ANESTEZIDE MONIT�RIZASYON by X8gz7Qgd

VIEWS: 556 PAGES: 36

									MONİTORİZASYON

  DOÇ.DR. HASAN KOÇOĞLU
   A.İ.B.Ü. TIP FAKÜLTESİ
ANESTEZİYOLOJİ ANABİLİM DALI
‘Monitor’ kelimesi Latince ‘uyarı’ anlamına gelen ‘monere’ kelimesinden
   türetilmiştir.

‘Monitorizasyon’:Hastanın önemli değişkenlerini belli aralıklarla
   tekrarlayarak/devamlı şekilde duyularımız/elektronik aygıtlar aracılığıyla
   ölçme işlemine denir.

İngilizce’de ‘Monitoring’ kelimesi kullanılır

Bir monitör, sadece ikaz edebilir. Mekanik/ elektriksel cihazların hiçbiri
   doktorun takibinin yerini tutamaz. Monitör bilgilerinin klinik olarak
   yorumlanması gerekir.

Anestezistin sorumluluğu:
 Vital fonksionların ve
 Tüm fizyolojik dengelerin normal sınırlar içinde olduğunu belirlemektir.
1. Sistemlerin monitorizasyonu
   Kardiyak fonksiyon
   Solunum sistemi
   Sinir sistemi
   Termoregülasyon
   İntravasküler volüm
   Renal fonksiyon
                monitorizasyonlarını içerir.
    2.Non-invaziv monitörizasyon
   Gözlem                       EEG
   Puls oksimetre               Transkranial dopler
   Stetoskop                    Vücut ısısı ölçümü
   Kan basıncı ölçümü           Prekordial dopler
   EKG
                                 SSEP:somato sensorial
   Serebral kan akımı ölçümü     uyarılara alınan yanıtlar
                                 NMEP:nöromüsküler
                                  uyarılara alınan yanıtlar


                                gibi yöntemleri içerir.
       3. İnvaziv monitörizasyon
   Arter kateteri
   Santral ven kateterizasyonu
   Pulmoner arter kateterizasyonu
   Kardiyak output ölçümü
   Karışık (mikst) venöz oksimetre
   İntrakraniyal basınç (İKB) monitörü
   Juguler venöz O2 monitorizasyonu
   Mesane kateterizasyonu
                    gibi yöntemleri kapsar.
      Kardiyak monitörizasyon
Arter kan basıncı: sol ventrikülün ritmik
  kontraksiyonu pulsatil arter basıncını oluşturur.
Sistolik kontraksiyon;sistolik arter
  basıncını(SAB),
Diastolik gevşeme; diastolik arter basıncını (DAB)
İkisi arasındaki fark Nabız Basıncını belirler.

                            SAB+2 DAB
Ortalama arter basıncı:     ---------------
                                3
                 Noninvaziv Teknik

 Palpasyon ile arter basıncının ölçümü
      diastolik ve ortalama arter basınçları ölçülemez
 Doppler şişman ve çocuk hastalarda kullanılır. Aygıtın
  probundan gönderilen ve eritrositlere çarparak dönen ve
  tutulan ultrasonik sinyaller yardımı ile sadece sistolik
  basınç ölçümü yapılır.
 Oskültasyon steteskop ile Korotkoff seslerinin
  duyulması ile sistolik ve kaybolması ile diyastolik basınç
  ölçülür.
   – Hipertansiyon,aşırı hipotansiyon ve periferik
     vazokonstriksiyon hallerinde doğru ölçüm yapılamaz.
 Osilometre kaf basıncında değişiklik yapan arter
  pulsasyonunun neden olduğu değişikliklerin saptanması
  ile arter basıncı değerlerini belirler.
       atrial fibrilasyon gibi aritmi varsa sağlıklı ölçüm
  yapılamaz .
 Pletismografi ile arter basıncıyla ritmik olarak
  genişleyen bir ekstremite ya da parmağın çap
  değişikliklerini belirleme esasına göre ölçüm yapılır.
 Arteryel tonometri kemik doku tarafından
  desteklenen bir arterin (örn. Radial arter) bası ile
  kısmen düzleştirilmesi için gereken basıncın belirlenmesi
  esasına göre çalışır.
 Sfigmomanometre ile ölçüm vital organ
  perfüzyonunun devam ettiğinin tam olarak belirleyicisi
  değil işaretçisidir.
Noninvaziv yöntemin avantajları
   Kolay uygulanabilir
   Kolay otomatikleşir
   Genellikle doğru sonuç alınır
   Çok düşük infeksiyon riski vardır

