Get documents about "Joomla And Wordpress
Document Sample
A’dan Z’ye
Web Tasarımı
İÇİNDEKİLER
06..........İçerik yönetim sistemi (CMS) nedir?
09..........Joomla tarihçesine kısa bir bakış
12..........Joomla’nın özellikleri ve faydaları
15..........30 dakikada Joomla kurulumu
22..........Joomla sitenize bir bakış
27..........İçerik ekleme
46..........Joomla yönetimi
57..........Güvenliği sağlama
59..........Joomla eklentileri
70..........En faydalı Joomla eklentileri
76..........Joomla’nıza forum (Kunena) ekleyin
80..........Şablonlarla sitenizi özelleştirin
84..........Bloglamaya giriş
89..........Wordress’in ve bloglamanın tarihçesi
92..........WordPress sizler için neler yapabilir?
97.......... WordPress.com’la blog’lamaya başlayın
100.........Kendi Wordress’İnizi kurun
107.........WordPress yönetim paneli
118.........Blogunuzu yayına hazırlayın
123.........WordPress’i geliştirin
133.........İçerik yönetim sistemi olarak WordPress
137.........Doğru hosting seçimi
140.........Web sitenizi Google Analytics ile kontrol edin
145.........Hitinizi artırın
149.........Web sitenizden para kazanın
İcra Kurulu Başkanı Mehmet Y. Yı›lmaz
Yay›ın Direktörü Gökhun Sungurtekin
Yayı›n Yönetmeni Mahmut Karslı›oğlu, mkars@chip.com.tr
›
Sorumlu Yazı› iş›leri Müdürü Ufuk Yamankı›lı›çoğlu, uyaman@chip.com.tr
Görsel Yönetmen Ebru Tiryaki, ebrutr@chip.com.tr
Katkı›da Bulunanlar Selim Şumlu
Marka Müdürü Asu Bozyayla, abozyayla@doganburda.com
Ankara Temsilcisi Erdal İ›pekeş›en, 0 312 207 00 71 / 207 00 95
Web www.chip.com.tr
YÖNET›İM
Genel Yay›ın Koordinatörü Ye›şim Denizel
Tüzel Ki›şi Temsilcisi Murat Köksal
›
Sat›ış Direktörü Orhan Ta›şkı›n
Finans Direktörü Didem Kurucu
Üretim Direktörü Servet Kavasoğlu
REKLAM
Grup Ba›şkanı› Cem M. Baş›ar
Grup Ba›şkan Yardımcısı Koray Bilici
CHIP Reklam Satış› › Müdürleri Sevil Hoşman, shosman@doganburda.com
Tel: 0 212 336 53 17, Faks: 0 212 336 53 93
Şahika Şahinkaya, ssahinkaya@doganburda.com
Tel: 0 212 336 53 14, Faks: 0 212 336 53 93
Hatice Tarhan, htarhan@doganburda.com
Tel: 0 212 336 53 37, Faks: 0 212 336 53 93
Reklam Teknik Müdürü Nusret Kı›rı›mlı›oğlu
Tel: 0 212 336 53 60 (3 Hat), Faks: 0 212 336 53 90
Maya Akar Center Kat:7 Büyükdere Cad. No: 100 - 102
34394 Esentepe / ݛstanbul
›
Yönetim Yeri Hürriyet Medya Towers 34212 Güneş›li / İSTANBUL
Tel: 0 212 410 31 52, Faks: 0 212 410 32 16
Baskı APA Uniprint Bası›m San ve Tic. A.Ş›.
Ömerli Köyü Mevkii 34555 Had›ımköy / İ›STANBUL
Tel: 0 212 798 28 40
Dağıtım Yaysat A.Ş›. Tel: 0 212 622 22 22
›
© CHIP dergisi, Doğan Burda Dergi Yayı›ncı›lık ve Pazarlama A.›Ş. taraf›ından
Vogel Burda Holding GmbH lisans›ıyla T.C. yasalar›ına uygun olarak
yay›ımlanmaktadı›r. Dergide yay›ımlanan yaz›ı, fotoğraf, harita, illüstrasyon ve
›
konuları›n her hakkı› sakl›ıdı›r. izinsiz, kaynak gösterilerek dahi al›ınt›ı yap›ılamaz.
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
İçerik yönetim sistemi nedir?
İçerik yönetim sistemleri, web sitenizin içeriğini özel bir yazılım
üzerinden rahatlıkla kontrol etmenizi sağlayan özel sistemlerdir.
W orld Wide Web (Dünya Çapındaki Ağ
/ WWW) ilk doğduğunda en basit say-
faları yaratmak için bile webmaster’ın
Tüm bu gelişmelere rağmen, bir web
sitesi birkaç statik sayfayı aşıp da gelişme
kaydettiğinde bu gelişmiş editörler bile
HTML denilen web işaretleme dilini bil- bu durumu kaldıramamaya başlar. Site
mesi gerekiyordu. O günden bugüne web haritası gibi basit bir sayfayı güncellemek
geliştirme yazılımları olağan üstü bir şe- bile webmaster’lar için zaman alıcı ve sıkı-
kilde gelişti ve Adobe Dreamweaver, Mic- cı bir iş hâline gelir. Kırık linkleri takip et-
rosoft Expression Web (eski adıyla Front- mek, menü sistemini çalışır kılmak gibi
Page) gibi yazılımlar tek satır kodlama rutin görevleri ve forum eklemek gibi da-
yapmadan web sayfaları tasarlayıp oluş- ha gelişmiş işleri yerine getirmekse
turmayı mümkün hâle getirdiler. Bu tür webmaster’ın oldukça fazla zamanını ala-
editörler, web sayfalarının inşa edilmesi caktır. Ayrıca her yeni içeriğin sitenin geri
için grafiksel bir kullanıcı arabirimi suna- kalan kısmıyla tasarım bakımından uyu-
rak ve webmaster tarafından yapılması munu sağlamak ve ziyaretçilere bir arama
gereken HTML kodlama işini azaltarak bir seçeneği sunmak gibi daha gelişmiş so-
web sitesi oluşturmayı ve web sitesinin runlardan da bahsetmek mümkündür.
bakımını yapmayı son derece kolaylaştır- Bu gibi sorunları çözmek için büyük
dılar. web sitesi yayıncıları “içerik yönetim sis-
temi” (content management system /
CMS) adı verilen özel yazılımlara yönel-
miştir. CMS uygulamaları sitenin içerik
yönetimini otomatikleştirmekle kalmaz,
teknik bilgi birikimi olmayan yazarların
da sistemdeki özel bir kullanıcı arabirimi
yardımıyla siteye zahmetsizce içerik ekle-
yebilmelerine olanak tanır. Bu tür arabi-
rimler HTML kodlama gibi teknik bilgiler
gerektirmediği için yazıyı hazırlama ve
Adobe’nin Dreamweaver yazılımı statik web site-
aşamalarını da son derece kolaylaştırırlar.
leri tasarlamak için biçilmiş kaftan. Sitenize bir CMS kurarsanız site yöne-
6 09/2009 www.chip.cOM.TR
timiyle ilgili hemen hemen tüm sorunlar- yüzlerce ve hatta binlerce doları bulduğu
dan kurtulmuş olursunuz. Site haritası ve için küçük işletmelerin ve bireysel kulla-
site içi arama gibi özellikler özel bir prog- nıcıların CMS’leri kullanabilmesi bir hayal
ramlamaya gerek kalmadan otomatik ola- olarak kalmıştır. Maliyet bir sorun olmak-
rak güncellenirler. Forum, alışveriş sepeti, tan çıksa bile bu CMS’ler binlerce makale-
resim galerisi gibi özellikler de ya kullan- yi ve yüzlerce kullanıcı kontrol etmek için
dığınız CMS’le bütünleşik olarak gelirler çok komplike arabirimlere sahipti. Bu ne-
ya da eklenti olarak kurulabilirler. Tüm bu denle çok basit bakım ve yönetim işleri
özellikler, geleneksel web sitesi geliştirme için bile CMS uygulamasını yakından ta-
işine kıyasla harcamanız gereken vakit ve nıyan bir uzmanın istihdam edilmesi ge-
eforu azaltır. Üstelik karşılaşacağınız hata- rekiyordu.
lar (bug) ve güvenlik riskleri de azalacak- İşte bu noktada Joomla! son kullanıcı-
tır. CMS tabanlı bir sitenin görünümü şab- ların kaderini değiştirdi. Joomla! sadece
lonlarla (template) sağlanabilir, hatta bazı ücretsiz olmakla kalmayıp, aynı zamanda
CMS’lerde sitenin her sayfasına ya da bö- tüm CMS’ler arasında kullanımı en kolay
lümüne ayrı şablonlar atanabilir. Örneğin arabirimlerden birine sahiptir. Hiç teknik
teknik bir bilgi birikimi olmayan yazarlar- bilgi birikimine sahip olmasa bile hemen
dan biri CMS’e bir makale girdikten sonra hemen herkes 30 dakika içinde Joomla!’yı
bu makale CMS’te önceden tanımlanmış indirip yükleyebilir ve çalışır bir web site-
şablon içinde yayınlanır, böylece sitenin sine sahip olabilir.
genel tasarımı korunmuş olur. Bu da web
tasarımcılar için ciddi bir kolaylık demek- Dinamik web sayfaları
tir. Büyük işletmelerde CMS’lerin kullanı- HTML diliyle kodlanmış ve herhangi bir
mı 1990’larda yaygınlaşmıştır. Fakat içerik yönetim sistemiyle yönetilmeyen
CMS’lerin kurulum ve işletme maliyeti web sayfalarına “statik sayfa” denir. Statik
sayfalarda web sayfasının içeriği ve tasarı-
mı (sunumu) bir aradadır. CMS’lerse “di-
namik sayfa”lar oluşturur. Dinamik web
sayfalarında içerik ve tasarım birbirinden
ayrıdır. İçerik kısımları genellikle bir veri-
tabanında saklanır ve içerik yönetim sis-
temi, veritabanından bu bilgileri çekerek
tasarım şablonuyla birleştirir ve nihai say-
fayı oluşturur. Böylece bir web sayfasını
oluşturma görevleri kişiler arasında dağı-
tılabilir. Örnek bir kişi sitenin tasarımını
www.opensourcecms.com adresinde pek çok açık
kaynak CMS’i deneme şansına sahipsiniz. (şablonunu) hazırladıktan sonra başka bir
www.chip.cOM.TR 09/2009 7
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Özgür yazılım nedir?
kişiye de siteye içerik girme görevi verile- “Özgür yazılım”, hiçbir kısıtlama olmadan
kullanılabilen, incelenebilen ve değiştirilebilen
bilir. Oysa statik sitelerde genellikle siteyi
yazılımdır. Özgür yazılım, hiç değiştirilmeden
tasarlayan kişi içeriği de sayfalara oturt- veya kaynak kodları değiştirilerek kopyalanabilir
mak zorundadır. Bu da bir miktar teknik ve dağıtılabilir. Özgür yazılımlar çoğu durumda
bilgi birikimi gerektirir. ücretsizdir. Özgür yazılım hareketi 1983’te
Richard Stallman tarafından başlatılmış ve
Herkes için Joomla! 1985’te Özgür Yazılım Vakfı’nın (Free Software
Foundation) kurulmasıyla güç kazanmıştır. Bir
Peki neden herkes Joomla! kullanmıyor? yazılımın “açık kaynak” olmasıysa özgür yazılıma
Bunun en önemli sebebi bizce kişilerin benzer bir şekilde yazılımın kaynak kodlarının
alışkanlıklarını değiştirmeye yanaşmama- özgür bir şekilde incelenebilmesi ve
sı. İnsanlar bir şeyi yapmaya alıştıktan değiştirilmesi demektir. Açık kaynak yazılımlar
kodlarının açık olması sayesinde birçok kişi
sonra bu yöntem ne kadar antika olursa
tarafından aynı anda geliştirilebilirler.
olsun işi yapma yöntemlerini değiştir- Joomla! bir özgür yazılımdır ve açık
mekten çekinirler. HTML dilini ve gelişmiş kaynaktır. Yani Joomla!’nın kaynak kodlarını
web uygulamaları geliştirmeyi öğrenmek özgürce inceleyebilir ve dilerseniz kişisel
yıllar alır. Zor kazanılmış bu becerileri ta- isteklerinize göre değiştirebilir, değiştirdiğiniz
kodları özgürce dağıtabilirsiniz. Ayrıca Joomla!
mamen otomatik bir çözümle değiştir-
ücretsizdir ve herkes tarafından özgürce indirilip
mek çoğu kişi için kabul edilemez bir du- kullanılabilir.
rumdur. CMS çözümlerine geçmeyi ya-
vaşlatan bir diğer faktör de salt HTML for-
matında mevcut yüzlerce web sayfasının rinden biri de barındırma (hosting) sağla-
CMS uyumlu hâle dönüştürülmesi gerek- yıcıların PHP ve MySQL dilleriyle prog-
liliğidir. Orta büyüklükte bir site için bile ramlanan dinamik içerikleri destekleme-
içeriğin taşınması sancılı bir süreçtir. An- mesiydi. Beş yıl önce bu seçenekleri sunan
cak şüphe yok ki bir CMS’e geçmek için çok fazla hosting sağlayıcı yoktu ve olan-
harcayacağınız bir miktar zaman, ileride lar da pahalıydı, ama günümüzde yıllık 10
CMS’i kullanarak çok fazla zaman kazan- liradan başlayan fiyatlarda Joomla!’yı ça-
manıza yol açacaktır. Bir CMS’e geçmeme- lıştırabilecek bir hosting paketi bulmanız
nin günümüzde kabul görmeyen sebeple- mümkün.
Statik web sitesi İçerik yönetim sistemi
Tek tek sayfalar oluşturmak kolaydır. Büyük bir script kurulması, veritabanı oluşturulması ve şablonun
ayarlanması gerektiği için ilk sayfaları oluşturmak zaman alır.
İçerik statiktir, değiştirilmesi teknik İçerik dinamiktir, hiçbir teknik bilgi olmadan değiştirilebilir.
uzmanlık gerektirir.
Yeni fonksiyonlar eklenmesi zordur, Çoğu CMS’e “eklenti”ler sayesinde birkaç dakika içinde yeni işlevler
genellikle özel kod yazmak gerekir. kazandırılabilir.
8 09/2009 www.chip.cOM.TR
Joomla! tarihçesine bir bakış
2001’de Mambo adıyla hayatına başlayan Joomla!, 2005’te şimdiki
adını aldı.
M iro (www.miro.com.au) adlı Avustral-
yalı bir şirket 2001 yılında Mambo ad-
lı bir içerik yönetim sistemi geliştirdi. Mi-
Miro’nun birinci elden destek sağlamasıy-
dı. Açık kaynak sürümse ücretsiz olması,
geniş bir kullanıcı kitlesine ve yazılıma sü-
ro, yazılımı test etmek ve daha geniş kitle- rekli yenilikler sağlayan bir geliştirici kit-
lere ulaşmasını sağlamak için “açık kay- lesine sahip olması gibi avantajlara sahip-
nak” olarak kullanıma sundu. 2002 yılında ti. Buna ek olarak, şirketlerin Mambo’yu
şirket Mambo ürününü biri ticari ve diğe- bir yazılım altyapısı olarak ele alıp üzerine
ri açık kaynak olmak üzere iki sürüme kendi çözümlerini inşa etmeleri de müm-
ayırdı. Ticari sürümün ad Mambo CMS ve kündü.
açık kaynak sürümün adı da Mambo Open Mambo’nun varlığını ve geliştirilmesi-
Source (kısaca MOS) olarak açıklandı. ni güvence altına almak için 2005 yılında
2004’ün sonlarına doğru herkes MOS’un Mambo’nun açık kaynak sürümü için bir
resmî olarak Mambo adını alması ve o za- vakıf kurulması konusunda fikirler ortaya
manların en hızlı gelişen içerik yönetim atılmaya başladı. 2005 sonbaharında
sistemine sağlam bir gelecek sağlanması Mambo proje sayfasında Mambo Vakfı’nın
konusunda fikir birliğine varmıştı. (Mambo Foundation) kurulduğu duyurul-
Ticari sürümün avantajları öncelikle du. Bir süre sonra, ilk birkaç saat boyunca
şirketler için daha fazla güvenlik sağlama- pozitif tepkiler alan vakfın Miro tarafın-
sı ve aynı zamanda geliştirici olan dan Avustralya’da kurulduğu ve geliştirici
ekibin kuruluş planları içinde yer almadı-
ğı anlaşıldı. Bunun ardından topluluk fo-
rumlarında ateşli tartışmalar başladı ama
geliştirici ekip birkaç gün boyunca sessiz-
liğini korudu.
Kısa bir süre sonra geliştirici ekip bu
durumda kendini nerede konumlandıra-
cağını belli etti ve Yazılım Özgürlüğü Hu-
kuk Merkezi’nden (Software Freedom Law
Center / www.softwarefreedom.org) aldığı
tavsiyelerle Mambo’nun geliştirilmesine
Mambo projesi maalesef 2 yıldır yeni bir ürün
veremedi. kendi sorumluluğu altında devam edece-
www.chip.cOM.TR 09/2009 9
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
ğini opensourcematters.org adlı bir sitede İki yıl sonra
duyurdu. Daha gelişmiş bir Mambo ta- Kuruluşunun iki yıl ardından Joomla!
banlı kaynak kodunun oluşturulacağı fikri dünyanın en popüler açık kaynak projele-
forumlarda ilgiyle karşılandı. rinden biri olmuştu. Ancak örgütsel mü-
Kısa süre içinde, Miro’nun hükmettiği cadele ve yeniden yapılanma nedeniyle
ve bir anda geliştirici ekipsiz kalan Mam- bu iki yıl boyunca epey zaman boşa har-
bo Vakfı’yla yeni bir isme ihtiyaç duyan canmıştı.
geliştirici ekip arasında bir savaş başladı. Web 2.0 çağı zaferini kutlarken kullanı-
Taraflar blog’larda, forumlarda ve kendi cılar tarafından oluşturulan içerikler gide-
proje sayfalarında zaman zaman birbirini rek önem kazanmaya başladı. Second Life
kötülemekten geri kalmadılar. oyunu ve sanal gerçeklik fikri dünyaca ün-
Bu sırada her iki projenin de geliştiril- lü oldu. Ruby programlama dili ve Ruby
mesi devam etti. Mambo’dan ayrılan on Rails çatısı web siteleri geliştirmek için
(fork) projeye Joomla! adı verildi. Geliştiri- giderek daha fazla kullanılır oldu. Joomla!
ci ekip, demokratik kurallara oldukça 1.0x bu çerçeveden bakıldığında biraz eski
önem verdiğini gösterdi. Yeni projenin bir görünmeye başlamıştı.
logoya ihtiyacı vardı, bu nedenle “yeni” Bu durum elbette Joomla!’nın gelişti-
topluluk içinde bir yarışma düzenlendi. O rilmesini durdurmadı, ama kullanıcılar
sırada Joomla!’nın yeni forumuna 8.000 Plone, Typo3, Drupal gibi sistemlere öz-
civarında kullanıcı kaydolmuştu. Bir süre lemle bakar olmuşlardı; çünkü bu içerik
sonra Mambo Vakfı da yeni bir geliştirici yönetim sistemleri yeniden örgütlenme
ekip kurduğunu duyurdu. Joomla!’nın 1.0 sorunlarına sahip değildi ve sürekli olarak
sürümü 17 Eylül 2005’te yayınlandı. projelerine yeni teknolojiler eklemektey-
SimpleBoard (günümüzün Kunena’sı), diler.
DOCman gibi popüler Mambo bileşenleri- Geçen iki yıl içinde Joomla!’nın 1.0x sü-
ni ve daha birçok Mambo bileşenini geliş- rümü ciddi bir gelişme kaydetmemiş, sa-
tiren üçüncü parti geliştiriciler kısa süre dece güvenlik güncelleştirmeleriyle minik
içinde Joomla! tarafına geçtiler ve yeni kod değişiklikleri yayınlanmıştı. İki yıllık
projeyi desteklediklerini duyurdular. Bile- bir bekleme döneminin bu kadar önemli
şenlerin pek çok değişkeninde ve terimle- bir proje için kabul edilemez olduğunu iti-
rinde kullanılan “mos” ön eki kısa zaman- raf etmek gerek. Bu dönemde Joomla!’nın
da “jos” ön ekiyle yer değiştirdi. yavaş yavaş öldüğü dedikoduları dolaş-
maya başlamış, hatta internette muhte-
şem bir yazılımın nasıl berbat edileceğine
dair makaleler yazılmaya başlamıştı.
Buna rağmen, Joomla! ekibi 1.5 sürü-
Joomla! logosu kullanıcılar arasında düzenlenen
bir yarışmayla seçildi. münü duyurarak nihayet bu tartışmalara
10 09/2009 www.chip.cOM.TR
son noktayı koydu. Artık her detay forum-
larda, e-posta listelerinde, e-postalarda ve “Joomla” ne demek?
toplantılarda tartışıldığı için Joomla! kul-
lanıcıların gözünde daha da parladı. “Joomla” sözcüğü Swahili dilindeki “jumla”
Ancak başka bir yönden bakılırsa 1.0x sözcüğünün İngilizce yazılışıdır. “Joomla”
sözcüğü Swahili dilinde “hep beraber”, “bir
sürümünden 1.5x sürümüne yükseltme
bütün olarak” anlamlarına gelir. Bu sözcük
yapmak ciddi bir çaba gerektiriyor, çünkü Arapçada “cumle” olarak geçer, dilimize ise
tamamen değişen kaynak kodu nedeniyle çok yakından tanıdığımız bir sözcük olarak
tam anlamıyla geriye uyumluluk söz ko- girmiştir: “cümle”. Elbette burada “tümce”
nusu değil. Diğer yandan, bu güncelleme anlamındaki cümleden bahsetmiyoruz,
“herkes” anlamına gelen “cümle”den
Joomla!’yı artık büyük ölçekli projelerde
bahsediyoruz. Örneğin “Cümlenize selam
kullanılabilir bir içerik yönetim sistemine olsun.” tümcesindeki “cümle”, “joomla” ile
dönüştürüyor. Joomla!’yı ve Joomla! çatı- aynı anlamdadır.
sını kullanarak geliştiricilerin Joomla!’yı
dilediği gibi şekillendirebiliyor olması
doğru bir strateji gibi görünüyor. sistemleri pazarına hükmettiğini görmek
Mevcut eklentiler sayesinde web site- bir sürpriz değil. Günümüzde pek çok hos-
lerine çeşitli yetkilendirme seçenekleri ting sağlayıcı Joomla!’ya özel paketler su-
eklemek ya da siteyi çeşitli dillerde kulla- nuyor ya da tek tıklamayla Joomla! kurma
nıma sunmak artık mümkün. Mevcut top- imkanı sağlıyor. Böylece Joomla!, açık kay-
luluğu, geliştirici ve kullanım çoğunluğu- nak içerik yönetim sistemleri arasındaki
na bakılırsa Joomla!’nın içerik yönetim liderliğini pekiştirmiş oluyor.
Joomla! projesi 2005
yılında hayata geçti.
www.chip.cOM.TR 09/2009 11
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Joomla!’nın faydaları
Joomla!, kullanımı kolaylaştıran pek çok özellik ve avantaja sahiptir.
O nlarca açık kaynak CMS yazılımı ara-
sından Joomla!’nın pek çok birey, şir-
ket, vakıf ve çeşitli kurumlar tarafından
yönetimine kadar her alanda kullanılabi-
lir kılmaktadır.
Joomla!’nın bu kadar popüler olması-
tercih edilmesi bir tesadüf değil. nın bir diğer sebebi de en deneyimsiz ve
Joomla!’nın bu kadar geniş bir kullanım web tasarımından anlamayan kullanıcıla-
alanı bulmasının ilk sebebi elbette kulla- rın bile rahatlıkla kullanabileceği şablon-
nım kolaylığı. Daha önce hiçbir web sitesi lardır. Gerek varsayılan kurulumla birlikte
yapmamış veya CMS kullanmamış olsanız gelen, gerekse sonradan indirilebilir üçün-
bile Joomla!’yı rahatlıkla kullanabilir ve cü parti şablonlar sayesinde hiç web tasa-
web sitenizi Joomla! ile sıfırdan oluştura- rımı bilmeden sitenizi dakikalar içinde bir
bilirsiniz. tasarım harikasına dönüştürebilirsiniz.
Joomla!’nın basit kullanımı, bütünleşik Böylece, Joomla! sayesinde bir web sitesi
profesyonel özellikleriyle desteklenmek- sahibi olmak için profesyonel bir tasarım-
tedir. Joomla!’nın başarılı özelliklerine ek cıya ihtiyaç duyulan günler geride kaldı
olarak binlerce (4500’e yakın) ücretsiz ve diyebiliriz. Joomla!’nın estetik yönüne
ücretli eklentilerle fonksiyonları artırıla- başka hiçbir açık kaynak CMS’in sahip ol-
bilmektedir. Bu geniş eklenti dünyası madığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
Joomla!’yı sohbet odalarından online açık Çoğu CMS sistemi, özellikle gelişmiş
artırmalara, ilan sistemlerinden envanter olanlar kurulum ve kullanım için bir mik-
tar teknik deneyim gerektirir. Buna karşı-
lık, Joomla! tüm bakım işlerini basit ve sa-
de bir yönetim ekranından hemen hemen
hiç teknik birikime sahip olmadan halle-
debilmenize olanak tanır. Joomla! yöneti-
mi web tabanlı olduğu için sitenizi inter-
net bağlantısı bulunan her yerden rahat-
lıkla yönetebilirsiniz.
Joomla!’nın özellikleri
www.cmsturk.net adresinden açık kaynak CMS ve
CMS’lerle daha önceden bir deneyiminiz
forum yazılımlarıyla ilgili destek alabilirsiniz. olmadıysa Joomla!’nın gücünü ve basitli-
12 09/2009 www.chip.cOM.TR
ğini diğerleriyle karşılaştırmanız biraz zor
olabilir; ama aşağıda sayacağımız Joomla!
özelliklerinin tüm webmaster’lara çekici
geleceğini tahmin ediyoruz:
• Basit web arabirimi sayesinde tamamen
web tabanlı yönetim
• Grafikler, dosyalar ve diğer medyaların
web tabanlı olarak yönetilebilmesi community.joomla.org/showcase/ adresinden
• Dışarıdan yazarların ve editörlerin yazı Joomla! ile geliştirilmiş pek çok web sitesine
ulaşabilir, Joomla!’nın nelere kadir olduğunu
yazabilmesi
görebilirsiniz.
• Hiyerarşik kullanıcı grupları
• Otomatik menü yönetimi • Açık kaynak lisansı, yazılımın ve kaynak
• Yazıların otomatik olarak yayımlanması kodunun ücretsiz olarak indirilebilmesi
ve silinmesi için içerik yayımlama zaman- • Tüm önemli işletim sistemlerinde (Li-
laması nux, Windows, Mac OS) çalışabilmesi
Joomla!’nın daha etkileyici özellikle- • Yüksek performans için sayfa önbellek-
rinden bazılarıysa içeriği ele alma ve site leme (caching)
ziyaretçileriyle iletişim kurmada öne çı-
kar. Joomla!’nın içerik özellikleri şunlar- Joomla! 1.5’in getirdikleri
dır: Bu kitapta Joomla!’nın 1.5 ana sürümünü
• Görsel (WYSIWYG) yazı editörü ele alacağız. Joomla!’nın 1.0x sürümü de
• Site içeriğinde arama yapabilme uyumluluk sorunları nedeniyle hâlâ geliş-
• RSS ve Atom formatında haber akışları tiriliyor ve dağıtılıyor olmasına rağmen
desteği 1.5 sürümü önemli yeniliklere sahiptir. Bu
• Anket nedenle yeni bir Joomla! tabanlı web sitesi
• Banner reklam yönetimi kurarken Joomla!’nın 1.5 sürümüyle işe
• Medya dosyalarını yüklemek ve yönet- başlamanızı tavsiye ediyoruz. Joomla!’nın
mek için dosya yöneticisi 1.5 sürümüyle gelen önemli yeniliklerden
• Silinen içerikler için çöp kutusu bazıları şunlar:
• Arama motoru dostu adresler UlUslararasılaştırma: Artık Joomla!’da
• Basit ziyaretçi istatistikleri geçen her statik metin başka dillere çevri-
• E-ticaret çözümleri, resim galerileri, fo- lebiliyor. Eskiden sadece İngilizce olarak
rum gibi çözümler için eklentiler kullanılabilen (ve Türkçeye çevrilmesi için
• Çok dillilik özellikleri kodlarla oynanması gereken) yönetim bö-
• Özürlüler için erişilebilirlik seçenekleri lümü de artık tüm dillere çevrilebiliyor.
Son olarak, Joomla! aşağıdaki sistem avan- Sağdan sola doğru yazılan Arapça gibi dil-
tajlarını da sunmaktadır: ler de artık destekleniyor. Karakter kümesi
www.chip.cOM.TR 09/2009 13
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
tüm diller için ayrı ayrı ayarlanmak yerine yalarının yüklenmesi FTP üzerinden oto-
uluslar arası bir standart olan UTF-8 karak- matik olarak yapılabilmektedir. Hosting
ter kümesine geçilmiş. sağlayıcıların güvenlik önemleri nedeniyle
UyUmlU ekler: Joomla! 1.0’da karşımıza çı- PHP diline getirdiği kısıtlamalar böylece
kan mambot’lara artık “uyumlu ek” (plug- aşılmış olmaktadır.
in) deniyor ve yetkilendirme ekleri, kullanı- Joomla! çatısı: Joomla!’nın 1.0 sürümünde
cı ekleri, xmlrpc ekleri gibi uyumlu ekler Joomla! işlevleri için bir çatı (framework)
sayesinde içerik, görsel editör ve arama söz konusu değildir. Ancak eski Mambo
özellikleri geliştirilebiliyor. Bu uyumlu ek- kaynak kodunun hemen hemen her yeri-
lerin yardımıyla harici programların alter- nin geliştirilmesi gerektiği ortaya çıktığın-
natif oturum açma mekanizmaları da kul- da Joomla! işlevlerinin yeniden kodlanması
lanılabiliyor. gereksinimi doğmuştur. Üçüncü parti ge-
Xml-rPC desteği: XML Uzaktan Yordam Çağ- liştiricilerin kısa sürede kaliteli bileşenler
rısı (XML Remote Procedure Call / XML- yazabilmesi için Joomla! ekibi tarafından
RPC) farklı sistemlerdeki ve farklı ortamlar- kaliteli bir API geliştirilmiştir.
daki yazılımların birbiriyle iletişim kurma-
sını sağlayan bir standarttır. Joomla! da Standartlara uyumluluk
böyle bir arabirim sunmaktadır. Bu arabi- Web standartlarına uyumluluk, geçerli bir
rim sayesinde, örneğin Flickr’dan Joomla!’ya HTML/XHTML kodlamasıyla içeriğin (me-
bir resim göndermek ya da OpenOffice.org tin ve resimlerin) sayfa düzeninden ayrıl-
üzerinde bir makale yazıp Joomla!’da ya- ması yoluyla gerçekleştirilebilir. İçeriği dü-
yımlamak mümkün hâle gelmektedir. Bu zenden ayırmak için stil sayfaları (CSS) kul-
özellik, uygulama geliştiriciler için bir Java lanmak gerekir. Joomla! 1.5 standartlara uy-
programından Joomla!’ya erişebilmek gibi gun bir şablona sahiptir (Beez). Şu anda Jo-
sınırsız seçenekler sunmaktadır. omla! 1.5’in “ön yüzü” standartlara tama-
Farklı veritabanları desteği: Joomla! 1.5, men uyumludur. Yönetim alanının da iler-
Joomla!’nın çeşitli veritabanı sürümlerinde leyen sürümlerde standartlara tam uyumlu
çalışmasına imkân tanıyan bir soyutlama olması hedeflenmektedir.
katmanı içerir. Fakat her Joomla! kurulu-
munda bu veritabanlarından sadece bir ta- Arama motoru dostluğu
nesi kullanılabilir. Şu anda MySQL 4.x ve Arama motoru dostu adresler (URL’ler)
5.x desteklenmektedir. İleride başka verita- Joomla!’nın bir uyumlu eki tarafından sağ-
banları da desteklenecektir. lanabilmektedir. Bu görev Joomla! çekirde-
FtP katmanı: Joomla! 1.0’da bulunan dosya ğinden ayrılıp bir uyumlu eke verildiği için
erişim izinleriyle ilgili sorunları çözmek üçüncü parti bileşenlerin de arama motoru
için Joomla! 1.5’e “FTP katmanı” eklenmiş- dostu URL’ler oluşturabilmesi ve SEO özel-
tir. Böylece yeni bileşenlerin ve medya dos- liklerini değiştirebilmesi kolaylaşmaktadır.
