Get documents about "Direktif 94
Shared by: O6pGb7B5
-
Stats
- views:
- 87
- posted:
- 4/11/2012
- language:
- pages:
- 117
Document Sample
T.C.
LAHEY BÜYÜKELÇİLİĞİ
TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ
HOLLANDA’NIN GENEL
EKONOMİK DURUMU
VE
TÜRKİYE İLE
EKONOMİK-TİCARİ
İLİŞKİLERİ
MAYIS 2011
LAHEY
İÇİNDEKİLER SAYFA NO
BÖLÜM I
1. GİRİŞ ...................................................................................................................... 4
2. SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER .......................................................... 5
2.1. Ülke Kimliği ....................................................................................................................... 5
2. 2. Sosyal Göstergeler ............................................................................................................ 6
2.3. Ekonomik Göstergeler ...................................................................................................... 6
3. ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER ................................................................. 8
3.1. Ülkenin Kısa Tarihçesi...................................................................................................... 8
3.2. Siyasi ve İdari Durum ....................................................................................................... 9
3.3. Coğrafi Bilgiler, Nüfus, Eğitim ve Sosyal Güvenlik ..................................................... 12
3.3.1. Coğrafi Konumu ve Özellikleri ............................................................................... 12
3.3.2. Nüfus.......................................................................................................................... 12
3.3.3. Çalışma ve İşgücü ..................................................................................................... 13
3.3.4. Eğitim ve kültür ........................................................................................................ 14
3.3.5. Sosyal Güvenlik ........................................................................................................ 17
4. GENEL EKONOMİK DURUMU .......................................................................... 18
4.1. Genel Durum ................................................................................................................... 18
4.2. Tarım ve Hayvancılık...................................................................................................... 21
4.3. Sanayi ............................................................................................................................... 24
4.4. Ulaştırma ve Telekomünikasyon.................................................................................... 26
4.5. Hizmetler .......................................................................................................................... 28
4.6. Enerji ................................................................................................................................ 29
4.7. Doğal Kaynaklar ve Madencilik .................................................................................... 32
4.8. Ekonomiyi Etkileyen İç ve Dış Olaylar ......................................................................... 32
5. EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER .................................................................. 34
5.1. Genel Durum ................................................................................................................... 34
5.2. Ödemeler Dengesi ve Sermaye Hareketleri .................................................................. 35
5.3. Dış Ticaret ........................................................................................................................ 35
5.3.1. Genel Durum ............................................................................................................ 35
5.3.2. Dış Ticaret Mevzuatı ................................................................................................ 37
5.4. Dış Ticaret İstatistikleri .................................................................................................. 37
5.4.1. Yıllara Göre Dış Ticaret Değerleri ......................................................................... 37
5.4.2. Başlıca Ülkelere Göre Dış Ticaret........................................................................... 39
5.4.3. Ülke Grupları veya Ekonomik Topluluklara Göre Dış Ticaret ........................... 41
5.4.4. Dış Ticaretin Sektörel Dağılımı ............................................................................... 42
5.4.5. Başlıca Maddelere Göre İthalat .............................................................................. 43
5.4.6. Başlıca Maddelere Göre İhracat ............................................................................. 44
5.4.7. Mal Gruplarına Göre İthalat .................................................................................. 45
5.4.8. Mal Gruplarına Göre İhracat ................................................................................. 45
1. TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER ......................................... 46
1.1. Ekonomik İlişkilerin Genel durumu ............................................................................. 46
1.1.1. Ekonomik İlişkilerin Gelişimi ................................................................................. 46
1.1.2. Yatırımlar ve Mali İşbirliği Alanındaki Gelişmeler.............................................. 47
1.2. Ticari İlişkilerin Genel Durumu .................................................................................... 48
1.3. ....................................................................................................... Dış Ticaret İstatistikleri
.................................................................................................................................................. 49
1.3.1. Türkiye İle Dış Ticaret Durumu ............................................................................. 49
1.3.2. Başlıca Maddelere Göre Türkiye’ye İhracat ......................................................... 50
1.3.3. Başlıca Maddelere Göre Türkiye’den İthalat ........................................................ 50
1.3.4. Sektörler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti .............................................. 51
1.4. Ticari İlişkilerde Bilinmesi Gerekli Genel Konular ..................................................... 52
1.4.1. Ticari Engeller .......................................................................................................... 52
1.4.2. İthalat Mevzuatı ....................................................................................................... 52
1.4.3. Serbest Bölgeler ve Mevzuatı .................................................................................. 56
1.5. Yıl İçinde Açılan Fuarlar ................................................................................................ 57
1.6. Hollanda Pazarı ve Pazara Giriş Koşulları................................................................... 57
1.7. Belli Başlı Ekonomik ve Ticari kuruluşlar ................................................................... 62
1.7.1. Ekonomi ve Ticaretle İlgili Kurum ve Kuruluşlar ................................................ 62
1.7.2. Hollanda’daki Türk İşadamları Dernekleri .......................................................... 65
1.8. Diğer Bilgiler .................................................................................................................... 67
2. SORUNLAR, GÖRÜŞLER VE ÖNERİLER .......................................................... 67
2.1. Sorunlar............................................................................................................................ 67
2.2. Görüş ve Öneriler ............................................................................................................ 69
KAYNAKÇA ............................................................................................................ 71
EKLER ..................................................................................................................... 73
METİN İÇİNDEKİ TABLOLAR LİSTESİ
SAYFA NO
Table 1: Hollanda’nın Nüfus İstatistikleri 13
Table 2: Hollanda’nın Çalışan Nüfus Verileri 13
Tablo 3: Hollanda’da Asgari Ücret 14
Tablo 4: Eğitim Verileri 17
Tablo 5: Önemli Veriler ve Oranlar 19
Tablo 6: Tarla ve Bahçe Ürünleri 23
Tablo 7: Hayvancılık 23
Tablo 8: Et, Süt ve Yumurta 24
Tablo 9: Katma Değer Yöntemiyle GSYIH ve Mal Üretimi 25
Tablo 10: Cari Fiyatlarla İmalat Sanayi Üretimi 26
Tablo 11: Katma Değer Yöntemiyle GSYIH ve Ulaştırma 27
Tablo 12: Katma Değer Yöntemiyle GSYIH ve Hizmetler 28
Tablo 13: Enerji Bilançosu 30
Tablo 14: Hollanda’nın Dış Ticareti 39
Tablo 15: İthalatta İlk 20 Ülke 39
Tablo 16: İhracatta İlk 20 Ülke 40
Tablo 17: Ülke Gruplarına Göre Hollanda’nın Dış Ticareti 41
Tablo 18: Sektörel Dış Ticaret 42
Tablo 19: İthalatta İlk 20 Madde 43
Tablo 20: İhracatta İlk 20 Madde 44
Tablo 21: Hollanda’nın Dış Ticareti ve Türkiye’nin Payı 49
Tablo 22: Hollanda-Türkiye Dış Ticareti 50
Tablo 23: Sektörler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti 51
BÖLÜM I
1. GİRİŞ
Hollanda (resmi adı Hollanda Krallığı) bir krallık olup Hollanda ve Karayip
Denizindeki altı adadan (Aruba ve Hollanda Antilleri) oluşmaktadır. Avrupa Birliği’nin alan
olarak en küçük ülkelerinden bir tanesi olan Hollanda, Batı Avrupa’da Kuzey Denizi
kıyısında, Almanya ve Belçika arasında yer almaktadır. Ren, Maas ve Shelde nehirlerinin
deltasında kurulmuş olan Hollanda’nın 41.526 km2’lik yüzölçümünün 7.578 km2’lik kısmı su
ve kanallardan oluşmaktadır. Varlığını hidrolik mühendisliğine borçlu olan Hollanda
topraklarının % 20’si “polder” adı verilen denizden kazanılmış topraklar olup ülke
topraklarının 2/3’ü dünyanın en geniş kapsamlı su kontrol projeleri sayesinde su altında
kalmaktan korunmaktadır. 16,5 milyonluk nüfusu ve km2 başına düşen 491 kişi ile dünyanın
en nüfus yoğun ülkelerinden birisidir.
Hollanda dünyanın en büyük 16. ekonomisine sahip olup kişi başına düşen milli gelir
sıralamasında ilk 10 ülke arasında yer almaktadır. En çok ihracat yapan on ülke içinde yer
alan Hollanda, dünya mal ihracatında 5’inci, mal ithalatında 7’nci sıradadır. Avrupa
Birliği’nin (AB) ikinci en büyük ihracatçı ülkesidir. Tarım ürünleri ihracatında ABD’nin
ardından ve Fransa’nın önünde 2’nci sırada gelmektedir. Dünya hizmet ihracatında 10’uncu
sırada, hizmet ithalatında ise 11’inci sıradadır.
Hollanda, Avrupa’nın ana limanı ve lojistik merkezi konumundadır. Rotterdam
Limanı 2005 yılına kadar dünyanın en büyük limanı iken, halen Şangay Limanı ve Singapur
Limanının ardından dünyanın üçüncü en büyük ve Avrupa’nın en büyük limanı unvanını
taşımaktadır. Amsterdam’daki Schiphol Havalimanı Avrupa’da yolcu trafiği açısından
dördüncü, kargo trafiği açısından 3’üncü sırada yer almaktadır. Dış ticaretinin önemli bir
bölümünü, Avrupa içi ticaret yanında Rotterdam Limanı ve Schiphol Havalimanı gibi lojistik
faaliyetlerin en yoğun olduğu limanlar vasıtasıyla ABD ve Asya’dan yapılan ithalat
oluşturmaktadır. İthal edilen ürünlerin önemli bir bölümü çok az veya hiç bir işleme tabi
tutulmadan diğer ülkelere ihraç edilmektedir. Bu durum, Hollanda’nın, Avrupa’nın en önemli
ticaret ve dağıtım merkezi olma özelliğini yansıtmaktadır.
4
Özellikle Avrupa pazarına giriş için çok avantajlı bir dağıtım merkezi olması, öne
çıkan alt yapı ve lojistik hizmetleri nedeniyle, halen çoğu global firma Hollanda’yı bir
pazarlama üssü olarak seçmektedir. Hollanda’yı önemli kılan diğer önemli bir faktör, kimya,
ileri teknolojiye dayalı yenilikçi malzemeler, gıda, çiçekçilik, yaşam bilimleri, sağlık, su
yönetimi ve denizcilik, ar-ge ve finansal hizmetler sektörlerinde şirketlerin ve araştırma
kurumları kümelenmelerinin varlığıdır. Ayrıca, Hollanda halkı, yüksek eğitimli, dışa açık ve
genellikle bir kaç dili konuşabilen insanlardır.
Avrupa’daki en iyi 50 üniversitenin içinde 7 Hollanda üniversitesi bulunmaktadır.
Hollanda’nın, kimya, fizik, tıp, ekonomi ve barış dallarında 15 Nobel ödülü bulunmaktadır.
Hollanda, Avrupa’da kişi başına düşen bilgisayar sayısı açısından 1’inci sırada, hane halkı
geniş bant internet bağlantılarında ise dünyada 2’nci sırada gelmektedir. Hollanda’da ar-ge
harcamaları GSYİH’nın % 1,7’sine tekabül etmekte olup triyadik patentlerde (ABD, Avrupa,
Japonya’da kaydedilen patentler) Hollanda 3’üncü sırada yer almaktadır.
2. SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER
2.1. Ülke Kimliği
Ulusal Adı : Hollanda Krallığı
Başkenti : Amsterdam
Yönetim Biçim : Parlamenter Monarşi
Resmi Dili : Hollandaca
(Friesland eyaletinde Frizce konuşulmakta olup bu dil
Hollanda’da resmi yerli azınlık dilidir.)
Dini : % 36’sı dinsiz,
% 34’ü Katolik,
% 25’i Protestan,
% 5’i diğer dinler
Para Birimi : Euro
Yıllık Ortalama Döviz Kuru : 1 Euro =1,3257 ABD Doları
Yüzölçümü : 41.526 km²
Nüfusu : 16.575 bin
Yıllık Nüfus Artışı : Binde 5,4
Nüfus Yoğunluğu (km2/kişi) : 491
Mesai Saatleri ve Günleri : 9.00-17.30 Pazartesi-Cuma
Büyük Kentler ve nüfusu : Amsterdam : 747 bin
Rotterdam :583 bin
Lahey : 476 bin
Utrecht :295 bin
5
Yerel Saat : Türkiye’den 1 saat geri (-1 saat)
Haftalık Çalışma Saati : 38 saat
Resmi Tatil Günleri : 2011 Yılı Tatilleri:
01 Ocak-Yeni Yıl
24-25 Nisan-Paskalya (Easter)
30 Nisan-Milli Gün (Kraliçe’nin Doğum Günü)
05 Mayıs-Kurtuluş Günü (1945)
02 Haziran-Dini Bayram (Ascension Day)
12-13 Haziran-Dini Bayram (Whit Sunday,Whit
Monday)
25-26 Aralık-Noel
Uluslararası Telefon Kodu : + 31
2. 2. Sosyal Göstergeler
Ortalama Ömür : Kadın 79,4 (2009)
Erkek 73,7 (2009)
Yüksek Öğretim Okul Sayısı : 51 Meslek Yüksek Okulu
14 Üniversite
Yüksek Öğretim Öğrenci : 403.087 Meslek Yüksek Okulu
Sayısı (2009-2010) 233.254 Üniversite
Gelen Turist Sayısı : 7.754.000 (2009)
Giden Turist Sayısı : 17.600.000 (2009)
Eğitim Harcamaları / GSMH : % 5,9 (2009)
Sağlık Harcamaları / GSMH : % 13,3
Karayolu Uzunluğu : 137.347 km
Demiryolu Uzunluğu : 3.013 km
Yıllık Elektrik Tüketimi : 9.720 milyon kwH
(KWH)
Asgari Ücret : 1.416 Avro (brüt)
2.3. Ekonomik Göstergeler
2007 2008 2009 2010
GSMH (Milyar Euro) : 582 600 570 588
GSMH (Milyar ABD $) : 798 882 795 780
GSMH Reel Artış Oranı (%) : 2,9 2,1 -3,6 1,7
Nüfus (bin kişi) : 16.358 16.405 16.486 16.575
Kişi Başına GSMH (ABD $) : 48.786 53.792 48.242 47.058
Tüketici Enflasyon Oranı (%) : 1,6 2,5 1,2 1,3
İşgücü (bin kişi) : 7.603 7.714 7.753 7.846
İşsizlik oranı (%) : 4,5 3,9 4,9 6,6
6
Dış Ticareti (Milyar ABD $)
İhracat : 472 541 431 492
İthalat : 420 488 385 440
Denge : 51 53 46 52
Dünya Ticareti İçindeki Payı (%)
İhracat : 3,8 4 3,9 3,9
İthalat : 3,4 3,5 3,5 3,5
Türkiye ile Ticareti (Milyar ABD $)
İhracatı : 5,2 5,7 4,9 6,1
İthalatı : 2,3 2,4 2,0 2,1
Denge : 2,9 3,3 2,9 4,0
Hollanda’nın Dış Ticaretinde Türkiye’nin Payı
(%)
İhracat : 1,10 1,05 1,13 1,23
İthalat : 0,55 0,49 0,52 0,48
Cari İşlemler Dengesi (Milyar $) : 43 45 28 45
Borç Stokları (Milyar ABD $)
Kamu Borç Stoku : 357 509 502 492
Dış Borç Stoku (Kamu+Özel, brüt) : 2.411 2.579 2.579 2.361
Yabancı Sermaye Yatırımları
(Stok, Milyar Euro) : 640 463 458 -
(Akım, Milyar Euro) : -53 52 19 34
Seçilmiş Oranlar
İhracat/İthalat : 1,12 1,11 1,12 1,1
İhracat/GSMH : 0,59 0,61 0,54 0,84
İthalat/GSMH : 0,53 0,55 0,48 0,75
Cari İşlem Dengesi/GSMH : 0,05 0,05 0,04 0,07
Kamu Borç Stoku/GSMH : 0,45 0,58 0,63 0,84
Dış Borç Stoku/GSMH : 3,02 2,92 3,24 4,02
Enerji (petajoule)
Petrol Üretimi : 111 93 73 61
Petrol İthalatı : 7.289 7.570 7.692 8.211
Petrol İhracatı : 5.216 5.511 5.753 6.310
Doğalgaz Üretimi : 2.281 2.544 2.363 2.657
Doğalgaz İthalatı : 783 760 770 773
Doğalgaz İhracatı : 1.640 1.670 1.669 1.786
7
3. ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER
3.1. Ülkenin Kısa Tarihçesi
Netherlands (Alçak ülkeler), İspanya Krallığı yönetiminde olan onyedi eyaletin bir
parçasıydı. Onyedi eyalet 1568 yılında İspanya ile savaşa girmiş ve 1581 yılında
bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. İspanya, 80 yıl süren savaşların sonunda 1648 yılında
eyaletlerin bağımsızlığını tanımıştır. Netherlands Eyaleti’ne 1559 yılında yönetici olarak
atanan Nassau Kontu Prens William Orange, Hollanda Kraliyet ailesinin atası ve Hollanda
devletinin kurucusu olarak kabul edilmektedir.
16-17’nci yüzyıllarda Avrupa’da kraliyet aileleri arasında süregelen savaşlar, akraba
evlilikleri ve miraslar nedeniyle birçok defa yönetim değişikliği yaşanmıştır. 1815 yılında
Viyana Kongresi ile Belçika ve Lüksemburg’u da kapsayan bölgede Birleşik Hollanda
Krallığı ilan edilmiştir. Daha sonra Belçika 1830 yılında ve Lüksemburg 1890 yılında Birleşik
Hollanda Krallığı’ndan ayrılmışlardır. 1848 yılında Hollanda’nın önemli devlet adamlarından
Thorbecke tarafından ilk anayasa oluşturulmuştur.
Yeni yapılan keşiflerle zengin hammadde kaynakları bulunması nedeniyle 17’nci
yüzyılda Hollanda ekonomik bakımdan güçlenmiş ve dünyanın sayılı bir ticaret merkezi ve
deniz gücü haline gelmiştir. Bundan sonra denizlerdeki hakimiyetini uzun süre korumayı
başarmıştır. Hollanda, 18 ve 19’uncu yüzyıllarda sömürgeci bir politika izleyerek Afrika’da,
Güney Amerika’da ve Asya’da sömürgeler edinmiş olup en önemli sömürgeleri Cape Town,
Endonezya ve İngilizlerle şu anki New York şehri karşılığında takas edilen Surinam olmuştur.
Hollanda sömürgecilik döneminde yoğun olarak köle ticareti yapmıştır.
Hollanda, I. Dünya Savaşı’nda tarafsız kalmış ve savaşın dışında kalabilmiştir. Ancak
Hollanda, II. Dünya Savaşı’nda Almanlar tarafından 1940’ta işgal edilmiş, işgal 1945'te son
bulmuştur. Hollanda, II. Dünya Savaşı’ndan sonra tarafsızlık politikasından vazgeçmiş ve
NATO ile Avrupa Ekonomik Topluluğu’na üye olmuştur.
II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan bağımsızlık hareketleri sonrasında Endonezya ve
Güney Afrika’daki sömürgeleri özgürlüklerini ilan etmişler, Antiller ve Aruba’yla ise
8
Hollanda’yla ilişkileri düzenleyici nitelikte bir “İmtiyazlar Anlaşması” imzalanmıştır (29
Aralık 1954). Bu anlaşma ile her ülkenin kendi iç işlerinde bağımsız, dış işlerinde koordineli
hareket etmesi kararlaştırılmıştır.
Günümüzde, Kraliçe, Devletin başıdır. Aruba ve Antillerde Kraliyeti temsil eden ve
Kraliçe tarafından atanan Valiler bulunmakta olup onların bakanları da Kraliyetle ilgili
konular görüşülürken toplantılara katılmak üzere Hollanda Bakanlar Kurulu’nda yer
almaktadır.
3.2. Siyasi ve İdari Durum
Hollanda, yerel yönetimlere dayalı ve üç katmanlı (merkezi hükümet, eyaletler,
belediyeler) üniter bir devlet yapısına sahiptir. Geleneksel Hollanda kamu yönetimi yaklaşımı
korporatist felsefeye dayalı olup bu felsefe yönetimin meşruiyetini ve hükümete güveni
artırmak amacıyla yönetim kalitesini iyileştirmek için konsensüs oluşturmanın ilkelerine ve
uzman tavsiyelerinin kullanılmasına vurgu yapar. Hollanda’da, hükümet, işveren ve işçi
temsilcileri arasındaki ilişkiler “polder modeli” (1982’den beri endüstriyel istikrarsızlığı
önlemiş olan müzakere ve mutabakat temeline dayalı işçi, işveren ve kamuyu bir araya getiren
bir sistem) adı verilen mutabakat/uzlaşı kültürü çerçevesinde yürütülmektedir.
Hollanda, parlamento esasına dayalı anayasal bir monarşidir. Hollanda 19’uncu
yüzyıldan beri koalisyon hükümetleri tarafından yönetilmiştir. Hükümet kraliçe ve
bakanlardan oluşmaktadır. Kraliçe devletin başıdır. Parlamento, Eyalet Konseyi üyeleri
tarafından dört yıllığına seçilen 75 üyeli I. Meclis (Senato) ve halk tarafından gizli oy ve nispi
temsil usulü ile yine dört yıllık süre için seçilen 150 üyeli II. Meclis’ten (Temsilciler Meclisi)
oluşmaktadır. Tarihi nedenlerden dolayı Lahey hükümet merkezi, Amsterdam ise başkenttir.
Hollanda idari açıdan Drenthe, Flevoland, Friesland, Gelderland, Groningen, Limburg,
Overijsel, Utrecht, Zeeland, Noord Brabant, Zuid Brabant, Noord Holland ve Zuid Holland
olmak üzere 12 Eyaletten oluşmaktadır.
Devlet Başkanı Kraliçe Beatrix, 30 Nisan 1980 tarihinde tahta çıkmıştır. Kraliçe
Juliana’nın en büyük kızı olan Kraliçe Beatrix 31 Ocak 1938 doğumludur. Leiden
Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 1961 yılında mezun olmuştur. 1966 yılında Alman
9
diplomat Claus van Amsberg ile evlenen Kraliçe Beatrix’in üç oğlu bulunmaktadır. En büyük
oğlu Veliaht Prens Willem-Alexander 1967 doğumludur. 2002 yılında Kraliçe Beatrix’in eşi
Prens Claus vefat etmiştir. Hukuk Fakültesi’nde okuduğu dönemde Leiden Kadın Öğrenciler
Derneği’nin aktif bir üyesi olan Kraliçe Beatrix, Ulusal Çocuk Felcinden Korunma Vakfı
(daha sonra Kraliçe Beatrix Vakfı olarak adlandırılmıştır) başkanlığını yapmış, UNICEF’in ve
Ulusal Gençlik Vakfı’nın çalışmalarında yer almıştır.
Hükümet: 9 Haziran 2010 tarihinde yapılan erken genel seçim sonuçlarına göre, uzun
müzakerelerden sonra Özgürlük ve Demokrasi İçin Halk Partisi (VVD) ve Hıristiyan
Demokrat Parti (CDA)’nin oluşturduğu ve Özgürlükler Partisi (PVV) tarafından dışarıdan
desteklenen azınlık koalisyon hükümeti kurulmuştur.
Mevcut siyasi partiler ve liderleri: : 2010-Milletvekili Sayısı*
VVD-Özgürlük ve Demokrasi Partisi: Mark Rutte 31
PvdA-İşçi Partisi: Joop Cohen 30
CDA-Hıristiyan Demokrat Parti: Maxime Verhagen 21
PVV-Özgürlükler Partisi: Geert Wilders 24
CU-Hıristiyan Birliği: Andre Rouvoet 5
SP-Sosyalist Parti: Jan Marijnissen 15
D66-Demokrat 66’lar: Alexander Pechtold 10
Groenlinks-Yeşil Sol: Femke Halsema 10
PvdD-Hayvanları Koruma Partisi: Marianne Thieme 2
SGP-Reformcu Devlet Partisi: 2
Toplam: 150
(*) Mecliste çeşitli partilerden 5 Türk asıllı milletvekili bulunmaktadır.
Bakanlar*:
Başbakan Mark Rutte (VVD)
Başbakan Yardımcısı/Ekonomik İşler, Tarım ve
İnovasyon Bakanı Maxime Verhagen (CDA)
Dışişleri Bakanı Uri Rosenthal (VVD)
İçişleri Bakanı, Kraliyet İlişkileri Piet Hein Donner (CDA)
Göçmen ve Mülteciler Bakanı Gerd Leers (CDA)
Güvenlik ve Adalet Bakanı Ivo Opstelten (VVD)
Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanı Marja van Bijsterveldt (CDA)
10
Maliye Bakanı Jan Kees de Jager (CDA)
Savunma Bakanı Hans Hillen (CDA)
Altyapı ve Çevre Bakanı Melanie Schultz van Haegen (VVD)
Sosyal İşler ve İstihdam Bakanı Henk Kamp (VVD)
Sağlık, Refah ve Spor Bakanı Edith Schippers (VVD)
Devlet Sekreterleri:
Avrupa İşleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Ben Knapen
Tarım ve Dış Ticaret Bakanı Henk Bleker
Maliye Devlet Sekreteri Frans Weekers
Güvenlik ve Adalet Devlet Sekreteri Fred Teeven
Altyapı ve Çevre Devlet Sekreteri Joop Atsma
Eğitim, Kültür ve Bilim Devlet Sekreteri Halbe Zijlstra
Sosyal İşler ve İstihdam Devlet Sekreteri Paul de Krom
Sağlık, Refah ve Spor Devlet Sekreteri Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyliner
Yargı: Roma Hukuku temel dayanak olmakla birlikte mevcut yasalar Fransız
hukukundan alınmıştır. Yasal soruşturmalar, genelde kişiler değil devlet tarafından
başlatılmaktadır. İdari yargı, medeni hukuk ve ceza yargısından ayrı yapılandırılmış olup
yargılama usulleri de farklıdır.
Yargının bağımsızlığı esastır ve bu çerçevede yargıçların ömür boyu görev
güvenceleri bulunmaktadır. Yargıçlar, ancak görevi kötüye kullanma ya da akli problemler
vb. nedenlerle ehliyetsiz hale gelmeleri halinde görevden alınabilmektedir.
En yüksek yargı makamı Hollanda Yüksek Temyiz Mahkemesi’dir. Mahkeme, yargı
idaresinin gözetimi ve temyiz davalarını karara bağlama görevlerini yürütür. Sadece vergi
hukukuna giren konularda ilk derece mahkemesi olarak görev yapan beş adet temyiz
mahkemesi vardır. Medeni hukuk ve ceza hukuku davaları, altmışbir alt-bölge mahkemesi
tarafından ele alınmakta olup bunların bakmadığı davalar için de ondokuz bölge mahkemesi
bulunmaktadır. Ayrıca, çocuklar için çocuk mahkemeleri ve borsa vb. kurumlar için özel
tahkim mahkemeleri vardır.
11
3.3. Coğrafi Bilgiler, Nüfus, Eğitim ve Sosyal Güvenlik
3.3.1. Coğrafi Konumu ve Özellikleri
Hollanda Krallığı, Hollanda ve Karayip Denizindeki altı adadan (Aruba ve Hollanda
Antilleri) oluşmaktadır. Avrupa Birliği’nin alan olarak en küçük ülkelerinden bir tanesi olan
Hollanda Batı Avrupa’da Kuzey Denizi kıyısında, Almanya ve Belçika arasında yer
almaktadır. Ren, Maas ve Shelde nehirlerinin deltasında kurulmuş olan Hollanda’nın 41.526
km2’lik yüzölçümünün 7.578 km2’lik kısmı (% 18) su ve kanallardan oluşmaktadır. Coğrafi
yapısı itibariyle düz bir araziye sahip olan ülke topraklarının yarısından çoğu deniz
seviyesinin altında bulunmaktadır. Varlığını hidrolik mühendisliğine borçlu olan Hollanda
topraklarının % 20’si, “polder” adı verilen denizden kazanılmış topraklar olup ülke
topraklarının 2/3’si dünyanın en geniş kapsamlı su kontrol projeleri sayesinde su altında
kalmaktan korunmaktadır. Ülkenin en yüksek noktası 321metre, en alçak noktası –6,7-metre
(deniz seviyesinin altında)’dir. 16,5 milyonluk nüfusu ve km2 başına düşen 491 kişi ile
dünyanın nüfusu en yoğun ülkelerinden birisidir.
Hollanda, nemli ve yağışlı bir iklime sahiptir ve yağışlar tüm yıl boyunca
görülmektedir. Hollanda’nın iklimi, Kuzey denizi kıyılarında bulunması ve Karayip
bölgesinden gelen “gulf stream”in etkisi ile ılımlıdır. Yazın ortalama sıcaklık 16 derece, kışın
ise 3 derecedir. Bununla birlikte, nem oranının fazlalığı, ısının daha sıcak veya daha soğuk
olarak hissedilmesine neden olmaktadır. Diğer taraftan, düz bir arazi yapısına sahip olan
ülkede Kuzey Denizi’nden esen rüzgar, özellikle deniz kıyısında bütün etkisi ile
hissedilebilmektedir. Konumu nedeniyle değişik hava koşullarının yaşanabildigi bir ülke olan
Hollanda’da aynı gün içinde bir kaç kez güneşli ve yağışlı hava yaşanabilmektedir.
3.3.2. Nüfus
Hollanda’nın nüfusu 2010 yılı sonunda 16,6 milyon olmuştur. Ancak nüfus artışındaki
yavaşlama devam etmektedir. Hollanda nüfusu gittikçe yaşlanmakta, 40 yaşının
üzerindekilerin nüfus içindeki oranları artmaktadır. Nüfus artış hızı 2010 yılında binde 5,4
olmuştur. Hollanda, kilometrekareye düşen kişi sayısı (491 kişi) açısından dünyanın nüfus
12
yoğunluğu en yüksek ülkeleri arasındadır. Nüfus açısından en kalabalık şehirler sırasıyla
Amsterdam, Rotterdam, Lahey, Utrecht ve Eindhoven’dır.
Halkın çoğu Flaman, küçük bir kısmı ise Fas, Surinam ve Endonezyalıdır. Ülkede
yaklaşık 400 bin Türk yaşamakta, bunlardan 250 bininin Hollanda vatandaşlığını kazanmış
olduğu bilinmektedir. Ülkedeki en büyük azınlığı vatandaşlarımız oluşturmaktadır.
Tablo 1: Hollanda’nın Nüfus İstatistikleri (1.000 kişi)
Oran (%) Büyüme
Toplam Yoğunluk
Yıl 80 Oran (kişi/km2)
(Kişi) 0-20 20-40 40-65 65-80 Kişi
üzeri (binde)
2006 16.334.210 24,3 26,9 34,5 10,7 3,6 23.78 1,5 483
2007 16.357.992 24,2 26,4 34,9 10,8 3,7 47.41 2,9 484
2008 16.405.399 24,0 26,0 35,3 11,0 3,8 81.19 4,9 486
2009 16.485.787 23,9 25,7 35,5 11,2 3,8 91.83 5,6 489
2010 16.574.989 24,1 25,2 35,6 11,4 3,9 89.2 5,4 491
Kaynak: CBS
3.3.3. Çalışma ve İşgücü
Hollanda’da 15-65 yaş arası nüfus ve çalışabilir nüfus yıllar itibariyle çok düşük
rakamlarda artmaktadır. Buna rağmen 2006 yılına kadar çalışan nüfusta azalma ve sonucunda
işsiz nüfusta artış olurken 2006, 2007 ve 2008 yıllarında ekonomide genel olumlu gidişe
paralel olarak işsiz nüfus azalmıştır. İşsizlik, 2008 sonunda % 3,9 gibi oldukça küçük bir
orana düşürülebilmiş, ancak 2008’in ikinci yarısında ve 2009 yılında yaşanan ekonomik ve
finansal krizin etkisiyle işsizlik oranı artışa geçerek 2009 yılında % 4,9, 2010 yılında ise %
6,6 olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 2: Hollanda’nın Çalışan Nüfus Verileri (1.000 kişi)
15-65 15-65 yaş
15-65 yaş 15-65 yaş
yaş arası İşsizlik
Yıl arası çalışan arası işsiz
arası çalışabilir Oranı
nüfus nüfus
nüfus nüfus
2010 11.014 7.846 7.469 377 6,6%
2009 10.970 7.753 7.374 379 4,9%
2008 10.970 7.714 7.41 304 3,9%
2007 10.963 7.603 7.259 344 4,5%
2006 10.952 7.486 7.074 413 5,5%
2005 10.940 7.401 6.918 483 6,5%
13
2004 10.925 7.398 6.919 479 6,5%
Kaynak: CBS
Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere, Hollanda’da asgari ücret 23 yaş ve
üzerindekiler için aylık brüt 1.416-Euro olup 22-15 arasındaki her yaş için farklı miktarlar
uygulanmaktadır.
Tablo 3: Hollanda’da Asgari Ücret
(01 Temmuz-31 Aralık 2010 dönemi)
Yaş Aylık Haftalık
23-65 1.416,60 326,75
22 1.203,60 277,75
21 1.026,60 236,90
20 870,85 200,95
19 743,40 171,55
18 644,30 148,70
17 559,30 129,05
16 488,50 112,75
15 424,80 98,05
Kaynak: Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı (www.szw.nl)
3.3.4. Eğitim ve kültür
Hollanda’da eğitim sisteminin en önemli özelliği, okul kurma özgürlüğünün,
Anayasa’nın 23’üncü maddesi altında garantiye alınmış olmasıdır. Bu maddede kişilere, okul
kurma özgürlüğü, okullarda eğitimi düzenleme ve inanç özgürlüğüne bağlı olarak okulun
ilkelerini belirleme özgürlüğü tanımaktadır. Dini inanca, eğitsel ve ideolojik görüşlere göre
okul kurma ve seçme özgürlüğü tanınmıştır. Kamu okulları; devlet adına eğitim sağlayan, dini
ve diğer görünüm ayrımlarını dikkate almadan tüm çocuklara açık olan, kamu hukukuna tabi
olan, belediye meclisi ya da bir kamu tüzel kişiliği ya da bir kamu vakfının komisyonu
tarafından kurulup yönetilen kurumlardır. Özel okullar ise; özel hukuka tabi olan bir dernek
ya da vakıf tarafından kurulup yönetilen, kendi dini ve ideolojik inançlarını temel alabilen
kurumlardır.
Hollanda eğitim sisteminin ikinci önemli özelliği, işletme ve yönetimin okullara
devredilmesi ile eğitim politikasının merkezileştirilmesini iç içe barındırmasıdır. Hollanda’da,
ülkenin yönetim yapısına uygun olarak, eğitim sisteminin yönetiminde yetkili ve sorumlu üç
yönetim birimi vardır: Merkezi hükümet, ülke düzeyinde tüm eğitim sistemini düzenleme
14
sorumluluğunu üstlenmekte ve anayasanın hükümleri doğrultusunda yönetmelikler ve yasama
araçlarıyla eğitimi kontrol etmektedir. Eyalet yönetimi başlıca yasal denetim ve yargı
görevlerini yerine getirir. Yerel yönetimlerin ise yürütme görevleri bulunmaktadır. Eğitim
sistemi, ülke düzeyinde merkezi olarak düzenlendiği ve tüm ülkede ortak bir okul sistemi
uygulandığı için, yönetim yönünden merkezi bir nitelik taşır. Buna karşılık, okulların idaresi
yerel yönetimlerin sorumluluğunda olduğu için de yerel bir nitelik taşır.
Anayasada belirtilen özgürlüklerin sağlanabilmesi için; devlete eğitim ve yönetim
yönünden aynı programlara ve yasal düzenlemelere bağlı olan resmi ve özel okullara eşit
parasal destek sağlama zorunluluğu, yerel yönetimlere de bir kamu görevi olarak eğitim
hizmeti sunma sorumluluğu yüklenmiştir. Bu durum, sistem içinde hem okul türlerinin, hem
de sistemin yönetim ve denetiminde yetkili olan kuruluşların çeşitlenmesine neden olmuştur.
