Scenariusz lekcji sztuki dla II klasy Gimnazjum by 3072Qn5

VIEWS: 198 PAGES: 9

									  Scenariusz lekcji sztuki dla II klasy Gimnazjum
Opracowała: mgr Maria Madej
doradca metodyczny sztuki

Temat: Sztuka protestu - sztuka dla „ pokrzepienia serc” [XIX w.]

Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne

Ścieżka edukacyjna
Edukacja filozoficzna:
    1. Kształtowanie kryteriów moralnych i estetycznych.
    2. Kształtowanie postawy tolerancji i szacunku dla cudzych poglądów.
    3. Rozwijanie samodzielności myślenia i pogłębienie percepcji sztuki.
Ścieżka międzyprzedmiotowa: lekcja integrująca treści programowe w bloku
humanistycznym.

                                         Cele lekcji:
Cel główny: kształcenie w uczniach wyczucia stylu artystycznego.
Poziom           Kategoria                                 Cele
               Zapamiętanie  Uczeń po lekcji powinien zapamiętać:
                                 muzyka, poezja i plastyka wyrażają podobne treści
                                   i uczucia za pomocą właściwych sobie środków wyrazu
                                   artystycznego.
                                 protest przeciwko przemocy, wojnie, niesprawiedliwości
                                   i krzywdzie społecznej szczególnie w XIX wieku wyrażano
                                   za pomocą sztuki
Wiadomości




               Zrozumienie   Uczeń po lekcji powinien zrozumieć:
                                 sztuka ma ogromne możliwości wpływania na ludzkie
                                   emocje i jest sugestywna w odbiorze.
                                 sztuka daje poczucie jedności i siły, łączy emocjonalnie
                                   artystów z słuchaczami, widzami itp.
                                 uczeń rozumie i potrafi rozróżnić protest w sztuce
                                   od protestu w znaczeniu potocznym (wandalizm, przemoc,
                                   agresja, terroryzm)
                                 w Polsce w XIX w. sztuka protestu przerodziła się w sztukę
                                   „ku pokrzepieniu serc”
               Zachowanie    Uczeń po lekcji powinien umieć:
                w sytuacjach     podać przykłady malarstwa, arcydzieł muzycznych
Umiejętności




               typowych            i literackich XIX w., które są przykładem protestu
                                   przeciwko krzywdzie i niesprawiedliwości społecznej oraz
                                   utracie niepodległości.
               Zachowanie    Uczeń po lekcji powinien umieć:
               w sytuacjach      dostrzec typowe cechy malarstwa, poezji, muzyki
               problemowych        romantycznej
Metody: aktywizujące: praca w grupach; rozmowa kierowana, dyskusja, analityczna,
eksponująca, porządkująco-poszukujaca.

Pomoce dydaktyczne: nagrania muzyczne: „Dziwny jest ten świat” – Czesław Niemen,
Etiuda c-moll op.10, nr 12 zw. „ Rewolucyjna”- Fryderyk Chopin, Mazur z opery „Halka”-
Stanisław Moniuszko, „Rota” – Maria Konopnicka i Feliks Nowowiejski; reprodukcje
malarstwa XIX w: William Blake – „Stworzenie świata”, Eugene Delacroix – „Wolność
wiodąca lud na barykady”,Theodore Gericault – „Tratwa Meduzy”, Francisco Goya’y
Lucientes – „Rozstrzelanie partyzantów madryckich”, Jan Matejko – „Bitwa pod
Grunwaldem”, Artur Grottger – „Pożegnanie powstańca”; pianino, podręczniki, plansze z
cytatami wybitnych twórców poezji i literatury XIX w., kartki A4, kolorowe pisaki, karty
pracy uczniów.