14 09/2009 www.chip.cOM.TR
30 dakikada Joomla! kurulumu
Yeni bir Joomla! kurulumunu sadece 30 dakikada tamamlayabilirsiniz!
J oomla!’yı bir hosting alanına kurmak o
kadar da basit bir iş değildir, ama bu
rehberimizi okuduktan sonra 30 dakika
aynı görünecektir.
Modern web tarayıcılarının tamamı
(Internet Explorer 5.5 ve üstü, Mozilla
içinde profesyoneller gibi bir Joomla! ku- Firefox’un tüm sürümleri) bir Joomla! ku-
rulumunu rahatlıkla tamamlayabileceği- rulumunun hem ön hem de arka uçlarını
nizi iddia ediyoruz. Buradaki örnek kuru- rahatlıkla görüntüleyebilir. Ayrıca kuru-
lumumuzda Joomla!’yı cPanel adlı kontrol lum dosyalarını bilgisayarınıza çıkarabil-
panelini kullanan, Linux tabanlı bir barın- mek için WinRAR gibi bir sıkıştırma yazılı-
dırma alanına kurduk. Sizin barındırma mına ve dosyaları FTP sunucunuza gön-
sağlayıcınız farklı bir kontrol paneli sunu- dermek için FileZilla gibi bir FTP istemcisi-
yor olabilir, ama yapmanız gereken adım- ne ihtiyacınız olacaktır.
lar aşağı yukarı aynıdır. Takıldığınız bir
nokta olursa www.joomlatr.org adresin- 1. ADIM: Paketin indirilmesi
deki Joomla! Türkiye forumlarından des- Joomla!’nın en güncel sürümünü her za-
tek almanızı öneririz. man www.joomla.org adresli resmî Joom-
Joomla! kurulumunu başarıyla ta- la! sitesinden indirebilirsiniz, ancak bura-
mamlayabilmeniz için barındırma alanı- dan indireceğiniz paketin içinde Türkçe
nızın şu özelliklere sahip olması gerekir: desteği hazır olarak gelmeyecektir. Biz
• Apache 1.13 veya üstü Türkçe bir web sitesi kuracağımız ve yöne-
• PHP 4.2 veya üstü tim panelinin de Türkçe olmasını istediği-
• MySQL 3.23 veya üstü miz için Joomla! kurulum paketimizi Jo-
Günümüzün çoğu Linux tabanlı barın- omla! Türkiye web sitesinden, yani www.
dırma sağlayıcısı ve hatta bazı Windows joomlatr.org adresinden indireceğiz.
tabanlı sağlayıcılar bu özelliklere, hatta Joomla!’nın yeni resmî sürümleri www.
daha üst sürümlerine sahiptirler. Barın- joomla.org adresinde yayımlandıktan ge-
dırma alanınızın seçimi konusunda daha nellikle birkaç gün sonra Türkçe çevirileri
detaylı bilgi almak için kitabımızın sonla- tamamlanır ve Türkçe dil dosyaları enteg-
rındaki doğru hosting seçimi bölümüne re edilmiş paket de www.joomlatr.org ad-
göz atabilirsiniz. Joomla! bir defa kurul- resinden indirmeye sunulur.
duktan sonra karşınıza gelecek yönetim Bu kitabın hazırlandığı sırada
ucu ve ön uç tüm sistemlerde tamamen Joomla!’nın en güncel sürümü 1.5.14 idi.
www.chip.cOM.TR 09/2009 15
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
1 2
Bu nedenle www.joomlatr.org adresine gi- birkaç saniyelik genişletme işleminin ar-
rip sol taraftaki Joomla! 1.5.14 Türkçe ya- dından Joomla_1.5.14-Stable-Full_Packa-
zan linke tıklıyoruz ve açılan sayfadan “İn- ge_TR adlı bir klasöre çıkarılmış olacaktır.
dir” linkine tıklıyoruz. Karşımıza gelen (2.resim)
sayfadaki “Yukarıdaki kuralları kabul edi-
yorum” kutucuğunu işaretleyip tekrar İn- 3. ADIM: Dosyaların barındırma
dir düğmesine tıkladığımızda Joomla! ku- alanına yüklenmesi
rulum dosyası bilgisayarımıza indirilme- Dosyaları çıkardıktan sonra sıra kurulum
ye başlıyor. için gereken dosyaların daha önce satın
aldığımız barındırma alanına yüklenme-
2. ADIM: Paketin açılması sine geliyor. Bunun için bir FTP istemcisi-
İndirdiğimiz paketin adı Joomla_1.5.14- ne ihtiyacımız var. Bizim önerimiz http://
Stable-Full_Package_TR.zip olacaktır. Bu filezilla-project.org adresinden edinebile-
bir sıkıştırılmış arşiv dosyasıdır. Arşiv dos- ceğiniz FileZilla olacak. FileZilla oldukça
yalarını açmak için özel bir sıkıştırma ya- kapsamlı, açık kaynak, bedava ve Türkçe
zılımına ihtiyacınız vardır. Biz www.rar- destekli bir FTP istemcisidir. FileZilla’yı in-
lab.com adresinden Türkçe deneme sürü- dirmek için filezilla-project.org adresinde
münü edinebileceğiniz WinRAR’ı öneriyo- girip Download FileZilla Client linkine tık-
ruz. Alternatif olarak www.7-zip.org adre- lamanız ve Windows başlığı altındaki ku-
sinden edinebileceğiniz ücretsiz 7-Zip ya- rulum dosyasını indirmeniz yeterlidir.
zılımını da kullanabilirsiniz. WinRAR’ı (ya Ancak daha profesyonel bir çözüm arıyor-
da alternatif herhangi bir yazılımı) bilgi- sanız CuteFTP (www.globalscape.com) ve-
sayarınıza yükledikten sonra Joomla_1.5.14- ya FlashFXP (www.flashfxp.com) gibi üc-
Stable-Full_Package_TR.zip dosyasına sağ retli yazılımlara yönelebilirsiniz. Bu arada,
tıklayıp “Buraya çıkart” seçeneğini (veya bazı kullanıcılardan edindiğimiz
“Extract here” ya da benzeri bir seçeneği) şikâyetlere göre FileZilla, FTP sunucusuna
seçin. Arşiv dosyasının içindeki dosyalar bir anda çok sayıda bağlantı kurarak sunu-
16 09/2009 www.chip.cOM.TR
3 4
cudan yasaklanmanıza sebep olabiliyor. deki kendi bilgisayarınızdaki dosyaları,
Böyle durumlarda hosting sağlayıcınızla sağ bölmedeyse sitenizdeki dosyaları gö-
irtibata geçip yasağınızı açtırmanız ve FTP receksiniz. Sağdaki bölmeden sitenizin
programınızı değiştirmeniz gerekiyor. (3. dosyalarını yüklemeniz gereken klasöre
resim) girin. Bu klasörün adı genellikle “public_
FileZilla’yı bilgisayarınıza yükledikten hml” ya da “httpdocs”tur. Bu klasöre gir-
sonra Başlat > Tüm Programlar > FileZilla dikten sonra sol bölmeden Joomla! dosya-
FTP Client > FileZilla komutuyla çalıştırın. larını açtığınız klasörü bulun. Doğru kla-
Sizi Türkçe bir arayüz karşılayacak. FTP su- söre girdikten sonra içindeki tüm dosya
nucunuza bağlanmak için hesap bilgileri- ve klasörleri seçip sağ tıklayarak “Karşıya
ni ekranın üst kısmındaki Hızlı bağlan ala- yükle” seçeneğini seçin. Aktarım başladı-
nına yazabilir ya da yeni bir bağlantı oluş- ğında pencerenin alt kısmında kuyruktaki
turmak için Site Yöneticisi’ni (sol üstteki dosyaların isimleri akmaya başlayacak ve
ilk düğme) kullanabilirsiniz. Biz sitenize sağ alt köşede de kalan dosyaların boyutu
ileride de tekrar bilgileri yazmadan eriş- görünecektir. Bu işlem sizin ve sunucunu-
mek isteyeceğinizi düşünerek Site zun bağlantı hızına bağlı olarak 10 ila 30
Yöneticisi’ni kullanmanızı öneririz. Site dakika kadar sürebilir. (4.resim)
Yöneticisi’ni açtıktan sonra Yeni Site düğ-
mesine tıklayın. Yeni siteniz için bir isim 4. ADIM: MySQL veritabanının
girdikten sonra “Sunucu” alanına hosting oluşturulması
sağlayıcınız tarafından size verilen FTP su- Dosyalarınız siteye yüklendikten sonra
nucusunu (genellikle ftp.siteniz.com) gi- verilerin kaydedileceği alan olan MySQL
rin. “Giriş türü” olarak “Normal”i seçin ve veritabanını oluşturmak için hazırsınız
alttaki kutulara kullanıcı adı ve parolanızı demektir. Bu işlem, hosting sağlayıcınızın
yazın, ardından Bağlan düğmesine tıkla- kullandığı kontrol paneline göre değişik-
yın. lik gösterebilir. Linux hosting sağlayıcıla-
Bağlantı kurulduktan sonra sol bölme- rında genellikle iki popüler kontrol paneli
www.chip.cOM.TR 09/2009 17
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
yazılımından biri kullanılır: cPanel ya da kullanıyorsanız) otomatik olarak sitekul-
Plesk. Bizim örnek sunucumuzda cPanel lanıcısı_veritabanıadı ve kullanıcı adınız
kullanıldığı için bu adımda anlatacakları- da sitekullanıcısı_kullanıcıadı olacaktır.
mız cPanel kullanımına yönelik olacak, Örneğin bizim FTP kullanıcı adınız joom-
ancak sizin hosting alanınızda Plesk ya da laku olduğu için veritabanı adımız ve veri-
başka bir kontrol paneli kullanılsa bile iz- tabanı kullanıcı adımız da joomlaku_jo-
lemeniz gereken adımlar aşağı yukarı aynı omla oldu.
olacaktır. Eğer bu adımı tamamlayamaz-
sanız MySQL veritabanınızın yaratılması 5. ADIM: Joomla! kurulumuna giriş
için hosting sağlayıcınızdan destek isteye- MySQL veritabanınızı oluşturduktan son-
bilirsiniz. (5.resim) ra asıl Joomla! kurulumuna geçebilirsiniz
Biz kontrol panelimize girmek için demektir. Joomla!’nın web tabanlı yükle-
hosting sağlayıcımız tarafından bize veri- yicisini başlatmak için sitenizin ana sayfa-
len www.siteadresi.com/cpanel adresini sına (örneğin www.siteadresiniz.com) gi-
kullanıyoruz. Veritabanları bölümünden rin. Siteye ilk kez girdiğinizde Joomla! ku-
“MySQL Veritabanı Sihirbazı”na tıklayın. rulum ekranına yönlendirileceksiniz. İlk
Veritabanı adı olarak “joomla” ya da kul- adımda karşınıza dil seçimi ekranı gele-
lanmak istediğiniz herhangi bir isim girin. cektir. Varsayılan olarak Türkçe seçili ol-
İkinci adımda veritabanı için bir kullanıcı duğu için sağ üst köşedeki Sonraki düğ-
adı ve parola belirleyin. Kullanıcı adına da mesine tıklayarak devam edin. (6.resim)
“joomla” yazabilirsiniz. Sonradaki adım- Bir sonraki ekranda sisteminiziz Joom-
da, oluşturduğunuz kullanıcı için yetkileri la! kurulumuna uygun olup olmadığı de-
atamanız gerekecektir. “ALL PRIVILEGES”ı netlenecektir. Kurulumu başarıyla ta-
seçerek oluşturduğunuz kullanıcıya tüm mamlayabilmek için ilk bölümdeki her
yetkileri atayın. İşlemi onayladığınızda satırın yanında “Evet” yazıyor olmalıdır.
MySQL veritabanı yaratma işleminiz ta- Önerilen Ayarlar bölümündeki ayarlar
mamlanmış olacaktır. İşlemin sonunda önerilenlere uygun olmasa bile Joomla!’nız
oluşturulan veritabanı isminiz (cPanel çalışacaktır, ama bu ayarların da önerilen-
5 6
18 09/2009 www.chip.cOM.TR
7 8
lerle aynı olması tavsiye edilir. Herhangi
bir ayarınız istenen ayarlarla uyuşmuyor-
sa bu aşamada hosting sağlayıcınıza danı-
şarak bu sorunu çözmeniz ya da hosting
paketinizi değiştirmeniz gerekecektir.
Eğer sitenizin adresine ilk girdiğinizde
karşınıza Joomla! kurulum ekranı gelme-
diyse host’unuz PHP’yi hiç desteklemiyor
olabilir. Bu durumda hosting paketinizi
uyumlu bir paketle değiştirmeniz gerekir. 9
(7.resim)
gilerini kullanarak doldurun. Gelişmiş
6. ADIM: Veritabanı yapılandırması Ayarlar kısmında herhangi bir değişiklik
Bir sonradaki adımda karşınıza Lisans ek- yapmanıza gerek yoktur. (9.resim)
ranı gelecektir. Joomla! GNU/GPL v2.0
(Genel Kamu Lisansı) ile lisanslanmış öz- 7. ADIM: FTP ayarları
gür ve ücretsiz bir yazılımdır. Sonraki Bir sonraki adımda FTP dosya sistemini
düğmesine tıklayarak bu lisansı kabul et- etkinleştirmek isteyip istemediğiniz soru-
tiğinizi belirtin. (8.resim) Bir sonraki aşa- lacaktır. Evet’i seçin ve hosting sağlayıcı-
mada veritabanına erişim ayarlarını yap- nız tarafından size verilen FTP kullanıcı
manız gerekecektir. Veritabanı Türü ola- adınızla şifrenizi girin. Ardından “FTP Yo-
rak mysql’i seçili bırakın. Sunucu Adı ala- lunu Otomatik Bul”a tıklayarak FTP Kök
nına hosting sağlayınız tarafından size Klasör alanının otomatik olarak doldurul-
verilen sunucu adresini yazın. Bu adres masını sağlayın. Son olarak “FTP ayarları-
çoğu zaman localhost’tur. Alttaki Kullanı- nızı doğrulayın”a tıklayıp FTP ayarlarını-
cı Adı, Şifre ve Veritabanı Adı alanlarını da zın doğruluğunu kontrol edin ve
4. adımda oluşturduğumuz veritabanı bil- Sonraki’ye tıklayın. (10.resim)
www.chip.cOM.TR 09/2009 19
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
10 11
8. ADIM: Ana yapılandırma 9. ADIM: Kurulumun sonu
Sonraki adımda karşınıza Ana Yapılandır- “Tebrikler! Joomla! Başarılı Bir Şekilde Ku-
ma ekranı gelecek. Site Adı kısmında site- ruldu” mesajını aldıysanız tebrik ederiz, ilk
nizin adını yazın. e-Posta adresi alanına Joomla! kurulumunuzu başarıyla tamam-
e-posta adresinizi, Yönetici Şifresi ve Yö- ladınız. Bu noktadan Joomla! yönetim pa-
netici Şifresini Onaylayınız alanlarına da neline erişebilmeniz için tekrar FTP sunu-
kullanmak istediğiniz şifreyi yazın. Bura- cunuza bağlanarak “installation” adlı kla-
ya girdiğiniz şifreyi bir kenara not edin, sörü silmeniz gerekiyor. Bunun yapmak
zira birazdan yönetim paneline girerken için tekrar FileZilla’yı açıp Site Yöneticisi
bu şifreye ihtiyacınız olacak. düğmesinin sağındaki küçük oka tıklayın
Eğer eski bir Joomla! kurulumunuz ve listeden sitenizin adını seçin. Bağlantı
varsa bu aşamada “Taşıma Betiğini Yükle” sağlandıktan sonra Joomla!’nın yüklü ol-
seçeneğini seçerek eski kurulumunuzu Jo-
omla! 1.5’e taşıyabilirsiniz. Biz sıfırdan ye-
ni bir kurulum yaptığımızı varsayarak
Türkçe takma isimler
“Varsayılan Örnek Bilgiyi Yükle” seçeneği-
Joomla! 1.5’te makalelerinizin takma isimleri
ni seçili bırakıyor ve “Örnek Bilgiyi Yükle” siz istemedikçe otomatik olarak oluşturulur ve
düğmesine tıklıyoruz. arama motoru dostu adresleri açtığınızda bu
Böylece biraz sonra örnek olarak fayda- takma isimler ilgili sayfanın adresinde de gö-
lanabileceğimiz ve ileride kendi arzuları- rüntülenir. Ancak Joomla! 1.5 takma isimlerde
Türkçe karakterleri düzgün olarak Latince ka-
mıza göre değiştirebileceğimiz örnek içe-
rakterlere dönüştürememekte, dolayısıyla için-
rik ve menüler sitemize eklenmiş olacak. de Türkçe karakter geçen makalelerin takma
“Örnek Bilgiler Başarıyla Yüklendi” mesa- isimleri çirkin görünmektedir. Bu sorunu gider-
jını aldıktan sonra Sonraki’ye tıklayarak mek için Ercan Özkaya tarafından geliştirilmiş
devam edin. (11.resim) Türkçe Alias adlı küçük bir uyumlu eki yükleye-
ceğiz. Öncelikle http://ercan.us/download.
20 09/2009 www.chip.cOM.TR
Joomla! 1.0’dan 1.5’e geçiş
Joomla! ekibi 1.0 sürümünü kullanan kullanıcıların
1.5’e terfi etmek için acele etmemesini öneriyor.
Zaten 1.0 sürümü için de güvenlik ve kararlılık
güncelleştirmeleri yayımlanmaya devam ediliyor.
1.5 çekirdeği sıfırdan yazıldığı için 1.0’dan 1.5’e
geçiş yapmanın biraz sancılı olduğunu ve problem
çıkarabildiğini söylemeliyiz. O yüzden en doğrusu
12 aktif haldeki sitenizi doğrudan 1.5’e terfi etmeye
çalışmak yerine bir test klasöründe ya da kendi
bilgisayarınızda “terfi denemesi” yapmak ve
duğu klasöre girip installation klasörüne
başlamadan önce mutlaka yedek almak. Taşınma
sağ tıklayın ve Sil’i seçin. Artık ekranın sağ işlemi iki aşamada gerçekleşiyor: Verilerin 1.0’dan
üst köşesindeki Yönetici düğmesine tıkla- dışarı verilmesi (export) ve 1.5 kurulumu
yarak yönetim paneline ulaşabilir veya Site sırasında içeri alınması (import); yani tam
otomatik bir taşınma yöntemi henüz yok. İlk
düğmesine tıklayarak sitenizin ön yüzünü
olarak http://joomlacode.org/gf/project/
görebilirsiniz. Yönetici paneline her zaman pasamioprojects/frs/ adresinden Migrator (şu
www.siteadresiniz.com/administrator/ ad- anda son sürümü 1.5) bileşenini indirip Joomla!
resinden ulaşabileceğinizi unutmayın. Yö- 1.0’a normal bir bileşen gibi yüklemeniz
netici kullanıcı adınız “admin”, şifreniz de gerekiyor. Daha sonra Bileşenler > Migrator >
Create Migration SQL File linkiyle taşınmaya hazır
8. adımda belirlediğiniz şifre olacaktır. İle-
SQL dosyanızı oluşturun ve Download’a tıklayıp
ride yönetim paneliniz üzerinden yeni yö- dosyayı indirin. Sitenizde standart Joomla!
netici hesapları oluşturabilirsiniz.(12.resim) bileşenleri dışında üçüncü parti bileşenler de
kullanıyorsanız işiniz zor, çünkü Migrator sadece
standart verileri taşıyor. Bu durumda kullandığınız
bileşene ait bir Migrator eklentisi aramanız
gerekiyor. Bulamazsanız taşınma işleminizi
ertelemeniz gerekecektir.
php?get=turkcealias adresindeki bu uyumlu eki SQL dosyasını indirdikten sonra normal
indirin. Joomla! kurulumunuzu tamamladıktan şekilde Joomla! 1.5 dosyalarını upload edip
sonra yönetim paneline giriş yapın ve Eklentiler kurulumu başlayın. “6: Yapılandırma” adımında
menüsünden Kur/Kaldır’ı seçin. Gözat düğmesi- “Taşıma Betiğini Yükle”yi seçip Gözat’a tıklayarak
ne tıklayıp indirdiğiniz dosyayı seçin ve Dosya SQL dosyasını gösterin (SQL dosyanız upload
Yükle & Kur’a tıklayın. Paket yüklendikten sonra edilemeyecek kadar büyükse installation/sql/
Eklentiler > Uyumlu Ek Yöneticisi’ne girin. İkinci migration klasörüne migrate.sql adıyla yükleyip
sayfaya geçip Sistem – Türkçe Alias adlı uyumlu “Önceden taşıma betiğini sunucuma yüklemiştim”i
eki bulun ve Etkinleştirildi sütunundaki çarpı işaretleyin). “Eski Sitenizin Tablo Öneki” daha
işaretine tıklayarak uyumlu eki etkinleştirin. Ar- önce değiştirmediyseniz “jos_”, kodlamanız “iso-
tık makalelerinizin Türkçe takma isimleri doğru 8859-9”dur. “Bu betik, bir Joomla! 1.0 taşıma
şekilde çevrilecektir. betiğidir.” seçeneğini işaretleyip taşımayı başlatın.
www.chip.cOM.TR 09/2009 21
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Joomla! sitenize bir bakış
Joomla! ile geliştirilmiş bir sitenin neye benzediğine göz atıyoruz.
A rtık Joomla! kurulumunuzu tamamla- Size düşen iş hangi öğelerin web site-
dığınıza göre elde ettiğimiz sonuca bir niz için önemli olduğunu kestirmek,
göz atabiliriz. İlk bakışta Joomla! tabanlı önemsiz olanları iptal etmek ve içeriğinizi
siteniz biraz karmaşık görünebilir, ama ziyaretçilerinize kolay anlaşılabilir ve çe-
aslında anlaşılmayacak hiçbir şey yok! kici bir biçimde sunmaktır. İlk karşınıza
Prensipte siteniz ikiye ayrılmıştır: ön uç gelen yapı MSN.com.tr ya da Mynet gibi
(ziyaretçilerinizin gördüğü asıl siteniz) ve bir portala benzetilebilir. Sol tarafta içe-
arka uç (sitenizin yönetim alanı). Web si- rikleri önceden belirlenmiş birtakım ku-
tenizin ziyaretçileri sadece ön ucu görür- tular yer alır. Ortadaysa (ana gövde) haber
ken arka uç sadece çalışanlarınızın veya öğeleri bulunur.
site yöneticilerinin/editörlerinin erişimi- “Şablon” adı verilen site tasarımınız
ne açıktır. aynı zamanda sayfanın düzenini belirler.
Şablonlar değiştirilebilir ve yeniden dü-
Ön uç zenlenebilir; yani aynı içeriği farklı sayfa
Örnek verilerden oluşan web sitenizin pek düzenlerinde görüntüleyebilirsiniz.
çok Joomla! fonksiyonunu ilk bakışta siz- Şimdi örnek sayfa düzenine biraz daha
lere sunduğunu, böylece Joomla!’ya ol- yakından bakalım. Sayfada beş farklı kate-
dukça yeterli bir genel bakış sağladığını goride öğeler bulunmakta:
göreceksiniz. • Menüler
• İçerik
• Reklamlar
• Ek işlevler
• Dekoratif öğeler
Menüler
Menüler sayfalarınız ara-
sında dolaşmayı olabildi-
ğince kolaylaştırmak için
yaratılmışlardır. Farklı gö-
revler için farklı menüler
Varsayılan Joomla! sitemizde sol tarafta menüler,
ortada içerik ve en altta reklamlar görünüyor. vardır. Joomla!’nın örnek
22 09/2009 www.chip.cOM.TR
verileriyle birlikte altı farklı menü gelir.
Siz de siteye istediğiniz kadar menü ekle-
yebilir ya da mevcut olanları devre dışı
bırakabilirsiniz. Örneğimizdeki bir menü
varsayılan olarak gösterilmemektedir. Bu,
kayıtlı bir üyenin oturum açtıktan sonra
gördüğü Kullanıcı Menüsü’dür. bir yerinde (modül pozisyonunda) karşı-
Üst menÜ: Üst menü sayfanın en tepesinde nıza çıkabilir. Sayfanın içeriğine bağlı ola-
yer alıyor. Üst menü kullanıcılara, en rak ek menü seçenekleri sunmak mantıklı
önemli içeriklere hızlı erişim sağlamak olabilir. Örneğin bir sitenin alışveriş bile-
üzere tasarlanmış. Böyle menülerde ge- şeninde alışverişe özel bir menü yerleşti-
nellikle ürünler, iletişim linkleri, şirketin rilebilir. Örnek veriler dahilinde
adres bilgileri ve dil seçenekleri yer alır. Joomla!’nın anahtar konseptlerini anlatan
Anahtar Kavramlar menüsü varsayılan
olarak gelmektedir.
İçerik nedir?
İçerik bir mesaj, bir yazar tarafından yazıl-
ana menÜ: Ana menü, sayfanızın merkezî mış bir makale ya da çeşitli açıklamalar
navigasyon bölümüdür. Burada her za- içeren statik bir sayfa olabilir. İçerik ayrıca
man ana sayfaya dönmeyi sağlayacak bir dinamik bir link bankası (www.google.
link bulunmalıdır. Bu menü web sitenizin com.tr) ya da bir mağaza (www.hepsibura-
her sayfasında aynı konumda bulunmalı- da.com) da olabilir.
dır. Ana menü, kullanıcı için önemli bir İçerik, tamamen dinamik ve herkese
referans noktasıdır. açık bir şey de olabilir. Örneğin özgür an-
Hiyerarşik menÜler: Ana menüye dair siklopedi Vikipedi (tr.wikipedia.org), her-
önemli noktalar hiyerarşik menüler (bre- kesin içeriğini değiştirebilmesini sağlayan
adcrumb) için de geçerlidir. Hiyerarşik bir içerik yönetim sistemi kullanmaktadır.
menüler, sitenizde gezinmeyi kolaylaştı- Bu özel içerik yönetim türüne “wiki” de-
ran ve hangi bölümlerin/kategorilerin al- nir. Wiki’lerde herkes içeriği değiştirebilir
tında olduğunuzu gösteren metin linkler- ve hatta silebilir. Zaman zaman
dir. Hiyerarşik menü navigasyonu sitenin Vikipedi’nin yapısı ve maddelerin içeri-
içerik ağacında dolaşmayı kolaylaştırır ve ğiyle ilgili tartışmalar yaşanmasına rağ-
site içinde nerede bulunduğunuzu göste- men genel olarak bu yönetim Vikipedi’de
rir. harika sonuçlar doğurmaktadır.
diğer menÜler: Diğer menüler (Kaynaklar, Wiki’nin tersi “statik (durağan)
Anahtar Kavramlar vb.) sitenizin herhangi içerik”tir. Statik içerik bir kez yazıldıktan
www.chip.cOM.TR 09/2009 23
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
tadır. Bu da şu soruyu akla getiriyor: Asıl
hedef kitleniz kim?
İnternet dünyasında bir atasözü var-
dır: İçerik kraldır! Hedef kitleniz de içeriği-
nize bağlı olarak değişkenlik gösterir. Söy-
leyecek ya da sunacak hiçbir şeyiniz yoksa,
doğal olarak hiç kimse web sitenizi ziyaret
etmek istemeyecektir. Büyük ihtimalle
milyon dolarlık bir reklam bütçeniz de ol-
madığına göre insanları içeriğinizi oku-
Vikipedi dinamik içerikli bir “wiki” sitesidir. maları için kolay kolay ikna edemezsiniz.
Özgün bir içeriği olmayan siteler ne kadar
sonra uzun süre aynı kalır. Örneğin bu ki- güzel görünürse görünsün, hiç kimse web
tabın içeriği statiktir. Joomla!’nın sürümü sitenizi gönüllü olarak ziyaret etmek iste-
yükseldikçe bu kitaptaki bilgiler geçerlili- mez.
ğini yitirebilir, ama şu anda bu kitap ko- ana sayFa: İçerik, web sitenize ilk kez giril-
nuyu son derece kapsamlı ve detaylı ola- diğinde ziyaretçinin karşısına çıkan ana
rak açıklama avantajına sahiptir. Dosyalar, sayfada kendini belli eder. İçeriğin genel-
broşürler, iş raporları, kullanım kılavuzla- likle bir yazarı, bir oluşturulma tarihi, baş-
rı genellikle doğası gereği statiktir. Belli lığı, spotu ve bir ihtimalle bir resmi vardır.
bir etkinlik/iş için hazırlanan bu tür içe- “Spot”, ziyaretçinin merakını artırmak ve
rikler zaman içinde eskir ve bir süre sonra “Devamını oku” linkine tıklayarak tüm
hatalı duruma düşebilirler. yazıyı okumasını sağlamak için kullanılan
Eski web sitelerinin çoğu genellikle sta- bir giriş metnidir. Ayrı bir seçenek olarak
tik öğelerden oluşur. Ancak internette sa- içeriği PDF olarak okumak, yazdırmak ya
at hızla ilerlemektedir. Kitaplar, dosyalar da e-postayla bir başkasına göndermek
ve diğer basılı materyaller için kabul edi- için linkler (simgeler) sunulabilir.
lebilir bir durum olan değişmeyen içerik,
web sitenizin ziyaretçileri için kabul edile-
mez bir durum olabilir. Şirketinizin eski
ve güncellenmeyen web sitesi şirket ima-
jınızı bile sarsabilir.
İçeriğinizi sunmak için kullanabilece- İçerik öğelerinin
sağ üst köşesinde
ğiniz yöntemler sınırsızdır. Bunların çoğu PDF, yazdırma
kullanıcının yaratıcılığına bağlıdır. Sun- ve e-posta
ile gönderme
mak istediğiniz mesajı alacak kullanıcı simgeleri
grubu da oldukça önemli bir rol oynamak- bulunuyor.