Dezavantajları
   Uzamış/ çok sık kaf şişirilmesi ile doku iskemisi, sinir hasarı
    oluşabilir.
   Yanlış/ geç okuma riski vardır.
    Sağlıklı ölçüm için
       -Kaf uzunluğunun ekstremiteyi 1.5 kez kuşatacak kadar uzun
       -Eninin ekstremitenin eninden %20-50 oranında kalın olması
    gerekir.
  İnvaziv arter basıncı ölçümleri
İnvaziv olarak arter basıncını ölçmek için;
  arter içine bir kanül yerleştirilir. Kanüle
  bağlı içi sıvı dolu bir uzatma aracılığıyla
  ‘transducer’e iletilen dalgalanma,
  monitörde digital olarak arter basıncı ve
  bir trase olarak izlenir.
Ölçümün doğru yapılabilmesi için arter
  hattında hava bulunmamalı ve sıfırlama
  işlemi uygun yapılmalıdır
 İnvaziv arter basınç ölçüm teknikleri
 Radial arter yüzeyel ve kollateral dolaşımın yeterli olması nedeniyle
  en sık kullanılır.
  ancak kollateral dolaşımın kontrol edilmesi gerekir.(Allen
  testi,tercihen doppler,pulsoksimetre probu veya pletismografi ile)
 Ulnar arter derin ve trasesi düzgün olmadığından tercih edilmez.
 Brakial arter kateterizasyonu kolaydır. Ancak lokalizasyonu
  nedeniyle kolaylıkla ‘king’ yapabilir.
 Aksiller arter komşulukları nedeniyle sinir travmasına yol açabilir.
  Sol aksiller arterde flaş yapılırken hava veya tombus serebral
  dolaşıma geçebilir.
 Femoral arter psödoanevrizma ve aterom plağına,nadiren de femur
  başı aseptik neden olabileceğinden en son seçenek olarak
  denenmelidir.
 Dorsalis pedis ve tibialis posterior kanülasyonunda mesafe
  nedeniyle basınç eğrisi farklıdır.
       ELEKTROKARDİYOGRAFİ
   Kalbin elektriksel aktivitesinin izlenmesi
   Kalp hızı
   Kalp ritmi
   Myokardın oksijenlenmesi ile ilgili bilgiler verir.

   İlaç etkisi
   Elektrolit değişiklikleri
   Hipoksi
   Hiperkapni
   Refleks uyarılar gibi olayların etkilerini de izleme olanağı verir.

    Bütün hastalara uygulanabilir, kontrendikasyonu yoktur
Oldukça düşük elektriksel potansiyel
  ölçüldüğünden artefakt önemli bir sorundur.
Myokard kontraksiyonlarının gücü ve kardiyak
  atım hakkında fikir vermez.
Hatta atım hacmi sıfır olsa da trase normal
  görülebilir.
 Santral ven kateterizasyonu
Sağ atrium ve kalbe giren büyük venlerin birleştiği yere bir
  katater yerleştirilmesi ve bu katater vasıtası ile ölçüm
  yapılması işlemidir.

Santral venlerden veya büyük periferik venlerden biri
  kanüle edilerek yapılabilir (Vena jugularis interna,
  Subklavian ven, Antekübital venler, ve Femoral ven)
              Endikasyonları
1. Hipovolemi,şok ve masif travma tablosu
2. Kardiyak fonksiyonu iyi olan hastalarda fazla
   volüm ve kan kaybı olabilecek majör cerrahi
   girişimler(özellikle idrar çıkışının yeterli
   olmadığı olgularda intravasküler volüm
   değerlendirilmesi için)
3. Hava embolisi aspirasyonu için
4. Hiperalimentasyonda
5. Transkutan pace yerleştirilmesi ve periferdeki
   venöz yapıların yetersiz olduğu durumlarda
                        Teknik
Periferden /santral bir venden ilerletilen ve sağ atrium ile
  superior vena kavanın birleşme yerine bir katater
  yerleştirilerek basınç takibi yapılır.

Normal düzeyi 3-10 cm H20 olup, düşmesi volüm azalmasını,
  yükselmesi de sağ ventrikül yetersizliğini gösterebilir.

İşlem iğne üzerinden kateter, iğne içinden kateter ve
  Seldinger yöntemleri ile yapılabilir. Girişim sırasında,
  venin dolmasını sağlamak ve hava embolisi riskini en düşük
  düzeyde tutmak için hasta Trendelenburg pozisyonunda
  olmalıdır.
Pulmoner arter basıncı, sol kalp fonksiyonu hakkında bilgi
  verir.

