Ben on global monarchies Thai1

Document Sample
Ben on global monarchies Thai1 Powered By Docstoc
					                                               1

        “ครูเบน แอนเดอรสัน: ราชาธิปไตยสมัยใหมในมุมมองเปรียบเทียบระดับโลก (๑)”
                                                                    โดย เกษียร เตชะพีระ




           เมื่อวันศุกรที่ ๙ มีนาคมศกนี้ ครูเบน หรือ เบเนดิคท แอนเดอรสัน ศาสตราจารย Aaron L.
Binenkorb ดานการศึกษาระหวางประเทศและศาสตราจารยกิตติคุณแหงคณะการปกครอง มหา-
วิทยาลัยคอรแนว (Department of Government, Cornell University) สหรัฐอเมริกา ไดรับเชิญมา
กลาวปาฐกถานําเรื่อง “Modern Monarchies in a Global Comparative Perspective” (ราชาธิปไตย
สมัยใหมในมุมมองเปรียบเทียบระดับโลก) ในการประชุมวิชาการเรื่อง Democracy and Crisis in
Thailand จัดโดยมหาวิทยาลัย McGill ของแคนาดา รวมกับศูนยติดตามประชาธิปไตยไทย แหงคณะ
รัฐศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ณ หองประชุมจุมภฏ พันธุทิพย ชั้น 4 อาคารประชาธิปก-
รําไพพรรณี จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย
           ปาฐกถานําของครูเบนมีเนื้อหากวางขวางเจาะลึกชวนคิดนาสนใจยิ่ง ผมในฐานะลูกศิษยขอ
อนุญาตถอดความเรียบเรียงมาเสนอตออีกทีตามที่ถายทอดบันทึกไวในเว็บยูทูบตามลิงคดานลางนี้:
http://www.youtube.com/watch?v=H721zVo9A0I
           “กอนอื่นผมใครขอแสดงความขอบคุณและรูสึกเปนเกียรติยิ่งที่ไดรับเชิญมากลาวปาฐกถา
นําที่นี่ และผมอยากขอบคุณเปนพิเศษตอคณบดีคณะรัฐศาสตร จุฬาฯ อาจารยศุภชัย ยาวะประภาษ,
                                ่
ผูจัดการประชุมคุณอีริค ซึงผมรูจักมาตั้ง ๑๐ - ๑๒ ปแลวกระมัง, อาจารยเวียงรัฐ เนติโพธิ์และทาน
                                              
อื่น ๆ , ผมยังอยากขอบคุณเปนพิเศษตอผูชวยออกแบบภาพพาวเวอรพอยทประกอบซึ่งคงจะขึ้นจอ
ใหทานไดชมดูดวยความทรมานสายตาในอีกไมกี่นาทีขางหนา เขาผูนั้นก็คือนายวุฒิที่ยืนอยูขางหลัง
                                                        ้
ผมคอยชวยเหลือเผื่อผมเดินเครื่องผิดพลาดยุงเหยิงขึนมา เขาเกงเหมือนพอมดเลยทีเดียวในเรือง   ่
ทำนองนี้
           “ผมขอเริ่มโดยพูดบางอยางที่คงจะเปนที่แจมแจงชัดเจนอยูแลวสําหรับทานทั้งหลายแตผม
                                                             
คิดวาควรจะกลาวย้ําเพื่อใหมั่นใจจะดีกวา ทานคงเห็นไดวาในบัญชีรายชื่อระบอบราชาธิปไตยที่
                                                                                    ั
ดํารงอยูปจจุบัน ๒๗ ประเทศนั้นมีบางอยางแปลกพิกลอยูตอนทายบัญชี กลาวคือมีจกรพรรดิใน
ญี่ปุนแมวาพระองคหาไดมีจักรวรรดิไม และยังมีเจาชาย, เจาผูครองนคร, และเจาแควนอีกบางองค
(princes, grand dukes, emirs) ซึ่งเอาเขาจริงก็ดูไมเหมือนกษัตริยในความหมายเดิมสักเทาไหร แต
ทวาราชาธิปไตยนั้นหมายถึงการปกครองโดยคน ๆ เดียว ตางจากคณาธิปไตยซึ่งหมายถึงการปก
                                                2

ครองโดยคนไมกี่คน และประชาธิปไตยซึ่งหมายถึงการปกครองโดยคนจํานวนมาก ดังนั้นบรรดา
รัฐนคร (principalities) ที่ผมกําลังคิดถึงอยางเชน โมนาโก, ลิกเตนสไตน, ลักเซมเบิรก แมจะเล็กมาก
                                                                                ้
เสียจนกระทั่งจริง ๆ แลวก็ไมจัดเขาขายราชอาณาจักร แตเอาเขาจริงรัฐนครเหลานีลวนสรางขึ้น
ตามหลักราชวงศซึ่งเปนสิ่งสําคัญยิ่งสําหรับราชาธิปไตย กลาวคือการที่วงศตระกูลหนึ่งไดควบคุม
การนําเชิงสัญลักษณของรัฐไว ดังนั้นก็อยาแปลกใจนะครับถาทานมีจักรพรรดิที่ปราศจากจักรวรรดิ,
และเจาชายบางองคในบัญชีรายชื่อนี้