24 09/2009 www.chip.cOM.TR
en son Haberler / PoPÜler yazılar Fonksiyonlar
Vermek istediğiniz haberler farklı format- Fonksiyonlar, siteyle etkileşime girmek
larda kullanıcıya sunulabilir. İnsanlar ge- için gerekli olan site öğeleridir. Joomla!’da
nellikle en güncel haberlerle ve başkaları- bu işlevler “modül”lere gömülmüştür.
nın neleri en çok okuduğuyla ilgilenirler. Giriş FormU: Sitenizi ge-
Bu nedenle Joomla!’nın örnek sayfa düze- nel kullanıma açık ve
ninde en son beş haberin listelendiği bir üyelere özel olmak üze-
bölümle en popüler yazıların bulunduğu re ikiye ayırmak istiyor-
başka bir bölüm mevcuttur. Joomla!, bir sanız giriş modülünün
haberin kaç kez okunduğunu takip edebil- önemi büyüktür. Kulla-
diği için en popüler haberleri listelemesi nıcı, giriş modülünü
de oldukça kolay olmaktadır. kullanarak sitenize kay-
dolabilir ve ardından siteye oturum açabi-
Reklamlar lir. Ayrıca kullanıcı şifresini unutursa yine
Siteniz belli bir derece popülerlik kazanır- bu modüldeki ilgili linki kullanarak şifre-
sa ve içeriğiniz de buna müsaitse reklam sini hatırlatabilir.
alanlarınızı satabilirsiniz. Reklam alanı ge- anket: İçeriğimiz belli
nellikle “banner” linklerinden ibarettir. bir hedef kitleyi hedef-
Banner’lar, kullanıcıların web sitenizden lediği için, zaman za-
ayrılmak ve başka bir web sitesine ulaş- man sitemizde sörf
mak için bir kez tıklayabileceği; .gif, .jpg, yapan kullanıcıların
.png veya .swf biçimindeki küçük grafik- görüşlerini de öğren-
lerdir. mek isteyebiliriz. Site-
Sayfa düzeninize bağlı olarak siteniz- nizle veya herhangi bir
deki çeşitli boş alanları reklam alanı olarak konuyla ilgili olarak ziyaretçilerinizin fi-
satabilirsiniz. kirlerini almanın en kolay yolu anketleri
Joomla!’nın varsayılan şablonunda ve kullanmaktadır. Joomla!’da da kullanıcıla-
sonradan yükleyeceğiniz pek çok şablon- rınızın tercihlerini öğrenebileceğiniz bü-
da 468x60 piksel ölçülerinde standart bir tünleşik bir anket bileşeni bulunmakta-
banner alanı bulunmaktadır. dır.
www.chip.cOM.TR 09/2009 25
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
kimler sitede: Bu modülün amacı sitenizin yorsa o bileşenin içeriğinde de arama yapı-
popülerliğini göstermek ve ziyaretçileri- lır. Joomla!’da arama yapmak için arama
nizle iyi bir iletişim kurduğunuzu kanıtla- kutusuna aramak istediğiniz terimleri gi-
maktadır. Kullanıcı hangi haberlerin yeni rip klavyenizden Enter’a basabilirsiniz. So-
veya popüler olduğunu gördükten sonra nuç sayfasında arama terimleriniz işaret-
sitede kimlerin gezdiğini de merak edebi- lenmiş olacaktır.
lir. “Kimler Sitede” bileşeni o anda siteniz-
deki gezmekte olan konuk ve üyelerin sa- Dekoratif öğeler
yısını gösterir. Ancak bir hatırlatmada bu- Bu kadar fonksiyon, modül ve içerikten
lunmakta fayda var: Sitenizin herhangi bir bahsettikten sonra sıra sitenizin tasarımı-
konuda Türkiye’nin en büyük sitesi oldu- na, kurumsal kimliğine ve görünüşüne
ğunu iddia ediyorsanız ve bir kişi sitenize geldi. Joomla!’da bir “şablon”, sayfalarını-
girdiğinde sitede sadece 1 kişinin bulundu- zın düzenini ve içeriğin üzerine neler ko-
ğunu görürse imajınız zedelenebilir. Site- nulacağını ifade eder. Zevkler ve renkler
nizde sürekli olarak 10-15 kişi dolaşıyorsa tartışılmaz olduğu için Joomla!’nın stan-
bu modülü açık bırakabilirsiniz, ama pek dart olarak kullandığı şablonu beğenmek
çok profesyonel sitenin bu modülü devre zorunda değilsiniz. Zaten her Joomla! kul-
dışı bıraktığını belirtmeliyiz. lanıcısıyla aynı tasarıma sahip olmak iste-
akışlar: Haber akışları (feed’ler / besleme- miyorsanız şablonunuzu değiştirmenizi
ler) giderek daha popüler olmakta. Haber özellikle tavsiye ederiz. Şablonu değiştir-
akışı, içeriğinizi standart bir biçimi kulla- mek Joomla!’daki içeriğinize hiçbir zarar
narak ve RSS okuyucuların okuyabileceği vermez, böylece örneğin yılın değişik mev-
şekilde sunarak kullanıcıların kullanımına simlerine ayak uydurmak üzere her mev-
sunan bir formattır. Haber akışlarında si- simde farklı bir Joomla! şablonu kullana-
tenizin şablonu ve sayfa düzeni bulunmaz, rak sitenizin tasarımını değiştirebilirsiniz.
sadece içerik yer alır. Joomla!’da Haber Prensipte bir şablon bir logodan, belli bir
Beslemeleri modülü sitenizin haber akış- renk kombinasyonundan, seçilmiş yazı
larına linkler sunmaktadır. tiplerinden ve boyutlarından, ve içeriğin
arama kUtUsU: Arama alanının altında ya- farklı şekillerde sayfaya yerleştirilmesin-
tan işlevsellik, sitenizin kullanışlılığına ol- den meydana gelir. Örnek şablonda elbette
dukça büyük bir katkıda bulunmaktadır. standart Joomla! logosu kullanılmaktadır,
Pek çok sitede arama kutuları bulunur ama kendi yüklediğiniz şablonlarda logo-
ama bu işlevler sitenin sadece belli kısım- yu sonradan değiştirebilirsiniz.
larında arama yapar. Joomla!’daysa olay arka Uç: Web sitenizin yönetimi, web site-
farklıdır; tüm sayfalar detaylı olarak in- nizin “arka uç”unda gerçekleşir. Joomla!
dekslenir ve aranır. Joomla!’ya yeni bile- yönetici panelinize www.adres.com/admi-
şenler eklediğinizde eğer bileşen destekli- nistrator/ adresinden ulaşabilirsiniz.
26 09/2009 www.chip.cOM.TR
İçerik ekleme
Joomla!’ya yeni makaleler eklemeniz ve eklediğiniz içerikleri
yönetmeniz çok kolay.
İ çerik bütün web sitelerinin kalbidir. Bü- sonradan pek çok dosyayı yeniden katego-
yük sitelerde içeriği organize edebilme rilendirme zahmetinden sizi kurtarır.
gereksinimiyse Joomla! gibi içerik yöne-
tim sistemlerinin kullanılmasında baş İçeriğinizi planlama
faktördür. Joomla!’nın ilk kurulumunu ta- İçeriğinizi planlamaya başlamadan önce
mamladıktan sonra en vaktinizi alan işin Joomla!’nın içeriği nasıl organize ettiğini
Joomla!’ya içerik eklemek olduğunu göre- anlamanız gerekir. Joomla!’da sınırsız se-
ceksiniz. Ancak Joomla! sitenize makaleler viyede kategoriler (klasör içinde klasör
ve haberler eklemeye başlamadan önce içinde klasör gibi) oluşturabileceğini açık
sitenize girecek materyallerin nasıl orga- bir yapı yoktur. Onun yerine hiyerarşi iki
nize edileceğini düşünmeniz gerekir. El- seviyeyle kısıtlanmıştır. Ancak “bölüm”
bette Joomla! , kayıtlı öğeleri kolaylıkla ve ve “kategori” adını alan bu hiyerarşik sevi-
hızlıca yeniden organize etmenize olanak yelerin çok büyük siteler dışında hemen
tanıdığı için buna baştan vakit ayırmak hemen her türlü site için yeterli olacağını
istemeyebilirsiniz. Ancak geç kalan her iş- söyleyebiliriz.
te olduğu gibi problem çabucak büyüyüp Joomla! ayrıca statik içerikler için “ka-
kontrolünüzden çıkabilir ve sonradan ma- tegorize edilmemiş” içerik oluşturmaya
kaleleri kategorize etmeniz büyük bir za- da izin vermektedir. Statik içerik, site hi-
man kaybı olarak karşınıza çıkabilir. yerarşisine uymayan (örneğin Kullanım
İyi düzenlenmemiş bir Joomla! sitesi, Koşulları sayfası) bazı makaleleri içerir ve
tüm dosyaları tek bir klasöre atılmış bir bu makaleler diğer benzer içeriklerle (ör-
sabit disk gibidir. Aradığınız bir şeyi bul- neğin haberlerle) birlikte sınıflandırılmaz.
manız hemen hemen imkânsız hale gelir! Kategorize edilmemiş içerik, bir makale-
Doğru bölüm ve kategorileri önceden nin istenen konumu henüz belirlenme-
oluşturarak içeriğinizi hiyerarşik bir şekil- mişse geçici olarak kaydetmek üzere de
de (klasör yapısında olduğu gibi) organize kullanılabilir.
ederseniz hem siz hem de kullanıcılarınız,
aradığınız içeriği kolaylıkla bulabilirsiniz. Joomla! bölümleri ve kategorileri
Doğru şekilde düzenlenmiş kategoriler Joomla! gelişmiş bir içerik yönetim siste-
hem yeni oluşturduğunuz bir makaleyi midir, bu yüzden makaleleriniz web sunu-
sınıflandırmanızı kolaylaştırır, hem de cusunda statik klasörler halinde barındı-
www.chip.cOM.TR 09/2009 27
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
rılmaz. Bunun yerine her makale bir veri- Varsayılan Joomla! web
sitesinin organizasyon
tabanı tablosunda saklanır ve hiyerarşi haritası.
içindeki konumu da veritabanına kayde-
dilir. Bu yöntem, içeriği yeniden organize
etmenizi kolaylaştırır çünkü bir makale- “Joomla! Hakkında”)
nin konumunu değiştirmek için dosyaları bulunmaktadır. Her
bir klasörden başka bir klasöre taşımak zo- bölümün altında da
runda kalmak yerine Joomla!’da tek bir birkaç tane kategori
ayarı değiştirmeniz yeterli olur. bulunmakta. Bölüm-
Bir Joomla! web sitesindeki tüm içerik ler içeriği haberler,
iki seviyeli (Evet, sadece iki seviye!) bir hi- sıkça sorulan sorular
yerarşi içinde organize edilir. Üst seviyeye gibi konusal bölüm-
“bölüm”, alt seviyeye de “kategori” denir. lere ayırır. Tüm bölüm ve kategoriler son-
Joomla!’ya yeni başlayan bazı kullanıcılar radan düzenlenebilir ve site yöneticisi ta-
bölümlerle kategoriler arasındaki farkı an- rafından her zaman yeni bölüm ve kate-
layamamakta ve içeriklerini en iyi şekilde goriler eklenebilir.
nasıl organize edeceklerini bilememekte- Joomla! yönetici panelinde bir içerik
dir. öğesine ulaşmak için Makale Yöneticisi’ni
Joomla! sitenizin organizasyonunu ba- kullanmanız gerekir. Bu örneğimizde, var-
sitleştirmek için web sitenizi küçük bir ga- sayılan sitede çok fazla mevcut öğe bulun-
zete olarak düşünebilirsiniz. Her depart- madığı için tüm içeriğimizi tek bir liste
man veya “bölüm” (haberler, ilan servisi, halinde görüntüleyeceğiz. Bunun için yö-
reklam vb.) binanızda kendi odasına sa- netici paneline girdikten sonra Makale
hiptir. Her odada/bölümde pek çok dosya Yöneticisi’ne tıklamakla işe başlayın. Ar-
dolabı bulunur. Bir Joomla! kategorisi dos- dından ekranın alt kısmına gidip “Görün-
ya dolabına benzer; her dosya dolabında tüle: #” listesinden 100’ü seçin.
bir veya daha fazla makale bulunur. Bir 43 öğeden oluşan bir liste göreceksiniz.
klasör hiyerarşisi olarak tanımlamaya kal- “Özellikler” başlıklı makaleyi bulana kadar
kışırsak Joomla!’nın içerik yapısını şu şe- sayfayı kaydırın. Bu makalenin yanındaki
kilde ifade edebiliriz: Bölüm\Kategori\ sütunlara bakarsanız öğenin yayımlanma
Makale. Aynı yol esasını kullanarak örnek durumunu, ön sayfada olup olmadığını,
verilerdeki “Joomla! Lisans Esasları” ma- erişim seviyesini, sıra numarasını, bölü-
kalesini şu yolla ifade edebiliriz: Joomla! münü, kategorisini, yazarını, son düzen-
Hakkında\Proje\Lisans Esasları. lenme tarihini, gösterim sayısını ve öğe-
Yandaki grafikte varsayılan Joomla! nin kimlik (ID) numarasını görebilirsiniz.
web sayfasının organizasyonunu görebi- Joomla!, içerik öğelerinizi bu sütunlar-
lirsiniz. En üst seviyede bölümler (örneğin dan herhangi birini temel alarak sıralaya-
28 09/2009 www.chip.cOM.TR
Sistemde depoladığınız statik içeriklere
ulaşmak içinse “Bölüm Seçin” listesinden
“Kategorize Edilmemiş”i seçmeniz yeterli-
dir.
Kategorize edilmemiş içerik
Sitenize kısa yoldan içerik eklemek isti-
yorsanız bir makale ekleyip bölümünü
“kategorize edilmemiş”, yani statik içerik
olarak ayarlayabilirsiniz. Statik içerik, o
Sitenizdeki tüm makalelerin listesini görmek için makalenin herhangi bir listeye dâhil edil-
Görüntüle listesinden 100’ü seçin.
meyeceği (örneğin “blog” listeleri bir say-
bilir. Biz sıralamayı tarihe göre ayarlama- fada çeşitli öğeleri bir arada gösterir) ve
nızı tavsiye ederiz; bunu Tarih başlığına ayrı bir durağan sayfa olarak gösterileceği
tıklayarak yapabilirsiniz. Böylece öğeleri- anlamına gelir.
niz ters kronolojik sıraya göre listelenir ve Pek çok webmaster sitelerini çabucak
en yeni öğeler en başa gelir. “Özellikler” çalışır hale getirmek için sayfalarını kate-
başlıklı makale “Joomla! Hakkında” bölü- gorize edilmemiş makaleler olarak ekle-
mündeki “İYS” kategorisinde yer almakta- meye başlar. Bunun pek de iyi bir fikir ol-
dır. Sağ üstteki “Bölüm Seçin” listesinden madığını ifade etmeliyiz. Bizce öncelikle
“Joomla! Hakkında”yı seçerek bu bölüm- sitenizin üst seviye organizasyonunu yap-
deki makaleleri listeleyebilir, böylece malı, ardından bu bölümlerin hangi konu
“Özellikler” makalesine çabucak ulaşabi- kategorilerine ayrılacağını belirmelisiniz.
lirsiniz. İçeriği kategoriye, yazara ya da ya- Bu işlemi önceden yapmak için bir miktar
yınlanma durumuna göre filtrelemek için zamanınızı ayırırsanız siteniz büyüyüp de
de bu seçim listelerini kullanabilirsiniz. bu işlemleri yapmak zorunda kaldığınızda
Ayrıca sol üstteki “Süzgeç:” kutusuna kul- çok fazla zaman harcamanız gerekmez.
lanarak bir makalenin başlığına ya da ID
numarasına göre arama yapabilirsiniz. not: Joomla!’nın önceki sürümlerinin yö-
netim panelinde Statik İçerik Yöneticisi
adlı ayrı bir yönetici bulunuyor ve statik
içeriği yönetmek için bu araç kullanılıyor-
du. 1.5 sürümünden itibaren bu uygula-
madan vazgeçildi ve statik içerikler tüm
diğer makalelerle birlikte Makale Yöneti-
Bölüm Seçin listesinden bir bölüm seçerek
cisi arabirimi üzerinden kontrol edilmeye
o bölümdeki makaleleri listeleyebilirsiniz. başlandı.
www.chip.cOM.TR 09/2009 29
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Bölümleri ve kategorileri ğunu fark edeceksiniz. O kutuya tıkladığı-
oluşturmak nızda tablodaki tüm öğeler seçili hale ge-
Umuyoruz ki bu noktaya gelene kadar Jo- lecektir. Tüm makaleleri seçtikten sonra
omla! tabanlı sitenizi nasıl organize ede- sağ üstteki Çöp simgesine tıklayarak seçili
ceğinize dair bir plan yapmışsınızdır, zira makaleleri çöpe atabilirsiniz. Çöp boşaltıl-
şu anda o plana ihtiyacınız olacak. Bir Jo- madan da bu makaleleri barındıran kate-
omla! sitesini kurmaya başlarken öncelik- gorileri silemezsiniz, o yüzden şimdi İçe-
le bölüm ve kategorileri oluşturarak işe rik > Makale Çöp Kutusu menüsünü kulla-
başlamalısınız. Gerekli hiyerarşiyi oluş- narak çöpteki makaleleri görüntüleyin ve
turmaya başlamak için ilk olarak Joomla! tekrar hepsini seçerek Sil düğmesine tıkla-
yönetim panelinize giriş yapın. yın. Kalıcı olarak silinecek öğelerin özetini
Örnek makaleleri, bÖlÜmleri ve içeren bir ekranla karşılaşacaksınız. De-
kateGorileri silmek: Yeni sitenizi oluştur- vam etmek istediğinizi onayladıktan son-
maya başlamadan önce işinize sıfırdan ra makaleler silinecek ve çöp kutusunun
başlayarak temiz bir sayfa açmak için ön- boşaldığını göreceksiniz.
celikle Joomla! tarafından oluşturulan ör- Şimdi sırada kategorileri silmek var.
nek içerikleri silmelisiniz. Önce içindeki Kategori Yöneticisi’ne girin ve biraz önce
bütün kategorileri silmeden herhangi bir izlediğiniz yöntemi kullanarak tüm kate-
bölümü silemezsiniz. Bir kategoriyi sil- gorileri silin. Bu kez çöp kutusunu kontrol
mek için de önce içindeki tüm makaleleri etmenize gerek yok çünkü kategoriler oto-
silmeniz gerekir. O nedenle temizlik işine matik olarak tamamen siliniyor. Kategori-
önce makalelerden başlamanız gerekiyor. leri sildikten sonra Bölüm Yöneticisi’ne
Makale Yöneticisi’ni açın ve sayfanın girerek mevcut bölümlerin de tümünden
altındaki “Görüntüle: #” ayarını 100’e ge- kurtulun. Joomla! siteniz artık tertemiz ve
tirin. Onay kutularını barındıran sütunun yeni içeriklerinizin girilmesine hazır du-
en tepesinde de bir onay kutusu bulundu- rumda!
Tüm öğeleri seçmek için seçim sütununun Çöp’teki makaleleri silmeden kategorileri
tepesindeki kutuyu işaretleyin. silemezsiniz.
30 09/2009 www.chip.cOM.TR
görüneceği için kısa ve öz bir isim belirle-
İPUCU menizde fayda var.
Başlık alanından sonra şu alanları dol-
Bir makalenin, kategorinin ya da bölümün durmanız gerekiyor:
başında onay kutusu yerine küçük bir asma • Takma İsim: Bu alan, öğeyi kaydettiğinizde
kilit simgesi görüyorsanız bu, o öğenin
otomatik olarak doldurulacaktır. Sizin bir
kilitlendiği ve sizin ya da başka bir editör
tarafından düzenlenmekte olduğu anlamına şey yazmanıza gerek yok.
gelir. Bu öğeye daha önceden tıkladıysanız • Yayınlandı: Mevcut bölümün yayında olup
öğe otomatik olarak kilitlenmiştir ve Kapat olmadığını belirler. Bu aslında oldukça et-
düğmesine tıklamadan sayfadan çıkar ya da kili bir özelliktir, çünkü bu özelliği kulla-
tarayıcınızı kapatırsanız öğe kilitli kalır. Bu
narak site yöneticileri bölümü yayın dı-
öğeyi silebilmek için önce kilidini
kaldırmanız gerekir. Joomla! sitenizdeki tüm şında bırakırsa bütün bir bölümün sitede-
öğelerin kilitlerini kaldırmak için Araçlar > ki yayınını durdurabilirsiniz. Bu alanı
Genel Denetim komutunu kullanabilirsiniz. normalde her zaman Evet olarak işaretle-
meniz gerekir.
• Sıralama: Mevcut bölümün genel liste üze-
Yeni kategori ve bölümlerin rinde hangi sırada konumlandırılacağını
eklenmesi belirler. Şu anda yeni bir bölüm oluştur-
Yeni içerik yapınızı oluşturmaya başla- makta olduğumuz için sıralama belirleme
mak için İçerik menüsünden Bölüm yetkimiz yoktur ve bölümümüz listenin
Yöneticisi’ni seçin. Bölüm Yöneticisi Jo- en sonuna eklenir. Daha sonra bölüm dü-
omla! sitenizin bölümlerini eklemenize, zenleme sayfasına girerek açılır listeden
silmenize, sıralamasını değiştirmenize ve bir sıra seçebilir ya da bölümünüzün liste-
bölümleri düzenlemenize olanak sağlar. nin başına ya da sonuna eklenmesi için
“Yeni” düğmesine tıklayarak yeni bir “İlk” ya da “Son” seçeneklerinden birini se-
bölüm oluşturmakla işe başlayın. Biz site- çebilirsiniz.
mizdeki haberleri yayınlanacağımız bir • Erişim Seviyesi: Bölümün ve bölümdeki ma-
bölüm oluşturacağız. Siz hiyerarşik planı- kalelerin erişim seviyesini Genel, Kayıtlı
nızdaki ilk öğe neyse o bölümü oluştura- ya da Özel olarak değiştirmeye yarar. Bu
rak işe başlayın. Biz “Başlık” alanına “Ha- bölümdeki makalelerle sadece üyelerini-
berler” yazıyoruz. Başlık metni menülerde zin ulaşmasını istiyorsanız Kayıtlı’yı seçe-
bilirsiniz. Normal şartlar altında Genel’i
seçili bırakmanız yeterlidir.
• Resim: Bölümün simge resmini tanımlar.
Bu açılır listede Joomla!’nın images\stori-
es klasöründe bulunan tüm dosyaların
Yeni bir bölüm eklemek için Yeni düğmesine
tıklayın. isimleri sıralanır. “Resim Seçin” seçeneği-
www.chip.cOM.TR 09/2009 31
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
İPUCU
Bölüm Yöneticisi, Kategori Yöneticisi ve
Makale Yöneticisi, seçilen öğeye
ekleyebileceğiniz resimleri gösteren basit bir
açılır listeye sahiptir. Bu listedeki resimler
Joomla!’nın images klasörü altındaki stories
klasöründe bulunurlar. Ortam Yöneticisi’ndeki
Dosya Yükle seçeneğini kullanarak bu
yöneticilerde kullanılmak üzere yeni resimler
yükleyebilirsiniz.
ni bırakarak şimdilik herhangi bir resim hangi bölümün altında açılacağını seçme-
seçmeyebilirsiniz. niz gerekir. Şimdi Kategori Yöneticisi’ni
• Resim Konumu: Bölüm resminin sola, ortaya açın ve site planınıza sadık kalarak açma-
ya da sağa hizalanmasını ayarlar. Varsayı- nız gereken tüm kategorileri oluşturun.
lan olarak Sol’dur. İşiniz bittikten sonra makalelerinizi ekle-
• Açıklama: Bölümün açıklamasını buraya meye başlayabilirsiniz.
yazabilirsiniz. Bu alana, bölümü ziyaret
eden bir kişinin bu sayfalarda neler bula- Metin editörünün seçilmesi
bileceğini kısa bir açıklama şeklinde yaz- Makalelerinizi eklemeye başlamadan ön-
manızı öneririz. ce, makale içeriklerinizi düzenlerken kul-
Tüm alanları doldurduktan sonra sağ lanacağınız görsel (WYSIWYG) editörü seç-
üst köşedeki Kaydet düğmesine tıklayın. melisiniz. Joomla!’daki her kullanıcı mev-
Tebrikler, böylece ilk bölümünüzü oluş- cut editörler arasından bir seçim yapabilir,
turmuş oldunuz! Site planınızdaki tüm ancak yöneticinin genel yapılandırmayı
bölümler açılana kadar burada anlattığı- kullanarak varsayılan editörü seçme yet-
mız şekilde bölümleri oluşturmaya de- kisi vardır.
vam edebilirsiniz. Sistemdeki editörler arasından bir se-
Kategori Yöneticisi’nde yeni bir kate- çim yapmak için Genel Yapılandırma >
gori oluşturmak için de yeni bölüm oluş- Site menüsünü kullanmanız gerekir. “Var-
tururken izlediğiniz adımların aynılarını sayılan Metin Düzenleyici” ayarında yük-
izlemeniz gerekiyor. Yeni kategori oluştu- lü editörler listelenir. Joomla!’da ön ta-
rurken seçmeniz gereken tek farklı seçe- nımlı olarak bir görsel editör yüklüdür:
nek “Bölüm”. Bir kategori, bir bölümün TinyMCE. Ayrıca görsel editör kullanımını
hiyerarşik olarak altında yer aldığı için ye- kapatan “Düzenleyici Yok” seçeneğini de
ni bir kategori oluştururken o kategorinin seçebilirsiniz.
32 09/2009 www.chip.cOM.TR
•Kes, kopyala ve yapıştır
İPUCU •Bul ve değiştir
•Liste ve girinti ayarları
Standart bir Joomla! kurulumunda sadece •Çoklu geri alma ve yineleme
TinyMCE gelmesine rağmen Joomla!’yla •Tarih, saat, link, yatay çizgi, sembol ka-
birlikte kullanabileceğiniz başka görsel editör
rakterleri, gülücük ifadeleri, gömülü med-
seçenekleri de vardır. Bu yazının yazıldığı
sırada gelişmiş medya yönetimi, XML desteği, ya (Flash dâhil) ve resim ekleyebilme
eklenti desteği gibi özelliklere sahip sekiz •Metin ve arka plan renklendirme
farklı görsel editör indirilebilir durumdaydı. •Satır ve sütun düzenleme yetenekleriyle
Joomla!’nın eklenti dizinindeki (extensions. tablo ekleme
joomla.org) Edition > Editors kategorisinde bu
•CSS desteği
editörleri bulabilirsiniz. Yenilikleri denemeye
meraklıysanız “Editörün Seçimi” ödülünü •Tam ekran düzenleme modu
kazanmış JCE adlı editörü denemenizi öneririz. •Görsel kontrol karakterlerini görüntüle-
yebilme
tınymCe: TinyMCE (Tiny MoxieCodeEdi- TinyMCE Microsoft Internet Explorer
tor) uzun zamandır Joomla!’nın standart 5.5 SP2 ve üstü, Firefox 1.5.x ve üstü, Safari
editörü konumunda. TinyMCE tamamen 1.2 ve üstü, Opera 9 ve üstü ile uyumlu-
JavaScript’le yazılmış ve tam donanımlı dur. JavaScript uyumlu yeni nesil tarayıcı-
bir görsel editör işlevselliği sunuyor. Tiny- ların da TinyMCE’yi çalıştırmakta büyük
MCE, basit bir metin editöründen çok kü- ihtimalle sorun yaşamayacağını tahmin
çük bir kelime işlemciye benziyor. Tiny- ediyoruz.
MCE, gönderdiğiniz içeriğin HTML kodla-
rının bile doğrudan düzenlenmesine ola- dikkat: TinyMCE’nin dikkate almanız ge-
nak tanıyor. reken bir kısıtlaması var; o da makale bo-
TinyMCE’nin dikkate değer özellikleri yutu. Çoğu kısa ve orta uzunlukta yazıda
arasında şunları sayabiliriz: bir problem yaşamayacak olmanıza rağ-
•Çoklu yazı tipi, stil ve boyut seçenekleri men metninizin boyutu 200-300 KB sını-
•Sola, sağa, ortaya ve kenarlara hizalama rını aşarsa TinyMCE takılmaya başlaya-
caktır. Bu, uygulamanın kendisinden ziya-
de JavaScript dilinden kaynaklanan bir kı-
sıtlama. Bu yüzden Joomla!’ya çok büyük
belgeler eklemek istiyorsanız “Düzenleyi-
ci Yok” seçeneğini kullanarak HTML kod-
larını elle eklemeniz gerekebilir.
TinyMCE, genellikle kelime işlemcilerde bulunan dÜzenleyiCi yok: Genel yapılandırmadan
pek çok özelliğe sahip. “Düzenleyici Yok” seçimi yapıldığı zaman
www.chip.cOM.TR 09/2009 33
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
elbette içeriği düzenleyemeyeceğiniz an- Yeni bir makale eklemek için Denetim
lamı çıkmıyor. Yapılandırmada TinyMCE Masası’ndan Yeni Makale Ekle düğmesine
gibi bir editör seçildiği zaman bu editör, tıklayın. Ardından başlık alanını doldurun
makalenin düzenlendiği HTML metin ku- ve makalenizin kaydedileceği bölüm ve
tusunu ele alıyor. Yani metin alanı içinde- kategoriyi seçin. Dilerseniz Kategorize
ki yazı tipi, stil, resim düzenleme gibi iş- Edilmemiş seçeneğini seçili bırakarak ma-
lemler seçilen editör tarafından gerçekleş- kalenizi statik olarak kaydedebilirsiniz.
tiriliyor. Makalenizin ana sayfada yayımlanmasını
“Düzenleyici Yok” seçildiği zaman, ma- isterseniz Ön Sayfa seçeneğini de Evet ola-
kalenin içeriği standart bir metin kutu- rak ayarlayın.
sunda görüntüleniyor. Joomla! makaleleri temel makale Özellikleri: Sitenize yeni
HTML tabanlı olduğu için bu seçeneği seç- bir makale eklerken o makalenin temel
tiğinizde tüm HTML’le kodlanmış metin, parametrelerini her zaman ayarlayabilir-
metin kutusunda gösterilmekte. Bu ne- siniz. Bu parametrelerde yayımlanma ta-
denle bir satır başlık ve bir satır gövde rihi, başlık, yazar takma ismi gibi özellikle-
metninden oluşan bir mesaj şöyle görü- ri ayarlamanız mümkündür. Parametreler
nebilir: makalenin görünümünü ve yayımlanma
<h1>Başlık</h1><p>Gövde metni.</p> bilgilerini belirler.
“Düzenleyici Yok” seçimi HTML’den Sisteme eklenen her makale için aşağı-
anlayan üst düzey kullanıcılar için ya da daki temel parametreleri ayarlayabilirsi-
makalelerin gövdesine sık sık HTML kod- niz:
ları kopyalaması gereken kullanıcılar için • Başlık Takma İsmi: Arama motoru dostu ad-
faydalı olabilir. Joomla!’ya yeni başlayan- reslerde kullanılmak üzere makale için al-
larsa HTML etiketlerinin kullanımı ve iş- ternatif bir başlık belirler. Örneğin “Joom-
levleri konusunda kafa karışıklığı yaşaya- la! 1.5 hangi dilleri destekler?” makalesinin
bilirler. Bu sebeple normal kullanıcıların takma ismi “joomla-15-hangi-dilleri-
varsayılan düzenleyiciyi değiştirmemele- destekler”dir. Makaleyi kaydettiğinizde
rini ve TinyMCE’yi kullanmalarını öneri- takma isimler otomatik olarak oluşturul-
yoruz. duğu için bu alanı doldurmanıza gerek
yoktur.
Makale ekleme • Yazarın Takma İsmi: Yazarın Joomla! üye bil-
Joomla!’ya makale eklemek oldukça basit gilerinde kayıtlı ismini kullanmak istemi-
bir iştir. Bu bölümde makale ayarlarını ve yorsanız kullanmak istediğiniz yeni ismi
içeriğin görünümüne etkilerini öğren- buraya yazabilirsiniz.
mekle kalmayacak, makalenize nasıl zen- • Erişim Seviyesi: Üç kullanıcı grubundan (Ge-
gin medya (Flash animasyonları, resim, nel, Kayıtlı, Özel) biri için erişim haklarını
ses) ekleyebileceğinizi de göreceksiniz. ayarlar.