Ucunda balon bulunan bir kateterin,sağ atriuma girdikten
  sonra, ucundaki balon şişirilerek, akım yönünde, sağ
  ventriküle, oradan da pulmoner artere gönderilmesi
  esasına dayanır.

Balonun artık pulmoner arter dalları içinde
  ilerleyemeyeceği (wedge) noktada gösterdiği basınç
  pulmoner kapiller yatak basıncı (PCWP), bu noktada
  balonun indirilmesi ile okunan basınç da pulmoner arter
  basıncı (PAP)dır.

Ortalama PAP 10-17 mmHg’dır.

Ölçüm için Swan-Ganz kateteri kullanılmaktadır.
  Kateter giriş noktası
                                                           PAC
                                                                     Kateter


                                                                     Aort
                                         Vena kava
                                         superior
                                                                        Pulmoner
                                                                        arter

                                                                        Sol
Kateter balon sönük halde                Sağ                            atrium
  intraduser içinden vena kavaya         atrium
  yerleştirilir.
Balon hafifçe şişirilir ve basınç                                           Pulmoner
  dalga formları izlenerek yavaşça                                          kapak
  ilerletilir. Sağ atrium, sağ
  ventrikül ve pulmoner arterdeki       Triküspid
  dalga formları görüntülenir.          kapak
Pulmoner arterin uç dalına
  ulaşıldığında balon şişirilir, ve                                         Sol
  pulmoner oklüzyon trasesi                                                 ventrikül
  (pulmoner kapiller uç basıncı) elde
                                        Vena kava
  edilir.
                                        inferior
Balon söndürüldüğünde pulsatil
  pulmoner trase geri döner.                         Sağ ventrikül
Kardiyak Debi (CO, Cardiac Output)
              ölçümü
 CO=SV x HR (KD=Atım hacmi X KAH)
 İnvaziv (termodilüsyon, PICCO, boya dilüsyonu
  ve oksijen tüketimi prensibi-Fick yasası)

 Non-invasiv (ultrasonografi, doppler, torasik
  biyoimpedans, NICO, LIDCO,) olarak yapılabilir.
                                             PiCCO
Santral Venöz Kateter
                                  Enjekte edilen sıvının ısısını ölçme yeri




                                   Enjekte edilen sıvı ısısını
                                   ölçen kablo



                                                                              Arterial basınç kablosu



                                  Arterial ısı arayüz
                                  kablosu




                        PULSIOCATH
                        Termodilüsyon Kateteri               PULSION Dispozıbl basınç transdüseri
   NICO Performans Kriterleri


 ETCO2: 15-80 mmHg
 VT: >200 mL (>400mL optimal)
 Kontrole ventilasyon
 3 dakikalık devrelerde ölçme yapar ve
  rebreathing süresi 50 sn.( 2-5 mmHg )
            Diğer bazı ölçümler
   Ekokardiyografi
   Hemodinamik radyoizotop yöntemleri
   Sistolik zaman aralıkları(STI)
   Total kan hacmi ölçümleri(normal
    erişkinde,vücut ağırlığının %7.7 si veya 75-80
    ml/kg)
 Arter kan gazları ve asit baz dengesi takibi
 Kan kaybının izlenmesi ve hesaplanması
Solunum sistemi monitorizasyonu
Solunum fonksiyonları izleminde;
 Klinik gözlem
 Akciğerlerin oskültasyonu
 Hava yolu basıncı takibi
 Mekanik ventilasyon takibi
 Gaz değişimi takibi yapılır.
Klinik gözlemle; cilt rengi,tırnak yatakları,muköz
  membranlar,ameliyat sahası,konjuktiva ve
  pupiller izlenebilir.

Hastanın gögüs-batın hareketleri ve anestezi
 kesesinin hareketleri de izlenmelidir.

