metoda biograficzna metoda jakosciowa by 7H1WxJ2

VIEWS: 812 PAGES: 6

									                                                      k2

1.   pojęcie procesu badawczego w naukach pedagogicznych

2.   procedura, metoda, technika i narzędzie badawcze w pedagogice
     - procedura – Kamiński – sposób organizowania badań bardziej złożonych, wymagających opracowania
     bardziej skomplikowanego programu badań, należytego zgrania liczniejszego zespołu pracowników
     naukowych i przygotowania terenu badań, niekiedy sharmonizowania kilku metod badawczych;
     - metoda
        o (Pilch?) - zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych
            obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego
            problemu naukowego;
        o Kamiński – sposób zaplanowania i realizowania procesu badawczego, w którym techniki badawcze
            stanowią bardzo ważny, lecz nie jedyny składnik;
     - technika - Kamiński - czynności praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami,
     pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów;
     - narzędzie – przedmiot służący do realizacji wybranej techniki badań; (Pilch?)

3.   rodzaje metod, technik i narzędzi badawczych (Kamiński, Pilch, Łobocki)
     - Pilch
        o metody:
             - eksperyment pedagogiczny:
                     metoda naukowego badania określonego wycinka rzeczywistości, polegająca na
                        wywołaniu lub tylko zmienianiu przebiegu procesów przez wprowadzenie do nich
                        jakiegoś nowego czynnika i obserwowaniu zmian powstałych pod jego wpływem;
                     cel – wykrycie związków przyczynowo-skutkowych między zmienną niezależną a
                        elementami danego układu;
             - monografia pedagogiczna (miękka odmiana metod ilościowych):
                         metoda postępowania, która prowadzi do opisu instytucji wychowawczych („struktury
                        sformalizowanej”);
                         przedmiot badań – instytucja wychowawcza lub inna instytucja dla celów
                        wychowawczych badana; instytucje w rozumieniu placówki lub instytucjonalne formy
                        działalności wychowawczej;
                         sposób badania – sięgnięcie w głąb badanej instytucji i gruntowne, wielostronne
                        wejrzenie e jej funkcjonowanie jako systemu społecznego i związanego ze sobą zbioru
                        osób;
                         efekt – rozpoznanie struktury i efektywności działań wychowawczych, postawienie
                        diagnozy określonych niedomogów i opracowanie koncepcji ewentualnych ulepszeń;
                         techniki – badanie dokumentacji, obserwacja uczestnicząca, ankieta, wywiad;
             - metoda indywidualnych przypadków – studium indywidualnych przypadków (miękka odmiana
             metod ilościowych):
                         biografia ludzka;
                         sposób badań polegający na analizie jednostkowych losów ludzkich uwikłanych w
                        określone sytuacje wychowawcze, lub na analizie konkretnych zjawisk natury
                        wychowawczej poprzez pryzmat jednostkowych biografii ludzkich z nastawieniem na
                        opracowanie diagnozy przypadku lub zjawiska w celu podjęcia działań terapeutycznych;
                         techniki: wywiad, obserwacja, analiza dokumentów osobistych;
             - metoda sondażu diagnostycznego (miękka odmiana metod ilościowych):
                         sposób gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice
                        zjawisk społecznych, opiniach i poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i
                        kierunkach rozwoju określonych zjawisk i wszelkich innych zjawisk instytucjonalnie nie
                        zlokalizowanych posiadających znaczenie wychowawcze, w oparciu o specjalnie dobraną
                        grupę reprezentującą populację generalną, w której badane zjawisko występuje;
                         techniki: wywiad, ankieta, analiza dokumentów osobistych, techniki statystyczne;
             - otwarty wywiad pogłębiony (metoda jakościowa):
                         forma rozmowy, w której badany „oprowadza badacza po swoim życiu”, snuje opowieść;
                        pytania sugerujące, prowokujące, drażliwe;
                         cechy:
                        - równość – obie strony mają wpływ na przebieg dialogu;