Çünkü anayasa ile güvence altına alınan kişilerin kendi dünya, dini, eğitsel ve ideolojik
görüşlerine uyan eğitim verme ve eğitim alma özgürlüğü nedeniyle, tüm eğitim
basamaklarında devlet okullarının yanı sıra çeşitli dini inanç ve mezhep grupları ile farklı
eğitsel ve ideolojik görüşlere sahip özel ve tüzel kişiler (kişiler, dini kurumlar, meslek
kuruluşları, kamu yararına çalışan dernek ve birlikler, ticari kuruluşlar gibi) tarafından açılan
oldukça geniş bir özel okullar ağı vardır. Bunlar genellikle Katolik ve Protestan okulları olup
Yahudi, Müslüman, Hindu ve hümanist özel okullar da bulunmaktadır. Okullarda din eğitimi
zorunlu olmamakla birlikte, isteyenlere dini cemaatlerin görevlendirdiği din görevlileri
tarafından din dersleri verilmektedir.
Özel okullar, eğer çocuğun ebeveyni okulda öğretilen inanç ve ideolojiyi
benimsemiyorsa çocuğu okula kabul etmeme hakkına sahiptir. Resmi ve özel okullar Eğitim,
Kültür ve Bilim Bakanlığı tarafından belirlenmiş olan müfredat programını takip ederler. Her
iki kurumdan alınan belge ve diplomaların geçerliliği eşittir.
Merkezi hükümet, kamu ve özel okullarına aynı geçerli ölçütlere göre ödenek verir.
Ancak, özel okulların devlet bütçesinden ödenek alabilmeleri için bu alandaki yasalarda ve
hükümet kararlarında belirtilen koşulları yerine getirmeleri gerekir.
Zorunlu eğitim 1969 Zorunlu Eğitim Kanunu ile düzenlenmiştir. Buna göre, her çocuk
beş yaşına girdiği ay içinde tam gün okula kaydolmak ve kesintisiz 12 yıl eğitim almak
zorundadır. Bununla birlikte, çocukların tamamına yakını 4 yaşında okula başlamaktadır.
15
Okula devamın aksatılmaması konusunun takipçisi belediye yetkilileri olup okula devamın
aksatılması durumunda kanun, para ve hapis cezası öngörmektedir.
Eğitim Basamakları: Hollanda'da eğitim sistemi, temel eğitim, ortaöğretim ve
yükseköğretim olmak üzere üç eğitim basamağından oluşur.
Temel Eğitim Okulları: Zorunlu eğitim kapsamında 4-12 yaş arasındaki çocukların
gittikleri sekiz yıllık okullardır. 1985 yılından itibaren Hollanda’da “ilkokul” kavramı
kaldırılmış olup temel eğitim yasası kapsamında 2 yıllık anaokulları ile 6 yıllık ilkokullar
birleştirilerek 8 yıllık temel eğitim okulları oluşturulmuştur. Temel eğitim okullarına başlama
yaşı 4’tür. Sekizinci yılın sonunda ülke genelinde yapılan CITO sınavlarında alınan notlara
bağlı olarak öğrenciler ortaöğretim kurumlarından birine yönlendirilirler.
Ortaöğretim:12-16/18 yaş arasındaki öğrencilerin öğrenim gördükleri, süreleri 4-6 yıl
arasında değişen ve ilk dört yılı zorunlu eğitim kapsamında olan ortaöğretim basamağındaki
genel eğitim ve mesleki eğitim amaçlı programlar uygulayan okullardır. Oniki yaş civarında
sekiz yıllık temel eğitimi bitiren çocuklar için ortaöğretimde üç seçenek bulunmaktadır:
VMBO: Meslek öncesi ortaöğretim, dört yıl süreli (ortaokul) ve sonra MBO
Mesleki ortaöğretim, iki-üç-dört yıl süreli (lise)
HAVO: Yüksek dereceli genel ortaöğretim, beş yıl süreli (ortaokul+lise)
VWO: Üniversite öncesi eğitim, altı yıl süreli (ortaokul+lise)
Yükseköğretim: Ortaöğretimi bitiren 18 yaşından büyük öğrencilerin akademik veya
mesleki öğrenim gördükleri, süreleri 4-6 yıl olan üniversiteler ve meslek yüksekokullarından
oluşmaktadır. HBO denilen meslek yüksek okulları, meslekler için gerekli olan teorik ve
pratik eğitimi vermektedir. Üniversiteler ise, araştırmayı sürdürmek ve bunların öğretilmesi
amacını taşımaktadır. Üniversite ile yüksekokul arasındaki fark ise, üniversitede en az 3
fakülte (tıp fakültesi ve bir matematik veya fizik bilimleri fakültesi) bulunmasından
kaynaklanmaktadır. Bu öğretim kurumlarına giriş için aynı yasal kurallar uygulanır ve
verdikleri derecelerin değerleri de eşittir. Bu kurumlar tümüyle devlet sorumluluğu altındadır.
Hollanda’da yükseköğretim sistemi içinde 11 devlet, üç özel, toplam 14 üniversite
bulunmaktadır. Mesleki eğitime büyük önem verilmekte olup mesleki eğitimin ağırlığı
üniversite düzeyi eğitimde daha öne çıkmaktadır. Meslek yüksek okullarına 403 bin öğrenci
kayıtlıyken, üniversitelere 233 bin öğrenci devam etmektedir.
16
Tablo 4: Eğitim Verileri
Okul/Kurum Okul Sayısı Öğrenci Sayısı
İlköğretim 6.895 1.548.419
Özel Eğitim Uzmanlık Merkezleri 327 66.653
Orta Öğretim 657 935.427
Meslek Yüksek Okulları 51 403.087
Üniversiteler 14 233.254
Kaynak: CBS
3.3.5. Sosyal Güvenlik
Hollanda’da etkin ve kapsamlı bir sosyal güvenlik sistemi mevcuttur. Esas itibari ile
sistem, halk sigortaları, işçi sigortaları ve sosyal yardımlar olarak üç bölümden oluşmaktadır:
a) Halk Sigortaları: Aşağıdaki sigorta kolları için çalışanların ücretlerinden primler
vergi dairelerince kesilmektedir:
Yaşlılık Sigortaları (AOW), prim: % 17,90
Geride Kalan Dul ve Yetimler Sigortası (ANW), prim: % 1,10
Çocuk Paraları Sigortası (AKW), prim kesilmez, bütçe gelirlerinden karşılanır.
İstisnai Sağlık Harcamaları Sigortaları (AWBZ), prim: %12,15
b) İşçi Sigortaları: Aşağıdaki sigorta kolları için çalışanlar ve/veya işverenlerden prim
kesilir:
Hastalık Sigortaları (ZVW) için işveren % 7,20 prim kesilir. Sigorta primi
kişilerin gelirine göre değişim gösterir. Prim işveren ile işçi arasında yapılan
görüşme ile saptanır. En düşük sağlık sigortası primi 110,00 Avro'dur.
Maluliyet sigortası için (WAO/WIA) işverenden % 5,65 prim alınır.
İşsizlik Sigortası (WW) için işverenden % 4,75 ve işçiden % 3,50 prim kesilir.
Tamamlayıcı Ödenek (TW), prim kesilmez, bütçe gelirlerinden karşılanır.
c) Sosyal Yardımlar: Bu yardımlar bütçeden finanse edilmektedir.
17
İş ve Geçim Yardımı (WWB)
Yaşlı ve Kısmen Maluller – 50 yaş üzeri- (IOAW)
Serbest Çalışan Yaşlılar Yardım Kanunu (IOAZ)
4. GENEL EKONOMİK DURUMU
4.1. Genel Durum
Hollanda ekonomisi, istikrarlı işçi-işveren ilişkileri, düşük düzeyde işsizlik ve
enflasyon, önemli miktarda dış ticaret fazlası ve Avrupa nakliye merkezi olarak oynadığı
önemli rol ile bilinmektedir. Ekonominin ana itici sektörleri nakliye/lojistik, kimya sanayi,
ticaret ve hizmetlerden oluşmaktadır. İmalat sanayi Hollanda’da, Almanya, Fransa ve İtalya
gibi diğer Avrupa ülkelerinde olduğundan daha az baskın durumdadır. Endüstriyel aktiviteler
esas olarak gıda işleme, kimyasallar, petrol işleme ve elektrikli makineler üzerine
yoğunlaşmıştır. Son derece mekanize tarım sektörü işgücünün yalnızca % 2’sini istihdam
etmekle birlikte gıda işleme sanayisi ve ihracat için önemli miktarda üretim
gerçekleştirmektedir. Bilgi iletişim teknolojileri sektörü halen GSMH artışına % 20 civarında
katkıda bulunmaktadır. Tarım ve gıda ile kimyasallar gibi daha geleneksel sektörlerde
biyoteknoloji giderek artan önemde bir rol oynamaktadır. Oldukça dışa açık olan ekonomi dış
ticarete ve finansal hizmetlere bağımlıdır. Ekonominin sektörel dağılımı, % 73,7 hizmetler, %
24,4 sanayi ve % 1,9 tarım şeklindedir.
Hollanda dünyanın en büyük 16’ncı ekonomisine sahip olup kişi başına düşen milli
gelir sıralamasında ilk 10 ülke arasında yer almaktadır. En çok ihracat yapan on ülke içinde
yer alan Hollanda, dünya mal ihracatında 5’inci, mal ithalatında 7’nci sıradadır. AB’nin ikinci
en büyük ihracatçı ülkesidir. Tarım ürünleri ihracatında ABD’nin ardından 2’nci sırada
gelmektedir. Dünya hizmet ihracatında 10’uncu sırada, hizmet ithalatında ise 11’inci
sıradadır. Ülke, reeksport konusunda uzmanlaşmış olup ihracatının yaklaşık % 40’ını
oluşturmaktadır. Doğal kaynaklar ve hammadde bakımından oldukça yoksul olan
Hollanda’nın taşımacılık ve lojistik açısından Avrupa’da merkezi bir konumda olması ve yurt
içi pazarının küçüklüğü ülkenin dışa açık bir ekonomi haline gelmesinde etkili olmuştur.
Hollanda, Avrupa’nın ana limanı ve lojistik merkezi konumundadır. Rotterdam
Limanı 2005 yılına kadar dünyanın en büyük limanı iken, halen Şangay Limanı ve Singapur
18
Limanının ardından dünyanın üçüncü en büyük ve Avrupa’nın en büyük limanı unvanını
taşımakta ve Hollanda’yı her tür eşya için başlıca geçiş ülkesi yapmaktadır. Amsterdam’daki
Schiphol Havalimanı Avrupa’da yolcu trafiği açısından dördüncü, kargo trafiği açısından
ücüncü sırada yer almaktadır. Dış ticaretinin önemli bir bölümünü, Avrupa içi ticaret yanında
Rotterdam Limanı ve Schiphol Havalimanı gibi lojistik faaliyetlerinin en yoğun olduğu
limanlar vasıtasıyla ABD ve Asya’dan yapılan ithalat oluşturmaktadır. İthal edilen ürünlerin
önemli bir bölümü çok az veya hiç bir işleme tabi tutulmadan diğer ülkelere ihraç
edilmektedir. Bu durum, Hollanda’nın, Avrupa’nın en önemli ticaret ve dağıtım merkezi olma
özelliğini yansıtmaktadır.
Tablo 5: Önemli Veriler ve Oranlar
Milyar ABD $
Veriler
2006 2007 2008 2009 2010
GSMH 699 798 882 795 780
İhracat 400 472 541 431 492
İthalat 358 420 488 385 440
Cari İşlemler Dengesi 50 43 45 28 45
Kamu borç stoku 321 357 509 502 492
Dış Borç stoku 1.974 2.411 2.579 2.579 2.361
Nüfus (kişi) 16.334.210 16.357.992 16.405.399 16.486.000 16.574.989
Kişi Başına GSMH
42.818 48.786 53.792 48.242 42.590
(ABD $)
Oranlar
İhracat/İthalat 1,12 1,12 1,11 1,12 1,11
İhracat/GSMH 0,57 0,59 0,61 0,54 0,84
İthalat/GSMH 0,51 0,53 0,55 0,48 0,75
Cari İşlemler
0,07 0,05 0,05 0,04 0,07
Dengesi/GSMH
Kamu Borç
0,46 0,45 0,58 0,63 0,84
stoku/GSMH
Dış Borç stoku/GSMH 2,82 3,02 2,92 3,24 4,02
Özellikle Avrupa pazarına giriş için çok avantajlı bir dağıtım merkezi olması, öne
çıkan alt yapı ve lojistik hizmetleri nedeniyle, halen çoğu global firma Hollanda’yı bir
pazarlama üssü olarak seçmektedir. Hollanda’yı önemli kılan diğer önemli bir faktör, kimya,
ileri teknolojik ve yenilikçi malzemeler, gıda, çiçekçilik, yaşam bilimleri, sağlık, su yönetimi
ve denizcilik, ar-ge ve finansal hizmetler sektörlerinde şirketlerin ve araştırma kurumları
19
kümelenmelerinin varlığıdır. Ayrıca, Hollanda halkı, yüksek eğitimli, dışa açık ve genellikle
bir kaç dili konuşabilen insanlardır.
World Economic Forum (WEF) tarafından yayınlanan 2009-2010 Küresel
Rekabetçilik Raporu’na göre Hollanda ilk on ülke arasında yer almaktadır. Aynı rapora göre
Hollanda şirketleri oldukça sofistike ve uluslararası düzeyde yeni teknolojileri almada en atak
şirketler olarak öne çıkmaktadır. Oldukça eğitimli, esnek ve motivasyonu yüksek iş gücü,
ülkenin merkezi coğrafi konumu, gelişmiş altyapı ağı ve lojistik hizmetleri Avrupa’nın,
Amerika’nın ve giderek sayıları artan Asya şirketlerinin Avrupa ofislerini Hollanda’da
açmalarına yol açmaktadır. Bu da, dünyadaki en büyük 500 şirketin 400’ünün Hollanda’da
ofislerinin mevcut olmasıyla paralellik arz etmektedir.
Hollanda ekonomisi, özel sektör ve kamu sektörünün her ikisinin de önemli roller
oynadığı karma bir pazar ekonomisi niteliği taşımaktadır. Ekonomi güçlü bir uluslararası
yönelime sahiptir. Hollanda, ticaret ve yüksek düzeyli finansal ve mesleki hizmetleri ile
ünlenmiş, dünyadaki en zengin ve refah seviyesi yüksek ülkelerden biri olarak öne
çıkmaktadır.
Hollanda hükümeti geleneksel olarak özel sektör eliyle kalkınma lehinde politikalar
yürütmüş ve yalnızca ulusal çıkarlar veya çok miktarda iş imkanı söz konusu olduğunda
müdahalede bulunmayı tercih etmiştir. Ulusal politikalar, enerji, telekomünikasyon ve toplu
taşıma gibi önemli kamu çıkarı olan sektörleri izlemek için kurulan bağımsız kurumlar
marifetiyle rekabeti geliştirmeye ve tüketiciyi korumaya vurgu yapmaktadır. Hükümet, kamu
hizmetlerinde özel yatırımlara ve yeni endüstriyel gelişmeler için kamu-özel sektör işbirliğine
açıktır. Devlet bazı önemli büyük şirketlerde ve sektörlerde pay sahibi olmakla birlikte bütün
endüstriyi kontrol altında tutmamaktadır. Devlet, kendi topraklarında ve kıta sahanlığındaki
madenlerle ilgili imtiyazları verme hakkını elinde tutmaktadır. Hollanda’da millileştirme
konusunda bir kanun bulunmamakla birlikte millileştirme bir tehdit olarak görülmemektedir.
Devletin önemli endüstriyel holdingleri, bazı özel şirketlerin devamının sağlanmasını teminen
üstlenilen şirket kurtarma operasyonlarından kaynaklanmaktadır. 2008 yılında banka ve
sigortacılık grubu olan Fortis’e devlet sermayesi konularak batmaktan kurtarılması, ING
bankasına finansal destek verilmesi ve ABN-AMRO bankasının satın alınması da bu
çerçevede gerçekleştirilmiştir.
20
Hollanda’da devlet taşımacılık sektöründe, ulusal demiryolu işleticisi Nederlandse
Spoorwegen, bölgesel otobüs şirketi Connexxion ve Rotterdam LimanıLimanı da dahil olmak
üzere önemli bir paya sahip bulunmaktadır. Devletin ulusal havayolu şirketi olan KLM’ deki
payı 2004 yılında şirketin Air France ile birleşmesi neticesinde % 14,75’ten % 5,9’a
düşmüştür. Ulusal gaz dağıtım şirketi Gasunie ve elektrik şirketi Tennet gibi stratejik
sektörlerdeki payını korumakla birlikte hükümet enerji sektöründe kamu payını düşürmek için
çalışmaktadır. Elektrik piyasası 2004 yılından itibaren tam rekabete açılmış bulunmaktadır.
Hollanda, kendisini Avrupa’ya giriş kapısı olarak lanse etmekte ve aktif bir biçimde
yabancı yatırımları teşvik etmektedir. Hollanda Yabancı Yatırım Ajansı, ülkeyi, uluslararası
aktiviteler için bir üs olarak takdim etmekte ve yeni bir şube açmak isteyen veya mevcut bir
şirketi genişletmek isteyen şirketlere yardım etmektedir. Hollanda, yatırım teşvikleri
sağlamak yerine iş dünyasına kendi avantajlarını pazarlamayı tercih etmektedir. Bu avantajlar
arasında, taşımacılık ve dağıtım merkezleri olan Rotterdam Limanı ve Schiphol Havaalanı ile
bağlantılı güçlü bir lojistik altyapı, çok dilli ve misafirperver olması ile ünlenen kalifiye ve iyi
eğitimli iş gücü, “polder modeli” (1982’den beri endüstriyel istikrarsızlığı önlemiş olan
müzakere ve mutabakat temeline dayalı işçi-işveren ve kamuyu bir araya getiren bir sistem)
sayesinde mevcut olan emek piyasası istikrarı sayılmaktadır. Bu avantajlar bilgi-iletişim
teknolojisi şirketleri ve pek çok dağıtım ve çağrı merkezleri için cazip gelmekte olup bu
şirketler son yıllarda Hollanda’da pek çok firma kurmuşlardır.
4.2. Tarım ve Hayvancılık
Hollanda’nın küçük bir ülke olması nedeniyle toprakların az ve yetersiz oluşu,
denizden ve bataklıklardan arazi yaratıp kurutma (polder) sisteminin gelişmesini sağlamıştır.
Hollanda’nın mevcut topraklarının1/4’ü bu şekilde elde edilmiştir. Oluşturulan su kontrol
proje ve sistemleriyle toprakların 2/3’si su altında kalmaktan korunmaktadır. Belirli tarım
ürünlerinin, sebze ve çiçeklerin yetişmesi için iklimin soğuk olması ise seraların
geliştirilmesini sağlamıştır.
Tarım Hollanda ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Hollanda, ABD’nin
ardından dünyanın ikinci büyük tarım ürünleri ihracatçısıdır. Kişi başına düşen toprak
açısından küçük bir ülke olmakla birlikte tarımda kullanılan ileri teknoloji ve makineler
ülkeyi dünyanın en önemli ihracatçılarından birisi yapmıştır. Geleneksel olarak güçlü olan
21
tarım sektörü, gen mühendisliği, çapraz gübreleme, çapraz dölleme gibi konular başta olmak
üzere ar-ge faaliyetlerine verilen önem sayesinde hektar başına alınan ürünün yüksekliği ile
dikkat çekmektedir. Hollandalı çiftçiler ortalama olarak AB’deki çiftçilere göre dönüm başına
2,5 kat daha fazla ürün elde etmektedir. Tarım ve çiftlik gereçleri, makine ve teçhizatı,
tohumlama, seracılık, paketleme ve tasarım teknikleri son derece gelişmiştir. Gıda ve yiyecek
konusundaki ar-ge merkezinin bulunduğu Wageningen şehrinde (Wageningen Üniversitesi de
yiyecek ve gıda konusunda uzmanlaşmıştır) ve civarında 10 bin araştırmacının çalıştığı ve bu
gıda vadisinin yiyecek ve gıda alanında küresel bir motor niteliği taşıdığı ve uzun vadeli
hedefin yeni ürünler, hizmetler ve işleme yöntemlerini besleyen ar-ge faaliyetleri ile
Hollanda’yı yiyecek ve gıda deltası haline getirmek olduğu ifade edilmektedir.
Hollanda’da toplam alanın % 69’u tarımsal üretime ayrılmıştır. Avrupa’nın sebze
ihracatının yaklaşık % 25’i Hollanda tarafından yapılmaktadır. En önemli ihracat pazarları
Almanya, Fransa ve İngiltere’dir. Hollanda genellikle çiçek soğanları ve peynirleri ile
bilinmektedir. Ancak, Hollanda, çiçek, et ve et ürünleri, meyve ve sebze, bira, süt ürünleri,
çikolata, nişasta türevleri ve tohum gibi ürünlerin hem önemli bir üreticisi hem de uluslararası
ticaretçisi konumundadır. Hollanda, kesme çiçek ve soğanlarının üretiminde ve açık
artırmasında, süt ürünleri, kakao ve mantar üretiminde dünyada birinci sırada gelmektedir.
Hollanda bahçecilik/çiçekçilik sektörü küresel düzeyde trend belirleyici nitelikte olup
pazar liderliğine sahip bulunmaktadır. Bu sektörde, çiçek, çiçek soğanları, süs
ağaçları/bitkileri, meyve ve sebze dallarında işletmeler ve ar-ge merkezleri, üretim, ar-ge,
lojistik, altyapı ve ihracat konularında çok yakın bir işbirliği içinde çalışmaktadır. Küresel
kesme çiçek ve süs bitkileri ticaretinde ana merkez niteliğinde olan Hollanda’da kesilmiş olan
çiçekler, etkin arz zinciri sayesinde aynı gün içinde New York’a teslim edilebilmektedir.
Bununla birlikte, tarımın ekonomideki payı 1970’lerde % 5 iken günümüzde %
1,9’lara düşmüştür. Bu gerilemede, 1990’lara kadar tarım ürünleri fiyatlarının gelişiminin
genel fiyat artışlarının gerisinde kalması etkiliyken, daha sonra üretim rakamlarının genel
ekonomik büyümeye paralel artmaması önemli rol oynamıştır. Üretim artışını frenleyen
unsurlar arasında gittikçe katılaşan çevresel önlemler, AB’nin tarım politikasındaki
değişiklikler ve tarıma yönelik teşviklerde azalmalar sayılmaktadır.
22
En önemli tarım ürünleri üretim istatistikleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Yıllar itibariyle genel olarak tarla bitkileri üretiminde azalmalar görülürken sera bitkileri
üretiminde artışlar dikkat çekmektedir. Bu gelişmeye açık tarım yapılan arazilerin azalırken
sera alanlarının genişlemesi neden olmaktadır.
Tablo 6: Tarla ve Bahçe Ürünleri (milyon kg)
Ürün İsmi 2000 2006 2007 2008 2009
Patates 8.127 6.24 6.871 6.992 7.191
Seker Pancarı 6.727 5.414 5.512 5.218 5.441
Soğan 821 853 1.073 1.231 1.172
Buğday 1.143 1.184 1.018 1.366 1.452
Arpa 288 269 261 310 314
Yemlik mısır 2.854 3.14 3.323 3.967 3.952
Mısır 223 130 158 164 159
Elma 461 365 391 375 407
Armut 203 222 260 172 295
Çilek 34 39 43 - 43
Domates 520 680 685 730 800
Salatalık 410 440 430 425 435
Biber 285 318 320 335 370
Mantar 265 235 240 255
Havuç 385 541 543 506 421
Beyaz Lahana 120 132 137 144 133
Pırasa 95 102 114 95 96
Marul 72 72 86 91 86
Kaynak: LEI Rapporten
Hayvancılık verilerine bakıldığında; sığır, süt inekleri ve tavuk sayısı 2000 yılına göre
gerilemiş olmakla birlikte 2009 yılında 2008’e göre bir artış görülmektedir. Öte yandan, 2009
yılında önceki yıla göre keçi sayısının arttığı, koyun sayısında ise bir miktar azalma olduğu
görülmektedir.
Tablo 7: Hayvancılık (1.000 adet)
Hayvan Cinsi 2000 2006 2007 2008 2009
Sığır 4.070 3.745 3.763 3.890 3.968
Süt ve damızlık inekleri 1.504 1.42 1.413 1.466 1.489
Domuz 13.118 11.356 11.663 11.036 15.192
Koyun 1.308 1.376 1.369 1.213 1.117
Keçi 179 310 324 355 374
Tavuk 104.015 91.782 92.763 96.700 96.859
Kaynak: LEI Rapporten
23
Hollanda, et ve süt ürünleri üretiminde ve ihracatında önde gelen ülkeler arasında yer
almaktadır. Et üretiminin yaklaşık % 49’u domuz, % 35’i tavuk, % 15’i sığır ve çok az bir
kısmı da koyun ve keçi etidir. Yıllık 12 milyar kiloya ulaşan süt üretimi ile Hollanda, dünyada
birinci sırada gelen süt ve süt ürünleri üreticisidir. Süt ürünleri sektöründe yaklaşık 1,5 milyon
süt ineği (geleneksel Hollanda inekleri olan Friesian Hollands (FH), Maas Rijn and Ijssel
(MRIJ) ve Groningen türleri) ile 20 bin mandıra çiftliği faaliyet göstermektedir. Süt ürünleri
olarak peynir, tereyağı, süt tozu, taze süt ürünleri ve diğer bazı ürünler üretilmektedir. Süt
ürünleri ticaretinde ve satışında 300 toptancı (peynir, tereyağı ve süt tozu) ve 6.800 satış
yerinin faaliyet gösterdiği sektörde 57 bin kişi istihdam edilmektedir. Sektör giderek artan bir
uzmanlaşma, makineleşme ve ölçek genişlemesi sayesinde 1960’lardan itibaren süt üretimini
hızlı bir şekilde artırmıştır.
Süt ürünleri sektörü Hollanda tarım sektörünün en önemli alt sektörlerinden birisi olup
tarımsal arazilerin yaklaşık % 60’ı süt ürünleri sektörü tarafından kullanılmaktadır. Süt tek
başına Hollanda toplam tarım üretimi değerinin yaklaşık olarak % 17’sini karşılamaktadır. Süt
ürünleri sektöründe faaliyet gösteren 52 fabrika 21 şirket tarafından işletilmektedir. Bu
fabrikaların yarısından çoğu sektörün lideri olan Friesland Campina şirketine ait
bulunmaktadır. Birinci ve ikinci sırada sırasıyla Nestle (İsviçre) ve Danone’nin (Fransa)
bulunduğu dünyadaki en büyük 10 süt ürünleri şirketi arasında Friesland Campina dördüncü
sırada, Unilever (Hollanda-İngiliz) onuncu sırada yer almaktadır.
Tablo 8: Et, Süt ve Yumurta (milyon kg)
Ürün İsmi 2000 2006 2007 2008 2009
Et (kemik ve yağ dahil) 2.789 2.497 2.61 2.644 2.672
- Domuz 1.623 1.265 1.29 1.305 1.305
- Tavuk 676 832 922 940 946
- Sığır 471 384 385 383 406
- Koyun ve keçi 19 16 13 16 15
Süt 10.734 10.655 10.737 10.799 11.620
Yumurta 617 565 622 629 638
Kaynak: LEI Rapporten
4.3. Sanayi
Hollanda’da, yeni teknoloji yaratarak bir çok sektörde dünya liderliği yapmak ve iş
hacmi ve sermaye artışı sağlamak, hükümet ve özel sektörün birinci hedefi olarak
24
gösterilmektedir. Bu amaçla teknolojik buluşların sanayide kullanımının yaygınlaştırılması
için çok önemli olan devlet-özel sektör-üniversite işbirliği sağlanmış durumdadır. Bölgesel
kalkınma açısından önem taşıyan bölgelerde çeşitli konularda (yiyecek ve gıda, su, nano
teknoloji ve sistemleri, enerji, madde) ihtisaslaşmış teknoparklar oluşturulmaktadır.
Hollanda imalat sanayi çoğunlukla küçük ve orta boy işletmeler ile az sayıda olan
ancak piyasaları yönlendirebilecek kadar güçlü olan çokuluslu şirketlerden oluşmaktadır.
İmalat sanayi, küçük firmalar da dahil, ihracata yöneliktir. Üretim hacmi olarak gıda, içecek,
kimya, kağıt ve matbaacılık, elektrikli makineler, makine ekipman, nakliye araçları sanayi
kolları önde gelmektedir. Elektronik ve mikroçipler, ilaç sanayi, gen mühendisliği ve tıbbi
cihazlar gelişen sektörlerdir. Bunların dışında medikal teknoloji, çevre teknolojileri, enerji,
yaşam bilimleri, gemi inşa ve bilişim teknolojileri üretiminde önemli bir konumdadır.
Hollanda’nın GSYİH’sı içerisinde mal üretimi % 23 paya sahiptir. Bu payın yaklaşık
yarısı imalat sanayi üretimine aittir. Tüm sektörlerin üretimi 2009 yılında GSYİH’daki düşüş
nedeniyle azalmıştır.
Tablo 9: Katma Değer Yöntemiyle GSYİH ve Mal Üretimi (milyon $)
GSYİH Mal Mal İmalat İnşaat Madencili Tarım, Elektrik,
Üretimi Üretim Sanayi k ve Taş Ormancılık Gaz, Su
Toplam i / Ocakçılığı , Balıkçılık
GSYIH
Yıllar Oranı
2006 601.098 159.671 27% 82.624 33.231 19.758 12.999 11.059
2007 689.482 182.156 26% 94.451 38.839 20.954 13.937 13.976
2008 777.221 210.983 27% 104.539 45.482 32.374 12.867 15.723
2009 797.224 182.123 23% 89.388 42.824 21.216 12.271 16.380
2010 780.060 182.038 23% 90.305 38.010 21.522 12.461 19.740
Kaynak: CBS
2009 yılında imalat sanayi içerisinde en önemli paya gıda, içecek ve tütün grubu sahip
olup bunları kağıt-basım-matbaa, makine ve ekipman, metal ürünleri ve kimyasal suni lifler
takip etmektedir. Kimyasal suni lifler, petrol ürünleri, metal ürünleri ve taşıt araçları hariç
bütün sanayilerde üretim artışı görülmektedir.
25
Tablo 10: İmalat Sanayi Üretimi (milyon $)
Yıllar 2005 2006 2007 2008 2009
Gıda, İçecekTütün 14.816 14.906 17.584 20.085 20.752
Kimyasal Suni Lifler 946,00 10.312 32.813 7.966 7.922
Petrol Ürünleri 4.525 3.617 4.236 3.705 2.014
Metaller, Metal Ürünleri 9.539 9.997 10.924 8.429 8.209
Kimya Ürünleri, Plastikler 6.058 5.879 6.374 2.931 4.596
Makine ve Ekipman 12.236 7.885 9.359 7.084 8.482
Elektrikli ve Optik Ürünler 4.975 4.932 5.431 3.846 5.123
Diğer Ürünler 9.669 10.168 11.805 9.036 12.041
Taşıt Araçları 4.234 4.326 4.793 3.841 3.646
Kağıt, Basım, Matbaa 9.099 9.157 10.395 7.477 10.308
Tekstil ve Deri 1.365 1.444 1.658 1.107 1.442
İmalat Sanayi Toplamı 81.069 82.624 94.451 104.539 89.388
4.4. Ulaştırma ve Telekomünikasyon
Hollanda’nın deniz kıyısında ve üç büyük ırmağın deltasında bulunması ülkeyi
nakliye ve lojistik açısından önemli bir uluslararası ticaret ve dağıtım merkezi haline
getirmektedir. Ren Nehri, Almanya ve Merkezi Avrupa’ya, Maas Nehri ise Belçika ve
Fransa’ya bağlantı sağlamaktadır. Ülkede toplam 14 deniz limanı bulunmaktadır. Dünyanın
en büyük 3’üncü, Avrupa’nın ise en büyük limanı olan Rotterdam Limanı ve çevresindeki
sanayi kompleksi, ileri otomasyon tekniği, depolama kapasitesinin genişliği ve elverişli
coğrafi konumu, kara, deniz, demiryolu, boru hatları ve iç su yolları bağlantıları ile Avrupa
pazarının en önemli taşıma, aktarma, işleme ve kargo dağıtım merkezi olarak faaliyet
göstermektedir. Rotterdam Limanı, Belçika’nın Anvers Limanına da su yolu ile
bağlanmaktadır. Avrupa’nın 1.000 ton kapasiteli gemilerin geçebileceği iç su yollarının
uzunluğu yaklaşık 22.000 km olup bu iç su yollarının yaklaşık % 10’u Hollanda toprakları
içerisinde yer almaktadır. Hollanda’daki iç su yollarının uzunluğu yaklaşık 5.000 km olup
bunun 3.745 km’si kanallardan oluşmaktadır. Hollanda, Avrupa iç su yolları taşımacılığında
% 54 paya sahiptir. Amerika ve Asya firmalarının Avrupa Dağıtım Merkezlerinin % 51’i
Hollanda’da bulunmaktadır.
26
Amsterdam’da bulunan Schiphol Havalimanı Avrupa’da büyüklük açısından 4’üncü
sırada olup Avrupa’daki havayolu yolcu trafiğinin % 10’unu kargo trafiğinin ise % 19’unu
karşılamaktadır. Schiphol dışında 16 yerel havaalanı bulunmaktadır.
Kara, hava ve deniz (iç su yolları dahil) taşımacılığı ile bunlara ilişkin hizmetlerin
dahil olduğu taşımacılık sektörü GSYİH’da % 3,7 paya sahiptir. Taşımacılık sektörünün son
yıllarda devam eden düşük oranlı büyümesinin 2009 yılında kesintiye uğradığı görülmektedir.
Tablo 11: Katma Değer Yöntemiyle GSYİH ve Ulaştırma (milyon $)
GSYİH Ticari Taşımacılık, Taşımacılık/GSYİH
Hizmetler Depolama
2006 601.098 299.370 27.140 4,5
2007 689.482 346.062 31.294 4,5
2008 777.221 383.676 34.561 4,4
2009 797.224 345.072 44.644 5,6
Hollanda’da toplam 14 limandan oluşan dört büyük deniz limanı kompleksi
bulunmaktadır. Bunlardan en büyüğü olan Rotterdam Limanı GSYİH’ya yaklaşık %10
katkıda bulunmaktadır. Hollanda’nın 554’ü kargo gemisi olmak üzere 1.381 gemilik ticaret
filosu vardır. Exel, Vos Logistics, Frans Maas Groep ve TNT Solutions sektörde önde gelen
firmalardır. Deniz taşımacılık sektörünün toplam istihdamı yaklaşık 17.500 kişidir.
Kargo taşımacılığında en büyük pay karayolu taşımacılığına aittir. Daha sonra, deniz
taşımacılığı ve iç su yolları taşımacılığı önemli pay sahibidir. Deniz, havayolu ve boru hatları
tamamen uluslararası taşımacılıkta kullanılmaktadır. Hollanda içi taşımacılık, büyük ölçüde
karayoluyla yapılmakta, bunun yanında iç su yolları ve demiryolu da kullanılmaktadır.
Hollanda içi taşımacılıkta ağırlıklı paya sahip olan karayolu taşımacılık firmaları, AB
içerisinde sınır-ötesi kargo taşımacılığında da % 20’yi aşan payla lider durumdadır.