Typ lekcji: wprowadzająco - utrwalający


                                 TOK LEKCJI


I FAZA WPROWADZAJĄCA

   1. Powitanie uczniów.

   2. Przypomnienie podziału sztuk pięknych i środków wyrazu artystycznego (język –
      tworzywo).

   3. Nauczyciel wprowadza uczniów w temat lekcji: płyta CD „Dziwny jest ten świat” –
      Czesław Niemen. Utwór jest wyrazem protestu młodego pokolenia lat 70 - tych wobec
      otaczającej rzeczywistości. Zwrócenie uwagi uczniom na słowa optymizmu w refrenie
      piosenki. [Kompozycja bardzo ekspresyjna, odbiegająca od obowiązującej w owym
      czasie mody. W wielu plebiscytach uznano ten utwór za największy polski przebój
      XX w.] W trakcie słuchania utworu, nauczyciel przypina na tablicy reprodukcję
      obrazu W. Blake „Stworzenie świata”. Nauczyciel wykorzystując metodę tzw. „burzy
      mózgów”, skojarzeń precyzuje z uczniami założenie, że malarz przedstawiał stwórcę
      w postaci starca o romantycznie rozwianych włosach, trzymającego w ręce cyrkiel (
      skojarzenia uczniów np. koło, miara, precyzja, matematyka, logika...), który stworzył
      świat w sposób logicznie przemyślany, precyzyjny i dobry. Świat, w którym żyjemy
      obecnie, jest konsekwencją działań człowieka.

   4. Zapisanie tematu na tablicy i w zeszycie.


II FAZA REALIZACYJNA

    1. Dyskusja z uczniami na temat:
           Co to jest protest?
           Przeciwko czemu może człowiek protestować i co wtedy czuje?
           Jakie formy może nabrać niekontrolowany protest?
          Czy sztuka może być nośnikiem idei protestu i buntu ? (sztuka zaangażowana
           ideologicznie)

   Swobodne wypowiedzi uczniów.
          Słowa określające uczucia protestu uczniowie zapisują na tablicy np.: gniew,
  złość, bunt, rozpacz, rozgoryczenie poczucie niesprawiedliwości, poczucie krzywdy...
   Nauczyciel kieruje dyskusją, aby uświadomić uczniom różnicę między protestem
  w sztuce (konstruktywne działanie na odbiorcę) a protestem wyrażającym się
   wandalizmem, przemocą, agresją i terrorem.
          Uczniowie dochodzą do wniosków, że bardzo często protesty przeciwko
  niesprawiedliwości, przemocy, wojnie, krzywdzie są wyrażane w sztuce, która ma
  ogromne możliwości wpływania na ludzkie emocje, myśli i działania.

2. Prezentacja artystycznych przykładów sztuki XIX w. wyrażających w swojej treści
   protest.

   Nauczyciel dzieli uczniów na trzy grupy i rozdaje im koperty. W każdej z nich
   znajduje się reprodukcja arcydzieła malarskiego z XIX w. wraz z trzema
   propozycjami tytułu obrazu i nazwiska malarza.

   Zadaniem uczniów jest poprawne przyporządkowanie do obrazu - tytułu i jego
   autora.

3. Liderzy poszczególnych grup przypinają na tablicy poprawnie wykonane zadanie.


                Eugene Delacroix – „Wolność wiodąca lud na barykady”




    Malarz nawiązuje w tym obrazie do rewolucji lipcowej w Francji 1830 r., która była
wyrazem protestu Francuzów przeciwko przywracaniu przywilejów arystokracji
i bogaczom, odebranych im przez Wielką Rewolucję Francuzką. Patos rewolucyjny
w tym obrazie został wyrażony w postaci kobiety [symbol Francji) niosącej trójkolorowy
sztandar i karabin na tle poległych ciał, której towarzyszą: robotnik, mieszczanin
i paryski ulicznik Gavroche.



      Francisco Goya’y Lucientes – „Rozstrzelanie partyzantów madryckich”




     Obraz ten jest protestem przeciwko wojnie, w której nie ma zwycięzców
i zwyciężonych, nie ma heroicznych i szlachetnych bohaterów, malowniczych potyczek
a jedynie okrucieństwo, brutalność i groza.
Na tle pogrążonego w mroku miasta stoi grupa partyzantów naprzeciw plutonu
egzekucyjnego. Całą uwagę skupia na sobie rozświetlona postać powstańca w białej
koszuli z dramatycznie rozpostartymi ramionami nawiązująca pozą do ukrzyżowanego
Chrystusa. Zabicie człowieka nie zabija idei.