                                        http://www.nonameuwb.eu                                             1
                - współzależność – nie tylko wymiana informacji ale wpływ na świadomość drugiej
                strony;
                - wspólnota – atmosfera intymności i wzajemnego zrozumienia;
                - uczestnictwo – wspólne budowanie wiedzy;
                - integralność – angażowanie całej osobowości;
    - metoda biograficzna (metoda jakościowa):
                 założenie – nie istnieje w sensie obiektywnym żaden przedmiotowy wymiar
                rzeczywistości społecznej;
    - obserwacja uczestnicząca (metoda jakościowa):
                 cecha – przełamywanie dualizmu badacz-badany;
                 badacz to nie wyłącznie rejestrator, ale aktywny uczestnik wydarzeń;
    - jakościowa analiza tekstu (metoda jakościowa):
                 analiza poziomu leksykalnego – słownika frekwencyjnego języka tekstu; ustalenie
                wyrazów najbardziej znaczących dla tekstu i obszarów rzeczywistości, których dotyczą;
                 ustalenie znaczenia najczęściej pojawiających się wyrazów i kontekstu w jakim zostały
                użyte;
                 dobór kategorii przy pomocy których dokonuje się analizy:
             - jednostki i całości – autonomiczne jednostki narracji;
             - konstrukcje – ustrukturalizowanie tekstu;
             - struktury procesowe – odmiany narracji;
             - linia recesywna i linia podstawowa – strukturalne uporządkowanie tekstu pod kątem
             kontynuowania wątku głównego lub odchodzenia od niego;
o   techniki
    - obserwacja:
                 czynność badawcza polegająca na gromadzeniu danych drogą postrzeżeń;
                 efekt – wiedza najbardziej naturalna o obserwowanej grupie, najbardziej prawdziwa;
                 najpopularniejsza postać – obserwacja otwarta lub swobodna;
                 prowadzona w randze naukowej – systematyczna obserwacja bezpośrednia lub
                pośrednia;
                 szczególny przypadek – obserwacja uczestnicząca: jawna i ukryta;
                 techniki gromadzenia materiałów: niestandaryzowane (notatki, opisy, rejestracja
                dźwiękowa i fotograficzna) i standaryzowane (arkusz obserwacyjny – kwestionariusz z
                wytypowanymi zagadnieniami, które ma objąć obserwacja, dziennik obserwacji);
                 warunki poprawności:
                - wstępna znajomość przedmiotu obserwacji;
                - jasne sformułowanie zagadnienia i celów obserwacji;
                - bliższe poznanie przedmiotu obserwacji przez zastosowanie obserwacji otwartej lub
                innych procedur poznawczych;
                - szczegółowe opracowanie koncepcji badań, kategoryzacja zagadnień, opracowanie
                formularzy i arkuszy obserwacyjnych;
    - wywiad
                 rozmowa badającego z respondentem lub respondentami według opracowanych
                wcześniej dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz;
                 cel – poznawanie faktów, opinii i postaw danej zbiorowości;
                 czynniki zakłócające wiarygodność informacji:
                - respondent;
                - narzędzie badawcze;
                - prowadzący badanie;
                 typy wywiadów:
                - ze względu na stopień usystematyzowania pytań: skategoryzowany (ograniczenie
                kolejności i brzmienia pytań) i nieskategoryzowany (swoboda w formułowaniu pytań,
                zmieniania ich kolejności, pytania dodatkowe);
                - ze względu na sposób prowadzenia: jawny (badany poinformowany prawdziwie o
                celach, charakterze i przedmiocie; skategoryzowany), ukryty (badany nie poinformowany
                o roli ankietera, celach i przedmiocie; luźna rozmowa), jawny nieformalny – ukryty
                formalny (badany orientuje się w fakcie prowadzenie wywiadu, nieznany mu właściwy
                przedmiot);
                - ze względu na liczbę badanych: indywidualne i zbiorowe;