Demiryolu kargo taşımacılığında Hollanda nispeten zayıftır. Ancak toplam kargonun
% 80’i uluslararası kargodur ve üçte ikisi Almanya ile yürütülmektedir. Hollanda-Almanya
Betuwe demiryolu bağlantısının 2013 yılında tamamlanarak hizmete girmesi konusunda iki
ülke yetkilileri anlaşmaya varmıştır. Betuwe hattı, Rotterdam’ı Almanya’ya bağlayan mevcut
hattın yetersiz kalması nedeniyle alternatif bir hat olarak önem taşımaktadır. Ayrıca,
Hollanda-İtalya arasında 2007 yılında yapılan demiryolu yük taşımacılığı anlaşmasına göre,
Rotterdam-Genova hattında çalışan yük trenleri, daha önce her iki ülkede durdurulup kontrol
27
edilirken bundan sonra bu kontroller olmadan çalışacaktır. Böylelikle, Rotterdam-Genova
demiryolu hattı, eşya taşımacılığında daha cazip bir alternatif olmaktadır.
Hollanda telekomünikasyon alt yapısı açısından çok gelişmiştir. Avrupa’nın Amerika
ile doğrudan internet bağlantısını sağlayan ilk link olan Gigaport Hollanda’da bulunmaktadır.
Hollanda, kişi başına düşen bilgisayar bakımından Avrupa’da birinci sırada olup tüm işyerleri
ve hanelerin % 80’inden fazlası internet erişimine sahiptir. İşyerlerinin % 87’si ve hanelerin
% 70’i geniş bant internet hizmeti almakta olup bu oranlar AB içindeki en yüksek oranlardır.
Hollanda, ABD, İngiltere ve Almanya’nın ardından dünyada 4’üncü büyük bilişim hizmetleri
ihracatçısıdır.
4.5. Hizmetler
Hollanda ekonomisinde en büyük pay (% 66) hizmetler sektörüne aittir. Hizmetler
sektörü, ticari hizmetler ve ticaret dışı hizmetler olarak iki başlık altında ele alınmaktadır.
GSYİH’da ticari hizmetler % 43, ticari olmayan hizmetler % 23 civarında paya sahiptir.
Ticari hizmetler içerisinde “ticaret” en önemli alt sektör olurken daha sonra “gayri menkul”
ile “finansman” hizmetleri gelmektedir.
Tablo 12: Katma Değer Yöntemiyle GSYIH ve Hizmetler (milyon $)
Yıllar 2006 2007 2008 2009
GSYİH 601.098 689.482 777.221 795.326
Hizmetler Toplamı 441.428 507.326 566.237 528.315
Hizmetler/ GSYIH Oranı 73% 74% 73% 66%
Ticari Hizmetler Toplamı 299.370 346.062 383.676 345.072
Ticaret 78.676 90.272 98.105 86.174
Otel, Restoran 11.005 12.790 13.418 12.384
Taşımacılık Depolama 27.140 31.294 34.561 44.530
Posta, Telekom 15.502 16.853 17.188 15.263
Finans 40.555 41.637 47.654 55.102
Gayri Menkul 47.487 57.550 63.369 47.549
İş Bulma 15.871 20.600 23.977 20.887
Diğer Hizmet 63.135 75.066 85.403 78.446
Ticaret Dışı Hizmetler
Toplamı 142.057 161.264 182.562 183.243
Genel Hükümet 67.291 76.226 85.349 85.570
Sağlık ve Diğer Hizmetler 74.766 85.038 97.213 97.674
Kaynak: CBS
28
Ticaretteki bilgi birikimi ve yoğunlaşma Hollanda’yı finans sektöründe de önemli bir
konuma getirmiştir. Hollanda’nın 4 büyük bankasından biri olan ABN-AMRO bankası ve bir
Benelüx bankası olan Fortis Bank, ekonomik kriz nedeniyle iflaslarını önlemek amacıyla
2008 yılında devlet tarafından satın alınmıştır. Bir nevi tarım kooperatifleri bankası olan
Rabobank ve ING Bank da ülkenin en önemli bankaları arasındadır. Hollanda’da Yapı Kredi
bankası, DemirHalk Bank, Finansbank, İş Bankası, Garanti Bankası ve Ekonomi bankası
faaliyet göstermektedir.
4.6. Enerji
Hollanda, enerji sektöründe uluslararası arenada birden fazla alanda faaliyet
göstermektedir. Bir taraftan, Kuzey-Batı Avrupa’nın tamamına petrol ürünleri antreposu
olarak hizmet verirken, diğer taraftan, sürdürülebilir enerji açısından dünya liderliğini elinde
tutmaktadır. Shell, Esso, Nerefco (BP ve Texaco arasındaki ortak girişim), Kuveyt Petrolleri
ve Total’in, Rotterdam Limanı bölgesinde rafinerileri bulunmaktadır. Hollanda
topraklarındaki doğal gaz rezervleri ve Kuzey Denizindeki petrol ve gaz rezervleri,
Hollanda’nın Avrupa enerji arzına önemli ölçüde katkıda bulunmasını sağlamaktadır.
Hollanda gaz rezervlerinin, Rusya Federasyonu’nun gaz rezervleri hariç, Avrupa’nın en
büyüğü olduğu belirtilmektedir.
Öte yandan, Hollanda, gaz ağını Almanya, Belçika, Fransa ve Lüksemburg gaz
ağlarına bağlamaya ve böylelikle gaz arzında sıkıntı yaşayan ülkelerin ihtiyaçlarını diğer
ülkelerin kaynaklarından karşılamaya yönelik bir proje üzerinde çalışmaktadır. Bu proje, daha
sonra İngiltere, İrlanda ve Norveç’in de katılması beklenen bir Kuzey Batı Avrupa gaz pazarı
oluşumunun başlangıcı olarak nitelendirilmektedir. Hollanda, ayrıca Rusya ile de petrol ve
gaz üretim, nakliye ve ticaretinde işbirliğine yönelik çalışmalar içinde bulunmaktadır.
Sürdürülebilir enerji konusu Hollanda’da giderek daha fazla ilgi çekmekte ve güneş,
rüzgar, su ve biomass/atık gibi alternatif enerji kaynaklarının geliştirilmesine yönelik
araştırma-geliştirme faaliyetlerine giderek daha fazla yatırım yapılmaktadır. Söz konusu
yatırımlar, sadece alternatif enerji kaynakları tarafından üretilen elektriğin payının artmasını
sağlamamakta, aynı zamanda, sürdürülebilir enerji ürünleri ve hizmetlerinin de yurt dışına
satışını teşvik etmektedir.
29
Enerji sektöründe, enerji üretim, dağıtım, taşımacılık ve ticaretini yapan yaklaşık 500
firma faaliyet göstermektedir. Bunlardan sadece birkaç tanesi büyük enerji üretim ve dağıtım
firmalarıdır. Diğer firmaların büyük kısmı küçük ölçekli elektrik üretim (rüzgar, biyoenerji,
buhar, güneş enerjisi) ve küçük bölgesel dağıtım firmalarıdır. Esasen sektör, büyük firmalar
tarafından yönlendirilen, küçük firmaların önemli rol oynayamadığı bir alandır. Doğalgaz
alanında Gasunie firması hakim konumdayken, elektrik üretiminde Eon, Electrabel, Essent ve
Nuon en önemli üreticiler olarak ve Eneco en büyük dağıtım firması olarak öne çıkmaktadır.
Bu firmalardan Eon (Alman) ve Electrabel (Belçika) yabancı sermayeli firmalardır. Elektrik,
doğalgaz, kömür, nükleer enerji ve diğer kaynaklardan üretilmektedir.
Hollanda’nın enerji bilançosu verilerine göre; 2009 yılında üretim ve tüketimin bir
miktar azaldığı görülmektedir. Toplam enerji üretimi toplam tüketimini karşılayamayan
Hollanda, açığı ithalatla karşılamakta, ancak ithal ettiği enerjinin yaklaşık % 84’ünü ihraç
etmektedir.
En önemli enerji kaynağı olan doğalgaz, toplam enerji üretiminin yaklaşık % 89’unu,
toplam enerji tüketiminin de yaklaşık % 72’sini oluşturmaktadır. Üretilen doğalgazın yaklaşık
% 62’si tüketilmekte ve kalan kısmı ihraç edilmektedir. İhraç edilen doğalgazın en önemli
alıcısı Almanya olup onu Fransa, İtalya ve Belçika takip etmektedir. İthal edilen gazın büyük
bir bölümü Norveç’ten temin edilirken, Belçika, Almanya ve Rusya’nın ithalattaki payı
artmaktadır.
Tablo 13: Enerji Bilançosu (Petajoule)
Stoklardan
Enerji Yıl Üretim İthalat İhracat Stok Kullanım Tüketim
Toplam Enerji Kaynakları 2007 2.578 8.858 7.233 835 -15 3.353
2008 2.846 - - 812 - 3.332
2009 2.658 9.034 7.586 744 -100 3.262
Taş kömürü, linyit ve 2007 - 703 328 - -18 357
türevleri 2008 - - - - - 334
2009 516 126 390 -77 313
Petrol hammadde ve 2007 111 7.289 5.216 835 2 1.352
ürünleri 2008 93 7.570 5.511 812 -60 1.279
2009 73 7.692 5.753 1.938 -24 1.243
Doğal Gaz 2007 2.281 783 1.670 - 1 1.395
2008 2.544 760 1.852 0 1 1.454
2009 2.363 770 1.669 -898 1 1.466
30
Elektrik 2007 14 83 20 77
2008 16 90 33 73
2009 18 56 38 18 35
31
Buhar ve biyolojik gazlar 2007 132 - - 132
2008 152 - - 152
2009 163 163
Nükleer enerji 2007 41 41
2008 40 40
2009 41 41
Kaynak: CBS
Toplam enerji tüketiminin yaklaşık % 38’ini karşılayan ve üretimi talebi karşılamakta
yetersiz kalan petrol ve petrol ürünleri, enerji ithalatında % 85 civarında paya sahip olmakla
birlikte, ithalatın % 73’ü ihraç edilmektedir. Tüketimde üçüncü sırada yer alan taş kömürü ve
linyit Hollanda’da üretimi bulunmadığından tamamen ithal edilmekte, ithal edilen kömürün
yaklaşık % 66’sı tüketilmekte ve kalanı ihraç edilmektedir. Elektrik enerjisi ihtiyacı da büyük
oranda ithalatla karşılanmakta, küçük miktarlardaki buhar ve biyolojik gazlardan elde edilen
enerji ile nükleer enerji üretimi tamamen iç piyasada tüketilmektedir.
4.7. Doğal Kaynaklar ve Madencilik
Hollanda topraklarında zengin doğalgaz rezervleri ve Kuzey Denizinde ise petrol ve
doğalgaz rezervleri bulunmaktadır. Ayrıca, rüzgar enerjisinden küçük çapta elektrik
üretiminde yararlanılmaktadır. Bunların içerisinde en önemli kaynak doğalgazdır.
Doğal kaynakların üretim istatistikleri diğer enerji kaynaklarıyla birlikte bir önceki
bölümde verilmiştir.
4.8. Ekonomiyi Etkileyen İç ve Dış Olaylar
ABD kaynaklı finansal krizin etkileri Hollanda’da 2008 yılı ikinci yarısından itibaren
belirgin şekilde hissedilmeye başlanmıştır. Hollanda ekonomisi 2008 yılı ikinci çeyreğinden
itibaren her çeyrekte bir önceki çeyreğe göre giderek artan oranlarda küçülmüş ve resesyona
girmiştir. Öte yandan, ABN AMRO ile Fortis Nederland bankalarının satın alınması, ING
Bank, SNS Real, LeasePlan ve Ageon firmalarına verilen sermaye, kredi ve garanti destekleri
kamu borçlarının olağanüstü artmasına yol açmıştır. Ayrıca, reel sektöre ve istihdama yönelik
ekonomik destek paketi önlemleri 2008 yılında rekor düzeyde bir bütçe açığını beraberinde
getirmiştir.
32
Hollanda ekonomisi Avrupa’nın en güçlü ekonomilerinden birisi olmakla birlikte
dünya ticaretindeki dalgalanmalara karşı en duyarlı ekonomilerden de biridir. Küresel kriz
finansal sektörü desteklemeye dönük kararlı bir hükümet müdahalesi ve zamanlıca alınan
mali destek tedbirlerine rağmen Hollanda’yı ağır bir durgunluğa sürüklemiştir. Hükümet
finansal kriz nedeniyle hem likidite önlemleri almış hem de finans sektörünün büyük bir
kısmını millileştirmiştir. Bu hükümet müdahalesinin maliyeti, toplam rakamın yarısı kısa
sürede geri ödenmesine rağmen, GSMH’nın % 14’üne tekabül etmektedir.
Hollanda ekonomisi 2010 yılında, finansal krizin etkilerinden kademeli olarak
kurtulmaya başlamıştır. 2009 yılındaki % 3,9’luk daralmanın ardından ekonomi 2010 yılında
% 1,7 oranında genişlemiştir. Önceki ekonomik devrelerde de olduğu gibi ekonomik
iyileşmenin önemli itici gücü ihracat olmuştur. Ilımlı büyüme büyük ölçüde ihracattaki
önemli hızlanmanın sayesinde olmuş, yurtiçi harcamalar ancak kısmi bir katkı yapmıştır.
İhracat düzeyleri hızlı bir şekilde kendini toparlamış ve 2010 sonlarında kriz öncesi
seviyelerine ulaşmıştır. Özellikle reeksport sektöründeki canlılık dikkat çekici olmuştur. Bu,
ithal edilen malların küçük işlemelerden sonra Hollanda’dan ihraç edilen mallardan
oluşmaktadır. Yurtiçinde üretilen malların ihracatı da artmış olmakla birlikte kriz öncesi
seviyelerine henüz ulaşmamıştır. İthalatın hacmi de güçlü bir biçimde hızlanmıştır. Bu da esas
olarak artan reeksport nedeniyle olmakla birlikte, stokların artırılması da bunda rol
oynamıştır.
2010 yılı sonunda iş yatırımları kriz öncesi dönemin hemen hemen % 20 civarında
altında kalmıştır. Yatırımlar azalmaya devam etmiş, ancak bu azalış 2009 yılındakinden daha
düşük olmuştur. Mevcut üretim kapasiteleri, artış göstermeye başlayan talebi karşılamaya
devam ettiğinden, şirketler, belirsiz ekonomik koşullar nedeniyle yeni yatırımlar yapma
konusunda isteksiz kalmaya devam etmiştir. Ortalama sanayi kapasite kullanım oranı yıl
sonunda % 80 olmuştur. Bu oran kriz sırasındaki kapasite kullanım oranlarından yüksek
olmakla birlikte, hala kriz önceki dönemin oranlarının altında yer almaktadır.
Hane halkları da büyük alımlar yapma konusunda isteksiz kalmaya devam etmiştir. Bu
özellikle gayri menkul pazarında açık bir şekilde görülmektedir; ev yatırımları, 2009 yılındaki
% 13,8’lik düşüşün ardından % 10,8 oranında yavaşlamıştır. Evlerin ortalama satılma süresi
önemli bir şekilde artmış, 2007 yılındaki 85 günlük süre, 2010 yılında 145 güne çıkmıştır.
33
2008 yılında % 15 artış göstermiş olan bankaların finansal işlemler dışındaki
faaliyetlere verdikleri krediler 2010 yılında ancak % 3 artmıştır. Kredilerdeki bu keskin düşüş
esas itibariyle kredi talebindeki yetersizlikten kaynaklanmıştır. Fakat aynı zamanda şirketler
de krizden sonra bankalar tarafından uygulamaya konulan daha sıkı kredi koşullarını yerine
getirmekte zorlanmıştır. Bununla birlikte şirketler için kısa ve uzun vadeli kredi koşullarının
biraz daha gevşetilmesi nedeniyle yıl sonunda bir iyileşme olmuştur.
Hane halkı tüketimleri 2009 yılındaki keskin düşüşün ardından toparlanmaya
başlamış, ancak bu % 0,4 gibi ılımlı bir oranda olmuştur. Önceki resesyonlara kıyasla işsizlik
oranı dikkat çekici bir şekilde 2010 yılında düşük kalmıştır. İşsizlik oranındaki bu düşük artış
kriz öncesinde emek piyasasındaki yapısal sıkılaştırmadan kaynaklanmıştır.
Enflasyon yılın ilk yarısında düşük seyretmekle birlikte ikinci yarısındaki hızlı artış
nedeniyle 2010 yılı sonunda % 1,3 olarak gerçekleşmiştir. Bu artış, petrol ve işlenmemiş gıda
ürünleri fiyatlarındaki artıştan kaynaklanmıştır. 2009 ve 2010 yılları içinde finansal kriz
süresince önemli düşüşler görmüş olan petrol ve gıda fiyatları toparlanmaya başlamıştır.
2009 yılındaki kamu finansmanının keskin bir şekilde kötüleşmesinin ardından 2010
yılında bütçe açığı biraz daha azalarak GSMH’nın % 5,2’si olarak gerçekleşmiştir. Vergi ve
sosyal sigorta katkıları 2009 yılındaki GSMH’nın % 38,2’si oranından 2010 yılında
GSMH’nın % 38,6’sı oranına yükselmiştir.
5. EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER
5.1. Genel Durum
Hollanda, bir AB üyesi ülke olması yanında konumu ve ticaretin ağırlıklı olduğu
ekonomik düzeninin bir sonucu olarak başta Almanya ve Belçika olmak üzere AB üyesi
ülkelerle çok yakın ekonomik ve ticari ilişkiler içerisindedir. AB bünyesinde entegrasyonun
genişlemesi ve ilerletilmesi, gittikçe daha çok konunun AB düzeyinde karara bağlanması
sonucunda AB’nin ekonomik ve ticari ilişkilerde önemi her geçen gün artmaktadır. Diğer
taraftan, üretim faaliyetleri maliyetlerin düşük olduğu ülkelere, özellikle Çin ve diğer Asya
ülkelerine kaydırılmakta, söz konusu ülkelerle ekonomik ve ticari ilişkiler hızla gelişmektedir.
34
Hollanda, ekonomik ve ticari ilişkilerini, Dışişleri Bakanlığına bağlı 150’den fazla
büyükelçilik vb. temsilcilikler ve bunların çoğunluğunda bulunan ekonomi ve tarım
müşavirlikleri aracılığıyla yürütmektedir. Ayrıca, Brezilya, Çin, Fransa, Almanya, Hindistan,
Meksika, Polonya, Romanya ve ABD’de değişik şehirlerde açtığı Netherlands Business
Support Offices (NBSO) aracılığıyla Hollandalı işadamlarının faaliyetlerini desteklemektedir.
5.2. Ödemeler Dengesi ve Sermaye Hareketleri
Ek:2’de yer alan Ödemeler Dengesi tablosunda görüleceği üzere Hollanda’nın Cari
İşlemler Dengesi önemli ölçüde fazla vermekte olup denge 2010 yılı için 45 milyar Euro
olmuştur. Cari İşlemler Dengesi’ni belirleyen en önemli unsur olan Dış Ticaret Dengesi
yanında Hizmetler Dengesi ile Gelir Dengesi de fazla vermekte, yalnızca Cari Transferler
Hesabında açık görülmektedir.
Hollanda önemli doğrudan yatırım ihraç eden ülkeler arasında yer almaktadır.
Doğrudan yatırımlara ilişkin istatistikler Ek:3 ve EK:4’de sunulmaktadır. Doğrudan yatırım
hesaplanırken ana şirketlerden yurtdışına gönderilen sermayeden iştiraklerin ana şirkete
transfer ettiği karlar düşülmektedir. Bunun sonucu olarak, giren doğrudan yatırımlarda eksi
bakiyeler ya da çıkan doğrudan yatırımlarda artı bakiyeler ortaya çıkabilmektedir.
2010 yılında Hollanda’ya gelen yatırımların -12 milyar Avro, Hollanda’dan çıkan
yatırımların ise 24 milyar Avro bakiye verdiği görülmektedir. 2009 yılı sonu itibariyle
Hollanda’daki toplam doğrudan yabancı yatırımların 458 milyar Avroya, Hollanda’nın
yurtdışına doğrudan yatırımlarının ise 659 milyar Avroya ulaştığı görülmektedir.
5.3. Dış Ticaret
5.3.1. Genel Durum
Yüzyıllardır bir ticaret ülkesi olma geleneği, denizdeki stratejik konumu ve
küçüklüğü, doğal gaz ve petrol dışında doğal kaynakların olmaması, tarım alanlarının az
olması ve tarım ürünleri çeşitliliğinin çok fazla olmaması nedeniyle hammadde ve yarı
işlenmiş ürünlerin ithalatına bağımlı olması, Hollanda’nın uluslararası yönelimli çok açık bir
35
ekonomiye sahip olmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu açık ekonomi için diğer ülkelerle
ticaretin düzeyi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle dış ticaret politikası dünya pazarlarında
proaktif davranmak ve dış ticaretin mümkün olduğu ölçüde liberal olması yönündedir. Dış
ticaret ekonomide büyük bir öneme sahip olup ekonomi dış ticarete önemli derecede
bağımlıdır. Dış ticaret, ekonomik büyümenin lokomotifi durumundadır. Dış ticaret hacmi
2005 yılından itibaren GSMH’nın üzerinde gerçekleşmektedir.
Hollanda’nın ticaret yapısı, yakın komşularıyla yoğun ilişki yanında, dünyanın en
uygun fiyat ve kalitedeki üreticilerinden tedarik edip, üretimin düşük talebin yüksek olduğu
Avrupa’ya pazarlamak şeklindedir. İhracatın önemli bir kısmı re-eksporttan oluşmakta ve
devamlı dış ticaret fazlası verilmektedir. Hollanda, WTO 2010 yılı verilerine göre, dünya
ticaretinden aldığı pay açısından ihracatta beşinci, ithalatta ise yedinci sırada yer almaktadır.
Toplam dünya ticareti içerisindeki payı 2010 yılında % 3,7 olmuştur.
Hollanda’ya ithal edilen ürünlerin büyük bir bölümü, hiçbir işlemden geçirilmeden
veya basit bir işlemden geçirildikten sonra ihraç edilmektedir. Bu nedenle, Hollanda’nın
başlıca ithal ve ihraç ürünleri incelendiğinde, aynı ürünlerin hem ithalat hem de ihracatta
başlıca ürünler arasında yer aldıkları ve değerlerinin ihracat lehine küçük farklarla birbirine
yakın olduğu görülmektedir. Genellikle re-exporta konu olan mallar, ABD ve Asya’dan ithal
edilmekte ve Avrupa ülkelerine gönderilmektedir. Hollanda’nın AB üyesi olmayan ülkelerle
ticarette açık verirken, AB içi ticarette fazla vermesinin başlıca nedeni re-eksport ticaretidir.
Hollanda’nın ihracatında olduğu gibi, ithalatında da AB ülkeleri önde gelmektedir.
Hollanda’nın en fazla ihracat yaptığı pazarlar arasında AB üyesi ülkeler başta gelmektedir.
Ancak, Hollandalı ihracatçılar son zamanlarda etkinliklerini daha uzak pazarlara kaydırmışlar
ve AB dışındaki ülkelere satışlarda kayda değer artışlar olmuştur. Bununla birlikte, özellikle
Çin’in ve Rusya ile Suudi Arabistan gibi petrol ve gaz ihraç eden ülkelerin ithalattaki payı
artmaktadır.
Diğer taraftan, KOBİ’lerin ekonomide ve dış ticarette rolü zayıflamaktadır. Hollanda
KOBİ Birliği (MKB) ile ABN Amro Bank tarafından yapılan bir araştırma sonucuna göre;
orta ölçekli firmaların sayıları azalmakta, ortalama istihdam düşmekte ve büyüme çabalarında
çok büyük güçlüklerle karşı karşıya kalmaktadırlar. Araştırma sonuçlarına göre ayrıca, tarım
36
sektörü hariç firmalar kapasitelerini küçültmektedirler. Bunların sonucunda, Hollanda
ihracatının azalan sayıdaki büyük ölçekli şirketlere bağımlılığı artmaktadır.
5.3.2. Dış Ticaret Mevzuatı
Hollanda, 1958 yılında yürürlüğe giren Roma Anlaşması ile oluşturulan Avrupa
Toplulukları’nın ve dolayısıyla Avrupa Birliği’nin kurucu üyelerinden biridir. Hollanda’nın
dış ticaret mevzuatı AB normlarına uygun ve oldukça liberal bir sistemdir. AB üyeleri
arasında gümrük birliği bulunmakta ve ortak dış ticaret politikası uygulanmaktadır. Bunun bir
sonucu olarak dış ticaret politikaları ve ilgili mevzuat AB organları düzeyinde belirlenmekte
ve üye ülkelerce bu mevzuatlar aynen alınarak ya da ulusal mevzuatlarına aktarılarak
uygulanmaktadır. Dolayısıyla, Hollanda, diğer AB üyeleri gibi, AB dış ticaret mevzuatını
uygulamaktadır. Bu çerçevede, Hollanda dahil tüm AB ülkelerinde Avrupa Toplulukları
Entegre Gümrük Tarifesi’ne (TARIC) göre ortak gümrük tarifesi uygulanmakta, ithalatta
alınan vergiler KDV dışında aynı olmaktadır.
Hollanda’da gümrük mevzuatının uygulaması Vergi ve Gümrük İdaresi
(Belastingdienst; http://www.belastingdienst.nl) tarafından takip edilmektedir. Gümrük
işlemleri ithalatçı ya da temsilcisi tarafından yürütülebilmektedir. Tek İdari Belge, Gümrük
İdaresi’ne elden verilebileceği gibi internetten elektronik olarak da sunulabilmektedir.
Diğer taraftan, tarife dışı engeller, anti-damping uygulamaları, çok taraflı ticaret
anlaşmaları ve preferanslar ortak dış ticaret politikasının bir gereği olarak AB düzeyinde
belirlenmektedir.
5.4. Dış Ticaret İstatistikleri
5.4.1. Yıllara Göre Dış Ticaret Değerleri
Hollanda’nın ihracatı 2010 yılında % 14 artarak 492 milyar Dolar, ithalatı ise % 12
artarak 440 milyar Dolar olarak gerçekleşmiş, dış ticaret hacmi ise 932 milyar Dolara
yükselmiştir. 2005 yılında 39 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, yıllar boyunca artarak 2008
yılında 53 milyar Dolara ulaşmış, 2010 yılında ise 52 milyar dolar olmuştur. Öte yandan, dış
ticarette transit ticaretin büyük payı olmasının bir sonucu olarak, ithalat ve ihracat değişim
oranları birbirine çok yakın seyretmektedir.
37
38
Tablo 14: Hollanda’nın Dış Ticareti
Milyar Euro Milyar ABD $ Değişim (%)
Yıl İthalat İhracat Denge İthalat İhracat Denge İthalat İhracat
2005 250 281 31,5 311 350 39,1 9,50% 10,00%
2006 285 319 33,6 358 400 42,2 15,30% 14,40%
2007 307 344 37,5 420 472 51,4 17,40% 17,80%
2008 332 368 35,7 488 541 52,9 16,10% 14,70%
- -
2009 276 309 33 385 431 46 21,10% 20,30%
2010 332 371 39 440 492 51,7 12,00% 13,90%
Kaynak: CBS
AB ülkeleri içerisinde 2007 yılında ihracatta üçüncü sırada yer alan Hollanda, 2008’de
Fransa’nın önüne geçerek Almanya’nın ardından ikinci sıraya oturmuştur. Hollanda, ticaret
fazlası açısından da Almanya’nın ardından ikinci sıradadır.
5.4.2. Başlıca Ülkelere Göre Dış Ticaret
Hollanda’nın dış ticaret verilerine bakıldığında önde gelen ülkelerin ithalatta ve
ihracatta çoğunlukla aynı ülkeler olduğu görülmektedir. Hollanda’nın en önemli dış ticaret
ortağı Almanya’dır. Almanya, 2010 yılında Hollanda’nın ithalatında % 18, ihracatında ise %
24 pay sahibidir. Belçika, hem ithalatta hem ihracatta ikinci sırada yer almaktadır. İngiltere,
Fransa, ABD, İtalya, İspanya ve Rusya hem ihracat hem ithalatta önde gelen ülkelerdir.
Tablo 15: İthalatta İlk 20 Ülke (2010)
Sıra Ülke 1.000 € 1.000 $ Pay
1 Almanya 59.012.925 78.233.435 17,8%
2 Belçika 31.902.525 42.293.177 9,6%
3 Çin 30.914.195 40.982.948 9,3%
4 ABD 25.153.822 33.346.422 7,6%
5 İngiltere 22.209.586 29.443.248 6,7%
6 Fransa 14.944.841 19.812.376 4,5%
7 Rusya 13.980.317 18.533.706 4,2%
8 Japonya 9.238.607 12.247.621 2,8%
9 Norveç 8.402.310 11.138.942 2,5%
10 Diğer Orta ve Güney Amerika 7.198.324 9.542.818 2,2%
11 İtalya 7.142.349 9.468.612 2,1%
12 İspanya 7.025.865 9.314.189 2,1%
13 Malezya 5.539.394 7.343.575 1,7%
39
14 İsveç 5.265.402 6.980.343 1,6%
15 Polonya 4.609.732 6.111.122 1,4%
16 Çek Cumhuriyeti 4.499.520 5.965.014 1,4%
17 Brezilya 4.392.343 5.822.929 1,3%
18 İrlanda 3.824.355 5.069.947 1,2%
19 Hindistan 3.294.989 4.368.167 1,0%
20 Finlandiya 3.171.843 4.204.912 1,0%
40 Türkiye 1.602.893 2.124.955 0,5%
Tüm Ülkeler 332.323.213 440.560.883 100,0%
Kaynak: CBS
Çin, ithalatta 2007’de ABD’nin önüne geçerek üçüncü sıraya yerleşmişken 2008’de
ithalat artış hızının azalması neticesinde ABD’nin ardına dördüncü sıraya gerilemiş, 2009
yılında dördüncü sırayı korumuş, 2010 yılında ise üçüncü sıraya yerleşmiştir. Çin, ihracatta
ise onbirinci sıradadır.
İthalatta ilk 20 ülke arasında olan Japonya, Norveç, Malezya ve Brezilya ihracatta ilk
20 ülke arasına girememiştir. Öte yandan, Avusturya, İsviçre, Türkiye, Nijerya ve Güney
Kore ihracatta ilk 20 ülke arasında iken ithalatta ilk 20 ülke sıralamasında gerilerde kalmıştır.
Türkiye, Hollanda’nın ihracatında % 1,2 payla 17’nci sırada yer alırken ithalatında % 0,5
payla 40’ıncı sırada yer almaktadır.
Tablo 16: İhracatta İlk 20 Ülke (2010)
Sıra Ülke 1,000 € 1.000 $ Pay
1 Almanya 89.868.642 119.138.859 24,2%
2 Belçika 41.316.473 54.773.248 11,1%
3 Fransa 32.438.916 43.004.271 8,7%
4 İngiltere 29.650.235 39.307.317 8,0%
5 İtalya 18.449.326 24.458.271 5,0%
6 ABD 16.955.943 22.478.494 4,6%
7 İspanya 12.442.828 16.495.457 3,4%
8 Polonya 7.422.781 9.840.381 2,0%
9 İsveç 6.630.330 8.789.828 1,8%
10 Rusya 5.768.105 7.646.777 1,6%
11 Çin 5.418.149 7.182.840 1,5%
12 İsviçre 5.415.702 7.179.596 1,5%
40
13 Çek Cumhuriyeti 5.298.982 7.024.860 1,4%
14 Diğer Orta ve Güney Amerika 5.150.769 6.828.374 1,4%
15 Avusturya 4.821.097 6.391.328 1,3%
16 Danimarka 4.746.507 6.292.444 1,3%
17 Türkiye 4.568.312 6.056.211 1,2%
18 Finlandiya 3.920.229 5.197.048 1,1%
19 Nijerya 3.427.772 4.544.197 0,9%
20 Güney Kore 3.232.079 4.284.767 0,9%
Tüm Ülkeler 371.175.029 492.066.736 100,0%
Kaynak: CBS
5.4.3. Ülke Grupları veya Ekonomik Topluluklara Göre Dış Ticaret
Hollanda’nın ticaret yapısı, yakın komşularıyla yoğun ilişki yanında, dünyanın en
uygun fiyat ve kalitedeki üreticilerinden tedarik edip, üretimin düşük talebin yüksek olduğu
Avrupa’ya pazarlamak şeklindedir. Bunun sonucunda Avrupa’nın, Hollanda’nın ihracatındaki
payı % 74, ithalatındaki payı ise % 62 olmuştur.
Hollanda’nın 2010 yılı toplam dış ticaret hacminin % 64’ü Avrupa Birliği ülkeleriyle
ile % 36’sı diğer ülkelerle gerçekleştirilmiştir. AB’nin payı ihracatta % 74, ithalatta % 53
olmuştur. Hollanda’nın 2010 yılında AB ülkeleriyle ticarette 129 milyar Dolar fazlası varken,
AB dışındaki ülkelerle ticarette 78 milyar Dolar açık vermiştir.
Tablo 17: Ülke Gruplarına Göre Hollanda’nın Dış Ticareti (2010)
Milyar Euro Milyar ABD $ Pay
İthalat İhracat Denge İthalat İhracat Denge İthalat İhracat
Tüm Ülkeler 332,3 371,1 38,8 440,5 492,0 51,4 100,0% 100,0%
AB 177,2 274,6 97, 4 234,9 364,0 129,1 53,3% 74,0%
AB Dışındaki Ülkeler 155,1 96,5 -58,6 205,6 127,9 -77,7 46,7% 26,0%
Avrupa 205,6 274,6 69,0 272,6 364,0 91,5 61,9% 74,0%
Asya 74,4 31,7 -42,7 98,6 42,0 -56,6 22,4% 8,5%
Amerika 39,9 26,0 -13,9 52,9 34,5 -18,4 12,0% 7,0%
Afrika 11,1 11,4 0,3 14,7 15,1 0,4 3,3% 3,1%
Okyanusya 0,9 1,6 0,7 1,2 2,1 0,9 0,3% 0,4%
Kaynak: CBS
41
Avrupa’dan sonra ticaretin en yoğun olduğu kıta % 15 payla Asya’dır. Tedarikçi
olarak öne çıkan Asya’nın ithalatta payı % 22 iken ihracatta payı % 9 olup bunun sonucunda
Asya ülkeleriyle ticarette 57 milyar Dolar açık verilmiştir.
Toplam ticaret hacminin % 9’unu oluşturan Amerika ile ticarette de 18 milyar Dolar
açık verilmektedir. Afrika ülkeleri, ticaret hacmi içinde % 3 yer tutarken, Okyanusya ülkeleri
% 0,4 paya sahiptir. Esasen, Avrupa dışındaki kıtalarla ticarette, Afrika ve Okyanusya hariç,
Hollanda’nın dış ticaret açığı verdiği görülmektedir. Hollanda’nın AB dışındaki ülkelerle
ticarette açık verirken, AB içi ticarette fazla vermesinin başlıca nedeni reeksporttur.
5.4.4. Dış Ticaretin Sektörel Dağılımı
Makineler ve Ulaştırma Teçhizatları, ithalatta % 30 ve ihracatta % 29 payla sektörler
itibariyle (SITC Rev. 3) dış ticarette en önemli paya sahiptir. Daha sonra Kimyasal Maddeler
ve Ürünleri ile Mineral Yakıtlar önemli pay sahibi sektörler olarak sıralanmaktadır. Hollanda
ekonomisinde çok önemli bir yeri olan Gıda ve Canlı Hayvanlar sektörü, ihracatta % 12,
ithalatta ise % 9 pay sahibidir.