                      Theodore Gericault – „Tratwa Meduzy”
         Obraz ten przedstawia beznadziejną sytuację rozbitków morskich, dramat ludzi na
   tle groźnego morskiego pejzażu. Postacie, które przeżyły w ostatnim geście nadziei
   próbują zwrócić na siebie uwagę załogi okrętu ukazującego się właśnie na horyzoncie.
   Ta tragedia wydarzyła się naprawdę. Rozbitkowie „Meduzy”, która zatonęła u zachodnich
   wybrzeży Afryki, płynęli na tratwie przez 13 dni. Z 149 osób ocalało jedynie 15. Malarz
   portretuje ocalałych, słucha ich opowieści – o głodzie, cierpieniu, śmierci, a nawet ...
   ludożerstwie.

   Uczniowie z pomocą nauczyciela omawiają w/w reprodukcje obrazów. Zauważają, że I i II
obraz nawiązuje do idei wolnościowych, a III obraz porusza problem śmierci, cierpienia
i   beznadziejności sytuacji losowej.


    4. „Szczęścia w domu nie znalazł, bo go nie było
       w Ojczyźnie” („Konrad Wallenrod”- Adam Mickiewicz)
       Nauczyciel przypina motto dalszej części lekcji na tablicy i kieruje uwagę uczniów
       na charakter sztuki XIX w. w Polsce, która była ściśle związana z sytuacją polityczno
       – społeczną kraju. Informuje uczniów, że polskich romantyków łączyła troska
       o ojczyznę i próba znalezienia sposobu na odzyskanie niepodległości oraz
       świadomość ważności sztuki w przeobrażeniach współczesnego im świata.
       Patriotyzm romantyczny zakładał całkowite poświęcenie się sprawie narodowej
       i uczynieniu z idei ojczyzny sprawy osobistej.

      Przypomnienie w jaki sposób artyści zareagowali na wieść wybuchu powstania
      listopadowego w 1830 r., jakimi środkami wyrazu artystycznego wyrazili swoją
      solidarność z walczącymi powstańcami. Fryderyk Chopin komponuje etiudę c-moll
      zw. „Rewolucyjna”, Juliusz Słowacki pisze hymn pt. „Bogurodzica”.

         Recytacja uczniów: hymn pt. „Bogurodzica” oraz fragment wiersza
      pt. „Testament mój” Juliusza Słowackiego na tle Etiudy c-moll F. Chopina.

           1 uczeń
             „Bogurodzico! Dziewico!
             Słuchaj nas, Matko Boża
             To ojców naszych śpiew.
             Wolności błyszczy zorza
             Wolności bije dzwon
             Wolności rośnie krzew
             Bogurodzico!
             Wolnego ludu śpiew
             Zanieś przed Boga tron.
             Niech grzmią wolności śpiewy...”

           2 uczeń
            „ [...] niech żywi nie tracą nadziei
            I przed narodem niosą oświaty kaganiec
            A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei
            Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec !...”
 5. Nauczyciel dzieli uczniów na trzy grupy, każda z nich otrzymuje kartę pracy.


                             Karta pracy nr 1 [ muzycy ]

 Podaj tytuł utworu i jego autora:

   Dwaj bracia, Stefan i Zbigniew, po odbytej wyprawie wojennej żegnają się ze
swoimi towarzyszami i oznajmiają wszystkim, iż chcą być gotowi w każdej chwili na
wezwanie ojczyzny, postanawiają więc pozostać w kawalerskim stanie...
   W pewnym otoczonym tajemnicą dworze poznają piękne panny: Hannę i Jadwigę.
Po wielu zabawnych perypetiach wkrótce odbywają się podwójne zaręczyny.
O ojczyźnie jednak nie zapominają !