                                http://www.nonameuwb.eu                                              2
      - ankieta:
                    technika gromadzenia informacji polegająca na wypełnieniu najczęściej samodzielnie
                   przez badanego specjalnych kwestionariuszy na ogół o wysokim stopniu standaryzacji w
                   obecności lub najczęściej nieobecności ankietera;
                    szczególny przypadek wywiadu; cechy odróżniające: stopień standaryzacji pytań, zakres
                   i głębokość problematyki, zasady przeprowadzania;
                    pytania – zawsze konkretne, ścisłe, jednoproblemowe;
                    pytanie – najczęściej zamknięte, zaopatrzone w kafeterię (zestaw wszystkich możliwych
                   odpowiedzi);
                    temat – wąskie zagadnienie lub szerszy problem rozbity na kilka zagadnień
                   szczegółowych;
                    rodzaje kafeterii:
                   - zamknięte (ograniczony zestaw możliwych odpowiedzi) i półotwarte (zawierają punkt
                   oznaczony „inne” pozwalający na własną odpowiedź);
                   - koniunktywne (możliwość wybrania kilku możliwych odpowiedzi) i dysjunktywne
                   (wybór tylko jednej możliwości);
      - badanie dokumentów:
                    technika badawcza służąca do gromadzenia wstępnych, opisowych, także ilościowych
                   informacji o badanej instytucji czy zjawisku wychowawczym; technika poznawania
                   biografii jednostek i opinii wyrażonych w dokumentach;
                    dokumenty: kronikarskie (materiały statystyczne, obrazujące określone sytuacje,
                   dokumentujące fakty i działania) i opiniodawcze (osobiste materiały – pamiętniki, listy,
                   wypracowania, wypowiedzi na piśmie);
      - analiza treści:
                    technika badawcza służąca do obiektywnego, systematycznego i ilościowego opisu
                   jawnej treści przekazów informacyjnych;
                    cel – stawianie diagnoz cech psychicznych osób i grup;
                    sposoby podejścia do analizy materiału symbolicznego:
                   - zainteresowanie cechami samej treści;
                   - próba sformułowania wniosków o autorze;
                   - interpretowanie treści, by dowiedzieć się o odbiorcach bądź skutkach oddziaływania jej;
      - techniki projekcyjne:
                    projekcyjna metoda badania osobowości polega na przedstawieniu badanemu sytuacji
                   bodźcowej, nie mającej dlań znaczenia arbitralnie ustalonego przez eksperymentatora, ale
                   zarazem takiej, która będzie mogła nabrać znaczenia przez to, że osobowość badanego
                   narzuci jej swoje indywidualne znaczenie i organizację;
                    narzędzia: techniki werbalne (kojarzenie słów, kończenie zdań, odpowiedź na specjalne
                   pytania – wyrażanie uczuć lub reakcji) i obrazkowe (opisywanie treści obrazków,
                   konsekwencji scen, lub przyczyn sytuacji);
  o Narzędzia
      - kwestionariusz wywiadu – silnie skategoryzowany;
      - kwestionariusz ankiety;
      - narzędzia socjometrii – test socjometryczny - umożliwia badanie nie tylko związków
      emocjonalnych, lecz także badanie stosunku młodzieży do określonych cech, wartości, preferencje,
      aspiracje życiowe;
      - narzędzia obserwacji: dzienniki obserwacji, karty obserwacji (indywidualne, tematyczne);
      - skale;
- Kamiński:
  o metody
      - studium indywidualnych przypadków – case studing:
            badania skupione wokół biografii ludzkich;
            główna technika badawcza - wywiad; pomocnicze – obserwacja i analiza dokumentów
                osobistych;
            badanie jakościowe;
      - sondaż diagnostyczny na niewielkiej próbie
            problematyka zjawisk społecznych
            techniki badań: wywiad, obserwacja, eksperyment, analiza dokumentów osobistych i
                dokumentacji instytucji, ankieta




                                    http://www.nonameuwb.eu                                               3
      - monografia instytucji:
            techniki: badania dokumentacji, eksperyment wychowawczy, obserwacja uczestnicząca,
                wywiad, techniki socjometryczne;
            naukowo przeprowadzona swoista wizytacja danej instytucji mająca służyć dokonanym
                rozpoznaniem, prognozami, koncepcjami ulepszeń praktycznych praktycznych[potrzebom
                danej instytucji
      - statystyka - przemyślany i uzasadniony sposób gromadzenia wiedzy o faktach społecznych
   o techniki
      - obserwacja:
               czynność jednostronna, angażująca tylko badającego
               dążenie do celowego (poszukiwanie odpowiedzi na postawione pytania badawcze),
                  planowego (objęcie obserwacją uprzednio przygotowanego rejestru cech),
                  systematycznego (uwzględnienie czasu trwania i częstotliwości) i krytycznego
                  (odrzucanie spostrzeżeń nieistotnych) spostrzegania określonych zachowań, przedmiotów
                  itd.
               obserwacja: zwykła i uczestnicząca; kontrolowana i niekontrolowana
      - wywiad:
            czynność dwustronna, oparta na bezpośrednim kontakcie informatora z badaczem;
            rozmowa prowadzona w sposób planowy i kierowany w celu uzyskania określonych
                informacji (Szczepański)
            wywiad: swobodny i kwestionariuszowy, jawny i ukryty, indywidualny i zbiorowy;
      - ankieta - czynność dwustronna nie wymagająca kontaktu bezpośredniego;
      - eksperyment:
            eksperyment: naturalny (zorganizowany dla celów praktycznych, co badacz spożytkowuje
                lub inicjuje) i kliniczny (obserwowanie placówki, grupy społecznej itp. w których
                wypróbowuje się wprowadzenie celowej zmiany)
            technika: przez zestawienie (porównanie dwóch grup jak najbardziej do siebie podobnych),
                rotacji (zestawienie grup o luźniejszym stopniu podobieństwa), badania regresyjnego
                (zestawienie opisu zjawiska z historią zjawiska), badania zjawisk w ich przebiegu (badanie
                zjawiska w dwóch etapach rozdzielonych czasem)
      - badanie dokumentów osobistych i dokumentacji instytucji
      - techniki socjometryczne – wyjaśnianie układu stosunków między członkami grupy
      - pomiar:
            opracowanie materiałów zebranych za pomocą wywiadu, ankiety itd.;
            uporządkowanie gromadzonego materiału badawczego wg ustalonej zasady zaszeregowania,
                odpowiednio skalującej dany ciąg opinii, postaw
      - techniki statystyczne
   o narzędzia: magnetofon, aparat fotograficzny, skale, kwestionariusz
- Łobocki:
   o metody:
      - metoda obserwacji
      - metoda szacowania
      - eksperyment pedagogiczny
      - testy osiągnięć szkolnych
      - metoda socjometryczna
      - analiza dokumentów
      - metoda sondażu
      - metoda dialogowa
      - metoda biograficzna:
                 monograficzna
                 indywidualnych przypadków
   o techniki:
      - techniki obserwacji standaryzowanej:
                technika obserwacji skategoryzowanej
                technika obserwacji próbek czasowych
      - techniki obserwacji niestandaryzowanej:
                technika obserwacji dorywczej,
                technika dzienniczków obserwacyjnych,
                technika obserwacji fotograficznej