Tablo 18: Sektörel Dış Ticaret (2010)
Milyar Euro Milyar ABD $ Pay (%)
İhracat
İhracat
İhracat
SITC
İthalat
İthalat
İthalat
Denge
Denge
SITC Adı
Kodu
0 Gıda ve Canlı Hayvanlar 28,4 45,1 15,4 37,6 59,8 20,4 8,5 12,1
1 İçecekler ve Tütün 3,3 6,1 3,0 4,4 8,1 4,0 1,0 1,6
2 Yenilemeyen Ham Maddeler 13,3 19,1 4,4 17,6 25,3 5,8 4,0 5,1
3 Mineral Yakıtlar 60,1 50,8 -2,9 79,7 67,3 -3,8 18,1 13,7
4 Hayvansal ve Bitkisel Yağlar 2,7 3,0 0,6 3,6 4,0 0,8 0,8 0,8
Kimyasal Maddeler ve
5 Ürünleri 51,3 70,7 17,4 68,0 93,7 23,0 15,4 19,0
6 Mamul Maddeler 33,7 33,2 -3,5 44,7 44,0 -4,7 10,1 8,9
Makineler ve Ulaştırma
7 Teçhizatı 99,9 106,7 5,1 132,4 141,5 6,8 30,1 28,7
8 Çeşitli Mamul Maddeler 38,1 33,9 -4,7 50,5 44,9 -6,2 11,5 9,1
Başka Yerlerde
9 Belirtilmeyenler 1,4 2,1 1,0 1,9 2,8 1,3 0,4 06
Toplam 332.3 371,2 38,5 440,5 492,1 51,0 100,0 100,0
42
Dış ticaret dengesi açısından incelendiğinde; Kimyasal Maddeler ve Ürünleri 23
milyar Dolar, Gıda ve Canlı Hayvanlar 20 milyar Dolar, Makineler ve Ulaştırma Teçhizatı 7
milyar Dolar, Yenilemeyen Ham Maddeler 6 milyar Dolar, İçecekler ve Tütün 4 milyar Dolar
fazla verirken, Çeşitli Mamul Maddeler 6 milyar Dolar, Mamul Maddeler 5 milyar Dolar,
Mineral Yakıtlar ise 4 milyar Dolar açık vermiştir.
5.4.5. Başlıca Maddelere Göre İthalat
İthalatta ilk sırada 36 milyar Dolar ile ham petrol yer almakta, bunu rafine petrol
ürünleri, telekomünikasyon aksam ve parçaları, otomatik bilgi işlem makineleri, eczacılık
ürünleri, ilaçlar, motorlu taşıtlar ve ofis makineleri takip etmektedir.
Tablo 19: İthalatta İlk 20 Madde (2010)
Sıra SITC Madde Adı 1.000 Euro 1.000 ABD $
1 333 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden 27.139.464 35.978.787
elde edilen yağlar (ham petrol)
2 334 Rafine edilmiş petrol ürünleri 21.279.901 28.210.765
3 764 Telli telefon ve telgraf cihazları, telsiz 14.887.782 19.736.733
telefon telgraf cihazları vb. aksamı
4 752 Otomatik bilgi işlem makineleri vb. ait 13.338.048 17.682.250
birimler
5 541 Eczacılık ve eczacılık ürünleri 12.519.014 16.596.457
6 542 İlaçlar 9.237.617 12.246.309
7 781 Motorlu yolcu taşıtları (binek otomobilleri 7.637.737 10.125.348
vb.)
8 751 Büro makineleri (yazı, hesap, fotokopi) 7.413.230 9.827.719
9 759 Büro ver bilgi işlem makinelerinin aksam ve 6.833.843 9.059.626
parçaları
10 776 Katod ışınlı tüpler, yarı iletken tertibat; 4.156.932 5.510.845
elektrik devreleri
11 784 Motorlu taşıtların aksam ve parçaları ile şase 3.816.219 5.059.162
ve karoserleri
12 872 Tıbbi araç ve gereçler 3.491.784 4.629.058
13 057 Taze/kuru meyve ve kabuklu yemişler, 3.480.885 4.614.609
bunların karışımları
14 511 Hidrokarbonlar ve türevleri 3.228.708 4.280.298
15 778 Elektrikli makinelerin aksam ve parçaları 3.129.378 4.148.616
16 598 Muhtelif kimya sanayi ürünleri ve model 3.039.723 4.029.761
patları
17 894 Çocuk arabaları, oyuncaklar, spor 2.978.231 3.948.241
malzemeleri
18 335 Petrol ürünleri artıkları 2.968.259 3.935.021
43
19 821 Mobilya, aksam ve parçaları 2.826.190 3.746.680
20 893 Plastikten mamul eşya 2.807.333 3.721.681
Kaynak: CBS
Hollanda’nın dış ticaretinde transit ticaretin büyük pay sahibi olmasının bir sonucu
olarak ihracatta ve ithalatta başlıca maddeler büyük benzerlik göstermektedir. İthalatta farklı
maddelerin başında Hollanda’da üretimi yetersiz olan veya hiç olmayan ham petrol,
alüminyum, kağıt kerestesi ve taze/kuru meyveler gelirken, ihracatta farklı olarak yer alan
maddeler arasında Hollanda’nın tarım ve hayvancılık üretimindeki üstünlüğünü gösteren ham
sebze ürünleri, taze sebzeler ve etler yanında güçlü kimya sanayinin ürünleri plastikler, çeşitli
kimyasal ürünler ve ilk halinde polyasetallar gelmektedir.
5.4.6. Başlıca Maddelere Göre İhracat
Rafine petrol ürünleri ihracatta 45 milyar $ ile ilk sırada yer almakta, daha sonra
sırasıyla telekomünikasyon aksam ve parçaları, otomatik bilgi işlem makineleri, tıbbi ve
eczacılık ürünleri, ilaçlar, ofis makineleri ile ham sebze ürünleri gelmektedir.
Tablo 20: İhracatta İlk 20 Madde (2010)
Sıra SITC Madde Adı 1.000 Euro 1.000 ABD $
1 334 Rafine edilmiş petrol ürünleri 34.220.556 45.366.191
2 764 Telli telefon ve telgraf cihazları, telsiz 14.607.172 19.364.728
telefon telgraf cihazları vb. aksamı
3 752 Otomatik bilgi işlem makineleri vb. ait 13.243.678 17.557.144
birimler
4 541 Eczacılık ve eczacılık ürünleri 12.398.665 16.436.910
5 542 İlaçlar 9.550.678 12.661.334
6 292 Başka yerde belirtilmeyen bitkisel 8.942.469 11.855.031
ürünler (yenilmeye elverişli olmayan)
7 751 Büro makineleri (yazı, hesap, 8.608.188 11.411.875
fotokopi)
8 728 Diğer makineler ve cihazlar 6.949.341 9.212.741
9 759 Büro ver bilgi işlem makinelerinin 6.631.565 8.791.466
aksam ve parçaları
10 511 Hidrokarbonlar ve türevleri 6.350.263 8.418.544
11 054 Buharda veya suda kaynatılmış, 5.762.388 7.639.198
pişirilmiş, meyve ve başka sebzeler
12 776 Katod ışınlı tüpler, yarı iletken tertibat; 5.422.152 7.188.147
elektrik devreleri
13 598 Muhtelif kimya sanayi ürünleri ve 4.576.948 6.067.660
model patları
44
14 081 Hayvan gıdası olarak kullanılan 4.060.966 5.383.623
maddeler
15 872 Tıbbi araç ve gereçler 3.933.410 5.214.522
16 575 Propilen ve diğer olefinlerin 3.861.845 5.119.648
polimerleri(ilk şekillerde)
17 098 Başka yerde bulunmayan gıda 3.596.645 4.768.072
müstahzarları
18 012 Hayvanların (sığır hariç) eti- 3.540.414 4.693.527
taze/soğutulmuş/dondurulmuş
19 778 Elektrikli makinelerin aksam ve 3.531.246 4.681.373
parçaları
20 574 Poliasetaller ve diğer polieterler ve 3.349.815 4.440.850
epoksi reçineler (ilk şekillerde)
Kaynak: CBS
5.4.7. Mal Gruplarına Göre İthalat
Mal grupları itibariyle Hollanda’nın ithalatı, büyüklük sırasına göre Ek:5’de
gösterilmiştir. Petrol ve Petrolden Elde Edilen Ürünler, Büro/Otomatik Veri İşleme
Makineleri, Tıp ve Eczacılık Ürünleri ilk üç sırada yer almaktadır. Daha sonra Haberleşme,
Sesi Kaydedici ve Verici Aletler, Kara Taşıtları, Elektrikli Makine ve Cihazlar Aksamı ile
gelmektedir. Mal gruplarının 2009 yılına göre 2010’da ithalatta artış görülmektedir.
5.4.8. Mal Gruplarına Göre İhracat
Hollanda’nın ihracatında mal grupları incelendiğinde (Ek:6), ilk üç sırada
ithalattakiyle aynı ürünler, yani Petrol ve Petrolden Elde Edilen Ürünler, Büro/Otomatik Veri
İşleme Makineleri ile Tıp ve Eczacılık ürünleri gelmekte, bunları Haberleşme Sesi Kaydedici
ve Verici Aletler, elektrikli makine ve cihazlar, kimyasal ürünler takip etmektedir. 2010
yılında mal gruplarının çoğunluğunun ihracatı artmıştır.
45
BÖLÜM II
1. TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER
1.1. Ekonomik İlişkilerin Genel durumu
1.1.1. Ekonomik İlişkilerin Gelişimi
Türklerle Hollandalılar arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin geçmişi 400 yıl
öncesine dayanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun daveti üzerine ilk Hollanda elçisi 1612
yılında İstanbul’a gelmiştir. 1855 yılında Lahey’de açılan büyükelçiliğimize 1859 yılında
Yahya Karaca Paşa atanmıştır. O dönemde Osmanlı-Hollanda ilişkilerinde başlıca konu
ticarettir. Hollandalı tüccarlar tarafından satın alınan başlıca ürünler, Suriye ve İran’dan ipek,
Asya’dan da baharat olmuştur. 17’nci yüzyılda Türkiye, Hollanda’ya yün ve pamuk ihraç
etmeye başlamış, Hollanda da buna karşılık İstanbul ve İzmir’e pamuklu ve yünlü kumaş
satmıştır. 19’uncu yüzyılda ise Hollanda’ya ihraç ettiğimiz en önemli ürün tütün olmuştur.
Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik ve ticari
ilişkilerin güçlendirilmesi için 1934’te Türk-Hollanda Derneği kurulmuştur. Derneğin kuruluş
anlaşması her iki ülkenin devlet başkanları olan Atatürk ve Kraliçe Wilhelmina tarafından
imzalanmıştır. Bu olaydan önce 1930’da ise Hollanda’nın çok uluslu şirketi olan Philips, Türk
Philips Ltd. olarak Türkiye’de faaliyete başlamıştır.
Hollanda ile ülkemiz arasında ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla
çeşitli anlaşmalar imzalanmıştır:
Anlaşmanın Adı İmza Tarihi
Ticaret ve Ödeme Anlaşması 06.09.1949
Ekonomik ve Teknik İşbirliği Ortak Komisyonu (KEK) Kurulmasına
İlişkin Mektup Teatisi 24.01.1985
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması 27.03.1986
Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması 27.03.1986
Hayvan Sağlığı Alanında İşbirliği Yapılmasına İlişkin Veterinerlik
Anlaşması 24.05.1995
Tarım ve Kırsal Politikalar Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı 21.09.2000
Enerji Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı 03.10.2000
Uluslararası Karayolu Taşıma Anlaşması 17.04.2003
46
Gümrükler Alanında İdari Yardım Anlaşması 18.08.2005
1.1.2. Yatırımlar ve Mali İşbirliği Alanındaki Gelişmeler
Türkiye ile Hollanda arasında 27.03.1986 tarihinde imzalanan “Yatırımların Karşılıklı
Teşviki ve Korunması Anlaşması”nın Hollanda tarafının önerisi üzerine yenilenmesine karar
verilmiş ve konuya ilişkin ikinci tur müzakereler 2004 yılı Eylül ayında Lahey’de, üçüncü tur
müzakereler ise Aralık 2009’da Ankara’da gerçekleştirilmiştir. Söz konusu müzakereler
sonucunda üzerinde uzlaşılamayan konular hakkında çalışmalar sürdürülmektedir.
“Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı arasında Gelir üzerinden alınan Vergilerde
Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması”nın gerek
değişen anlaşma politikası, gerek uluslararası vergilendirme anlaşmalarındaki gelişmeler
çerçevesinde revize edilmesi için ilk tur görüşmeler 15-19 Ekim 2007 tarihlerinde Ankara’da
gerçekleştirilmiştir. İkinci tur müzakereler için Hollanda tarafının görüşleri beklenmektedir.
Hollanda Ticaret Kurulu (Dutch Trade Board), ülkemizi Rusya ve Hindistan ile
birlikte ticari ve ekonomik ilişkilerin en fazla yoğunlaştırılacağı hedef ülkeler arasına almıştır.
Hollandalı finans kurumları, ticaret odaları ve büyük danışmanlık şirketleri sık sık Türkiye
seminerleri düzenlemekte ve yatırımcıları ülkemize yönlendirmektedir. Hollanda Ekonomik
İşler Bakanlığı ve ticaret odaları her yıl ülkemize yönelik ticaret ve yatırım amaçlı heyetler
organize etmektedir. Mevcut ticari ve ekonomik ilişkiler çerçevesinde, su yönetimi, liman
inşası ve işletilmesi, denizcilik, altyapı, otomotiv, çevre ve atık yönetimi, enerji, yüksek
teknolojiye dayalı tarım ve bahçecilik konularının işbirliği yapılabilecek sektörler olarak
değerlendirildiği görülmektedir.
2009 yılı itibariyle ülkemizde 1.760 adet Hollanda menşeli sermayeye sahip firma
bulunmaktadır. Bu firmaların toplam sermayesi 31,9 milyar dolara ulaşmış olup Avrupa
ülkeleri içinde birinci sırada yer almaktadır. Hollanda sermayeli şirketler, ülkemizde
bankacılık, gayri menkul, ticaret, imalat sanayi, inşaat, kimya, ilaç, tıp, telekomünikasyon,
lojistik, tekstil, gıda, tarım ve turizm gibi hemen her sektörde faaliyet göstermektedirler.
Ülkemizdeki Hollanda sermayeli şirketler arasında en önemlileri ABN-AMRO Bank, ING
Bank, Rabobank, Fortisbank, Unilever, Akzo Nobel, Avea, Vodafone, Unysis, Marshall,
47
MDC, Hugo Boss, Int Logistics, TNT, IBM, Hewlett Packard, Intermedia Machinery, Uzel
Traktör, Honeywell Otomotiv, Köytür Milk, Philip-Morris, P&D Nedlloyd’dur.
Bu yatırımlar çerçevesinde, Fortis Bank 2005 yılında Dışbank’ın % 93,3 hissesini
satın almıştır. 2006 yılında Vodafone şirketi Telsim hisselerini satın almıştır. ING Bank,
Oyakbank’ın tamamını 2,7 milyar dolar karşılığında, Eureko, Garanti Sigorta’nın % 80’ini ve
Garanti Emeklilik’in% 15’ini toplam 623 milyon dolar karşılığında, TBIH, Ray Sigorta’nın %
58,2 hissesini 85 milyon dolar karşılığında satın almıştır.
Hazine Müsteşarlığı kayıtlarına göre 2009 yılı itibariyle ülkemizden Hollanda’ya ihraç
edilen toplam sermaye yaklaşık 4,2 milyar $’a ulaşmış olup firma sayısı ise 139’dur.
Hollanda’daki Türk yatırımcılarının çoğunluğu bankacılık alanında faaliyet göstermekte olup
bunlar arasında Akbank, Anadolubank, Credit Europe Bank (Finansbank) Demir-Halk Bank,
Ekonomi Bankası, Garanti Bankası, İş Bankası, Koçbank ve Yapı Kredi Bankası
bulunmaktadır.
Diğer taraftan, Hollanda’da yaşayan Türklerin Hollanda’daki yatırımları da
artmaktadır. Bu kapsamdaki yatırım tutarının 2,4 milyar Euro’ya ulaştığı ifade edilmektedir.,
İşyerlerinin sayısı konusunda 13.500-18.000 arasında değişen farklı rakamlar ifade edilmekle
beraber, HOGİAF (Hollanda Genç İşadamları Federasyonu) tarafından yaptırılan bir
araştırmaya göre 1993 yılında 5.564 olan işletme sayısı 2009 yılında 18.095’e ulaşmış
bulunmaktadır. Yine bu araştırmaya göre bu işletmelerin 53.167 kişiye istihdam sağladığı
belirtilmektedir. İşletmelerin faaliyet gösterdiği başlıca sektörler toptan ticaret, perakende ve
tamir (%27), emlak ve hizmet (%23), inşaat (%14) ve otel-restoran (%14) sektörleri olarak
sıralanmaktadır. Yeni kurulan işletmelerin sigortacılık, bilgi-iletişim gibi hizmet sektörlerine
yöneldikleri belirtilmektedir.
1.2. Ticari İlişkilerin Genel Durumu
Türkiye ile Hollanda arasındaki ticari ilişkiler, Türkiye ekonomisinin 1980’li yılların
başında dışa açılmasından sonra gelişme göstermiştir. 10-12 Şubat 1993 tarihleri arasında
Rotterdam, Utrecht, Amsterdam, Den Haag ve Amersfort Ticaret Odaları temsilcilerinin
katılımıyla oluşan Hollanda özel sektör heyetinin ülkemizi ziyareti sırasında ikili ticari
ilişkileri geliştirmek amacıyla Türkiye-Hollanda İş Konseyi’nin kuruluşu tamamlanmıştır. İş
48
Konseyinin Hollanda tarafı NETUBA (Netherlands-Turkey Business Association) olup
üyeleri daha çok Türkiye ile iş yapan veya yapmak isteyen küçük ve orta ölçekli Hollandalı
firmalardır. İş Konseyi en son toplantısını 2001 yılında Türkiye’de yapmıştır.
Öte yandan, 1996 yılında AB ile Türkiye arasında imzalanan Gümrük Birliği
Anlaşması ile birlikte diğer Avrupa ülkeleriyle olduğu gibi, Türkiye ile Hollanda arasındaki
sanayi ürünleri ticaretinde uygulanan gümrük vergileri kaldırılmış ve bu durum iki ülke
arasındaki ticaretin artmasını sağlamıştır.
1.3. Dış Ticaret İstatistikleri
1.3.1. Türkiye İle Dış Ticaret Durumu
Türkiye ile Hollanda arasındaki ticaret hacmi, hem ihracat hem de ithalattaki artışlarla
devamlı bir artış trendi içerisindedir. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, 2005 yılında 5,9 milyar
$ iken 2008 yılında 8 milyar $’ı aşmış, 2009 yılında küresel finansal ve ekonomik krizin
etkisiyle 6,8 milyar $’a gerilemiş, 2010 yılında ise 8,2 milyar $ olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 21: Hollanda’nın Dış Ticareti ve Türkiye’nin Payı (milyar ABD $)
Genel Türkiye İle Pay
Yıl
İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat
2005 311 350 2,1 3,8 0,67% 1,09%
2006 358 400 2,2 4,2 0,62% 1,04%
2007 420 472 2,3 5,2 0,55% 1,10%
2008 488 541 2,4 5,7 0,49% 1,05%
2009 385 431 1,9 4,9 0,49% 1,14%
2010 440 492 2,1 6,1 0,48% 1,24%
Kaynak: CBS
Diğer taraftan, Hollanda’nın ülkemize ihracatı ülkemizden ithalatından daha yüksek
oranda artmakta ve ülkemiz aleyhine var olan ticaret açığı büyümeye devam etmektedir.
Türkiye’nin Hollanda ihracatı içerisindeki payı 2005 yılında % 1,09 iken 2008’de % 1,05’e
gerilemiş, 2009’da % 1,14’e, 2010’da ise % 1,24’e yükselmiştir. Hollanda’nın ülkemize
ihracatı 2009 yılında % 13 oranında azalmış olmakla birlikte, 2010 yılında % 23 oranında
artış gerçekleştirmiştir. Hollanda’nın ithalatı içindeki payımız ise, 2005 yılında % 0,67 iken,
aradaki yıllarda azalmaya devam etmiş ve 2009 yılında % 0,49, 2010 yılında ise % 0,48
olarak gerçekleşmiştir.
49
Hollanda’nın ülkemize ihracatının ülkemizden ithalatından daha yüksek oranlarda
arttığı görülmektedir. Sonuç olarak ticaret açığımız, 2005 yılında 1,7 milyar $ iken, 2008
yılında 3,2 milyar $’a ulaşmış, 2009 yılında 3 milyar $, 2010 yılında ise 3,9 milyar $
olmuştur. İki ülke arasındaki maddeler itibariyle dış ticaret rakamları Ek:7’de gösterilmiştir.
Tablo 22: Hollanda-Türkiye Dış Ticareti
Milyon Euro Milyon ABD $ Değişim (%)
Yıl
İthalat İhracat Hacim Denge İthalat İhracat Hacim Denge İthalat İhracat
2005 1.672 3.056 4.728 1.383 2.081 3.801 5.882 1.721 18,0% 24,9%
2006 1.744 3.310 5.054 1.567 2.190 4.157 6.346 1.967 5,2% 9,3%
2007 1.691 3.777 5.468 2.086 2.317 5.177 7.494 2.859 5,8% 24,5%
2008 1.642 3.852 5.494 2.210 2.415 5.665 8.081 3.250 4,2% 9,4%
2009 1.369 3.525 4.894 2.156 1.909 4.917 6.826 3.007 -20,9% -13,2%
2010 1.603 4.568 6.171 2.965 2.125 6.056 8.181 3.931 11,3% 23,2%
Kaynak: CBS
1.3.2. Başlıca Maddelere Göre Türkiye’ye İhracat
Hollanda’nın Türkiye’ye ihracatı değere göre sıralı olarak Ek:9’da yer almaktadır.
Demir-çelik Döküntü ve Hurdaları ilk sırayı korumuştur. Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri
ikinci sırada, telli telefon ve telgraf cihazları ise üçüncü sırada gelmektedir. Bunları Büro ve
Bilgi İşlem Makineleri Aksam ve Parçaları, motorlu taşıtlar ve ilaçlar takip etmektedir.
Öte yandan, Hollanda’nın genel ihracatında başlıca maddeler ile Türkiye’ye
ihracatındaki baçlıca maddelerin, tarım ve hayvancılık (et ve sebze) ürünleri dışında ve
sıralamada küçük değişikliklerle, aynı olduğu görülmektedir.
1.3.3. Başlıca Maddelere Göre Türkiye’den İthalat
Ek’te sunulan Hollanda’nın Türkiye’den İthalatında Başlıca Maddeler tablosuna
(Ek:8) göre; ilk dört ürün çeşitli giyim eşyalarından oluşmakta, bunları Demir-çelik döküntü
ve hurdaları, taze/kuru meyve ve kabuklu yemişler, dokunmuş hazır eşyalar, balıklar, mobilya
aksam ve parçaları, kurutulmuş sebzeler takip etmektedir.
50
Hollanda’nın ithalatında başlıca maddeler ile Türkiye’den ithalatındaki baçlıca
maddelere bakıldığında, taze/kuru meyve ve kabuklu yemişler ile mobilya ve aksesuarları
dışında tamamen farklı oldukları görülmektedir.
1.3.4. Sektörler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti
Hollanda’nın Türkiye’ye ihracatı içerisinde en önemli sektör Makineler ve Ulaştırma
Teçhizatı olup 2009 yılında 1,6 milyar $ değerle ihracatta % 35 pay sahibidir. İkinci sırada
yer alan Kimyasal Maddeler ve Ürünleri % 23 paya, onu takiben Yenilemeyen Ham Maddeler
% 13 paya, Çeşitli Mamul Maddeler % 9 paya, Mamul Maddeler ise % 8 paya sahip
bulunmaktadır.
Tablo 23: Sektörler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti (2010)
1.000 Euro 1.000 ABD $ Pay
SITC
İhracat
İhracat
İhracat
İthalat
İthalat
İthalat
Denge
Denge
SITC Adı
Kodu
0 Gıda ve Canlı Hayvanlar 244.854 175.861 -68.993 324.603 233.139 -91.464 15,3% 3,8%
1 İçecekler ve Tütün 25.471 68.731 43.260 33.767 91.117 57.350 1,6% 1,5%
Yenilemeyen Ham
105.750 583.620 477.870 140.193 773.705 633,512 6,6% 12,8%
2 Maddeler
3 Mineral Yakıtlar 13.444 306.558 293.114 17.823 406.404 388.581 0,8% 6,7%
Hayvansal ve Bitkisel
701 1.781 1.080 929 2.361 1,432 0,0% 0,0%
4 Yağlar
Kimyasal Maddeler ve
50.285 1.068.498 1.018.213 66.663 1.416.508 1.349.845 3,1% 23,4%
5 Ürünleri
6 Mamul Maddeler 339.448 372.632 33.184 450.006 493.998 43,992 21,2% 8,2%
Makinalar ve Ulaştırma
246.282 1.600.947 1.354.665 326.496 2.122.375 1,795,879 15,4% 35,0%
7 Teçhizatı
8 Çeşitli Mamul Maddeler 576.626 386.410 -190.216 764.433 512.264 -252.169 36,0% 8,5%
Başka Yerlerde
32 3.274 3.242 42 4.340 4.298 0,0% 0,1%
9 Belirtilmeyenler
Toplam 1.602.893 4.568.312 2.965.419 2.124.955 6.056.211 3.931.256 100% 100%
Kaynak: CBS
İthalatta ise en önemli sektör % 36 payla Çeşitli Mamul Maddeler olup bunun
tamamına yakını giyim eşyalarıdır. Mamul Maddeler % 21 payla ikinci sırada yer almakta,
daha sonra % 15 payla Makineler ve Ulaştırma Teçhizatı, %15 payla Gıda ve Canlı
Hayvanlar ve % 7 payla Yenilemeyen Ham Maddeler gelmektedir.
Dış ticaret dengesi açısından incelendiğinde; Hollanda’nın, Türkiye’ye ihracatında
yüksek payı olan Makineler ve Ulaştırma Teçhizatı sektöründe 1,8 milyar $ ve Kimyasal
51
Maddeler ve Ürünleri sektöründe 1,3 milyar $ fazla verdiği, Türkiye’den ithalatında en
yüksek paya sahip olan Çeşitli Mamul Maddelerde 252 milyon $ ve Gıda ve Canlı Hayvanlar
sektöründe 91 milyon $ açık verdiği görülmektedir. İki ülke arası ticarette Hollanda’nın 2010
yılında 3,9 milyar $ fazla verdiği görülmektedir.
1.4. Ticari İlişkilerde Bilinmesi Gerekli Genel Konular
1.4.1. Ticari Engeller
AB, haksız ticaret uygulamalarına karşı DTÖ anlaşmalarının üye devletlere verdiği
yetkiler çerçevesinde, ticari korunma önlemleri uygulamaktadır. AB ve dolayısıyla Hollanda
tarafından uygulanan korunma önlemleri bilgilerine aşağıdaki web sayfasından
ulaşılabilmektedir.( http://ec.europa.eu/trade/issues/respectrules/anti_dumping/stats.htm )
Diğer taraftan, tarım, tekstil ve demir-çelik ürünleri ithalatında çeşitli önlemler
uygulanmaktadır. Bu uygulamalar kapsamında, ithalatçılardan gümrük işlemlerinin
yapılabilmesi için ithalat sertifikası ya da ithalat lisansı talep edilmektedir. Hollanda’da bu
çerçevede ithalat lisansı vermeye yetkili kuruluşlar şunlardır:
Tekstil ürünleri: Belastingdienst / Centrale Dienst voor In- en Uitvoer (Merkezi
İthalat ve İhracat İdaresi)
Tarım ürünleri:
Süt ve süt ürünleri: Productschap Zuivel (Hollanda Süt Ürünleri Kurulu;
www.prodzuivel.nl)
Et, tavuk, yumurta: Productschap Vee, Vlees en Eieren - PVE (Hayvancılık, Et ve
Yumurta Kurulu; www.pve.nl)
İşlenmiş meyve ve sebze ürünleri: Productschap Tuinbouw (Bahçecilik Ürünleri
Kurulu; www.tuinbouw.nl)
Tahıllar, şeker ve yağlar: Hoofdproductschap Akkerbouw (Tarım Ana Kurulu;
www.hpa.nl)
1.4.2. İthalat Mevzuatı
1.4.2.1. Genel Olarak Gümrük Vergileri
52
AB Gümrük Birliği’nin bir sonucu olarak Hollanda, AB tarafından belirlenen gümrük
vergilerini uygulamaktadır. AB’nin uyguladığı gümrük vergilerine dair bilgilere aşağıdaki
internet sayfasından (http://exporthelp.europa.eu/thdapp/taric/TaricServlet?languageId=EN)
ulaşılabilmektedir. İthalatta gümrük vergisi, özel tüketim vergisi (bazı ürünlerde) ve KDV
alınmaktadır. Gümrük tarifesi tüm AB üyeleri için aynı iken, özel tüketim vergisi ile KDV
oranları değişebilmektedir.
1.4.2.2. KDV ve Özel Tüketim Vergisi
Katma Değer Vergisi, Hollanda’da Belasting over de Toegevoegde Waarde (BTW)
adı altında uygulanmaktadır. AB’nin KDV mevzuatı Hollanda mevzuatına Wet op de
Omzetbelasting (İşlem Vergisi Kanunu, 28 June 1968, Stb. 1968, 329) ile aktarılmıştır.
KDV’yi toplamakla görevli kurum Belastingdienst (Vergi ve Gümrük İdaresi) iken, ithalatta
bu görevi Douane (Hollanda Gümrük İdaresi; http://www.douane.nl) yürütmektedir.
Hollanda’da piyasaya sürülmek üzere ithal edilen her türlü ürün KDV’ye tabidir.
Aşağıdaki gümrük rejimlerine tabi tutulan ürünler için o rejim altında kaldıkları sürece KDV
uygulanmamaktadır:
Serbest bölge ya da serbest antrepoya konulan ürünler
Geçici depolamaya tabi ürünler
Gümrük antreposuna ya da dahilde işleme rejimine sokulan ürünler
Geçici ithal edilen ürünler
Transit rejimine tabi ürünler
Bazı ürünler KDV’den muaftır. Uluslararası taşımacılıkta kullanılacak uçaklar ve
bunların donanım malzemeleri, deniz taşıtları (özel botlar hariç) ve bunların donanım
malzemeleri ile yapay diş KDV’den muaf olan ticari ürünlerdir.
Standart KDV oranı % 19’dur. Bazı ürünler için indirimli oran olan % 6 KDV
uygulanmaktadır. İndirimli oran uygulanan bazı ürünler şunlardır:
Canlı hayvanlar
Ziraat ve bahçecilik tohumları
53
Bitki ve bitki ürünleri
Ağaç
Gıda ve alkolsüz içecekler
Su
Hayvan yemi
Veterinerlik ilaçları
İlaçlar ve bazı tıbbi araçlar
Kitap, gazete, dergi ve diğer basılı eşya
Sanat ürünleri
Tarımda kullanılan motorin
Hollanda’da KDV’ye tabi işlemler yapan ancak Hollanda’da yerleşik olmayan
yabancı kişiler KDV işlemlerinin yerine getirilmesi amacıyla ya kayıt olmalı ya da bir vergi
temsilcisi atamalıdır. KDV için kayıt Belastingdienst Limburg / Kantoor Buitenland’e (Vergi
İdaresi – Uluslararası İşler Bölümü) yapılmaktadır. Hollanda’da vergilendirilebilir bir işlem
(bir mal ve hizmet satışı) yapmayan yabancılar, Hollanda’da ödedikleri KDV’nin geri
ödenmesi için Belastingdienst Limburg / Afdeling Omzetbelasting’den (KDV Dairesi) temin
edecekleri bir formla başvurabilmektedir.
Özel tüketim vergisi (Excise tax), belirli ürünlerin üretimi, üçüncü bir ülkeden ithalatı
ya da diğer bir AB üyesi ülkeden Hollanda piyasasına sürülmesi durumunda uygulanmaktadır.
Özel tüketim vergileri, Douane (Hollanda Gümrük İdaresi) tarafından tahsil edilmektedir.
Özel tüketim vergileri, AB düzeyinde 92/12/EEC sayılı Direktifle genel kurallara
bağlanırken özel ürün bazında AB’nin ayrıntılı düzenlemeleri de mevcuttur. Söz konusu
mevzuat Hollanda hukukuna Wet op de accijns (Özel Tüketim Vergileri Kanunu, 31 October
1991, Stb. 1991, 561) ile aktarılmıştır. Ürünler bazında özel mevzuat düzenlemeleri de
mevcuttur:
Wet belastingen op milieugrondslag (Çevre Vergileri Kanunu, 23 December 1994,
Stb. 1994, 923)
Wet voorraadvorming aardolieprodukten (Petrol Ürünleri Depolama Kanunu, 28
March 2001, Stb. 2001, 155).
54
Wet op de verbruiksbelastingen van alcoholvrije dranken en van enkele andere
producten (Alkolsüz içkiler ve diğer Bazı Ürünlerde Tüketim Vergisi Kanunu, 24
December 1992, Stb. 1992, 685)
Özel tüketim vergileri uygulanan ürünler aşağıdadır:
Alkollü içkiler
Petrol, elektrik, doğalgaz
İşlenmiş tütün
1.4.2.3. Genel Olarak Ticari Tanımlama Uygulamaları
Tüketicinin korunması göz önünde tutularak, AB içerisinde sadece AB etiketleme
mevzuatına uyan ürünlerin pazarlanmasına izin verilmektedir. AB etiketleme mevzuatı, gıda,
ev gereçleri, ayakkabı, tekstil vb. sektörler için zorunlu etiketleme standartları koymaktadır.
İlgili AB mevzuatına (http://europa.eu.int/scadplus/leg/en/s16400.htm) web sayfasından
ulaşılabilmektedir.
AB mevzuatının yanında Hollanda’nın özel düzenlemeleri de bulunmaktadır. Bunlara
göre, etiketlerin Hollandaca olması (ilave diller yer alabilir) zorunludur. Ayrıca, etiketleme
kurallarına uygunluk ve verilen bilgilerin doğruluğu dağıtım zincirinin her aşamasında kontrol
edilebilmektedir. Kontroller, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Kamu
Sağlığı, Refah ve Spor Bakanlığı; http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws) ile Voedsel en
Waren Autoriteit - VWA (Gıda ve Tüketim Ürünleri Güvenliği Kurumu: http://www.vwa.nl/)
tarafından yürütülmektedir.
Paketleme ve ambalajlama, tüketici sağlığı ve çevrenin korunması amacıyla, AB
tarafından belirlenen kurallara uygun yapılmak zorundadır. Paketleme ve ambalajlamaya
ilişkin temel AB mevzuatı şunlardır:
Direktif 94/62/EC (OJ L-365 31/12/1994); paketleme ve paket artıklarına dair genel
kurallar.
Direktif 75/106/EEC (OJ L-42 15/02/1975) and 80/232/EEC (OJ L-51 25/02/1980);
paket boyutlarına dair özel kurallar.
Yönetmelik (EC) 1935/2004 (OJ L-338 13/11/2004); Gıda maddeleriyle temas eden
malzemelere dair özel kurallar.
55
Direktif 2000/29/EC (OJ L-169 10/07/2000); Ağaç ve diğer bitkilerden yapılan
paketlere uygulanacak bitki sağlığı kuralları.
Paketleme mevzuatının uygulanmasında görev alan Hollanda kurumları şunlardır:
Paket hacimleri: Nederlands Meetinstituut B.V. - NMI (Hollanda Metroloji
Enstitüsü; http://www.nmi.nl)
Gıda maddeleriyle temas eden malzemeler: Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport - VWS (Halk Sağlığı, Refah ve Spor Bakanlığı;
http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws), Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (Tarım, Doğa ve Gıda Kalitesi Bakanlığı ) Voedsel en Waren
Autoriteit - VWA (Gıda ve Tüketici Ürünleri Güvenliği Kurumu;
http://www.vwa.nl)
Hollanda, AB’nin standardizasyon mevzuatını uygulamaktadır. AB standardizasyon
mevzuatı, yeni yaklaşım çerçevesinde, ürünlerin AB pazarına girişte sağlık, güvenlik,
tüketicinin ve çevrenin korunması vb. açılardan uyulması gereken temel şartlarla sınırlıdır.