             แผนภูมิ ๑ แสดงมิติสําคัญเชิงพื้นที่และประชากรของประเทศราชาธิปไตยในโลก
         ดานซายเรียงลําดับขนาดพื้นที่ประเทศเปนตารางไมล ดานขวาเรียงลําดับจำนวนประชากร
          “ทีนี้ถาทานดูบัญชีรายชื่อนี้ ทางซายมือทานจะเห็นการจัดอันดับประเทศราชาธิปไตยทั้ง
๒๗ ประเทศตามขนาดพื้นที่จากใหญดานบนไปสูเล็กดานลาง และทานจะเห็นวามันมีแงมุมบาง
อยางที่นาสงสัยนิดหนอยเกี่ยวกับตารางนี้ อันหนึ่งก็คือซาอุดีอาระเบียเปนราชอาณาจักรขนาดใหญ
ที่สุด ทวาภูมิประเทศสวนใหญเปนทะเลทรายที่อยูอาศัยไมได ดังนั้นมันจึงดูใหญกวาที่เปนจริงมาก
และในกรณีโมร็อกโก ผมเชื่อวาทานยอมตระหนักวาสาเหตุที่ประเทศนี้มีอาณาเขตใหญปานนั้นก็
เพราะกษัตริยฮัสซันที่สองรุกรานและยึดครองพื้นที่ผืนใหญในคริสตทศวรรษที่ ๑๙๗๐ และจนถึง
ทุกวันนี้ทางสหประชาชาติก็ยังสอบสวนเรื่องนี้อยูไมแลวเสร็จในความพยายามจะสรางสภาวการณ
ที่เปดโอกาสใหชาวซาฮาราตะวันตกไดกอตั้งประเทศของตัวเองขึ้นมาในอนาคต ดังนั้นจึงเปนไปได
วาโมร็อกโกอาจจะหดเล็กลงเหลือแคใกลเคียงกับนอรเวยหรือสวีเดนเทานั้น
          “ทางขวามือ ทานก็จะเห็นบางอยางที่นาสงสัยเล็กนอยดวยเหมือนกัน อาทิเชนชั่ว ๔ ปหลัง
นี้ประชากรของสหรัฐอาหรับเอมิเรตสไดพุงสูงขึ้นจาก ๔ ลานเปน ๘ ลานคน และผมคนพบวาเหตุ
ที่เปนเชนนี้เพราะทุกวันนี้ ๘๘ % ของประชากรของสหรัฐอาหรับเอมิเรตสเปนชาวตางชาติที่
อพยพเขามา นั่นแปลวาประชาชนจริง ๆ ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตสมีแคราว ๑๒%
          “ผมยังคิดวานาจะเปนประโยชนตอทานที่จะลองพิจารณาดูกรณีกรุงเทพฯเปรียบเทียบกับ
รัฐจริง ๆ ทั้งหลายดวย และทานจะพบวาถาหากกรุงเทพฯเปนรัฐอิสระ - และเรานาจะยอมรับความ
                                                 3

จริงวาบอยครั้งกรุงเทพฯเองก็ชอบประพฤติตัวราวกับเปนรัฐแยกตางหากออกมาดวย - กรุงเทพฯ
จะจัดอยูประมาณอันดับที่ ๑๐ หรืออยูในครึ่งบนของบรรดาประเทศราชาธิปไตยของโลก
                                                             ้
         “สิ่งสําคัญยิ่งเกี่ยวกับบรรดาประเทศราชาธิปไตยเหลานีคือทั้งหมดรวมกันแลวจัดเปนกลุม
ขางนอยที่เล็กมากในองคการสหประชาชาติ คือ ๒๗ จากจํานวนทั้งสิ้นประมาณ ๒๐๐ ประเทศ คิด
สะระตะแลวเรากําลังพูดถึงราว ๑๓% ทานจึงพึงตระหนักวา ๘๗ หรือ ๘๘% ของบรรดาชาติทั้ง
                                              ่
หลายในสหประชาชาติไมใชราชาธิปไตย และนีนับเปนการเปลี่ยนแปลงอยางพิเศษยิ่งจากเมื่อราว
รอยปกอนตอนจวนจะเกิดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง สมัยนั้นเกือบทุกประเทศในโลกที่มีฐานะอิสระ
อยูบางแลวตางก็ปกครองดวยระบอบราชาธิปไตยกันทั้งสิ้น




