Pray For Peace - PowerPoint by V58DQh85

VIEWS: 146 PAGES: 55

									 Vertebra Hastalıkları
          ve
   Hemşire Bakımı

Hem. İmran KAYA Hem. Meral GÜNDOĞAR

    5.Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği
  Sağlık Slayt Arşivi: http://hastaneciyiz.blogspot.com
Omurga Anatomisi
Anatomi

• Omurga, vücut
  ağırlığını alt
  ekstremitelere aktaran,
  omuriliğin çevresini
  sararak koruyan,
  biribiri ile eklemleşen
  omur, sakrum ve
  koksiksten
  oluşmaktadır.
Omurga,
    7 servikal


  12 torasik



    5 lumbar

    5 sakral
    4 koksiks
Omurganın Fizyolojik
Eğrilikleri
           C 1- T1 arası Lordoz


           T1 - T 12 arası Kifoz


           T12 – L5 arası Lordoz

           Sakral Kifoz
Vertebra cisimleri

• 1. ve 2. vertebralar olan
  atlas ve axis dışında
  birbirlerinden disklerle
  ayrılırlar,
• 23 adet disk vardır.
• Disklerin orta kısımları
  yumuşak, jelatinöz bir
  madde, bunun çevresinde
  kollagen lifler ve
  kıkırdakdan oluşan bir
  doku vardır.
• Omurga kanalının
  içinde beyinden
  çıkarak aşağı doğru
  uzanan medulla
  spinalis bulunur.

• Boyun bölgesinde       8,
  Sırt bölgesinde       12
  Bel bölgesinde         5
  Sakral bölgede         5
  sinir kökü ayrılır.
• Bu sinir kökleri;
  – Boyun bölgesinde
    medulla spinalisten
    çıktıktan hemen sonra,
  – Bel bölgesinde ise bir
    süre omurga kanalında
    yol aldıktan sonra,


• İntervertebral
  aralıktan omurgayı
  terkeder.
Omurga Hastalıkları
Omurga Hastalıkları
• Dejeneratif Hastalıklar

   –   Disk fıtıkları
   –   Dejeneratif disk hastalıkları
   –   Spinal stenoz
   –   Dejeneratif spondilolistezis
• Deformiteleri
   –   Kifoz
   –   Skolyoz
   –   Travma
   –   İnfeksiyon
Dejeneratif Hastalıklar

• Disk ve fasetlerde
  değişmeler olur

• Hayatın erken
  yaşlarında başlar,
  semptomatik kalır
Spinal Stenoz
• Nöral dokuların
  bulunduğu
  kanallarda, bu
  kanalları oluşturan
  yapılardaki
  kalınlaşma ve
  değişmelere bağlı
  daralma meydana
  gelir. Spinal kordda
  daralma nedeniyle
  bası vardır.
Diskal Herni
               • Anulus fibrozisteki
                 mikro çatlaklar zayıflığa
                 yol açarak içerideki
                 materyalin (nukleus)
                 Dışarı çıkmasına izin
                 verecek hale gelir.
               • Bu diskin yüklenmesi ve
                 hastanın aktivitesi ile
                 arkaya hareket eder.
               • Nukleusun bir kısmı
                 dışarı çıkarak bu siniri
                 sıkıştırır.
Diskal Herni
Spondilolistezis
• Bir omurun, altındaki
  omurun üzerinden
  öne kaymasıdır.
• En sık L4 - L5
  seviyelerinde
  görülür.
• Sinir köküne baskı
  sonucu ağrıya neden
  olur.
Spondilolistezis
 Omurga Deformiteleri
• Deformiteler
  – Kifoz




  – Skolyoz
• Travma




• Tümör




• İnfeksiyon
Ameliyat Öncesi
Hazırlık
Psikolojik Hazırlık
• Anksiyeteyi gidermeye,

• Ameliyatta daha az
  anestezik ve ameliyat
  sonrasında daha az
  analjezik kullanılmasına,

• Ameliyat sonrasında hızlı
  iyileşmeye ve erken
  taburcu olmaya yardımcı
  olur.
Pre-op Hazırlık
Bir Gün Önce;

• Beslenme programına uyup
  uymadığı kontrol edilir,

• Genel vücüt hijyeni sağlanır,

• Solunum ve öksürme egzersizleri
  öğretilir,

• Ameliyat ile ilgili soruları cevaplanır.
Ameliyat Öncesi Akşamı;

• Rutin tetkiklerinin kontrolü yapılır,
• Kan ve ameliyat sarflarının kontrolü yapılır,
• Hastanın değerli eşyaları çıkartılır, yakınlarına
  teslim edilir,
• Bayan hastaların oje ve makyajı çıkarması sağlanır,
• Ameliyat bölgesi temizliği yapılır,
• Lavman yapılır, 24’den sonra aç kalması sağlanır,
• Hastanın rahat uyuması için uygun ortam
  sağlanır.
Ameliyat Sabahı;