Ürünler için temel şartlara uyumlu ayrıntılı standartlar European Committee for
Standardisation (CEN), European Committee for Electrotechnical Standardisation
(CENELEC) ve European Telecommunications Standards Institute (ETSI) tarafından
Uyumlaştırılmış Standartlar olarak belirlenmektedir. Uyumlaştırılmış standartların
uygulanması üreticilerin tercihine bırakılmıştır. Ancak, uyumlaştırılmış standartlara uygun
üretilen ürünlerin zorunlu temel standartlara uygun üretildiği varsayımından yararlanır.
Standardizasyon mevzuatına uyum, ürünlerin ithalatı aşamasında kontrol edilebileceği gibi
piyasa gözetimi yoluyla da denetlenebilmektedir.
Her AB üyesi ülkenin uygunluk değerlendirme süreçlerinde görevli onaylanmış
kuruluşları vardır. Hollanda’nın standardizasyon konusunda akreditasyon kuruluşu
Nederlands Normalisatie Instituut – NEN’dir (Hollanda Standardizasyon Kurumu;
http://www.nen.nl). Ayrıca, ürünler bazında çok sayıda onaylanmış kuruluş bulunmaktadır.
1.4.3. Serbest Bölgeler ve Mevzuatı
Hollanda’da geleneksel anlamında serbest bölge veya serbest liman uygulaması
bulunmamakla birlikte, AB’nin Gümrük Kodu ve Gümrük Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri
56
çerçevesinde işletilen serbest antrepoların yanı sıra Schiphol Hava Alanı’nda 2005 yılında
açılmış olan, gümrük idaresi gözetiminde malların depolandığı, mallardan serbest bölge
işleticisinin sorumlu olduğu, geleneksel anlamdaki serbest bölgeden daha çok gümrüklü
antrepo niteliği taşıyan bir serbest bölge mevcut olup serbest bölgenin etrafını çeviren çit,
duvar vb. bulunmamakta, malların giriş ve çıkışında fiziki kontrol yapılmamakta, kontrol esas
olarak serbest bölge işleticisinin stok envanteri üzerinden ve ilaveten malların fiziki denetimi
suretiyle gerçekleştirilmektedir.
1.5. Yıl İçinde Açılan Fuarlar
Hollanda’da düzenlenen ve DTM tarafından bireysel katılımın desteklendiği fuarlar
Ek’te gösterilmektedir (Ek:10). Bu fuarlardan özellikle PLMA, Hortifair ve METS fuarlarına
firmalarımız tarafından katılım sağlanmaktadır.
1.6. Hollanda Pazarı ve Pazara Giriş Koşulları
Hollanda, merkezi coğrafi konumu, uzun ticari geçmişi, dünyanın en büyük 3.,
Avrupa’nın ise en büyük limanı olan Rotterdam Limanı ve Avrupa’nın 4. en büyük
havalimanı olan Schiphol Havalimanı ile Avrupa’ya giriş kapısı niteliği taşımaktadır.
Gelişmiş altyapı ağı ve lojistik hizmetleri ile Avrupa pazarının en önemli taşıma, aktarma,
işleme ve kargo dağıtım merkezi olarak faaliyet göstermektedir. Stratejik coğrafi konumu ve
gelişmiş ekonomisini sermayeye dönüştürerek dünyadaki başlıca ticaret ülkeleri arasına giren
Hollanda küresel iş ve ticaret ağında malların insanların ve elektronik verilerin nakliyesine
yönelik gelişmiş alt yapısı ile önemli bir merkezdir.
Hollanda hükümetinin mevcut dış politikasında istikrar, güvenlik, insan hakları ve
ekonomik diplomasi temel sütunlar olarak yer almaktadır. Ekonomik diplomasi çerçevesinde
ise, serbest ticaretin önemi ve yurtdışından yatırım çekilmesi politikalarının yanı sıra
Hollanda gibi bölgesel bir merkez niteliği taşıdıklarından ve Hollanda ile benzer büyüklükte
ve benzer çıkarlara sahip olduklarından Singapur, Güney Kore ve Körfez ülkeleri ile ilişkilere
yoğunlaşma ve AB aracılığıyla ABD, Çin, Rusya ve Hindistan ile geniş stratejik işbirliğine
girme politikaları öne çıkmaktadır.
57
Hollanda ekonomisinde dış ticaret büyük bir öneme sahip olup ekonomi dış ticaret ve
reeksporta önemli derecede bağımlıdır. Hollanda’nın GSMH’nın % 60’ından fazlası mal ve
hizmetlerin dış ticaretinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle Hollanda’nın dış ticaret
politikası, dış ticaretin mümkün olduğu ölçüde liberal olması ve dünya pazarlarında proaktif
davranma yönündedir.
Avrupa Birliği çapındaki engeller hariç Hollanda’da önemli herhangi bir ticari engel
bulunmamaktadır. Hollanda ile ticari ve ekonomik ilişkilerimiz açısından Müşavirliğimize
işadamlarımız tarafından veya başka kanallardan intikal ettirilmiş ticari engel niteliğinde
herhangi bir sorun ve şikayet bulunmamaktadır. Bununla birlikte ülkemiz ile Hollanda
arasında dış ticarette Hollanda’nın vize uygulamaları işadamlarımız için önemli bir sorun
olmaya devam etmektedir. Vize almak için gerekli işlemlerin zorluğu ve uzun zaman alması,
zaman zaman vize verilmemesi, vize sürelerinin kısa olması ihracatçılarımızın önünde önemli
bir engel oluşturmaya devam etmektedir.
İşadamlarımızın Müşavirliğimize başvurduğu konular arasında dikkati çeken diğer bir
husus ise, 2008 yılındaki finansal kriz ve onu takip eden ekonomik kriz nedeniyle
Hollanda’da 2009 ve 2010 yıllarında artan firma iflasları nedeniyle alacakların tahsilinde
ortaya çıkan zorluklardır. Hollandalı firmalarla çok iyi bir şekilde hazırlanmış ve gözden
geçirilerek imzalanmış yazılı sözleşmeler dahilinde ticaret yapılması ve gerekli görüldüğü
taktirde bu konularda uzmanlaşmış danışmanlık firmalarından hizmet alınması suretiyle bu
çerçevede karşılaşılabilecek sorunların ve risklerin azaltılabileceği değerlendirilmektedir.
Hollanda’da şirketlerin, sendikaların, hükümet kuruluşlarının ve sanayi birliklerinin
sürekli ve yakın danışma içinde oldukları sofistike bir mutabakat ve iş kültürü mevcuttur. Bu
geleneksel olarak Hollandalıların mutabakata önem vermesi ve bu küçük ve yoğun nüfuslu
ülkede çatışmalardan kaçınılmak istenmesi nedeniyledir. İş yapma kolaylığı, iyi düzeyde
konuşulan İngilizce ve birinci sınıf ve gelişmiş nakliye ve dağıtım altyapısı nedeniyle ideal bir
pazardır ve Avrupa operasyonları için uygun bir seçenektir. Hollanda pazarı, rekabetin yüksek
olduğu bir pazar olup satın alma alışkanlıkları genellikle katı olduğu için pazara girmek için
etkin ve sürekli tanıtım faaliyetleri gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Hollanda pazarında
başarılı olabilmek için uzun vadeli pazar geliştirme stratejileri ve satış sonrası hizmetler önem
taşımaktadır. İhracatçıların, ürünlerini hem teknik standartlar açısından hem de tüketici
tercihleri açısından Hollanda pazarına adapte etmeleri gerekmektedir. Ürünlerin etiket ve
58
ambalajı tüketicilere cazip gelecek niteliklere sahip olmalı ve ürünün kullanım kolaylığı
olmalıdır.
Hollanda’da oldukça geniş bir yelpazede uluslararası ticaret konusunda tecrübeli
ithalatçılar, acenteler ve distribütörler bulunmaktadır. İthalatçılar, Hollanda pazarının
rekabetçi yapısı, pazara giriş imkanları ve pazarın hacmi nedeniyle genellikle tekelden
dağıtım (münhasır distribütörlük) konusunda ısrarcı olabilmektedir. Ürünleri kendisi adına
satın alan ve Hollanda ve Avrupa çapında dağıtımını yapan distribütörler pazarda önemli bir
yer tutmaktadır. Distribütörün kalifiye ve tecrübeli bir firma olması durumunda tek elden
dağıtım en iyi sonucu verecektir. Hollandalı bir temsilci diğer Avrupa pazarlarına giriş için de
yararlı bir başlangıç noktası olabilecektir. Hollanda’da 600 civarında farklı franchise konsepti
mevcut olup Hollanda ve Avrupa pazarına hızlı arz ve hizmet için Hollanda’daki depolama
imkanlarından yararlanılması da dikkate alınabilecek bir husustur.
Hollandalı alıcılar için yüksek kalite, iyi dizayn, etkin satış sonrası hizmet ve aynı
zamanda teslim fiyatı önemlidir. Teslim tarihlerine uyulması ve satış sonrası hizmetlerin
yerine getirilmesi ticari ilişkilerin devamını sağlayacaktır. Ticari ilişkilerde nezaket, sipariş ve
fiyat taleplerine hemen cevap verilmesi beklenir. Sağlam bir iş ilişkisi kuruluncaya kadar
müşterilere ilk adıyla hitap edilmemelidir. Arkadaşlık ve karşılıklı güven oldukça önemlidir.
Güven oluşturulduktan sonra verimli bir ticari ilişki kolaylıkla kurulabilir. Distribütörlerle ve
müşterilerle bilgi değiş tokuşu yapmak için yakın bir ilişki geliştirilmelidir. Hollandalılar sizin
ürünlerinizle ilgilenmiyorlarsa bunu genellikle açıkça söylerler. Belirli aralıklarla
gerçekleştirilecek ziyaretler distribütörlerin yeni gelişmelerden haberdar edilmesi ve
sorunların kısa sürede çözülmesi için yararlı olacaktır. Hollandalı ithalatçılarla irtibata
geçebilmek için ticaret heyetlerine katılınması yanı sıra sektördeki önemli fuarların ziyaret
edilmesi de önerilmektedir.
Hollanda ile ticari ilişkilerde kültürel farklılıkların dikkate alınmasında fayda
görülmektedir. Hollandalılar sıkı bir el sıkışması ile birbirlerini selamlarlar. İnsanlar
arasındaki fiziki mesafe geniş olmakla beraber yoğun göz teması beklenir. Uluslararası
ticarette ticari dil genellikle İngilizcedir. Hollandalılar doğrudan ve açık konuşmayı severler;
bu nedenle de net bilgiler isterler. Amaç odaklı, hızlı ve doğru bir şekilde çalışırlar. Belirli
çalışma programları ve sürelerle çalışmayı severler. Hollandalı işçiler işlerine yüksek sadakat
gösterir ve verimlilikleri de genellikle yüksektir. Hollandalılar genellikle dakik insanlardır,
59
randevularına tam zamanında gelirler. “Vakit nakittir” sözü Hollanda için de geçerlidir.
Sözleşmeler bir hukukçunun yardımıyla hazırlanır. Sözleşmeler bağlayıcı olduğu için çok
büyük önem verilir. Güvenlik sağladığı için kuralları ve düzenlemeleri devam ettirmek
isterler. Sözleşmeler işyerinde bir toplantıda bağlanır. Çoğu ülkelerle karşılaştırıldığında ast-
üst ilişkilerinde mesafe göreceli olarak daha azdır. Patron ile işçisi arasındaki statü farkı
sınırlıdır. Altta çalışanlar işlerin çoğu hakkında görüş beyan ederler. Örneğin toplantılarda
görüş bildirilmesi ve inisiyatif alınması çok olumlu olarak algılanır.
Hollanda’nın, ticari konularda düzgün bir rekabet ortamını destekleme eğilimi ve ticari
konulardaki geniş tecrübeleri onları Avrupa’nın gerçek doğal tüccarları yapmaktadır.
Hollanda iş kültüründe dakiklik önemli bir faktördür. Yazılı iletişim, resmi bir tarzda İngilizce
dilinde yapılabilir. Hollandalılar Temmuz, Ağustos ve Aralık aylarında uzun tatil yaparlar. Bu
nedenle, yaz aylarında ve Noel sırasında iş gezisi yapılması uygun değildir.
Hollandalılar kendilerini politik açıdan iyi Avrupalılar olarak görürler. Büyük devlet
alımlarında Hollanda malı değilse Avrupa malını satın alma eğilimi mevcuttur. Eğer bir
ihalede diğer bütün koşullar aynıysa Avrupa ürünlerini satın almanın politik açıdan daha
avantajlı olduğunu düşünürler. Bu nedenle, önemli devlet ihalelerini kazanmak isteyen
firmaların yerel temsilcilik bulundurması zaruridir. Yerel temsil, Hollanda hükümetine mal
satabilmek için hemen hemen bir zorunluluktur. Hollandalı veya Avrupalı bir şirketle ortaklık
kurmak rekabet açısından da yaralı olacaktır.
Bazı ürünlerin Hollanda’ya ve Avrupa Birliğine ithalatı yasaklanmış veya ithal
lisansına bağlanmıştır. Bu ürünler stratejik ürünler veya çevreye zararlı ürünler kategorisinde
yer almaktadır.(Silah, mühimmat, nesli korunan bitki ve hayvan türleri ve uyuşturucu vb.)
Sadece sayıları çok az bazı ürünler çoğu tarımsal ürünler ve gıda ürünleri için ithalat lisansı
gerekmektedir.
Hollanda Avrupa Birliği üyesi olarak Avrupa Birliği tarafından geliştirilmiş olan ürün
standartlarını ve sertifika onaylama süreçlerini uygulamaktadır. Hollanda Avrupa Birliğinin
paketleme gereklerini ve uygulamalarını yakından takip etmektedir. Tarım ve gıda ürünlerinin
etiketlenmesi ile ilgili olarak bazı farklılıklar olabilmektedir. Etiketlerin dili konusu Avrupa
Komisyonunun bir düzenlemesi mevcut olup ürünün tüketileceği ülkenin dilinin kullanılması
hususundaki hakkı korurken, çok dilli bilgiyi de teşvik etmektedir. Ambalajın üzerinde
60
mutlaka imalatçının ismi bulunmalıdır. Bütün etiketlerde metrik birimler kullanılmalıdır. Bazı
küçük istisnalar dışında malın orijininin işaretlenmesi konusunda genel bir zaruret
bulunmamaktadır.
Hollanda’nın ticaret ve yatırım politikaları dünyadaki en açık politikalar arasındadır.
Hollanda, Avrupa Birliği üyeliğinden kaynaklanan istisnalar hariç ithalat ve ihracat
politikalarında tercihli veya ayrımcı bir politika takip etmemektedir. Hollanda hükümeti
yabancı sermaye yatırımlarına karşı da liberal politikalar takip etmekte ve OECD’nin yatırım
kodu kurallarına uymaktadır. Hollanda’da yerleşik olmayan firmaların ve kişilerin bir ofis
açabilmesi için oldukça esnek bir yasal ortam mevcuttur. Yerel ve yabancı sermayeli şirketler
arasında yasal olarak herhangi bir farklılık yoktur. Hükümet teşvikleri, şirket kuruluşu ve
sermaye pazarına girişe ilişkin hükümler açısından şirketler arasında herhangi ayrım yoktur.
Yabancı sermaye açısından % 100 mülkiyete izin verilmektedir. Şirket satın almaları ve
birleşmeleri ile ilgili kurallar da ayrımcı değildir.
Ulusal muamele prensibine tek istisna hava yolu ulaşımıdır. Bir kaç kamu ve özel
tekeller yabancı yatırımlara açılmamıştır. Bunun dışında yabancı firmalar herhangi bir sektöre
yatırım yapabilirler ve yasalar karşısında yerel firmalarla eşit konumdadırlar. Kamu
yatırımlarının % 50’den fazla paya sahip olduğu sektörler; ulaştırma ve altyapısı (Hollanda
Demir Yolları, Schiphol Havaalanı, Rotterdam Limanı), enerji dağıtımı (Gasunie, Tennet
Holding), nükleer enerji, şans oyunları ve kumar, bankacılık ve finans sektörüdür. Hollanda
finans piyasaları tam anlamıyla gelişmiş olup piyasa kuralları içinde hareket etmektedir.
Hollanda, bankacılık ve yatırım hizmetlerinde Avrupa Birliğinin karşılıklılık hükümlerini
uygulamaktadır.
Yabancı yatırımcılar, Hollanda’yı istikrarlı siyasi ve makro ekonomik yapısı, gelişmiş
finansal sektörü, iyi eğitimli yüksek verimli iş gücü ve yüksek kaliteli fiziksel alt yapı ve
iletişim altyapısı nedeniyle tercih etmektedirler. Hollanda ekonomisi gücünü sendikalar,
işveren örgütleri ve hükümet arasındaki ortaklık nedeniyle ortaya çıkan istikrarlı sanayi
ikliminden almaktadır. Göreceli olarak yüksek olan emek ücretlerine ve emek piyasası
sorunlarına (işe alımı ve işten kovmayı işverenler için zorlaştıran komplike iş kanunları,
göreceli olarak yüksek ücretler, göreceli olarak ağır idari yükler ve çok esnek olmayan emek
piyasası) rağmen, yabancı yatırımcılar Avrupa’daki yatırım projeleri için Hollanda’yı stratejik
bir merkez olarak görmektedirler. Yabancı firmalar Hollanda’da Avrupa ofislerini, dağıtım
61
merkezlerini, çağrı merkezlerini ve ortak hizmet merkezlerini kurmaktadırlar. Hollanda halen
OECD ülkeleri arasında part-time çalışma açısından en yüksek orana sahiptir. Bu da daha
esnek bir emek piyasası oluşturmuştur. Kadınların iş gücüne katılmasıyla part-time
çalışanların oranı hemen hemen %50’ye çıkmıştır.
Ekonomik açıdan yeniden yapılandırma, enerji tasarrufu, bölgesel kalkınma, çevre
koruma, AR-GE ve diğer ulusal sosyoekonomik amaçları teşvik etme konusunda sınırlı ve
belirli amaçlara yönlendirilmiş yatırım teşvikleri kullanılmaktadır. Diğer taraftan, Hollanda
son yıllarda giderek artan bir şekilde internet üzerinden sahtecilik faaliyetlerinde üs olarak
kullanılmaktadır.
1.7. Belli Başlı Ekonomik ve Ticari kuruluşlar
1.7.1. Ekonomi ve Ticaretle İlgili Kurum ve Kuruluşlar
Hollanda’nın ekonomi ve ticaretle ilgili önemli kurum ve kuruluşlarının iletişim
bilgileri aşağıda bulunmaktadır:
Ekonomik İşler, Tarım ve İnovasyon Bakanlığı
Hollanda’da ekonomi yanında ticaret de Ekonomik İşler, Tarım ve İnovasyon Bakanlığı’nın
görev alanındadır. Bakanlık, ekonomi ve ticaretle ilgili politikaların belirlenmesi, mevzuatın
düzenlenmesi ve bunların uygulanması ve denetlenmesi işlerini yürütmektedir.
Adres : Bezuidenhoutseweg 30, 2594 AV Den Haag
Tel : 070- 379 89 11
Web : http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/eleni
Agentschap NL (Agency For Internatıonal Business And Cooperation)
Adres : Juliana van Stolberglaan 148, 2595 CL Den Haag
Tel : 070-7788888
Fax : 070-7788889
Web : http://www.agentschapnl.nl/en
Faaliyet alanı: Hollanda Ekonomik İşler, Tarım ve İnovasyon Bakanlığı’nın bünyesinde
faaliyet göstermekte olup uluslararası ticareti ve işbirliğini geliştirmek amacıyla kurulmuştur.
62
Ayrıca, uluslararası ticareti ve yatırım olanaklarını geliştirmek amacıyla çeşitli destek
programları yürütmektedir.
Hollanda Ticaret ve Sanayi Odaları (KVK)
Aşağıdaki site, Hollanda’daki bütün ticaret ve sanayi odalarının müşterek internet adresi olup
aşağıda verilen bağlantıdan her bir oda sayfasına ve iletişim bilgilerine ulaşmak mümkün
bulunmaktadır.
www.kvk.nl
http://www.kvk.nl/english-kvk-sites/
http://www.kvk.nl/english/aboutus/003_Our_addresses/ouraddresses/Ouraddresses.asp
NCH (Nederlands Centrum Voor Handelsbevordering - Nederlannds Council For Trade
Promotion)
Adres : Juliana van Stolberglaan 148, 2595 CL Den Haag
Tel : 070-3441544
Fax : 070-3853531
Web : http://www.handelsbevordering.nl/
Faaliyet alanı: Spesifik konular ve ülkeler ile ilgili seminerler düzenlemek, ticari heyet
gezileri organize etmek, Hollanda’yı ziyarete gelen ticari heyetlere program hazırlamak,
AB’nin desteklediği ticari programlar düzenlemek, önemli uluslararası ticari fuarlara katılım
sağlayarak danışmanlık hizmeti vermek vb. NCH söz konusu faaliyetleri Den Haag,
Amsterdam, Doğu Brabant, Rotterdam ve Utrecht Ticaret Odaları ile işbirliği içersinde
yürütmektedir.
CBI (Centre For The Promotion Of Imports From Developing Countries)
Adres : WTC-Beursbuilding,Beursplein 37, 3011 AA Rotterdam
Tel : 010 201 3434
Fax : 010 411 4081
Web : http://www.cbi.nl/
Faaliyet alanı :Asya, Afrika, Latin Amerika ve Avrupa(Balkan)’da, gelişmekte olan
ülkelerde yerleşik ihracatçı firmalara destek vermek, Hollanda piyasası hakkında bilgi vermek
ve ihracatlarını arttırmak aynı zamanda konu ile ilgili eğitim vermektir. Dış İşleri Bakanlığına
bağlı bir birimdir.
63
Belastingdienst (Tax and Customs Administration)
Adres : P.O.Box 9047 NL-7300 GJ Apeldoorn
Tel : (+31) 45 574 3031
Fax : (+31) 45 574 3032
Web : http://www.belastingdienst.nl
Faaliyet Alanı: Vergi ve gümrük mevzuatını uygular.
Douane (Dutch Customs Administration)
Adres : P.O.Box 9047 NL-7300 GJ Apeldoorn
Tel : (+31) 45 574 3031
Fax : (+31) 45 574 3032
Web : http://www.douane.nl
Faaliyet Alanı: Gümrük mevzuatını uygulamak ve gümrük işlemlerini yürütmektir.
VNO-NCW (The Confederation Of Netherlands Industry And Employers)
Adres : Bezuidenhoutseweg 12, 2509 AA Den Haag
Tel : 070 3490349
Fax : 070 3490300
Web : http://www.vno-ncw.nl/English/Pages/default.aspx
Faaliyet Alanı: Hollanda’nın en büyük işveren organizasyonudur. Hollandalı işletmelerin yurt
içinde ve dışında haklarını korumakta ve üyelerine çeşitli konularda hizmet vermektedir.
Ekonominin her sektöründen 180 branş organizasyonu üyeleri arasında olup toplam 115.000
firmayı temsil etmektedirler. Federasyon Hollanda’daki 500’den fazla personel çalıştıran
şirketlerin tamamını, 100-500 personel çalıştıran firmaların % 95’ini, 10-100 personel
çalıştıran firmaların % 80’ini temsil etmektedir.
NETUBA (Netherland-Turkey Business Association)
Başkan : Bert De Nooijer
(Türk Eş Başkan: Osman Okyay)
Sekretarya : NCH –Marian Reijnen
Adres : Postbus 10,2501 CA Den Haag
Tel : 070-344 1554
Fax : 070-385 3531
Web : http://www.netuba.nl/
64
Faaliyet alanı: Türkiye ile Hollanda arasında ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, bu
amaçla üyelerini bilgilendirici toplantılar organize edilmesi vb. faaliyetlerdir.
1.7.2. Hollanda’daki Türk İşadamları Dernekleri
Hollanda’da üye sayıları ve etkinlikleri itibariyle öne çıkan Türk işadamları dernekleri
şunlardır:
HOGİAF-Hollanda Genç İşadamları Federasyonu
Başkan: Mehmet Kabakyer
Adres : Parkstraat 83 Den Haag
Yazışma Adresi: Postbus 19188, 3001 BD Rotterdam
Tel : 070-820 03 37
Web : http://www.hogiaf.nl/
Üye sayısı : 500’ün üzerinde.
Faaliyetleri : Hollanda’nın çeşitli bölgelerinde kurulan Genç Türk İşadamları derneklerinin
üye olduğu bir federasyondur. Üyelerinin Hollanda Hükümetiyle ilişkilerinin geliştirilmesi,
bilgilendirme toplantıları yapmak, kurslar düzenlemek, iş adamlarının taleplerini karşılamak,
iş gezileri düzenlemek vb. faaliyetleri yürütmektedir.
HOTİAD-Hollanda-Türk İşadamları Derneği
Başkan: Turgut Torunoğulları
Adres : Rivium Quadrant 163, 2909 LC Capella a/d Ijssel
Tel : 010- 245 00 90
Fax : 010- 245 07 39
Web : http://www.hotiad.nl/
Üye sayısı : 33
Faaliyetleri : Türk işadamlarının, Hollanda Hükümeti ile ilişki ve diyaloglarının sağlam
temeller üzerine bina edilmesini sağlamak, üyelerini ekonomik olanaklar ve fırsatlar
konusunda aydınlatmak ve onlara rehberlik yapmak, üyelerinin girişimlerini desteklemek,
Türk- Hollanda ve Avrupa makamlarına karşı çıkarlarını savunmak, kendi üyeleri arasındaki
dayanışma duygusunu pekiştirmek, üyeleri ile Türkiye, Hollanda ve diğer Avrupa Birliği
ülkelerindeki ekonomik örgüt ve kurumlar arasındaki ilişkileri geliştirmek ve özendirmek
amaçlarına yönelik faaliyetler.
65
66
1.8. Diğer Bilgiler
İGEME Rotterdam Temsilciliği: Rotterdam Türk Ticareti Geliştirme Ofisi, İGEME’nin ilk
yurtdışı ofisi olarak Hollanda’nın Gelişmekte Olan Ülkelerden İthalatı Geliştirme Kuruluşu-
CBI’nın mali ve teknik desteği ile 1 Ocak 1988’de kurulmuştur. Türk ve Hollandalı iş
adamlarına ülkemizin ihracat ürünleri hakkında bilgi vermektedir.
Adres : Postbus: 2396, 3000 CJ Rotterdam
Tel : 010-4124212
Fax : 010-4136554
Web : http://www.ttponl.gov.tr/index.html
2. SORUNLAR, GÖRÜŞLER VE ÖNERİLER
2.1. Sorunlar
Vize: Ülkemiz ile Hollanda arasında dış ticarette Hollanda’nın vize uygulamaları önemli bir
sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Vize almak için gerekli işlemlerin zorluğu ve uzun zaman
alması, zaman zaman vize verilmemesi, vize sürelerinin kısa olması ihracatçılarımızın önünde
önemli bir engel oluşturmaya devam etmektedir. Vize sorununun çözümüne yönelik başlatılan
“Turuncu Halı” uygulaması, çoğunluğu Türkiye’deki Hollanda firmaları olmak üzere az
sayıda firmanın yararlanabilecek olması nedeniyle yeterli bulunmamaktadır. Öte yandan, vize
alabilenler için de Hollandalı makamların kontrol noktalarındaki bezdirici tutumları
sürmektedir.
Kültürel Farklılıklar: Hollanda ile ülkemiz arasında kültürel farklılıkların iş hayatına
olumsuz yansımaları olabilmektedir. Bunların en önemlilerinden birisi zaman yönetimi, yani
iş görüşmelerinin planlanması, randevulaşma ve görüşmelerde zamanın iyi kullanılması
konusudur. Hollandalı işadamlarının ve genellikle tüm kişilerin ajandaları aylar öncesinden
planlanmakta ve bu planlara titizlikle uyulmaktadır. Ülkemizde henüz bu alışkanlık
yerleşmemiş olduğundan, işadamlarımız bir kaç hafta hatta birkaç gün önce Hollandalı
potansiyel müşterilerden randevu talep edebilmekte, ancak çoğu zaman olumlu sonuç
alamamaktadırlar. Bu ve benzeri kültürel farklılıklar, işadamlarımızın Hollandalı
67
işadamlarıyla ilk iletişimi kurmalarını zorlaştırdığı gibi ticari bir ilişkiye girebilenlerin bu
ilişkiyi sağlıklı sürdürmelerine de engel oluşturabilmektedir.
Kültürel farklılıklarla ilgili diğer bir husus, işadamlarımızca ticarette yazılı
sözleşmelerin ve diğer belgelerin öneminin göz ardı edilmesi, sözlü görüşmelere istinaden
mal gönderilmesi, ödeme yapılması veya sözleşmeye aykırı işlemler yapılmasıdır. Bu nedenle
çok sayıda sorun ortaya çıkmakta ve genelde firmalarımız zarar görmektedir. Hollandalı
firmalarla çok iyi bir şekilde hazırlanmış ve gözden geçirilerek imzalanmış yazılı sözleşmeler
dahilinde ticaret yapmak ve gerekli görüldüğü taktirde bu konularda uzmanlaşmış
danışmanlık firmalarından hizmet almak, ileride karşılaşılabilecek sorunların önüne geçmek
açısından büyük önem taşımaktadır.
İşadamlarımızın Hollanda kültüründeki iş yapma esaslarını ve genel olarak diğer
kültürel farklılıkları öğrenmeleri ve dikkate almaları yararlı olacaktır. Hollandalı firmalarla
ticaret yaparken teslimat sürelerinde gecikme olmamasına özen göstermek ve sözleşme
koşullarına uymak büyük önem taşımaktadır.
Sektörel Bağımlılık: Hollanda’ya ihracatımızda giyim eşyaları ve aksesuarları %
30’un üstünde bir paya sahiptir. Böyle yüksek oranda bir sektörün ağırlığı, bu sektörde Çin
gibi düşük maliyetli ülkelerin pazara girişinin önündeki engellerin tamamen kalkması vb.
gelişmelerle birlikte düşünüldüğünde, ihracatımızın önümüzdeki yıllardaki gelişimini
etkileyecek bir husustur. Bu nedenle firmalarımızın katma değeri yüksek, kaliteli ve tasarımı
öne çıkan ürünlerle pazara yönelmesinde yarar görülmektedir.
Kurumsallaşma Eksikliği: Firmalarımızın kurumsallaşma eksiklikleri ihracatımızda
önemli sorunları beraberinde getirmektedir. Bu sorunların bazıları aşağıdadır:
Yetişmiş dış ticaret yöneticisi eksikliğinden kaynaklanan iletişim sorunları,
Üretim planlama ve yönetim sorunları nedeniyle ürünlerin zamanında teslim
edilememesi,
Yetişmiş ve devamlılığı olan üretim personeli eksikliğinden kaynaklanan ürün
kalitesinin standartlaştırılmaması ve sürekli olmaması; her partide farklı
kalitelerde ürünlerin ihraç edilmesi,
68
İhracatın belirli bir stratejik plan dahilinde yürütülmemesi nedeniyle sürdürülebilir
ihracat performansının yakalanamaması.
2.2. Görüş ve Öneriler
Dünya ticareti içerisinde önemli bir yeri olan ve dünya ithalatında % 3,5 pay sahibi
olan Hollanda ihracatçılarımız için önemli bir ülkedir. Ancak, Hollanda’nın ithalatından
aldığımız pay % 0,48 oranındadır. Dolayısıyla, Hollanda, ülkemiz için değerlendirilebilecek
büyük bir potansiyel arz etmektedir. İşadamlarımız, nüfusunun 16,6 milyon olması nedeniyle
Hollanda iç pazarını çok önemsemeyebilirler. Ancak, bu iki açıdan yanlıştır: birincisi,
Hollanda dünyanın en büyük ekonomileri arasında yer almakta olup kişi başına GSMH’sı 40
bin Doların üzerinde olduğundan alım gücü yüksektir. İkincisi, yeniden ihracatta uzmanlaşmış
ve tüm dünya piyasalarında tecrübe sahibi olan Hollandalı tüccarlara satılan ürünlerin
yaklaşık yarısı Hollanda’dan başta Avrupa ülkeleri olmak üzere üçüncü ülkelere
dağıtılmaktadır. Yani, Hollanda pazarına girmek, Avrupa ve diğer global pazara girme fırsatı
olarak değerlendirilmelidir.
Hollanda’nın ithalatında başlıca maddeler ile Türkiye’den ithalatındaki başlıca
maddelere bakıldığında, Taze/kuru Meyveler ile Mobilya ve Aksesuarları dışında tamamen
farklı oldukları görülmektedir. Dolayısıyla, özellikle Hollanda’nın ithalatında önde gelen
sektörlerde faaliyet gösteren firmalarımızın, Hollanda’nın ithalatından pay kapmak için çaba
harcamaları gerekmektedir.
Ayrıca, Hollanda’da düzenlenen fuarlara firmalarımızın ilgisi düşük kalmaktadır.
Esasen, dünya ticaretinde yüksek payı olan bu ülkede düzenlenen fuarlara çok sayıda yabancı
ziyaretçi gelmekte ve genellikle profesyonel ziyaretçilere açık olduğundan fuarlar oldukça
verimli geçmektedir. Tüm dünya pazarına satış yapan Hollandalı alıcılara ulaşabilmek,
pazarda satılan ürünlerin fiyatı, kalitesi ve rakipler konusunda bilgi sahibi olabilmek ve
dağıtım kanalları temsilcileri ile tanışabilmek için bu ülkedeki fuarlara ısrarla katılmak etkili
olacaktır. Bunun dışında internet, televizyon, gazete ve dergi gibi yazılı basının yanı sıra
bilboard reklamları ve televizyon ve sinema reklamları da Hollanda’da yaygın olarak
kullanılan etkin promosyon araçları olarak görülmektedir.
Hollanda pazarına girebilmek için, öncelikle ürünle ilgili pazara giriş bilgileri ve
dağıtım kanalları hakkında detaylı bir araştırma yapılması gerekmektedir. Pazarın çok
69
gelişmiş ve rekabetin yüksek olduğu Hollanda’daki dağıtım kanalları da çok çeşitli ve
gelişmiş bir yapıda olup ürünün özellikleri ve sektörün yapısına göre dağıtım kanalları da
değişiklik göstermektedir. Bu nedenle kullanılacak dağıtım kanalının etraflıca bir araştırma
yapıldıktan, gerekirse yerinde pazar araştırması yapıldıktan sonra seçilmesi gerekmektedir.
Hollanda’nın CBI (Center for the Promotion of Imports from Developing Countries)
(www.cbi.eu) adlı kuruluşunun Hollanda ve tüm AB ülkeleri için hazırlamış olduğu pazar
araştırmaları mevcuttur. Özellikle başta KOBİ’ler olmak üzere firmalarımız için Hollanda’da
pazarlama kanallarına ulaşmak ve ticaret kültürüne ayak uydurmak başlangıçta zor olabilir.
Bu nedenle, başlangıç aşamasında pazar analizi, muhtemel alıcıların tespiti, pazarlama
taktikleri vb. hususlarda danışmanlık firmalarından destek almak faydalı olacaktır. Pazara
girişle ilgili söz konusu giderler için Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın pazar araştırması, yurt dışı
ofis, fuar vb. desteklerinden faydalanılması mümkün bulunmaktadır.
