TITEL B/N/

Shared by: T2tqFs

Tags

Stats

views:: 22
posted:: 5/24/2012
language:
pages:: 109

Public Domain

Document Sample

Kinderopvang in
beweging!
Bijscholingen
2010
Pedagogische Begeleidingsdienst
Jubileumlaan 215b
9000 Gent

1
Inhoudsopgave
Kinderopvang in beweging!
Bijscholingen 2010

INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................................................................................................................. 2
INLEIDING........................................................................................................................................................................................................................................... 4
VERTROUWD EN NIEUW .................................................................................................................................................................................................................. 5
INSCHRIJVING EN OPVOLGING ...................................................................................................................................................................................................... 7
VISIE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST ........................................................................................................................................................................... 8
KERNACTIVITEITEN .......................................................................................................................................................................................................................... 9
ONS TEAM ........................................................................................................................................................................................................................................ 10

DEEL 1 REGIOCOÖRDINATOREN EN VERANTWOORDELIJKEN .............................................................................................................................................. 11
1.1 BIJSCHOLINGEN ....................................................................................................................................................................................................................... 12
BASISCURSUS NIEUWE VERANTWOORDELIJKEN LEIDING GEVEN VI/B/01.......................................................................................................................... 13
ONDERHANDELEN EN BEMIDDELEN VI/B/02 .............................................................................................................................................................................. 14
LUSTEN EN LASTEN VI/B/03 .......................................................................................................................................................................................................... 15
ASSERTIVITEIT VI/B/04 ................................................................................................................................................................................................................... 16
KINDEROPVANG MET EEN SOCIALE FUNCTIE EEN PLAATS WAAR KINDEREN, OUDERS, MEDEWERKERS ELKAAR ONTMOETEN VI/B/05 ............ 17
SCOREN MET ZIKO VI/B/06 ............................................................................................................................................................................................................ 18
DRUK, DRUK, DRUK… VI/B/07 ....................................................................................................................................................................................................... 19
KWALITEITSZORG, GEEN DODE LETTER VI/B/08 ....................................................................................................................................................................... 20
TOUR DE GAND – ‘DIVERSITEIT’ STUDIEBEZOEK VI/B/09 ......................................................................................................................................................... 21
“TOUR DE GAND” STUDIEBEZOEK VI/B/10 .................................................................................................................................................................................. 22

1.2. COLLEGAGROEPEN ................................................................................................................................................................................................................ 23
COACHEN VAN MEDEWERKERS VI/C/11 .................................................................................................................................................................................... 24
COACHEN VAN DOELGROEPMEDEWERKERS VI/C/12.............................................................................................................................................................. 25
WERKEN AAN EEN DIVERSITEITBELEID VI/C/13 ........................................................................................................................................................................ 26
BUURTGERICHTE KINDEROPVANG VI/C/14 ................................................................................................................................................................................ 27
OBSERVEREN IN DE KINDERDAGVERBLIJVEN VI/C/15 ............................................................................................................................................................. 28
OBSERVEREN IN DE BUITENSCHOOLSE KINDEROPVANG VI/C/16 ......................................................................................................................................... 29
VISIETEKST KINDERDAGVERBLIJVEN VI/C/17 ............................................................................................................................................................................ 30

DEEL 2 BEGELEIDERS 0-3JARIGEN & TEAMS ............................................................................................................................................................................ 31
2.1. BIJSCHOLINGEN ...................................................................................................................................................................................................................... 32
BASISCURSUS NIEUWE MEDEWERKERS VI/B/18....................................................................................................................................................................... 33
RUGCOACHING VI/B/19 .................................................................................................................................................................................................................. 34
ASSERTIVITEIT VI/B/20 ................................................................................................................................................................................................................... 35
LUSTEN EN LASTEN VI/B/21 .......................................................................................................................................................................................................... 36
KEN JE KERNKWALITEITEN VI/B/22 .............................................................................................................................................................................................. 37
SCOREN MET ZIKO VI/B/06 ............................................................................................................................................................................................................ 38
TOUR DE GAND – ‘DIVERSITEIT’ STUDIEBEZOEK VI/B/09 ......................................................................................................................................................... 39
ACTIVITEITEN GESIGNALEERD! VI/B/23 ....................................................................................................................................................................................... 40
GEPAST REAGEREN OP GEDRAG VAN PEUTERS VI/B/24 ........................................................................................................................................................ 41
B…RARA…ABBEL VI/B/25 ............................................................................................................................................................................................................. 42
KLIK KLAP VI/B/26 ............................................................................................................................................................................................................................ 43
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN, TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN, KNUTSELWERKJES,
TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,... VI/B/27 ................................................................................................................... 44
NATUUR, … EEN KINDERSPEL VI/B/28 ......................................................................................................................................................................................... 45
EN TOEN… EN TOEN… VI/B/29 .................................................................................................................................................................................................... 46

2.2. COLLEGAGROEPEN ................................................................................................................................................................................................................ 47
COLLEGAGROEP MENTOREN VI/C/30 .......................................................................................................................................................................................... 48
COLLEGAGROEP TOETERS & BELLEN VI/C/31 ........................................................................................................................................................................... 49
COLLEGAGROEP KIEBOEKOE VI/C/32 ......................................................................................................................................................................................... 50
VERTICAAL WERKEN VI/C/33 ......................................................................................................................................................................................................... 51
GEZELLIG TAFELEN VI/C/34 ........................................................................................................................................................................................................... 52

2.3. PEDAGOGISCHE CONFERENTIES ......................................................................................................................................................................................... 53
SCOREN MET ZIKO VI/PC/35 .......................................................................................................................................................................................................... 54
OUDERS ALS PARTNER VI/PC/36 .................................................................................................................................................................................................. 55

2
KLIK KLAP VI/PC/37 ......................................................................................................................................................................................................................... 56
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN, TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN, KNUTSELWERKJES,
TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,... VI/PC/38 ................................................................................................................ 57
VAN SEMI NAAR VERTICAAL WERKEN VI/PC/39 ......................................................................................................................................................................... 58
SAMENWERKEN MET DE BUURT VI/PC/40 .................................................................................................................................................................................. 59
‘KWALITEITSZORG’, HET GAAT OVER ONS… VI/PC/41 .............................................................................................................................................................. 60
ACTIVITEITEN IN EEN VERTICALE LEEFGROEP VI/PC/42.......................................................................................................................................................... 61
FAMILIES IN BEELD VI/PC/43 ......................................................................................................................................................................................................... 62
LUSTEN EN LASTEN VI/PC/44 ........................................................................................................................................................................................................ 63
EEN TEAM MET ‘SPIRIT’ VI/PC/45 .................................................................................................................................................................................................. 64

DEEL 3 BEGELEIDERS 3-12 JARIGEN 1 TEAMS ......................................................................................................................................................................... 65
3.1. BIJSCHOLINGEN ...................................................................................................................................................................................................................... 66

BASISCURSUS NIEUWE MEDEWERKERS VI/B/18....................................................................................................................................................................... 67
RUGCOACHING VI/B/19 .................................................................................................................................................................................................................. 68
ASSERTIVITEIT VI/B/20 ................................................................................................................................................................................................................... 69
LUSTEN EN LASTEN VI/B/21 .......................................................................................................................................................................................................... 70
KEN JE KERNKWALITEITEN VI/B/22 .............................................................................................................................................................................................. 71
SCOREN MET ZIKO VI/B/06 ............................................................................................................................................................................................................ 72
“TOUR DE GAND” STUDIEBEZOEK VI/B/10 ...................................................................................................................ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.75
KLIK KLAP VI/B/26 ............................................................................................................................................................................................................................ 74
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN, TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN,
KNUTSELWERKJES, TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,... VI/B/46............................................................................... 75
ACTIVITEITEN IN GROEP VI/B/47................................................................................................................................................................................................... 76
EEN REIS ROND DE WERELD VI/B/48 ........................................................................................................................................................................................... 77
MEER DAN GRIMEREN VI/B/49 ...................................................................................................................................................................................................... 78
MULTIMEDIA VI/B/50 ....................................................................................................................................................................................................................... 79
‘MUZIEK, KUNST EN THEATER’ VI/B/51 ........................................................................................................................................................................................ 80
NATUURLIJK AVONTUURLIJK VI/B/52 ........................................................................................................................................................................................... 81
GROEP, GROEP HOERA VI/B/53 .................................................................................................................................................................................................... 82
HOREN, ZIEN EN … VI/B/54 ............................................................................................................................................................................................................ 83
B…RARA…ABBEL VI/B/25 ............................................................................................................................................................................................................. 84
VINGER IN DE PAP VI/B/55 ............................................................................................................................................................................................................. 85
ONDERZOEKEND LEREN EN PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN BIJ JONGE KINDEREN VI/B/56 ......................................................................................... 86

3.2. COLLEGAGROEPEN ................................................................................................................................................................................................................ 87
DE ROL VAN BEGELEIDERS BIJ VRIJ SPEL VI/C/57 ................................................................................................................................................................... 88
GEZELLIG TAFELEN VI/C/58 ........................................................................................................................................................................................................... 89
TOETERS & BELLEN VI/C/59 .......................................................................................................................................................................................................... 90
GEEF ME DE VIJF VI/C/60 ............................................................................................................................................................................................................... 91
WAT MET DE BAKVISSEN? VI/C/61............................................................................................................................................................................................... 92
ALL INCLUSIVE VI/C/62 ................................................................................................................................................................................................................... 93
VINGER IN DE PAP VI/C/63 ............................................................................................................................................................................................................. 94

PEDAGOGISCHE CONFERENTIES ................................................................................................................................................................................................ 95
SCOREN MET ZIKO VI/PC/35 .......................................................................................................................................................................................................... 96
OUDERS ALS PARTNER VI/PC/36 .................................................................................................................................................................................................. 97
KLIK KLAP VI/PC/37 ......................................................................................................................................................................................................................... 98
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN, TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN,
KNUTSELWERKJES, TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,... VI/PC/64 ............................................................................ 99
EEN TEAM MET ‘SPIRIT’ VI/PC/45 ................................................................................................................................................................................................ 100
KERNKWALITEITEN/ KERNKWADRANTEN VI/PC/65 ................................................................................................................................................................. 101
TEAMBUILDING EN VISIE VI/PC/66 .............................................................................................................................................................................................. 102
VAN SEMI NAAR VERTICAAL WERKEN VI/PC/39 ....................................................................................................................................................................... 103
VINGER IN DE PAP VI/PC/67......................................................................................................................................................................................................... 104
SAMENWERKEN MET DE BUURT VI/PC/40 ................................................................................................................................................................................ 105
‘KWALITEITSZORG’, HET GAAT OVER ONS… VI/PC/41 ............................................................................................................................................................ 106
ACTIVITEITEN IN EEN VERTICALE LEEFGROEP VI/PC/42........................................................................................................................................................ 107
FAMILIES IN BEELD VI/PC/43 ....................................................................................................................................................................................................... 108
LUSTEN EN LASTEN VI/PC/68 ...................................................................................................................................................................................................... 109

3
INLEIDING - BIJSCHOLING
Misschien heb je ons al over de vloer gekregen, ontmoet op bijscholingen of elders. Elk jaar trachten wij van jullie
signalen op te vangen omtrent bijscholing. Op basis van jullie wensen, bedenkingen en vragen hebben we ook dit jaar
getracht een waaier van bijscholingen samen te stellen. Hopelijk vind je hierin je gading.

Waarom?
De wereld van de kinderopvang groeit en bloeit. Nieuwe inzichten, verrassende methodieken, boeiende
projecten,… Bijscholingen geven een frisse blik op ons werk. Het verrijkt ons als persoon, maar ook het
opvanginitiatief in zijn totaliteit. Bijscholingen geven inspiratie om te werken aan de missie van het
opvanginitiatief. Het richt zich op één of meerdere competenties die belangrijk zijn in het werken in de
kinderopvang: kennis en inzicht, kunde en vaardigheden, houding en attitude. Op die manier werken we allen
aan kwaliteit in opvang.

Wie?
De bijscholingsbrochure richt zich tot alle medewerkers van de Dienst Kinderopvang die voor een belangrijk
deel van hun taken instaan voor de opvang en ondersteuning van de kinderen : begeleiders, begeleiders in
opleiding, huishoudhulpen, onthaalouders, verantwoordelijken, regiocoördinatoren en teams. Ook ouders die
actief betrokken zijn bij de werking van het kinderopvanginitiatief kunnen deelnemen aan een bijscholing. Elk
individu en elke groep heeft immers ook zijn aandeel om bij te dragen tot kwaliteit in de opvang.

Wat kiezen?
Via bijscholing trachten we te groeien als persoon en als team. Welke ondersteuning zou een meerwaarde
betekenen in jouw groeiproces? Rond welke doelstellingen willen we ons laten inspireren als team?
Kinderopvang heeft vele aspecten en domeinen waar we accenten in kunnen leggen. Het is aan jullie om te
bepalen waar jullie prioriteiten liggen en daar een passende bijscholing aan te koppelen.

Het kwaliteitshandboek is een belangrijk instrument om te achterhalen waar zich noden, tekorten en
verbeterpunten bevinden voor de werking. Functionerings- en evaluatiegesprekken kunnen een leidraad
bieden aan individuele medewerkers. Vervolgens dient men te beslissen over de vorm van bijscholing
(bijscholing, pedagogische conferentie of collegagroep).

Een overleg met de verantwoordelijke en een teamoverleg rond het bijscholingsaanbod is dan ook
noodzakelijk voor een efficiënt nascholingsbeleid. Voor de medewerkers van dagverblijven is ook overleg met
de school aangewezen met het oog op een vlotte samenwerking.

4
De brochure
Zoals je kan zien, heeft de bijscholingsbrochure het kleedje van vorig jaar behouden. We zetten nog eens de
vertrouwde elementen op een rijtje.

Indeling
De bijscholingen worden ingedeeld volgens de groepen tot wie ze zich richten en vervolgens opgedeeld naar vorm.
Dit geeft volgend resultaat:
1. Regiocoördinatoren en verantwoordelijken
1.1. Bijscholingen
1.2. Collega groepen
2. Begeleiders die werken met 0-3 jarigen & teams
2.1. Bijscholingen
2.2. Collega groepen
2.3. Pedagogische conferenties
3. Begeleiders die werken met 3-12 jarigen & teams
3.1. Bijscholingen
3.2. Collega groepen
3.3. Pedagogische conferenties

Doelgroepen
De groepen tot wie de bijscholingen zich richten bestaan uit meerdere doelgroepen. We zetten ze hier nog even op
een rijtje zodat iedereen zich terug vindt.

Doelgroep

Verantwoordelijken en regiocoördinatoren Verantwoordelijken en regiocoördinatoren

Begeleiders die werken met 0-3jarigen & teams Begeleiders, huishoudhulpen en onthaalouders

Begeleiders die werken met 3-12jarigen & Begeleiders
teams

5
Vorm
Een kort overzicht van de bijscholingsvormen:
- Bijscholingen hebben als doel de dagelijkse praktijk te bevruchten. Van de deelnemers wordt dan ook een
actieve inbreng verwacht tijdens de bijscholing en een engagement om de opdrachten tussen twee sessies
uit te proberen.
Om er voor te zorgen dat elke deelnemer zoveel mogelijk de
bijscholing kan volgen die aansluit bij zijn wensen zijn volgende afspraken gemaakt :
 elke deelnemer schrijft in voor MINIMAAL 2 bijscholingen
(enkel de deelnemers die slechts 1 vorming wensen of kunnen volgen dienen hun voorkeur
aan te duiden met een (*).
 elke deelnemer schrijft in voor MAXIMAAL 3 bijscholingen.