34 09/2009 www.chip.cOM.TR
• Oluşturulma Tarihi: Ziyaretçilerinizin gördü- Ancak zaman za-
ğü makale oluşturulma tarihinin üzerine man “Genel Ayarla-
yazılmasını sağlar. Gelecek bir tarihe ka- rı Kullan” seçeneği-
dar yayına girmeyecek makaleler için ya ni belli makaleler
da geriye dönük olarak eski bir tarihe gir- için değiştirmek is-
meniz gereken makaleler için bu özelliği teyebilirsiniz. Çoğu
kullanabilirsiniz. zaman genel ayarı
• Yayınlamayı Başlat: Makalenin Joomla! site- olduğu gibi bırak-
nizde ne zaman otomatik olarak görünür mak iyi bir fikirdir,
olacağını belirler. Bu özellik, haftanın belli böylece genel ayar-
günlerinde yayımlanan köşe yazıları için ları yönetim arabi-
ya da ileriye dönük bir tarihte yayımla- riminden tek bir
mak istediğiniz makaleler için faydalı ola- kez yapılandırabilir ve bütün makaleler
caktır. Yayımlanma tarihini ve saatini için geçerli olmasını sağlayabilirsiniz.
ayarladığınızda makale o tarih ve saatte
otomatik olarak yayına girer. “Özellikler (Gelişmiş)” sekmesi şu ayarları
• Yayınlamayı Bitir: Makalenin artık sitede gö- içerir:
rünmesini istemediğiniz tarihi ayarlama- • Başlığı Göster: Makalenin başlığını gösterir
nızı sağlar. Bu parametreyi boş bırakırsa- ya da gizler.
nız (varsayılan) makale elle yayından kal- • Bağlantılanmış Başlık: Makalenin başlığının
dırılana ya da silinene kadar yayında kala- aynı zamanda bir link olmasını sağlar.
caktır. Başlık bağlantılanırsa, ziyaretçi başlığa
Bütün tarih alanlarının (Oluşturulma tıkladığında (Devamını Oku linkine tıkla-
Tarihi, Yayınlanmayı Başlat ve Yayınlan- mış gibi) makalenin tam sayfasına girer.
mayı Bitir) sağ tarafında bir takvim sim- • Giriş Metni: Makalenin üst kısmında giriş
gesi göreceksiniz. Bu takvim simgesine metnini gösterir. Giriş metni, blog görü-
tıklayarak ulaşabileceğiniz görsel takvimi nümü gibi makalelerin bir arada gösteril-
kullanarak belli bir tarihi seçebilirsiniz. diği görünümlerde makaleyi özetlemek
Gelişmiş makale Özellikleri: “Özellikler için gösterilen kısa bir metindir. Ziyaretçi
(Gelişmiş)” sekmesi makale tam olarak gö- giriş metnini okuduktan sonra Devamını
rüntülendiğinde (ziyaretçi Devamını Oku Oku linkine tıklayarak makalenin devamı-
linkine tıkladığında) karşımıza çıkan su- na ulaşabilir. İmleci giriş metni olmasını
num özelliklerini yapılandırır. Makaleleri- istediğiniz kısmın sonuna getirip metin
nizin çoğunda gelişmiş parametreleri kutusunun altındaki “Devamını Oku…”
ayarlamanıza gerek yoktur; varsayılan düğmesine tıklayarak giriş metnini gövde
ayarları olduğu gibi bırakmanız yeterli metninden ayıran bir yatay çizgi çekebi-
olur. lirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 35
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
• Bölüm İsmi ve Tıklanabilir Bölüm Başlığı: Makale- • İçerik Dili: Makalenin dilini seçebilirsiniz.
nin üstünde bölüm ismini gösterir. Tıkla- • Anahtar Kaynak: Joomla! sistemi içinde refe-
nabilir seçeneği, bölüm ismine tıklandı- rans olarak link verebileceğiniz bir metin
ğında ziyaretçiyi o bölümdeki makalelerin anahtarı. Bu anahtar genellikle bileşen ge-
listesine götüren bir link olup olmayaca- liştiricileri tarafından kullanılır, sizin kul-
ğını ayarlar. lanmanız gerek yoktur.
• Kategori Başlığı ve Tıklanabilir Kategori Başlığı: Üstveri bilGilerini ayarlama: Üstveriler
Makalenin üstünde kategori ismini göste- (meta verileri)
rir. Tıklanabilir seçeneği, kategori ismine makale hakkın-
tıklandığında ziyaretçiyi o kategorideki da bilgiler içerir.
makalelerin listesine götüren bir link olup Üstveriler kulla-
olmayacağını ayarlar. nıcı tarafından
• Makale Değerlendirme: Makalenin puanının görülmez, ancak
gösterilip gösterilmeyeceğini ayarlar. Bu- arama motorla-
rada Genel Ayaları Kullan seçeneğini kul- rı tarafından
lanmanızı önemle tavsiye ederiz, zira tek sayfalarınızı in-
bir makalenin puanlama seçeneğinin ol- dekslemek ve açıklamak amacıyla kullanı-
maması sansüre işaret edebilir, tek bir lırlar. Üstverileri doldurmanız içeriğinizin
makalenin puanlama seçeneğinin olması web’de doğru şekilde temsil edilmesi açı-
da ziyaretçiye garip gelebilir. sından önemlidir, ancak her haberiniz için
• Yazar İsmi: Yazarın isminin görüntülenip üstverileri girmenize de gerek yoktur. Biz
görüntülenmeyeceğini belirler. sadece çok önemli bulduğunuz statik say-
• Oluşturulma Tarih ve Zamanı: Makalenin oluş- falarınız için üstverileri girmenizi öneri-
turulma tarih ve saatinin görüntülenip riz. Joomla!’da desteklenen üstveriler şun-
görüntülenmeyeceğini belirler. lardır:
• Düzenleme Tarih ve Zamanı: Makalenin düzen- • Açıklama: Makale içeriğinin özet bir açıkla-
leme tarih ve saatinin görüntülenip gö- masını içerir. Bu açıklama, bazı arama mo-
rüntülenmeyeceğini belirler. torlarının sonuç sayfalarında sayfanızın
• PDF Simgesi: Makalenin PDF simgesinin gö- başlığının hemen altındaki açıklama satı-
rüntülenip görüntülenmeyeceğini belir- rında görüntülenebilir.
ler. • Anahtar Sözcükler: Makaleyle ilgili anahtar
• Yazıcı Simgesi: Makaleyi yazdırma simgesi- kelimeleri içerir.
nin görüntülenip görüntülenmeyeceğini • Robotlar: Arama motoru robotları tarafın-
belirler. dan sayfanın takip edilip edilmeyeceğini
• e-Posta Simgesi: Makaleyi e-posta ile gön- ayarlayabilirsiniz.
derme simgesinin görüntülenip görüntü- • Yazar: Sayfanın yazarını meta verisi olarak
lenmeyeceğini belirler. ayarlayabilirsiniz.
36 09/2009 www.chip.cOM.TR
İPUCU
Webmaster’ların bir kısmı meta verilerindeki
anahtar sözcükleri suistimal ederek web
sayfalarının asıl içeriklerini saklama
eğiliminde oldukları için büyük arama
motorları da anahtar kelimeleri önemsemekten
vazgeçmişlerdir. Bu nedenle üstverilerdeki
anahtar sözcükler kısmını doldurmakla zaman
kaybetmenizi önermiyoruz. Bunun yerine,
arama motorlarında üst sıralarda çıkmak
istediğiniz anahtar sözcükleri yazılarınızın
içinde kullanmak daha faydalı olacaktır.
sitenize bir makale ekleme: Artık her ma- siniz. Makaleniz uzun olacaksa, ilk parag-
kalenizde kullanabileceğiniz ayarlar ve rafı yazdıktan sonra “Devamını Oku…”
parametrelerle ilgili geniş bilgi sahibi ol- düğmesine tıklamanızı tavsiye ederiz. Bu
duğunuzu göre sitenize yeni bir makale düğmeye tıkladığınızda yazınızın giriş bö-
eklemenin vakti geldi. Makale lümüyle devamı birbirinden bir çizgiyle
Yöneticisi’nden Yeni düğmesine tıklayın ayrılacak ve sitenizin ana sayfasında sade-
ya da kısa yoldan Denetim Masası’ndaki ce giriş bölümü görünecek, yazının deva-
Yeni Makale Ekle düğmesine tıklayın. Ma- mına ulaşmak için ziyaretçinin “Devamını
kalenizin başlığını Başlık kısmına girin. Oku” linkine tıklaması gerekecektir. Ben-
Bir bölüm ve kategori seçtikten sonra ma- zer şekilde “Sayfa Sonu” düğmesine tıkla-
kalenizi (statik içerikli bir sayfa hazırlamı- yarak yazınızı sayfalara da ayırabilirsiniz.
yorsanız) ön sayfada görünecek şekilde Yazınızı daha önce Word gibi bir keli-
ayarlayın. me işlemcide yazdıysanız yazınızı
Artık görsel editörü kullanarak maka- Word’den kopyalayıp TinyMCE editörü-
lenizi özgürce yazabilirsiniz. Görsel editö- nün içine yapıştırmayın. Bu durumda
rü kullanarak yazınızı kalın, italik ya alt- Word’ün oluşturduğu ekstra HTML kodla-
çizgili yazmanız, yazınızın formatını ya da rı da sayfanıza eklenir ve makaleniz bazı
yazı tipini değiştirmeniz mümkündür. tarayıcılarda çirkin ya da bozuk görünebi-
Ayrıca madde imleri ve girintiler oluştu- lir. Bunun yerine Word’den kopyaladığı-
rabilir, istediğiniz metni seçip zincir sim- nız metni önce Not Defteri’ne yapıştırın,
gesine tıklayarak link verebilir, film sim- ardından Not Defteri’nden kopyaladığınız
gesine tıklayarak Flash gibi medyalar ekle- metni TinyMCE’ye yapıştırın. Bundan
yebilir, HTML düğmesine tıklayarak ma- sonra TinyMCE’nin biçim özelliklerini kul-
kalenizin HTML kodlarını düzenleyebilir- lanarak metninizin formatını istediğiniz
www.chip.cOM.TR 09/2009 37
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
şekle sokabilirsiniz. resmin görünmesini istediğiniz noktaya
İşimizi bitirmeden önce gelişmiş özel- yerleştirin. Resmimizi makalemize ekle-
liklerdeki bazı ayarları değiştirmek istiyo- mek için önce sisteme yüklemeliyiz (uplo-
ruz. Öncelikle bölüm ve kategori isimleri- ad etmeliyiz). Metin kutusunun sol altın-
ni görünür ve tıklanabilir olarak ayarlıyo- daki “Resim” düğmesine tıklayın. Bu düğ-
ruz. Sonra ziyaretçiler isterse makaleyi meye tıkladığınızda sitenizin varsayılan
yazdırabilmeleri için yazdır simgesini ak- medya klasöründe bulunan resimlerin ön
tif hale getiriyoruz. izlemelerini görebileceğiniz bir pencere
Yazımızın arama motorları tarafından açılacaktır.
indekslenmesini istediğimiz önemli bir Biz yeni bir resim yüklemek istiyoruz,
yazı olduğunu düşündüğümüz için üstve- bu yüzden pencerenin Yükle başlıklı alt
rileri dolduruyoruz. Makale için kısa bir kısmını kullanacağız. Gözat düğmesine
açıklama yazarak önemli anahtar sözcük- tıklayıp bilgisayarınızdan resminizi seç-
lerimizin de açıklamada geçmesini sağlı- tikten sonra Yüklemeye Başla düğmesine
yoruz. Ayrıca makalenin içeriğini yansıtan tıklayın. Birkaç saniye içinde yeni resmi-
önemli anahtar kelimeleri Anahtar Söz- nizin ön izlemesi otomatik olarak resim-
cükler alanına giriyoruz. ler arasında görünecektir. Bu arada
Makaleyi kaydetmeden önce makale- Joomla!’nın otomatik bir yeniden boyut-
mize birkaç medya dosyası eklemek isti- landırma fonksiyonu olmadığını hatırlat-
yoruz. İlk olarak sitemize küçük bir JPEG malıyız. Yani resimlerinizi sisteme yükle-
resim yükleyip metnimizin içine ekleye- meden önce kendiniz Photoshop ya da
ceğiz. Ardından makalemize bir de ses başka bir programda yeniden boyutlan-
dosyası ekleyeceğiz. Siz alternatif olarak dırmalısınız.
bir Flash dosyası da ekleyebilirsiniz. Resminizi eklemek üzere seçmek için
Öncelikle imleci makalenizin içinde üzerine tıklayın. Resim Bağlantısı satırı
resmi seçtiğinizde otomatik olarak dola-
caktır. Bizim örnek resmimizin yolu ima-
ges/stories/vefa.jpg olarak görünüyor.
Arama motorları ve erişilebilirlik açı-
sından önem arz eden resim açıklamasını
girmeyi unutmuyoruz. Arama motorları
genel olarak bir grafiğin içeriğini “göre-
mez”, ama resmin metin şeklindeki HTML
“alt” etiketine girilen değeri okuyarak res-
min içeriği hakkında bilgi edinebilirler.
Yüklemek istediğiniz resmi seçmek için alttaki
Resim açıklamasına girdiğiniz açıklama
Gözat düğmesine tıklayın. “alt” değerini belirler. Resim başlığı olarak
38 09/2009 www.chip.cOM.TR
rator tarafından yazıldı.” notunu görecek-
siniz. Buraya kendi adınızı yazmak için
Kullanıcı Yöneticisi’ne girin Administra-
tor hesabına tıklayıp İsim kısmına kendi
adınızı (ya da sitede ne şekilde görünme-
sini istiyorsanız o adı) yazın.
statik makale ekleme: Joomla!’nın katego-
rizasyon özelliklerini anlamak için bir ka-
tegorize edilmemiş makale eklemeyi de-
neyelim. Kategorize edilmemiş bir içerik
genellikle açıklama satırını kopyalamanız ekledikten sonra bu sayfanın linkini me-
yeterlidir. Başlık satırının resmin altında nülerinizden birine ekleyerek her zaman
bir alt yazı olarak görünmesini istediğimiz ulaşılabilmesini sağlayabilirsiniz. Böyle
için Alt Başlık seçeneğini de işaretliyoruz. bir sayfaya örnek olarak Kullanım Koşul-
Hizalama ayarını kullanarak resmin yazı- ları sayfasını gösterebiliriz.
nın soluna mı sağına mı hizalanacağını Bölümler ve kategoriler sitenizin içeri-
belirleyebiliriz. Son olarak, resmi imlecin ğine göre özel olarak organize edildiği
bulunduğu noktaya eklemek için pence- için; kullanım koşulları, lisans, künye gibi
renin sağ üst köşesindeki Ekle düğmesine sayfaları hiyerarşi içinde koyacak bir yer
tıklıyoruz. bulamayabilirsiniz. Bu durumda içerikleri
Makalemiz artık yayımlanmaya hazır kategorize etmeden kaydetmelisiniz.
ve makaleyi Joomla! veritabanına kaydet- İstediğiniz içeriği içeren ve özellikleri-
mek için sağ üst köşedeki Kaydet düğme- ni istediğiniz şekilde ayarladığınız yeni bir
sine tıklıyoruz. Artık sitenizin ana sayfası- makale oluşturun. Bölüm ve Kategori
na girerek yeni eklediğiniz makaleyi site- alanlarını “Kategorize Edilmemiş” olarak
de görebilirsiniz. Yalnız ana sayfaya girdi- bırakmayı unutmayın.
ğinizde makalenizin üstünde “Administ-
Statik makale eklemek için bölüm listesinden Kate-
gorize Edilmemiş’i seçmelisiniz.
İçeriği menülere ekleme
Joomla!’nın makaleler üzerine kurulu bir
sistem olduğunu söylemek mümkün,
Eklediğiniz resim, makalenizin içinde görünecektir. ama makalelere erişmek ve onları görün-
www.chip.cOM.TR 09/2009 39
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
tülemek için menü sisteminin büyük öne- Menü öğesi türü listesinden direkt bir
mi var. Kullanıcının bir bölüme, kategori- menü linki oluşturmak için Makale
ye ya da belgeye erişebilmesi için o öğenin Düzeni’ni seçin. Menü öğesinin başlığını
mutlaka bir menüye bağlanması (linklen- Kullanım Koşulları ya da kategorize edil-
mesi) gerekir. Joomla!’da menüler tıpkı memiş makalenizin başlığı olarak ayarla-
masaüstü uygulamalarında olduğu gibi yın. Göster ve Üst Öğe ayarlarını olduğu
yatay veya dikey olarak ekranda sıralanan gibi (sırasıyla Ana Menü ve Üst) bırakın.
çeşitli linklerden oluşabilirler. Ekranın sağ üst kısmında Makale Seç
kateGorize edilmemiş makale için menÜ alanını ve bu alanın hemen yanında Seç
Öğesi olUştUrmak: Kategorize edilmemiş düğmesini göreceksiniz. Seç düğmesine
makaleler için ziyaretçiyi doğrudan maka- tıkladığınızda karşınıza bir açılır pencere
leye yönlendiren bir menü oluşturabilirsi- gelecektir. Kategorize edilmemiş makale-
niz. Bu menü öğesi, Ana Menü altında tek nizin başlığına tıklayarak o makaleyi se-
bir menü öğesi olarak oluşturulacaktır. İşe çin. Makaleyi seçtiğinizde menü öğesi ek-
başlamak için Menü Yöneticisi’ni açın ve leme sayfasına geri döneceksiniz ve Maka-
Ana Menü’nün Menü Öğeleri sütununda- le Seç alanında seçtiğiniz makalenin başlı-
ki Menü Öğesini Düzenle simgesine tıkla- ğı görüntülenecektir.
yın. Yeni bir menü öğesi oluşturmak için
sağ üstteki Yeni simgesine tıklayın. Karşı-
nıza gelen ekranda, menü öğelerine bağla-
nabilecek tüm içerik türleri listelenecektir.
Makale seçeneklerini genişletmek için İç
Bağlantı başlığı altındaki Makale linkine
tıklayın.
Bu makale için gelişmiş özellikleri de-
ğiştirmenize gerek yok, o yüzden yeni me-
nü öğenizi kaydetmek için sağ üstteki
Kaydet düğmesine tıklayın.
Şimdi Joomla! sitenizin ana sayfasına
girerseniz Ana Menü’nün en altındaki
Kullanım Koşulları adlı menü öğesini gö-
receksiniz. Makaleye giden bu linke tıkla-
dığınızda makalenin herhangi bir bölüm
Menü öğesi ekleme ekranı, mevcut menü öğesi
türlerinin bir listesini sunuyor. ya da kategori bağlantısı olmadan açıldığı-
40 09/2009 www.chip.cOM.TR
nı görebilirsiniz. Aynı şekilde istediğiniz Bilgi, SSS, Haberler, Web Bağlantıları, Ha-
kadar direkt menü öğesi ekleyebilirsiniz. ber Kaynakları) seçin. Bu öğeleri silmek
Ancak siteye her makale eklediğinizde bir için Çöp düğmesine tıklayın.
menü öğesi oluşturmanız elbette mantık- Sitenizin ana sayfasını yeniden yükler-
lı bir iş değildir; bunun yerine kullandığı- seniz artık ana menüde sadece iki menü
nız içerik yönetim sisteminin makaleleri öğesi kaldığını göreceksiniz. Kırık linkler-
otomatik olarak bir araya toplayabilmesi den oluşan menü öğelerini temizlediğini-
gerekir. Joomla!, yeni makalelerinizden ze göre artık ana menüye yeni menü öğe-
oluşan bir kategorinin içeriğini otomatik leri eklemenin vakti geldi. Ana Menü öğe-
olarak bir menü öğesine atayabilir. Bunun leri ekranındayken yeni bir menü öğesi
için Kategori adlı menü öğesi türünü kul- eklemek için Yeni simgesine tıklayın.
lanacağız. Aynen direkt link içeren menü öğesini
kateGori menÜsÜnÜ GÖrÜntÜlemek: Ana oluşturduğunuz şekilde İç Bağlantı > Ma-
menünüze belli bir kategorideki bütün kale başlığına tıklayın. Bu sefer Kategori
makaleleri görüntüleyecek bir menü öğe- Listesi Düzeni seçeneğini seçin. Bunu seç-
si ekleyebilirsiniz. Ancak öncelikle ana tiğinizde kategorinizdeki makaleler bir
menünüzdeki artık mevcut olmayan ör- liste halinde kullanıcının karşısına sunu-
nek verilere işaret eden öğeleri temizle- lacaktır. Kategori Blog Düzeni’ni seçerse-
meniz doğru bir davranış olacaktır. niz makaleleriniz iki sütuna ayrılmış ku-
Menü Yöneticisi’ni açıp Ana Menü’nün tucuklar halinde ve giriş metinleriyle bir-
yanındaki Menü Öğeleri düğmesine tıkla- likte görünecektir. Daha önce tek makale
yarak işe başlayın. Mevcut öğelerin listesi düzenini seçtiğinizden biraz daha farklı
karşınıza geldiğinde Anasayfa ve Kulla- görünen bir ekranla karşılaşacaksınız. Ek-
nım Koşulları dışındaki tüm menü öğele- ranın sağ tarafında göreceğiniz Özellikler
rini (Genel Bakış, Neler Yeni?, Lisans, Ek (Temel) kısmından makale görünümünü-
zün yapılandırmasını yapabilirsiniz.
Menü öğesine bir isim vererek işe baş-
www.chip.cOM.TR 09/2009 41
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
layın. Bir okul sitesi olacak sitemiz için tırlatmalıyız. Bu bölümde, sitenizin hedef
eğitim haberleri içeren bir kategoriyi me- kitlesine uygun bir görünüme sahip ol-
nümüze eklemek istiyoruz; bu yüzden mak için şablonları nasıl indirip yükleye-
menü öğemizin başlığını “Eğitim Haberle- bileceğinizi göreceğiz.
ri” yapıyoruz. Ayrıca Özellikler (Temel) Joomla! sitenizin tasarımını belirleyen
bölümünden de Kategori ayarını eğitim- şey kullandığınız Joomla! “şablon”udur.
haberlerini kaydettiğimiz kategori olan Standart bir Joomla! kurulumunda varsa-
Eğitim Haberleri olarak seçiyoruz. yılan olarak rhuk_milkyway adlı şablon
Menü öğesinde yapmak isteyebileceği- seçili gelir. Joomla!’nın şablon sistemi o
niz diğer ayarları da tamamladıktan sonra kadar etkilidir ki, sadece birkaç tıklamayla
Kaydet düğmesine tıklayın. Mevcut menü yeni bir şablon seçerek sitenizin görünü-
öğelerini listeleyen ekran karşınıza gele- münü saniyeler içinde komple değiştire-
cek ve menü öğeniz listenin en altına ek- bilirsiniz.
lenmiş olacaktır. Bu menü öğesinin Kulla- İşe başlamak için önce bir şablon bulup
nım Koşulları linkinin üstünde görünme- indirmeniz gerekir. Joomla! için kaliteli
sini istediğimiz için Sırala sütunundaki şablonlar sunan ve abonelik sistemiyle ça-
yukarı ok simgesine tıklıyoruz. Ana sayfa- lışan çok sayıda şablon sağlayıcı bulun-
yı yenilediğinizde menünüzün güncellen- maktadır. Ücretsiz binlerce şablon için
diğini göreceksiniz. www.joomla24.com adresini ziyaret ede-
bilir ya da Google’da “free joomla templa-
tes” şeklinde bir arama yapabilirsiniz. Çe-
şitli şablon geliştiricileri tarafından tasar-
lanmış ücretli ve ücretsiz şablonlardan bir
Yukarı ok düğmesine tıklayarak Eğitim
Haberleri’ni bir üst sıraya taşıyabilirsiniz.
Şablon yükleme
Joomla! sitenizin görünümünü, yani tasa-
rımını değiştirmenin en kolay yolu özel-
leştirilmiş bir şablon (template) indirip
yüklemektir. Web siteniz için yeni ve yük-
sek kaliteli şablonlar sunan pek çok ücret-
siz ve ücretli site bulunmaktadır. Kaliteli
Joomla24.com sitesinde bulunan binlerce bedava
tasarımlar için genellikle cüzi bir miktar şablonu Template Gallery linkine tıklayarak göre-
parayı gözden çıkarmanız gerektiğini ha- bilirsiniz.
42 09/2009 www.chip.cOM.TR
derleme görmek için www.bestofjoomla.
com’un Joomla Templates bölümüne göz
atabilirsiniz.
İndirdiğiniz şablonlar çoğunlukla ZIP
veya tar.gz arşivi olarak sıkıştırılmış ola-
caktır. Joomla! bu arşiv biçimlerini kendi
içinde çözebildiği için dosyaları kendi sa-
bit diskinizde açmanıza gerek yoktur.
Joomla!’ya arşiv dosyasını gönderdiğiniz ğunu göreceksiniz. Sitenizin şablonunu
zaman sistem otomatik olarak şablon dos- değiştirmek için bir şablon adının solun-
yalarını çıkaracak ve gereken yerlere kop- daki seçim düğmesine tıklayıp sağ üstteki
yalayacaktır. Varsayılan düğmesine tıklamanız gereki-
Bir şablon genel olarak PHP kodları, stil yor.
dosyaları (CSS) ve resimlerden ibaret çe-
şitli dosyalardan oluşur. Şimdi örnek ola-
rak Joomla24.com sitesinden bir şablon
BİLGİ
indirip sitemize yükleyelim. Biz örnek ola-
rak Inter adlı şablonu (www.joomla24. Joomla! 1.0 uyumluluğu
com/option,com_remository/Itemid,4/ için uyumluluk modu
func,fileinfo/id,4033.html) indireceğiz. Siz
Web’de hala Joomla!’nın 1.0 sürümü için
de bu şablonu veya beğendiğiniz herhan- geliştirilmiş pek çok güzel şablon
gi bir şablonu Download linkine tıklayarak bulunmakta. Joomla! 1.5’in geliştiricileri,
indirip sabit diskinize kaydedin. şablon sisteminin tamamen yeniden
Mevcut şablonunuzu değiştirmek için tasarlanması gerektiğini bildikleri kadar
geriye uyumluluğun ne kadar önemli
önce Eklenti Yöneticisi’ni kullanarak şab-
olduğunu da biliyorlardı; böylece 1.5’e
lonunuzu sisteme yüklemeniz gerekecek. uyumlu olacak şekilde yeniden kodlanmayan
Eklenti Yöneticisi’ne ulaşmak için Eklenti- şablonlar da Joomla! 1.5’te kullanılabilecekti.
ler menüsünden Kur/Kaldır’a tıklayın. İşte bu nedenle “uyumluluk modu”
geliştirildi.
Dosya Paketi Yükle kısmındaki Gözat düğ-
Joomla! 1.5’te uyumluluk modunu
mesine tıklayıp indirdiğiniz dosyayı seçin
etkinleştirmek için Eklentiler > Uyumlu Ek
ve Dosya Yükle & Kur düğmesine tıklayın. Yöneticisi’nden Sistem – Geri Uyumluluk adlı
Birkaç saniye içinde karşınıza şablonun eki etkinleştirebilirsiniz. Ancak 1.5 için özel
başarıyla yüklendiğini belirten bir ekran olarak geliştirilmiş bir şablon kullanıyorsanız
ve uyumluluk moduna gereksinim duyan
gelecektir. Şimdi Eklentiler > Şablon Yöne-
başka bileşenler de kullanmıyorsanız bu
ticisi linkini kullanarak Şablon özelliği etkinleştirmemenizi öneririz, böylece
Yöneticisi’ne girin. Varsayılan olarak yeni sistemin getirdiği performans artışından
rhuk_milkyway adlı şablonun seçili oldu- yararlanabilirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 43
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Şimdi yeni bir tarayıcı penceresinde
web sitenizi tekrar açın; sitenizin görünü- İPUCU
münün baştan sonra değiştiğini fark ede-
ceksiniz. Böylece Joomla! şablonunuzu Şablon Yöneticisi’nde herhangi bir şablonun
değiştirerek sitenizin tasarımını kısa yol- üzerine farenizi götürerek o şablonun ön
izlemesini görebilirsiniz.
dan yenilemiş oldunuz. Bu yöntem saye-
Ücretli şablon siteleri
sinde Joomla! tabanlı sitenizin tasarımını • www.joomlart.com
her ay yeniden değiştirmeniz bile müm- • www.rockettheme.com
kündür. Ancak siteniz için kalıcı bir tasa- • www.templateplazza.com
rım peşindeyseniz ve kaliteli bir şablon • www.gavick.com
• www.shape5.com
arıyorsanız abonelik mantığıyla çalışan ya
• www.itemplater.com
da tek tek şablon satan ticari Joomla! şab- • www.joomlashack.com
lon sitelerine göz atmanızı önemle tavsiye • www.joomlajunkie.com
ederiz.
Sitenize içerik girecek birisinin dâhil
olabileceği üç genel kategori vardır: yazar,
düzenleyici ve yayınlayıcı. Bunun için ye-
ni kullanıcı kaydını kendiniz yapabileceği-
niz gibi mevcut üyelerinizden birini de
düzenleyerek yetki verebilirsiniz. Örnek
olarak yönetim panelinden Kullanıcı
Siteye yazar eklemek Yöneticisi’ne girip Yeni düğmesine tıkla-
İçerik yönetim sistemlerinin geleneksel yın. İsim alanına Salim Karaca, kullanıcı
web sitelerine kıyasla en büyük avantajı, adına salimk, e-posta adresine de bir
içeriğin çok kolay bir şekilde yönetilebil- e-posta adresi yazıyoruz. Grup kısmından
mesine olanak tanımasıdır. Sitenizin içeri- Düzenleyici’yi seçiyoruz. Bu yeni grup se-
ği üzerinde çalışacak katılımcılara, editör- çimi, bu kullanıcının sitenize içerik ekle-
lere ya da yazarlara sahipseniz bu kişilerin yebilmesini sağlayacaktır. Kullanabilece-
Joomla!’ya makale eklemelerine izin vere- ğiniz grup seçenekleri şunlardır:
bilirsiniz. Joomla!, kayıtlı kullanıcılarını- • Yazar: Kullanıcı sitenize yeni içerik girebi-
zın çeşitli rol gruplarına atanarak sitenizi lir, ancak içeriği sizin onaylayıp yayına al-
düzenlemelerine veya değiştirmelerine manız gerekir.
olanak tanır. Dahası, kullanıcılarınız site- • Düzenleyici: Kullanıcı sitenize yeni içerik
nize içerik gönderdikten sonra son yayın girebilir ve başka kullanıcılar tarafından
onayının sizin tarafınızdan verilmesini ve girilen içerikleri düzenleyebilir, ancak içe-
içeriğin ondan sonra yayına girmesini de riği sizin onaylayıp yayına almanız gere-
sağlayabilirsiniz. kir.
44 09/2009 www.chip.cOM.TR
neli üzerinden makale ekleyebilmelerini
ve makalelerini kendi kendilerine yayımla-
yabilmelerini istiyoruz, bu yüzden onları
arka-uca erişebilen düzenleyici grubuna
atayacağız. Bunun için Grup listesinden
Genel Arka-Uç Birimi altındaki
Düzenleyici’yi seçin ve kullanıcıyı kayde-
Grup listesinden bir grup seçerek kullanıcıyı o din. Artık editörleriniz www.siteadresi.
gruba atayabilirsiniz.
com/administrator/ adresine kendi hesap
• Yayınlayıcı: Kullanıcı sitenize yeni içerik gi- bilgileriyle girerek yeni makale ekleyebile-
rebilir, başka kullanıcılar tarafından girilen cekler. Yazarlarınızın sitenize sadece maka-
içerikleri düzenleyebilir ve içerikleri yayı- le ekleyebilmelerini, ancak makalelerin si-
na alabilir. zin denetiminizden geçerek yayımlanma-
Genel Arka-Uç Birimi listesinden bir sını istiyorsanız Grup listesinden Yazar’ı
grup seçerseniz kullanıcılar sitenizin yöne- seçin. Artık bu kullanıcı sitenizin ön yüzü-
tim paneline girerek işlem yapabilirler. ne normal şekilde kullanıcı girişi yaptıktan
• Düzenleyici: Burada bir çeviri hatasından söz sonra herhangi bir bölüm ya da kategori
edebiliriz, zira ön-uçtaki düzenleyici (edi- menüsüne tıkladığında makale listesinin
tor) ile arka-uçtaki düzenleyici (manager) hemen altında “Yeni” linkini görecektir.
aynı şey değildir. Arka-uçtaki düzenleyici, Kullanıcı bu linke tıklayarak makalesini
arka-uca erişim yetkisine sahip bir “yayın- görsel editörde yazıp kaydedebilir.
layıcı” olarak düşünebilir. Düzenleyiciler Gönderilen makaleler sitenizin yönetici
sitenizin yönetim paneline girerek makale panelindeki Makale Yöneticisi’nde yayım-
ekleyebilir ve mevcut makaleleri düzenle- lanmamış olarak görünür. İlgili makalenin
yebilirler. Yayınlandı sütununda görünen X işaretine
• Yönetici: Yöneticiler düzenleyicilerin tüm tıklayarak o makalenin yayımlanarak site-
yetkilerinin yanı sıra ayarları değiştirme; nizde görünmesini sağlayabilirsiniz.
bileşen, modül ve eklenti yükleme yetkile-
rine sahiptir. Ancak site şablonlarını ve ge-
nel yapılandırmayı düzenleyemezler.
• Süper Yönetici: Süper yöneticiler sistem üze-
rinde mevcut TÜM yetkilere sahiptir. Sü-
per yönetici hesapları sadece başka bir sü-
per yönetici tarafından oluşturulabilir. Bu
yetkiyi site sahipleri dışında birisine ver-
menizi tavsiye etmeyiz. Yazarlar bir kategorinin içine girdikten sonra “yeni”
Biz sitemizin editörlerinin yönetim pa- simgesine tıklayarak yeni makale gönderebilirler.
www.chip.cOM.TR 09/2009 45
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Joomla! yönetimi
Joomla! yüklü web sitenizi yönetmeniz, web tabanlı arayüz sayesinde
çok kolay!