• Vital bulguların kontrolü yapılır ,
  gözleme kaydedilir,
• Diş protezi varsa çıkartılır,
• Mesane boşaltımı sağlanır, gerekirse
  foley sonda takılır,
• Damar yolu açılır,
• Bone ve Ameliyat gömleği giydirilir,
• Doktor direktifine göre antibiyotik ve
  diğer ilaçları yapılır.
Post-op Hasta Bakımı
ve Eğitimi
• Amaç: Bireyi günlük yaşam
  aktivitelerini bağımsız olarak yerine
  getirebilecek düzeye gelene kadar
  desteklemek ve komplikasyonların
  ortaya çıkmasını önlemektir.
Girişimler:
• Hayati belirtiler stabil olana
  kadar 15 dakikada bir, daha
  sonra 2 saatte bir kontrol edilir.
• Hemovak drenajı ve pansuman
  kanama yönünden takip edilir,
  aşırı kanama varsa hekime haber
  verilir.
• Laboratuvar sonuçlarına göre
  gerekirse direktifle kan
  transfüzyonu yapılır.
• Ameliyat sırasında aşırı kanama ve
  beslenmede değişim nedeniyle sıvı
  volümünde değişimler meydana
  gelebilir.

• Gerektiğinde doktor istemi ile mayi ve
  kan transfüzyonu yapılır.
• Genel anestezi, uzun süreli yatak
  istirahati, katater uygulaması ve
  narkotik analjezikler mesane boşaltım
  alışkanlığını değiştirir.

• Mesane boşaltımı sağlanamıyor ise
  pubis üzerine sıcak uygulama yapılır,
  idrar çıkaramaz ise doktora bildirilir.
• Ameliyat sırasında hastaya verilen
  pozisyon nedeniyle üst ve alt
  ekstremitelerde gelişebilecek nörolojik
  bozukluklar açısından hasta takip
  edilir. (hissizlik, uyuşma ve benzeri…)
Vertebra Cerrahisi Sonrası
Hastalarda Sık Karşılaşılan
Hemşirelik Tanıları
•   Etkisiz solunum şekli,
•   Ağrı,
•   Vücut gereksiniminden az beslenme,
•   Enfeksiyon riski,
•   Sıvı volüm eksikliği,
•   Deri bütünlüğünde bozulma riski,
•   Fiziksel hareketde bozulma,
•   Periferal nörovasküler disfonksiyon riski,
•   Tromboflebit riski,
•   Beden imajında bozulma.
Etkisiz Solunum Şekli:
Amaç:
       - Solunum sayısı 12 – 28 /dakika olmalı
       - Akciğer sesleri normal olmalı
       - Yüksek ateş olmamalı
       - Akciğer ventilasyonu sürdürülmeli
Girişimler:
       - Postop 3 gün akciğerler değerlendirilir.
        - Egzersiz öncesi ağrı kesici verilir.
        - Solunum egzersizleri ve trifilo ilk 24 – 48 saat
          içinde 1 – 2 saat ara ile, daha sonra hasta
          ayağa kalkana kadar 2 – 4 saat ara ile
          uygulanır.
•Ağrı:

 –   Hastanın rahat nefes alıp vermesine,
 –   Derin solunum yapmasına,
 –   Öksürme eksersizleri yapmasına engel olur,
 –   Atelektazi ve pnömoni gelişebilir,
 –   Hasta kontrollü analjezi, ileus insidansını
     artırabilir.
Amaç:
 Hastanın ağrıyı azaltan ve artıran
 aktiviteleri tanımlaması, ağrının
 azaldığını ve rahatladığını ifade etmesi.
Girişimler:
 - Pozisyon değiştirme,
 - Ortamı havalandırma,
 -Dikkati dağıtma (kitap okuma, TV)
 -Hasta Kontrollü Analjezi, ağızdan
 beslenmeye geçildiğinde oral analjezik.
Az Beslenme:
Amaç:
 Kilo kaybı olmaması, oral, tüp ya da IV
 beslenmeyi tolere etmesi.

Girişimler:
  - İlk 24 saat sulu beslenme, tolere ederse
  daha sonra yumuşak ve normal gıdalar.
  - Distansiyon, bulantı, kusma görülürse
  oral beslenmeye ara erilir
  - Superior Mezenterik Arter Sendromu
  olursa oral beslenme kesilir, nazogastrik
  takılır
Bağırsak hareketlerinde
yavaşlama
• Kifoz ve skolyoz ameliyatı
  sonrasında, hasta ağızdan
  beslenmeye başlamadan önce
  ileus riski açısından
  değerlendirilmelidir.

• Hastanın kusması olamamalı ve
  barsak sesleri gelmiş olmalıdır.
• Ciddi kusması olan hastalar
  Superior Mezenterik Arter
  Sendromu açısından
  incelenmelidir.