Hollanda ile ticarette firmalarımızın katma değeri yüksek, kaliteli ve tasarımı öne
çıkan ürünlerle pazara yönelmesinde yarar görülmektedir. Rakiplerimizin fiyat rekabetinden
zarar görmemek ve ürünlerimizi çok düşük ihraç fiyatlarıyla pazara giren rakiplerimizin
ürünlerinin kalite ve tasarımından farklılaştırmak için ar-ge çalışmaları ve yenilikçi ürünler
yönünde çalışmalar yapılması gerekmektedir. Diğer taraftan, kurumsallaşma ve dış ticaret
dahil tüm faaliyetlerin belirli bir stratejik plan çerçevesinde yürütülmesi, sürdürülebilir
başarının temel şartı olarak ortaya çıkmaktadır.
Sayıları 400 bini bulan (200 bini aynı zamanda Hollanda vatandaşı) ve yabancılar
arasında en girişimci özelliğe sahip azınlık grubu olarak öne çıkan Hollanda’da yaşayan
Türklerin Hollanda’daki yatırım tutarının 2,4 milyar Euro’yu aştığı, işyerlerinin sayısının 18
bine vardığı, bu işletmelerin 53.167 kişiye istihdam sağladığı hususlarının, Akbank,
Anadolubank, Credit Europe Bank (Finansbank) Demir-Halk Bank, Ekonomi Bankası,
Garanti Bankası, İş Bankası, Koçbank ve Yapı Kredi Bankası gibi Türk bankaları ve bu
bankalarca verilen hizmetlerin dikkate alınarak pazara giriş ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi
açısından bu potansiyelden de yararlanılması gerekmektedir.
70
KAYNAKÇA
- Statistics Netherlands, www.cbs.nl
- Netherlands Bureau for Economic Policy Analysis, www.cpb.nl
- Statistics Netherlands, Statistical Yearbook of The Netherlands 2009
- De Nederlandsche Bank Annual Report 2010
- Here’s Holland Compared, Ministry of Economic Affairs
(http://www.hollandtrade.com/publications/holland-compared/)
- Agricultural Economic Report 2009 Of The Netherlands, Agricultural Economics
Research Institute (LEI)
- Ministry of Economic Affairs, Agriculture and Innovation, Facts and Figures of the Dutch
Agri-sector 2009, www.minlnv.nl
- Hollanda Ekonomik İşler, Tarım ve İnovasyon Bakanlığı
http://english.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640354&_dad=portal&_schema=PORTAL
- Hollanda Dışişleri Bakanlığı www.minbuza.nl
- The Netherlandse Bank, www.dnb.nl
- The European Central Bank, www.ecb.eu
- World Trade Organization, www.wto.org
71
EKLER:
Ek 1: Avrupa Merkez Bankası (ECB) Referans Döviz Kuru (ABD $/Euro)
Ek 2: Hollanda 2009 Yılı Ödemeler Dengesi Bilançosu
Ek 3: Hollanda’ya Gelen Yabancı Doğrudan Yatırımlar
Ek 4: Hollanda’nın Yurtdışına Doğrudan Yatırımları
Ek 5: Hollanda’nın Mal Gruplarına Göre İthalatı
Ek 6: Hollanda’nın Mal Gruplarına Göre İhracatı
Ek 7: Maddeler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti
Ek 8: Maddeler İtibariyle Hollanda’nın Türkiye’den İthalatı
Ek 9: Maddeler İtibariyle Hollanda’nın Türkiye’ye İhracatı
Ek 10: Hollanda’da Düzenlenen Önemli Uluslararası Fuarlar
Ek 11: Türk Basın Kuruluşları
Ek 12: Ekonomi ve Ticaretle İlgili Kurum ve Kuruluşların İnternet Adresleri
72
EKLER
Ek 1: Avrupa Merkez Bankası (ECB) Referans Döviz Kuru, ABD $/Euro)
Yıl 2010 2009 2008 2008 2006 2005 2004 2003 2002 2001
Kur 1.3257 1.3938 1.4708 1.3705 1.2556 1.2441 1.2439 1.1312 0.9456 0.8956
Kaynak: ECB
Ek 2: Ödemeler Dengesi (Milyon Euro)
Cari Hesaplar 2007 2008 2009 2010
Mal Hesabı
1.1.1 Mal İhracatı 339.754 364.357 304.609 366.473
1.1.2 Mal İthalatı 297.920 322.308 268.019 323.572
_______ _______ _______ _______
1.1 Dış Ticaret Dengesi 41.835 42.049 36.587 42..900
Hizmetler Hesabı
1.2.1 Hizmet İhracatı 70.402 71.940 66.858 71..995
1.2.2 Hizmet İthalatı 61.534 63.042 61.164 64..316
_______ _______ _______ _______
1.2 Hizmetler Dengesi 8.869 8.902 5.693 7..679
Gelir Hesabı
1.3.1 Gelirler 115.701 90.012 63.690 70..814
1.3.2 Harcamalar 116.145 103.046 70.809 65..669
_______ _______ _______ _______
1.3 Gelir Dengesi -444 -13.033 -7.116 5..148
Cari Transferler Hesabı
1.4.1 Gelirler 11.430 11.886 14.862 13..089
1.4.2 Harcamalar 23.265 23.606 22.220 23..493
_______ _______ _______ _______
1.4 Net Cari Transferler -11.832 -11.720 -7.359 -10..404
_______ _______ _______ _______
1 Cari Hesap Dengesi 38.425 26.191 27.803 45..324
Sermaye Transferleri Hesabı
2.1 Gelirler 2.647 1.558 2.337 2..394
73
2.2 Harcamalar 4.187 5.183 5.365 6..055
_______ _______ _______ _______
2 Net Sermaye Transferleri -1.541 -3.625 -3.027 -3..660
Mali Hesaplar
Doğrudan Yatırım
3.1.1 Yurtdışına Doğrudan Yatırım -40.629 -46.070 -19.383 -24..089
3.1.2 Hollanda'da Doğrudan Yatırım 87.226 2.442 24.845 -12..187
_______ _______ _______ _______
3.1 Net Doğrudan Yatırım 46.596 -43.626 5.463 -36..278
Portföy Yatırımları
3.2.1 Yabancı Yatırımlar -28.004 9.029 -55.717 11..083
3.2.2 Hollanda Yatırımları -53.392 51.576 18.805 33..731
_______ _______ _______ _______
3.2 Net Portföy Yatırımları -81.398 60.605 -36.913 44..814
Finansal Derivatifler
3.3.1 Aktifler 125.447 127.768 149.426 325..297
- - - -
Pasifler
3.3.2 123.046 144.167 129.805 340..113
_______ _______ _______ _______
3.3 Net Finanasal Derivatifler 2.402 -16.399 19.621 -14..814
Diğer Yatırımlar
-
Aktifler
3.4.1 167.271 85.663 66.125 -29..216
- -
Pasifler
3.4.2 173.535 103.125 100.944 18..826
_______ _______ _______ _______
3.4 Net Diğer Yatırımlar 6.267 -17.460 -34.821 -10..392
_______ _______ _______ _______
Net Mali Hesaplar (Resmi Rezervler
3 Hariç) -26.131 -16.877 -46.651 -16..669
Resmi Rezerv Artışı (-)
4.1 Altın 332 172 0 0
4.2 Özel Çekme Hakları -110 -43 92 -51
4.3 IMF Rezerv Pozisyonu 132 -416 -233 -272
4.4 Döviz 668 -276 79 268
_______ _______ _______ _______
4 Toplam Resmi Rezerv Artışı (-) 1.020 -560 -63 -56
_______ _______ _______ _______
5 Net Mali Hesap (3+4) -25.109 -17.437 -46.716 -16..725
74
6 Hata ve Noksanlar -11.775 -5.128 21.938 -24..937
Kaynak: Hollanda Merkez Bankası
75
Ek 3: Hollanda’ya Gelen Yabancı Doğrudan Yatırımlar
(Stok, yıl sonu, milyon Euro)
2007 2008 2009
Total direct investment in the
Netherlands 520.766 463.065 457.660
European Union (EU)
Euro area (EMU) 250.887 210.923 203.024
Belgium 59.885 37.772 36.258
Germany 44.633 37.978 34.096
Finland 2.801 2.768 2.834
France 42.227 45.856 43.615
Greece 27 24 40
Ireland 19.366 21.177 21.160
Italy 2.570 2.974 2.542
Luxembourg 50.775 49.138 48.842
Austria 2.861 2.948 2.734
Portugal 921 592 637
Slovenia 2 9 9
Slovakia . -19 8
Spain 24.493 9.101 9.519
Other EMU countries 326 605 730
Denmark 2.587 2.876 3.418
Estonia 20 . 21
Hungary 678 570 566
Latvia 13 17 16
Poland 79 121 248
Rumania 19 15 24
Czech Republic 85 98 136
United Kingdom 86.424 61.955 56.761
Sweden 4.403 6.291 16.034
Other EU countries 6 22 23
________ ________ ________
Total European Union 345.201 282.888 280.271
Rest of Europe 28.297 30.244 38.580
Jersey 5.367 6.208 6.683
Norway 3.911 7.691 9.305
Russia . 304 319
Switzerland 17.381 13.955 20.065
Argentina 20 64 18
Australia 1.650 1.735 1.851
Barbados 616 610 .
76
Bermuda 21.661 13.498 18.143
British Virgin Islands 624 567 592
Canada 1.204 1.349 2.775
Cayman Islands 2.244 3.080 3.241
Chile . 19 35
China 96 128 64
Colombia 34 28 36
Egypt 9 13 15
Philippines -5 22 60
Hong Kong 989 1.068 1.198
India . 10 6
Indonesia 224 86 89
Israel 981 1.119 1.036
Japan 8.630 8.931 10.662
Malaysia 375 358 458
Mexico 144 198 298
Netherlands Antilles and Aruba 8.145 10.138 9.744
New Zealand 46 32 51
Panama 62 45 29
Singapore 915 1.117 1.138
Taiwan 56 232 137
Thailand -12 0 24
Uruguay 24 . 24
Venezuela 8 6 7
United Arab Emirates . . 603
United States of America 94.527 99.635 82.815
South Africa 17 23 19
South Korea 256 487 516
Other countries 3.728 5.335 3.006
Total direct investment in the
Netherlands 520.766 463.065 457.660
Kaynak: Hollanda Merkez Bankası
77
Ek 4: Hollanda’nın Yurtdışına Doğrudan Yatırımları
(Stok, yıl sonu, milyon Euro)
2007 2008 2009
Total direct investment
abroad 639.960 635.364 659.342
European Union (EU)
Euro area (EMU) 290.617 281.954 270.989
Belgium 74.989 64.090 59.699
Cyprus 1.070 1.026 2.046
Germany 65.343 65.493 59.740
Finland 3.448 4.052 4.497
France 37.612 34.422 32.841
Greece 2.184 1.707 1.686
Ireland 12.300 12.210 12.282
Italy 21.419 20.029 17.680
Luxembourg 32.533 43.242 45.287
Austria 7.179 5.134 5.282
Portugal 3.081 2.524 2.517
Slovakia 291 920 601
Spain 28.859 26.405 26.059
Other EMU countries 309 700 772
Bulgaria 191 148 127
Denmark 2.660 3.134 3.038
Estonia 87 133 158
Hungary 3.890 2.448 2.707
Latvia 34 64 83
Lithuania 79 101 107
Poland 8.687 8.819 8.606
Rumania 1.591 855 1.326
Czech Republic 4.352 3.945 3.875
United Kingdom 93.917 87.460 92.206
Sweden 5.876 5.333 4.720
Other EU countries 0 -1 1
________ ________ ________
Total European Union 411.981 394.393 387.943
Rest of Europe 59.887 58.695 68.349
Albania 1 0 0
Bosnia and Herzegovina 6 2 3
Gibraltar 7 9 -12
Guernsey 120 147 .
78
Jersey 432 182 .
Croatia 31 39 54
Norway 1.919 2.229 2.614
Ukraine 595 393 505
Russia 9.014 7.277 7.026
Serbia . 13 46
Turkey 3.784 3.959 3.579
Switzerland 42.852 43.411 53.194
Angola . . .
Argentina 1.169 1.341 1.211
Australia 7.783 7.775 8.958
Bahamas 36 238 221
Bahrain 4 4 7
Bangladesh . . 63
Barbados 214 . .
Bermuda 1.705 2.037 .
Bolivia 188 88 87
Brazil 11.562 6.231 7.672
British Virgin Islands 138 161 145
Cambodia 0 11 .
Canada 18.136 24.896 22.312
Cayman Islands 1.019 1.495 1.738
Chile 580 503 669
China 4.367 5.098 6.437
Colombia 345 251 300
Costa Rica 71 69 84
Dominican Republic 48 48 .
Ecuador 82 68 60
Egypt 195 227 196
El Salvador 66 66 63
Philippines 788 872 487
Ghana 36 21 36
Guatemala 61 60 23
Hong Kong 3.840 4.385 5.091
India 2.167 1.938 2.068
Indonesia 624 756 801
Iran . . 263
Israel 482 553 587
Ivory Coast . 63 47
Japan 3.338 5.321 5.955
Jordan 12 14 12
Cameroon 54 53 58
Kuwait . 14 10
79
Lebanon 17 18 18
Libya . 0 1
Malaysia 1.115 1.486 1.739
Morocco 599 600 131
Mauritius 224 211 123
Mexico 3.841 3.624 3.783
Netherlands Antilles and
Aruba 2.393 2.241 2.273
Nicaragua 52 55 .
New Zealand 1.579 1.590 1.525
Niger 0 0 .
Oman 208 200 191
Pakistan 499 354 274
Panama 45 52 62
Paraguay 8 14 27
Peru 175 192 191
Qatar 278 . 2.352
Saudi Arabia 1.817 2.030 1.871
Senegal 4 2 1
Singapore 7.624 9.652 11.637
Sri Lanka 78 92 105
Surinam . 12 20
Taiwan 3.450 2.149 1.334
Thailand 951 989 1.824
Trinidad and Tobago 127 112 118
Tunisia 104 89 108
Uganda . 2 3
Uruguay 136 136 72
Venezuela 414 550 561
United Arab Emirates 160 373 421
United States of America 65.136 71.593 80.632
Vietnam 276 263 388
Zambia 2 2 2
South Africa 1.035 1.070 1.212
South Korea 4.712 3.436 3.215
Other countries 11.844 14.430 21.175
Total direct investment
abroad 639.960 635.364 659.342
Kaynak: Hollanda Merkez Bankası (GS)
80
Ek 5: Hollanda’nın Mal Gruplarına Göre İthalatı
SITC Milyon Euro Milyon ABD$
SITC Adı
No 2010 2009 2010 2009 Değişim
Petrol ve petrolden elde edilen
33 51.387 34.504 68.124 48.126 49%
ürünler
Büro makinaları, otomatik
75 27.585 21.534 40.572 30.036 28%
veri işleme makineleri
54 Tıp ve eczacılık ürünleri 21.756 20.570 31.999 28.691 6%
Haberleşme sesi kaydetme ve
76 20.331 17.303 29.903 24.134 17%
vermeye yarayan aletler
Kara taşıtları (hava yastıklı
78 15.649 12.291 23.017 17.143 27%
taşıtlar dahil)
Elektrik makine cihaz ve alet
77 15.618 12.322 22.971 17.187 27%
vb. aksam ve parçaları
Başka yerde belirtilmeyen
89 13.756 12.963 20.232 18.081 6%
çeşitli mamul eşyalar
51 Organik kimyasal ürünler 11.687 9.202 17.189 12.835 27%
Başka yerde belirtilmeyen
74 genel endüstri makineleri ve 8.163 7.354 12.006 10.257 11%
aksamı
67 Demir ve çelik 7.859 6.319 11.559 8.814 24%
Giyim eşyaları ve bunların
84 7.619 6.886 11.206 9.605 11%
aksesuarları
5 Meyve ve sebzeler 7.544 6.804 11.096 9.490 11%
Başka yerde belirtilmeyen
87 6.757 5.892 9.938 8.218 15%
mesleki ilmi kontrol cihazları
Başka yerde belirtilmeyen
69 6.410 5.958 9.428 8.310 8%
madenden mamul eşyalar
34 Doğalgaz ve mamül gaz 6.047 5.941 8.894 8.287 2%
Belirli sanayiler için özelliği
72 5.366 4.361 7.892 6.083 23%
olan makine ve cihazlar
Demir ihtiva etmeyen
68 5.326 3.541 7.833 4.939 50%
madenler
Başka yerde belirtilmeyen
59 4.702 4.227 6.916 5.896 11%
kimyasal madde ve ürünler
Metal cevherleri döküntü ve
28 4.447 2.440 6.541 3.403 82%
hurdaları
Kağıt karton ve kağıt
64 4.319 4.051 6.352 5.650 7%
hamurundan kağıt
Güç üreten makineler ve
71 4.157 4.303 6.114 6.002 -3%
araçlar
57 İlk şekildeki plastikler 4.142 3.273 6.092 4.565 27%
1 Et ve et ürünleri 3.590 813 5.280 1.134 342%
81
Kahve çay kakao baharat vb.
7 3.454 3.027 5.080 4.222 14%
ürünleri
Hububat ve hububattan
4 3.131 2.992 4.605 4.173 5%
hazırlanmış ürünler
Fotoğraf malzemeleri optik
88 3.004 1.754 4.418 2.446 71%
eşyalar; saatler
Başka yerde belirtilmeyen
65 2.974 2.603 4.374 3.631 14%
tekstil iplikleri, kumaşlar
Süt süt ürünleri ve kuş
2 2.965 2.471 4.361 3.447 20%
yumurtaları
Mobilya yatak takımı yatak
82 2.826 2.690 4.156 3.752 5%
payandaları ve yastıkları
8 Hayvanlar için gıda maddeleri 2.798 2.455 4.115 3.424 14%
Uçucu yağ rezinoit parfümeri
55 2.717 2.609 3.996 3.639 4%
kozmetik
Başka yerde belirtilmeyen
66 2.638 2.589 3.880 3.611 2%
metal olmayan eşyalar
Başka yerde belirtilmeyen
62 2.563 1.973 3.770 2.752 30%
kauçuk eşya
85 Ayakkabılar 2.417 2.134 3.555 2.977 13%
52 İnorganik kimyasal ürünler 2.324 2.032 3.418 2.834 14%
42 Bitkisel yağlar 2.253 1.965 3.314 2.741 15%
79 Diğer taşıt araçları 2.253 2.580 3.314 3.599 -13%
Yağlı tohumlar ve yağ veren
22 2.199 2.093 3.234 2.919 5%
meyveler
Başka yerde belirtilmeyen
29 2.187 2.098 3.217 2.926 4%
işlenmemiş 'tarımsal ürünler
11 İçkiler 2.127 2.073 3.128 2.891 3%
58 İlk şekilde olmayan plastikler 2.029 1.913 2.984 2.668 6%
Balık yumuşakça kabuklu ve
3 1.969 1.768 2.896 2.466 11%
omurgasızlar vb.ürünler
32 Kömür 1.868 1.590 2.747 2.218 17%
Çeşitli yenebilir ürünler vb.
09 1.428 1.325 2.100 1.848 8%
hazırlanmış ürünler
Boyama, renklendirme
53 1.410 1.292 2.074 1.802 9%
malzemeleri
Mantar ahşaptan eşya
63 1.368 1.217 2.012 1.697 12%
(mobilya hariç)
Prefabrik yapı; sıhhi su
81 tesisatı, ısıtma ve aydınlatma 1.221 1.133 1.796 1.580 8%
cihazları
24 Mantar odun ve kereste 1.204 1.059 1.771 1.477 14%
Para dışındaki altınlar (ham
97 1.204 876 1.771 1.222 37%
altın hariç)
27 Ham gübre ve maden (kömür 1.199 919 1.763 1.282 30%
82
petrol ve değerli taşlar hariç)
12 Tütün ve tütün mamulleri 1.161 1.081 1.708 1.508 7%
Kağıt hamuru ve kullanılmış
25 1.099 664 1.616 926 66%
kağıt
Canlı hayvanlar (03. bölüm
00 844 813 1.241 1.134 4%
hariç)
35 Elektrik enerjisi 801 915 1.178 1.276 -12%
73 Metal işleme makineleri 795 682 1.169 951 17%
06 Şeker şeker ürünleri ve bal 661 665 972 928 -1%
Ham kauçuk (sentetik ve
23 629 345 925 481 82%
rejenere kauçuk dahil)
Gübreler (272. grubun
56 557 396 819 552 41%
dışındakiler)
Seyahat eşyaları el çantaları
83 533 454 784 633 17%
vb. taşıyıcı eşya
İşlenmiş yağ mum vb.
43 251 187 369 261 34%
yenilmeyen karışımları
Dokuma elyafı (yün topları
26 230 204 338 285 13%
hariç) vb. artıkları
Başka yerde belirtilmeyen deri
61 200 158 294 220 27%
işlenmiş kürk
41 Hayvansal sıvı ve katı yağlar 175 137 257 191 28%
93 Özel işlem gören eşyalar 122 127 179 177 -4%
İşlenmemiş kösele deri ve
21 114 70 168 98 63%
kürk
96 Madeni para(altın hariç) 38 43 56 60 -12%
Toplam 332.323 275.032 488.781 383.615 21%
Kaynak: CBS
83
Ek 6: Hollanda’nın Mal Gruplarına Göre İhracatı
SITC Milyon Euro Milyon ABD $
SITC Adı
No 2010 2009 2010 2009 Değişim
Petrol ve petrolden elde edilen
33 35.972 24.516 47.688 34.195 47%
ürünler
Büro makinaları, otomatik veri
75 28.483 25.268 37.760 35.244 13%
işleme makineleri
54 Tıp ve eczacılık ürünleri 21.949 20.632 29.098 28.778 6%
Haberleşme sesi kaydetme ve
76 19.123 15.793 25.351 22.028 21%
vermeye yarayan aletler
Elektrik makine cihaz ve alet vb.
77 17.636 13.991 23.380 19.515 26%
aksam ve parçaları
51 Organik kimyasal ürünler 17.356 13.366 23.009 18.643 30%
34 Doğalgaz ve mamül gaz 13.475 12.200 17.864 17.017 10%
Başka yerde belirtilmeyen çeşitli
89 13.391 12.468 17.752 17.390 7%
mamul eşyalar
Belirli sanayiler için özelliği olan
72 12.909 8.688 17.113 12.118 49%
makine ve cihazlar
5 Meyve ve sebzeler 12.503 11.108 16.575 15.493 13%
57 İlk şekildeki plastikler 11.271 8.887 14.942 12.396 27%
Kara taşıtları (hava yastıklı
78 11.075 8.313 14.682 11.595 33%
taşıtlar dahil)
Başka yerde belirtilmeyen genel
74 9.740 8.853 12.912 12.348 10%
endüstri makineleri ve aksamı
Başka yerde belirtilmeyen
29 9.343 8.850 12.386 12.344 6%
işlenmemiş 'tarımsal ürünler
67 Demir ve çelik 8.831 6.517 11.707 9.090 36%
Başka yerde belirtilmeyen
59 7.450 6.059 9.876 8.451 23%
kimyasal madde ve ürünler
Başka yerde belirtilmeyen
87 7.304 6.495 9.683 9.059 12%
mesleki ilmi kontrol cihazları
Başka yerde belirtilmeyen
69 6.893 5.672 9.138 7.911 22%
madenden mamul eşyalar
1 Et ve et ürünleri 6.626 6.398 8.784 8.924 4%
Süt süt ürünleri ve kuş
2 6.280 5.358 8.325 7.473 17%
yumurtaları
Giyim eşyaları ve bunların
84 5.547 4.874 7.354 6.798 14%
aksesuarları
Metal cevherleri döküntü ve
28 5.053 3.066 6.699 4.276 65%
hurdaları
Kahve çay kakao baharat vb.
7 4.639 3.594 6.150 5.013 29%
ürünleri
84
68 Demir ihtiva etmeyen madenler 4.351 3.020 5.768 4.212 44%
71 Güç üreten makineler ve araçlar 4.240 3.992 5.621 5.568 6%
Kağıt karton ve kağıt
64 4.221 3.833 5.596 5.346 10%
hamurundan kağıt
Çeşitli yenebilir ürünler vb.
9 4.080 3.735 5.409 5.210 9%
hazırlanmış ürünler
8 Hayvanlar için gıda maddeleri 4.060 3.463 5.382 4.830 17%
Başka yerde belirtilmeyen tekstil
65 3.986 3.599 5.284 5.020 11%
iplikleri, kumaşlar
52 İnorganik kimyasal ürünler 3.454 2.724 4.579 3.799 27%
12 Tütün ve tütün mamulleri 3.154 2.994 4.181 4.176 5%
11 İçkiler 2.962 2.836 3.927 3.956 4%
Uçucu yağ rezinoit parfümeri
55 2.956 2.576 3.919 3.593 15%
kozmetik
79 Diğer taşıt araçları 2.754 2.628 3.651 3.666 5%
58 İlk şekilde olmayan plastikler 2.459 2.182 3.260 3.043 13%
Boyama, renklendirme
53 2.396 2.067 3.176 2.883 16%
malzemeleri
42 Bitkisel yağlar 2.375 2.460 3.149 3.431 -3%
Balık yumuşakça kabuklu ve
3 2.312 2.179 3.065 3.039 6%
omurgasızlar vb.ürünler
Başka yerde belirtilmeyen
62 2.288 1.878 3.033 2.619 22%
kauçuk eşya
Fotoğraf malzemeleri optik
88 2.273 1.815 3.013 2.532 25%
eşyalar; saatler
85 Ayakkabılar 2.163 1.843 2.867 2.571 17%
Başka yerde belirtilmeyen metal
66 1.910 1.716 2.532 2.393 11%
olmayan eşyalar
Canlı hayvanlar (03. bölüm
0 1.888 1.813 2.503 2.529 4%
hariç)
Hububat ve hububattan
4 1.779 1.727 2.358 2.409 3%
hazırlanmış ürünler
Gübreler (272. grubun
56 1.459 1.231 1.934 1.717 19%
dışındakiler)
Mobilya yatak takımı yatak
82 1.457 1.301 1.932 1.815 12%
payandaları ve yastıkları
Para dışındaki altınlar (ham altın
97 1.320 1.020 1.750 1.423 29%
hariç)
Prefabrik yapı; sıhhi su tesisatı,
81 1.319 1.104 1.749 1.540 19%
ısıtma ve aydınlatma cihazları
Kağıt hamuru ve kullanılmış
25 1.047 670 1.388 935 56%
kağıt
Ham gübre ve maden (kömür
27 1.043 786 1.383 1.096 33%
petrol ve değerli taşlar hariç)
85
6 Şeker şeker ürünleri ve bal 998 905 1.323 1.262 10%
Yağlı tohumlar ve yağ veren
22 901 801 1.194 1.117 12%
meyveler
73 Metal işleme makineleri 871 718 1.155 1.001 21%
Ham kauçuk (sentetik ve
23 847 570 1.123 795 49%
rejenere kauçuk dahil)
93 Özel işlem gören eşyalar 832 775 1.103 1.081 7%
32 Kömür 781 552 1.035 770 41%
35 Elektrik enerjisi 621 576 823 803 8%
Mantar ahşaptan eşya (mobilya
63 485 503 643 702 -4%
hariç)
Seyahat eşyaları el çantaları vb.
83 458 369 607 515 24%
taşıyıcı eşya
İşlenmiş yağ mum vb.
43 432 401 573 559 8%
yenilmeyen karışımları
24 Mantar odun ve kereste 393 357 521 498 10%
Başka yerde belirtilmeyen deri
61 279 209 370 292 33%
işlenmiş kürk
21 İşlenmemiş kösele deri ve kürk 242 204 321 285 19%
Dokuma elyafı (yün topları
26 241 197 319 275 22%
hariç) vb. artıkları
41 Hayvansal sıvı ve katı yağlar 199 171 264 239 16%
96 Madeni para(altın hariç) 6 5 8 7 20%
Toplam 371.175 311.480 492.067 434.452 19%
Kaynak: CBS
86
Ek 7: Maddeler İtibariyle Hollanda-Türkiye Dış Ticareti (2010)
1.000 Euro 1.000 ABD $
SITC SITC Adı
No İthalat İhracat Denge İthalat İhracat Denge
001 Canlı hayvanlar 114 4.170 4.056 151 5.528 5.377
011 Sığır eti-taze/soğutulmuş/dondurulmuş 0 8.335 8.335 0 11.050 11.050
Hayvanların (sığır hariç) eti-
012 0 1.005 1.005 0 1.332 1.332
taze/soğutulmuş/dondurulmuş
Et ve yenilen sakatat-tuzlu/salamura/ kurutulmuş-
016 0 212 212 0 281 281
sakatat un ve ezmeleri
017 Et, balık, kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar 0 2.597 2.597 0 3.443 3.443
022 Süt ve krema 407 2.207 1.800 540 2.926 2.386
023 Tereyağı, süt esaslı katı-sıvı yağlar 0 10.517 10.517 0 13.942 13.942
024 Peynir ve lor 0 2.125 2.125 0 2.817 2.817
025 Yumurta ve yumurta albüminleri 0 287 287 0 380 380
034 Balıklar-canlı, taze/soğutulmuş/dondurulmuş 44.073 1.878 -42.195 58.428 2.490 -55.938
Balıklar (kuru/ tuzlu/ salamura/ tütsülü) insan yemesi
035 4.939 94 -4.845 6.548 125 -6.423
için balık unu/ezmesi
036 Kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar 0 838 838 0 1.111 1.111
Balıklar, kabuklu hayvanlar ve yumşakçaların
037 180 44 -136 239 58 -180
konserveleri
041 Buğday ve mahlut . . 0
042 Pirinç 62 20 -42 82 27 -56
043 Arpa 0 0 0 0 0 0
044 Mısır 14 0 -14 19 0 -19
045 Buğday, pirinç, arpa ve mısır dışı tahıllar 5 22 17 7 29 23
046 Buğday ve mahlut unu, bulgur, irmik ve pellet 3 3 0 4 4 0
047 Diğer hububat un, bulgur, irmik ve pellet. 0 7 7 0 9 9
048 Ekmekçilik ve pastacılık ürünleri, makarna 2.925 5.398 2.473 3.878 7.156 3.278
Buharda veya suda kaynatılmış, pişirilmiş, meyve ve
054 7.623 8.636 1.013 10.106 11.449 1.343
başka sebzeler
Kurutulmuş sebzeler, sebze ve meyvelerin unu,
056 30.024 1.501 -28.523 39.803 1.990 -37.813
ezmesi, tozları
Taze/kuru meyve ve kabuklu yemişler, bunların
057 72.601 6.808 -65.793 96.247 9.025 -87.222
karışımları
058 Sebze ve meyveden hazırlanmış konserveler 21.769 746 -21.023 28.859 989 -27.870
059 Meyve suları(üzüm şırası dahil) sebze suları 13.322 1.642 -11.680 17.661 2.177 -15.484
061 Şeker, bal ve şeker melası 19.273 1.735 -17.538 25.550 2.300 -23.250
062 Şeker mamülleri 1.098 1.876 778 1.456 2.487 1.031
071 Kahve 173 2.661 2.488 229 3.528 3.298
072 Kakao 67 63.986 63.919 89 84.826 84.737
87
073 Çikolata ve kakao içeren diğer maddeler 1.070 8.217 7.147 1.418 10.893 9.475
074 Çay ve paraguay çayı 615 5.412 4.797 815 7.175 6.359
075 Biber ve diğer baharatlar 2.867 229 -2.638 3.801 304 -3.497
081 Hayvan gıdası olarak kullanılan maddeler 178 5.455 5.277 236 7.232 6.996
091 Margarin 189 4.040 3.851 251 5.356 5.105
098 Başka yerde bulunmayan gıda mustahzarları 21.263 23.158 1.895 28.188 30.701 2.512
111 Alkolsüz içeçekler 1.993 28.775 26.782 2.642 38.147 35.505
112 Alkollü içecekler 218 6.817 6.599 289 9.037 8.748
121 Yaprak tütün ve tütün döküntüleri 23.260 296 -22.964 30.836 392 -30.443
122 İşlenmiş tütün 0 32.843 32.843 0 43.540 43.540
211 Ham deriler (post ve kürk dışında) 0 1.092 1.092 0 1.448 1.448
212 Ham postlar (bütün halde) . . 0
222 Yağlı tohumlar ve meyvaları (kırılmış olsun olmasın) 1.599 884 -715 2.120 1.172 -948
223 Diğer yağlı tohum ve meyveler, un ve küsbeleri 815 165 -650 1.080 219 -862
231 Tabii kauçuk, balata, güte-parka, guayül, çıkıl 0 11 11 0 15 15
Sentetik kauçuk, taklit kauçuk, rejenere kauçuk ve
232 28 28.205 28.177 37 37.391 37.354
atıkları (il şekillerde)
244 Tabii mantar ve döküntü mantar . . 0
245 Yakmaya mahsus ağaçlar ve odun komürü 0 3 3 0 4 4
Yakmaya mahsus yonga halinde ağaçlar ve testere
246 0 15 15 0 20 20
talaşı
Yuvarlak ağaçlar (kabukları soyulmuş/kare şeklinde
247 . . 0
kabaca yontulmuş olsun olmasın)
248 Ahşap demiryolu veya tramvay traversleri 17 829 812 23 1.099 1.076
Odun veya diğer lifli selilozik maddeler; hamurları,
251 0 1.626 1.626 0 2.156 2.156
döküntü ve kırpıntıları
261 İpek . . 0
263 Pamuk, linter pamuğu ve pamuk döküntüleri 1.202 0 -1.202 1.593 0 -1.593
Jüt veya bitki iç kabuklarının dokumaya elverişli
264 . . 0
diğer lifleri
265 Dokumaya elverişli diğer bitkisel lifler 0 8 8 0 11 11
266 Sentetik flament demetleri ver sentetik devamlı lifler 169 96 -73 224 127 -97
267 Diğer suni lifler ve artıkları 0 146 146 0 194 194
268 Yün/yapağı ve diğer hayvan kılı 0 0 0 0 0 0
269 Kullanılmış giyim eşyası ve parçaları 122 2.292 2.170 162 3.039 2.877
Hayvansal ve bitkisel gübreler, tabi kalsiyum fosfat
272 1 13 12 1 17 16
ve diğer tabi potasyum tuzları
273 Taş, mermer, alçı taşı, kireç taşı, kum 618 83 -535 819 110 -709
274 Kükürt ve demir piritleri . . 0
Sanayide kullanılan elmas, sünger taşı, zımpara taşı
277 407 0 -407 540 0 -540
vs.