J oomla! kullanmanın en güzel yanların- değişiklik olmayabilir ama Çince gibi sağ-
dan biri, CMS’lerin sunduğu site yöneti- dan sola yazılan bir dille site yaparsanız
mi kolaylıklarından faydalanabilmektir. sitenizin görünümü ciddi biçimde deği-
Hemen hemen tüm site yönetimi fonksi- şir.
yonlarına web tarayıcınız üzerinden ula- şablon yÖnetiCisi: Eklentiler > Şablon Yö-
şabilir, içeriğinizi ve sistem yapılandırma- neticisi yolundan ulaşabileceğiniz Şablon
sını rahatlıkla değiştirebilirsiniz. Yöneticisi, hem sitenizin varsayılan şablo-
Joomla!’nın yönetimi arabirimi, her nunu seçmenizi hem de şablonunuzun
sorumluluk alanına farklı bir bölümden indeks dosyasını ve stil dosyasını düzenle-
ulaşabileceğiniz şekilde tasarlanmıştır. menizi sağlar. Farenizi bir şablonun üzeri-
Örneğin Şablon Yöneticisi’ni kullanarak ne götürerek o şablonun ön izlemesini
tüm şablonlarınızı yapılandırabilir, Kulla- görebilirsiniz.
nıcı Yöneticisi’ni kullanarak yeni hesaplar Bir şablonun adına tıklarsanız o şablo-
açabilir veya hesapları yönetebilirsiniz. Jo- nun yapılandırma sayfası açılır. Bu sayfa-
omla! yöneticileri kabaca üç kategoriye da şablonun isim ve kısa açıklamasını gö-
ayrılabilir: görünüm yönetimi, içerik yö- rebilir, sağ taraftan şablonun ayarlanabilir
netimi ve sistem yönetimi. özelliklerini değiştirebilirsiniz. Varsayılan
olmayan bir şablonun düzenleme ekranı-
Görünüm yönetimi na girerseniz Menü Atama bölümünü kul-
Joomla! sitenizin görünümü belirleyen lanarak o şablonu istediğiniz menü öğele-
birkaç faktör vardır. Bunlardan en önemli- rine atayabilirsiniz (birden fazla menü
si, sitenizin tasarımını belirleyen şablon- öğesini seçmek için Ctrl tuşuna basılı tu-
dur. Şablon seçimi sitenizin tüm sayfaları-
nın grafiklerini, renk şemasını ve yazı tip-
lerini belirler. Bu yüzden Şablon Yöneticisi
sitenizin görünümünün büyük kısmını
kontrol eder.
Şablon seçimine ek olarak, seçilen dil
de sitenizin görünümünde önemli rol oy-
lar. Latin harflerini kullanan dilleri seçtiği- Şablon Yöneticisi varsayılan bir şablon seçmenizi
nizde sitenizin görünümünde ciddi bir ve şablonu düzenlemenizi sağlar.
46 09/2009 www.chip.cOM.TR
likler yapabilirsiniz. Örneğin indirdiğiniz
İngilizce bir şablonu Türkçeleştirmek için
bu yöntem kullanılabilir, ancak şablon
içinde PHP kodlarını silmemeye ve bilme-
diğiniz noktalara dokunmamaya dikkat
edin.
dil yÖnetiCisi: Eklentiler > Dil yöneticisi
yolundan ulaşabileceğiniz Dil Yöneticisi,
Joomla!’nızda yüklü bulunan dilleri yö-
netmenizi sağlar. Joomla! 40’ın üzerinde
Şablon yapılandırma ekranından şablon izin veri- dil için arabirim desteği sunmaktadır.
yorsa tasarımın rengini değiştirebilirsiniz.
Joomla!’nın Türkçe desteği Ümit Kenan
Gönüllü tarafından geliştirilmekte ve
www.joomlatr.org adresinde yayımlan-
maktadır.
Şablonun HTML kodlarını Joomla! yönetim paneli
üzerinden düzenleyebilirsiniz. Dil Yöneticisi’yle sitenizin kendisi ve yönetim pa-
neli için ayrı dil seçenekleri belirleyebilirsiniz.
tun). Bu durumda sitenizin ana sayfası ve
şablon atanmamış sayfalarında varsayı- Joomla! için geliştirilmiş en popüler bi-
lan şablonunuz görünürken özel şablon leşenlerden biri olan Joom!Fish (www.jo-
atadığınız menü öğelerine tıklandığında omfish.net) bileşeni de çok dilli içeriğinizi
sayfanızın tasarımı değişir ve seçtiğiniz yönetmenizi sağlamaktadır. Eğer çok dilli
diğer şablon görünür. Bu sayede sitenizin bir site yapmak niyetindeyseniz Joom!Fish
değişik bölümleri için farklı tasarımlar uy- bileşenini kullanabilirsiniz. Bu bileşen,
gulayabilirsiniz. manuel çeviri olanağının yanı sıra dina-
Sağ üstteki HTML Düzenle düğmesine mik olarak oluşturulan içeriğin tüm dil-
tıkladığınızda sizi basit bir metin editörü lerdeki versiyonlarını tek bir veritabanın-
karşılar. Bu editörü kullanarak şablonunu- da tutmanızı sağlar. Böylece ziyaretçileri-
zun HTML kodlarında düzenlemeler yapa- niz tek bir tıklamayla sitenizin dilini de-
bilir, böylece tasarımınızda küçük değişik- ğiştirebilir, sayfaları kendi dillerinde göre-
www.chip.cOM.TR 09/2009 47
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
bilirler (Elbette çevirileri sizin önceden
girmeniz kaydıyla).
Joomla!’nın Türkçe sürümünü kurduy-
sanız Dil Yöneticisi’nde Türkçe ve İngilizce
seçeneklerini görebilirsiniz. Yeni dillerse
Dil Yöneticisi’nden değil, Eklentiler > Kur/
Kaldır menüsünden yüklenir. Joomla! için
dil paketlerini http://joomlacode.org/gf/
project/jtranslation/frs/ adresinden indi-
rebilirsiniz. Dil Yöneticisi’ndeki Site ve Yö-
netici linklerini kullanarak siteniz ve yö- Makale Yöneticisi sistemdeki yayımlanmış veya
yayımlanmamış tüm makaleleri görüntüler.
netim paneli için ayrı ayrı diller belirleye-
bilirsiniz. Ayrıca bir makale eklerken geliş-
miş özelliklerden dil ayarını değiştirerek o
içeriğin sadece ilgili dilde görünmesini
sağlayabilirsiniz.
İçerik yönetimi
İçerik yönetimi, Joomla! yöneticisi olarak
yapacağınız en önemli işlerden biridir. Si-
te yöneticisinin bölümleri, kategorileri,
makaleleri ve medyaları yönetmesi ve za-
man zaman yenilerini eklemesi gerekir. Özellikler düğmesiyle makalelerin genel ayarlarını
değiştirebilirsiniz.
İçerik yönetimi Joomla!’da yapılacak en
önemli iş olduğu için Joomla!’nın 1.5 sürü- leriniz varsa onları Arşiv Yöneticisi’ne
mü bu konuda oldukça geliştirilmiştir. gönderebilirsiniz. Bunun için makalelerin
makale yÖnetiCisi: Makale Yöneticisi’ni bir sonundaki seçim kutusunu işaretleyip Ar-
önceki bölümde detaylı olarak ele almış şiv düğmesine tıklamanız yeterlidir. Ar-
ve kategorize edilmiş ya da edilmemiş içe- şivlenen öğeler sitede görünmez ve arama
rikleri nasıl sitenize ekleyeceğinizi göster- sonuçlarında çıkmazlar. Bu makalelere bir
miştik. İncelemediğimiz tek fonksiyonsa gün yeniden ihtiyacınız olursa öğeleri işa-
arşivleme fonksiyonuydu. retleyip Arşivden Çıkar düğmesine tıkla-
Bütün büyük siteler bir süre sonra çok yabilirsiniz.
fazla makalenin oluşturduğu karmaşadan Makale Yöneticisi’nden bir veya birkaç
muzdarip olurlar. Artık ihtiyaç duymadı- makale seçip Özellikler düğmesine tıkla-
ğınız, ama bir süre sonra ihtiyacınız olabi- yarak o makalelerin genel yapılandırması-
lecek ya da silmek istemediğiniz makale- nı topluca değiştirebilirsiniz.
48 09/2009 www.chip.cOM.TR
bÖlÜm ve kateGori yÖnetiCileri: Bölüm olmak üzere) yönetebilmesine rağmen Jo-
Yöneticisi ve Kategori Yöneticisi’ni geçen omla! sahipleri genellikle Ortam
bölümde incelediğimiz için bu bölümde Yöneticisi’ni resimlerini yönetmek için
tekrar ele almayacağız. Bu yöneticilerin, kullanırlar. Ortam Yöneticisi’ne pek çok
makalelerin depolanacağı bölüm ve kate- dosya formatını yükleyebilirsiniz. Yükle-
gorileri oluşturmak için kullanıldığı belir- yebileceğiniz bazı dosya uzantıları şunlar-
terek bir sonraki yöneticiye geçiyoruz. dır: .bmp, .csv, .doc, .epg, .gif, .ico, .jpg, .odg,
Ön sayFa yÖnetiCisi: “Ön sayfa” sitenizin .odp, .ods, .odt, .pdf, .png, .ppt, .swf, .txt,
ana sayfasıdır ve herhangi bir bölüm ya .xcf, ve .xls. Yüklenebilecek uzantılar, Ge-
da kategoriden içerik ya da kategorize nel Yapılandırma’nın Sistem sekmesinde-
edilmemiş içerik ön sayfada gösterilebilir. ki İzin Verilen Uzantılar alanından değişti-
Bu nedenle ön sayfanın kendine has bir rilebilir.
yöneticisi vardır. Varsayılan olarak yeni yüklediğiniz
İçerik > Ön Sayfa Yöneticisi yolundan dosyalar images klasörüne yüklenir. Li-
ulaşabileceğiniz Ön Sayfa Yöneticisi, Ma- nux tabanlı bir sunucuda resim klasörü-
kale Yöneticisi’yle aynı şekilde çalışır; ma- nün yolu genellikle /home/kullanıcı/pub-
kalelerin yayımlanmasına, yayından kal- lic_html/images/ gibi bir yol olur. Maka-
dırılmasına, sıralanmasına ve arşivlenme- lelere eklenen resimlerse genellikle stories
sine olanak tanır. Ön Sayfa Yöneticisi’ni alt klasöründe saklanır.
Makale Yöneticisi’nin filtre özelliği gibi Ortam Yöneticisi’nde klasör yolunun
çalışan ve sadece ön sayfadaki makaleleri sağ tarafındaki boşluğa yeni bir klasör is-
düzenleyebileceğiniz bir yönetici olarak mi yazıp Klasör Oluştur düğmesine tıkla-
düşünebilirsiniz. yarak yeni bir klasör oluşturabilirsiniz.
ortam yÖnetiCisi: Ortam Yöneticisi her Dosya Yükle bölümünü kullanarak siste-
türlü medyayı (sesler ve videolar da dâhil me yüklediğiniz dosyaların tümünü ma-
kalelerinize ekleyebilirsiniz. Bunun için
makale düzenleme kutusunun altındaki
Resim düğmesini kullanabilirsiniz. Res-
min siteniz üzerindeki konumu makaleye
otomatik olarak eklenecektir.
çÖP kUtUsU yÖnetiCisi: Tıpkı Windows gibi
masaüstü işletim sistemlerinde olduğu
gibi, Joomla!’da da silinen bir dosya anın-
da sistemden silinmez. Bir öğeyi sildiği-
nizde o öğe aslında çöp kutusuna gönderi-
Ön Sayfa Yöneticisi, herhangi bir bölüm ya da
kategoriden olup da ön sayfada görüntülenen tüm
lir. İçerik > Makale Çöp Kutusu komutuyla
makaleleri listeler. erişebileceğiniz çöp kutusu yöneticisin-
www.chip.cOM.TR 09/2009 49
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
den öğeleri kalıcı olarak silebilir ya da öğe- tadır. Yönetici paneline girdikten sonra bu
leri silinmeden önceki konumlarına geri mesajı silerek yer kazanabilirsiniz. Hoş-
döndürebilirsiniz. Sık sık makale siliyorsa- geldiniz panelinin hemen altındaki yöne-
nız çöp kutusunu zaman zaman boşalt- tici panellerini kullanarak oturum açmış
manız faydalı olacaktır. kullanıcılar, sitenizin en popüler makale-
leri, yeni eklenen makaleler ve genel me-
Sistem yönetimi nü istatistikleri gibi bilgilere ulaşabilirsi-
Diğer yöneticilere kıyasla sistem yöneti- niz.
miyle ilgili ayarların sayısı daha fazladır. Genel yaPılandırma: Site menüsündeki
Bir Joomla! sitesi on binlerce ziyaretçi için Genel Yapılandırma seçeneğiyle ulaşabi-
bilgi kaynağı olabilir, ama bunun için site- leceğiniz Genel Yapılandırma Yöneticisi
nin yapılandırmasının doğru şekilde ya- sitenizin genel ayarlarını barındırır. Bu
pılması gerekir. ayarlar, sitenizin meta verilerinden FTP
denetim masası: Denetim Masası (Kontrol giriş bilgilerine kadar her şeyi ayarlamanı-
Paneli) yöneticinin en sık kullanılan yöne- zı sağlar. Genel yapılandırma üç bölüme
tim araçlarına ulaşabileceği merkezi bir ayrılmıştır: Site, Sistem ve Sunucu. Bu
paneldir. Bu sayfaya yönetici arabiriminin sekmelere Genel Yapılandırma başlığının
ana sayfası diyebiliriz. Denetim hemen altındaki linklerden ulaşabilirsi-
Masası’ndaki (ve yönetim arabirimindeki niz. Genel Yapılandırma’ya girdiğinizde
pek çok sayfadaki) Önizleme linki siteni- varsayılan olarak site ayarları karşınıza
zin ana sayfasına ulaşmanızı sağlayan bir gelir.
kısayoldur. site ayarları: Site ekranı, ilk kurulum sıra-
Sayfanın sağ tarafındaki Hoşgeldiniz sında ayarlamış olduğunuz bazı seçenek-
mesajında Joomla! ile ilgili kısa bilgiler ve leri içerir. Bu ayarlar dışında üstveri (me-
bu mesajı nasıl silebileceğiniz anlatılmak- ta) ayarları, arama motoru uyumluluğu
(SEO) ayarları ve besleme (feed) ayarları
bulunmaktadır. Site ayarları ekranınızı
kullanarak sitenizi geçici olarak ziyaretçi-
lere kapatabilir ve ziyaretçilerinize göste-
rilecek mesajı ayarlayabilirsiniz. Sitenizde
bakım veya sürüm güncellemesi yapar-
ken bu seçeneği kullanmanız faydalı ola-
caktır.
Daha faydalı ayarlardan biriyse Arama
Motoru Uyumluluğu Ayarları çerçevesin-
Hoşgeldiniz mesajını silmeye ilgili yönerge yine
de bulunmakta. Buradaki Arama Motoru
bu mesajın içinde yer almaktadır. Dostu Bağlantılar ayarını Evet yaparsanız,
50 09/2009 www.chip.cOM.TR
sitenizde bir sayfaya girildiğinde görünen ğinde beliren açıklamalardan anlaşılabilir.
adres http://www.joomla.org/index. Hata Ayıklama Ayarları’nı açarsanız siste-
php?option=com_content&view=categor minizde herhangi bir hata oluştuğunda
y&id=33&Itemid=53 gibi karmaşık bir ad- bunu sayfanın en altında görebilirsiniz.
res değil de http://www.joomla.org/con- Genel kullanıma açık sitelerde bu ayarla-
tent/view/12/26/ gibi daha anlaşılır ve hoş rın açılması tavsiye edilmez.
görünümlü sanal bir adresle değiştirile- Ön Bellek Ayarları, sitenizin veritaba-
cektir. Çeşitli parametreler içeren ilk ad- nından belli bir süre boyunca veri çekme-
res, bazı arama motorları tarafından doğ- yerek işlem gücünü ve performansını art-
ru şekilde tanınıp indekslenemeyebilir, tırmayı sağlar. Son 15 dakika (ya da sizin
bu nedenle arama motoru dostu bağlantı- ayarladığınız süre) içinde oluşturulan bir
ları kullanmanızda her zaman fayda var- sayfa yeni bir kullanıcı tarafından tekrar
dır. Eğer sunucunuzda Apache adlı web talep edilirse, o sayfanın ön bellekteki
sunucusu kullanılıyorsa (hosting sağlayı- kopyası okunur ve ziyaretçiye verilir. Ön
cınızdan öğrenebilirsiniz) “Apache mod_ bellek ayarını kullanarak, çok ziyaretçi
rewrite’ı Kullan” seçeneğini de etkinleşti- alan bir siteniz varsa sitenizin performan-
rerek performans artışı sağlayabilirsiniz, sını bir miktar artırabilirsiniz. Ön bellek
ancak bu ayarı değiştirmeden önce FTP’ye ayarını etkinleştirirseniz public_html kla-
bağlanıp htaccess.txt dosyasının adını sörünün altındaki cache klasörünü, FTP
.htaccess olarak değiştirmeyi unutmayın! programınızı kullanarak CHMOD 777 ola-
sistem ayarları: Sistem yapılandırması rak ayarlamayı unutmayın.
ekranı sistemin kendisini etkileyen ayar- sUnUCU ayarları: Genel Yapılandırma’nın
ları barındırır. Buradaki ayarların pek ço- son sekmesi Joomla! sunucunuzun ayar-
ğu sitenizin performansını etkiler. larını yapılandırmanıza olanak tanır. Bu-
Sistem ayarlarının birçoğunun ne işe radaki en kullanışlı seçeneklerden biri,
yaradığı isimlerinden ve üzerine gelindi- PHP sunucunuz GZIP sayfa sıkıştırmasına
www.chip.cOM.TR 09/2009 51
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
yöneticilerin her bir hesaba yetki verme-
sini ya da yetkilerini düzenlemesini sağ-
lar. Joomla!, birden fazla kullanıcı tarafın-
dan yönetilebilecek bir sistem olarak ta-
sarlandığı için bu gibi yetkilendirme işle-
rini Kullanıcı Yöneticisi’nden rahatlıkla
yapabilirsiniz.
Yöneticiler Kullanıcı Yöneticisi’ni kul-
lanarak sitelerine kaydolmuş her kullanı-
cının, adını, kullanıcı adını ya da şifresini
izin veriyorsa bu özelliği etkinleştirebil- elle değiştirebilirler. Ayrıca Kullanıcıyı En-
menizdir. Bu özelliğin aktif olup olmadı- gelle ayarını kullanarak o kullanıcının si-
ğını Joomla! kurulumu sırasında görebi- tedeki fonksiyonları kullanabilmesini en-
lirsiniz. gelleyebilirler. Ayrıca Kullanıcı
GZIP fonksiyonu ziyaretçi tarafından Yöneticisi’ni kullanarak elle kullanıcı/yö-
istenen sayfayı otomatik olarak sıkıştırır netici hesabı açabilirler.
ve ziyaretçinin tarayıcısına sıkıştırılmış menÜ yÖnetiCisi: Joomla!’da menüler ma-
sayfayı gönderir, ziyaretçinin tarayıcısı da saüstü kullanıcı arabirimlerinde olduğu
sıkıştırılmış sayfayı otomatik olarak açar gibi basit açılır menülerden ibaret değil-
ve böylece sayfanın yüklenmesinde küçük dir; Joomla! menüleri kullanıcı arabirimi-
bir hız artışı sağlanmış olur. Günümüzün nin ta kendisidir denebilir. Genel olarak,
modern tarayıcılarının hepsi GZIP sıkıştır- Joomla! sisteminiz üzerinden erişilebile-
masını desteklemektedir. cek her öğenin bir menüye bağlanması
Sitenizden e-posta gönderilmesini (ör- gerekir.
neğin üyelik onay mesajları) sağlamak Bu bakımdan Menü Yöneticisi, Makale
için posta ayarlarını yapılandırmanız ge- Yöneticisi’yle birlikte Joomla! sisteminin
rekir. Çoğu sunucu PHP Posta (Mail) fonk- çekirdeğini oluşturur diyebiliriz. Menü
siyonunu desteklediği için bu bölüme yö-
neticinin e-posta adresini girmek dışında
yapmanız gereken bir değişiklik yoktur.
Siteniz varsayılan ayarlarla e-posta gön-
deremiyorsa hosting sağlayıcınızdan Pos-
ta Yazılımı Yolu’nu öğrenmeniz veya sağ-
layıcınız Sendmail fonksiyonunu destek-
lemiyorsa SMTP ayarlarını yapmanız ge-
rekebilir.
kUllanıCı yÖnetiCisi: Kullanıcı Yöneticisi,
52 09/2009 www.chip.cOM.TR
Yöneticisi’ni kullanarak sitenizin içeriğini adrese link vermenizi sağlar. Ayraç türü,
doğru şekilde menülere dağıtmanız çok menü görünümünü düzenlemek amacıy-
önemlidir, zira ziyaretçinin ulaşamadığı la geçici menü öğeleri oluşturmak için
bir içerik onlar için yok demektir. Menüle- kullanılır.
ri nasıl düzenleyeceğinizi ve bölüm ya da eklenti yÖnetiCisi: Eklentiler menüsünde-
kategoriler için nasıl menü öğeleri oluştu- ki Kur/Kaldır linkinden ulaşabileceğiniz
racağınızı geçen bölümde görmüştük. Eklenti Yöneticisi, yeni eklentiler yükleye-
Menü Yöneticisi’ndeki her menü, o bileceğiniz ya da yüklü eklentileri yönetip
menünün en üst seviyesini ifade eder. kaldırabileceğiniz merkezî bir yöneticidir.
Menüler de bölümler ya da kategoriler gi- Bu yöneticiyi kullanarak bileşenleri, mo-
bidir; içinde kendilerine bağlı menü öğe- dülleri, uyumlu ekleri, dilleri ve şablonları
lerini bulundururlar. Bir menüdeki öğele- yönetebilirsiniz. Ayrıca bu öğeleri kaldır-
ri ulaşmak için Menü Yöneticisi’nde o me- ma olanağınız da vardır.
nünün yanındaki Menü Öğeleri simgesine
tıklayın. Menü Öğesi Yöneticisi’ni kulla-
narak varsayılan menü öğesini belirleye-
bilir, öğeleri yayımlayabilir ya da yayın-
dan kaldırabilir, Sırala sütununu kullana-
rak öğelerin sıralamasını değiştirebilirsi-
niz. Joomla!’nın güzel yanlarından biri, o
anda kullanmak istemediğiniz ama sonra-
dan ihtiyaç duyabileceğiniz öğeleri silmek
yerine yayından kaldırmanızın yeterli ol- Joomla!’nın kurulum öğelerine ulaşıp ku-
masıdır. Menüler de kategoriler gibidir; rulum yapabileceği üç seçenek vardır:
öğeleri bir menüden başka bir menüye • Dosya Paketi Yükle: En çok kullanılan bu se-
kolaylıkla taşıyabilirsiniz. Birkaç menü çeneği kullanarak bilgisayarınızdaki her-
öğesini seçip Taşı’ya tıkladıktan sonra he- hangi bir Joomla! eklentisini seçip otoma-
def menüyü seçip tekrar Taşı düğmesine tik olarak yükleyebilirsiniz. Joomla! .zip ya
tıklamanız yeterli olacaktır. da .tar.gz arşivlerini kendi kendine açabil-
Bir menü öğesini düzenlemek için baş- diğinden dosyaları bilgisayarınızda açma-
lığına tıklamanız yeterlidir. Açılan sayfa- nıza gerek yoktur.
daki seçenekler, menü öğesinin türüne • Klasörden Kurulum: Joomla!, sıkıştırılmış ar-
göre farklılık gösterecektir. İç bağlantı tür- şivinden çıkarılmış dosyaları yerel bir kla-
leri Joomla! sisteminize bağlı makale veya sörden okuyarak da kurulum yapabilir.
bileşenlere bağlantı vermenizi sağlar. Dış • Bağlantıdan Kurulum: Bir bileşenin ya da şab-
bağlantı türü, sitenizde Joomla!’ya bağlı lonun tam adresini biliyorsanız bu alana
olmayan bir adrese ya da harici bir sitede girerek Joomla!’nın eklentiyi otomatik
www.chip.cOM.TR 09/2009 53
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
olarak indirip kurmasını sağlayabilirsiniz. tüm modüllerin listesi gelir. Bir modülün
Eklenti yüklendikten sonra doğru ek- ismine tıkladığınızda modülün yapılan-
lenti yöneticisini (örneğin bir modül yük- dırma ekranı karşınıza gelir. Çoğu modü-
lediyseniz Modül Yöneticisi’ni) kullanarak lün yapılandırma ayarları birbirinden
o eklentiyi yönetebilirsiniz. Eklenti farklıdır. Örneğin Reklamlar modülünü
Yöneticisi’nin üst kısmındaki sekmeleri etkileyen neredeyse bir düzine özellik bu-
kullanarak sisteme yüklediğiniz tüm ek- lunmaktadır. Bu özellikler sayesinde Rek-
lentileri kaldırabilirsiniz. Ancak çekirdek lamlar modülündeki reklamların hedefi-
eklenti olarak anılan ve sistemle birlikte ni, reklam vereni, görüntülenecek reklam
gelen eklentileri kaldıramazsınız. Ayrıca kategorilerini belirleyebilirsiniz.
bileşen türündeki eklentileri tamamen Modüller genellikle şablonda önceden
silmeden yayından kaldırma seçeneğiniz belirlenmiş konumlarda görünürler. An-
mevcuttur. cak Joomla!, modüllerin belli menü öğele-
modÜl yÖnetiCisi: Modül Yöneticisi sadece ri görüntülendiğinde görünecek şekilde
modüllerin kendilerini değil, her menüye ayarlanmasına da izin verir. Yapılandırma
bağlı modülleri yönetmek için de kullanı- ekranının Menü Atama çerçevesinden,
lır. Joomla!’da bir menü, bir kategori gibi modülün hangi sayfalarda görünmesini
içinde menü öğeleri barındıran özel bir istediğinizi belirleyebilirsiniz. (“Listeden
öğedir. Ancak menülerin görünümleri o menü öğesi seçin”i seçtikten sonra Ctrl tu-
menüye bağlı modül tarafından ayarlanır. şuna basılı tutarak istediğiniz öğeleri se-
Yeni bir menü oluşturduğunuzda, o me- çin.) Örneğin, bir anket modülünü sadece
nüye bağlı bir modül otomatik olarak ana sayfada ve donanım haberleri bölü-
oluşturulur. Modül Yöneticisi’ni açtığınız- münde görünecek şekilde ayarlayabilirsi-
da karşınıza sistemde aktif durumda olan niz.
UyUmlU ek yÖnetiCisi: Uyumlu
ekler (plugin) Joomla! siste-
minin fonksiyonlarını değiş-
tirme gücüne sahip küçük ek-
lentilerdir. Uyumlu ekler, Jo-
omla! sistemiyle kullanıcı
arasında durup çeşitli işlevle-
ri yerine getirmek üzere ta-
sarlanmışlardır. Uyumlu Ek
Yönetcisi sistemde yüklü
uyumlu ekleri yayımlamanı-
za ve düzenlemenize olanak
tanır.
54 09/2009 www.chip.cOM.TR
Örneğin TinyMCE adlı metin editörü zı görevlerde rol alırlar. Örneğin kullanıcı
aslında tinymce adında bir uyumlu ektir. yetkilendirmesi ya da arama işlevlerini
Joomla!’da tüm makaleler veritabanında yerine getiren uyumlu ekler CMS içinde
HTML metinler olarak saklanır. Joomla!’nın çok önemli rol oynamasına rağmen kulla-
sistem çıktısıyla kullanıcı arasında bir dü- nıcı tarafından görünen bir işleve sahip
zenleyici uyumlu eki bulunur. Kullanıcı değildirler.
bir makaleyi düzenlemek istediğinde, Jo- Uyumlu Ek Yöneticisi’ni kullanarak
omla! makaleyi veritabanından çeker ve uyumlu eklerin kullanıcıyla etkileşime gi-
düz HTML kodunu bir düzenleme kutu- rerken karşımıza çıkan ya da arka planda
sunda görüntülemeye hazırlanır. Tiny- yürüttükleri işlemlerle ilgili özelliklerini
MCE bu kodları alır ve görsel bir içeriğe değiştirebilirsiniz. Örneğin “Düzenleyici –
dönüştürür; böylece, örneğin kalın yazılar TinyMCE 2.0” uyumlu ekinin özelliklerine
kalın görünür ve makalenize eklediğiniz girerek Enter’a bastığınızda yeni paragraf
resimler makalenin içinde görünür. Ben- mı yoksa satır mı açılacağını belirleyebi-
zer şekilde, kullanıcı Kaydet düğmesine lirsiniz. Eğer Joomla! 1.0 sürümü için ya-
tıkladığında TinyMCE görüntülenen içeri- zılmış bir bileşen ya da şablon kullanıyor-
ği alıp tekrar düz HTML’e dönüştürür ve sanız “Sistem - Geri Uyumluluk” adlı
makaleyi saklaması için Joomla!’ya teslim uyumlu eki etkinleştirmeniz gerekir. Bu-
eder. nun dışında uyumlu ekler ön tanımlı hal-
Ancak düzenleyici uyumlu eklerinin leriyle gereken tüm işlevleri yerine getir-
aksine çoğu uyumlu ek kullanıcı arabiri- dikleri için bu yöneticiyle fazla işiniz ol-
mine herhangi bir işlevsellik kazandırmaz, mayacaktır.
bunun yerine arka planda gerçekleşen ba- toPlU Posta: Sitenizin yöneticisi olarak
www.chip.cOM.TR 09/2009 55
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
HTML olarak başka bir HTML editö-
ründe tasarladıysanız “HTML biçi-
minde gönder” seçeneğini işaretle-
dikten sonra HTML kodlarınızı Me-
saj kutusuna yapıştırmanız yeterli
olacaktır.
Genel denetim: Bir makale düzenle-
nirken otomatik olarak makaleyi
düzenleyen kullanıcı tarafından ki-
litlenir. Kilitli bir makaleyi diğer kul-
üyelerinize siteyle ilgili bir gelişmeyi ya lanıcılar düzenleyemezler, böylece aynı
da düzenlediğiniz bir etkinliği duyurmak anda iki kullanıcının aynı belge üzerinde
veya bülten yollamak amacıyla toplu değişiklik yapması ve bir kullanıcının de-
e-posta göndermek isteyebilirsiniz. Araç- ğişikliklerinin kaybolması engellenmiş
lar menüsünden ulaşabileceğiniz Toplu olur.
E-posta işlevi belli bir grubun tüm üyele- Ancak bazen editörler makalelerini
rine topluca mesaj gönderebilmenizi sağ- kaydetmeden tarayıcı penceresini kapatır
lar. ya da Geri düğmesine tıklarlarsa o makale
“Alt Gruplara Postala” seçeneğini işa- kilitli kalıp unutulabilir. İşte Araçlar me-
retlerseniz, örneğin Yazar grubunu seçti- nüsünden ulaşabileceğiniz Genel Dene-
ğinizde onun alt grubu olan Kayıtlı grubu- tim işlevi, o anda kilitli olan tüm öğeleri
na da mesajınız gönderilir. Tüm Kullanıcı denetleyerek kilitlerinin otomatik olarak
Grupları seçiliyse grup fark etmeksizin açılmasını sağlar. Ancak bu işlevi kullan-
tüm üyeleriniz mesajınızı alır. Mesajınızı madan önce hiçbir editörün gerçekten bir
makaleyi düzenlemediğinden
emin olmalısınız, aksi halde bu iş-
levi çalıştırdığınızda editörünü-
zün yaptığı değişiklikler de kayde-
dilmeyecek ve boşa gidecektir.
sistem bilGisi: Yardım menüsün-
den ulaşabileceğiniz Sistem Bilgisi
ekranı, sistem yapılandırmasıyla
ilgili ulaşabildiği tüm verileri gö-
rüntüler. Bilgi ekranı Sistem Bilgi-
si, PHP Ayarları, Yapılandırma
Dosyası, Klasör İzinleri ve PHP Bil-
gisi olmak üzere beşe ayrılmıştır.
56 09/2009 www.chip.cOM.TR
Joomla! güvenliği
Joomla! kurulumunuzun güvenliğini sağlamak için en önemli ipuçlarını
açıklıyoruz.
