Docstoc

Kurumsal_Temeller

Document Sample
Kurumsal_Temeller Powered By Docstoc
					ZEÖ/İEÖ217
ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM

 1. ÜNİTE: EÇÖZE’YE İLİŞKİN TEMEL
KAVRAMLAR

2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller



Doç. Dr. İbrahim H. Diken
Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,
Özel Eğitim Bölümü
EÇÖZE’nin Temelleri
   3 Temel nokta;

       Toplumun küçük çocukları koruma ve bakım
        sağlamasına ilişkin sorumluluk taşıdığı inancı,

       Kronik özür durumuna bağlı veya yoksulluk
        ortamında büyümenin sonucu özel eğitime
        gereksinim duyan çocukların gereksinimlerini
        karşılama gerekliliği düşüncesi,

       Önlemenin uygulama/tedaviden daha iyi
        olduğu; sağlanacak erken eğitimin sonraki
        sağaltım/iyileştirmeden daha iyi olduğu
        düşüncesi
        (Meisels and Shonkoff, 2000).
   Çevresel/Ekolojik Model
     (Ecological Model)

   Karşılıklı Etkileşim Teorisi
     (Transactioanal Theory)

   Aile-merkezli Uygulamalar
     (Family-centered Practices)

   İlişki-temelli yaklaşımlar
    (Relationship-based Approaches)

   Güçlü yönleri temel alan yaklaşım
    (Strengths-based approach)
Çevresel/Ekolojik Model
    Çevresel/Ekolojik Model


   0-6 yaş dönemi küçük çocuklar çoklu bir
    sistemin parçasıdır (aile, toplum, kültür, vb.)

   Her sistem dinamik olarak birbiri ile etkileşim
    içindedir ve birbirini etkiler

   Çocuk ailesiyle birlikte yaşadığı yakın çevresi
    içinde sosyo-kültürel değerleriyle bir bütün
    olarak ele alınmalı ve anlaşılmaya
    çalışılmalıdır
Transaksiyonel (Karşılıklı Etkileşim)
Kuramı:
Erken Eğitimin Gelişimsel Ekolojisi

   Çocuk gelişimini destekleyici programlar üç
    temel noktaya odaklanmak zorundadır:

       1. Çocuk gelişimini çocuğun çevresini oluşturan
        çoklu düzeylerde çoklu etmenlerden
        etkilenmektedir.

       2. Bu düzeylerdeki süreçlerde çokludur ve aile
        ve sosyal çevre içerisindeki çeşitli sosyo-
        kültürel özellikler önemli rol oynar.

       3. Erken çocuklukta özel eğitim hizmetleri
        bireysel olmak zorundadır. Yani spesifik bir
        kültürde spesifik bir ailedeki spesifik bir çocuğa
        ilişkin spesifik bir probleme odaklanmalıdır.
Transaksiyonel (Karşılıklı
Etkileşim) Kuramı:
Erken Eğitimin Gelişimsel Ekolojisi
   Bu teori, çocuğun gelişimini tek bir faktörün
    veya etmenin etkilemediğini tersine çoklu
    faktörün etkileşimi sonucu çocuğun
    gelişiminin etkilendiği üzerinde durur.

   Bu faktörleri ekolojik bir çerçevede ele alır.

   Çoklu negatif özelliklere sahip bir aile
    ortamında büyüyen bir çocuğun, daha az
    negatif özellikelere sahip aile ortamında
    büyüyen bir çocuğa nazaran bulunduğu
    durumdan gelişimsel olarak daha olumsuz
    etkilenecektir.
   Transaksiyonel model: Çocuğun yakın
    çevresi, yakın çevrenin çocuğun
    gelişimi üzerindeki karşılıklı etkisi…




   Ekolojik model: gelişimin kompleksliği
    ve çok sayıdaki çevresel faktörün
    çocuğun gelişimi üzerindeki etkisi….
TRANSAKSİYONEL VE ÇEVRESEL MODELLERİN
EÇÖZE ALANINA YANSIMALARI

 Ebeveyn (birincil bakıcı)-Çocuk Etkileşimi

 - Çocuk gelişimi üzerinde kim ne kadar etkili….

                         Aile (Anne-Baba, kardeş, aile büyükleri)

                         Yakın çevre
                         (Akrabalar,Meslek <uzmanları, Komşular…)
                         Uzak çevre
                         (Eğitim sistemi, medya,
                          devletin destek hizmetleri)
   Çocuğun gelişimini, ne çocuğun bireysel özellikleri, ne de
    çocuğu çevreleyen çevresel faktörler tek başına
    etkilememektedir…

   Çocuğa ilişkin gelişimsel doğurgular, çocuğun çevresiyle
    etkileşimi sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenler, sadece
    çocuğa odaklı programlar veya yaklaşımlar sınırlı
    kalacaktır. Çocuğun yakın çevresi ile bir bütün olarak ele
    alınması zorunlu görülmektedir.