278 Ham mineraller 10.581 13.415 2.834 14.027 17.784 3.757
88
281 Demir cevherleri 0 46 46 0 61 61
282 Demir-çelik döküntü ve hurdaları, bunların külçeleri 73.413 475.221 401.808 97.324 630.000 532.677
285 Alüminyum cevherleri; alüminyum oksit 0 1.984 1.984 0 2.630 2.630
286 Uranyum, toryum cevherleri . . 0
287 Diğer metal cevherleri 18 251 233 24 333 309
288 Metalleri/metal bileşiklerini içeren kül ve kalıntılar 6.323 1.867 -4.456 8.382 2.475 -5.907
289 Kıymetli metal cevherleri ve hurdaları 4 0 -4 5 0 -5
İnsan tarafından yenilmeye elverişli olmayan
291 264 219 -45 350 290 -60
hayvansal ürünler
Başka yerde belirtilmeyen bitk,sel ürünler
292 10.169 55.149 44.980 13.481 73.111 59.630
(yenilmeye elverişli olmayan)
321 Taş kömürü 0 0 0 0 0 0
Linyit ve turb, linyit, taş kömürü ve turbdan elde
322 0 40 40 0 53 53
edilen katı yakıtlar
Kok ve sömikok (taşkömürü, linyit ve turbdan), karni
325 0 1.109 1.109 0 1.470 1.470
kömürü
Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen
333 . . 0
yağlar (ham petrol)
334 Rafine edilmiş petrol ürünleri 6.409 301.071 294.662 8.496 399.130 390.633
335 Petrol ürünleri artıkları 7.035 4.112 -2.923 9.326 5.451 -3.875
342 Sıvılaştırılmış propan ve bütan gazı 0 176 176 0 233 233
344 Sıvılaştırılmış etilen, propilen, butilen, petrol gazı 0 50 50 0 66 66
Havagazı, sugazı, fakir gaz vb gazlar (petrol gazı ve
345 . . 0
diğ.gazlı hidrokarbon hariç)
351 Elektrik enerjisi . . 0
411 Hayvansal katı veya sıvı yağlar 0 93 93 0 123 123
421 Bitkisel sıvı yağlar 507 60 -447 672 80 -593
422 Diğer bitkisel sıvı yağlar 9 711 702 12 943 931
Kimyasal işlem görmüş bitkisel ve hayvansal
431 185 917 732 245 1.216 970
katı/sıvı yağlar, mumlar
511 Hidrokarbonlar ve türevleri 26 64.083 64.057 34 84.955 84.920
512 Alkoller, fenoller, fenol-alkoller vb. türevleri 2.036 31.633 29.597 2.699 41.936 39.237
513 Karboksilik asitler ve türevleri 178 44.563 44.385 236 59.077 58.841
514 Azot fonksiyonlu bileşikler 3.045 4.695 1.650 4.037 6.224 2.187
Organo-inorganik, heterosiklik bileşikler, nükleik
515 86 28.135 28.049 114 37.299 37.185
asitler
516 Diğer organik kimyasal maddeler 309 60.556 60.247 410 80.279 79.869
İnorganik kimyasal elementler, asitler, bileşikler,
522 1.521 6.096 4.575 2.016 8.081 6.065
metallerin asit, hidroksit ve peroksitleri
523 Diğer inorganik kimyasal maddeler 5.568 6.170 602 7.381 8.180 798
Oksi ve peroksi metalik asitlerin tuzları, kıymetli
524 46 348 302 61 461 400
metallerin bileşikleri
Radyoaktif elemanlar ve bileşikleri, bunları içeren
525 5 1.236 1.231 7 1.639 1.632
karışım ve atıklar
531 Sentetik organik boyayıcı maddeler 7 5.974 5.967 9 7.920 7.910
89
Debayette kulllanılan bitkisel ve hayvansal menşeli
532 30 762 732 40 1.010 970
hulasalar
533 Pigmentler, vernikler, boyalar 1.380 57.584 56.204 1.829 76.339 74.510
541 Eczacılık ve eczacılık ürünleri 2.590 79.902 77.312 3.434 105.926 102.493
542 İlaçlar 1.556 149.867 148.311 2.063 198.679 196.616
551 Uçucu yağlar rezinoitler 54 18.445 18.391 72 24.453 24.381
553 Parfüm ve kozmetik veya tuvalet mustahzarları 5.137 10.442 5.305 6.810 13.843 7.033
554 Sabunlar, temizleme, cilalama ürünleri 1.254 20.161 18.907 1.662 26.727 25.065
562 Mineral kimyasal gübreler (272.grubun dışındakiler) 0 3.767 3.767 0 4.994 4.994
571 Etilen polimerleri (ilk şekillerde) 3 49.645 49.642 4 65.814 65.810
572 Stilen polimerleri (ilk şekillerde) 6 34.730 34.724 8 46.042 46.034
Vinil klorür veya halojenli diğer olefin
573 7 3.936 3.929 9 5.218 5.209
polimerleri(ilk şekilde)
Poliasetaller ve diğer polieterler ve epoksi reçineler
574 203 131.405 131.202 269 174.204 173.934
(ilk şekillerde)
Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri(ilk
575 3.864 89.648 85.784 5.123 118.846 113.724
şekillerde)
579 Plastikten döküntü, kalıntı ve hurdalar 2 530 528 3 703 700
Plastikten tüpler, borular, hortumlar; conta, dirsek,
581 1.333 2.089 756 1.767 2.769 1.002
rakor vb
582 Plastiklerden levhalar, plakalar, 14.460 27.603 13.143 19.170 36.593 17.424
Plastikten monofil, çubuk, profiller-enine kesiti
583 60 129 69 80 171 91
1mmyi geçen
591 Haşarat öldürücüler ve zararlı bitkileri yok ediciler 0 3.677 3.677 0 4.875 4.875
Nişasta, inülin, buğday gluteni, albuminler,
592 174 22.830 22.656 231 30.266 30.035
yapıştırıcı ve tutkallar
593 Patlayıcı maddeler, fitiller ve fişekler 0 106 106 0 141 141
Ateşlemeyi önleyici müstahzarlar, çözücü
597 34 18.612 18.578 45 24.674 24.629
müstahzarlar, yağlama müstahzarları
598 Muhtelif kimya sanayi ürünleri ve model patları 5.311 48.138 42.827 7.041 63.817 56.776
599 Kimyasal ürünlerin yan ürünleri 0 1 1 0 1 1
611 İşlenmiş deri ve köseleler 80 3.046 2.966 106 4.038 3.932
Deri ve köseleden mamul eşya (makina, mekanik
612 111 53 -58 147 70 -77
işlerde kullanılan saraciye eşyası)
613 Dabaklanmış, aprelenmiş, bütün halinde kürkler 4 2.050 2.046 5 2.718 2.712
621 Kauçuk ve kauçuktan eşya 16.951 8.176 -8.775 22.472 10.839 -11.633
625 Kauçuktan iç ve dış lastikler (yeni/eski) 10.780 3.468 -7.312 14.291 4.598 -9.694
Kauçuktan diğer eşya (hijenik, eczacılık ürünleri,
629 16.560 2.388 -14.172 21.954 3.166 -18.788
taşıyıcı kolonlar)
633 Mantardan eşya 0 6 6 0 8 8
Kaplamalık ağaçlar, levhalar, kontaplak, sırık, kazık
634 30 318 288 40 422 382
vs. ile ağaç yünü
Ağaçtan muhafazalar, kutu, kafes sandık, vs. ile
635 502 1.171 669 666 1.552 887
inşaat ve marangozluk mamülleri
641 Kağıt ve karton 247 50.181 49.934 327 66.525 66.198
90
Kağıt, kağıt hamuru, karton ver selülozik liflerden
642 7.915 2.960 -4.955 10.493 3.924 -6.569
mamul eşya
651 Tekstil iplikleri 20.275 40.488 20.213 26.879 53.675 26.796
652 Pamuklu mensucat 9.564 12.333 2.769 12.679 16.350 3.671
Sentetik veya suni flamentler ve devamsız liflerden
653 21.174 8.409 -12.765 28.070 11.148 -16.923
mensucat
Dokumaya elverişli diğer maddelerden dokunmuş
654 1.119 4.093 2.974 1.483 5.426 3.943
mensucat (ipek, yün, keten vb.)
655 Örme mensucat 8.080 2.276 -5.804 10.712 3.017 -7.694
656 Kordelalar, etiketler, armalar, tüller vb. 494 1.995 1.501 655 2.645 1.990
Özel iplikler ve dokunmamış mensucat (keçe, vatka,
657 8.817 10.112 1.295 11.689 13.405 1.717
sicim, ip, şapka taslakları, eknik eşya)
Dokumaya elverişli maddelerden diğer hazır eşya ve
658 87.072 1.435 -85.637 115.431 1.902 -113.529
takımlar
659 Halılar ve diğer yer kaplamaları 2.150 5.250 3.100 2.850 6.960 4.110
661 Kireç, çimento, tabii taşlar, asfalt ile bunlardan eşya 8.351 809 -7.542 11.071 1.072 -9.998
Silisli fosil unları ve benzerlerinden eşya, tuğla,
662 7.034 651 -6.383 9.325 863 -8.462
kiremit, karolar vb. eşya
663 Mineral maddelerden mamul eşya ve cihazlar 460 3.109 2.649 610 4.122 3.512
664 Cam 4.813 1.611 -3.202 6.381 2.136 -4.245
Seramikten sofra ve mutfak eşyası ile diğer ev
665 7.076 833 -6.243 9.381 1.104 -8.276
eşyası, heykelcik, vb. diğer süs eşyası
666 Çanak-çömlek 609 224 -385 807 297 -510
667 İnciler ve kıymetli metal taşlar 1 3 2 1 4 3
671 Dökme ve aynali demir, ferro alyajlar 14.729 11.817 -2.912 19.526 15.666 -3.860
Demir veya çelikten külçe ve diğer ilk şekillerde yarı
672 22 21 -1 29 28 -1
mamuller
Demir veya alaşımsız çelikten kaplanmamış yassı
673 39 21.222 21.183 52 28.134 28.082
hadde mamulleri
Demir veya alaşımsız çelikten kaplanmış yassı hadde
674 2 2.127 2.125 3 2.820 2.817
mamulleri
Paslanmaz veya alaşımsız çelikten yassı hadde
675 0 52.988 52.988 0 70.246 70.246
mamülleri
Demir veya çelikten (alaşımlı, alaşımsız) filmaşin,
676 3.771 1.234 -2.537 4.999 1.636 -3.363
çubuk ve profiller
Demir veya çelikten demiryolu ve tramvay hattı
677 0 66 66 0 87 87
malzemesi
678 Demir veya çelikten teller 2.874 223 -2.651 3.810 296 -3.514
Demir veya çelikten ince, kalın borular ve içi boş
679 5.256 417 -4.839 6.968 553 -6.415
profiller, boru bağlantı parçaları
Gümüş, platin ve gümüş veya platin kaplamalı altın
681 5 5 0 7 7 0
ve diğer metaller
Bakır ve bakırdan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru
682 3.352 2.170 -1.182 4.444 2.877 -1.567
vb.
Nikel ve nikelden çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru
683 9 3.570 3.561 12 4.733 4.721
vb.
Aluminyum ve aluminyumdan çubuk, profil, tel, saç,
684 22.849 20.975 -1.874 30.291 27.807 -2.484
şerit, boru vb.
Kurşun ve kurşundan çubuk, profil, tel, saç, şerit,
685 4 0 -4 5 0 -5
boru vb.
91
Çinko ve çinkodan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru
686 0 2.045 2.045 0 2.711 2.711
vb.
Kalay ve kalaydan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru
687 12 2.494 2.482 16 3.306 3.290
vb.
Metalurjide kullanılan adi metaller (tungsten,
689 0 1.896 1.896 0 2.514 2.514
molibden, tantal, magnezyum, kobakl vb.)
Demir, çelik veya aluminyumdan inşaat ve inşaat
691 8.566 7.820 -746 11.356 10.367 -989
aksamı
Demir çelik veya aluminyumdan depo, sarnıç, vb.
692 2.724 3.008 284 3.611 3.988 376
kaplar
Aluminyum, bakır veya demir çelikten teller,
693 6.224 472 -5.752 8.251 626 -7.625
halatlar, kablolar, mensucat
Bakır, Aluminyum, demir veya çelikten çivi, vida,
694 2.468 1.985 -483 3.272 2.632 -640
pim, rondela vb. eşya
695 El aletleri ve makineler için aletler 1.109 15.510 14.401 1.470 20.562 19.091
Bıçakçı eşyası ve sofra takımları, bunların aksam ve
696 230 125 -105 305 166 -139
parçaları
697 Adi metalerden ev işlerinde kullanılan eşya ve aksam 10.377 1.646 -8.731 13.757 2.182 -11.575
Diğer adi metallerden eşya (kilit, zincir, yay,
699 14.557 15.348 791 19.298 20.347 1.049
fermuar, dikiş, nakış aletleri vb.)
711 Buhar kazanları, kızgın su kazanları ve aksamı 96 311 215 127 412 285
712 Buhar turbinleri ile aksam ve parçaları 0 229 229 0 304 304
713 Motorlar ve aksamı 2.402 27.817 25.415 3.184 36.877 33.693
Turbojetler, tepkili motorlar, diğer gaz türbinleri vb.
714 26.884 35.637 8.753 35.640 47.244 11.604
aksamı
Elektrik motorları ve jeneratorler ile bunların aksam
716 10.038 4.570 -5.468 13.307 6.058 -7.249
ve parçaları
Diğer güç motorları (su tribünleri, su çarkları, nükler
718 565 1.330 765 749 1.763 1.014
reaktörler, ışınlanmış yakıt elemanları)
721 Tarımsal makinalar(traktörler hariç) 1.968 21.601 19.633 2.609 28.636 26.027
722 Traktörler 37 369 332 49 489 440
Toprağın tesviyesi, cevherleri taşıma, yayılması, kar
723 7.470 14.127 6.657 9.903 18.728 8.825
küreyicileri vb.
Tekstil, çamaşır yıkama ve kurutma, ütüleme makina
724 985 1.199 214 1.306 1.590 284
ve aksam ve parçaları
Kağıt hamuru, kağıt/karton imaline, işlenmesine
725 316 3.052 2.736 419 4.046 3.627
mahsus makina ve cihazlar
726 Matbaacılıkta kullanılan makinalar 43 5.906 5.863 57 7.830 7.773
727 Gıda işleme makinaları 3.237 51.775 48.538 4.291 68.638 64.347
728 Diğer makinalar ve cihazlar 2.845 21.991 19.146 3.772 29.153 25.382
Takım tezgaları (torna tezgahları, planya, vergel, yiv
731 750 2.750 2.000 994 3.646 2.651
açma, dişli açma vb. makinalar)
Metalleri dövme, çekiçleme veya kalıpta dövme
733 2.482 786 -1.696 3.290 1.042 -2.248
suretiyle işlemeye mahsus takım tezgahları
Alet tutucular ile muhtelif makinaların aksam ve
735 423 3.009 2.586 561 3.989 3.428
parçalar
Tav ocakları, döküm potaları, hadde lehim, hadde
737 242 2.500 2.258 321 3.314 2.993
makinaları
Isıtıcı ve soğutucu ekipmanları, bunların aksam ve
741 12.098 18.562 6.464 16.038 24.608 8.569
parçaları
92
Sıvılar için pompalar, sıvı elevatörleri ile bunların
742 1.371 5.826 4.455 1.818 7.724 5.906
aksam, parçaları
Diğer pompalar, fanlar, santrifujler, filtre makine ve
743 3.990 16.727 12.737 5.290 22.175 16.885
cihazları
Forkliftler, diğer yük arabaları ve kaldırıçlar,
744 1.998 14.268 12.270 2.649 18.915 16.266
asansörler
Elektrikli olmayan diğer makine ve el aletleri vb.
745 1.021 7.647 6.626 1.354 10.138 8.784
aksam parçaları
746 Her nevi rulmanlar 93 906 813 123 1.201 1.078
Borular, kanallar, depolar, musluklar, valfler vb.
747 5.973 11.476 5.503 7.918 15.214 7.295
cihazlar
748 Dişli sistemleri ve aksamı 1.636 2.118 482 2.169 2.808 639
749 Döküm plakaları ve modelleri, kalıplar, contalar 342 3.991 3.649 453 5.291 4.837
751 Büro makinaları (yazı, hesap, fotokopi) 1.992 114.743 112.751 2.641 152.115 149.474
752 Otomatik bilgi işlem makinalari vb. ait birimler 4.672 193.486 188.814 6.194 256.504 250.311
Büro ver bilgi işlem makinalarının aksam ve
759 8.171 208.260 200.089 10.832 276.090 265.258
parçaları
Plak döndürücüler, pikaplar, kaset çalarlar, video
763 98 9.429 9.331 130 12.500 12.370
kayıt ve gösterme cihazları
Telli telefon ve telgraf cihazları, telsiz telefon telgraf
764 11.888 237.578 225.690 15.760 314.957 299.197
vihazları vb. aksamı
Elektrikli güç makinaları (716 hariç)
771 1.850 24.106 22.256 2.453 31.957 29.505
transformatörler, statik konvertörler, endüktörler)
772 Elektrik devreleri, rezistanslar vb. aksam ve parçaları 3.188 38.996 35.808 4.226 51.697 47.471
Elektrik dağıtım donanımı (teller, kablolar,
773 8.167 7.679 -488 10.827 10.180 -647
izalötörler, bağlantı parçaları)
Elektro teşhis cihazlari(X ışınlı, alfa, beta, ve gama
774 321 39.073 38.752 426 51.799 51.374
ışınlı cihazlar)
Evlerde kullanılan makinalar (Çamaşır makinası,
775 27.819 4.134 -23.685 36.880 5.480 -31.399
buzdolabı, bulaşık makinası vb.)
Katod ışınlı tüpler, yarı iletken tertibat; elektrik
776 1.335 71.923 70.588 1.770 95.348 93.579
devreleri
778 Elektrikli makinaların aksam ve parçaları 6.698 47.002 40.304 8.880 62.311 53.431
781 Motorlu yolcu taşıtları (binek otomobilleri vb.) 12.369 5.627 -6.742 16.398 7.460 -8.938
782 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar 0 17.328 17.328 0 22.972 22.972
783 10+ kişi taşımaya mahsus motorlu taşıtlar, çekiciler 6.571 196.132 189.561 8.711 260.012 251.301
Motorlu taşıtların aksam ve parçaları ile şase ve
784 26.391 41.890 15.499 34.987 55.534 20.547
karoserleri
Motosikletler, bisikletler, sakatlar için koltuklar vb.
785 1.496 998 -498 1.983 1.323 -660
aksam parçaları
786 Römorklar ve yarı römorklar 3.554 2.919 -635 4.712 3.870 -842
791 Demiryolu taşıtları, aksam ve parçaları 44 67 23 58 89 30
792 Hava taşıtları, uzay araçları vb. aksam, parçaları 359 11.217 10.858 476 14.870 14.394
793 Gemiler ve suda yüzen taşıtlar 20.143 2.142 -18.001 26.704 2.840 -23.864
811 Prefabrik yapılar 1.159 7.615 6.456 1.536 10.095 8.559
Demir, çelik ve seramikten radyatörler (elektriksiz),
812 8.023 17.167 9.144 10.636 22.758 12.122
laobalar, küvetler, musluk taşları
93
Işıklı isim tabelaları ve aksamı, portatif elektrik
813 789 3.025 2.236 1.046 4.010 2.964
lambaları
821 Mobilya, aksam ve parçaları 31.504 3.894 -27.610 41.765 5.162 -36.603
831 Sandıklar, bavullar, çantalar ve kılıflar 1.913 3.342 1.429 2.536 4.430 1.894
Erkek/erkek çocuklar için örülmemiş giyim eşyası ve
841 78.376 7.627 -70.749 103.903 10.111 -93.792
aksesuarlar
Kadın/kız çocuklar için örülmemiş giyim eşyası ve
842 145.142 4.981 -140.161 192.415 6.603 -185.811
aksesuarları
843 Erkek/erkek çocuklar için örme giyim eşyası 10.972 1.420 -9.552 14.546 1.882 -12.663
844 Kadın/kız çocuklar için örme giyim eşyası 52.552 740 -51.812 69.668 981 -68.687
845 Örülmüş olsun olmasın diğer giyim eşyası 156.300 8.727 -147.573 207.207 11.569 -195.638
Giyim eşyası iç aksesuar ve giyim eşyası parçaları
846 29.304 1.370 -27.934 38.848 1.816 -37.032
(çorap, mendil, eldiven vb.)
848 Tekstil dışında kalan giyim eşyası, şapka vs. 7.010 2.781 -4.229 9.293 3.687 -5.606
851 Ayakkabılar ve aksamı 12.348 22.259 9.911 16.370 29.509 13.139
871 Optik aletler ve aksamı 27 2.353 2.326 36 3.119 3.084
872 Tıbbi araç ve gereçler 3.394 76.739 73.345 4.499 101.733 97.233
873 Metre ve sayaçlar 185 1.391 1.206 245 1.844 1.599
Ölçü, kontrol, ayar alet ver cihazlar, bunların aksam
874 2.906 60.037 57.131 3.852 79.591 75.739
ve parçaları
881 Sinema ve fotoğrafçılıkla ilgili aletler 2 1.051 1.049 3 1.393 1.391
Fotoğrafçılıkta kullanılan filmler, kimyasal
882 122 29.472 29.350 162 39.071 38.909
müstahzarlar ve kağıt, karton vs.
883 Sinemacılıkta kullanılan filmler 2 0 -2 3 0 -3
884 Optik cihazlar ile aksam ve parçaları 41 6.477 6.436 54 8.587 8.532
885 Saatler, aksam ve parçaları 123 635 512 163 842 679
892 Basılmış yayınlar 2.055 6.647 4.592 2.724 8.812 6.088
893 Plastikten mamul esya 22.566 17.735 -4.831 29.916 23.511 -6.404
894 Çocuk arabaları, oyuncaklar, spor malzemeleri 995 28.833 27.838 1.319 38.224 36.905
895 Büro eşyası, yazı ve çizim malzemeleri 130 7.226 7.096 172 9.580 9.407
896 Sanat ve kolleksiyon eşyası, antika esya 30 115 85 40 152 113
Kıymetli, yarı kıymetli, kaplama metallerlerden
897 4.357 301 -4.056 5.776 399 -5.377
kuyumcu ver mücevherci eşyası
898 Müzik aletleri vb. aksam ve parçaları 627 22.860 22.233 831 30.306 29.474
911 Posta paketleri . . 0
931 Uçak ve gemilere verilen erzaklar 32 3.152 3.120 42 4.179 4.136
961 Tedavülde olmayan metal paralar (altın olanlar hariç) . . 0
971 Altın, parasal olmayan (altın madeni hariç) 0 122 122 0 162 162
Toplam 1.602.893 4.568.312 2.965.419 2.124.955 6.056.211 3.931.256
Kaynak: CBS
94
Ek 8: Maddeler İtibariyle Hollanda’nın Türkiye’den İthalatı
2010
SITC
SITC Adı 1.000 1.000 ABD
No
Euro $
845 Örülmüş olsun olmasın diğer giyim eşyası 156.300 207.207
842 Kadın/kız çocuklar için örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları 145.142 192.415
658 Dokumaya elverişli maddelerden diğer hazır eşya ve takımlar 87.072 115.431
841 Erkek/erkek çocuklar için örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarlar 78.376 103.903
282 Demir-çelik döküntü ve hurdaları, bunların külçeleri 73.413 97.324
057 Taze/kuru meyve ve kabuklu yemişler, bunların karışımları 72.601 96.247
844 Kadın/kız çocuklar için örme giyim eşyası 52.552 69.668
034 Balıklar-canlı, taze/soğutulmuş/dondurulmuş 44.073 58.428
821 Mobilya, aksam ve parçaları 31.504 41.765
056 Kurutulmuş sebzeler, sebze ve meyvelerin unu, ezmesi, tozları 30.024 39.803
Giyim eşyası iç aksesuar ve giyim eşyası parçaları (çorap, mendil, eldiven
846 29.304 38.848
vb.)
Evlerde kullanılan makinalar (Çamaşır makinası, buzdolabı, bulaşık
775 27.819 36.880
makinası vb.)
714 Turbojetler, tepkili motorlar, diğer gaz türbinleri vb. aksamı 26.884 35.640
784 Motorlu taşıtların aksam ve parçaları ile şase ve karoserleri 26.391 34.987
121 Yaprak tütün ve tütün döküntüleri 23.260 30.836
684 Aluminyum ve aluminyumdan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 22.849 30.291
893 Plastikten mamul esya 22.566 29.916
058 Sebze ve meyveden hazırlanmış konserveler 21.769 28.859
098 Başka yerde bulunmayan gıda mustahzarları 21.263 28.188
653 Sentetik veya suni flamentler ve devamsız liflerden mensucat 21.174 28.070
651 Tekstil iplikleri 20.275 26.879
793 Gemiler ve suda yüzen taşıtlar 20.143 26.704
061 Şeker, bal ve şeker melası 19.273 25.550
621 Kauçuk ve kauçuktan eşya 16.951 22.472
629 Kauçuktan diğer eşya (hijenik, eczacılık ürünleri, taşıyıcı kolonlar) 16.560 21.954
671 Dökme ve aynali demir, ferro alyajlar 14.729 19.526
699 Diğer adi metallerden eşya (kilit, zincir, yay, fermuar, dikiş, nakış aletleri 14.557 19.298
95
vb.)
582 Plastiklerden levhalar, plakalar, 14.460 19.170
059 Meyve suları(üzüm şırası dahil) sebze suları 13.322 17.661
781 Motorlu yolcu taşıtları (binek otomobilleri vb.) 12.369 16.398
851 Ayakkabılar ve aksamı 12.348 16.370
741 Isıtıcı ve soğutucu ekipmanları, bunların aksam ve parçaları 12.098 16.038
764 Telli telefon ve telgraf cihazları, telsiz telefon telgraf vihazları vb. aksamı 11.888 15.760
843 Erkek/erkek çocuklar için örme giyim eşyası 10.972 14.546
625 Kauçuktan iç ve dış lastikler (yeni/eski) 10.780 14.291
278 Ham mineraller 10.581 14.027
697 Adi metalerden ev işlerinde kullanılan eşya ve aksam 10.377 13.757
292 Başka yerde belirtilmeyen bitk,sel ürünler (yenilmeye elverişli olmayan) 10.169 13.481
716 Elektrik motorları ve jeneratorler ile bunların aksam ve parçaları 10.038 13.307
652 Pamuklu mensucat 9.564 12.679
Özel iplikler ve dokunmamış mensucat (keçe, vatka, sicim, ip, şapka
657 8.817 11.689
taslakları, eknik eşya)
661 Kireç, çimento, tabii taşlar, asfalt ile bunlardan eşya 8.351 11.071
691 Demir, çelik veya aluminyumdan inşaat ve inşaat aksamı 8.566 11.356
759 Büro ver bilgi işlem makinalarının aksam ve parçaları 8.171 10.832
773 Elektrik dağıtım donanımı (teller, kablolar, izalötörler, bağlantı parçaları) 8.167 10.827
655 Örme mensucat 8.080 10.712
Demir, çelik ve seramikten radyatörler (elektriksiz), laobalar, küvetler,
812 8.023 10.636
musluk taşları
642 Kağıt, kağıt hamuru, karton ver selülozik liflerden mamul eşya 7.915 10.493
054 Buharda veya suda kaynatılmış, pişirilmiş, meyve ve başka sebzeler 7.623 10.106
723 Toprağın tesviyesi, cevherleri taşıma, yayılması, kar küreyicileri vb. 7.470 9.903
Seramikten sofra ve mutfak eşyası ile diğer ev eşyası, heykelcik, vb. diğer
665 7.076 9.381
süs eşyası
335 Petrol ürünleri artıkları 7.035 9.326
662 Silisli fosil unları ve benzerlerinden eşya, tuğla, kiremit, karolar vb. eşya 7.034 9.325
848 Tekstil dışında kalan giyim eşyası, şapka vs. 7.010 9.293
778 Elektrikli makinaların aksam ve parçaları 6.698 8.880
783 10+ kişi taşımaya mahsus motorlu taşıtlar, çekiciler 6.571 8.711
334 Rafine edilmiş petrol ürünleri 6.409 8.496
288 Metalleri/metal bileşiklerini içeren kül ve kalıntılar 6.323 8.382
96
693 Aluminyum, bakır veya demir çelikten teller, halatlar, kablolar, mensucat 6.224 8.251
747 Borular, kanallar, depolar, musluklar, valfler vb. cihazlar 5.973 7.918
523 Diğer inorganik kimyasal maddeler 5.568 7.381
598 Muhtelif kimya sanayi ürünleri ve model patları 5.311 7.041
Demir veya çelikten ince, kalın borular ve içi boş profiller, boru bağlantı
679 5.256 6.968
parçaları
553 Parfüm ve kozmetik veya tuvalet mustahzarları 5.137 6.810
035 Balıklar (kuru/ tuzlu/ salamura/ tütsülü) insan yemesi için balık unu/ezmesi 4.939 6.548
664 Cam 4.813 6.381
752 Otomatik bilgi işlem makinalari vb. ait birimler 4.672 6.194
Kıymetli, yarı kıymetli, kaplama metallerlerden kuyumcu ver mücevherci
897 4.357 5.776
eşyası
743 Diğer pompalar, fanlar, santrifujler, filtre makine ve cihazları 3.990 5.290
575 Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri(ilk şekillerde) 3.864 5.123
676 Demir veya çelikten (alaşımlı, alaşımsız) filmaşin, çubuk ve profiller 3.771 4.999
786 Römorklar ve yarı römorklar 3.554 4.712
872 Tıbbi araç ve gereçler 3.394 4.499
682 Bakır ve bakırdan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 3.352 4.444
727 Gıda işleme makinaları 3.237 4.291
772 Elektrik devreleri, rezistanslar vb. aksam ve parçaları 3.188 4.226
514 Azot fonksiyonlu bileşikler 3.045 4.037
048 Ekmekçilik ve pastacılık ürünleri, makarna 2.925 3.878
874 Ölçü, kontrol, ayar alet ver cihazlar, bunların aksam ve parçaları 2.906 3.852
678 Demir veya çelikten teller 2.874 3.810
075 Biber ve diğer baharatlar 2.867 3.801
728 Diğer makinalar ve cihazlar 2.845 3.772
692 Demir çelik veya aluminyumdan depo, sarnıç, vb. kaplar 2.724 3.611
541 Eczacılık ve eczacılık ürünleri 2.590 3.434
Metalleri dövme, çekiçleme veya kalıpta dövme suretiyle işlemeye mahsus
733 2.482 3.290
takım tezgahları
694 Bakır, Aluminyum, demir veya çelikten çivi, vida, pim, rondela vb. eşya 2.468 3.272
713 Motorlar ve aksamı 2.402 3.184
659 Halılar ve diğer yer kaplamaları 2.150 2.850
892 Basılmış yayınlar 2.055 2.724
512 Alkoller, fenoller, fenol-alkoller vb. türevleri 2.036 2.699
97
744 Forkliftler, diğer yük arabaları ve kaldırıçlar, asansörler 1.998 2.649
111 Alkolsüz içeçekler 1.993 2.642
751 Büro makinaları (yazı, hesap, fotokopi) 1.992 2.641
721 Tarımsal makinalar(traktörler hariç) 1.968 2.609
831 Sandıklar, bavullar, çantalar ve kılıflar 1.913 2.536
Elektrikli güç makinaları (716 hariç) transformatörler, statik konvertörler,
771 1.850 2.453
endüktörler)
748 Dişli sistemleri ve aksamı 1.636 2.169
222 Yağlı tohumlar ve meyvaları (kırılmış olsun olmasın) 1.599 2.120
542 İlaçlar 1.556 2.063
İnorganik kimyasal elementler, asitler, bileşikler, metallerin asit, hidroksit
522 1.521 2.016
ve peroksitleri
785 Motosikletler, bisikletler, sakatlar için koltuklar vb. aksam parçaları 1.496 1.983
533 Pigmentler, vernikler, boyalar 1.380 1.829
742 Sıvılar için pompalar, sıvı elevatörleri ile bunların aksam, parçaları 1.371 1.818
776 Katod ışınlı tüpler, yarı iletken tertibat; elektrik devreleri 1.335 1.770
581 Plastikten tüpler, borular, hortumlar; conta, dirsek, rakor vb 1.333 1.767
554 Sabunlar, temizleme, cilalama ürünleri 1.254 1.662
263 Pamuk, linter pamuğu ve pamuk döküntüleri 1.202 1.593
811 Prefabrik yapılar 1.159 1.536
Dokumaya elverişli diğer maddelerden dokunmuş mensucat (ipek, yün,
654 1.119 1.483
keten vb.)
695 El aletleri ve makineler için aletler 1.109 1.470
062 Şeker mamülleri 1.098 1.456
073 Çikolata ve kakao içeren diğer maddeler 1.070 1.418
745 Elektrikli olmayan diğer makine ve el aletleri vb. aksam parçaları 1.021 1.354
894 Çocuk arabaları, oyuncaklar, spor malzemeleri 995 1.319
724 Tekstil, çamaşır yıkama ve kurutma, ütüleme makina ve aksam ve parçaları 985 1.306
223 Diğer yağlı tohum ve meyveler, un ve küsbeleri 815 1.080
813 Işıklı isim tabelaları ve aksamı, portatif elektrik lambaları 789 1.046
Takım tezgaları (torna tezgahları, planya, vergel, yiv açma, dişli açma vb.
731 750 994
makinalar)
898 Müzik aletleri vb. aksam ve parçaları 627 831
273 Taş, mermer, alçı taşı, kireç taşı, kum 618 819
074 Çay ve paraguay çayı 615 815
98
666 Çanak-çömlek 609 807
Diğer güç motorları (su tribünleri, su çarkları, nükler reaktörler, ışınlanmış
718 565 749
yakıt elemanları)
421 Bitkisel sıvı yağlar 507 672
Ağaçtan muhafazalar, kutu, kafes sandık, vs. ile inşaat ve marangozluk
635 502 666
mamülleri
656 Kordelalar, etiketler, armalar, tüller vb. 494 655
663 Mineral maddelerden mamul eşya ve cihazlar 460 610
735 Alet tutucular ile muhtelif makinaların aksam ve parçalar 423 561
022 Süt ve krema 407 540
277 Sanayide kullanılan elmas, sünger taşı, zımpara taşı vs. 407 540
792 Hava taşıtları, uzay araçları vb. aksam, parçaları 359 476
749 Döküm plakaları ve modelleri, kalıplar, contalar 342 453
774 Elektro teşhis cihazlari(X ışınlı, alfa, beta, ve gama ışınlı cihazlar) 321 426
725 Kağıt hamuru, kağıt/karton imaline, işlenmesine mahsus makina ve cihazlar 316 419
516 Diğer organik kimyasal maddeler 309 410
291 İnsan tarafından yenilmeye elverişli olmayan hayvansal ürünler 264 350
641 Kağıt ve karton 247 327
737 Tav ocakları, döküm potaları, hadde lehim, hadde makinaları 242 321
696 Bıçakçı eşyası ve sofra takımları, bunların aksam ve parçaları 230 305
112 Alkollü içecekler 218 289
574 Poliasetaller ve diğer polieterler ve epoksi reçineler (ilk şekillerde) 203 269
091 Margarin 189 251
431 Kimyasal işlem görmüş bitkisel ve hayvansal katı/sıvı yağlar, mumlar 185 245
873 Metre ve sayaçlar 185 245
037 Balıklar, kabuklu hayvanlar ve yumşakçaların konserveleri 180 239
081 Hayvan gıdası olarak kullanılan maddeler 178 236
513 Karboksilik asitler ve türevleri 178 236
592 Nişasta, inülin, buğday gluteni, albuminler, yapıştırıcı ve tutkallar 174 231
071 Kahve 173 229
266 Sentetik flament demetleri ver sentetik devamlı lifler 169 224
895 Büro eşyası, yazı ve çizim malzemeleri 130 172
885 Saatler, aksam ve parçaları 123 163
269 Kullanılmış giyim eşyası ve parçaları 122 162
99
Fotoğrafçılıkta kullanılan filmler, kimyasal müstahzarlar ve kağıt, karton
882 122 162
vs.