W eb güvenli bir yer değildir; bunu aklı- teye sahipseniz ayda bir yedek alın. Ayrıca
nızdan çıkarmayın! İnternet sürekli otomatik olarak haftalık ya da günlük ye-
olarak gelişip büyümekte, sitelerin ve su- dekleme yapan bir hosting sağlayıcıyla
nucuların kullandığı güvenlik yöntemleri çalışın. Hosting sağlayıcınız yedeklerinizi
günden güne yetersiz kalmaktadır. Hacker yüklemek için ekstra ücret talep edebilir
dediğimiz sanal korsanlar kendilerini sü- ama en azından bir hacker saldırısından
rekli olarak geliştirmekte, bu da bugün si- en az veri kaybıyla kurtulmuş olursunuz.
tenizi koruyan güvenlik önemlerinin ya- • Erken güncelleme yapın: Joomla! resmi web si-
rın yetersiz kalabileceği anlamına gelmek- tesini (www.joomla.org) veya Joomla Tür-
tedir. Joomla! tabanlı sitenizin güvenliğini kiye! web sitesini (www.joomlatr.org) sık
sağlamak için şu noktalara dikkat etmeni- sık takip edin, böylece güncelleştirmeler-
zi öneriyoruz: den en kısa sürede haberdar olabilirsiniz.
• Sık sık yedekleme yapın: Joomla! veritabanını- Bir RSS okuyucu kullanıyorsanız bu sitele-
zın ve yedeğinizin zaman zaman yedeğini rin RSS akışlarına abone olarak yenilikler-
alıp kendi bilgisayarınızda saklayın. Bü- den anında haberdar olabilirsiniz. Zama-
yük ve önemli bir siteye sahipseniz en az nında güncelleme yapmanız sizi yeni keş-
haftada bir, sık sık güncellenmeyen bir si- fedilen açıklardan koruyacak ve sitenizin
eski sürümde bulunan açıklar sa-
yesinde hack’lenmesini önleye-
cektir. Joomla! kurulumunuzu
güncellemek son derece basittir:
Joomla!’nın son sürümünü www.
joomlatr.org adresinden indirdik-
ten sonra, arşivin içinden çıkan
tüm dosyaları FTP sunucunuzda-
ki eski dosyaların üzerine yazdık-
cPanel’de Yedekleme Sihirbazı’nı kulla-
narak sitenizin yedeğini indirebilirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 57
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
tan sonra yönetim paneline bir kez giriş
yapmanız Joomla!’yı güncellemek için ye- Nasıl yedekleme yapılır?
terli olacaktır.
• Eklentilerinizi güncel tutun: Aynen Joomla! ku- Hosting sağlayıcınız otomatik olarak günlük
rulumunuzda olduğu gibi, sonradan yük- ya da haftalık yedek alıyor olsa bile sizin de
sitenizin güncel bir yedeğini bilgisayarınızda
lediğiniz üçüncü parti bileşen ve uyumlu
saklamanızda fayda vardır. Genellikle hosting
ekleri de güncel tutmalısınız. Bunun için sağlayıcınızın size sunduğu kontrol panelini
bu eklentilerin web sitelerini zaman za- kullanarak sitenizin güncel bir yedeğini
man ziyaret etmeniz ve yeni sürümler otomatik olarak oluşturup bilgisayarınıza
çıktığında güncelleme yönergelerine dik- indirebilir, ihtiyaç duyulması halinde yine
panelinizi kullanarak elinizdeki yedeği geri
kat ederek güncelleme yapmanız gerekir.
yükleyebilirsiniz.
• Varsayılan yönetici kullanıcı adını değiştirin: Bizim örnek olarak kullandığımız hosting
Joomla!’yı ilk kurduğunuzda oluşturulan sağlayıcısı Linux tabanlı host’larda sıklıkla
süper yönetici hesabının kullanıcı adı her kullanılan cPanel adlı bir kontrol panelini
kullanıyor. Bu paneldeki Yedekleme Sihirbazı
zaman “admin” olacaktır. Şifrenizi kırma-
linkini kullanarak sitemizi yedekleyebiliyoruz.
ya çalışan hacker’lar genellikle kullanıcı cPanel’de iki tür yedekleme var: tam ve kısmi
adınızın admin olduğunu varsayacak ve yedekleme. Tam yedekleme (full backup)
bu hesap üzerinde yoğunlaşacaklardır, ya- sitenizin ana klasörünü, MySQL
ni yöneticinin kullanıcı adını değiştirerek veritabanlarını, e-posta yönlendirme ve
filtreleme yapılandırmalarını yedekliyor.
şifrenizin kırılma ihtimalini 2 kat azaltabi-
Ancak tam yedekleri cPanel’inizi kullanarak
lirsiniz. Kullanıcı adınızı değiştirmek için otomatik olarak geri yüklemeniz mümkün
Kullanıcı Yöneticisi’ni kullanmanız yeterli olmuyor. Kısmi yedeklemeyi (partial backup)
olacaktır. kullanarak ise, ana klasörünüzü, MySQL
• Güçlü bir şifre seçin: Şifreniz en az 8 karakter- veritabanlarınızı ve e-posta
yönlendiricilerinizle filtrelerinizi ayrı ayrı
den oluşsun ve büyük harf, küçük harf ve
yedekleyebiliyorsunuz. Kısmi yedeklerinizi
rakam içersin. Doğum tarihiniz, çocuğu- cPanel’deki Restore (geri yükleme)
fonksiyonunu kullanarak anında geri
yükleyebiliyorsunuz.
nuzun ve ya da evcil hayvanınızın adı gibi
şeyleri şifre olarak kullanmayın. Örnek bir
güçlü şifre: f84KSjs3
Web sunucunuzu kendiniz kuruyorsa-
nız docs.joomla.org/Security_
Checklist_2_-_Hosting_and_Server_Setup
adresinde detaylı bir yapılandırma kılavu-
zu bulunmakta.
58 09/2009 www.chip.cOM.TR
Joomla! eklentileri
Joomla!’nın bileşen, modül ve uyumlu ekleri sayesinde sisteminizi
istediğiniz derecede genişletebilirsiniz.
J oomla!’nın popülerliğinin su götürmez
sebeplerinden biri de çok geniş bir ek-
lenti yelpazesine sahip olmasıdır.
da birkaç türü birlikte kullanması da kafa-
ları karıştırabilir. Örneğin Joomla!’nın an-
ket özelliği anketleri sitede görüntülemek
Joomla!’nın genişleyebilir yapısı sadece için bir modül kullanmakta, anketlerin ya-
şablonlarla sitenizin tasarımını değiştir- pılandırılması ve yönetilmesi ise bir bile-
menize olanak tanımıyor; aynı zamanda şen üzerinden yapılmaktadır. Joomla! Ek-
modüller, bileşenler ve uyumlu eklerle si- lenti Dizini’nde her paketin sağ tarafında
tenize hemen hemen her türlü işlevselliği o paketin hangi tür eklentileri içerdiğini
entegre etmenizi sağlıyor. görebilirsiniz.
Joomla!’ya kazandırabileceğiniz popüler UyUmlU ekler: Uyumlu ekler (plug-in) en
özellikler arasında online alışveriş tekno- gelişmiş eklenti türleridir çünkü Joomla!
lojisi, forum, sohbet odası, wiki, envanter altyapısıyla en düşük düzeyde iletişim ku-
yönetimi ve müşteri ilişkileri yönetimi rarlar. Uyumlu ekler Joomla! ile kullanıcı
(CRM) fonksiyonelliği sayılabilir. Kısacası arasında görev yaparlar. Uyumlu ekler su-
Joomla!, aklınıza gelebilecek hemen her nucuda bazı eylemler (örneğin sistem
türlü web tabanlı ihtiyacını karşılayabil- olayları, kullanıcı olayları, editör olayları
mektedir. İhtiyaç duyacağınız hemen her ve içerik olayları) gerçekleştiğinde aktif
türlü eklentiye http://extensions.joomla. olurlar. Bir uyumlu ek, Joomla!’dan gelen
org adresindeki resmi Joomla! Eklenti çıktıyı işleyip veriler kullanıcının tarayıcı-
Dizini’nden ulaşabilirsiniz. sına gönderilmeden önce veri üzerinde
değişiklik yapabilir. Aynı şekilde, kullanı-
Modül, bileşen ve uyumlu ek arasın- cıdan gelen veri girişleri de Joomla! tara-
daki farklar fından işlenmeden önce modifiye edilebi-
Joomla! kullanmaya yeni başlayanlar çe- lir. Yani uyumlu ekler hem gelen hem de
şitli Joomla! eklentileri arasında farkı kav- giden veriyi değişikliğe uğratabilirler.
ramakta zorlanabilirler. Joomla!’da üç çe- Uyumlu eklerin en güzel örneği görsel
şit eklenti türü bulunduğundan ve bunla- metin düzenleyicilerdir. Joomla!’da maka-
rın işlevleri bazen iç içe geçebildiğinden, le içerikleri düz HTML kodları olarak sak-
her bir eklenti türünün yeteneklerini ve lanır. Ancak bir görsel düzenleyici uyumlu
kısıtlamalarını açıklama gereği duyuyo- eki seçilmişse, bir makalenin düzenleme
ruz. Pek çok Joomla! eklentisinin aynı an- sayfasına girdiğinizde makalenin salt
www.chip.cOM.TR 09/2009 59
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
HTML kodlarını görmek yerine renkli, re- lenin giriş metinlerini makale biçimlen-
simli ve diğer görsel öğelerden oluşan dirmeleriyle birlikte görüntüler. Her say-
zengin metni görürsünüz. Kaydet düğme- fada sadece bir bileşen olabilir, ama bir
sine tıkladığınızda yine uyumlu ek devre- sayfada pek çok modül aynı anda buluna-
ye girerek yazdıklarınızı düz HTML’e dö- bilir. Bileşen, küçük bir sayfa oluşturucu
nüştürür ve Joomla! veritabanına gönde- olarak düşünülebilir. Modüllerse sayfa-
rir. nızdaki kutucukların (genellikle ortada
bileşen ve modÜller: Modüllerle (module) görünen bileşen içeriği hariç) her biridir.
bileşenler (component) arasındaki işlev- • Bir modülün yönetim arabirimi ge-
selliği ayıran kesin bir çizgi yoktur. Bileşen nellikle sadece birkaç parametre ayarın-
türündeki eklentiler genellikle daha güçlü dan oluşur. Bileşenlerse genellikle işlev-
kabul edilir. Bir modül bir bileşenin yapa- selliğini ve görselliği ayarlamak için çok
bileceği pek çok şeyi yapabilirken, bir bile- sayfalı yönetim arabirimlerine sahiptir.
şen de bir modülün yapabileceği hemen • Modüller sitedeki belli konumlarda
her şeyi yapabilir. Aradaki farkı anlamanız görünür demiştik. Bu nedenle bir menü
için şu şekilde birkaç ayrım yapabiliriz: öğesinin bir modüle linklenmesi müm-
• Genel olarak bir modül ya sadece gö- kün değildir. Bileşenlerinse sitede görün-
rünüm odaklıdır ya da çok az etkileşimli meleri için genellikle bir menü öğesinden
özelliğine sahiptir. Örneğin bir modül dö- o bileşene link verilmesi gerekir. O menü
viz kurlarını gösterebilir ya da bir ankete öğesine tıklandığında orta sütunda bileşe-
oy vermenizi sağlayabilir. Buna karşılık nin içeriği görüntülenir.
bir bileşen birden fazla makaleyi görüntü-
leyebilir, bir sayfanın görünümünü değiş- Modül türleri
tirebilir, içerikleri düzenleyebilir ya da ör- Joomla!’da modüllerin nasıl çalıştığını an-
neğin bir forum bileşeni tamamen yeni lamak için öncelikle “modül türü” terimi-
bir kullanıcı arabirimi sunabilir. ni anlamalısınız. Modül Yöneticisi’nde
• Bir modül, sadece şablonda yerleri görünen her modül, aslında çeşitli modül
önceden belirlenmiş modül pozisyonla- türlerinin birer kopyasıdır. Modül
rında (örneğin üst, sol ya da sağ) konum- Yöneticisi’nde sağdan ikinci sütun, mo-
landırılabilir. Örneğin kullanıcı girişi, ara- düllerin türlerini gösterir. modül türleri,
ma, reklamlar gibi modüllerin yerleri şab- üzerlerinde modül oluşturulan birer şab-
londa önceden belirlenmiştir. Bunun aksi- lon gibidir. Örneğin modül listesinde
ne, bileşenler ana sayfa içinde tamamen mod_mainmenu türünün birçok kopyası
yeni bir web sayfası oluştururlar. Bunun bulunmaktadır. mod_mainmenu türü,
en basit örneği web sitenizin ön sayfasını Joomla!’nın menü sistemi için kullanılan
oluşturan Önsayfa bileşenidir (com_front- modül türüdür ve her menüyü ayarlarken
page adlı bileşen). Bu bileşen birkaç maka- bu modül türüne farklı özellik ayarları ya-
60 09/2009 www.chip.cOM.TR
pabilirsiniz. Sisteme bir modül yüklediği- Varsayılan site modülleri
nizde aslında bir modül türü yüklemiş Varsayılan Joomla! kurulumuyla beraber
olursunuz; Joomla! o modülün bir kopya- sisteme yüklenen modülleri aşağıdaki
sını sizin için otomatik olarak oluşturur. tabloda sıraladık. Bu modüller yapılan
Modül Yöneticisi’nde Yeni düğmesine tık- ayarlarına göre tek bir sayfada, birkaç say-
layarak yeni kopyalar oluşturabileceğiniz fada ya da bütün sayfalarda görünebilir-
modül türlerini görebilir, bir modülü se- ler. Arama gibi bazı modüllerin ne işe ya-
çip Kopyala düğmesine tıklayarak o mo- radığı isimlerinden anlaşılabilir ama tam
dülün ikinci bir kopyasını oluşturabilir ve olarak anlaşılamayan ya da detaylı ayarla-
ikinci kopyanın parametrelerini ilkinden ra sahip modülleri birazdan detaylı olarak
farklı olacak şekilde düzenleyebilirsiniz. ele alacağız.
Modül Açıklama
Tüm menüler Yatay ya da dikey menülerin görüntülenmesini sağlar.
Hiyerarşik Menüler Site içinde nerede olduğunuzu gösteren hiyerarşik menüyü görüntüler.
Arşiv Arşive taşınmış öğelerin tarihe göre sıralanmış bir listesini görüntüler.
Reklamlar Reklam banner’larını görüntüler.
Son Haberler Belirttiğiniz bölüm ya da kategorideki en son haberleri listeler.
Giriş Formu Kullanıcı adı ve şifreyle sitede oturum açma imkânı sunar.
Sıcak Haberler Seçilen kategoriden rastgele haberler gösterir.
Anketler Anketler bileşeniyle ayarladığınız anketlerden bir tanesini gösterir.
En Sevilenler Belirttiğiniz kategorideki en çok okunan içerikleri listeler.
Rastgele Resim Belirttiğiniz bir resim klasöründeki resimleri rastgele görüntüler.
Bağlantılı Öğeler Üstveri anahtar sözcüklerinize bakarak, görüntülenen makaleyle ilgili olabilecek diğer
içerik öğelerinizi listeler.
Arama Sitenizdeki içeriklerde arama yapılabilmesi için bir arama kutusu sunar.
Bölümler Sitenizdeki bölümlerin bir listesini görüntüler.
İstatistikler Kullanıcı istatistikleriyle birlikte sunucunuzun kurulumu hakkında bilgi, içeriklerinizin
sayısını ve web bağlantılarınızın sayısını gösterir.
Haber Beslemeleri Ziyaretçilerinizin, sitenizin RSS veya Atom haber akışına abone olmaları için bir link
sunar.
Besleme Görünümü Bir RSS kaynağındaki öğeleri sitenizde yayımlamanızı sağlar.
Kimler Sitede Sitenizde gezmekte olan konuk ve üye sayısıyla dilerseniz çevrimiçi üyelerin isimlerini
gösterir.
Sarıcı Harici bir HTML sayfasını bir iFrame içinde göstererek Joomla! sitenize entegre
etmenizi sağlar.
Özel HTML Bu tür varsayılan modüller arasında yer almaz, ancak Yeni düğmesine tıkladığınızda
karşınıza çıkar ve modüle kendi HTML kodlarınızı girebilmenizi sağlar.
www.chip.cOM.TR 09/2009 61
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Sarıcı modülüyle CHIP
Online haberlerini sitemize
ekledik.
sarıCı (mod_wraPPer): Mevcut sitenizi leştirilmemiş bir sarıcı modülüyle gelir.
Joomla!’ya dönüştürüyorsanız bazı kutu- Dilerseniz sonradan Yeni düğmesine tık-
cuklarınızı henüz Joomla!’ya adapte ede- layıp Sarıcı’yı seçerek yeni sarıcı modülle-
memiş olabilirsiniz. Sarıcı modülü eski ri oluşturabilirsiniz.
içeriklerinizi Joomla!’da kullanabilmeniz rastGele resim (mod_random_imaGe): Rast-
için etkili bir yöntem sunmaktadır. Bu gele Resim modülü seçtiğiniz klasördeki
modül, istediğiniz bir sayfanın adresini resimlerden birini rastgele olarak görün-
girerek o adresi bir iç çerçeve (iFrame) tüler. Bu modül, örneğin okulunuzun ya
içinde görüntüleyebilmenizi sağlar. Böy- da adına site yaptığınız sanatçının rastge-
lece bu harici sayfa web sitenizin içindey- le resimlerini görüntülemek için kullanı-
miş gibi görünür. labilir.
Sarıcı modülünün ayarlanması gere- Modül özellikleri arasında Resim Çeşi-
ken birkaç önemli özelliği vardır. Elbette di ve Resim Klasörü ayarları resimlerin
en önemli özellik, çerçeve içinde gösterile- nereden alınacağını belirler. Resim klasö-
cek sayfanın adresini yazmanız gereken rü alanına images\rastgeleresimler gibi
Site Adı ayarıdır. Bu adres sizin sitenizdeki bir yol yazmanız ve resimlerinizi bu klasö-
bir adres olabileceği gibi tamamen farklı re yüklemiş olmanız gerekir. Resimlerini-
bir sitedeki adres de olabilir. Modül Sınıf ze tıklandığında bir adrese gidilmesini is-
Soneki ile modülün görünümünü değişti- tiyorsanız bunu Bağlantı alanına yazabi-
rebilirsiniz. (Bu konuya daha sonra deği- lirsiniz. (Her resim için ayrı bir bağlantı
neceğiz.) Kaydırma Çubukları ayarını kul- belirleyemezsiniz.) Genişlik ve Yükseklik
lanarak modülde kaydırma çubuğu gö- değerleri resmi o ölçülerde gösterilmeye
rünmesini isteyip istemediğinizi ayarla- zorlar. Ancak çok büyük resimleri burada-
yabilir, Genişlik ve Yükseklik özelliklerin- ki boyut değerlerini kullanmaya çalışırsa-
den de çerçevenin boyutlarını belirleyebi- nız resimler küçülmüş gibi görünse bile
lirsiniz. yüklenmeleri çok uzun sürer, çünkü Jo-
Joomla! varsayılan olarak boş ve etkin- omla! resimleri dinamik olarak küçült-
62 09/2009 www.chip.cOM.TR
mez, resmi tam boyutuyla yükleyip sizin ler. Banner’ın üstüne ya da altına yazı yaz-
belirlediğiniz boyutlarda gösterir. Bu ne- mak isterseniz Sayfa başlığı metni ve Say-
denle Rastgele Resimler modülünde gös- fa altlığı metni alanlarını kullanabilirsi-
terilecek resimleri önceden küçültmeniz- niz.
de (örneğin hepsinin genişliğini 120 piksel Hiyerarşik menÜler (mod_breadCrUmbs)
yapmanızda) fayda vardır. Hiyerarşik Menüler modülü, o anda gö-
reklam ve reklamlar modÜlleri (mod_ rüntülemekte olduğunuz sayfanın web
banners): Her ikisi de mod_banners türü- sitesi içindeki tam yolunu gösterir. Sayfa
nü kullan Reklam modülü ve Reklamlar hiyerarşisi içinde üst seviyeleri çıkmak
modülü, Reklam bileşeniyle ayarladığınız için hiyerarşik menüdeki linklere tıklana-
reklamlar kampanyalarını görüntüleme- bilir. Örnek bir hiyerarşik menü “Anasayfa
ye yarar. Bir reklam kampanyasının nasıl
oluşturulup yönetileceğini bileşenler bö-
lümünde göreceksiniz. Banner’ların gö-
rüntülenmesi içinse Reklamlar modülü
birkaç seçenek sunmaktadır.
>> Okul Hakkında >> CHIP Lisesi Tarihçe-
si” şeklinde görünür ve linklere tıklayarak
kategoriye ya da ana sayfaya dönebilirsi-
niz. Anasayfayı göster parametresi, hiye-
Sayım parametresi bir seferde kaç ban- rarşi linklerinin en başında ana sayfa lin-
ner gösterileceğini belirler. Reklamveren kinin bulunup bulunmayacağını belirler.
ve Kategori parametreleri, Reklam bileşe- Metin ayıracı seçeneğiyse varsayılan çift
ninde oluşturduğunuz kampanyayı seç- ok (>>) ayracını değiştirmeye yarar.
menize yardımcı olur. Etiketlere göre ara Haber beslemeleri (mod_syndiCate):
seçeneği, banner’ı makalenin üstveri Firefox’un bütünleşik RSS okuyucusunu
anahtar sözcükleriyle eşleştiren güçlü bir kullanarak haber beslemelerine abone
özelliktir. Bu sayede, örneğin üstveri anah- olabilirsiniz.
tar sözcüklerinde futbol geçen sayfalarda Haber Beslemeleri modülü web siteniz
futbolla ilgili bir reklamı, basketbol geçen için oluşturulan haber beslemesinin (ha-
sayfalarda basketbolla ilgili başka bir rek- ber akışının) linkini yayımlar. Haber bes-
lamı gösterebilirsiniz. lemesi, takipçilerinizin web sitenizi hiç zi-
Rastgele seçeneği banner’ların rastgele yaret etmeden, haber beslemelerini des-
mi yoksa sırayla mı gösterileceğini belir- tekleyen bir web servisi ya da programla
www.chip.cOM.TR 09/2009 63
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Firefox’un bütünleşik RSS okuyucusunu kullanarak
haber beslemelerine abone olabilirsiniz.
güncel haberlerinize ulaşmalarını sağla-
yan bir teknolojidir. En popüler besleme
formatları RSS ve Atom’dur. Bir sitenin
haber beslemesi varsa, o sitenin haberleri
özel bir XML dosyası formatında paylaşılı- CHIP Online’ın en güncel haberleri web sitemizde.
yor ve sitenin haberleri besleme okuyucu-
larla anlık olarak takip edilebiliyor demek- cak linki yayımlarken, Besleme Görünü-
tir. mü modülü de Joomla! sitenizde başka si-
Besleme okuyucular bir masaüstü telerin beslemelerini yayımlamanızı sağ-
program ya da web tabanlı bir servis ola- lar. Bu sayede, örneğin CHIP Online’dan
bilir. Internet Explorer 7 ve 8 sürümleriyle en güncel üç haberi web sitemizde görün-
Firefox’un bütünleşik haber beslemesi tüleyebiliriz.
okuma ve abone olma özelliği vardır. Web
tabanlı en popüle besleme okuyuculardan
biri de Google Reader (www.google.com.
tr/reader)’dır.
Bu modülün özelliklerinde Metin ismi-
ni “Haber Akışı” olarak değiştirmenizi ve
Biçim’i en popüler format olan RSS 2.0
olarak bırakmanızı tavsiye ederiz.
besleme GÖrÜnÜmÜ (mod_Feed): Haber Bes-
lemeleri modülü sizin sitenizin besleme-
sine dışarıdan abone olunmasını sağlaya-
64 09/2009 www.chip.cOM.TR
Bir beslemenin sitenize eklenmesi ol- çimde ayarlanmasını sağlar. Ancak çoğu
dukça kolaydır. Öncelikle RSS ya da Atom site için varsayılan ayarlar yeterlidir ve
formatında besleme yayını yapan bir site herhangi bir değişiklik yapılması gerek-
bulun. Bu genellikle tarayıcınızda turuncu mez. Buna rağmen mevcut seçenekleri
bir RSS simgesiyle ifade edilir. Sayfa üze- kullanarak Joomla! sitenizde menülerin
rinde de muhtemelen aynı simgeyi içeren nasıl görüneceğini baştan aşağı kontrol
bir RSS linki bulunur. Bu simgeye tıklaya- edebilirsiniz.
rak RSS sayfasını açın ve sayfanın tam ad-
resini kopyalayıp modül özelliklerindeki mod_mainmenu türünde bulunan özel-
Besleme URL’si kısmına yapıştırın. likler şunlardır:
Sağdan Sola Görünüm parametresi sa- • Menü İsmi: Menü Yöneticisi’nde oluşturul-
dece Arapça gibi sağdan sola yazılan dil- muş ve bu menüye bağlanacak olan me-
lerde kullanılır. Besleme başlığının, açıkla- nüyü seçer.
masının ve resminin görüntülenmesini • Menü Biçimi: Menünün stilini liste, dikey,
dilerseniz ilgili seçeneklerden kapatabilir- yatay veya düz liste olarak ayarlar. Liste ve
siniz. (Biz kapatmanızı tavsiye ediyoruz.) düz liste seçenekleri listeyi tanımlamak
Ayrıca modülde kaç öğenin görüntülen- için <ul> ve <li> HTML etiketlerini kulla-
mesini istediğinizi ve her öğe açıklaması- nır. Dikey ve yatay liste seçenekleri birer
nın (haber metninin) kaç kelimeden sonra HTML tablosu oluşturur.
kesilmesini istediğinizi belirleyebilirsiniz. • Başlangıç seviyesi: Hiyerarşide görüntülene-
ana menÜ, kaynaklar, anaHtar kavram- cek ilk seviyeyi belirler.
lar, kUllanıCı menÜsÜ, Örnek sayFalar, • Son Seviye: Hiyerarşide görüntülenecek
Üst menÜ (mod_mainmenU): Joomla! siste- son seviyeyi belirler.
minizdeki menülerin tümü bir modüle • Alt-menü öğelerini her zaman göster: Kullanıcı
bağlıdır ve tüm menü modülleri mod_ alt menü öğelerini gösterecek bir konum-
mainmenu modül türüyle kontrol edilir. da olsun ya da olmasın, alt menü öğelerini
Ana Menü modülü sistemi kurduğunuzda görüntüler.
otomatik olarak yaratılır ve her sayfanız- • Hedef konumu: Menüye tıklandığında bir
da görünen merkezi bir menü olduğun- açılır pencere (pop-up) açılacaksa konumu
dan sistemden silinemez. gösteren JavaScript değerlerini buraya gi-
Bir menü modülünün sayfada nasıl rebilirsiniz.
görüneceğini belirleyen pek çok seçenek • Menü Etiket Kimliği: CSS dosyanızda bu menü
olduğu için mod_mainmenu türünün de için bir kimlik (ID) tanımladıysanız bura-
ayarlanabilen çok sayıda parametresi bu- ya girebilirsiniz.
lunmaktadır. Bu parametrelerin bazıları, • Menü Sınıfı Soneki: CSS dosyanızda menü sı-
sitenin derinliklerinde dolaşmayı sağlaya- nıfı için tanımlamalar mevcutsa seçtiğiniz
cak hiyerarşik menülerin düzgün bir bi- sınıf sonekini buraya girebilirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 65
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
• Modül Sınıfı Soneki: İnternetten indirdiğiniz bu altı özelliği kullanarak farklı girinti se-
şablonlar genellikle çeşitli modül tasarım- viyeleri için resim seçebilirsiniz. Resim
ları içerirler. Bu tasarımların sınıf sonekle- listesi /images klasöründe bulunan resim-
ri (class suffix) genellikle şablonun yardım leri içerir.
dosyasında ya da web sitesinde belirtilir. • Aralık: Yatay liste türü seçilmişse menü
Bu soneki bu alana girerek modülün tasa- öğeleri arasında ayraç olarak kullanılacak
rımını değiştirebilirsiniz. karakterleri belirler.
• En fazla menü derinliği: Alt menü öğelerinin • Son Ayırıcı: Yatay menüde ilk öğeden önce
hangi derinlik seviyesine kadar gösterile- ve son öğeden sonra kullanılacak karak-
ceğini belirler. terleri belirler.
• Menü simgelerini göster: Menü öğelerinin be-
lirlenmiş simgeleri varsa onları gösterir. Site bileşenleri
• Menü Simgesi Konumu: Menü öğelerinin belir- Bileşenler modüllere kıyasla çok daha faz-
lenmiş simgeleri varsa simgelerin sola mı la özelliğe sahiptir ve kendilerine has ya-
sağa mı hizalanacağını belirler. pılandırma arayüzleri vardır. Bu nedenle
• Menü Resmi Bağlantısı: Resimli menü öğeleri- Joomla!’nın yönetici menüsünde bileşen-
nin linklenip linklenmeyeceğini belirler. lere özel bir menü ayrılmıştır. Standart bir
• Menüyü Genişlet: Kullanıcı alt menü öğeleri- Joomla! kurulumunda sadece altı bileşen
ni elle genişletsin ya da genişletmesin, bulunur. Bunlar Reklam, İletişim, Haber
tüm alt menü öğelerini görüntüler. Beslemeleri, Anketler, Arama ve Internet
• Etkin Üst: Evet olarak ayarlanırsa hiyerarşi- Bağlantıları bileşenleridir. Bu bileşenlerin
deki tüm üst menüler için aktivasyon her birine yönetici arabirimindeki Bile-
kimlikleri (ID) ayarlanır. şenler menüsünden ulaşabilirsiniz.
• Tam etkin vurgulama: Linklerin aktif olarak reklam bileşeni: Reklam bileşeni, ticari ya
vurgulanmasını destekler. Bu özelliği et- da ticari olmayan amaçlarla banner rek-
kinleştirirseniz sitenizin XHTML yönerge- lamlarınızı yayımlayabilmeniz için yeterli
lerine uygunluğu bozulabilir. bir sistem sunar. Banner’lar belli bir sayı-
• Girinti Resmi: Menü simgelerine ek olarak, da gösterilmek (izlenim) için programla-
girintili olarak gösterilen alt menü öğeleri nabilir ve ziyaretçilerin banner’lara kaç
için girinti resimleri seçebilirsiniz. Varsa- kere tıkladığını takip edebilirsiniz. Reklam
yılan seçim, şablonunuzda belirlenmiş re- bileşeni, daha önce bahsettiğimiz Reklam
simleri kullanır. Diğer seçenekler arasında ve Reklamlar modülleriyle ortaklaşa çalı-
varsayılan Joomla! resimleri, özelliklerde şır.
belirttiğiniz resimleri kullanma ya da hiç Bileşenler > Reklam > Reklamlar yo-
girinti resmi kullanmama bulunur. lundan ulaşabileceğiniz Reklam
• Girinti Resmi 1-6: Girinti Resmi özelliğinden Yöneticisi’nde sistemde kayıtlı banner’lar
“Aşağıdaki özellikleri kullan” seçilmişse listelenir. Sağdaki sütunlarda izlenim sa-
66 09/2009 www.chip.cOM.TR
lirsiniz. Müşteri özellikleri son derece ba-
sittir. Müşterinin adını ve iletişim bilgile-
rini girmeniz yeterlidir. Eğer reklamları
müşteriye göre değil de kategoriye göre
düzenlemek isterseniz Kategoriler sekme-
sini kullanabilirsiniz.
iletişim bileşeni: Joomla! dahilinde küçük
bir iletişim yönetim sistemi de bulunur.