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: „Straszny dwór” – Stanisław Moniuszko


    Pierwszy akt tego utworu kończy się ognistym mazurem w szlacheckim dworze
Stolnika, gdzie trwają zaręczyny jego córki Zofii z Januszem.
Szlachcic w trakcie zaślubin wymyka się niepostrzeżenie, by w ogrodzie bałamucić
miłosnymi obietnicami młodą góralkę, która w rozpaczy rzuca się w nurt górskiej rzeki.
Nie zdołał jej uratować góral Jontek.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: „Halka” – Stanisław Moniuszko


    „Wróg w domu. O Boże, jesteś Ty! Jesteś i nie mścisz się!... a ja tu bezczynny...a ja tu
z gołymi rękami – czasem tylko boleję na fortepianie – rozpaczam.”
Podaj:
      o jakim wydarzeniu pisze kompozytor?
      imię i nazwisko kompozytora
      tytuł utworu muzycznego

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: powstanie listopadowe 1830 r., Etiuda c – moll zw. „Rewolucyjna”
                                          Fryderyk Chopin.



   Tekst tej pieśni – przysięgi był wyrazem protestu przeciwko pruskim represjom wobec
polskich dzieci z Wrześni, którym zabroniono uczyć się i modlić w języku ojczystym.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: „Rota” – Maria Konopnicka i Feliks Nowowiejski.
                        Karta pracy nr 2 [ plastycy]



Podaj nazwisko malarza:

   Malował wizerunki królów, wskrzeszał wielkie bitwy i wiekopomne wydarzenia
historyczne.

Poprawna odpowiedź: Jan Matejko



Podaj tytuł obrazu namalowanego przez w/w mistrza:

  Obraz ten oddaje zgiełk bitewny i chaos walki (wiele akcji rozgrywa się równocześnie).
Najbardziej widoczni na obrazie, to Witold (książę uosabia unię Polski i Litwy) i wielki
mistrz (symbol klęski i śmierci).

Poprawna odpowiedź: „Bitwa pod Grunwaldem” – Jan Matejko



Podaj nazwisko malarza:

   Malarz ten powstaniu styczniowemu (1863 r) poświęcił cykle obrazów: „Polonia” i
„Lituania”. W obrazie „Pożegnanie powstańca” szlachcianka żegna wyruszającego w bój
ukochanego... Czy powróci z wojny? Czy ona będzie czekać? Nieszczęśliwa miłość, to
lubiany w XIX w temat w sztuce.

Poprawna odpowiedź: Artur Grottger



Jaki to pomnik i gdzie się znajduje:

Fundatorem tego pomnika był wielki pianista i dyplomata Ignacy Jan Paderewski. Jego
uroczyste odsłonięcie odbyło się podczas manifestacji patriotycznej 15 lipca 1910 r.
Przemówienie Paderewskiego przerwały fanfary. 600 osobowy chór (wyłoniony z różnych
chórów działających w trzech zaborach) pod dyrekcją Feliksa Nowowiejskiego po raz
pierwszy wykonał publicznie „Rotę” z towarzyszeniem orkiestry.

Poprawna odpowiedź: Kraków – plac Matejki, 500 rocznica Bitwy pod Grunwaldem –
pomnik Władysława Jagiełły.( zwany również Pomnikiem Grunwaldzkim)
                          Karta pracy nr 3 [ pisarze i poeci]


Podaj nazwisko pisarza :

    Pisarz ten doceniał rolę historii w dziejach narodu, zwłaszcza, gdy jest to naród żyjący w
niewoli. W swoich powieściach ukazał wielkość dawnych wydarzeń, świetną przeszłość
ojczyzny. Pragnął zaszczepić w duszach Polaków otuchę i nadzieję, wiarę, że duch i wola
bywają ważniejsze niż siła, że wygrywa się nawet w sytuacjach bez wyjścia.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: Henryk Sienkiewicz



Podaj tytuły powieści w/w pisarza:

     W której powieści rycerstwo polskie szło do boju śpiewając hymn „Bogurodzica”
(Patrium carmen).