001 Canlı hayvanlar 114 151
Deri ve köseleden mamul eşya (makina, mekanik işlerde kullanılan saraciye
612 111 147
eşyası)
Plak döndürücüler, pikaplar, kaset çalarlar, video kayıt ve gösterme
763 98 130
cihazları
711 Buhar kazanları, kızgın su kazanları ve aksamı 96 127
746 Her nevi rulmanlar 93 123
515 Organo-inorganik, heterosiklik bileşikler, nükleik asitler 86 114
611 İşlenmiş deri ve köseleler 80 106
072 Kakao 67 89
042 Pirinç 62 82
583 Plastikten monofil, çubuk, profiller-enine kesiti 1mmyi geçen 60 80
551 Uçucu yağlar rezinoitler 54 72
524 Oksi ve peroksi metalik asitlerin tuzları, kıymetli metallerin bileşikleri 46 61
791 Demiryolu taşıtları, aksam ve parçaları 44 58
726 Matbaacılıkta kullanılan makinalar 43 57
884 Optik cihazlar ile aksam ve parçaları 41 54
673 Demir veya alaşımsız çelikten kaplanmamış yassı hadde mamulleri 39 52
722 Traktörler 37 49
Ateşlemeyi önleyici müstahzarlar, çözücü müstahzarlar, yağlama
597 34 45
müstahzarları
931 Uçak ve gemilere verilen erzaklar 32 42
532 Debayette kulllanılan bitkisel ve hayvansal menşeli hulasalar 30 40
634 Kaplamalık ağaçlar, levhalar, kontaplak, sırık, kazık vs. ile ağaç yünü 30 40
896 Sanat ve kolleksiyon eşyası, antika esya 30 40
232 Sentetik kauçuk, taklit kauçuk, rejenere kauçuk ve atıkları (il şekillerde) 28 37
871 Optik aletler ve aksamı 27 36
511 Hidrokarbonlar ve türevleri 26 34
672 Demir veya çelikten külçe ve diğer ilk şekillerde yarı mamuller 22 29
287 Diğer metal cevherleri 18 24
248 Ahşap demiryolu veya tramvay traversleri 17 23
044 Mısır 14 19
687 Kalay ve kalaydan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 12 16
100
422 Diğer bitkisel sıvı yağlar 9 12
683 Nikel ve nikelden çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 9 12
531 Sentetik organik boyayıcı maddeler 7 9
573 Vinil klorür veya halojenli diğer olefin polimerleri(ilk şekilde) 7 9
572 Stilen polimerleri (ilk şekillerde) 6 8
045 Buğday, pirinç, arpa ve mısır dışı tahıllar 5 7
525 Radyoaktif elemanlar ve bileşikleri, bunları içeren karışım ve atıklar 5 7
681 Gümüş, platin ve gümüş veya platin kaplamalı altın ve diğer metaller 5 7
289 Kıymetli metal cevherleri ve hurdaları 4 5
613 Dabaklanmış, aprelenmiş, bütün halinde kürkler 4 5
685 Kurşun ve kurşundan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 4 5
046 Buğday ve mahlut unu, bulgur, irmik ve pellet 3 4
571 Etilen polimerleri (ilk şekillerde) 3 4
579 Plastikten döküntü, kalıntı ve hurdalar 2 3
674 Demir veya alaşımsız çelikten kaplanmış yassı hadde mamulleri 2 3
881 Sinema ve fotoğrafçılıkla ilgili aletler 2 3
883 Sinemacılıkta kullanılan filmler 2 3
Hayvansal ve bitkisel gübreler, tabi kalsiyum fosfat ve diğer tabi potasyum
272 1 1
tuzları
667 İnciler ve kıymetli metal taşlar 1 1
011 Sığır eti-taze/soğutulmuş/dondurulmuş 0 0
012 Hayvanların (sığır hariç) eti-taze/soğutulmuş/dondurulmuş 0 0
016 Et ve yenilen sakatat-tuzlu/salamura/ kurutulmuş-sakatat un ve ezmeleri 0 0
017 Et, balık, kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar 0 0
023 Tereyağı, süt esaslı katı-sıvı yağlar 0 0
024 Peynir ve lor 0 0
025 Yumurta ve yumurta albüminleri 0 0
036 Kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar 0 0
043 Arpa 0 0
047 Diğer hububat un, bulgur, irmik ve pellet. 0 0
122 İşlenmiş tütün 0 0
211 Ham deriler (post ve kürk dışında) 0 0
231 Tabii kauçuk, balata, güte-parka, guayül, çıkıl 0 0
101
245 Yakmaya mahsus ağaçlar ve odun komürü 0 0
246 Yakmaya mahsus yonga halinde ağaçlar ve testere talaşı 0 0
251 Odun veya diğer lifli selilozik maddeler; hamurları, döküntü ve kırpıntıları 0 0
265 Dokumaya elverişli diğer bitkisel lifler 0 0
267 Diğer suni lifler ve artıkları 0 0
268 Yün/yapağı ve diğer hayvan kılı 0 0
281 Demir cevherleri 0 0
285 Alüminyum cevherleri; alüminyum oksit 0 0
321 Taş kömürü 0 0
322 Linyit ve turb, linyit, taş kömürü ve turbdan elde edilen katı yakıtlar 0 0
325 Kok ve sömikok (taşkömürü, linyit ve turbdan), karni kömürü 0 0
342 Sıvılaştırılmış propan ve bütan gazı 0 0
344 Sıvılaştırılmış etilen, propilen, butilen, petrol gazı 0 0
411 Hayvansal katı veya sıvı yağlar 0 0
562 Mineral kimyasal gübreler (272.grubun dışındakiler) 0 0
591 Haşarat öldürücüler ve zararlı bitkileri yok ediciler 0 0
593 Patlayıcı maddeler, fitiller ve fişekler 0 0
599 Kimyasal ürünlerin yan ürünleri 0 0
633 Mantardan eşya 0 0
675 Paslanmaz veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamülleri 0 0
677 Demir veya çelikten demiryolu ve tramvay hattı malzemesi 0 0
686 Çinko ve çinkodan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 0 0
Metalurjide kullanılan adi metaller (tungsten, molibden, tantal,
689 0 0
magnezyum, kobakl vb.)
712 Buhar turbinleri ile aksam ve parçaları 0 0
782 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar 0 0
971 Altın, parasal olmayan (altın madeni hariç) 0 0
041 Buğday ve mahlut .
212 Ham postlar (bütün halde) .
244 Tabii mantar ve döküntü mantar .
Yuvarlak ağaçlar (kabukları soyulmuş/kare şeklinde kabaca yontulmuş
247 .
olsun olmasın)
261 İpek .
264 Jüt veya bitki iç kabuklarının dokumaya elverişli diğer lifleri .
102
274 Kükürt ve demir piritleri .
286 Uranyum, toryum cevherleri .
333 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar (ham petrol) .
Havagazı, sugazı, fakir gaz vb gazlar (petrol gazı ve diğ.gazlı hidrokarbon
345 .
hariç)
351 Elektrik enerjisi .
911 Posta paketleri .
961 Tedavülde olmayan metal paralar (altın olanlar hariç) .
103
Ek 9: Maddeler İtibariyle Hollanda’nın Türkiye’ye İhracatı
2010
SITC SITC Adı 1.000 1.000
No Euro ABD $
282 Demir-çelik döküntü ve hurdaları, bunların külçeleri 475.221 630.000
334 Rafine edilmiş petrol ürünleri 301.071 399.130
764 Telli telefon ve telgraf cihazları, telsiz telefon telgraf vihazları vb. aksamı 237.578 314.957
759 Büro ver bilgi işlem makinalarının aksam ve parçaları 208.259 276.089
783 10+ kişi taşımaya mahsus motorlu taşıtlar, çekiciler 196.132 260.012
752 Otomatik bilgi işlem makinalari vb. ait birimler 193.485 256.503
542 İlaçlar 149.867 198.679
574 Poliasetaller ve diğer polieterler ve epoksi reçineler (ilk şekillerde) 131.405 174.204
751 Büro makinaları (yazı, hesap, fotokopi) 114.743 152.115
575 Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri(ilk şekillerde) 89.647 118.845
541 Eczacılık ve eczacılık ürünleri 80.076 106.157
872 Tıbbi araç ve gereçler 76.722 101.710
776 Katod ışınlı tüpler, yarı iletken tertibat; elektrik devreleri 71.923 95.348
511 Hidrokarbonlar ve türevleri 64.070 84.938
072 Kakao 63.986 84.826
516 Diğer organik kimyasal maddeler 60.556 80.279
874 Ölçü, kontrol, ayar alet ver cihazlar, bunların aksam ve parçaları 60.037 79.591
533 Pigmentler, vernikler, boyalar 57.584 76.339
292 Başka yerde belirtilmeyen bitk,sel ürünler (yenilmeye elverişli olmayan) 55.149 73.111
675 Paslanmaz veya alaşımsız çelikten yassı hadde mamülleri 52.988 70.246
727 Gıda işleme makinaları 51.775 68.638
641 Kağıt ve karton 50.136 66.465
571 Etilen polimerleri (ilk şekillerde) 49.635 65.801
598 Muhtelif kimya sanayi ürünleri ve model patları 48.130 63.806
778 Elektrikli makinaların aksam ve parçaları 46.989 62.293
514 Azot fonksiyonlu bileşikler 45.695 60.578
513 Karboksilik asitler ve türevleri 44.556 59.068
104
784 Motorlu taşıtların aksam ve parçaları ile şase ve karoserleri 41.843 55.471
651 Tekstil iplikleri 40.488 53.675
774 Elektro teşhis cihazlari(X ışınlı, alfa, beta, ve gama ışınlı cihazlar) 39.073 51.799
772 Elektrik devreleri, rezistanslar vb. aksam ve parçaları 38.995 51.696
714 Turbojetler, tepkili motorlar, diğer gaz türbinleri vb. aksamı 35.637 47.244
572 Stilen polimerleri (ilk şekillerde) 34.730 46.042
122 İşlenmiş tütün 32.837 43.532
512 Alkoller, fenoller, fenol-alkoller vb. türevleri 31.631 41.933
Fotoğrafçılıkta kullanılan filmler, kimyasal müstahzarlar ve kağıt, karton
882 29.472 39.071
vs.
674 Demir veya alaşımsız çelikten kaplanmış yassı hadde mamulleri 29.127 38.614
894 Çocuk arabaları, oyuncaklar, spor malzemeleri 28.833 38.224
111 Alkolsüz içeçekler 28.668 38.005
232 Sentetik kauçuk, taklit kauçuk, rejenere kauçuk ve atıkları (il şekillerde) 28.205 37.391
515 Organo-inorganik, heterosiklik bileşikler, nükleik asitler 28.135 37.299
713 Motorlar ve aksamı 27.814 36.873
582 Plastiklerden levhalar, plakalar, 27.575 36.556
Elektrikli güç makinaları (716 hariç) transformatörler, statik konvertörler,
771 24.106 31.957
endüktörler)
098 Başka yerde bulunmayan gıda mustahzarları 23.158 30.701
898 Müzik aletleri vb. aksam ve parçaları 22.860 30.306
592 Nişasta, inülin, buğday gluteni, albuminler, yapıştırıcı ve tutkallar 22.830 30.266
851 Ayakkabılar ve aksamı 22.255 29.503
728 Diğer makinalar ve cihazlar 21.990 29.152
721 Tarımsal makinalar(traktörler hariç) 21.601 28.636
673 Demir veya alaşımsız çelikten kaplanmamış yassı hadde mamulleri 21.222 28.134
684 Aluminyum ve aluminyumdan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 20.953 27.777
554 Sabunlar, temizleme, cilalama ürünleri 20.155 26.719
Ateşlemeyi önleyici müstahzarlar, çözücü müstahzarlar, yağlama
597 18.612 24.674
müstahzarları
741 Isıtıcı ve soğutucu ekipmanları, bunların aksam ve parçaları 18.560 24.605
551 Uçucu yağlar rezinoitler 18.445 24.453
893 Plastikten mamul esya 17.729 23.503
782 Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar 17.328 22.972
105
Demir, çelik ve seramikten radyatörler (elektriksiz), laobalar, küvetler,
812 17.167 22.758
musluk taşları
743 Diğer pompalar, fanlar, santrifujler, filtre makine ve cihazları 16.708 22.150
695 El aletleri ve makineler için aletler 15.510 20.562
Diğer adi metallerden eşya (kilit, zincir, yay, fermuar, dikiş, nakış aletleri
699 15.346 20.344
vb.)
744 Forkliftler, diğer yük arabaları ve kaldırıçlar, asansörler 14.266 18.912
723 Toprağın tesviyesi, cevherleri taşıma, yayılması, kar küreyicileri vb. 14.127 18.728
278 Ham mineraller 14.120 18.719
652 Pamuklu mensucat 12.331 16.347
671 Dökme ve aynali demir, ferro alyajlar 11.817 15.666
747 Borular, kanallar, depolar, musluklar, valfler vb. cihazlar 11.476 15.214
792 Hava taşıtları, uzay araçları vb. aksam, parçaları 11.217 14.870
023 Tereyağı, süt esaslı katı-sıvı yağlar 10.517 13.942
553 Parfüm ve kozmetik veya tuvalet mustahzarları 10.442 13.843
Özel iplikler ve dokunmamış mensucat (keçe, vatka, sicim, ip, şapka
657 10.112 13.405
taslakları, eknik eşya)
Plak döndürücüler, pikaplar, kaset çalarlar, video kayıt ve gösterme
763 9.429 12.500
cihazları
Demir veya çelikten ince, kalın borular ve içi boş profiller, boru bağlantı
679 9.417 12.484
parçaları
845 Örülmüş olsun olmasın diğer giyim eşyası 8.726 11.568
054 Buharda veya suda kaynatılmış, pişirilmiş, meyve ve başka sebzeler 8.636 11.449
653 Sentetik veya suni flamentler ve devamsız liflerden mensucat 8.409 11.148
011 Sığır eti-taze/soğutulmuş/dondurulmuş 8.335 11.050
073 Çikolata ve kakao içeren diğer maddeler 8.217 10.893
621 Kauçuk ve kauçuktan eşya 8.176 10.839
691 Demir, çelik veya aluminyumdan inşaat ve inşaat aksamı 7.811 10.355
773 Elektrik dağıtım donanımı (teller, kablolar, izalötörler, bağlantı parçaları) 7.679 10.180
745 Elektrikli olmayan diğer makine ve el aletleri vb. aksam parçaları 7.645 10.135
841 Erkek/erkek çocuklar için örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarlar 7.623 10.106
811 Prefabrik yapılar 7.615 10.095
895 Büro eşyası, yazı ve çizim malzemeleri 7.220 9.572
112 Alkollü içecekler 6.817 9.037
057 Taze/kuru meyve ve kabuklu yemişler, bunların karışımları 6.808 9.025
892 Basılmış yayınlar 6.647 8.812
106
884 Optik cihazlar ile aksam ve parçaları 6.477 8.587
523 Diğer inorganik kimyasal maddeler 6.237 8.268
İnorganik kimyasal elementler, asitler, bileşikler, metallerin asit, hidroksit
522 6.096 8.081
ve peroksitleri
531 Sentetik organik boyayıcı maddeler 5.974 7.920
726 Matbaacılıkta kullanılan makinalar 5.906 7.830
742 Sıvılar için pompalar, sıvı elevatörleri ile bunların aksam, parçaları 5.826 7.724
781 Motorlu yolcu taşıtları (binek otomobilleri vb.) 5.583 7.401
081 Hayvan gıdası olarak kullanılan maddeler 5.455 7.232
074 Çay ve paraguay çayı 5.412 7.175
048 Ekmekçilik ve pastacılık ürünleri, makarna 5.398 7.156
659 Halılar ve diğer yer kaplamaları 5.250 6.960
842 Kadın/kız çocuklar için örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları 4.977 6.598
716 Elektrik motorları ve jeneratorler ile bunların aksam ve parçaları 4.570 6.058
Evlerde kullanılan makinalar (Çamaşır makinası, buzdolabı, bulaşık
775 4.134 5.480
makinası vb.)
335 Petrol ürünleri artıkları 4.094 5.427
Dokumaya elverişli diğer maddelerden dokunmuş mensucat (ipek, yün,
654 4.082 5.412
keten vb.)
091 Margarin 4.040 5.356
749 Döküm plakaları ve modelleri, kalıplar, contalar 3.991 5.291
573 Vinil klorür veya halojenli diğer olefin polimerleri(ilk şekilde) 3.936 5.218
821 Mobilya, aksam ve parçaları 3.894 5.162
562 Mineral kimyasal gübreler (272.grubun dışındakiler) 3.767 4.994
591 Haşarat öldürücüler ve zararlı bitkileri yok ediciler 3.677 4.875
683 Nikel ve nikelden çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 3.570 4.733
625 Kauçuktan iç ve dış lastikler (yeni/eski) 3.468 4.598
831 Sandıklar, bavullar, çantalar ve kılıflar 3.341 4.429
931 Uçak ve gemilere verilen erzaklar 3.152 4.179
663 Mineral maddelerden mamul eşya ve cihazlar 3.109 4.122
725 Kağıt hamuru, kağıt/karton imaline, işlenmesine mahsus makina ve cihazlar 3.050 4.043
611 İşlenmiş deri ve köseleler 3.045 4.037
813 Işıklı isim tabelaları ve aksamı, portatif elektrik lambaları 3.025 4.010
735 Alet tutucular ile muhtelif makinaların aksam ve parçalar 3.009 3.989
692 Demir çelik veya aluminyumdan depo, sarnıç, vb. kaplar 3.008 3.988
107
642 Kağıt, kağıt hamuru, karton ver selülozik liflerden mamul eşya 2.957 3.920
786 Römorklar ve yarı römorklar 2.919 3.870
848 Tekstil dışında kalan giyim eşyası, şapka vs. 2.781 3.687
Takım tezgaları (torna tezgahları, planya, vergel, yiv açma, dişli açma vb.
731 2.750 3.646
makinalar)
071 Kahve 2.661 3.528
017 Et, balık, kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar 2.597 3.443
737 Tav ocakları, döküm potaları, hadde lehim, hadde makinaları 2.500 3.314
687 Kalay ve kalaydan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 2.494 3.306
629 Kauçuktan diğer eşya (hijenik, eczacılık ürünleri, taşıyıcı kolonlar) 2.387 3.164
871 Optik aletler ve aksamı 2.353 3.119
269 Kullanılmış giyim eşyası ve parçaları 2.292 3.039
655 Örme mensucat 2.276 3.017
022 Süt ve krema 2.207 2.926
682 Bakır ve bakırdan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 2.170 2.877
793 Gemiler ve suda yüzen taşıtlar 2.142 2.840
024 Peynir ve lor 2.125 2.817
748 Dişli sistemleri ve aksamı 2.117 2.807
581 Plastikten tüpler, borular, hortumlar; conta, dirsek, rakor vb 2.089 2.769
613 Dabaklanmış, aprelenmiş, bütün halinde kürkler 2.050 2.718
686 Çinko ve çinkodan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 2.045 2.711
656 Kordelalar, etiketler, armalar, tüller vb. 1.995 2.645
034 Balıklar-canlı, taze/soğutulmuş/dondurulmuş 1.994 2.643
694 Bakır, Aluminyum, demir veya çelikten çivi, vida, pim, rondela vb. eşya 1.985 2.632
285 Alüminyum cevherleri; alüminyum oksit 1.984 2.630
Metalurjide kullanılan adi metaller (tungsten, molibden, tantal,
689 1.896 2.514
magnezyum, kobakl vb.)
062 Şeker mamülleri 1.876 2.487
288 Metalleri/metal bileşiklerini içeren kül ve kalıntılar 1.867 2.475
061 Şeker, bal ve şeker melası 1.735 2.300
697 Adi metalerden ev işlerinde kullanılan eşya ve aksam 1.646 2.182
059 Meyve suları(üzüm şırası dahil) sebze suları 1.642 2.177
251 Odun veya diğer lifli selilozik maddeler; hamurları, döküntü ve kırpıntıları 1.626 2.156
664 Cam 1.609 2.133
108
056 Kurutulmuş sebzeler, sebze ve meyvelerin unu, ezmesi, tozları 1.501 1.990
658 Dokumaya elverişli maddelerden diğer hazır eşya ve takımlar 1.434 1.901
843 Erkek/erkek çocuklar için örme giyim eşyası 1.420 1.882
873 Metre ve sayaçlar 1.391 1.844
Giyim eşyası iç aksesuar ve giyim eşyası parçaları (çorap, mendil, eldiven
846 1.370 1.816
vb.)
Diğer güç motorları (su tribünleri, su çarkları, nükler reaktörler, ışınlanmış
718 1.330 1.763
yakıt elemanları)
525 Radyoaktif elemanlar ve bileşikleri, bunları içeren karışım ve atıklar 1.236 1.639
676 Demir veya çelikten (alaşımlı, alaşımsız) filmaşin, çubuk ve profiller 1.234 1.636
724 Tekstil, çamaşır yıkama ve kurutma, ütüleme makina ve aksam ve parçaları 1.199 1.590
Ağaçtan muhafazalar, kutu, kafes sandık, vs. ile inşaat ve marangozluk
635 1.171 1.552
mamülleri
325 Kok ve sömikok (taşkömürü, linyit ve turbdan), karni kömürü 1.109 1.470
211 Ham deriler (post ve kürk dışında) 1.092 1.448
881 Sinema ve fotoğrafçılıkla ilgili aletler 1.051 1.393
036 Kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar 1.047 1.388
012 Hayvanların (sığır hariç) eti-taze/soğutulmuş/dondurulmuş 1.005 1.332
785 Motosikletler, bisikletler, sakatlar için koltuklar vb. aksam parçaları 998 1.323
431 Kimyasal işlem görmüş bitkisel ve hayvansal katı/sıvı yağlar, mumlar 917 1.216
746 Her nevi rulmanlar 906 1.201
222 Yağlı tohumlar ve meyvaları (kırılmış olsun olmasın) 884 1.172
Seramikten sofra ve mutfak eşyası ile diğer ev eşyası, heykelcik, vb. diğer
665 833 1.104
süs eşyası
248 Ahşap demiryolu veya tramvay traversleri 829 1.099
661 Kireç, çimento, tabii taşlar, asfalt ile bunlardan eşya 809 1.072
Metalleri dövme, çekiçleme veya kalıpta dövme suretiyle işlemeye mahsus
733 786 1.042
takım tezgahları
532 Debayette kulllanılan bitkisel ve hayvansal menşeli hulasalar 762 1.010
058 Sebze ve meyveden hazırlanmış konserveler 746 989
844 Kadın/kız çocuklar için örme giyim eşyası 739 980
422 Diğer bitkisel sıvı yağlar 711 943
662 Silisli fosil unları ve benzerlerinden eşya, tuğla, kiremit, karolar vb. eşya 649 860
885 Saatler, aksam ve parçaları 635 842
579 Plastikten döküntü, kalıntı ve hurdalar 530 703
693 Aluminyum, bakır veya demir çelikten teller, halatlar, kablolar, mensucat 472 626
109
722 Traktörler 369 489
524 Oksi ve peroksi metalik asitlerin tuzları, kıymetli metallerin bileşikleri 348 461
634 Kaplamalık ağaçlar, levhalar, kontaplak, sırık, kazık vs. ile ağaç yünü 318 422
711 Buhar kazanları, kızgın su kazanları ve aksamı 311 412
Kıymetli, yarı kıymetli, kaplama metallerlerden kuyumcu ver mücevherci
897 301 399
eşyası
121 Yaprak tütün ve tütün döküntüleri 296 392
025 Yumurta ve yumurta albüminleri 287 380
287 Diğer metal cevherleri 251 333
075 Biber ve diğer baharatlar 229 304
712 Buhar turbinleri ile aksam ve parçaları 229 304
666 Çanak-çömlek 224 297
678 Demir veya çelikten teller 223 296
291 İnsan tarafından yenilmeye elverişli olmayan hayvansal ürünler 219 290
016 Et ve yenilen sakatat-tuzlu/salamura/ kurutulmuş-sakatat un ve ezmeleri 212 281
342 Sıvılaştırılmış propan ve bütan gazı 176 233
223 Diğer yağlı tohum ve meyveler, un ve küsbeleri 165 219
267 Diğer suni lifler ve artıkları 146 194
583 Plastikten monofil, çubuk, profiller-enine kesiti 1mmyi geçen 129 171
696 Bıçakçı eşyası ve sofra takımları, bunların aksam ve parçaları 125 166
971 Altın, parasal olmayan (altın madeni hariç) 122 162
896 Sanat ve kolleksiyon eşyası, antika esya 115 152
593 Patlayıcı maddeler, fitiller ve fişekler 106 141
266 Sentetik flament demetleri ver sentetik devamlı lifler 96 127
035 Balıklar (kuru/ tuzlu/ salamura/ tütsülü) insan yemesi için balık unu/ezmesi 94 125
411 Hayvansal katı veya sıvı yağlar 93 123
273 Taş, mermer, alçı taşı, kireç taşı, kum 83 110
791 Demiryolu taşıtları, aksam ve parçaları 67 89
677 Demir veya çelikten demiryolu ve tramvay hattı malzemesi 66 87
421 Bitkisel sıvı yağlar 60 80
Deri ve köseleden mamul eşya (makina, mekanik işlerde kullanılan saraciye
612 53 70
eşyası)
344 Sıvılaştırılmış etilen, propilen, butilen, petrol gazı 50 66
281 Demir cevherleri 46 61
110
037 Balıklar, kabuklu hayvanlar ve yumşakçaların konserveleri 44 58
322 Linyit ve turb, linyit, taş kömürü ve turbdan elde edilen katı yakıtlar 40 53
045 Buğday, pirinç, arpa ve mısır dışı tahıllar 22 29
672 Demir veya çelikten külçe ve diğer ilk şekillerde yarı mamuller 21 28
042 Pirinç 20 27
246 Yakmaya mahsus yonga halinde ağaçlar ve testere talaşı 15 20
Hayvansal ve bitkisel gübreler, tabi kalsiyum fosfat ve diğer tabi potasyum
272 13 17
tuzları
231 Tabii kauçuk, balata, güte-parka, guayül, çıkıl 11 15
265 Dokumaya elverişli diğer bitkisel lifler 8 11
047 Diğer hububat un, bulgur, irmik ve pellet. 7 9
633 Mantardan eşya 6 8
681 Gümüş, platin ve gümüş veya platin kaplamalı altın ve diğer metaller 5 7
046 Buğday ve mahlut unu, bulgur, irmik ve pellet 3 4
245 Yakmaya mahsus ağaçlar ve odun komürü 3 4
667 İnciler ve kıymetli metal taşlar 3 4
599 Kimyasal ürünlerin yan ürünleri 1 1
043 Arpa 0 0
044 Mısır 0 0
263 Pamuk, linter pamuğu ve pamuk döküntüleri 0 0
268 Yün/yapağı ve diğer hayvan kılı 0 0
277 Sanayide kullanılan elmas, sünger taşı, zımpara taşı vs. 0 0
289 Kıymetli metal cevherleri ve hurdaları 0 0
321 Taş kömürü 0 0
685 Kurşun ve kurşundan çubuk, profil, tel, saç, şerit, boru vb. 0 0
883 Sinemacılıkta kullanılan filmler 0 0
212 Ham postlar (bütün halde) .
244 Tabii mantar ve döküntü mantar .
Yuvarlak ağaçlar (kabukları soyulmuş/kare şeklinde kabaca yontulmuş
247 .
olsun olmasın)
261 İpek .
264 Jüt veya bitki iç kabuklarının dokumaya elverişli diğer lifleri .
274 Kükürt ve demir piritleri .
286 Uranyum, toryum cevherleri .
111
333 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar (ham petrol) .
Havagazı, sugazı, fakir gaz vb gazlar (petrol gazı ve diğ.gazlı hidrokarbon
345 .
hariç)
351 Elektrik enerjisi .
911 Posta paketleri .
961 Tedavülde olmayan metal paralar (altın olanlar hariç) .
112
Ek 10: Hollanda’da Düzenlenen Önemli Uluslararası Fuarlar (2011)
Fuarın
Başlangıç Bitiş
Fuarın Adı düzenlendiği Fuarın düzenlendiği sektör Organizatör web adresi
Tarihi Tarihi
şehir
AQUATECH 1.11.2011 4.11.2011 Amsterdam Su ve Sulama Teknolojileri www.rai.nl
HISWA -Amsterdam www.rai.nl
Boat Show 1.3.2011 6.3.2011 Amsterdam Yat ve Yat Aksesuarları www.hiswa.nl
HORECAVA-
Int.Trade Fair For
The Hotel and Otel ve Restoran, Gıda www.rai.nl
CATERİNG Industry 10.1.2011 14.1.2011 Amsterdam ve Mobilya Ekipmanları www.horecava.nl
Yayın, Görüntü ve
IBC-Int.Broadcasting Televizyon
Convention Eylül 2011 Eylül 2011 Amsterdam Teknolojileri www.ibc.org
International Hortifair 11.10.2011 14.10/2011 Amsterdam Kesme Çiçek www.hortifair.com
ISE Intergrated Bilgisayar ve Görüntüleme
Systems Europe 1.2.2011 3.2.2011 Amsterdam Teknolojileri www.iseurope.org
Temizlik ve Hijyen www.rai.nl
ISSA Interclean 18.5.2011 20.5.2011 Amsterdam Ekipmanları www.issainterclean.com
METS- Marine www.rai.nl
Equipment Trade Show 15.11.2011 17.11.2011 Amsterdam Yat ve Yat Aksesuarları www.metstrade.co
MODEFABRIEK Ocak 2011 Ocak 2011 Amsterdam Moda www.modefabriek.nl
Temmuz Temmuz
MODEFABRIEK 2011 2011 Amsterdam Moda www.modefabriek.nl
PLMA's World of Gıda,İçecek, Sağlık ve
Private Label Kozmetik
International Trade Ürünleri, Temizlik
Show 24.5.2011 25.5.2011 Amsterdam Malzemeleri www.plmainternational.com
Ağustos Ağustos
pro PSI 2011 2011 Amsterdam Promosyon Ürünleri www.pro-ep.eu
ReMaTec-Automotive
Remanufacturing Otomotiv Yan Sanayii
International 19.6.2011 21.6.2011 Amsterdam Ürünleri http://www.rematecnews.com
EFFF-European Fine
Food Fair 24.1.2011 26.1.2011 Maastricht Yiyecek ve İçecek www.mecc.nl
EUROPORT Gemi İmalat Sanayi
International 8.11.2011 11.11.2011 Rotterdam Sektörleri http://www.europort.nl/
Isınma, Soğutma ve
Kasım Kasım Havalandırma
ELECTROTECHNIEK 2011 2011 Utrecht Teknolojileri www.vnuexhibitions.com
113
Ek 11: Hollanda’da Türk Basın Kuruluşları
Adı Adresi Web/e-posta Tel
Anadolu Ajansı Stade de colombes 56, 1098 VT yasin2003@hotmail.nl 020-691 37 14
Amsterdam
Doğan Haber Ajansı Clusiuastraat 2 1504 HH Zaandam dha@tiscali.net 06-53 31 31 36
Doğuş Gazetesi P.O.Box 51108 3007 GC Rotterdam www.dogus.nl 010-290 07 00
dogus@dogus.nl
Dünya Gazetesi Zanzibarstraat 57,1339 RP Almere i.karacay@chello.nl 036-536 96 76
Ekin Dergisi P.O.Box 52061 3007 LB Rotterdam www.ekinonline.com 010-291 91 91
info@ekinonline.com
Sabah Merhaba Dergisi Postbus 166, 3230 AD Brielle info@merhabamedya.net 0181-41 64 97
Cumhuriyet /BBC Gerrit van der Veenstraat 114 hs,1077 h.bakır@wxs.nl 020-6792506
EP Amsterdam
Hürriyet Gazetesi Postbus 90419, 1006 BK Amsterdam dha@chello.nl 020- 417 80 07
Inter Ajans P.O.Box 90419 1006 BK Amsterdam www.interajans.nl 06-55 764 386
info@interajans.nl
IHLAS Haber Ajansı Loenemark 148, 1025 TR Amsterdam mumin_amsterdam@hotmail 06-41 529 555
.com
Kuzey Yıldızı Schiekade 133, 3033 BL Rotterdam www.kuzeyyildizi.nl 010-707 09 11
Milliyet Tobias Asserlaan 17, 5042 NP Tilburg f-aslan@kpnplanet.nl 013-590 24 90
Platform Dergisi P.O.Box 9510 1006 GA Amsterdam www.platformmedia.org 020-613 89 02
info@platformmedia.nl
Time Media Group Hang 4, 3011 GG Rotterdam www.timemedia.nl 010-2013740
Türkiye Gazetesi Melissantstraat 36 b, 3086 XJ matopcu@yahoo.com 06-33 818 172
Rotterdam
Kadin Dergisi Derinderen Straat 108-B, 1061 VX www.kadindergisi.nl 020-614 53 63
Amsterdam info@kadindergisi.nl
Demet TV Ruijsdaelstraat 121 2525 AD Den nyavuz@chello.nl 06-24 311 818
Haag
Zaman Feza TV Hang 4, 3011 GG Rotterdam bdogan@fezatv.nl 020-411 03 44
NTV Houtondreef 61, 3464 KL Utrecht orhan@soalpdundar.demon.n 030-262 81 41
l
ATV-TGRT ve RADYO Polderlaan 47 a, 3074 MB Rotterdam info@radyodeniz.com 06-13 500 345
Deniz
MTNL TV h.yavuz@mtnl.nl 020-5353535
PRISMA TV Kapoeasweg 17, 1043 AD Amsterdam macelik@prismaproductie.nl 020-6756157
Nederlandse Islamistische Postbus 336, 1200 AH H'lversum www.nioweb.nl 035-6772742
Omroep burhan.carlak@islamitischeo
mroep.nl
114
Ek 12: Ekonomi ve Ticaretle İlgili Kurum ve Kuruluşların İnternet Adresleri
www.vno-ncw.nl: VNO - NCW - Dutch Employers Organization
www.fenex.nl: FENEX - Dutch Association for Forwarding and Logistics
www.iro.nl: IRO - Association of Dutch Suppliers in the Oil and Gas Industry
www.nedeco.nl: NEDECO - Netherlands Engineering Consultants
www.bouwendnederland.nl: Bouwend Nederland- Association of Construction and Infrastructure
Companies
www.fme-cwm.nl: FME/ CWM- Association of Enterprises in the Mechanical, Metalworking, Plastics,
Electronics and Electro technical Industry
www.gmv-fme.nl: GMV- Dutch Machinery Group for Food and Packaging
www.vnci.nl: VNCI - Association of the Dutch Chemical Industry
www.hidc.nl: HIDC - Holland International Distribution Council
www.cogen.nl: COGEN - Dutch Association for Combined Heat and Power
www.vnsi.nl: VNSI - Netherlands’ Shipbuilding Industry Association
www.hme.nl: HME - Holland Marine Equipment
www.indent.nl: INDENT - Association of the Dutch Industry for Dental Products
www.nevat.nl: NEVAT - Netherlands Association of Subcontracting Industries
www.nabu.nl: NABU - Netherlands Association of International Contractors
www.nat.nl: NAT - Netherlands Airport Technology Group
www.onri.nl: ONRI - Order of Dutch Consulting Engineers
www.hollandsolar.nl: Netherlands Solar Energy Association
www.dgbc.nl: DGBC - Dutch Green Building Council
www.anvr.nl: ANVR - Netherlands Association of Tour Operators
www.dpa.eu: DPA - Dutch Produce Association
www.cov.nl: Dutch Meat Association
www.nrk.nl: The Dutch Rubber & Plastics Federation
www.lederfabrikanten.nl: The Dutch Federation of tanners
www.anthos.org: Association for Flower Bulb Traders and the Association for Plant Traders
www.abu.nl: The Federation of Private Employment Agencies
www.frugiventa.nl: Fruit and Vegetables Trade Association
www.kavb.nl: KAVB - Royal General Bulb Growers' Association
115
www.modint.nl: MODINT - Trade Association for Fashion, Interior Design, Carpets and Textiles
www.nuv.nl: Dutch Publishers Association
www.ncv-cosmetica.nl: NCV- Association of Manufacturers and Importers of Cosmetics
www.nzo.nl: NZO - Dutch Dairy Association
www.nlingenieurs.nl: Association of Consulting Engineers
www.plantum.nl: Association for the Plant Reproduction Material
www.verenigingafvalbedrijven.nl: Dutch Waste Management Association
www.vims.nl: VIMS - International Management Services Association
www.vbn.nl: VBN - Dutch Flower Auctions Association
www.nepluvi.nl: NEPLUVI - Dutch Poultry Processing Industries
www.vernof.nl: VERNOF - Association of Dutch Producers of Edible Oils and Fats
www.cosun.com: COSUN - Association of Sugar Factories and Refineries
www.vvvf.nl: VVVF - Association of the Paint and Printing Ink Industry
www.automotive-industry.nl: Online Portal of the Dutch Automotive Industry
www.floraholland.com: Flora Holland
116