• Hayati belirtiler ve
  laboratuvar sonuçları
  enfeksiyon yönünden
  önemlidir.
Efeksiyon:

Amaç:
  – IV kateter, insizyon ve hemovac bölgesinde
    eritem, ödem, sıcaklık, pürülan akıntı olmaması.
Girişimler:
  -Bu bölgeler kontrol edilir
  -Gerekirse yara ve kan kültürü alınır
  -Foley kateter bakımı yapılır
  -Hekim direktifi ile antibiyotik kullanılır.
Sıvı Volüm Eksiği
Amaç:
- Sıvı volümünün normal seviyede tutulması
- Hemoglobinin 10 gr üzerinde olması,
- Hematokrit % 30 üzerinde tutulmalı,
- Pansumanda kanama olmaması
- Hemovak drenajının 4 saatte 100 ml altında
  olması.
Deri Bütünlüğünde
Bozulma Riski
Amaç:
 Bası yaralarına neden olan faktörlerin
 tanımlanması ve oluşumunun önlenmesi.
Girişimler:
   - Cilt, giysiler ve yatak takımları temiz ve
     kuru tutulur,
  - Saatte bir pozisyon değiştirilir,
  - Basınç bölgelerine masaj uygulanır
  - Yeterli sıvı alımı ve beslenme
Riskli Bölgeler
Yara Evreleri
Fiziksel Harekette
Bozulma
 Amaç:
  Eklem açıklığının normal olarak
  sürdürülmesi, fiziksel harekette artma olması.
 Girişimler:
   – Kontraktür gibi hareketsizliğe bağlı
     komplikasyonlar gözlenir.
   – Günde en az 4 kere pasif eklem egzersizleri
     uygulanır,
   – 2 satte bir pozisyon değiştirilir, pozisyon
     yastıkla desteklenir.
Periferal Nörovasküler
Disfonksiyon Riski
Amaç:
  Üst ve alt ekstremitelerde ve sfinkter tonüsünde
  hareket ve duyunun ameliyat öncesi gibi olması.


Girişimler:
  – Rektal tonüs rektal muayene ile kontrol edilir,
  – Hasta tarafından ifade edilen uyku hali,
  – Hissizlik ve uyuşma gibi verilere dikkat edilir.
Tromboflebit Riski
Amaç:
  – Tromboflebit belirtilerinin (bacaklarda hassasiyet,
    kızarıklık, ateş vb.) olmaması.

Girişimler:
  –   Alt ekstremiteler bu semptomlar
  –   Açısından kontrol edilir,
  –   Aktif ve pasif eklem egzersizleri yaptırılır,
  –   Tromboflebit çorabı giydirilir,
  –   Direktif ile antikoagülan tedavisi uygulanır.
Tromboflebit
Beden İmajında Bozulma
Amaç:
  – Hastanın beden imajına uyum
    sağladığını ifade etmesi.
Girişimler:
     • Aşırı beklentileri tanımlayarak, tedavi
       sonrası hayal kırıklıkları bertaraf edilir,

     • Hastanın diğer hastalar ve sağlık ekibi ile
       bu değişiklikleri paylaşması için cesaret
       verilir,

     • Fiziksel görünüm düzeltilir
      (baş banyosu, traş, giyinme)
Bakım ve Eğitim

• Ameliyat sırasında gözleri iyi
  korunmayan hastalarda
  konjunktiva problemleri ortaya
  çıkabilir.
Ev Bakımı ve Eğitim
Taburcu olmadan önce hasta

  – Çok az yardımla ayağa
    kalkabilmeli

  – Hijyenik aktivitelerini yerine
    getirebilmeli,

  – Yeterli beslenebilmeli,

  – Egzersiz programına katılabilecek
    durumda olmalı.
• Cerrahi girişim sonrası iyileşme
  6-12 haftadır

• İyileşme döneminde ilk 1 ay
  aralıklı yürüme programları
  uygulanır.

• 30 dakikadan fazla aynı
  pozisyonda oturmaması ağrıyı
  azaltır.
• Alt vertebraya cihaz
  yerleştirilmiş hastalara
  oturup kalkma hareketleri
  çok iyi öğretilmelidir.
 (sandalyede lomber destek,
 kalkarken eller ve bacaklardan
 güç alarak vertebrayı
 bükmeden)
• Evde 2-3 hafta ev işlerini
  yapacak biri olmalıdır,



• Dengeli beslenme ve
  günde yaklaşık 1200 mg
  kalsiyum içeren diyet
  verilir. Diyetisyenle
  temasta olması öğütlenir,
• Füzyon oluşuna kadar cinsel
  ilişkide aşırı fleksiyon ve
  ekstansiyondan kaçınması
  tavsiye edilir. Yan yatar ve
  sırtüstü pozisyon önerilir.
• Ameliyattan 6 hafta sonra
  vertebrayı zorlamadan
  normal işler ve hafif yük
  kaldırmaya izin verilir,

• Aşırı eğilme, bükülme ve
  uzanma önerilmez,

• Bu süre içinde jimnastik,
  atlama, güreş, ata binme ve
  kayak ve benzeri yasaklanır,

• Dalmadan yüzme, dik olarak
  bisiklete binme ve yürüyüş
  önerilir.
Sağlık Slayt Arşivi: http://hastaneciyiz.blogspot.com


             Teşekkür Ederiz

								
To top