- Collega groepen stellen het uitwisselen van praktijkervaringen tussen collega’s centraal. Een actieve
inbreng van de deelnemers is dan ook essentieel voor het welslagen van collega groepen. Tevens wordt
een bereidheid verwacht om de nieuwe inzichten of ideeën uit te proberen tussen de bijeenkomsten.

- Pedagogische conferenties bieden een unieke mogelijkheid om te werken met een voltallig team rond een
thema dat nauw aansluit bij de eigen specifieke werking. Voor kleinere opvanginitiatieven is het
aangewezen een conferentie te organiseren samen met anderen. Zo kan worden gewerkt aan een
doorgaande lijn tussen voorschoolse en buitenschoolse opvang of tussen basisschool en buitenschoolse
opvang. Ook kunnen kleinere initiatieven die rond eenzelfde thema willen werken zich via een conferentie
inspireren aan elkaar. Het is dan ook essentieel om via een voorbereidend overleg met de cursusgever, de
inhoud goed af te stellen op de noden en behoeften van de deelnemende teams.
NIEUW !!!!
- Elk opvanginitiatief kan dit jaar, gezien het verschuiven van Ratatoej, twee pedagogische
conferenties organiseren voor minimaal 8 deelnemers.

Kader
Hieronder ziet u een voorbeeldkader waarbij enkele afkortingen, symbolen en termen geduid worden.

Titel
RC  Regiocoördinatoren DOELGROEP Bijscholing
VA  Verantwoordelijken Collegagroep
BG 0-3j  Begeleiders van 0- Pedagogische conferentie
3jarigen
BG 3-12j  Begeleiders van 3-
of
12jarigen
HHH  Huishoudhulpen
Voor begeleiders of een team van begeleiders
OO  Onthaalouders

DOELSTELLINGEN  Wat willen we bereiken?

INHOUD  Wat houdt de bijscholing in?

ANISATIE  Waar? Wanneer? Door Wie?

6
Inschrijving
De brochure is ingedeeld in drie delen die elk een eigen kleur hebben (cfr. kleurbalk aan de linkerzijde
van elke bladzijde of titelkleur bij digitale versie).
1. Verantwoordelijken en regiocoördinatoren
2. Begeleiders die werken met 0-3jarigen en teams
3. Begeleiders die werken met 3-12jarigen en teams

Inschrijven doe je via het collectieve inschrijvingsformulier van je ankerplaats
dat elk kinderdagverblijf, dagverblijf en de Dienst voor Onthaalgezinnen wordt toegestuurd.
Dit inschrijvingsformulier wordt door de verantwoordelijke digitaal ingevuld en doorgestuurd naar Veerle
Colbrandt.

Wij verzoeken de verantwoordelijken om dit inschrijvingsformulier ten laatste 20 november ‘09
door te zenden naar Veerle.Colbrandt@gent.be

Een inschrijving garandeert geen deelname aan de bijscholing. Een bijscholing gaat
enkel door mits voldoende inschrijvingen. Bij onderbezetting word je telefonisch gecontacteerd met de
uitnodiging een andere keuze te maken. Bij een te groot aantal inschrijvingen word je schriftelijk gewaarschuwd
en krijg je voorrang op dezelfde cursus die volgend jaar hernomen wordt.

De deelnemers ontvangen minstens 14 dagen voor de start van de bijscholing een

uitnodigingsbrief. Je wordt vervolgens verwacht op alle bijeenkomsten. Dit geldt ook voor
medewerkers die deeltijds werken.

Bij afwezigheid dient men naast de werkplek ook de PBD telefonisch op de hoogte te brengen.
Voor vragen of onduidelijkheden allerlei kan u steeds terecht bij de pedagogisch begeleiders
kinderopvang. Voor meer praktische vragen kan u terecht bij Veerle Colbrandt (09/235.09.80).

OPVOLGING
Een goede opvolging van een bijscholing is minstens zo belangrijk als het volgen van een bijscholing. Elke
verantwoordelijke zal in overleg met de medewerkers en het team nakijken op welke wijze de medewerkers
ondersteund kunnen worden bij het uitwerken van de opdrachten tussen de bijscholingssessies en hoe de
ideeën uit de bijscholing kunnen omgezet worden in de dagelijkse werking.

7
VISIE

Pedagogische Begeleidingsdienst Stad Gent

De PBD stelt zich als kernopdracht de pedagogische k W aliteit van alle kinderopvanginitiatieven en scholen te optimaliseren,

prioritair de instellingen van het departement, teneinde we de kinderen en jongeren gelijkwa A rdige kansen te bieden, ongeacht

hun sociaal-culturele achtergrond, om zich optim A al te onplooien en te komen tot actieve deelname aan de samenleving, nu

en in de toekomst. De PBD is op de eeste plaats een advise R ende dienst. Met haar interventies wil ze de basiswerkers,

leidinggevenden en beleidsmedewerkers ondersteunen, versterken in hun autonoom en k w alitatief handelen en niet in hun

plaats treden. Om tot adviezen te komen, inform E ert de PBD zich over ontwikkelingen en onderzoek in onderwijs en

V
op oeding. De Pedagogische Begeleidingsdienst ziet zichzelf en de instellingen van het departement als lerende

O rganisaties en ondersteunt hen hierbij. Er is een sterk gel O of in de mogelijkheden van medewerkers en in de

R
mee waarde van S amenwerking. Bij het uitvoeren van de kernopdracht gaat bijzondere aandacht naar het bes T rijden

van vooroordelen en discrimin A tie, het verhogen van welbevinden en betrokkenheid van iedereen, en het opzetten van

krachtige en zorgbrede leerprocessen en -omgevingen. Centraal staat ook het participatief en verbindend werken met kinderen,

ouders en buurt. Het verhogen van de p A rticipatie van alle belanghebbenden bij onderwijs en opvoeding is een prioriteit.

De dienst wil in haar werking de nodige compete N ties ontwikkelen inzake informatiebemiddeling, kennisdeling, multimediale

ondersteuning en internationaal netwerken.

8
De PBD realiseert zijn kernopdracht door middel van drie

KERNACTIVITEITEN
A Dvieswerk op departementsniveau

De dienst formuleert mogelijke oplossingen voor de noden en problemen uit het werkveld, reflecteert kritisch op
beleidslijnen en ondersteunt bij de implementatie ervan.

A dvieswerk op instellingsniveau

Dit kan op b A sis van op v Raag van het departement, de instelling of op basis van eigen aanbod. Hiertoe
gebruiken we onderstaande werkvormen:

 Vormin G
De dienst organiseert vorming op maat van de instellingen. Bij de vorming die de dienst zelf verzorgt,
worden steeds praktijkgerichte toepassingen ingebouwd. Vorming kan tevens onderdeel uitmaken van
begeleiding.

 Collegi A le ondersteuning
De dienst stimuleert samenwerking met het oog op het uitwisselen van expertise of het uitwerken van een
product in collega groepen.

 Co A Nchi g
Het coachen gebeurt via reflectieve gesprekken op de praktijk om zowel de k
verbeteren als competentie ontwikkeling te stimuleren. W aliteit van het werk te

 E
Praktijkb geleiding
V
Naast reflectieve gesprekken wordt eveneens gebruik gemaakt van het obser eren, voordoen en samen
doen van het pedagogisch en/of leidinggevend werk. Het op gang brengen van vernieuwingen neemt
hierbij een belangrijke plaats in.

 Pr O jectbegeleiding
Dit is een bijzondere vorm van praktijkbegeleiding die een impact heeft op het totale pedagogisch concept en
de totale instelling. De positieve aspecten van deze projecten worden getransfereerd naar andere
instellingen. Er wordt nagegaan of er kritische meerwaarde wordt gerealiseerd door schaalvergroting en/of
internationalisering.

Inf O matieversp R eiding en kennisdeling
De dienst zoekt, verzamelt, structureert en verstrekt informatie en kennis voor alle medewerkers van het
departement en alle betrokkenen bij de organisatie van onderwijs en opvoeding. De dienst breidt haar kwalitatieve
samenwerking uit met belangrijke interne en externe partners.

9
ONS TEAM

No g vragen ?
De medewerkers kinderopvang van de pedagogische begeleidingsdienst helpen je mee zoeken naar een bijscholing
die nauw aansluit bij jouw specifieke vraag.

Veerle Colbrandt (09/235 09 80)
Chris De Kimpe (09/235 09 87)
Neelke Dewulf (09/235 09 75)
Mich Daix (09/235 09 74)
Sabrine Mortier (09/235 09 49)
Karen Van Nuffel (09/235 09 74)
Nel D’heedene (09/235 09 59)

10
Deel 1

Regiocoördinatoren &
verantwoordelijken

11
1.1.

Bijscholingen

12
BASISCURSUS NIEUWE VERANTWOORDELIJKEN
LEIDING GEVEN
VI/B/01
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Nieuwe verantwoordelijken Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Inzicht krijgen in je eigen interactiestijl
Leren kennen en eigen maken van verschillende leiderschapsstijlen van situationeel leidinggeven

INHOUD
De opleiding is opgesplitst in een aantal modules. Volgende 2 modules zijn voor nieuwe verantwoordelijken in de
kinderopvang verplicht:
Eigen interactiestijl: in deze module krijg je inzicht in je eigen interactiestijl.
Je zal je eigen interactiestijl definiëren en weten hoe dit een invloed uitoefent op de manier waarop je met je omgeving
omgaat. Je maakt eveneens kennis met andere interactiestijlen. Kennis en inzicht in interactiestijlen is een belangrijke
voorwaarde om te weten hoe men kan en zal leidinggeven. De stijl beïnvloedt namelijk de manier waarop men met
medewerkers omgaat, hoe men iemands functioneren beoordeelt en waar men als leidinggevende al dan niet belang aan
hecht.
Het inzicht over de eigen stijl wordt tijdens de volgende modules verder gebruikt. De deelname aan deze module is een
voorwaarde om aan één van de volgende modules te mogen deelnemen.
Situationeel leidinggeven: je zal de verschillende leiderschapsstijlen van situationeel leidinggeven leren kennen en leren hoe
je je deze stijlen eigen kan maken.
As leidinggevende moet je aandacht hebben voor de competenties van je medewerkers, je moet je bewust zijn van hun
sterke en minder sterke kanten en hier op een gepaste manier mee omgaan. Een leidinggevende moet de mate van
taakvolwassenheid (= de mate waarin een medewerker zijn/haar werk aan kan) kunnen inschatten en zijn/haar
stijl van leidinggeven hieraan aanpassen. Ook in moeilijke situaties moet de leidinggevende weten welke leiderschapsstijl het
meest effectief is.

Opgelet!
Deze bijscholing is verplicht voor nieuwe verantwoordelijken en zij zullen uitgenodigd worden. Andere
geïnteresseerden dienen zich in te schrijven.

ORGANISATIE
PLAATS
Opleidingslokalen Dienstencentrum Gentbrugge, Braemkasteelstraat 29-45 te 9050 Gentbrugge

DATA/UUR/FREQUENTIE
5 volledige dagen. Data volgen.

DOOR WIE

Dienst Loopbaanbegeleiding en Vorming Stad Gent

13
ONDERHANDELEN EN BEMIDDELEN
VI/B/02
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken die deze bijscholing nog niet volgden. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kennis rond bemiddelen en onderhandelen en inzicht in eigen stijl.

INHOUD
Je leert tijdens de opleiding enkele theoretische achtergronden alsook het onderscheid kennen tussen bemiddelen en
onderhandelen.
Je krijgt ook inzicht in de eigen onderhandeling- en bemiddelingsstijl en je leert de stijl van je gesprekspartners herkennen.
Je leert hoe je dergelijke gesprekken kan voorbereiden, wat het verloop is van zo’n gesprekken en hoe je deze kan afsluiten.
Tijdens de opleiding wordt het voeren van de gesprekken ingeoefend aan de hand van rollenspelen.
Voor het indelen van de groepen wordt er een onderscheid gemaakt tussen personeelsleden die werken binnen de ‘zachte
sector’ en zij die functioneren binnen de ‘hardere sector.’

ORGANISATIE
PLAATS
Opleidingslokalen Dienstencentrum Gentbrugge, Braemkasteelstraat 29-45 te 9050 Gentbrugge

DATA/UUR/FREQUENTIE
3 volledige dagen. Data volgen.

DOOR WIE
Dienst Loopbaanbegeleiding en Vorming Stad Gent

14
LUSTEN EN LASTEN
VI/B/03
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken die deze bijscholing nog niet volgden. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen zien dat zorg voor jezelf, de zorg voor anderen kan bevorderen.

INHOUD
Begeleiders dragen zorg voor andermans kind, leidinggevenden dragen zorg voor de begeleiders.
Kunnen we zorgen voor de ander, zonder onszelf daarbij te kort te doen?
Staan we voldoende stil bij onze situatie, bij onze behoeftes en verlangens?
De kwaliteit van de zorgverlener staat of valt met de mate waarin de zorgverlener ook zorg draagt voor zichzelf en de mate
waarin hij/zij zich verzorgd weet. In deze vorming proberen we stil te staan bij onze manier van leven en werken. We
ontdekken onze zwakke en sterke kanten en proberen na te gaan welke we willen behouden en welke we willen toevoegen.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Vrijdag 26 februari 2010 van 9u tot 16u

DOOR WIE
VCOK – Maika Luyssaert

15
ASSERTIVITEIT
VI/B/04
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Regiocoôrdinatoren en verantwoordelijken die deze vorming nog niet Pedagogische conferentie
BG 3-12j volgden.
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Kunnen opkomen voor je eigen mening, zelfs in negatieve situaties.

INHOUD
Wat is assertiviteit? Hoe verschilt het van agressiviteit?
In het eerste luik leren de deelnemers de basisprincipes van positieve assertiviteit kennen en hanteren.
In het tweede luik wordt stil gestaan bij volgende onderwerpen: hoe zit het met bepaalde woordkeuzes, wat is het belang van
ik- boodschappen, hoe reageer je best in een conflictsituatie?

ORGANISATIE
PLAATS
Opleidingslokalen Dienstencentrum Gentbrugge, Braemkasteelstraat 29-45 te 9050 Gentbrugge

DATA/UUR/FREQUENTIE
3 volledige dagen. Data volgen.

DOOR WIE
Dienst Loopbaanbegeleiding en Vorming Stad Gent.