                                   http://www.nonameuwb.eu                                              4
                     technika próbek zdarzeń;
           - skale:
                     numeryczne i graficzne;
                     przymiotnikowe i opisowe;
                     dyskretne i ciągłe;
                     z wymuszonym wyborem
           - technika grup równoległych
           - technika podziału krzyżowego
           - technika czterech grup
           - technika jednej grupy
           - badania quasi-eksperymentalne
           - testy:
                 według mierzonej cechy osiągnięć badanego
                 według układu odniesienia wyników testowania
                 według stopnia ich zaawansowania konstrukcyjnego
                 według zasięgu ich stosowania
                 pisemne, ustne, praktyczne
           - klasyczna technika socjometryczna,
           - plebiscyt życzliwości i niechęci,
           - technika „zgadnij kto?”
           - technika szeregowania rangowego
           - klasyczne techniki analizy dokumentów:
                 analiza wewnętrzna
                 analiza zewnętrzna
           - nowoczesne techniki analizy dokumentów
           - analiza jakościowa, ilościowa i formalna dokumentów
           - analiza wypracowań, dzienników, rysunków
           - techniki sondażu z zastosowaniem ankiety
                 technika ankiety audytoryjnej
                 technika ankiety pocztowej
                 technika ankiety pocztowej
           - techniki sondażu z zastosowaniem wywiadu
                 wywiad częściowo lub całkowicie swobodny i strukturalizowany
                 wywiad jawny i ukryty
                 wywiad indywidualny i zbiorowy
           - rozmowa:
                 indywidualna i grupowa
                 bezpośrednia i pośrednia
                 oparta na słuchaniu czynnym i biernym

4.   typy badań pedagogicznych (Łobocki, Palka, Pilch)
     - ze względu na cele:
        o badania teoretyczne – podstawowe
            - poznanie zmierzające do gromadzenia wiedzy teoretycznej,
            - cel: budowanie uogólnienia, generalizacji, prawa rozwoju i przemian badanej rzeczywistości
        o badania eksperymentalne – weryfikacyjne
            - sprawdzanie działania czynnika wprowadzonego celowo do badanego układu lub czynnika
            obecnego niezależnie od badacza w badanym układzie
            - cel: określenie skutków, siły, znaczenia, jakości działania wybranej zmiennej
        o badania diagnostyczne z odmianami badań terapeutycznych i prognostycznych
     - ze względu na organizowanie ich przebiegu:
        o zespołowe lub indywidualne
        o terenowe
        o powtarzalne w wersji podłużnej i poprzecznej
        o eksperymentalne
     - ze względu na przedmiot naukowego poznania:
        o badania opisowe
            - przedmiotem pojedyncze zjawisko, indywidualne zdarzenie, których wyjaśnienie może być
            jednoznaczne, oczywiste



                                      http://www.nonameuwb.eu                                         5
       - efekt – opis sprawozdawczy
       - pytania roztrzygnięcia
   o badania wyjaśniające
       - poszukiwanie związków między cechami, zmiennymi; różnych możliwości wyjaśnienia, przyczyn
       głównych i wtórnych, dominujących i uzupełniających
       - pytania dopełnienia
- ze względu na procedurę badawczą
   o badania instytucji
   o badania zbiorowości
   o badania zjawisk i procesów
- ze względu na cele, użyteczność, czas i metodykę postępowania:
   o cele:
       - eksploracyjne
       - opisowe
       - wyjaśniające
   o użytek
       - podstawowe
       - stosowane: działania, projekt, ewaluacja
   o czas
       - przekrojowe
       - dynamiczne: panel, powtarzalne serie, podłużne
       - studium przypadku
   o metodyka
       - ilościowe: eksperyment, sondaż, analiza treści, statystyki rzeczywistości
       - jakościowe: badania terenowe, porównawczo-historyczne




                                http://www.nonameuwb.eu                                         6

								
To top