acquis communautaire.
     Posłużenie się wskazanymi regułami wykładni prawa winno doprowadzić
do ustalenia jednoznacznej treści przepisu prawa. Wszystkie wskazane reguły
wykładni,     za     wyjątkiem     wykładni   gramatycznej,   można      określić     jako
sformalizowane reguły poznawcze.
     Dochodzimy tym sposobem do kolejnego etapu zmierzającego do
udzielenia odpowiedzi, czy rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem materialnym i
procesowym.


4. Sposoby reagowania na wnioski wynikające z badania sprawy.


          W        zależności    od    dokonanej     oceny    podejmujemy           dalsze
rozstrzygnięcia. Może to być wniosek o konieczności skierowania sprzeciwu,
jeżeli   zachodzą        warunki      do   stwierdzenia   nieważności,     wznowienia
postępowania albo zmiany lub uchylenia decyzji. Może to być także wniosek o
konieczności skierowania skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego
         Jeżeli oceniamy, że w sprawie nie naruszono prawa, musimy o tym
fakcie zakomunikować skarżącemu. Robimy to zwykłym pismem.



                                                                                       32
     W związku z pisemnym przedstawieniem swego stanowiska wskazane byłoby
     przyjąć następujący schemat uzasadnienia:
          -     przedstawienie okoliczności faktycznych,
          -     przytoczenie i wyjaśnienie przepisów prawnych,
          -     wnioski wynikające z porównania stanu faktycznego z obowiązującym
                stanem prawnym,
          -     stanowisko prokuratora.
              Prokurator   musi    być    przekonany       do   swojego      stanowiska35.
     Przedstawiając swoje stanowisko należy dbać o poprawność językową. Język
     powinien być możliwie prosty, złożony z krótkich zdań. Należy unikać
     budowania zbyt długich zdań, ale z kolei nadmierna skrótowość też nie jest
     pożądana. Szkodliwy byłby styl telegraficzny. Uzasadnienie stanowiska to
     przede wszystkim zestawienie argumentów. Pisząc uzasadnienie stanowiska
     należy mieć na uwadze adresata swojej decyzji. Inny styl zastosujemy pisząc do
     obywatela, a inny do sądu czy organu administracji. W tej pierwszej sytuacji
     wywody prawne muszą być dostosowane do możliwości ich zrozumienia przez
     tego, kto to będzie czytał. W pismach do sądu czy organu w większym zakresie
     możemy eksponować terminologię prawniczą.
              Uzasadnienie prawne będzie polegało nie tylko na wskazaniu przepisów,
     które znalazły zastosowanie w sprawie, ale także na ich wyjaśnieniu, dlaczego
     mają one w tej konkretnej sytuacji zastosowanie.
     Uzasadnienie stanowiska prokuratora musi wyjaśniać adresatowi pisma
     zasadność przesłanek, którymi kierował się prokurator zajmując takie czy inne




35
    Przekonanie oznacza nie jakikolwiek pogląd, ale twierdzenie donioślejsze, powiązane z
osobowością tego, kto je żywi. Ogólnie można powiedzieć, że przekonanie jest funkcją wiedzy,
uczucia i doświadczenia życiowego.


                                                                                         33
     stanowisko. Strona powinna dowiedzieć się dlaczego jej zarzuty nie okazały się
     trafne. Jest to rodzaj komunikacji między prokuratorem a skarżącym.
     Przy redagowaniu pisma (uzasadnieniu sprzeciwu, skargi) warto uwzględnić
     pewne wskazówki, jakie wynikają z zasad techniki prawodawczej. 36 Zasady te,
     jakkolwiek mają zastosowanie przy pisaniu aktów prawnych, to można je
     wykorzystać przy pisaniu różnych pism. Zasady techniki prawodawczej
     wskazują na następujące reguły.
           Stanowisko należy redagować zwięźle i syntetycznie. Tekst należy
     formułować w sposób zrozumiały do adresatów, tak aby intencje piszącego były
     wyraźne. Tekst należy redagować zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami
     składni języka polskiego, unikając zdań wielokrotnie złożonych. Należy
     posługiwać się poprawnymi wyrażeniami językowymi (określeniami) w ich
     podstawowym powszechnie przyjętym znaczeniu. Należy unikać posługiwania
     się określeniami specjalistycznymi (profesjonalizmami), jeżeli mają odpowiedniki
     w języku powszechnym, określeniami lub zapożyczeniami obcojęzycznymi,
     chyba że nie mają dokładnego odpowiednika w języku polskim, nowo
     tworzonymi pojęciami lub strukturami językowymi (nelogizmami), chyba że z
     dotychczasowym słownictwie polskim brak jest odpowiedniego określenia. Dla
     jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń.
          Jeśli chodzi o prawną możliwość wyboru forma działania to prokurator
     bardzo często ma możliwość wybrania pisania skargi albo sprzeciwu. Obie
     formy działania mają zalety i wady. Pisząc sprzeciw uzyskamy szybsze
     rozstrzygnięcie. Skarga z reguły będzie czekać na rozpoznanie. Pisząc skargę
     poddajemy sprawę pod osąd niezawisłego sądu, pisząc sprzeciw sprawa nie




36
    Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20.6.2002 r. w sprawie "Zasad techniki
prawodawczej" Dz. U. Nr 100, poz. 908.


                                                                                  34
wychodzi spod władztwa organów administracji. Jeżeli sprzeciw nie zostanie
uwzględniony przez organ administracji służy odwołanie do organu wyższej
instancji i dalej skarga do sądu administracyjnego. Osobiście opowiadam się za
wyborem skargi.
    Jak wskazałem na początku, przedstawiona metodyka postępowania jest
pewną propozycją i wymaga ona dalszych udoskonaleń.




                                                                           35

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:28
posted:5/24/2012
language:Polish
pages:35
6eHYt8 6eHYt8
About