16
KINDEROPVANG MET EEN SOCIALE FUNCTIE
EEN PLAATS WAAR KINDEREN, OUDERS, MEDEWERKERS ELKAAR
ONTMOETEN
VI/B/05
RC/VA DOELGROEP Bijscholing
BG 0-3j Bijscholing leefgroep
BG 3-12j regiocoördinatoren en verantwoordelijken met ervaring in kinderopvang Collegagroep
OO Pedagogische studiedag
HHH

DOELSTELLINGEN
Verkennen van enkele basisconcepten rond de sociale functie van kinderopvang en het versterken ervan binnen het eigen
opvanginitiatief.

INHOUD
Als verantwoordelijke in kinderopvang krijg je meer en meer te maken met de grote diversiteit in de samenleving. Het
blijvend zorgen voor een kwaliteitsvolle opvang, toegankelijk voor alle kinderen en hun ouders, ook voor de meest
kwetsbaren is een dan ook één van de belangrijkste nieuwe uitdagingen voor verantwoordelijken.

Tijdens deze vorming vertrekken we vanuit twee cruciale vragen: hoe toegankelijk is kinderopvang en welke opvoeding wil
kinderopvang bieden?
We staan dan ook stil bij die groepen die moeilijkheden ondervinden bij het gebruik maken van kinderopvang en de
drempels die hierbij een rol spelen. Toegankelijkheid vergroten gaat ook nauw samen met het uitbouwen van een
diversiteitbeleid. In de vorming wordt hier dieper op ingegaan.
Kinderopvang is opvoeding, Over welke opvoeding het gaat hangt samen met het kindbeeld en met de pedagogische
uitgangspunten die men heeft. Zijn die voldoende helder en gekend door de medewerkers? De opvoeding in kinderopvang
is een ook een gedeelde opvoeding met de ouders Hoe betrekken we hen bij de opvoeding van hun kind, hoe geven we
vorm aan ouderparticipatie?
Zo verkennen we enkele belangrijke maatschappelijke veranderingen die hun weerslag hebben op kinderopvang. We reiken
een aantal concepten aan en inspireren ons aan de dagelijkse praktijk van de deelnemers en van andere opvanginitiatieven.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Donderdag 25 februari 2010 van 9u tot 16u.

DOOR WIE
PBD - Chris De Kimpe

17
SCOREN MET ZIKO
VI/B/06
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken en begeleiders die werken met 0-12 jarigen en die nog Pedagogische conferentie
BG 3-12j niet vertrouwd zijn met het ZIKO-instrument
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Inzicht krijgen in de begrippen welbevinden en betrokkenheid van kinderen om de kwaliteit van je werking te optimaliseren via
het zelfevaluatie instrument ZIKO

INHOUD
Je kan op verschillende manieren de kwaliteit van je werking in kaart brengen. Een belangrijke maatstaf zijn de kinderen bij jou
in de opvang. Hoe voelen de kinderen zich? Zitten ze goed in hun vel en zijn ze intens en geboeid bezig?
Welbevinden en betrokkenheid zijn basisbehoeften van kinderen. Een goed welbevinden is de motor voor een gezonde
ontwikkeling. Als kinderen betrokken zijn, zijn ze aandachtig en in ontwikkeling.
Het ZIKO-instrument leert je kijken naar de signalen van welbevinden en betrokkenheid bij kinderen. Aansluitend biedt het een
leidraad om de kwaliteit van je opvang te optimaliseren via 5 aanpakfactoren; aanbod van ruimte, materialen en activiteiten,
participatie van kinderen, groepsfeer zijn hiervan enkele voorbeelden.

In de bijscholing leer je via videobeelden het welbevinden en betrokkenheid van kinderen observeren en scoren.
Daarnaast wordt de link gemaakt met de aanpakfactoren die ertoe bijdragen dat de kinderen zich beter in hun vel voelen en
intenser bezig zijn.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 9 maart 2010
Dinsdag 23 maart 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE
PBD - Neelke Dewulf

18
DRUK, DRUK, DRUK…
VI/B/07
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken die deze bijscholing nog niet volgden. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Timemanagement, hoe beter omgaan met je beschikbare tijd?

INHOUD
Als je het gevoel hebt dat je steeds achter je werk aanholt en dat de tijd jou beheert en niet omgekeerd dan is deze vorming
zeker een aanrader.
In deze vorming sta je stil bij je eigen tijdsbeheer en kijken we na wat voor jou grote tijdsrovers zijn.
Vervolgens focussen we op hoe je efficiënter met je tijd kan omgaan en hoe je tijd kan vrij maken om je nieuwe zaken eigen
te maken.
We staan ondermeer stil bij het leggen van prioriteiten vanuit visie en doelstellingen, tijd winnen door goede planning en
organisatie en tijd winnen door goede communicatie.

Tussen de 2 bijeenkomsten houdt elke deelnemer een logboek bij en wordt de mogelijkheid geboden om via individuele
coaching persoonlijke aandachtspunten in kaart te brengen.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Anderhalve dag. Data volgen.

DOOR WIE
Ampersant – Filip Nicasi
PBD - Sabrine Mortier, individuele coaching

19
KWALITEITSZORG, GEEN DODE LETTER
VI/B/08
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Het kwaliteitshandboek gekaderd in de kwaliteitszorg binnen kinderopvang en als effectief werkinstrument gebruiken.

INHOUD
De laatste tien jaar is binnen kinderopvang het kwaliteitshandboek een begrip geworden. Elke opvanginitiatief heeft er één,
weliswaar vaak in de kast staan, met veel stof erop. Het kwaliteitshandboek wordt door veel medewerkers in de opvang
gekoppeld aan de doorlichting door de subsidiërende overheid. Dat maakt dat de eigenlijke doelstelling van dit hulpmiddel
verloren gaat. Het is een nuttig hulpinstrument dat je toelaat om vanuit visie en doelstellingen de kwaliteit van je werking te
plannen, bij te sturen en zelf te evalueren.

Deze vorming vertrekt vanuit de geschiedenis van kwaliteitszorg binnen kinderopvang en hoe het kwaliteitshandboek geen
grote berg papier hoeft te zijn maar eerder een ‘slank’ werkinstrument dat je regelmatig bij de hand neemt en gebruikt als
een ‘GPS’ die je, samen met je team, naar je doel brengt, gebruikt wordt bij nieuwe medewerkers en stagiaires, enz.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 2 maart 2010
Dinsdag 9 maart 2010 telkens van 9u tot 12u.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

20
TOUR DE GAND – ‘DIVERSITEIT’
STUDIEBEZOEK
VI/B/09
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Duo van verantwoordelijke en begeleider van kinderdagverblijven Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Kennismaking met de manier waarop opvanginitiatieven met de diversiteit bij kinderen en gezinnen omgaan.

INHOUD
Meerdere opvanginitiatieven in Gent legden een lang proces af in het zoeken naar wegen om met de diversiteit bij kinderen
en ouders in de opvang om te gaan. Zowel de culturele, de sociale, inclusie of de gender diversiteit zijn een verrijking voor
de kinderopvang. Tijdens het studiebezoek bezoeken we kinderdagverblijf Palmboom en ‘t Sloeberken waar we ideeën
kunnen oprapen om in de eigen praktijk om te zetten naar acties.

ORGANISATIE
PLAATS

Plaats van afspraak volgt bij de uitnodiging.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Studiebezoek op vrijdag 24 september 2010 van 8u tot 16u: studie.
Nabespreking op vrijdag 1 oktober 2010 van 9u tot 11u.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

21
“TOUR DE GAND”
STUDIEBEZOEK
VI/B/10
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Duo van Verantwoordelijken en begeleiders van STIBO’s Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Inspirerende ideeën opdoen bij elkaar om dan, de bruikbare ideeën voor de eigen werking, te vertalen naar de eigen praktijk.

INHOUD
Anders dan anders gaan we deze keer een kijkje nemen binnen de stadsmuren van Gent.

We bezoeken twee Stibo ’s die het afgelopen jaar Natuur als rode draad doorheen hun werking hebben genomen.
Het belang van natuur voor kinderen en wat dit kan betekenen voor de buitenschoolse opvang is de bril die we deze dagen zullen
opzetten.

Vanuit welk vertrekpunt kozen zij voor natuur?
Wat zijn de doelen?
Welke acties zijn er?
Wat is het effect hiervan op de kinderen, ouders, begeleiders, …

We bezoeken en bespreken na.
Uit al deze dingen selecteren jullie actiepunten die relevant zijn om te vertalen naar de eigen praktijk.

ORGANISATIE
PLAATS

We vertrekken met de fiets aan de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 5 mei 2010 van 9u tot 16u.
Woensdag 19 mei 2010 van 9u tot 16u.

DOOR WIE

PBD - Mich Daix

22
1.2.

Collega groepen

23
COACHEN VAN MEDEWERKERS
VI/C/11
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Regioteams van verantwoordelijken en regiocoördinator Pedagogische conferentie
BG 3-12j DIKO team van regiocoördinatoren en directeur
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Vertrekkend vanuit een gedeeld begrippenkader een verdieping van de leidinggevende en coachende kennis van individuele
verantwoordelijken, maar ook op regioniveau op gang brengen. .

INHOUD
In deze collegagroep bespreken we met collega’s de werkproblemen die samenhangen met de manier waarop je dit als
persoon doet. Dit betekent dat het bijvoorbeeld niet gaat over ‘hoe moet je theoretisch een medewerker bijsturen?’ maar wel:
‘ik merk dat ik het moeilijk heb om dit probleem met die medewerker te bespreken’. De idee is dat we als leidinggevende
vaak perfect ‘weten’ hoe we dingen moeten doen maar dat het ‘om één of andere reden’ niet lukt. We zoeken dan samen in
groep waar jouw knoop ligt en ontwarren die mee. Het is dus een leer- en oefengroep voor leidinggevenden, waarin iedereen
afwisselend een persoonlijke inbreng doet.
Dit jaar zal er in de coaching ook aandacht worden besteed aan het professioneel en deskundig integreren van nieuwe
medewerkers in de organisatie, gezien de vrij grote instroom van nieuwe medewerkers .

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent
Let op: De sessies die gepland zijn op 9 en 11 maart 2010 gaan door in de Keizer Karelstraat!!!!

DATA/UUR/FREQUENTIE

Directeur & regiocoördinatoren: 9 maart, 15 juni, 14 september en 16 november 2010 telkens van 9u tot 12u.
Regio Centrum: 9 maart, 15 juni, 14 september en 16 november 2010 telkens van 13u tot 16u.
Regio Noord: 11 maart, 17 juni, 16 september en 18 november 2010 telkens van 9u tot 12u.
Regio Oost: 11 maart, 17 juni, 16 september en 18 november 2010 telkens van 13u tot 16u.
Regio West: 12 maart, 18 juni, 17 september en 19 november 2010 telkens van 9u tot 12u.
Regio Zuid: : 12 maart, 18 juni, 17 september en 19 november 2010 telkens van 13u tot 16u.

DOOR WIE

VOCA - Michel Rosius

24
COACHEN VAN DOELGROEPMEDEWERKERS
VI/C/12
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken van initiatieven die werken met doelgroepmedewerkers Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH Deze collegagroep zet de samenkomsten van vorig jaar verder.
Verantwoordelijken die wensen aan te sluiten nemen best eerst contact op.

DOELSTELLINGEN
De kwaliteit van het coachen van doelgroepmedewerkers optimaliseren

INHOUD
Verantwoordelijken van kinderopvanginitiatieven vormen een belangrijke schakel voor het succesvol verloop van de
tewerkstelling van medewerkers die werk en opleiding combineren. Een nauwe samenwerking met de jobcoach, een goede
ondersteuning van de mentor en nauwe opvolging en evaluatie van de doelgroepmedewerker blijken immers cruciaal te zijn.
Alweer wordt van verantwoordelijken extra zorg en aandacht gevraagd, maar je staat er niet alleen voor.
In deze collegagroep delen we onze praktijkervaringen en succesverhalen, zoeken we samen naar oplossingen bij
problemen die opduiken en ontwikkelen we een instrument dat als leidraad kan dienen voor het coachen van deze
medewerkers.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
2 maandelijkse bijeenkomsten.
Data in overleg met deelnemers.

DOOR WIE
PBD - Chris de Kimpe

25
WERKEN AAN EEN DIVERSITEITBELEID
VI/C/13
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Verantwoordelijken die een diversiteitbeleid willen ontwikkelen doorheen de Collegagroep
BG 0-3j werking Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH Deze collegagroep zet de samenkomsten van vorig jaar verder.
Verantwoordelijken die wensen aan te sluiten nemen best eerst contact op.

DOELSTELLINGEN
Ondersteunen van verantwoordelijken om samen met hun team een diversiteitbeleid te ontwikkelen doorheen de ganse
werking, geïnspireerd vanuit de DECET doelstellingen

INHOUD
Het diversiteitbeleid in kinderopvanginitiatieven behelst zowel het werken met kinderen, met ouders, met het team als met
de buurt.
Tijdens deze bijeenkomsten proberen we methodieken, oefeningen en spelactiviteiten uit om samen met het eigen team te
reflecteren en acties te ondernemen rond het diversiteitbeleid .
De deelnemers engageren zich om tussen de bijeenkomsten aan de slag te gaan met hun teams, mogelijks ondersteund
door een PBD begeleider
De ervaringen van de deelnemers tijdens het teamoverleg vormt de basis voor verdere uitwisseling tijdens de
bijeenkomsten.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
2 maandelijkse bijeenkomsten.
Data in overleg met de deelnemers.

DOOR WIE
PBD - Chris De Kimpe

26
BUURTGERICHTE KINDEROPVANG
VI/C/14
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken van buurtgerichte opvanginitiatieven. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH Deze collegagroep zet de samenkomsten van vorig jaar verder.
Verantwoordelijken die wensen aan te sluiten nemen best eerst contact op.

DOELSTELLINGEN
Binnen deze collegagroep staat leren, consulteren, ondersteunen, van elkaar leren rond het verder uitbouwen van de sociale
functie van je opvanginitiatief centraal.

INHOUD
Tijdens de bijeenkomsten komen zowel inhoudelijke aspecten van buurtgericht werken als aspecten rond leiding geven aan
bod.
Van de deelnemers wordt een actieve inzet gevraagd om vragen, ervaringen, problemen of cases aan te dragen die de
groep in staat stelt om op een methodische wijze van elkaar te leren en elkaar te ondersteunen.

ORGANISATIE
PLAATS
Vredeshuis, Sint Margrietstraat te 900 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
2 maandelijkse bijeenkomsten van 9 tot 16 uur.
Data in overleg met deelnemers

DOOR WIE
PBD - Chris De Kimpe

27
OBSERVEREN IN DE KINDERDAGVERBLIJVEN
VI/C/15
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken die werken met 0-3 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Het ZIKO- kindvolgsysteem (ZIKO-VO) uitproberen in de praktijk, zowel in kindobservaties als in het bespreken van deze
observaties op team en met ouders.

INHOUD
Het ZIKO-VO systeem is een nieuw observatie-instrument dat gemaakt is om baby’s en peuters individueel te observeren.
Naast het Welbevinden en de Betrokkenheid van het kind worden een aantal ontwikkelingsdomeinen in kaart gebracht. Er wordt
vertrokken vanuit de sterktes om de aanpak nog beter af te stemmen op wat het kind voor zijn ontwikkeling nodig heeft.