   Dolayısıyla, çocuğun gelişimi çocuğun bireysel özellikleri
    ile beraber ailesinin veya sosyal çevresinin kendisine
    sunduğu deneyim/yaşantıların etkileşiminden doğrudan
    etkilenmekte ve şekillenmektedir.

   Bu bağlamda çocuğun bireysel özellikleri ile beraber
    çocuğun yakın çevresindeki faktörlerin gözönünde
    tutulması gerekir.

   Aile süreci (Ailedeki otonomi, ailedeki disiplin, evlilik
    durumu (evli veya boşanmış), ebeveynin eğitim düzeyi,
    ebeveyenlik yeterliği, ruhsal durumu, sosyal ve ekonomik
    kaynakları, evde yaşayan insan sayısı, sosyal destek
    kaynakları, akranlarla etkileşim olanağı, yaşanılan
    bölgenin SES, okulun durumu, vb.)
Gelişimsel bir probleme yol açan transaksiyonel süreç örneği




                      Şiddetli Kaygı,               Etkileşimden
    ANNE                                              Kaçınma
                          Endişe



                                                             Gecikmiş Dil
                Doğumda                    Zor                    ve
   ÇOCUK                                Mizaç/Huy
                 Sorun…                                        Konuşma


   Zaman        Z1         Z2             Z3            Z4         Z5
        Aile-merkezli Uygulamalar


   Aile ile birlikte,
    aile içinde çocuğa yoğunlaşma

   Ailenin güçlü ve zayıf yönlerini/özelliklerini
    gözönüne alma

   Aileyi sunulan hizmetin tüm aşamasına
    dahil etme

   Aile ile hizmeti sunan uzman personel
    arasında eşit işbirliğini destekleme
      Bilgi, beceri, ve kaynakların paylaşımı
                    İlişki-temelli yaklaşımlar

                               Tüm öğrenmeler
                                ilişkiler/etkileşimler bağlamında
                                gerçekleşir


           Çocuk               Ebeveyn-Çocuk
                                ilişkisi/etkileşimi birincil bir
                                önem taşımaktadır ve erken
                                eğitim çabalarının odak noktası
                                olmalıdır

                               Erken eğitim uygulamalarından
                                olumlu sonuçlar alınması (a)
                                Ebeveyn/Bakıcı ve Erken eğitim
                                uzmanı, (b) Erken eğitim
                                uzmanı ve çocuk, (c)
                                Ebeveyn/bakıcı-çocuk
Ebeveyn/           ÖE hizmeti   arasındaki olumlu etkileşimleri
 Bakıcı
  Bakı               sunan      zorunlu kılmaktadır
                    Uzman
    Güçlü yönleri temel alan yaklaşım
   Ailelere;

      Güçlü yönlerini ve desteğe ihtiyaç
     duydukları alanları belirleyerek,

      Çocuklarının yapabileceklerine
     odaklanmalarını sağlamaya çalışarak,

        Başarıyı/ilerlemeyi fark etmelerini ve
         kutlamalarını sağlamaya çalışarak,

        Çocuklarının gelişimini olumlu yönde
         desteklemeleri yönünde onları
         hazırlayarak

     yardımcı olma….
DİĞER KURAMLAR
• BİYOLOJİK KURAMLAR
   • Bağlanma Kuramı
   • Nörogelişimsel Yaklaşımlar

• DAVRANIŞÇI KURAMLAR
   • Klasik/Edimsel Koşullanma
   • Sosyal Öğrenme Kuramı

• BİLİŞSEL KURAMLAR
   • Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramı
   • Vygotsky’in Bilişsel Gelişim Kuramı
      3 DÜZEYLİ ERKEN ÖNLEME/EĞİTİM YAKLAŞIMLARI
                                                     Yoğun Müdahele Programları
                                                        (Target Interventions)
                                                               ağır                  kronikleş iş
                                                •Problem/sorun ağır durumdayken veya kronikleş m iş ken
                                                                sağ
                                                                sağlanan programlar

                                      ÜÇÜNCÜL
                                       ÖNLEME



                                                       Seçilmiş Müdahele Programları
                                                          (Selected Interventions)

                                                             Problem/sorun belirlendikten sonra
                              İKİNCİL ÖNLEME                        problemin daha da
                                                        ilerlememesi/kronikleşm emesi/ikincil özre
                                                          dönüş m emesi için sağlanan programlar




                                                                           Programları
                                                           Genel Müdahele Programları
                          BİRİNCİL ÖNLEME                   (Universal Interventions)

                                                               •Problem/Sorun ortaya
                                                                 çıkmadan önleme

Kaynak: Walker, Ramsey, ve Gresham, 2004

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Stats:
views:7
posted:3/30/2012
language:
pages:16