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: „Krzyżacy” – Henryk Sienkiewicz


     W której powieści główny bohater pod przybranym nazwiskiem wsławia się czynami
patriotycznymi, biorąc udział w obronie Jasnej Góry oraz wybawia z opresji króla Jana
Kazimierza?

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: „Potop” ( II część Trylogii) – Henryk Sienkiewicz


Podaj tytuł i autora utworu:

     Autor w tym utworze pragnie utrwalić i rozsławić obyczaje życia wiejskiego Polski
szlacheckiej, przywołać piękno ziemi litewskiej, poruszyć serca i sumienia rodaków oraz
wyrazić optymizm przyszłości Polski, przywołany wraz z atmosferą epoki Napoleona.
Utwór rozpoczyna się od słów:
„ Litwo! Ojczyzno moja! Ty jesteś jak zdrowie.
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. (...)

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
poprawna odpowiedź: „Pan Tadeusz” – Adam Mickiewicz
   W czasie wypełniania przez uczniów rozdanych kart pracy, nauczyciel nastawia płytę CD
   – Mazur z opery pt. „Halka” Stanisława Moniuszki .

     Liderzy poszczególnych zespołów przypinają wypełnione karty pracy na tablicy .   .
                        Wspólne omówienie wykonanego zadania.

   Wniosek: w związku z określoną sytuacją polityczno – społeczną Polski w XIX w artyści
   przydzielili sztuce odpowiedzialne zadanie: budzenie ducha narodowego,
   podtrzymywanie tożsamości narodowej, krzepienie serc , umysłów i dodawanie nadziei na
   odzyskanie niepodległości. Protest przeciwko niewoli narodowej w XIX w przerodził się
   w sztukę „ ku pokrzepieniu serc”.

5. Aktywność plastyczna: grupa otrzymuje po 1 kartce A4. Każdy z członków grupy
dysponując możliwością użycia jednej        kreski lub figury geometrycznej, używając
kolorowych pisaków wyrazi swój protest przeciwko przemocy, wandalizmowi i terrorowi.
Nauczyciel sugeruje uczniom, aby zadanie to wykonali w sposób spontaniczny.
Liderzy poszczególnych grup przypinają na tablicy wykonane prace. Pierwsze wrażenia
i refleksje uświadamiają uczniom abstrakcyjność języka sztuki, a sam tytuł „Protest”
ukierunkowuje percepcję oglądanych prac.

6. Aktywność muzyczno – wokalna: Plansze umieszczone są na tablicy w sposób
przypadkowy: 1910r., Kraków, Ignacy. Jan .Paderewski, „Rota”, Pomnik Grunwaldzki,
dzieci z Wrześni pod Poznaniem, germanizacja, Maria Konopnicka, wszystkie chóry
Krakowa, 500 rocznica, Feliks Nowowiejski, manifestacja patriotyczna, pieśń narodowa
– kandydowała do hymnu państwowego, hymn polskiej emigracji okresu międzywojennego
XX w.
Zadaniem uczniów jest ułożenie w oparciu o w/w informację, logicznej, bogatej w wiedzę
wypowiedzi (ustnej lub pisemnej).
 Prezentacja „Roty” z płyty CD.
Kilkakrotne śpiewanie „Roty” przez uczniów a’ cappella i przy akompaniamencie fortepianu.
 Nauczyciel zwraca uwagę na intonację, dykcję, emisję głosu, frazowanie, dynamikę
i postawę podczas śpiewania pieśni.


FAZA PODSUMOWUJĄCA

   1. W celu podsumowania lekcji, uczniowie przy akompaniowaniu nauczyciela
      na fortepianie, uroczyście śpiewają polską pieśń narodową „Rotę”.

   2. Ocenianie aktywności uczniów.

   3. Zadanie domowe: poszukam innych ciekawych przykładów z zakresu sztuki
      potwierdzających wniosek dzisiejszej lekcji : Sztuka polska XIX w , to sztuka
      „ku pokrzepieniu serc”.

								
To top