In deze collegagroep wordt er naast het observeren van de kinderen ook stilgestaan bij het vorm geven van kindbesprekingen
op team en het uitwerken van een goed oudercontact.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
2 maandelijks:
Vrijdag 12 februari 2010
Vrijdag 2 april 2010
Vrijdag 11 juni 2010
Vrijdag 24 september 2010
Vrijdag 19 november 2010 telkens van 9u00u tot 11u30

DOOR WIE
PBD - Neelke Dewulf

28
OBSERVEREN IN DE BUITENSCHOOLSE KINDEROPVANG
VI/C/16
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Begeleiders ondersteunen bij het hanteren van het STIBO observatiesysteem en manieren zoeken om zowel de
kindobservaties te bespreken op team, met ouders en leerkrachten.

INHOUD
Het STIBO observatiesysteem is een observatie-instrument dat in 2009 ontwikkeld is door een werkgroep van
verantwoordelijken uit verschillende STIBO’s. De basis van het instrument is het Welbevinden en de Betrokkenheid van het
kind. Het sociaal-emotionele aspect wordt via verschillende items overlopen waardoor eventuele acties het welbevinden en de
betrokkenheid van het kind kunnen verhogen.

In deze collegagroep wordt er naast het observeren van de kinderen ook stilgestaan bij het vorm geven van kindbesprekingen
zowel met het STIBO team als met de leerkracht. Er is ook aandacht voor het uitwerken van een goed oudercontact.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
2 maandelijks:
Vrijdag 12 februari 2010
Vrijdag 2 april 2010
Vrijdag 11 juni 2010
Vrijdag 24 september 2010
Vrijdag 19 november 2010 telkens van 13u30u tot 16u00

DOOR WIE
PBD - Neelke Dewulf

29
VISIETEKST KINDERDAGVERBLIJVEN
VI/C/17
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken van kinderdagverblijven Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Uitwerken van een visietekst voor de voorschoolse opvanginitiatieven van de Stad Gent.

INHOUD

De voorschoolse opvanginitiatieven van Stad Gent hebben een eigen en uniek karakter binnen het opvanglandschap in
Vlaanderen. Ze sluiten aan bij de visie en missie van de Stad Gent, van het departement onderwijs en opvang en van de
Dienst Kinderopvang .
Naar analogie met de visietekst van de buitenschoolse opvang willen we met deze collegagroep het unieke van onze
voorschoolse opvanginitiatieven in een gemeenschappelijke visietekst uitklaren en vastleggen.
Via diverse methodieken proberen we de kern van de dagelijkse praktijk binnen onze initiatieven te vatten, en zoeken we
inspiratie in bestaande teksten en brochures. Dromers, denkers, doeners, schrijvers, creatievellingen en zoekende geesten
zijn meer dan welkom.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 9 februari 2010 van 13u30 tot 16u.
Tijdens de eerste bijeenkomst worden de volgende data afgesproken.

DOOR WIE
DIKO – PBD

30
Deel 2

Begeleiders 0-3 jarigen
& teams

31
2.1.

Bijscholingen

32
BASISCURSUS NIEUWE MEDEWERKERS
VI/B/18
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Nieuwe begeleiders en begeleiders die de basiscursus nog niet gevolgd Pedagogische conferentie
BG 3-12j hebben tijdens de eerste 4 jaar na indiensttreding.
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Basiskennis bezitten om aan de slag te gaan als begeleider in de kinderopvang Stad Gent.

INHOUD
Elk kinderopvanginitiatief heeft als opdracht een kwaliteitsvolle dienstverlening te bieden aan alle kinderen en hun gezinnen
die er gebruik van maken. Als begeleider in kinderopvang sta je dan ook voor een belangrijke taak. Hoe zorg je er voor dat
alle kinderen en ouders zich welkom en goed voelen in de opvang? Welke opvoeding wil je de kinderen meegeven? Hoe
denken ouders en collega’s hierover?
In deze basiscursus worden de ideeën van de vernieuwde kinderopvang belicht en vertaald naar de praktijk. Volgende
thema’s komen hierbij aan bod: de begeleiding van de kinderen, de samenwerking met ouders, het werken in team en de
samenwerking met de buurt. Communicatie vormt hierbinnen een centraal thema.

Opgelet!
Deze bijscholing is verplicht voor nieuwe begeleiders en zij zullen uitgenodigd worden. Andere geïnteresseerden
dienen zich in te schrijven.

ORGANISATIE
PLAATS
De Tuin van Kina, Berouw 55 te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 20 april 2010
Dinsdag 27 april 2010
Dinsdag 4 mei 2010
Dinsdag 18 mei 2010
Dinsdag 25 mei 2010 telkens van 9u tot 16u00

DOOR WIE
VCOK - Jef Scheirlinck
PBD – Karen Van Nuffel, Sabrine Mortier

33
RUGCOACHING
VI/B/19
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen toepassen van rugbesparende technieken.

INHOUD
Wie in een kinderdagverblijf, peutertuin of STIBO werkt, heeft het wellicht zelf ondervonden: het voortdurend zorgen voor kinderen
kan belastend zijn voor de rug. Het vele vooroverbuigen bij het opnemen van kinderen, het aankleden, het opmaken van bedden,
het opruimen van speelgoed, het verplaatsen van meubilair, het half zittend of half staand eten geven, het spelen op de grond,…
Het zijn maar enkele voorbeelden uit die ganse lijst van taken waarbij een rug kan worden belast.
De belasting op de rug kan aanzienlijk dalen als men rugvriendelijke technieken gebruikt en die zijn er meer dan men denkt, maar
ze moeten wel eerst getoond en aangeleerd worden. Daarnaast is goed materiaal en een goede werkorganisatie ook zeer
belangrijk.
In deze opleiding komen al deze aspecten aan bod en wordt er vooral veel geoefend in zo reëel mogelijke situaties.

ORGANISATIE
PLAATS
Eerste sessie in de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
Tweede sessie in een dagverblijf van de deelnemers.

DATA/UUR/FREQUENTIE
De eerste sessie vindt plaats op dinsdag 4 mei 2010 van 9u tot 11u30 in de lokalen van de Pedagogische begeleidingsdienst,
Jubileumlaan 215b, 9000 Gent.
Daarna splitst de groep op in deelgroepen van maximum 12 personen. Deze deelgroepen krijgen elk een sessie in een deelnemend
dagverblijf (De Bron, Bevrijdingslaan 1 te 9000 Gent).
Deelgroep 1 : dinsdag 18 mei 2010 van 9u tot 11u30.
Deelgroep 2 : dinsdag 20 mei 2010 van 9u tot 11u30.

DOOR WIE
Prevent – Freddy Willems en Hans Verreth

34
ASSERTIVITEIT
VI/B/20
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen opkomen voor je eigen mening, zelfs in negatieve situaties.

ORGANISATIE
PLAATS
Opleidingslokalen Dienstencentrum Gentbrugge, Braemkasteelstraat 29-45 te 9050 Gentbrugge

DATA/UUR/FREQUENTIE
3 volledige dagen. Data volgen.

DOOR WIE
Dienst Loopbaanbegeleiding en Vorming Stad Gent.

35
LUSTEN EN LASTEN
VI/B/21
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen zien dat zorg voor jezelf, de zorg voor anderen kan bevorderen.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b, 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 10 februari 2010
Woensdag 3 maart 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE
VCOK – Maika Luyssaert

36
KEN JE KERNKWALITEITEN
VI/B/22
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
- betere samenwerking tussen collega’s
- effectiever omgaan met kinderen/ouders

INHOUD
Via een eenvoudig en toch zeer werkbaar schema (kernkwadranten) zoeken deelnemers hun sterke kanten (gedrag waar je
veel ervaring in hebt) of ‘kernkwaliteit’.
Tevens wordt er ook gepeild, wanneer dit zelfde gedrag minder positief wordt voor je omgeving (te dominant...) of ‘valkuil’ .
Op een veilige manier (en dit is de sterkte van deze methode) kunnen deelnemers zien wat hun minder ontwikkelde kantjes
zijn of ‘uitdagingen’.
En tot slot kan deze training vele grote en kleine conflicten onmiddellijk verduidelijken, door het berekenen van je ‘allergieën’.
Deze aanpak motiveert ook deelnemers om zelf te experimenteren met nieuwe sociale vaardigheden.

WERKVORMEN
- creatieve en speelse technieken om je sterke kanten te vinden en te duiden
- elke deelnemer beschikt op het einde van deze training over een stukje ‘eigen sterkte-zwakte analyse’
- interactieve werkvormen

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE

Maandag 8 maart 2010
Maandag 22 maart 2010
Maandag 29 maart 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE
Namaskara vormingscentrum, Gaublomme Hendrik

37
SCOREN MET ZIKO
VI/B/06
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken en begeleiders die werken met 0-12 jarigen en die nog Pedagogische conferentie
BG 3-12j niet vertrouwd zijn met het ZIKO-instrument
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Inzicht krijgen in de begrippen welbevinden en betrokkenheid van kinderen om de kwaliteit van je werking te optimaliseren via
het zelfevaluatie instrument ZIKO

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 9 maart 2010
Dinsdag 23 maart 2010 telkens van 9u00u tot 11u30

DOOR WIE
PBD - Neelke Dewulf

38
TOUR DE GAND – ‘DIVERSITEIT’
STUDIEBEZOEK
VI/B/09
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Duo van verantwoordelijke en begeleider van kinderdagverblijven Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Kennismaking met de manier waarop opvanginitiatieven met de diversiteit bij kinderen en gezinnen omgaan.

ORGANISATIE
PLAATS

Plaats van afspraak volgt.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Studiebezoek op vrijdag 24 september 2010 van 8u tot 16u: studie.
Nabespreking op vrijdag 1 oktober 2010 van 9u tot 11u.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

39
ACTIVITEITEN GESIGNALEERD!
VI/B/23
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-3 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen opzetten van activiteiten die aansluiten bij de signalen van kinderen.

INHOUD
Een spiegeltje, een stofje op de grond, de regen tegen het raam,… kinderen hebben niet veel nodig om te spelen. Soms schrikt
‘activiteiten doen’ een beetje af. In deze bijscholing bekijken we kleine kneepjes die een groots effect kunnen hebben.

We starten met een bespreking van de opbouw van activiteiten. Een geslaagde activiteit vertrekt immers vanuit de signalen van
kinderen. Vervolgens nemen we verschillende soorten activiteiten onder loep. We kijken hierbij na welke rollen jij kan opnemen in
de begeleiding. Op het einde van de eerste sessie krijg je een opdracht die we in de tweede sessie bespreken.

In deze bijscholing ligt de nadruk op de manier waarop je tot activiteiten komt.

ORGANISATIE
PLAATS
De Tuin van Kina, Berouw 55, 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 1 juni 2010
Dinsdag 8 juni 2010 telkens van 9u tot 11u30.

DOOR WIE
PBD – Karen Van Nuffel & Sabrine Mortier

40
GEPAST REAGEREN OP GEDRAG VAN PEUTERS
VI/B/24
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 1,5-3 jarigen, die deze bijscholing nog niet Pedagogische conferentie
BG 3-12j volgden.
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Je reactie op gedrag van peuters kunnen analyseren en bijstellen.

INHOUD
Peuters opvoeden verloopt niet altijd even makkelijk. Peuters experimenteren graag en zoeken naar de effecten van hun
gedrag.
Deze vorming toont hoe peuters gedrag leren en afleren en hoe je hier als opvoeder ontwikkelingsbevorderend kan op
inspelen.
We oefenen een aantal vaardigheden in. We bespreken en analyseren voorbeelden van deelnemers en zoeken samen naar
oplossingen. We gebruiken film en PowerPoint. We oefenen met rollenspelen.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b, 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
2 halve dagen. Data volgen.

DOOR WIE
VCOK – Sven Bussens

41
B…RARA…ABBEL
VI/B/25
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen die deze bijscholing nog niet Pedagogische conferentie
BG 3-12j volgden
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kennis hebben en gericht kunnen toepassen van communicatie technieken.

INHOUD
Dagelijks kom je in contact met een waaier aan mensen; kinderen, ouders, collega’s, kleuterleiders, verantwoordelijken,..
Voor sommigen onder jullie komen daar ook stagiairs of doelgroepmedewerkers bij. Al deze mensen hebben hun eigen
manier om te communiceren.
In deze bijscholing bekijken we verschillende communicatiestijlen. Aan de hand van enkele oefeningen krijg je een beter
zicht op de communicatiestijlen die bij jou passen. Dit geeft je meer inzicht in je krachten en in je groeipunten in contact met
anderen.
Gelukkig verloopt het contact vaak vanzelf. Soms loopt het echter niet zo vlot; kinderen waar je geen vat op krijgt, ouders die
je zelden aanspreken, misverstanden onder collega’s. Door ervaringen te delen, trachten we tot concrete handvaten te
komen die bijdragen tot een goede communicatie.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 23 maart 2010
Dinsdag 20 april 2010
Dinsdag 18 mei 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

VCOK – Jef Scheirlinck

42
KLIK KLAP
VI/B/26

RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Gebruik maken van pedagogische documentatie in de communicatie met kinderen, ouders, collega’s en de buurt;
geïnspireerd vanuit de Reggio Emillia benadering.

INHOUD
Dagelijks heb je vast honderden momenten dat je versteld staat van de kinderen rondom je. Een baby die helemaal in de
ban is van één bepaald knisperboekje, een peuter die ronduit brabbelt tegen zijn maatje, een kleuter die verzonnen
spelregels oplegt aan zijn vriendjes,… Dit zijn kleine verhaaltjes die ons iets vertellen over het unieke van elk kind.

Je kan elk kind zijn verhaal op een unieke manier vastleggen. In deze bijscholing maken we kennis met verschillende
mogelijkheden om te documenteren. Foto’s zijn hierbij een dankbaar hulpmiddel. We bekijken zowel voorbeelden uit Reggio
Emilia als ideeën van jullie naaste collega’s. Samen zoeken we naar een manier om te documenteren, aangepast aan jouw
praktijk.

Al gauw zal blijken hoe dankbaar documentatiemateriaal is in de communicatie met kinderen, ouders, collega’s en de buurt.
Het spiegelt kinderen hun eigen onderzoeksproces voor, zodat ze verder kunnen; Je komt tot meer pedagogische
gesprekken met ouders; Kindbesprekingen zijn beter afgestemd op het unieke van elk kind; De buurtbewoners krijgen een
duidelijker beeld van de pedagogische kwaliteit die je biedt.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Vrijdag 23 april 2010
Vrijdag 30 april 2010
Vrijdag 7 mei 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

VCOK - Sofie Albrecht
PBD - Karen Van Nuffel

43
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN,
TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN, KNUTSELWERKJES,
TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,...
VI/B/27
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met kinderen van 0-3 jaar Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Een visie ontwikkelen op ruimte en materialen
- De eigenschappen van een pedagogische ruimte kennen
- De leefgroep omvormen tot een pedagogische ruimte
- De eigenschappen van pedagogisch materiaal kennen
- Pedagogisch materiaal aanbieden in de leefgroep

INHOUD
Als je dagelijks in dezelfde ruimte binnen komt, valt jou waarschijnlijk amper iets op. De ruimte is vertrouwd. Je aandacht is
onmiddellijk gericht op de dingen die voor jou belangrijk zijn.