      แผนภูมิ ๒ แสดงยอดขนาดพื้นที่และจํานวนประชากรของ ๒๗ ประเทศราชาธิปไตยในโลกรวมกัน
                   เปรียบเทียบกับขนาดพื้นที่ของบราซิลและจํานวนประชากรอินเดีย
           “สุดทาย ผมอยากชวนทานลงไปดู...ดานลางสุดของตารางนี้คือยอดจํานวนประชากรของ
บรรดาประเทศราชาธิปไตยทั้งหมดรวมกัน เราจะไดต่ํากวา ๕๐๐ ลานคนเล็กนอย และอาณาเขต
ภูมิศาสตรประมาณ ๒.๕ ลานตารางไมล แตถาทานมองต่ําลงมาอีกหนอย ทานจะพบวาตอใหเอา
พื้นที่ทั้งหมดของบรรดาประเทศราชาธิปไตยในโลกมารวมกันก็จะไดแค ๒ ใน ๓ ของขนาดพื้นที่
ประเทศบราซิลเทานั้น และถาทานดูจํานวนประชากรอินเดีย ทานจะพบวาประชาชนทั้งหมดที่อยู
ภายใตการปกครองระบอบราชาธิปไตยในโลกรวมกันก็ยังไมถึงครึ่งของประชากรอินเดียทุกวันนี้
ไมมีประเทศขนาดใหญจริง ๆ ประเทศใดที่ปกครองดวยระบอบราชาธิปไตยเหลืออยูอีกตอไปแลว       
ดังนั้นจึงเปนเรื่องสําคัญที่จะตองเขาใจวานี่เปนกลุมที่เล็กจริง ๆ และเมื่อเทียบกับสวนอื่นของโลก
แลว ก็จัดเปนประเทศแคระทั้งในทางประชากรและภูมศาสตร         ิ
           “ประการสุดทาย เราอาจดูแบบแผนการกระจายตัวของบรรดาประเทศราชาธิปไตยวาไปอยู
ในภูมิภาคไหนกันบาง และทานจะพบวาในจำนวน ๒๗ ประเทศนี้ อยูในยุโรปตะวันตก ๑๐ ประเทศ
                                                                              ี
เกือบทั้งหมดยกเวนสเปนลวนอยูเหนือเทือกเขาแอลปขึ้นไป นั่นคือไมมประเทศราชาธิปไตยอยูใน
ยุโรปใตและยุโรปตะวันออกเลย กลุมประเทศราชาธิปไตยใหญที่สุดอันดับสองมาจากตะวันออก
                                               4

กลาง ทั้งหมดลวนเปนประเทศอาหรับและมุสลิม และถาจะนับรวมโมร็อกโกซึ่งอันที่จริงอยูชายฝง
มหาสมุทรแอตแลนติกดวยแลว คุณก็จะไดรวม ๘ ประเทศ แตผมเองชอบที่จะจัดใหโมร็อกโกอยูใน
ทวีปแอฟริกามากกวา ถัดไปคือเอเชียอาคเนยซึ่งมี ๔ ประเทศ แอฟริกามีอยู ๓ ประเทศ เอเชียตะวัน
ออกเฉียงเหนือ ๑ ประเทศไดแกจักรวรรดิแหงจักรพรรดิญี่ปุน เอเชียใตมี ๑ ประเทศไดแกภูฏาน
                                                                           ี
และโอเชียเนีย ๑ ประเทศคือตองกา สวนอเมริกาเหนือ, กลางและใตนั้น ไมมประเทศราชาธิปไตย
อยูเลยและไมมีมานานกวาศตวรรษแลว ดังนั้นซีกโลกตะวันตกจึงปกครองดวยระบอบสาธารณรัฐ
ลวน ๆ แอฟริกาและเอชียก็ไมไดมีระบอบราชาธิปไตยมากนัก มีแตตะวันออกกลางและยุโรปนั่น
แหละที่เปนแหลงรวมหลักของประเทศราชาธิปไตย
          “พูดดังนี้แลว ทานคงไดขอคิดเชิงสถิติบางอยางเกี่ยวกับการกระจายตัว, ขนาด, ความสําคัญ
ฯลฯลฯลฯ ของราชาธิปไตยในโลกทุกวันนี้ กอนจะวาตอไป ผมอยากชวนใหทานสังเกตวาเอาเขา
จริงประเทศไทยจัดอยูเกือบอันดับยอดของบรรดาประเทศราชาธิปไตยทั้งหลายทั้งในแงประชากร
และพื้นที่ภูมิศาสตร และแนนอนนั่นทําใหหัวขอเรื่องราชาธิปไตยไทยคอนขางนาสนใจ
          “ภาระหนาที่ของผมตอนนี้คือหันไปพูดถึงการเปลี่ยนแปลงอันพิเศษยิ่งที่พลิกเปลี่ยนโลกซึง   ่
ปกครองดวยระบอบราชาธิปไตย ไปเปนโลกที่ปกครองดวยระบอบที่ไมใชราชาธิปไตยในรอบเกือบ
รอยปที่ผานมา.....” (ยังมีตอสัปดาหหนา)

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Tags:
Stats:
views:817
posted:4/6/2012
language:Thai
pages:4