Joomla!’da kayıtlı iletişim kişileri Bileşen-
yısı, kalan izlenim sayısı ve tıklama oranı ler > İletişim > İletişimler yolunda listele-
gibi bazı istatistikleri görebilirsiniz. nir. Mevcut bir iletişimi düzenleyerek ya
Yeni düğmesine tıklayarak yeni bir da yeni bir iletişim oluşturarak isim,
banner oluşturabilir ya da mevcut bir e-posta, adres, telefon, kişi resmi gibi bil-
banner’ın ismine tıklayarak onu düzenle- gilerin hepsini girebilirsiniz. İletişim bile-
yebilirsiniz. Banner’ları istediğiniz şekilde şeninin Kategori Yöneticisi makalelerin
görüntüleyebilmek için kullanabileceği- Kategori Yöneticisi’ne benzer şekilde çalı-
niz pek çok seçenek vardır. Hatta şır; iletişim kişilerinizi kategorilere ayıra-
banner’ınızda JavaScript gibi özel HTML bilirsiniz.
kodları kullanmanız gerekiyorsa Reklam Örneğin CHIP Lisesi web sitesi için
Özel Kodu alanını kullanabilirsiniz. Okul İdaresi ve Öğretmenler şeklinde iki
Banner grafikleri host’unuzun \ima- kategori oluşturup idarecilerin ve öğret-
ges\banners klasöründe bulunmalıdır. menlerin iletişim bilgilerini girebilirsiniz.
Dosyalarınızı Ortam Yöneticisi’ni kullana- (Elbette ziyaretçilerinizin görmesini iste-
rak ya da bir FTP programı aracılığıyla bu mediğiniz bilgileri girmek zorunda değil-
klasöre yükleyebilirsiniz. Dosya-
larınız buraya yüklendikten
sonra Reklam Resmi Seçici’de
dosya isimlerini göreceksiniz.
Reklamlar sekmesi
banner’ları ele alırken Reklam-
verenler sekmesi de müşterileri
ve kampanyaları yönetir. Her
bir reklam verene birden fazla
banner atanabilir.
Yeni bir müşteri oluşturmak
için Reklamverenler linkine tık-
layıp Yeni düğmesine tıklayabi-
www.chip.cOM.TR 09/2009 67
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
siniz.) İletişim kişilerinize siteniz üzerin- kaynaklardan besleyebilirsiniz.
den e-posta gönderilebilmesini istiyorsa- Bütün beslemeleri Haber Beslemesi
nız sadece e-posta alanını doldurmanız Yöneticisi’ni kullanarak yönetebilirsiniz.
yeterli olacaktır. Ardından Menü Bu yöneticide beslemelerin isimleri, kate-
Yöneticisi’ni kullanarak Yeni düğmesine gorileri, sıraları, maksimum makale sayısı
tıklayıp İletişim > İletişim Kategori ve önbellek süresi görüntülenir. Yeni bes-
Düzeni’ni seçerek o kategoriyi görüntüle- leme eklerken yalnızca beslemenin ismi-
yen bir menü öğesi oluşturabilirsiniz. ni, kategorisini ve bağlantısını (RSS adresi-
Haber beslemeleri bileşeni: Şablonunuz ni) belirtmeniz yeterlidir. Dilerseniz gö-
içinde bir pozisyonda (örneğin sağ sütun- rüntülenecek maksimum makale sayısını
da) görüntülenen Besleme Görünümü ve bu makalelerin sistemde tutulacağı ön-
modülünün aksine, Haber Beslemeleri bi- bellek süresini de değiştirebilirsiniz. Bes-
leşeni besleme içeriğini orta sütunda (içe- lemeniz Arapça gibi sağdan sola yazılan
rik alanında) görüntüler. Beslemeleriniz bir dildeyse RTL Besleme ayarını değiştire-
bir menü sistemine linklenebilir, böylece bilirsiniz.
ziyaretçilerinizin çeşitli sitelerden derle- Haber Beslemeleri bileşenin Kategori
diğiniz haberleri sizin siteniz üzerinden Yöneticisi’nde besleme kategorilerini be-
okumalarını sağlayabilirsiniz. Bu sayede lirleyebilirsiniz. Ardından Menü
siteniz içinde örneğin bir güncel haberler Yöneticisi’nde yeni bir menü öğesi oluştu-
ya da teknoloji haberleri bölümü oluştu- rarak Haber Beslemeleri > Kategori Listesi
rabilir, bu bölümün içeriğini tamamen dış Düzeni’ni seçerek tüm besleme kategori-
lerini, Kategori
Düzeni’ni seçerek tek
bir kategoriyi, Özel Bes-
leme Düzeni’ni seçerek
tek bir beslemeyi site-
nizin içinde görüntüle-
yebilirsiniz.
anketler bileşeni: An-
ketler bileşeni, Anket
modülü aracılığıyla si-
tenizde yayımladığınız
anketleri oluşturup dü-
zenlemenizi sağlar.
Mevcut anketlerin ta-
mamı Anket
Yöneticisi’nde sıralanır.
68 09/2009 www.chip.cOM.TR
Aynı ekranda hangi ankete kaç oy verildi- linklere karşı sürekli kontrol altında tut-
ğini ve ankette kaç seçenek bulunduğunu manız gerekecektir. Neyse ki mevcut Jo-
görebilirsiniz. omla! arabiriminden, gelen linkleri onay-
Anketler bileşeni her ankette en fazla lamanız veya reddetmeniz oldukça kolay.
12 seçenek belirlemenize izin verir. Ayrıca Dizininizdeki her bağlantı için İsim,
her kullanıcının bir ankete ne kadar za- Kategori, Bağlantı, Sırala (bağlantının lis-
manda bir oy verebileceğini belirleyen bir tede kaçıncı sırada görüneceği), Hedef
gecikme süresi ayarlayabilirsiniz. Varsayı- (bağlantının mevcut pencerede mi yoksa
lan olarak bu süre 86.400 saniyeye, yani yeni pencerede mi açılacağı) ve Açıklama
bir güne eşittir. Kullanıcıların bir ankete özelliklerini düzenleyebilirsiniz. Dizinini-
bir seferden fazla oy vermesini istemiyor- zi bir menüye eklerken de menü öğesi tü-
sanız 31 milyon (yaklaşık 1 yıl) gibi bir ge- rü seçiminden Web Bağlantıları > Web
cikme süresi belirleyebilirsiniz. Bağlantısı Kategorisinin Liste Düzeni’ni
internet bağlantıları bileşeni: Internet seçebilirsiniz. Tabii önce örnek verilerle
Bağlantıları bileşeniyle küçük bir link dizi- birlikte gelen örnek bağlantıları ve katego-
ni oluşturabilir ve üyelerinizin dizininize riyi silmeyi unutmayın.
kendi sitelerini öne-
rebilmelerini sağla-
yabilirsiniz. Yalnız
üyelerinizin link ek-
lemesine izin verir-
ken dikkat etmeniz
gereken bir nokta
var: Kullanıcılarını-
zın sitenize katkıda
bulunması elbette
güzel ama dizininizi
spam ve uygunsuz
www.chip.cOM.TR 09/2009 69
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
En faydalı Joomla! eklentileri
Joomla! tabanlı sitenizin özelliklerini ve işlevlerini popüler
eklentilerle genişletin.
J oomla!’nın en beğenilen özelliklerinden
biri; şablon, modül, bileşen ve uyumlu
ekler sayesinde akıl almaz boyutlarda ge-
nişletilebilir olmasıdır. Bu eklentiler saye-
sinde Joomla!’nızın özelliklerini ücretsiz
olarak artırabilirsiniz. Bu bölümde bizim
en beğendiğimiz ve Joomla! 1.5’te doğal
(native) olarak çalışan eklentileri size su-
nuyoruz. Bu eklentilerin tümünü http://
extensions.joomla.org adresindeki resmi
Joomla! Eklenti Dizini’nden indirebilece- VirtueMart
ğiniz gibi bizim adreslerini verdiğimiz res- www.virtuemart.net
mi sitelerinden de indirebilirsiniz. VirtueMart tam donanımlı ama biraz kar-
Joomla! ilk kurulduğu şekliyle bile çok maşık bir online mağaza sistemi. Bu bile-
güçlü bir içerik yönetim sistemidir ama şeni kullanarak Joomla! sitenize bir alışve-
kuşkusuz ki sizin sitenizin ihtiyaç duyabi- riş sepeti ekleyebilir, sitenize bir e-ticaret
leceği tüm özelliklere sahip olmayabilir. bölümü ekleyebilir ya da tamamen alışve-
Bu durumda Joomla!’nın Eklenti Dizini’ne riş üzerine kurulmuş bir site açabilirsiniz.
(ya da burada bizim sizin için seçtiğimiz VirtueMart’ı kullanarak istediğiniz sayıda
popüler eklentilere) göz atarak ihtiyaçları- kategori açıp ürün ekleyebilir; siparişleri,
nızı karşılayabilirsiniz. indirimleri ve müşterilerinizi kolayca yö-
Joomla! Eklenti Dizini’nden yükleyece- netebilirsiniz.
ğiniz eklentileri seçerken “1.5 Native” logo- VirtueMart o kadar popüler bir bileşen
sunu taşımasına önem vermelisiniz, aksi ki Joomla! Eklenti Dizini’nin Extension
halde “uyumluluk modu”nu etkinleştir- Specific (Eklentiye Özel) bölümünde ken-
meniz gerecektir ki bu da sitenizin perfor- dine özel bir kategori edinmeyi başarmış.
mansını az da olsa düşürür. VirtueMart’a özel geliştirilmiş eklentileri,
Ayrıca 3 yıldızdan az puan almış eklen- şablonları ve ödeme modüllerini buradan
tileri yüklerken de iki kere düşünmenizi indirebileceğiniz gibi extensions.virtue-
öneririz. mart.net adresindeki VirtueMart’ın kendi
70 09/2009 www.chip.cOM.TR
eklenti dizinini de ziyaret edebilirsiniz.
Ayrıca www.virtuemartturkiye.com adre-
sinden bileşenle ilgili Türkçe destek alma-
nız mümkün.
Xmap
http://joomla.vargas.co.cr
Xmap bileşeni bize göre Joomla!’da eksik
olan bir görevi, “site haritası” oluşturma
işlevini yerine getiriyor. Site haritanız,
kullanıcıların sitenizi rahat ve kolay bir
şekilde gezebileceği hiyerarşik bir liste
olarak hazırlanıyor. Xmap ayrıca Google IDoBlog Free Edition
gibi arama motorları tarafından destekle- http://idojoomla.com
nen XML formatındaki site haritalarını da İster kişisel bir blog, ister blog’lardan olu-
oluşturabiliyor. XML site haritanızı Goog- şan bir sosyal ağ oluşturmak istiyor olun,
le Site Yöneticisi Araçları’nı (www.google. IDoBlog sizi tatmin edecektir. IDoBlog sa-
com.tr/webmasters) kullanarak Google’a yesinde site üyelerinize blog açma imkanı
gönderdiğinizde Google sitenizin tüm tanıyabilir, bütünleşik yorum sistemiyle
sayfalarını çok daha rahat ve eksiksiz bir blog yazılarına yorum yapabilmelerini
şekilde tarayabiliyor. Ayrıca Xmap bir bi- sağlayabilirsiniz. IDoBlog, her blog için ay-
leşen olduğu için menülerinizden birine rı bir RSS beslemesi oluşturma imkânı da
atayarak kullanıcılarınızın HTML tabanlı sunuyor. Ayrıca bütünleşik şablon yöneti-
site haritanıza ulaşmasını da sağlayabili- mi sayesinde blog’lara farklı tasarım şab-
yorsunuz. lonları atayabiliyorsunuz. Bileşen dahili
olarak Türkçeyi desteklemediği için Türk-
çe sürümünü forum.joomlatr.org/
idoblog-11-turkce-t9432.html adresinden
indirebilirsiniz.
JCE
www.joomlacontenteditor.net
JCE (Joomla! Content Editor) Joomla! için
geliştirilmiş popüler bir görsel (WYSIWYG)
metin editörü. Bu editörü kullanarak
TinyMCE’ye benzer bir şekilde Joomla!
makalelerinizi yazabilir ve düzenleyebilir-
www.chip.cOM.TR 09/2009 71
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
siniz. JCE, biçimlendirmeyi kolaylaştıran
Microsoft Office benzeri butonlara ve ge-
lişmiş bir resim yönetim fonksiyonuna yerine Joom!Fish’i kullanarak sayfalarını-
sahiptir. JCE’yi kullanarak resimlerinizi zın çevirilerini tek bir Joomla! sitesi altın-
doğrudan upload edip makaleye ekleyebi- da toplayabilirsiniz. Joom!Fish, dil seçimi
lirsiniz. JCE’nin bizce en kullanışlı özelliği için bir ön yüz modülü ve arama motoru
Word’den yapıştırma (paste from Word) dostu adresler için bir yönlendiriciyle bir-
özelliğidir. Bu özellik sayesinde Word’de likte gelmektedir. Bileşenin Türkçe dil des-
yazdığınız bir makaleyi biçimlendirme teğini de www.joomfish.net adresinden
özellikleri bozulmadan, ama Word’ün ge- indirebilirsiniz.
reksiz stil kodlarını ayıklayarak Joomla!
makalenize aktarabilirsiniz. Yazılarını ge- JoomlaPack
nellikle Word’de yazan tüm kullanıcıların www.joomlapack.net
JCE’yi denemesini tavsiye ediyoruz. JoomlaPack, Joomla! tabanlı sitenizi ye-
JCE’nin kendisi ücretsizdir ama medya, deklemenizi ve geri yüklemenizi sağlayan,
dosya ve resim yöneticisi gibi kaliteli ek- çok kullanışlı ve ücretsiz bir eklenti.
lentileri ücretsizdir. Buna rağmen JCE’nin JoomlaPack’in özellikle yedeklenmesi zor,
ücretsiz sürümü dahi TinyMCE’ye göre büyük çaplı siteler için çok faydalı olduğu-
üstünlükler içermektedir. nu söyleyebilir; ama elbette küçük siteler-
de kullanılamaz diye bir şey yok. Joomla-
Joom!Fish Pack, sitenizin tam yedeğini tek bir arşiv
www.joomfish.net dosyasına sığdırır. Bu arşivde tüm dosya-
Joom!Fish, Joomla! tabanlı sitenizi birden larınız, veritabanınızın yedeği ve standart
fazla dilde ziyaretçilerinize sunmanızı Joomla! yükleyicisini taban alan bir yedek
sağlayan bir bileşen. Genellikle web sitele- yükleyicisi bulunur. Yedekleme ve geri
ri tek bir dilde hazırlanır ama sizin siteniz yükleme işlemleri sunucu zaman aşımla-
değişik dilleri konuşan kullanıcılara hitap rını engellemek için AJAX tabanlı olarak
ediyorsa her dil için ayrı bir site kurmak tasarlanmıştır. İsterseniz sitenizin sadece
72 09/2009 www.chip.cOM.TR
geçen sözcüklere göre bir modülü görün-
tüleyebilir, bir kullanıcı oturum açtığında
bir modülü görünmez yapabilir, kullanıcı-
nın tarayıcısına göre modüller gösterebi-
lir, sayfadaki makalenin bölümüne ya da
kategorisine göre ayrı modüller gösterebi-
lir, desteklenen üçüncü parti bileşenlerin
ayrı sayfalarında ayrı modüller görüntü-
leyebilirsiniz.
veritabanı yedeğini de alabilirsiniz. Joom-
la! siteniz için güçlü ve kullanımı kolay bir sh404SEF
yedekleme çözümü arıyorsanız mutlaka http://getir.net/hun
denemenizi tavsiye ederiz. sh404SEF, arama motoru dostu (SEF) ad-
resler oluşturmaya yarayan başka bir po-
MetaMod püler bileşen. Tam olarak açıklamak gere-
www.brandonitconsulting.co.uk/mod_ kirse bu bileşen, siteniz.com/index.
metamod/ php?option=com_content&Itemid=
Hiç modülleriniz için yayın giriş ve çıkış 69&id=34 şeklindeki anlamsız adresleri
tarihleri ayarlama ihtiyacı hissettiniz mi? siteniz.com/okul-hakkinda/chip-lisesi-
Ya da Türkiye’den gelen ziyaretçilerinizle tarihcesi.html gibi kolay okunur, anlamlı
Amerika’dan gelen ziyaretçilerinize ayrı ve kullanıcı dostu adreslere dönüştürü-
ayrı modüller göstermeniz gerekti mi? yor. Joom!Fish uyumluluğu da bulunan
MetaMod’la bunları ve çok daha fazlasını bileşenin önbellekleme sistemi sayesinde
yapabilirsiniz. MetaMod sayesinde mo- bu güzel adresler oluşturulurken sitenizin
düllerinizi günün belli saatlerinde görü- performansı en az miktarda etkileniyor.
nür kılabilir, sayfanızdaki ana bileşende sh404SEF; VirtueMart, Fireboard, Com-
munity Builder, mosetsTree, Docman,
myBlog gibi popüler bileşenlerin tümünü
dahili olarak destekliyor ve bu bileşenlere
www.chip.cOM.TR 09/2009 73
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
özel adresler oluşturabiliyor. Ayrıca Goog-
le Haberler’e girebilmek için gerekli olan
sayısal kimlik numaralarını da adreslere
ekleyebiliyor. Mevcut Joomla! kurulumu-
nuzdaki eski adresler otomatik olarak yeni
adreslerine yönlendiriliyor, böylece ara-
ma motorlarında sıralama kaybınız da ol-
muyor.
Exposé Flash Gallery
www.gotgtek.net/15/
Exposé, fotoğraflarınızı göz alıcı slayt gös- JEvents
terilerine dönüştürmenizi sağlayan Flash www.jevents.net
tabanlı bir araç. Exposé sayesinde sitenize JEvents, Joomla! sitenize ekleyebileceğiniz
yüklemek istediğiniz fotoğraf galerilerini- bir etkinlik takvimi. Bu güçlü bileşeni kul-
zi çok daha rahat izlenebilir bir hale geti- lanarak hem tekrarlanan hem de tek sefer-
rebilir, böylece kullanıcılarınızın dikkatini lik etkinlikleri veya önemli olayları site-
de çekebilirsiniz. Exposé’ye yüklediğiniz nizdeki takviminize ekleyebilirsiniz. Et-
tek bir fotoğraf ya da bir albüm menüleri- kinliklerinizi kategorilere ayırmanız ve
nizden doğrudan linklenebilir. Slayt gös- takvimi istediğiniz kategorileri görüntüle-
terilerini otomatik olarak başlatabilir ve yecek şekilde ayarlamanız da mümkün.
albümlerinize arka plan resmi atayabilir- Ayrıca iCal formatındaki takvimlerinizi
siniz. 4.6.2 beta sürümünün Türkçesini içeri alabiliyorsunuz.
http://getir.net/huo adresinden temin
edebilirsiniz. Community Builder
www.joomlapolis.com
Community Builder, Joomla!’nın kullanıcı
yönetim sistemini geliştirir. Bu bileşen sa-
yesinde kayıt formunuza ve profil sayfala-
rına doldurulması gereken yeni alanlar
ekleyebilir, profil sayfalarını sekmelere
ayırabilir, üyelerinizin bir profil resmi seç-
melerine izin verebilirsiniz. Ayrıca üyele-
riniz kendi aralarında arkadaşlık bağlantı-
ları kurabilirler. Community Builder, PMS
gibi özel mesajlaşma sistemleriyle enteg-
re olarak çalışabilir. Community Builder’ın
74 09/2009 www.chip.cOM.TR
me, indirme ve düzenleme yetkisi verebi-
lirsiniz.
JFusion
www.jfusion.org
Joomla!’ya geçmeden önce halihazırda bir
forum kurulumunuz mevcut olabilir ya
da Joomla! ile birlikte yeni bir forum
script’i de kurup bunu Joomla!’nızla bir-
leştirmek isteyebilirsiniz. İşte JFusion; fo-
rum script’leri başta olmak üzere çeşitli
kendi içindeki eklenti sistemi sayesinde script’lerin kullanıcı veritabanlarını
sitenize profil galerisi, profil blog’u, ziya- Joomla!’ya entegre etmeye yarıyor. Şu an-
retçi defteri, paralı üyelik sistemi, CAPT- da JFusion’ın desteklediği script’ler vBul-
CHA gibi özellikler ekleyebilirsiniz. Yeni letin 3.8.0, phpBB 3.0.x, MyBB 1.4, SMF
üyelikleri yönetici onayına tabi tutmanız 1.1.8, Magento, Moodle, Gallery2 ve doku-
da mümkündür. wiki. Bileşenle birlikte gelen giriş modülü-
nü kullanırsanız Joomla! sitenize giriş ya-
DOCman pan kullanıcılar forumunuza da giriş yap-
www.joomlatools.eu mış oluyor. Ayrıca harici yazılımınızın
DOCman, Joomla! için geliştirilmiş bir bel- arama sonuçlarını Joomla! aramasına en-
ge yönetimi ve dosya indirme (download) tegre eden bir uyumlu eki de mevcut.
sistemidir. Bu bileşen sayesinde editörle- Joomla!’ya tam entegre olarak çalışan Ku-
riniz kolaylıkla sisteme dosya yükleyebilir nena forumunu beğenmeyip daha geliş-
ve ziyaretçilerinizle paylaşabilirler. İster- miş bir forum çözümü arayanlar için bi-
seniz üyelerinize de sisteme dosya yükle- çilmiş kaftan.
www.chip.cOM.TR 09/2009 75
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Sitenize forum ekleyin
Kunena bileşeni sayesinde Joomla! sitenize başarılı bir forum sistemi
ekleyebilirsiniz.
K ullanıcılarınızın birbiriyle ve sizinle et-
kileşime girmesinin en kolay yolu site-
nize bir forum eklemek. Böylece ziyaretçi-
leriniz sitenizdeki konularla ilgili fikir alış-
verişinde bulunabilecekleri gibi farklı ko-
nuları da kendi aralarında tartışabilirler.
Joomla! için geliştirilmiş en başarılı forum
bileşeni Kunena (eski adıyla FireBoard)’dır.
“Kunena”, “Joomla” adının da geldiği Swa-
hili dilinde “konuşmak” anlamını geliyor.
Kunena, eski Fireboard geliştiricilerinin
Kunena’nın kendi destek forumları Kunena’nın
bir kısmı ve bazı Joomla! çekirdek geliştiri- nasıl bir forum bileşeni olduğuna güzel bir örnek.
cileri tarafından geliştiriliyor. Bu nedenle
Joomla!’yla tamamen uyumlu ve oldukça için uygun olduğunu söyleyebiliriz. Avan-
başarılı bir bileşen olduğunu söylemek tajıysa Joomla! ile tamamen entegre ola-
mümkün. rak çalışması ve herhangi bir bir köprü bi-
Kunena nispeten basit bir forum siste- leşenine ihtiyaç duymamasıdır. Böylece
mi olduğu için küçük ve orta çaplı siteler forumunuz hem site tasarımınızla tama-
men uyumlu olur, hem de sitenize üye
olan kullanıcılar ek bir işleme gerek kal-
madan forumlarınıza katılabilirler.
Daha büyük çaplı bir forum kurmayı
düşünüyorsanız phpBB, SMF ya da vBulle-
tin gibi profesyonel bir çözüme ihtiyaç
duyuyorsanız bunlarla birlikte kullanabi-
leceğiniz köprü bileşenlerini extensions.
joomla.org adresinden temin edebilirsi-
niz. Bir önceki bölümde tanıttığımız JFusi-
on bileşeninin bu konuda oldukça başarılı
olduğunu söyleyebiliriz.
76 09/2009 www.chip.cOM.TR
İnternetten kurulum
Kunena’nın en güncel sürümünü www.
kunena.com adresine girip Download lin-
kine tıklayarak indirebilirsiniz, ancak bu
bileşenin kurulumunda Joomla!’nın farklı
bir özelliğini kullanıp bileşeni hiç bilgisa-
yarımıza indirmeden kurmayı deneyece-
ğiz! Bunun için Eklenti Yöneticisi’nin Bağ- jını gördüyseniz forumunuz başarıyla ku-
lantıdan Kurulum özelliğini kullanacağız. rulmuş demektir.
Öncelikle www.kunena.com adresine girip Sıra geldi Türkçe dil dosyasını yükle-
Download linkine tıklayın. Açılan sayfada meye. Bunun için http://getir.net/u26 ad-
Kunena1.5 başlığı altındaki son sürümün resinden Kunena 1.5.4 Türkçe dil paketini
.tarz.gz uzantılı dosyasını bulun. Bu yazı- indirin. Eğer Kunena’nın daha yeni bir sü-
nın yazıldığı sırada son sürüm 1.5.4 oldu- rümü yayımlanmışsa güncellenmiş dil
ğu için bizim seçmemiz gereken dosya paketini yine joomlatr.org adresinde bula-
com_kunena_v1.5.4_stable_b1730_2009- bilirsiniz. İndirdiğiniz .zip dosyasını açın
07-11.tar.gz idi. Bu dosyaya sağ tıklayıp In- ve içinden çıkan kunena.turkish.php adlı
ternet Explorer’da Kısayolu Kopyala ya da dosyayı FTP’ye bağlanarak sitenizin admi-
Firefox’ta Bağlantı konumunu kopyala nistrator/components/com_kunena/lan-
komutunu seçin. Ardından Joomla! yöne- guage klasörüne kopyalayın. Artık Kunena
tim panelinize girip Eklentiler > Kur/Kal- kurulumunuz Türkçe olarak çalışmaya
dır menüsüne girin. Burada göreceğiniz başlayacaktır.
“Kurulum Bağlantısı:” kutusundaki
“http://” yazısını sildikten sonra boş kutu- Kunena yapılandırması
ya sağ tıklayıp Yapıştır diyerek Kunena’nın Kurulum tamamlandıktan sonra ilk iş ola-
kurulum dosyası linkini kutuya yapıştırın rak Kunena yapılandırmasını gözden ge-
ve Kur’a tıklayın. Birkaç saniye bekleme- çirmenizi ve kendinize göre ayarlamanızı
nin ardından “Bileşen Kur: Başarılı” mesa- tavsiye ederiz. Bunun için Bileşenler > Ku-
www.chip.cOM.TR 09/2009 77
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
nena Forum menüsüne girin ve Kunena dıktan sonra yöneticide gördüğünüz kim-
Yapılandırma düğmesine tıklayın. Açılan lik numarasını yazmalısınız. Forum kural-
sayfada Forum Başlığı’nı “CHIP Lisesi Fo- ları genellikle önemlidir ama forumunuz
rumları” gibi bir başlık yapın ve Forum için ayrı bir yardım sayfası yazmak iste-
Eposta Adresi’ni forumdan gidecek meyebilirsiniz. Bu durumda “Yardım Say-
e-postalarda görünmesini istediğiniz ad- fasını Etkinleştir” seçeneğini “Hayır” ola-
resle değiştirin. Yapılandırma sayfasında rak ayarlamanız yeterli olacaktır. “Herkes
Temel, Önplan, Güvenlik, Miniresim, Yük- Okur/Yazar” ayarını “Evet” olarak ayarlar-
lemeler, Seviyelendirme, BBCode, Uyum- sanız forumlarınıza ziyaretçiler de mesaj
luluk ve Geliştiriciler başlıkları altında çok gönderebilir. Herhangi bir ziyaretçinin
sayıda ayar göreceksiniz; Kunena’nın bü- mesajları görmesini, fakat sadece kayıtlı
tün ayarları bu sayfadan yapılmaktadır. kullanıcıların mesaj gönderebilmesini is-
tiyorsanız “Hayır”ı seçili bırakın.
Forum yönetimi
Sıra geldi forumlarınızın oluşturulmasına.
Bunun için Kunena Kontrol Paneli’ndeki
Forum Yönetimi düğmesine tıklayın. Örnek
olarak oluşturulmuş bir üst kategori ve iki
forum göreceksiniz. Kunena’da kategoriler
forumları içine alan üst başlıklardır. Kate-
Ayarların sağ tarafında her birinin ne gorilere mesaj gönderilemez, sadece forum-
işe yaradığı kısaca anlatıldığı için istediği- lara mesaj gönderilebilir. Örneğin “Dona-
niz ayarları yapmakta fazla zorluk çekme- nım” adlı bir kategori oluşturup altında “İş-
yeceğinizi tahmin ediyoruz. İlk etapta de- lemciler”, “Bellekler”, “Sabit diskler” gibi fo-
ğiştirmenizi önerdiğimiz ayarların ilki rumlar açabilirsiniz. Kolaylık olması açısın-
“’Yeni’ imgesi”. İngilizce olarak gelen bu dan mevcut örnek kategori ve forumları
ayarı “YENİ!” olarak değiştirmenizi tavsiye silmek yerine onları düzenlemenizi tavsiye
ediyoruz. “Geçerli Ana Sayfa” seçeneğini ederiz. Örneğin Main Forum kategorisine
de Kategoriler olarak değiştirmenizi öne- girdikten sonra İsim kısmına istediğiniz ye-
ririz, böylece forumunuza ilk girildiğinde ni kategori adını yazın. Açıklama kısmına
forumunuza en son gönderilen mesajlar kategori listesinde görünmesini istediğiniz
yerine forumların geleneksel ana sayfası açıklamayı yazın. Forum Başlığı kısmınaysa
kabul edilen kategori listesi karşınıza çıka- o forumun içine girildiğinde sayfanın en
caktır. “Kurallar İçeriği ID” ve “Yardım İçe- başında görünmesini istediğiniz metni ya-
riği ID” alanlarına bu sayfaları Joomla!’nın zın. Açıklama ve Forum Başlığı’nın aynı ol-
Makale Yöneticisi’ni kullanarak hazırla- masında bir sakınca yoktur.
78 09/2009 www.chip.cOM.TR
Moderator gibi özel kullanıcı seviyeleri gö-
receksiniz. Bunların üzerine tıklayıp, örne-
ğin Acemi Üye, Yeni Üye, Uzman Üye, Pla-
tinyum Üye gibi seviye adları belirleyebilir-
siniz. Elbette bu adları kendi zevkinize göre
çeşitlendirmeniz mümkün. Üyeleriniz En
Az Gönderi Sayısı’nda belirtilen mesaj sayı-
Orta ya da büyük çaplı bir forum kur-
sına ulaştığında bu seviyelere geçmeye hak
mayı düşünüyorsanız bazı forumlarınızda
kazanacaklardır. Özel seviyelerse yalnızca
yetkili olarak görev yapacak moderatörler
Kullanıcı Yöneticisi üzerinden sizin tarafı-
atamak isteyebilirsiniz. Moderatörler yetki-
nızdan atanabilir.
li oldukları forumda başlıkları silme ve ki-
litleme gibi yeteneklere sahip olurlar. Fo-
rumlarınıza moderatör atamak için Kunena
Kontrol Paneli’nden Kullanıcı Yönetimi’ne
tıklayın ve düzenlemek istediğiniz kullanı-
cıyı seçin. Seviye Başlığı seçeneğini Admi-
nistrator olarak ayarlarsanız kullanıcı bir
Artık forumumuzu sitemizin ana menüsü-
yönetici olur ve tüm forumları yönetebilir.
ne ekleyebiliriz. Bunun için Menü
Moderator olarak atama yaparsanız alttaki
Yöneticisi’nden Ana Menü’yi seçip Yeni
Yetkilendirme kutusundan kullanıcının
düğmesine tıklamamız gerekiyor. Açılan
yetkili olarak forumu ya da forumları seç-
sayfadan Kunena Forum’u seçip forum lin-
meniz gerekir. (Ctrl tuşuna basılı tutarak
ki için “Forum” gibi bir isim vermeniz ye-
birden fazla forum seçebilirsiniz.)
terli olacak.
Son olarak, forumlarınızda kullanılacak
kullanıcı seviyelerini değiştirmek isteyebi-
lirsiniz, zira varsayılan seviyeler İngilizce Kunena temaları
olarak bırakılmıştır. Seviye Yönetimi’ne gir-
diğinizde Fresh Boarder’dan başlayan ve Aynen Joomla!’nın şablon desteği olduğu gibi
Platinum Boarder’a kadar giden normal Kunena da forumunuzun görünümünü tek
tıklamayla değiştirebileceğiniz tema desteğine
kullanıcı seviyeleri; ayrıca Administrator,
sahiptir. Kunena için tasarlanmış temalardan
bazı örnekleri forum.joomlatr.org/temalar-
f164.html adresinde görüp indirebilirsiniz.
Aynı adreste Türkçe Kunena butonları da
bulunmaktadır. Yeni indirdiğiniz temaları
kurmak için FTP ile \components\com_kunena\
template\ klasörüne yüklemeniz yeterli
olacaktır.
www.chip.cOM.TR 09/2009 79
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Şablonlarla sitenizi özelleştirin
Joomla!’nın şablon desteği sayesinde tek bir tıklamayla sitenizin
tasarımını değiştirebilirsiniz.
J oomla! sitenizin tasarımını, sistemde
kurulu olan tasarım şablonu (template)
belirler. Joomla!’nın güçlü şablon altyapısı
template” başlıklı bir e-posta alacaksınız.