Wanneer je in een andere leefgroep komt, heb je vaak even tijd nodig om te wennen aan het beeld. Je ziet decoraties,
kasten, stoelen, matten, speelgoed, knutselwerkjes,… Dit alles geeft jou een eerste indruk. Dit gevoel zal de manier waarop
je in de ruimte staat, beïnvloeden.

In deze bijscholing verkennen we de eigenschappen waaraan een goede ruimte moet voldoen. Vanuit een visie op ruimte,
maken we eveneens de sprong naar materialen. Inspirerend foto materiaal is hierbij voorhanden. Samen trachten we deze
visie te verzoenen met jouw dromen / wensen.

Indien je nog verder wil groeien in dit thema, zal de collegagroep ‘Toeters & Bellen 0-3’ jou met open armen ontvangen.

ORGANISATIE
PLAATS
De Tuin van Kina, Berouw 55, 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Vrijdag 5 februari 2010 van 9u tot 11u30

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

44
NATUUR, … EEN KINDERSPEL
VI/B/28
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-3 jarigen . Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Inzicht in het belang van natuur voor kinderen.
Aansluitende ideeën voor kleine en grote activiteiten.

INHOUD
Natuurbeleving is essentieel voor de ontwikkeling van kinderen.
Hun eerste ervaringen hebben een grote invloed op hun kijk op de wereld.
De natuur biedt een ruime diversiteit aan kleuren, vormen, geuren, materialen en beweging.
De natuur laat kinderen grenzen ontdekken, verkennen en verleggen en biedt hierdoor superveel mogelijkheden.

In deze bijscholing staan we stil bij:
Het belang van natuurbeleving voor de ontwikkeling van kinderen en de natuur zelf?
Hoe we natuur buiten maar ook binnen beleven?
Wat dit allemaal kan zijn en wat onze rol is als begeleider?
Waar de grens ligt tussen natuurlijke uitdaging en veiligheid?
Hoe we natuurbeleving kunnen documenteren om zo anderen te inspireren.

We beleven de theorie en praktijk, oefenen zelf tussen de bijeenkomsten in eigen leefgroep en delen onze ervaringen met elkaar.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
Tenzij locatie anders afgesproken.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Donderdag 11 februari 2010
Dinsdag 2 maart 2010
Dinsdag 30 maart 2010
Dinsdag 25 mei 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

PBD – Mich Daix

45
EN TOEN… EN TOEN…
VI/B/29
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Pedagogische conferentie
BG 3-12j Begeleiders die werken met kinderen van 18 maanden tot 3 jaar.
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
 Plezier beleven bij het lezen en voorlezen aan peuters.
 Een persoonlijke keuze kunnen maken in het aanbod van specifieke peuterboeken.
 Snuisteren in een recent aanbod van specifieke literatuur voor peuters.

INHOUD
Kinderen die al vroeg kennismaken met boeken blijken taalvaardiger, kunnen sneller lezen en beter rekenen. Samen in een
boekje kijken, plaatjes aanwijzen en benoemen, versjes leren kennen, verhaaltjes vertellen en beluisteren, haalt bovendien de
band tussen begeleiders en kinderen aan. Het is 'quality time', goed voor een levenslange herinnering aan warme momenten
en geborgenheid.

In deze bijscholing wandelen we door het hedendaagse aanbod van boeken voor peuters. Je leert boeken kennen die je zelf
nooit in handen zou nemen.
Welke boeken moet ik kiezen uit het grote boekenbos? Wat kan ik er, naast het voorlezen, nog mee aanvangen?

Maar we verliezen het belangrijkste zeker niet uit het oog: ‘ (Voor)leesplezier ‘

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst. Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 27 oktober 2010
Woensdag 10 november 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

PBD – Frederic Vercaemst

46
2.2

Collega groepen

47
COLLEGAGROEP MENTOREN
VI/C/30
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Pedagogische conferentie
Begeleiders die werken met 0-3 jarigen die tevens mentor zijn van
BG 3-12j
leerlingen in het dagonderwijs of doelgroepmedewerkers.
HHH
Deze collegagroep zet de bijeenkomsten van vorig jaar verder.
OO
Begeleiders die wensen aan te sluiten kunnen zich hiervoor inschrijven.

DOELSTELLINGEN

Leren van collega mentoren hun ervaringen in de begeleiding van leerlingen in het dagonderwijs of doelgroepmedewerkers.

INHOUD
Jaarlijks lopen er diverse leerlingen en doelgroepmedewerkers stage in de kinderdagverblijven van Stad Gent. Als
stagementor heb je grote invloed op hun leerproces. De kwaliteit van de stages ligt voor een groot deel in jouw handen.

Nochtans is het niet evident om elke leerling of doelgroepmedewerker te begeleiden; Je hebt contact met verschillende
betrokkenen die elk andere verwachtingen hebben; Je moet ondertussen je werk even goed verder doen; Je hebt extra
administratief werk;… Kortom, de begeleiding van leerlingen en doelgroepmedewerkers vraagt heel wat kennis en kunde op
verschillende vlakken.

Tijdens de bijeenkomsten vragen we jou ervaringen, problemen of cases aan te dragen die de groep in staat stelt om van
elkaar te leren en elkaar te ondersteunen.

Gezien communicatie een belangrijk deel uitmaakt van jouw taak als mentor, is de bijscholing rond communicatie
‘B…rara…abbel’ een heuse aanrader.

ORGANISATIE
PLAATS

Op locatie

DATA/UUR/FREQUENTIE

6 wekelijkse bijeenkomsten.
Data in overleg met de deelnemers.

DOOR WIE

PBD – Karen Van Nuffel

48
COLLEGAGROEP
TOETERS & BELLEN
VI/C/31
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders van kinderen tussen 0-3j die de bijscholing ‘Toeters & Bellen’ Pedagogische conferentie
BG 3-12j gevolgd hebben.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Samen met collega’s de eigen leefgroep vorm geven.
- Ervaringen & ideeën rond ruimte en materialen uitwisselen.

INHOUD
In de bijscholing ‘Toeters & Bellen’ heb je een visie ontwikkeld rond ruimte en materialen. Met een beperkte groep collega’s
gaan we dit thema verder uitspitten. We gaan experimenteren met onze ruimte en andere materialen uitproberen. Ieders
ervaringen en ideeën worden in de groep gelegd en besproken.

Deze collega groep komt zes wekelijks samen op locatie. De collega’s van de gastinstelling bereiden deze bijeenkomst voor
met ondersteuning van de PBD- medewerker.

ORGANISATIE
PLAATS
De eerste sessie vindt plaats op de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
De volgende sessies zijn op locatie.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: vrijdag 5 maart 2010 van 9u tot 11u30.
6 wekelijkse bijeenkomsten samen met de deelnemers af te spreken.

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

49
COLLEGAGROEP
KIEBOEKOE
VI/C/32
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders van kinderen tussen 0-3j die de bijscholing ‘En toen…en toen’ Pedagogische conferentie
BG 3-12j gevolgd hebben
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Samen met collega’s leuke boekjes leren kennen
- Ervaringen rond voorlezen uitwisselen
- Op verschillende manieren met boekjes aan de slag kunnen gaan

INHOUD
In de bijscholing ‘en toen…en toen…’ krijg je een aantal handvaten om boeken te kiezen en deze boeken op een leuke
manier te brengen. In deze collegagroep gaan we oefenen met de opgedane kennis en onze ervaringen delen. We gaan ook
actief op zoek naar nieuwe methodes om met boekjes aan de slag te gaan. Al onze praktijken worden ten slotte gebundeld
in de ‘Kieboekoe’ koffer.

Deze collega groep komt zes wekelijks samen op locatie. De collega’s van de gastinstelling bereiden deze bijeenkomst voor
met ondersteuning van de PBD- medewerker.

ORGANISATIE
PLAATS
De eerste sessie vindt plaats op de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
De volgende sessies zijn op locatie.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: dinsdag 7 december 2010 van 9u tot 11u30.
6 wekelijkse bijeenkomsten samen met de deelnemers af te spreken.

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

50
VERTICAAL WERKEN
VI/C/33
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders van verticale leefgroepen in kinderdagverblijven. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Uitwisselen van praktijkervaringen en tips in het werken met kinderen in een verticale leefgroep.

INHOUD
In het kinderdagverblijf met verticale werking zitten kinderen van 0 tot 3 jaar samen in één groep. Deze werkvorm biedt veel
kansen aan kinderen die kunnen leren van elkaar en zorgen voor elkaar. De kinderen blijven er gedurende meerdere jaren
bij dezelfde vrienden en dezelfde begeleiders wat dan weer zorgt voor een goede band en een ‘veilige hechting’.

Daarnaast is deze werkvorm niet altijd evident als begeleider. Heel wat collega- begeleiders vonden hier hun weg in en net
daarom is uitwisseling van praktijk bijzonder leerrijk. We belichten met deze collegagroep alle deelaspecten van een
verticaal groepsmanagement. Zowel pedagogische als praktische zaken komen aan bod.

Anderzijds zoeken we ook samen met de groep naar andere werkvormen voor knelpunten waar deelnemers mee zitten.

De collegagroep komt zes wekelijks samen op locatie. De collega’s van de gastinstelling bereiden deze bijeenkomst voor
met ondersteuning van de PBD- medewerker.

ORGANISATIE
PLAATS
De eerste sessie vindt plaats in de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te Gent
De volgende locaties worden afgesproken met de groep.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: dinsdag 2 februari 2010.
Volgende data worden met de groep afgesproken.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

51
GEZELLIG TAFELEN
VI/C/34

RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met kinderen van 0 tot 3 jaar. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Ideeën en ervaringen uitwisselen met collega’s om het eetmoment op pedagogisch vlak te optimaliseren.

INHOUD
Eten met de kinderen. Misschien verheug je je erop, misschien bezorgt het je wat stress. Je doet alleszins dagelijks
inspanningen om alles vlot te laten verlopen zodat de kinderen terug kunnen gaan spelen. Nochtans is het eetmaal één van
de belangrijkste pedagogische activiteiten in de kinderopvang.

In deze bijscholing werken we samen aan een eetmoment
- Dat bijdraagt aan de gezonde fysieke ontwikkeling,
- Waar kinderen en volwassenen zich goed voelen,
- Waar alle zintuigen geprikkeld worden,
- Waar kinderen en volwassenen met elkaar in contact komen,
- Waar kinderen de kans krijgen om te participeren,
- Dat psychische veiligheid biedt.

Naast enkele praktische tips en voorbeelden, nemen we uitgebreid de tijd om de kansen en belemmeringen in jouw
kinderopvanginitiatief te bespreken. Uitwisseling onder collega’s vormt hier een grote inspiratiebron.

ORGANISATIE
PLAATS
Eerste sessie in de Tuin van Kina, Berouw 55, 9000 Gent.
Volgende sessie op locatie

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: dinsdag 2 februari 2010 van 9u tot 11u30.
6 wekelijkse bijeenkomsten samen met de deelnemers af te spreken

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

52
2.3

Pedagogische
conferenties

53
SCOREN MET ZIKO
VI/PC/35
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van alle begeleiders die nog niet vertrouwd zijn met het Pedagogische conferentie
BG 3-12j ZIKO-instrument.
HHH Volledig team van alle begeleiders die deels vertrouwd zijn met het
OO instrument en een verdieping wensen of willen starten met een nieuwe fase
Minimaal 8 deelnemers.

DOELSTELLINGEN

Via de begrippen welbevinden en betrokkenheid van kinderen werken aan om de kwaliteit van je werking te optimaliseren via
het zelfevaluatie instrument ZIKO
INHOUD

Je kan op verschillende methodes de kwaliteit van je werking in kaart brengen. Een belangrijke maatstaf zijn de kinderen bij jou
in de opvang. Hoe voelen de kinderen zich? Zitten ze goed in hun vel en zijn ze intens en geboeid bezig?
Welbevinden en betrokkenheid zijn basisbehoeften van kinderen. Een goed welbevinden is de motor voor een gezonde
ontwikkeling. Als kinderen betrokken zijn, zijn ze aandachtig en in ontwikkeling.
Het ZIKO-instrument leert je kijken naar de signalen van welbevinden en betrokkenheid bij kinderen. Aansluitend biedt het een
leidraad om de kwaliteit van je opvang te optimaliseren via 5 aanpakfactoren; aanbod van ruimte, materialen en activiteiten,
participatie van kinderen, groepsfeer zijn hiervan enkele voorbeelden.

Is het ZIKO-instrument je team nog vreemd dan leer je in de conferentie via videobeelden het welbevinden en betrokkenheid
van kinderen observeren en scoren.
Daarnaast wordt de link gemaakt met de aanpakfactoren die ertoe bijdragen dat de kinderen zich beter in hun vel voelen en
intenser bezig zijn.
Ten slotte wordt er een aanzet gegeven om de checklist van de aanpakfactoren te overlopen om de werking in kaart te
brengen.

Indien ZIKO in je team reeds een plaats heeft, maar je team voor een nieuwe fase staat of zich wilt verdiepen, dan kan de
conferentie in overleg op maat opgebouwd worden.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD - begeleider

54
OUDERS ALS PARTNER
VI/PC/36
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Ouders zijn belangrijke partners in de kinderopvang. Een goede samenwerking met ouders is in het belang van kinderen,
ouders en begeleiders. Een belangrijk aandachtspunt hierbij blijft het oog hebben voor de betrokkenheid en samenwerking
met álle ouders; met werkende en niet werkende ouders, met Nederlandstalige en anderstaligen, met vaders en moeders….

INHOUD
Tijdens deze conferentie nemen we onze ouderwerking onder de loep: welke initiatieven worden ondernomen, wat willen
we bereiken, hoeveel ouders worden bereikt, welke ouders worden bereikt…
Tevens gaan we op zoek naar nieuwe initiatieven om net die ouders te bereiken die bij ons uit de boot vallen.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen..

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD- Sabrine Mortier

55
KLIK KLAP
VI/PC/37
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Pedagogische documentatie gebruiken in de communicatie met kinderen, ouders, collega’s en de buurt, geïnspireerd door
de pedagogiek van Reggio Emilia

Je kan elk kind zijn verhaal op een leuke manier vastleggen. In deze conferentie maken we kennis met verschillende
mogelijkheden om te documenteren. Foto’s zijn hierbij een dankbaar hulpmiddel. We bekijken zowel voorbeelden uit Reggio
Emilia als ideeën van jullie naaste collega’s. Samen zoeken we naar een manier om te documenteren, aangepast aan jouw
praktijk.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

56
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN,
TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN, KNUTSELWERKJES,
TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,...
VI/PC/38
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-3 jarigen. Pedagogische
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers. conferentie
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Een visie ontwikkelen op ruimte en materialen
- De eigenschappen van een pedagogische ruimte kennen
- De leefgroep omvormen tot een pedagogische ruimte
- De eigenschappen van pedagogisch materiaal kennen
- Pedagogisch materiaal aanbieden in de leefgroep

INHOUD
Als je dagelijks in dezelfde ruimte binnen komt, valt jou waarschijnlijk amper iets op. De ruimte is vertrouwd. Je aandacht is
onmiddellijk gericht op de dingen die voor jou belangrijk zijn.