Spontan soluyan bir hastada solunumun frekansı,
  derinliği, düzenli olup olmadığı izlenmelidir.
 Nabız Oksimetresi (Pulse oxymetry, Puls
  oksimetre): Ayak parmağı, el parmağı veya kulak
  memesi gibi ışığı geçirebilecek bir organa yerleştirilen,
  bir kızıl ötesi ışık kaynağı, bir de gönderilecek ışığı
  alacak dedektörlü prob ile çalışan bir cihazdır.
Oksijenlenmiş ve indirgenmiş hemoglobinin kızıl ötesi ışığı
  farklı derecelerde absorbe etmesi esasına göre çalışır.
Oksihemoglobin daha çok kızılötesi ışığı absorbe ederken,
  indirgenmiş hemoglobin daha az absorbe eder ve bir
  mikroişlemci sonucu oksijen saturasyınu olarak verir.
Karboksihemoglobin ve oksihemoglobinin
  absorbsiyon nitelikleri aynı olduğundan,
karbonmonoksit intoksikasyonunda puls
  oksimetre gerçek değerden daha yüksek SpO2
  değeri göstererek yanlış sonuç verir.
Methemoglobinemi’de ise tam tersine yanlış
  olarak düşüş gösterir.
 End-tidal CO2 analizi(ETCO2): Ventilasyonun
  yeterliliğinin göstergesi olarak kullanılan bir
  monitorizasyon yöntemidir.

CO2’in kızıl ötesi ışığı absorbe etmesi esasına göre çalışan
  kapnograf ile CO2 ölçümü yapılır.

Özafageal entübasyonu belirlemede çabuk ve güvenilir bir
  metoddur.
Santral sinir sistemi monitorizasyonu

Serebral fonksiyonun izlenmesi, beyne ve spinal
 korda hasar riskinin en aza indirgenmesi
 yönünden önemlidir.

Yoğun bakımda bilinci kapalı hastanın takip ve
  bakımında iyileşme sağlayacaktır.

Kompleks oluşu ve yorumlama güçlüğü nedeniyle
  rutin olarak uygulanmamaktadır.
 Elektroensefalografi(EEG): Serebral
  korteks elektriksel deşarjlarının
  kaydedeilmesidir.

Serebral perfüzyon yetersizliğinin
 belirlenmesi açısından önemlidir.
Serebral oksijen yetersizliği konusunda
 bilgi verebilir.
 Uyarılmış potansiyel monitörizasyonu: bir
  periferik sinirin uygun bir uyarı ile uyarılması
  sonucu EEG’ de görülen voltaj değişiklikleridir.

Görsel, işitsel ve elektriksel uyarana verilen
  cevaplar kaydedilebilir.

 İntrakraniyal basınç ölçümü: Direkt
  (intraventriküler, subaraknoid) ve
  indirekt (subdural, ekstradural) yollarla
  ölçülebilir.
                Vücut ısısı
 Vücut ısısı,vücudun değişik yerlerinde
  birbirinden farklıdır.
 Merkez (iç,core) ısı: vital organları
  perfüze eden kanın ısısıdır.
  nazofarenks, özafagus, rektum, timpanik
  membran, pulmoner arter ve mesane’den
  ölçüm yapılır.
 Çevre (kabuk) ısısı: Ciltten ( örn. aksilla)
  ölçülür.
Yüzeyel ısı, basit termometrelerle takip edilebilir.
Merkez ısısı,
   –   cam, içi civalı termometre
   –   elektronik termometre
   –   tek kullanımlık kimyasal termometre
   –   kateter veya probun tepesine yerleştirilmiş termistor bazlı
       sistemler
   –   mesane ısısı için Foley kateteri ucuna yerleştirilen problar
       kullanılır.
   –   timpanik membrandan ölçüm beyin sıcaklığını en doğru olarak
       yansıtır.
   –   rektal ölçüm santral ısı değişikliklerine geç yanıt verir
   –   nazofarengeal ölçüm doğru sonuç verir,fakat epistaksis riski
       vardır.
   –   özafagusun alt 1/3’üne yerleştirilmiş bir prob santral, torasik ve
       miyokardial ısıyı iyi yansıtır
Aksiller ısı ile merkez ısısı arasında cilt perfüzyonuna bağlı
  değişken ilşki vardır.
                İdrar miktarı
Mesane kateterizasyonu, idrar çıkışını
 göstermenin tek güvenilir metodudur.

İdrar miktarının izlenmesi, böbrek perfüzyonu ve
  fonksiyonları hakkında bilgi verir.

Hipovolemide ve böbrek yetmezliği beklenen
  olgularda idrar izlenmelidir.

0.5 ml/kg/saat miktarının altında oligüridir.
Sonuçta bütün teknolojilerin arasında en
 önemli monitör doktorun kendi klinik
 gözlemidir.

En mükemmel monitor bile klinik gözlemin
 yerini tutamaz.

Ayrıca monitorlerin sorumluluk almadığı da
 unutulmamalıdır.
TEŞEKKÜRLER

								
To top