Wanneer je in een andere instelling komt, heb je vaak even tijd nodig om te wennen aan het beeld. Je ziet decoraties, kasten,
stoelen, matten, speelgoed, knutselwerkjes,… Dit alles geeft jou een eerste indruk. Dit gevoel zal de manier waarop je in de
ruimte staat, beïnvloeden.

Tijdens deze pedagogische conferentie ‘Toeters & Bellen’ verkennen we de eigenschappen waaraan een goede ruimte moet
voldoen. Vanuit een visie op ruimte, maken we eveneens de sprong naar materialen. Inspirerend foto materiaal is hierbij
voorhanden.

Vanuit deze inspiraties bekijken we samen onze eigen ruimtes en materialen door een andere bril. We verkennen de
mogelijkheden en stellen een actieplan op. Bij voorkeur steken we op de pedagogische conferentie zelf de handen uit de
mouwen.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

57
VAN SEMI NAAR VERTICAAL WERKEN
VI/PC/39
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van alle begeleiders die willen overschakelen naar een Pedagogische conferentie
BG 3-12j verticale werking
HHH minimaal 8 deelnemers.
OO
DOELSTELLINGEN

Samen zoeken naar methodes om over te schakelen naar een verticale werking

INHOUD

Tijdens deze conferentie wordt de eerste aanzet gegeven naar het verticaal werken.
De voordelen van verticaal werken voor kinderen, ouders en personeel worden belicht.
Ook de knelpunten worden besproken en er wordt een antwoord gezocht op de meest voorkomende vragen en twijfels.
Samen met het volledige team maken we een stappenplan als leidraad bij het concretiseren van deze belangrijke
organisatorische verandering.

Na deze pedagogische conferentie wordt het kinderdagverblijf verder begeleid in de overstap.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE

1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD – begeleider

58
SAMENWERKEN MET DE BUURT
VI/PC/40
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders en verantwoordelijke. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Onderzoeken en uitbouwen van mogelijkheden om meer buurtgericht te werken.

INHOUD
Opvanginitiatieven vormen geen eiland op zich maar zijn gelegen in een straat, een wijk, een buurt.
Buurtgerichte kinderopvang focust in de eerste plaats op deze concrete leefomgeving van kinderen. Door nauwe
samenwerking met buurtorganisaties kan je, als opvang, deel uitmaken van het lokale leven. Samenwerken met de buurt
heeft heel wat voordelen en mogelijkheden voor alle betrokkenen. Zo vinden ouders en kinderen er opvang op loopafstand,
zien kinderen er hun vriendjes uit de buurt terug, voelen ouders zich thuis en leren nieuwe buren kennen.
Kortom, buurtgerichte kinderopvang is werken aan een positief zelfbeeld van kinderen en versterken van de participatie van
ouders.

Tijdens deze conferentie leren we wat de functie is van buurtgericht werken en hoe dit gekaderd wordt in onze samenleving.
Daarnaast gaan we op onderzoek in de buurt en geven een aanzet voor acties binnen het eigen opvanginitiatief.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - begeleider

59
‘KWALITEITSZORG’, HET GAAT OVER ONS…
VI/PC/41
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Met het volledige team de eigen werking doorlichten, vertrekkende vanuit de eigen visie.

INHOUD
Kwaliteitszorg omvat de volledige werking van A tot Z.
Omdat dit zo ruim is en het risico op verdwalen tussen de letters van het alfabet te groot, focussen we met het team op een
aantal deelaspecten van de werking; zijn die zoals we ze schrijven in het kwaliteitshandboek, staan we er nog achter, waar
kunnen we verfijnen,…

Éénmaal we door dezelfde bril kijken concretiseren we deze deelaspecten in hulpmiddelen. Dit kan zijn dat we bepaalde
werkafspraken of rituelen documenteren voor collega-vervangers, een onthaalbrochure uitwerken, ons opvanginitiatief
profileren, enz.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

60
ACTIVITEITEN IN EEN VERTICALE LEEFGROEP
VI/PC/42
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team werkend met 0-12 jarigen in verticale werking. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Visie ontwikkelen over activiteiten en dit concretiseren naar de dagelijkse verticale werking.

INHOUD
In een verticale leefgroep leuke en zinvolle activiteiten ondernemen met kinderen van alle leeftijden is onmogelijk? Dat dacht
je maar!
Na het beantwoorden van de vraag, waaraan een goede activiteit in een kinderdagverblijf moet voldoen bedenken we zelf
eenvoudige activiteiten waarbij we alle kinderen in een verticale groep kunnen betrekken. We gaan ook na welk materiaal in
de leefgroepen verborgen mogelijkheden heeft.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

61
FAMILIES IN BEELD
VI/PC/43
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Pedagogische conferentie
BG 3-12j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-12 jarigen
HHH Minimaal 8 deelnemers
OO

DOELSTELLINGEN
 Teamleden reflecteren over hun kijk, hun invulling van het begrip “familie”.
 Teamleden inspireren en activeren om de families van kinderen meer zichtbaar en bespreekbaar te maken in
het opvanginitiatief.
 Teamleden laten reflecteren op het werken met diversiteit en op de samenwerking met ouders.

INHOUD

Bij deze conferentie maken we gebruik van een bordspel, gebaseerd op het ganzenbordspel, bedoeld om te spelen in
teamverband. Door middel van het spel kunnen begeleiders inspiratie opdoen en ervaringen en ideeën uitwisselen rond het
werken met families. Het spel wordt gespeeld door het beantwoorden van vragen en het uitvoeren van opdrachten.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.
Deze pedagogische conferentie kan ook in een avondteam gegeven worden.

DOOR WIE

PBD - Sabrine Mortier

62
LUSTEN EN LASTEN
VI/PC/44
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van begeleiders die werken met 0-3 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen zien dat zorg voor jezelf, de zorg voor anderen kan bevorderen.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.

DOOR WIE
VCOK –
PBD - begeleider

63
EEN TEAM MET ‘SPIRIT’
VI/PC/45
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
00
DOELSTELLINGEN
Vinden van je eigen bijdrage aan een ‘begeesterd’ team.

INHOUD
Mensen zijn nooit gelijk: ieder heeft zijn geschiedenis en ieder heeft leren omgaan met zijn individuele levenslessen.
Sommige zijn sterk en handig in één soort gedrag, anderen zijn sterk en handig in een ander soort gedrag. Mensen zijn nooit
gelijk, en dat is maar goed ook…

Mensen zijn altijd gelijkwaardig: we verschillen in uitzicht, ervaringen en karakter. Maar ondanks deze verschillen zijn we in
‘waarde’ gelijk. Ieder wil graag gerespecteerd worden. Niet alle meningen en voorstellen zijn aanvaardbaar, maar ze zijn wel
‘even’ veel waard.

Mensen hebben veelal een ander beeld van een goed team: voor sommige is een goed team een werkomgeving waar we
ook een stuk privé-verhalen kwijt kunnen, voor anderen is een goed team een werkomgeving waar privé-verhalen niet
gedeeld worden…

Ondanks deze verschillen, slagen veel teams erin om een ‘begeesterde’ werkomgeving te creëren.
Teamspirit kan niet verplicht worden, kan niet geëist worden door een aantal personen.
Ontwikkelen of behouden van teamspirit is steeds de inzet van elk individu om een werkomgeving te scheppen waar elk
teamlid gerespecteerd wordt.

Tijdens deze studiedag proberen we om deze mooie woorden in daden te krijgen.
Er zijn een aantal oefeningen die deelnemers motiveren om te denken in die richting.
Er zijn een aantal technieken om op een veilige manier deelnemers te motiveren om hun verantwoordelijkheid naar
teamspirit op te nemen.

ORGANISATIE
PLAATS

Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE

1 dag met opvolging.
Voor het afspreken van data met Hendrik, graag via email: namas@scarlet.be.

DOOR WIE
Namaskara vormingscentrum, Gaublomme Hendrik

64
Deel 3

Begeleiders 3-12 jarigen
& teams

65
3.1
Bijscholingen

66
BASISCURSUS NIEUWE MEDEWERKERS
VI/B/18
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Nieuwe begeleiders en begeleiders die de basiscursus nog niet gevolgd Pedagogische conferentie
BG 3-12j hebben tijdens de eerste 4 jaar na indiensttreding.
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Basiskennis bezitten om aan de slag te gaan als begeleider in de kinderopvang Stad Gent.

Opgelet!
Deze bijscholing is verplicht voor nieuwe begeleiders en zij zullen uitgenodigd worden. Andere geïnteresseerden
dienen zich in te schrijven.

ORGANISATIE
PLAATS
De Tuin van Kina, Berouw 55 te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 20 april 2010
Dinsdag 27 april 2010
Dinsdag 4 mei 2010
Dinsdag 18 mei 2010
Dinsdag 25 mei 2010 telkens van 9u tot 16u00

DOOR WIE
VCOK - Jef Scheirlinck
PBD – Karen Van Nuffel, Sabrine Mortier

67
RUGCOACHING
VI/B/19
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen toepassen van rugbesparende technieken.

ORGANISATIE
PLAATS
Eerste sessie in de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
Tweede sessie in de Bron, Bevrijdingslaan 1 te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
De eerste sessie vindt plaats op dinsdag 4 mei 2010 van 9u tot 11u30 in de lokalen van de Pedagogische begeleidingsdienst,
Jubileumlaan 215b, 9000 Gent.
Daarna splitst de groep op in deelgroepen van maximum 12 personen. Deze deelgroepen krijgen elk een sessie in kinderdagverblijf
De Bron.
Deelgroep 1 : dinsdag 18 mei 2010 van 9u tot 11u30.
Deelgroep 2 : dinsdag 20 mei 2010 van 9u tot 11u30.

DOOR WIE
Prevent – Freddy Willems en Hans Verreth

68
ASSERTIVITEIT
VI/B/20
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen opkomen voor je eigen mening, zelfs in negatieve situaties.

ORGANISATIE
PLAATS
Opleidingslokalen Dienstencentrum Gentbrugge, Braemkasteelstraat 29-45 te 9050 Gentbrugge

DATA/UUR/FREQUENTIE
3 volledige dagen. Data volgen.

DOOR WIE
Dienst Loopbaanbegeleiding en Vorming Stad Gent.

69
LUSTEN EN LASTEN
VI/B/21
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen zien dat zorg voor jezelf, de zorg voor anderen kan bevorderen.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b, 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 10 februari 2010
Woensdag 3 maart 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE
VCOK – Maika Luyssaert

70
KEN JE KERNKWALITEITEN
VI/B/22
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
- betere samenwerking tussen collega’s
- effectiever omgaan met kinderen/ouders

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE

Maandag 8 maart 2010
Maandag 22 maart 2010
Maandag 29 maart 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE
Namaskara vormingscentrum, Gaublomme Hendrik

71
SCOREN MET ZIKO
VI/B/06
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Verantwoordelijken en begeleiders die werken met 0-12 jarigen en die nog Pedagogische conferentie
BG 3-12j niet vertrouwd zijn met het ZIKO-instrument
HHH
OO

DOELSTELLINGEN
Inzicht krijgen in de begrippen welbevinden en betrokkenheid van kinderen om de kwaliteit van je werking te optimaliseren via
het zelfevaluatie instrument ZIKO

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 9 maart 2010
Dinsdag 23 maart 2010 telkens van 9u00 tot 11u30.

DOOR WIE
PBD - Neelke Dewulf

72
“TOUR DE GAND”
STUDIEBEZOEK
VI/B/10
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Duo van Verantwoordelijken en begeleiders van STIBO’s Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Inspirerende ideeën opdoen bij elkaar om dan, de bruikbare ideeën voor de eigen werking, te vertalen naar de eigen praktijk.

INHOUD
Anders dan anders gaan we deze keer een kijkje nemen binnen de stadsmuren van Gent.

Vanuit welk vertrekpunt kozen zij voor natuur?
Wat zijn de doelen?
Welke acties zijn er?
Wat is het effect hiervan op de kinderen, ouders, begeleiders, …

We bezoeken en bespreken na.
Uit al deze dingen selecteren jullie actiepunten die relevant zijn om te vertalen naar de eigen praktijk.

ORGANISATIE
PLAATS

We vertrekken met de fiets aan de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 5 mei 2010 van 9u tot 16u.
Woensdag 19 mei 2010 van 9u tot 16u.

DOOR WIE

PBD - Mich Daix

73
KLIK KLAP
VI/B/26
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Gebruik maken van pedagogische documentatie in de communicatie met kinderen, ouders, collega’s en de buurt;
geïnspireerd vanuit de Reggio Emillia benadering.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Vrijdag 23 april 2010
Vrijdag 30 april 2010
Vrijdag 7 mei 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

VCOK - Sofie Albrecht
PBD - Karen Van Nuffel

74
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN,
TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN, KNUTSELWERKJES,
TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,...
VI/B/46
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met kinderen van 3-12 jaar Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Een visie ontwikkelen op ruimte en materialen
- De eigenschappen van een pedagogische ruimte kennen
- De leefgroep omvormen tot een pedagogische ruimte
- De eigenschappen van pedagogisch materiaal kennen
- Pedagogisch materiaal aanbieden in de leefgroep

INHOUD
Als je dagelijks in dezelfde ruimte binnen komt, valt jou waarschijnlijk amper iets op. De ruimte is vertrouwd. Je aandacht is
onmiddellijk gericht op de dingen die voor jou belangrijk zijn.

Indien je nog verder wil groeien in dit thema, zal de collegagroep ‘Toeters & Bellen 3-12’ jou met open armen ontvangen.
Deze collegagroep start na de bijscholing.

ORGANISATIE
PLAATS
De Tuin van Kina, Berouw 55 te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 9 februari 2010 van 9u tot 11u30

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

75
ACTIVITEITEN IN GROEP
VI/B/47
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen en deze vorming nog niet volgden. Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Boeiende activiteiten organiseren met een gemengde groep van 3 tot 12 jaar

INHOUD
Meer en meer opvanginitiatieven werken met gemengde leeftijdsgroepen. Wat de jongste kunnen, vinden de oudsten niet leuk en
omgekeerd. Dit zorgt ervoor dat we kinderen meestal verdelen in leeftijdsgroepen.
Maar kan samenspelen met verschillende leeftijden ook leuk zijn? Natuurlijk wel!
In deze bijscholing leren we activiteiten organiseren voor een divers samengestelde leeftijdsgroep kinderen. We leren de
meerwaarde zien van gemengde activiteiten.
We werken en proberen uit en gaan tussen de twee sessies aan de slag met de eigen groep.

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 11 mei 2010
Dinsdag 18 mei 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE
PBD – Mich Daix

76
EEN REIS ROND DE WERELD
VI/B/48
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen en die deze bijscholing nog niet Pedagogische conferentie
BG 3-12j volgden.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Een themaweek “reis rond de wereld” uitbouwen rekening houdend met de diversiteit en zonder stigmatiseren.

INHOUD
Hebben alle Chinezen een gele kleur en speeltogen? Dragen de indianen pluimen?
Vragen die we ons nauwelijks stellen bij het uitwerken van een thema.
En toch is dit nodig omdat we bezig zijn met het opvoeden en de beeldvorming van kinderen.
Spelenderwijs maken we de brug tussen onszelf en de wereld. We bepalen mee hoe kinderen kijken naar anderen en naar de
wereld.
In deze vorming reiken we methodieken en ideeën aan om een boeiende reis rond de wereld uit te bouwen zonder te
stigmatiseren.
We gaan samen op reis!

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 4 maart 2010
Woensdag 24 maart 2010
Woensdag 31 maart 2010
Woensdag 21 april 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

PBD Mich Daix

77
MEER DAN GRIMEREN
VI/B/49
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Leren grimmeren en dit ook doorgeven aan de kinderen zodat zij elkaar kunnen grimeren

INHOUD
Grimmeren is leuk en iets wat in de kinderopvang vaak gebeurd.
Het is meer dan “een gezichtje schilderen”!
Samen betrokken zijn, dicht bij elkaar, aanraken, vertrouwen, kiezen wat je wilt worden ( een dier, prinses, ridder,… )
Zonder dat we het weten zijn we in een heus proces op weg naar een ander figuur, dier, …
Kinderen kunnen ook samen op weg zijn.

In deze sessies leren we basistechnieken grimeren alsook de begeleiding van het proces en de kinderparticipatie hierin. We leren
hoe we als begeleider kinderen kunnen begeleiden in dit proces alsook hoe we hen leren om elkaar te grimeren.

ORGANISATIE
PLAATS

De Tuin van Kina, Berouw 55, 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Donderdag 1april 2010
Donderdag 22 april 2010
Donderdag 29 april 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

Syntra
PBD – Mich Daix

78
MULTIMEDIA
VI/B/50
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Onderzoeken wat multimedia kan betekenen in de buitenschoolse opvang.
Zelf multimediaal aan de slag kunnen met een groepje kinderen.

INHOUD
Heb jij soms het idee dat “die kleine mannen” hier sneller mee weg zijn?
Dat multimedia jouw petje te boven gaat?
Dat het voor hen zo belangrijk is, hen onuitputtelijk prikkelt?

In deze sessies staan we stil bij de rol van multimedia in de ontwikkeling van kinderen.
We worden ondergedompeld in een multimediabad en krijgen de basisvaardigheden mee om zelf aan de slag te gaan.
Samen gaan we op zoek naar hoe klein en groot multimediale activiteiten kunnen zijn en hoe we de participatie van kinderen
hierin kunnen vergroten.
Hoe ook wij van hen veel kunnen leren. We leren als het ware hun “multimedia” taal spreken.

We gebruiken hier enkele eenvoudige programma’s en zorgen ervoor dat jullie hierover kunnen beschikken.
De Digiflits koffer zal aangevuld worden met het nodige materiaal om in de praktijk aan de slag te gaan.

Tussen de sessies door vragen we om zelf aan de slag te gaan en terug te koppelen.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 29 september 2010
Woensdag 27 oktober 2010
Woensdag 24 november 2010
Woensdag 15 december 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

PBD - Peggy Thienpont
Mich Daix

79
‘MUZIEK, KUNST EN THEATER’
VI/B/51
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen en deze bijscholing nog niet Pedagogische conferentie
BG 3-12j volgden.
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Media en Beeld leren integreren in de dagelijkse werking via goed opgebouwde activiteiten.

INHOUD
“Oog omhoog”:
Met de kunstenaar Panamarenko als inspiratiebron, bouwen we vliegende voorwerpen, zwevende auto’s, hangstoelen, ... Dat
doen we met elementen van buiten, maar ook met lange houten latten, met flexibele pvc-buizen, met rollen plastiek, touw, ...
Simpele en goedkope materialen waarmee je verbluffend mooie kunst kan maken.
En als apotheose: kunstwerken in bomen, struiken, op of onder de grond...

“Garage Bende”:
We komen met een aantal laptops en daarop een heel eenvoudig muziekprogramma. Je hoeft helemaal niets van muziek te
kennen, maar gewoon kunnen luisteren en durven combineren. Aanvankelijk maken we stukjes in kleine groepjes, maar we
proberen op het einde om een heel grote live-dj-set te maken, waarbij elk groepje zijn bijdrage levert aan het geheel.
De beats zitten al in de computer, maar klinken nogal ‘standaard’. Met de vele effecten maken we er wel echt vette beats van,
pure ‘deep house’, ‘tronic’ of wat je maar wil!

“Meet the Muppets!”
We brengen zelf een berg zelfgemaakte poppen mee. Het zijn ‘bekpoppen’ of ‘mimiekpoppen’. Alleen een hoofd, maar je kan de
mond wel bewegen en praten met de pop.
We leren de techniek om er mee te spelen (wat wel een beetje oefenen is), we bouwen wat kleine decors, en maken een
minimusical met poppen.
Je krijgt ook een korte voorstelling van andere soorten poppen, en voor wie wil wat meer technische uitleg om ze zelf te kunnen
maken.

We komen met voorbeelden en brengen inzichten en methodes bij om zelf aan de slag te gaan.

ORGANISATIE
PLAATS

De Tuin van Kina, Berouw 55 te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 5 oktober 2010
Dinsdag 12 oktober 2010
Dinsdag 19 oktober 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

Koning Kevin

80
NATUURLIJK AVONTUURLIJK
VI/B/52
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen . Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Inzicht in het belang van natuur voor kinderen.
Aansluitende ideeën voor kleine en grote activiteiten.

INHOUD
De natuur biedt een ruime diversiteit aan kleuren, vormen, geuren, materialen en beweging.
In een uitdagende en natuurlijke omgeving is letterlijk meer ruimte om verschillende vaardigheden te ontwikkelen.
De natuur laat kinderen grenzen ontdekken, verkennen en verleggen en biedt hierdoor superveel mogelijkheden.

Wat is het belang van natuurbeleving voor de ontwikkeling van kinderen en voor de natuur zelf?
Wat kan dit dan allemaal zijn en wat is onze rol?
Waar ligt de grens tussen natuurlijk avontuur en veiligheid?
Hoe maak je een insectenzuiger, ga je op pad met een zoekkaart, …?
In deze sessie gaan we doorheen theorie en zelf ervaren aan het werk in de eigen praktijk.
We koppelen terug en documenteren het geheel.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
Tenzij locatie anders afgesproken.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Woensdag 10 maart 2010
Woensdag 28 april 2010
Woensdag 26 mei 2010
Woensdag 16 juni 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

PBD – Mich Daix

81
GROEP, GROEP HOERA
VI/B/53
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Versterken van het ‘wij-gevoel’ van een groep met aandacht voor elk kind.

INHOUD

In deze bijscholing staan we stil bij de opvang als groep. Welke gewoontes, regels en rituelen leven er in jouw groep? Wat
maakt een groep individuele kinderen tot een (h)echte groep? Hoe kan een nieuw kind hierin zijn plek vinden en hoe kan je als
begeleider de nieuwkomer hierbij helpen. Welk soort spel ontwikkelen kinderen in groep, maar ook welke botsingen ontstaan er
tussen kinderen? Er is aandacht voor de voordelen van een groep maar ook voor de stressmomenten.

In de verschillende sessies worden ervaringen uitgewisseld tussen collega’s en wordt steeds de link gemaakt met de eigen
praktijk.

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE

Dinsdag 5 oktober 2010
Dinsdag 19 oktober
Dinsdag 26 oktober 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

PBD - Neelke Dewulf

82
HOREN, ZIEN EN …
VI/B/54
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN

Zicht krijgen op signalen van kinderen en hier gepast op reageren

INHOUD

Een goed contact tussen begeleiders en kinderen is belangrijk.
Om te kunnen ontwikkelen hebben kinderen een veilige omgeving nodig waarin ze gehoord en gezien worden. Zo kunnen
kinderen zich sociaal ontwikkelen wat leidt tot een goede zelfontplooiing.
Kinderen zijn ontvankelijk en geven vele signalen. Het is belangrijk dat we gevoelig zijn voor deze signalen. Door gericht te
gaan kijken en luisteren naar kinderen creëer je de mogelijkheid om signalen te zien en gepast te reageren.

In deze bijscholing wordt een kader gegeven om signalen waar te nemen, te ontvangen en te benoemen.

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE

Donderdag 21 oktober 2010
Dinsdag 16 november 2010
Donderdag 2 december 2010 telkens van 9u00 tot 11u30

DOOR WIE

PBD - Neelke Dewulf

83
B…RARA…ABBEL
VI/B/25
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 0-12 jarigen die deze bijscholing nog niet Pedagogische conferentie
BG 3-12j volgden
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kennis hebben en gericht kunnen toepassen van communicatie technieken.

ORGANISATIE
PLAATS
Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Dinsdag 23 maart 2010
Dinsdag 20 april 2010
Dinsdag 18 mei 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

VCOK – Jef Scheirlinck

84
VINGER IN DE PAP
VI/B/55
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO

DOELSTELLINGEN

Een visie op kinderparticipatie ontwikkelen en vertalen naar de werking van de buitenschoolse kinderopvang.

INHOUD

Kinderen maken deel uit van je werking. Hoe klein ze ook zijn, ze hebben hun eigen ideeën over de opvang; wat leuke
activiteiten zijn, met wie ze willen spelen, welke beleg ze willen op hun boterham, welke speelgoedbox het mooist is,…
Kinderparticipatie start reeds bij kleine verantwoordelijkheden die je aan kinderen geeft.
Dit kan gaan van kinderen laten meedoen, tot kinderen mee laten beslissen.
Kinderparticipatie is ook een veilige omgeving creëren zodat kinderen de ruimte krijgen om te experimenteren.
Maar hoe doe je dit allemaal? In deze bijscholing wordt participatie gekaderd binnen een visie op kinderen. De mogelijkheden
en valkuilen worden bekeken alsook hoever je hierin wilt gaan. Er worden methodieken aangereikt die je kunnen helpen om de
mening van kinderen aan bod te laten komen.

Na de bijscholing kunnen de deelnemers aansluiten op de collegagroep: “Vinger in de pap”.

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE

Donderdag 20 april 2010
Donderdag 6 mei 2010
Donderdag 20 mei 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

PBD - Neelke Dewulf

85
ONDERZOEKEND LEREN EN PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN BIJ
JONGE KINDEREN
VI/B/56
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Het leren stimuleren van kinderen om dingen te onderzoeken en om te experimenteren binnen een veilige context. Kortom hoe
versterken we de interactie van een kind en de begeleider?

INHOUD:
In een unieke gecreëerde leeromgeving kunnen kinderen creatief en ongeremd problemen oplossen en zo beter en efficiënter in
de toekomst hun plan trekken.
Hoe kunnen we als begeleider zo sterk mogelijk inspelen op het spel van de kinderen en hen mee nemen in hun sterkste
talenten?

Via heel wat film- en fotomateriaal bespreken we in kleine groepen hoe we met kinderen het onderzoekend leren kunnen
aanwakkeren en welke stappen we kunnen nemen om samen met de kinderen problemen op te lossen.

ORGANISATIE:
PLAATS
Pedagogische begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent

DATA/UUR/FREQUENTIE
Donderdag 25 maart 2010
Woensdag 12 mei 2010 telkens van 9u tot 11u30

DOOR WIE

PBD – Leen De Bie

86
3.2

Collega groepen

87
DE ROL VAN BEGELEIDERS BIJ VRIJ SPEL
VI/C/57
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH

DOELSTELLINGEN
Onderzoeken van de ondersteunende rol die begeleiders kunnen opnemen tijdens het vrij spel van kinderen en het
uitwisselen van praktijkervaringen.

INHOUD
Het vrij spel van kinderen neemt een belangrijke plaats in binnen de buitenschoolse opvang . Het geeft kinderen de kans,
vaak na een inspannende (school)dag, zich te ontspannen, te doen waar ze zin in hebben, alleen of met hun vriendjes, op
hun eigen manier en eigen tempo.
Om dit mogelijk te maken binnen de buitenschoolse opvang, met vaak een grote groep kinderen in een beperkte ruimte en
met beperkte middelen hebben begeleiders een cruciale rol. Een rol die naast toezicht op gevaarlijke situaties, ook aandacht
heeft voor ondersteuning van spel, voor sociale contacten tussen de kinderen, voor het algemeen welbevinden en de
betrokkenheid van de kinderen.
In deze collegagroep willen we samen onderzoeken welke bijdrage begeleiders kunnen bieden aan het vrij spel van de
kinderen. Tussen de bijeenkomsten proberen de deelnemers een en ander uit in hun eigen opvanginitiatief zodat deze
ervaringen in de collegagroep kunnen uitgewisseld worden.

ORGANISATIE
PLAATS
Eerste bijeenkomst: Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent
volgende bijeenkomsten: afwisselend in de STIBO’s van de deelnemers

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: donderdag 28 januari 2010 van 9u tot 11u30.
2 maandelijkse bijeenkomsten samen met de deelnemers af te spreken

DOOR WIE
PBD - Chris de Kimpe

88
GEZELLIG TAFELEN
VI/C/58
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met kinderen van 3 tot 12 jaar Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Ideeën en ervaringen uitwisselen met collega’s om het eetmoment op pedagogisch vlak te optimaliseren.

ORGANISATIE
PLAATS
Eerste sessie in de Tuin van Kina, Berouw 55 te 9000 Gent.
Volgende sessie op locatie

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: dinsdag 26 januari 2010 van 9u tot 11u30.
6 wekelijkse bijeenkomsten samen met de deelnemers af te spreken.

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

89
TOETERS & BELLEN
VI/C/59
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders van kinderen tussen 3 en 12 jaar die de bijscholing Pedagogische conferentie
BG 3-12j ‘Toeters & Bellen’ gevolgd hebben
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Samen met collega’s verschillende leefgroepen vorm geven.
- Ervaringen & ideeën rond ruimte en materialen uitwisselen.

Deze collega groep komt zes wekelijks samen op locatie. De collega’s van de gastinstelling bereiden deze bijeenkomst voor
met ondersteuning van de PBD- medewerker.

ORGANISATIE
PLAATS
De eerste sessie vindt plaats op de Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.
De volgende sessies zijn op locatie.

DATA/UUR/FREQUENTIE
Eerste bijeenkomst: dinsdag 16 maart 2010 van 9u tot 11u30
6 wekelijkse bijeenkomsten samen met de deelnemers af te spreken.

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

90
GEEF ME DE VIJF
VI/C/60
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Deze collegagroep zet de bijeenkomsten van vorig jaar verder.
HHH Begeleiders die wensen aan te sluiten kunnen zich hiervoor inschrijven.
OO

DOELSTELLINGEN
Leren omgaan met moeilijk gedrag van kinderen in groep

INHOUD
In deze collegagroep staan we samen stil bij het “als moeilijk ervaren gedrag” van kinderen. We brengen cases in en ontleden die
met behulp van methodieken die we uitwisselen. We nemen afstand en proberen het gedrag te ontleden en te herkaderen. Samen
gaan we op zoek naar hoe we in de toekomst met moeilijk gedrag om kunnen gaan.

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE
6 wekelijkse bijeenkomsten telkens van 9u00 tot 11u00.
Instapdatum voor nieuwe deelnemers dinsdag 19 januari 2010.

DOOR WIE

PBD - Mich Daix

91
WAT MET DE BAKVISSEN?
VI/C/61
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Ervaringen uitwisselen rond het werken met oudere kinderen in de opvang

INHOUD
Hoe zit het nu met de oudere kinderen in de opvang?
Wie zijn ze? Wat doen ze graag? Hoe gaan we ermee om?
Wat bindt hen als groep? Wat bindt hen met de jongere kinderen?

We komen om de 6 weken samen om onze ervaringen uit te wisselen en vooral van elkaar te leren. Deze ervaringen kunnen van
verschillende aard zijn. Hoe deze kinderen verstaan, motiveren, een plek geven,… mee omgaan tot gerichte en gezamenlijke
activiteiten organiseren.

We bepalen samen welke thema’s wanneer aan bod komen.

ORGANISATIE
PLAATS
Startsessie op de PBD
Daarna op verschillende locaties die we samen afspreken.

DATA/UUR/FREQUENTIE
6 wekelijkse bijeenkomsten telkens van 9u00 tot 11u00.
Eerste bijeenkomst op donderdag 4 februari 2010.

DOOR WIE

PBD - Mich Daix

92
ALL INCLUSIVE
VI/C/62
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen en die zowel tijdens het Pedagogische conferentie
BG 3-12j schooljaar als de vakantie frequent een kind met specifieke zorgen
HHH opvangen.
OO

DOELSTELLINGEN

Kwalitatieve opvang uitbouwen voor kinderen met een specifieke zorgbehoefte

INHOUD

Kinderen met een specifieke zorgbehoefte maken deel uit van de diversiteit binnen de groep. Het zijn in de eerste plaats
kinderen die gewoon kind willen zijn. Toch vragen kinderen met een specifieke zorgbehoefte en hun ouders een bewuste
opvang. Hoe geef je de zorg van het kind een plaats in de groep? Hoe maak je verschillen en gelijkenissen tussen kinderen
zichtbaar en bespreekbaar?
De basis van deze collegagroep vindt zich terug in de visie op inclusieve kinderopvang. Tijdens de bijeenkomsten worden
ervaringen tussen de deelnemers gedeeld.

ORGANISATIE
PLAATS

Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

DATA/UUR/FREQUENTIE

2 maandelijkse bijeenkomsten:
Dinsdag 9 februari 2010
Donderdag 1 april 2010
Dinsdag 8 juni 2010
Donderdag 9 september 2010
Dinsdag 9 november 2010 telkens van u tot 11u30.

DOOR WIE

PBD - Neelke Dewulf

93
VINGER IN DE PAP
VI/C/63
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Begeleiders die werken met 3-12 jarigen en die de bijscholing of de Pedagogische conferentie
BG 3-12j pedagogische conferentie “Vinger in de pap” al volgden.
HHH
OO

DOELSTELLINGEN

Vanuit een ontwikkelde visie op kinderparticipatie methodieken uitzetten in de eigen werking.

INHOUD

Deze collegagroep is een opvolging van de bijscholing “Vinger in de pap”. In de bijscholing werd een kader geschept rond het
waarom van kinderparticipatie en werden reeds een aantal methodieken besproken. De deelnemers van de collegagroep
proberen deze en nieuwe methodieken uit in de praktijk waarbij een terugkoppeling plaats vind op de collegagroep.
De deelnemers kunnen hun ervaringen delen en zo de kinderparticipatie een plaats geven in de eigen werking.

ORGANISATIE
PLAATS

1ste samenkomst: Pedagogische Begeleidingsdienst, Jubileumlaan 215b te 9000 Gent.

Volgende samenkomsten: wisselend in de STIBO’s van de deelnemers

DATA/UUR/FREQUENTIE

Maandelijks bijeenkomsten telkens van 9u tot 11.30u.
Eerste samenkomst op donderdag 23 september 2010.

DOOR WIE

PBD - Neelke Dewulf

94
3.3

Pedagogische
conferenties

95
SCOREN MET ZIKO
VI/PC/35
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van alle begeleiders die nog niet vertrouwd zijn met het Pedagogische conferentie
BG 3-12j ZIKO-instrument.
HHH Volledig team van alle begeleiders die deels vertrouwd zijn met het
OO instrument en een verdieping wensen of willen starten met een nieuwe fase.
Minimaal 8 deelnemers.

DOELSTELLINGEN

Via de begrippen welbevinden en betrokkenheid van kinderen werken aan om de kwaliteit van je werking te optimaliseren via
het zelfevaluatie instrument ZIKO
INHOUD

Je kunt op verschillende methodes de kwaliteit van je werking in kaart brengen. Een belangrijke maatstaf zijn de kinderen bij jou
in de opvang. Hoe voelen de kinderen zich? Zitten ze goed in hun vel en zijn ze intens en geboeid bezig?
Welbevinden en betrokkenheid zijn basisbehoeften van kinderen. Een goed welbevinden is de motor voor een gezonde
ontwikkeling. Als kinderen betrokken zijn, zijn ze aandachtig en in ontwikkeling.
Het ZIKO-instrument leert je kijken naar de signalen van welbevinden en betrokkenheid bij kinderen. Aansluitend biedt het een
leidraad om de kwaliteit van je opvang te optimaliseren via 5 aanpakfactoren; aanbod van ruimte, materialen en activiteiten,
participatie van kinderen, groepsfeer zijn hiervan enkele voorbeelden.

Indien ZIKO in je team reeds een plaats heeft, maar je team voor een nieuwe fase staat of zich wilt verdiepen, dan kan de
conferentie in overleg op maat opgebouwd worden.

ORGANISATIE
PLAATS

Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE

1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD - begeleider

96
OUDERS ALS PARTNER
VI/PC/36
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders die werken met 0-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Ouders zijn belangrijke partners in de kinderopvang. Een goede samenwerking met ouders is in het belang van kinderen,
ouders en begeleiders. Een belangrijk aandachtspunt hierbij blijft het oog hebben voor de betrokkenheid en samenwerking
met álle ouders; met werkende en niet werkende ouders, met Nederlandstalige en anderstaligen, met vaders en moeders….

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
½ dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

97
KLIK KLAP
VI/PC/37
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Pedagogische documentatie gebruiken in de communicatie met kinderen, ouders, collega’s en de buurt, geïnspireerd door
de pedagogiek van Reggio Emilia

Je kunt elk kind zijn verhaal op een leuke manier vastleggen. In deze conferentie maken we kennis met verschillende
mogelijkheden om te documenteren. Foto’s zijn hierbij een dankbaar hulpmiddel. We bekijken zowel voorbeelden uit Reggio
Emilia als ideeën van jullie naaste collega’s. Samen zoeken we naar een manier om te documenteren, aangepast aan jouw
praktijk.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

98
FILMPOSTERS, RAAMDECORATIES, VLAGJES, MATJES, TEKENINGEN,
TOUWEN, MEDEDELINGEN, TOETERS & BELLEN, KNUTSELWERKJES,
TAFELS, SCHOTTEN, REKKEN, DOEKEN, STOELEN, DITJES, DATJES,...
VI/PC/64
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers conferentie
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
- Een visie ontwikkelen op ruimte en materialen
- De eigenschappen van een pedagogische ruimte kennen
- De leefgroep omvormen tot een pedagogische ruimte
- De eigenschappen van pedagogisch materiaal kennen
- Pedagogisch materiaal aanbieden in de leefgroep

INHOUD
Als je dagelijks in dezelfde ruimte binnen komt, valt jou waarschijnlijk amper iets op. De ruimte is vertrouwd. Je aandacht is
onmiddellijk gericht op de dingen die voor jou belangrijk zijn.

Wanneer je in een andere instelling komt, heb je vaak even tijd nodig om te wennen aan het beeld. Je ziet decoraties,
kasten, stoelen, matten, speelgoed, knutselwerkjes,… Dit alles geeft jou een eerste indruk. Dit gevoel zal de manier waarop
je in de ruimte staat, beïnvloeden.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging

DOOR WIE

PBD - Karen Van Nuffel

99
EEN TEAM MET ‘SPIRIT’
VI/PC/45
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
00
DOELSTELLINGEN
Wie kan werken in een team met ‘spirit’, komt graag werken, mag zichzelf zijn, wil groeien en evolueren, kan effectiever
werken en zal na zijn of haar dagtaak minder vermoeid zijn.
Een team wordt gemaakt door zijn leden en het beleid.
Tijdens deze studiedag zoeken we hoe elk individu zijn steentje kan bijdragen om te komen tot een goed werkbaar en
‘begeesterd’ team.

INHOUD
Mensen zijn nooit gelijk : ieder heeft zijn geschiedenis en ieder heeft leren omgaan met zijn individuele levenslessen.
Sommige zijn sterk en handig in één soort gedrag, anderen zijn sterk en handig in een ander soort gedrag. Mensen zijn nooit
gelijk, en dat is maar goed ook…

Tijdens deze studiedag proberen we om deze mooie woorden in daden te krijgen.
Er zijn een aantal oefeningen die deelnemers kunnen motiveren om te denken in die richting.
Er zijn een aantal technieken om op een veilige manier deelnemers te motiveren om hun verantwoordelijkheid naar
teamspirit op te nemen.

ORGANISATIE
PLAATS

Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE

1 dag In overleg met opvolging.
Voor het afspreken van data met Hendrik, graag via email: namas@scarlet.be.

DOOR WIE
Namaskara vormingscentrum, Gaublomme Hendrik

100
KERNKWALITEITEN/ KERNKWADRANTEN
VI/PC/65
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collega- groep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders(s) die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Jezelf en collega ’s hun kwaliteiten leren kennen doorheen de kernkwaliteiten.
Hieraan gekoppeld ook hun valkuilen, allergieën en uitdagingen.
Samen, als sterker team terug vertrekkend naar de werking.

INHOUD
Mens zijnde hebben we allemaal sterke en minder sterke kanten.
Dingen waar we gemakkelijk en moeilijk mee om kunnen en dingen die we graag en helemaal niet graag door de vingers zien.
Dit maakt ons tot wie we zijn en hoe we, binnen ons team alsook daarbuiten, met anderen omgaan.

In een veilige sfeer gaan we samen op zoek naar ieders kwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen.
We krijgen zicht op alle mogelijke omgangsvormen en onderliggende verklaringen.

Op het einde van de dag hebben we onze uitdagingen op zak en kunnen hier verder mee aan de slag.
De opvolgsessies bestaan erin deze uitdagingen op te volgend en eventueel te ondersteunen.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD – Mich Daix

101
TEAMBUILDING EN VISIE
VI/PC/66
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders(s) die werken met 3-12 jarigen. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Versterken van het professionele teamgevoel vertrekkende vanuit de visie Buitenschoolse opvang.

INHOUD
Wat is een goed team?
Welke dingen zijn voor jou essentieel voor een goede teamwerking?
Hoe geven we vorm aan de visietekst en welke aksenten leggen we hierbij?
Via verschillende methodieken en doorheen de verschillende talenten van begeleiders gaan we op zoek naar wat ons drijft als
groep, een gezamenlijk gedragen antwoord en een actieplan.

ORGANISATIE
PLAATS

Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD - Mich Daix

102
VAN SEMI NAAR VERTICAAL WERKEN
VI/PC/39
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van alle begeleiders die willen overschakelen naar een Pedagogische conferentie
BG 3-12j verticale werking
HHH Minimaal 8 deelnemers
OO
DOELSTELLINGEN

Samen zoeken naar methodes om over te schakelen naar een verticale werking

INHOUD

Na deze pedagogische conferentie wordt de STIBO verder begeleid in de overstap.

ORGANISATIE
PLAATS

Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE

1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD – begeleider

103
VINGER IN DE PAP
VI/PC/67
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN

Een visie op kinderparticipatie ontwikkelen en vertalen naar de werking van de buitenschoolse kinderopvang.

INHOUD

Kinderen maken deel uit van je werking. Hoe klein ze ook zijn, ze hebben hun eigen ideeën over de opvang; wat leuke
activiteiten zijn, met wie ze willen spelen, welke beleg ze willen op hun boterham, welke speelgoedbox het mooist is,…
Kinderparticipatie start reeds bij kleine verantwoordelijkheden die je aan kinderen geeft.
Dit kan gaan van kinderen laten meedoen, tot kinderen mee laten beslissen.
Kinderparticipatie is ook een veilige omgeving creëren zodat kinderen de ruimte krijgen om te experimenteren.
Maar hoe doe je dit allemaal? Op deze conferentie wordt participatie gekaderd binnen een visie op kinderen. De mogelijkheden
en valkuilen worden bekeken alsook hoever je als team hierin wilt gaan. Er worden methodieken aangereikt die je kunnen
helpen om de mening van kinderen in kaart te brengen.

Tijdens de opvolgingsmomenten wordt de visie verder omgezet in de praktijk.

ORGANISATIE
PLAATS

Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE

1 dag met opvolging.

DOOR WIE

PBD - begeleider

104
SAMENWERKEN MET DE BUURT
VI/PC/40
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig teams van begeleiders en verantwoordelijke Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Onderzoeken en uitbouwen van mogelijkheden om meer buurtgericht te werken.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - begeleider

105
‘KWALITEITSZORG’, HET GAAT OVER ONS…
VI/PC/41
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams van begeleiders die werken met 0-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
We lichten onze werking door vertrekkende vanuit de visie.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

106
ACTIVITEITEN IN EEN VERTICALE LEEFGROEP
VI/PC/42
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledige teams die werken met 0 tot 12 jarigen in verticale werking. Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Visie ontwikkelen over activiteiten en dit concretiseren naar de dagelijkse verticale werking.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.

DOOR WIE
PBD - Sabrine Mortier

107
FAMILIES IN BEELD
VI/PC/43
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Pedagogische conferentie
BG 3-12j Volledige team(s) van begeleiders die werken met 0-12 jarigen
HHH Minimaal 8 deelnemers
OO

INHOUD

Bij deze conferentie maken we gebruik van een bordspel, gebaseerd op het ganzenbordspel. We spelen dit spel in
teamverband. Door middel van het spel kunnen begeleiders inspiratie opdoen en ervaringen en ideeën uitwisselen rond het
werken met families. Het spel wordt gespeeld door het beantwoorden van vragen en het uitvoeren van opdrachten.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging.
Deze pedagogische conferentie kan ook in een avondteam gegeven worden.

DOOR WIE

PBD - Sabrine Mortier

108
LUSTEN EN LASTEN
VI/PC/68
RC DOELGROEP Bijscholing
VA Collegagroep
BG 0-3j Volledig team van begeleiders die werken met 3-12 jarigen Pedagogische conferentie
BG 3-12j Minimaal 8 deelnemers
HHH
OO
DOELSTELLINGEN
Kunnen zien dat zorg voor jezelf, de zorg voor anderen kan bevorderen.

ORGANISATIE
PLAATS
Overeen te komen.

DATA/UUR/FREQUENTIE
1/2 dag met opvolging op team

DOOR WIE
VCOK - PBD begeleider

109