Bu e-postadaki linke tıklayıp Download
linkine tıklayarak şablonunuzu indirin.
sayesinde sitenizin içeriğini aynen koru- İndirdiğiniz .zip dosyasını genişletin ve
yarak site tasarımınızı dakikalar içinde de- Joomla Denetim Masası’ndan Eklentiler >
ğiştirebilirsiniz. Ücretli ve ücretsiz şablon- Kur/Kaldır menüsüne girin. Gözat düğ-
lar temin edebileceğiniz çeşitli adresleri mesine tıklayıp açtığınız arşivin içindeki
önceki bölümlerimizde belirtmiştik. Bu Joomla1.5 klasörüne girin ve içindeki js_
bölümde şablonların nasıl kullanıldığına mamba.zip dosyasına çift tıklayın, ardın-
ve özelleştirilebileceğine kısaca değinece- dan Dosya Yükle & Kur düğmesine tıkla-
ğiz. Örnek uygulamamız için www.joom- yın. “Şablon Kur: Başarılı” mesajını gördü-
lashack.com/free-joomla-templates adre- ğünüzde şablonunuz kurulmuş demektir.
sindeki ücretsiz şablonlar arasından be- Şimdi Eklentiler > Şablon Yöneticisi’ne gi-
ğendiğimiz JS Jamba adlı şablonu sitemize rip js_jamba adlı şablonu seçip Varsayılan
yükleyeceğiz. JS Jamba’nın hemen altında- düğmesine tıklayarak yeni şablonunuzu
ki Download Now linkine tıklayıp açılan sitenizin tasarımı olarak atayabilirsiniz.
sayfadaki forma adımızı, e-posta adresi-
mizi ve güvenlik kodunu yazıyoruz ve Ple- Şablonu özelleştirme
ase Get My Free Template linkine tıklıyo- Şimdi js_jamba başlığına tıklayıp şablon
ruz. Kısa bir süre içinde JoomlaShack’ten ayarlarına girin. Buradaki Theme Color se-
“Your download link for your Joomlashack çeneğinden şablonunuzun renk temasını
değiştirebilirsiniz. Ne yazık ki seçilebilen
renklerin isimleri yazılmamış, bu yüzden
deneme yanılma yapmak zorundasınız.
Bu şablonda yok ama yüklediğiniz bazı
şablonlarda Türkçeleştirilmesi gereken kı-
sa İngilizce mesajlar olabilir. Bunları de-
ğiştirmek için “HTML Düzenle” düğmesi-
ne tıklayın, şablonunuzun HTML kodları
içinde tercüme edilmesi gereken cümlele-
ri bulun ve Türkçelerini yazdıktan sonra
80 09/2009 www.chip.cOM.TR
Şablonunuzun imajlarını düzenleyebilmek için
Şablonların demolarında genellikle o şablonun az da olsa Photoshop bilgisine sahip olmanız
tüm özellikleri tanıtılır. gerekiyor.
Kaydet düğmesine tıklayın. Elbette HTML Modül konumları
konusunda az da olsa deneyiminiz varsa Arşiv dosyasının içinden çıkan jamba do-
bu sayfayı kullanarak şablonunuzu çok cumentation.html dosyasını açarsanız
daha fazla özelleştirebilirsiniz. şablonunuzla ilgili yardım belgelerinin
Yine bizim şablonumuzla birlikte gel- linklerine ulaşabileceksiniz, elbette bu do-
miyordu ama özellikle paralı ve profesyo- kümanların tamamı İngilizce. Tabii biz
nel şablonlar şablonda kullanılan resimle- önemli noktaları size aktarmayı ihmal et-
rin kaynak dosyalarıyla birlikte gelirler. miyoruz. Yardım belgelerinden ulaşabile-
Bu dosyalar genellikle Photoshop’un PSD ceğiniz linklerden biri sizi şablonun “mo-
formatında olur ve bu dosyaları dül pozisyonlarına” götürüyor. Bu linkin
Photoshop’ta açıp kendi logonuz ve site tam adresi demotemplates.joomlashack.
isminizle özelleştirebilir, ardından File > com/jamba/index.php?tp=1. Bu adrese
Save for Web & Devices komutuyla web’e girdiğinizde şablonda kullanabileceğiniz
uygun bir formatta kaydedip şablonunu- modül pozisyonlarının örnek konumları-
zun içindeki images klasörüne uygun bir nı göreceksiniz. Siz de kendi site adresini-
dosya ismiyle yükleyebilirsiniz. Bizim zin sonuna index.php?tp=1 ekleyerek her
şablonumuzdaki logo imajı js_jamba/ zaman kullandığınız şablonun modül po-
images/styleX/logo.png yolunda bulunu- zisyonlarını canlı olarak görebilirsiniz.
yordu. Bu dosyayı Photoshop’ta açıp uy- Her şablonda ön tanımlı olarak gelen mo-
gun şekilde düzenledikten ya da aynı bo- dül pozisyonları farklıdır, bu nedenle şab-
yutlarda yeni bir logo imajı oluşturduktan lonunuzu etkili bir biçimde kullanabilmek
sonra dosyamızı FTP ile templates/ js_ için pozisyonları öğrenmeli ve modülleri-
jamba/images/styleX/logo.png dosyası- nizi onlara uygun olarak konumlandırma-
nın üzerine yazarak kaydedebiliriz. lısınız. Bununla birlikte top (üst), left (sol),
www.chip.cOM.TR 09/2009 81
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
right (sağ), footer (alt) gibi bazı konumla- Joomla! şablonunuzu özelleştirmek için yardım
belgelerine dikkat etmek gerekiyor.
rın genellikle adından anlaşılan konumla-
rı ifade ettiğini söyleyebiliriz. nabileceğiniz 3 farklı sonek var: Bunlar
Modül pozisyonlarını gördükten sonra S1,S2 ve S3. Bir modülün ayarlarına girip
kendi modüllerinizin pozisyonlarını de- Gelişmiş Özellikler’deki Modül Sınıf Sone-
ğiştirmek için Eklentiler > Modül ki kısmına örneğin S1 yazıp kaydederseniz
Yöneticisi’ne girin ve bir modül seçin. Ör- o modülün bir anda renklendiğini göre-
neğin Ana Menü modülünü sitenin üst ceksiniz. S2 ve S3 değerleri de farklı renk
kısmını ifade eden “top” pozisyonuna al- tonları sağlıyor.
mak istediğimizi varsayalım. Bunun için Demodaki Main Menu adlı menünün
Ana Menü modülüne girip Konum ayarı- de daha çekici bir görünüme sahip oldu-
nı “top” olarak değiştiriyoruz ve Kaydet ğunu fark etmişsinizdir. Bu da bir “Menü
düğmesine tıklıyoruz. Şablonlarda yerleri Sınıfı Soneki” ile sağlanıyor. Siz de “left”
en çok değişen pozisyonlar “user” adıyla konumundaki menü modüllerinizden bi-
başlayan kullanıcı tanımlı konumlardır. rine girip Menü Biçimi’ni Geri Uyumluluk
Bu nedenle her şablonda userX adlı ko- – Dikey yaptıktan sonra Gelişmiş
numların yerlerine dikkat etmekte fayda Özellikler’deki Menü Sınıfı Soneki’ne –si-
var. demotemplates.joomlashack.com/ denav yazın.
jamba/ adresindeki şablon demosuna göz Örneğimizde anlattığımız S1, -sidenav
attıysanız bazı modüllerin standardın dı- gibi sınıf soneklerinin sadece kurduğu-
şında renkli kutular halinde göründüğü- muz şablona özel olduğunu unutmayın.
nü fark etmişsinizdir. Bu özellik, çoğu şab- Bu sonekler kurduğunuz her şablon için
londa standart olarak bulunan “modül sı- farklı olacaktır. Bu nedenle kurduğunuz
nıf sonekleri” sayesinde sağlanmaktadır. şablonun tüm özelliklerinden faydalana-
Kullanabileceğiniz sonekler genellikle bilmek için varsa demosundaki “module
şablonunuzun yardım ya da demo sayfa- positions” ve “module styles” gibi örnek
sında belirtilir. JS Jamba şablonunda kulla- sayfaları dikkatle inceleyin.
82 09/2009 www.chip.cOM.TR
www.chip.cOM.TR 09/2009 83
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Blog’lamaya giriş
Web dünyasının yeni nesil gazetecileri kabul edilen “blog’cu”ların
arasına siz de katılabilirsiniz.
B ir blog’unuz var mı ya da bir blog’a sa-
hip olmak mı istiyorsunuz? Bir blog
açmak istiyorsunuz ama nereden başlaya-
cağınızdan emin değil misiniz? Öyleyse
blog dünyasında yolculuğa çıkacağımız ve
blog’lamadaki en yeni trendlere göz ataca-
ğımız bu bölümümüz tam size göre.
Blog’unuzu nasıl yaratacağınızı, tasarlaya-
cağınızı ve içini dolduracağınızı bu bölüm
boyunca öğrenebileceksiniz.
Henüz bir blog’unuz yoksa ama inter-
net kullanıcılarına söylemek istediğiniz
bir şeyler olduğunu hissediyorsanız sizin
de bir blog sahibi olma vaktiniz gelmiş de-
CHIP Online yazarlarının blog’larına web sitemiz
mektir. Başlamak için elinizde bolca seçe- üzerinden ulaşabilirsiniz.
nek var: Sizin adınıza barındırılan ücretsiz
blog’lama araçlarından tutun da kendi Blog nedir?
web host’unuza kurabileceğiniz kapsamlı Blog sözcüğü İngilizce “weblog” sözcüğü-
blog yazılımlarına kadar kullanabileceği- nün kısaltmasıdır. “Weblog” ise kısaca
niz pek çok seçenek var. Bu yazımızın yar- “web günlüğü” anlamına gelir. Blog sözcü-
dımıyla blog’lama dünyasına hızlı bir giriş ğüne Türkçe karşılık olarak web günlüğü,
yapıp düşüncelerinizi, resimlerinizi ve vi- e-günlük, ağ güncesi gibi karşılıklar öne-
deolarınızı nasıl paylaşacağınızı öğrenebi- rilmiş olsa da henüz oturmuş bir karşılık
lirsiniz. bulunmamaktadır. Türk Dil Kurumu söz-
Blog dünyasına zaten çoktan giriş yap- cüğe henüz bir karşılık önermemiştir ve
tıysanız da üzülmeyin, burada sizin için Microsoft ile Google gibi devlerse “blog”
de bir şeyler var: Blog’unuza nasıl daha sözcüğünü Türkçeleşmiş kabul edip oldu-
fazla trafik çekeceğinizi, tasarımınızı nasıl ğu gibi kullanmaktadır. Biz de “blog” söz-
yenileyebileceğinizi, blog’unuzdan nasıl cüğünü olduğu gibi kullanacağız ama söz-
para kazanabileceğinizi ve blog’unuz için cüğü İngilizce olarak kabul ettiğimizden
en güzel eklentileri de anlatıyoruz. “blog”a gelen ekleri kesme işaretiyle ayır-
84 09/2009 www.chip.cOM.TR
mayı unutmayacağız.
Blog, genellikle bir ya da birkaç kişi ta- Terimler sözlüğü
rafından güncellenen; içinde kişisel yo-
rumlar, olay incelemeleri veya resim ve •blogosfer (blogküre): Bütün blog’ların
video gibi multimedya öğeleri barındıran oluşturduğu ve iletişim halinde oldukları
topluluğa blogosfer adı verilir.
bir web sitesi türüdür. Blog’lardaki yazılar
•blogroll: Blog’ların birbirlerine link verdiği
genellikle ters kronolojik sırada görüntü- link kümelerine blogroll denir.
lenir, yani en yeni yazılar sayfanın en ba- •Geri link (linkback, trackback, pingback): Bir
şına gelir. blog’un sizin bir yazınıza atıfta bulunarak link
Wikipedia’ya göre çoğu blog güncel ha- vermesidir.
•blog’lama (blogging): Blog yazma işi.
berler ve olaylar ya da belli bir konu üzeri-
•blog arama motoru: Yalnızca blog’lar içinde
ne yayın yapar. Bazı blog’lar da kişisel on- arama yapan blogsearch.google.com ya da
line günlük tadında olabilir. Tipik bir technorati.com gibi arama motorlarıdır.
blog’da yazılar, resimler, diğer blog’lara •rss: Web sitenizdeki güncel içeriği ya da
haberleri RSS abonelerine dağıtmanızı
linkler, web sayfaları ve blog’un konusuy-
sağlayan bir yayın formatıdır.
la ilgili çeşitli multimedya öğeleri bulu- •etiket: Yazılarınızla ilişkili anahtar
nur. Okurların interaktif bir formatta yo- kelimelerdir. Bir konuyla ilgili diğer yazıları
rumlarını paylaşma imkânı çoğu blog’da bulmayı kolaylaştırırlar.
varsayılan olarak mevcuttur. Çoğu blog
yalnızca metin tabanlıdır ve yazıları des- türüdür. Ünlü blog arama motoru Tech-
tekleyen az sayıda resim içerir; ama bazı norati, Aralık 2007 itibarıyla 112 milyonun
blog’lar fotoğraf (fotoblog), çizim, video üzerinde blog’u takip etmekte olduğunu
(vlog), müzik (MP3 blog’u), ses (podcast) açıklamıştır.
içerikli olabilir. Çok kısa yazılardan oluşan
mikro-blog’lar da blog’lamanın başka bir Blog’unuzu planlayın
Blog formatı; ailenize, arkadaşlarınıza,
müşterilerinize ya da belli bir konuya si-
zinle aynı pencereden bakan yabancılara
bir şeyler katmanızı sağlayabilir. Ama bu
noktaya ulaşabilmek için önce biraz plan-
lama yapmalısınız. İlk adım, blog’unuzda
kullanmak istediğiniz içerik yönetim sis-
temini ya da blog’lama motorunu seçmek
olacaktır. Tahmin edebileceğiniz gibi bu
konuda pek çok alternatifiniz mevcut;
ama bizim tavsiyemiz dışarıda host edilen
Webrazzi.com web 2.0 dünyasından gelişmelerin
konu alındığı popüler bir Türkçe blog. blog’lar için blogger.com, wordpress.com
www.chip.cOM.TR 09/2009 85
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Blog tarzlarına bazı örnekler ve ihtiyaç du-
yacakları özellikler şunlardır:
• Kişisel günlük: Kişisel blog’lar tasarım ve
özellik bakımından sade ve basit olabilir-
ler. Kişisel blog’unuzda duruma göre yazı-
larınıza yorum yapılmasını isteyebilir ya
da istemeyebilirsiniz. Okurlarınızın ne
yaptığınızı takip edebilmeleri için bir RSS
akışına sahip olmanız güzel olur. Fotoğ-
rafçıysanız ya da kısa videolar çekmekten
Herkesin abone olabileceği bir RSS akışınızın hoşlanıyorsanız bunları yayınlayabilece-
bulunması önemlidir. Çoğu blog yazılımı bunu oto-
matik olarak sunar.
ğiniz bir blog motoru seçmeniz sizin için
avantaj sağlayacaktır.
veya blogcu.com; kendi host edeceğiniz • Görüş ve yorumlar: Bir başka popüler blog
blog’lar içinse WordPress olacaktır. Bunlar tarzı da uzmanların ya da sıradan kullanı-
arasından hangisini tercih edeceğinizse cıların belli ürünler ya da konularla ilgili
blog’unuzun “tarzına” bağlıdır. görüşlerini, incelemelerini ve yorumlarını
paylaştığı blog’lardır. Bu tarz blog’larda
tarzınız ne?: Blog’unuzu planlarken, ne yorum yapılmasına izin verilmesini tavsi-
için blog tutmak istediğinize karar verme- ye ederiz. Ayrıca bu tarz blog’lara okurları-
lisiniz. Blog tutma amacınız tamamen ki- nızın yazılarınızı puanlayabileceği ve sos-
şisel (örneğin günlüğünüzü online olarak yal imleme sitelerine gönderebileceği ek-
yayımlamak) ya da kurumsal (şirketinizle lentiler kurmanızı öneriyoruz.
ilgili güncel gelişmeleri halka duyurmak) • Örgütsel blog: Bir blog, kâr amacı gütmeyen
olabilir. Hobinizle ya da ilgili alanlarınızla organizasyonlar için olduğu kadar kâr
ilgili bilgilerinizi internet kullanıcılarıyla amaçlı şirketler için de kullanışlı olabilir.
paylaşmak istiyor ya da şirketinizin he- Bir okulun, hayır kurumunun ya da politi-
deflerini halka duyurmak istiyor olabilir- kacının web sitesi, kişinin ya da kurumun
siniz. Örgütler, ister hedef kitleleriyle ileti- amaçlarını yansıtacak şekilde tasarlanma-
şim kurmak, ister ürün ya da hizmet sat- lıdır. Blog sık sık güncellenerek okurlar
mak, isterlerse de bağışçıları ya da destek- yeni gelişmelerden haberdar edilmelidir.
çilerinden oluşan bir topluluk kurmak Bu tarz blog’larda yorum yapma özelliği
için blog’ların çok faydalı olduğunu yeni açık olmayabilir, ama mutlaka örgütle ile-
yeni keşfetmekteler. tişim kurmayı sağlayacak bir form bulun-
Genel görünüm olarak hemen hemen malıdır. Bu tarz blog’ların fotoğraflarla
tüm blog’lar aynıdır, ama onların asıl tarz- desteklenmesi yerinde olur.
larını yaratan sahip oldukları içeriktir. • İç örgüt blog’u: Şirketinizin büyüklüğüne ve
86 09/2009 www.chip.cOM.TR
coğrafi dağınıklığına bağlı olarak, yalnızca den de hedefleyebilir. Bütün blog’ların
kurum içinde kullanılacak ve şirketle ilgili amacı eninde sonunda bir okur topluluğu
gelişme ve haberlere yer verecek bir blog yaratmaktır; hedef kitlenizin küçük ya da
kurulması faydalı olabilir. Bu gibi durum- büyük olması önemli değildir.
larda blog’lar wiki gibi ortak çalışma ve
planlama araçlarıyla desteklenebilirler. yorUmlara izin vereCek misiniz?: Çoğu içe-
• Topluluk blog’u: Okurlarınızın sadece yorum rik yönetim sistemi ya da blog sistemi, zi-
yapması yerine blog’unuza yazı göndere- yaretçilerinizin yazılarınıza yorum yaza-
bilmesine de izin veriyorsanız bir toplu- bilmesini sağlayan bir özelliğe sahiptir.
luk blog’u yaratmışsınız demektir. Bildir- Okurlarınızın yorum yapmasına izin ver-
gec.org ve hafif.org gibi siteler topluluk mek, elbette ki sitenizi daha interaktif kı-
blog’larına güzel örneklerdir. Bu gibi lacak ve topluluğunuzun oluşmasında
blog’larda kullanıcılara kendilerini ifade önemli bir adım olacaktır. Biz ve çoğu
edebileceği çeşitli araçlar ve eklentiler su- blog’cu yorumlara izin verme taraftarı ol-
nulmasında fayda vardır. sa da, yorumları açmamanız için geçerli
• Fotoblog: Fotoğraf blog’ları ya da kısaca bazı sebepler olabilir. Sırf kavga çıkarmak
“fotoblog”lar, yazılar yerine fotoğrafların ya da ilgi çekmek amacıyla yorum yazıla-
yoğun olduğu blog’lardır. Bu tarz blog’lar bilecek bir konuyla ilgili blog tutuyorsa-
için sıradan blog yazılımları ya da servis- nız, yorumları açmamanız ya da en azın-
leri yerine fotoblog kurulumu için gelişti- dan onaya (moderasyon) tabi tutmanız
rilmiş özel blog script’lerini ya da eklenti- işe yarayabilir. Spam yorumları denetle-
leri kullanmakta fayda vardır. meye vaktinizin olmaması ve blog moto-
Açmak istediğiniz blog bu kategoriler- runuzun da böyle bir özellik sunmaması
den birine girebileceği gibi birkaçını bir- yorumları kapatmak için başka bir neden-
BloXoo’ya www.bloxoo.com) üye olarak Yorum yapmaya izin verirseniz yorumlarınızı iyi
blog’unuzun tanıtımına katkıda bulunabilirsiniz. denetlemelisiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 87
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
dir. Eğer tüm yorumları denetleyecek vak- bi, barındırılmış servisler esneklikten yok-
tiniz varsa ve blog yazılımınız da bir de- sundur. Barındırılmış servislerin avantajla-
netleme mekanizması sunuyorsa bu özel- rı, hiçbir kurulum derdine girmeden birkaç
liği devreye almayı düşünebilirsiniz. dakika içinde blog sahibi olabilmeniz ve ge-
nellikle hiç ücret ödememenizdir. Bu servis-
bir yazar mı çok yazar mı?: Blog’unuzla ilgili ler size adınız.blogspot.com, adınız.blogcu.
vermeniz gereken önemli bir karar da com gibi kendi alt alan adlarını sunarlar.
blog’unuzdaki yazıların tümünü kendinizin Blogger gibi bazı servisler varsa kendi alan
mi yazacağı, yoksa başka yazarların da yaz- adınızı kullanmanıza da olanak tanır. Yazılı-
masına izin vereceğiniz midir. Birden fazla mı kendiniz seçer ve kendi host’unuza ku-
yazara sahip olmak istiyorsanız baştan bu- rarsanız kurulum için bir miktar teknik bil-
na uygun bir blog’lama yazılımı seçmelisi- giye sahip olmanız gerekir. Bizim tavsiye-
niz; çünkü bazı script’ler sadece tek bir ya- miz olan WordPress’i nasıl kuracağınızı iler-
zara izin vermekte, bazılarıyla çoklu yazar- leyen sayfalarda bulabilirsiniz. Kendi host
ları sizin istediğiniz kadar esnek bir şekilde ettiğiniz yazılımların avantajı genellikle çok
desteklememektedir. Bu anlamda daha ön- daha esnek olmaları ve açık kaynak kodlu
ce de tavsiye ettiğimiz WordPress’in olduk- bir yazılım kullanıyorsanız yazılımın kodla-
ça başarılı olduğunu söyleyebilir. Blogcu. rına müdahale ederek istediğiniz değişikliği
com ise birden fazla yazara izin vermeyen yapabilmenizdir. Ayrıca ülkemizde yaşanan
örneklerimiz arasına girmekte. bazı mahkeme kararıyla engellemeler sonu-
cunda adınız.wordpress.com gibi ücretsiz
esneklik ve Genişleyebilirlik: İçerik yöne- aldığınız servise Türkiye’den bir anda eri-
tim sisteminizi ya da blog’lama sisteminizi şim kısıtlanabilir; bunu da akılda bulundur-
seçerken dikkate almanız gereken özellik- makta fayda var.
lerden biri de yazılımın esnekliğidir.
Blog’unuzu kuracağınız yazılım üçüncü
parti eklentilere izin veriyor mu veya kodla-
rına erişip istediğiniz şekilde düzenleme
yapabiliyor musunuz?
Dışarıda barındırılan blogger.com, word-
press.com, blogcu.com gibi servisler esnek-
likten yoksundur. Zira bu gibi servislerin
hosting’i sizin denetiminizde olmadığı için
yeni eklentiler kuramazsınız ya da kurma-
nız için ekstra bir ücret ödemeniz gerekir.
Açık Dizin Projesi (dmoz.org) blog’unuzu kay-
barındırılmış servis mi yoksa kendi
dettirebileceğiniz ve arama motorlarında avantaj
Host’UnUz mU?: Az önce de bahsettiğimiz gi- sağlayacak en önemli dizindir.
88 09/2009 www.chip.cOM.TR
WordPress’in ve blog’lamanın
tarihçesi
1997’de başlayan blog’lama fırtınası 2003’te WordPress’in çıkışıyla
doruğa ulaştı.
Ö zgür ansiklopedi Wikipedia’ya göre rinden olan Blogger 1999’da kurulmuş ol-
“weblog” terimi ilk defa 1997’de John masına rağmen ondan önce de insanlar
Barger tarafından kullanılmıştır. Mayıs blog tutuyordu. 1994’te Swarthmore
1999’da Peter Merholz ise bu terimi şaka Üniversitesi’nde öğrenciyken blog’lamaya
amaçlı olarak “we blog” (blog yazıyoruz) başlayan Justin Hall tarihin ilk
şeklinde web sitesinde kullanmıştır. Kısa blog’cularından biri olarak kabul edilir. İlk
süre sonra, Blogger’ın (www.blogger.com) blog’lar manuel olarak elle güncellenen
yaratıcısı Pyra Labs adlı firma, “blog” söz- web siteleri veya web sitelerinin parçala-
cüğünü hem bir isim hem de fiil olarak rıydı. Ancak Blogger gibi otomatik
kullanmaya başlamıştır. İngilizcede isim blog’lama araçlarının gelişmesiyle birlikte
olan blog “web günlüğü” anlamına gelir- blog’lama işi teknik bilgi birikimi gereksi-
ken, fiil olan blog sözcüğü de “blog yaz- nimini daha aza indirmiş ve böylece
mak”, “blog’lamak” anlamına gelir. Pyra blog’lama teknolojisi daha geniş kitlelere
Labs, blog sözcüğünden “blogger” (blog’cu, ulaşabilmiştir. Günümüzde tipik
blog yazan kişi) sözcüğünü türetmiş ve bu blog’lama işlemi, tarayıcı tabanlı bir yazı-
ismi o zamanlar yeni servisleri olan Blog- lım kullanılarak blog yazılarının yazılması
ger.com’un ismi olarak kullanmıştır. olarak kabul edilir ve bunun aksi, yani
Blog’lama teknolojisinin ilk örnekle- blog’ların elle güncellenmesi hemen he-
men hiç düşünülemez. Blog’lar üçüncü
parti hazır barındırma servislerinde ba-
rındırılabileceği gibi kişiler kendi web
hosting alanlarına kuracağı blog yazılım-
ları aracılığıyla da yayımlanabilirler.
2003 yılında hayata gözlerini açan
WordPress de o zamanlar az bulunan blog
script’lerinden biriydi. WordPress, 2003
yılında parmaklarınızla sayabileceğiniz
kadar insan tarafından kullanılan çok kü-
www.chip.cOM.TR 09/2009 89
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Blogger.com internetin ilk blog servislerinden
biridir.
WordPress’in sloganı “kod şiirdir”.
çük bir kod parçası olarak hayatına başla- leck tarafından önerilmiştir.
mıştır. Bugünse WordPress hayret uyan- WordPress, PHP ve MySQL ile yazılmış,
dırıcı bir biçimde, dünyanın en çok kulla- GPL (Genel Kamu Lisansı) ile lisanslanmış
nılan blog’lama aracı olarak milyonlarca şık ve mimarisi düzgün bir kişisel yayıncı-
sitede, her gün on milyonlarca insan tara- lık sistemi ihtiyacından ortaya çıkmıştır.
fından kullanılmaktadır. WordPress günümüzde olgun ve stabil bir
WordPress, b2/cafelog adlı blog’lama ürün olarak kabul edilmektedir.
yazılımının resmi halefidir. b2/cafelog’un WordPress’in geliştiricileri, kullanıcı dene-
2003 yılında 2000 kadar sitede kullanıldı- yimini ve web standartlarını odak noktası
ğı tahmin ediliyor. WordPress, 2003 yılın- olarak kabul ederek piyasadaki bütün
da WordPress’in yaratıcıları Matt Mullen- araçlardan farklı bir ürün ortaya koymayı
weg ile Mike Little’ın ortak çabası sonu- hedeflemişlerdir.
cunda ortaya çıkmıştır. WordPress’in ilk 2005 yılı WordPress için oldukça heye-
amacı b2 yazılımını temel alan yeni bir can verici bir yıl oldu. Bu yıl içinde önce
yazılım (fork) oluşturmaktı. WordPress is- tema desteği sunan 1.5 sürümü yayımlan-
mi, Mullenweg’in arkadaşı Christine Sel- dı ve 900 binin üzerinde indirme sayısına
90 09/2009 www.chip.cOM.TR
WordPress’in yaratıcısı Matt Mullenweg. Wordcamp İlk WordPress konferansı-2006
ulaştı. Ardından WordPress’in kapsama Özellikle 1.5 sürümünden itibaren
alanını genişletmek için, insanların kendi WordPress’in sürümleri kullanıcılar tara-
blog’larını hiçbir teknik bilgiye ve hosting fından çok beğenildi ve WordPress hızla
satın almaya gerek kalmadan yaratabile- büyümeye başladı. 2006 yılında Word-
cekleri WordPress.com servisi açıldı. Ar- Press tam 1.545.703 kez indirilirken
dından WordPress ekibinin bazı kurucula- 2007’de 3.816.965 defa indirildi. 2006’da
rı tarafından bir web geliştirme şirketi 371 farklı eklenti 191.567 kere indirilirken
olan Automattic kuruldu. Son olarak da 2007’deyse 1.384 eklenti toplam 2.845.884
WordPress 2.0 sürümü yayımlandı. kere indirildi, yani tam 15 kat bir büyüme
2005 yılında ayrıca, WordPress kullanı- sağlanmıştı!
mıyla ilgili Türkçe doküman ve kaynak sı- 2006 yılında San Francisco’da ilk
kıntısını gidermek için tarihinde birkaç WordPress konferansı olan WordCamp
arkadaş tarafından WordPress Türkiye (central.wordcamp.org) düzenlendi. Gü-
(www.wordpress-tr.com) kuruldu. Mayıs nümüzde dünyanın her tarafında Word-
2006’da 2.0.2 sürümüyle ilk Türkçe Word- Camp konferansları düzenlenmektedir.
Press paketi WordPress Türkiye tarafından 2007’de WordPress düzenli bir sürüm
kullanıcılara sunuldu ve bu tarihten son- yayımlama planını devreye soktu. Ana
raki tüm sürümler için Türkçe paketi ha- (majör) sürümlerin her 3-4 ayda bir ya da
zırlandı. yılda 3 defa yayımlanması planlandı.
2004 yılında Movable Type adlı popü- Bununla birlikte 2.5 sürümü çok fazla
ler blog yazılımının ücretli olması, bu ya- yenilik ve geliştirme içerdiği için çıkışı 3
zılımın pek çok kullanıcısının WordPress’e ay gecikti. 2.9 ve 3.0 sürümlerinin de 2009
geçmesine ve böylece WordPress’in hızla yılı içinde yayımlanması planlanmakta-
kullanıcı kitlesini büyütmesine yol açtı. dır.
www.chip.cOM.TR 09/2009 91
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
WordPress sizin için neler
yapabilir?
WordPress’in blog’unuzu hazırlarken size sağlayacağı faydaları
keşfedin.
T eknolojinin hızla geliştiği günümüzde önemi yok, çünkü WordPress adlı blog ya-
ülke ya da dünya çapındaki milyonlar- zılımı bu işleri sizin için hallediyor. Word-
ca potansiyel okurunuza sesinizi duyur- Press sayesinde fikirlerinizi yazıya dök-
manız ve bunun karşılığında beş kuruş mek ve internette yayımlamak için yap-
para ödememeniz mümkün olabilir mi? manız gereken tek bir şey var: WordPress’in
WordPress sayesinde mümkün! yönetim paneline girdikten sonra yazınızı
WordPress’in ücretsiz olması, kullanım yazmak ve “yayımla” düğmesine tıkla-
kolaylığı ve blog’unuzu çabucak kurup ça- mak. İnternet kullanıcılarına sesinizi du-
lışır hale getirebilmesi onu kişisel ya da yurmak için bütün yapmanız gereken
kurumsal blog’unuzu kurarken tercih et- bundan ibaret!
meniz için başlıca sebepler. WordPress’i • Çeşitlilik: WordPress’in üç farklı sürümü
tercih etmeniz için sizi etkileyebilecek bir neredeyse her türlü blog’cunun ihtiyaçla-
başka sebep WordPress’in size sürekli ola- rını karşılamak için yeterli. Kendi web su-
rak destek olmaya hazır deneyimli kulla- nucunuza kurabileceğiniz bir WordPress
nıcı ve geliştirici kitlesi. script’i, WordPress.com üzerinden kuru-
lum gerekmeden yayına başlayabileceği-
WordPress’in yararlarını keşfedin niz bir servis ve kullanıcılarınızın da yeni
CHIP yazarları olarak internette bir şeyler blog’lar oluşturabileceği WordPress MU
yayımlama fikrine sıcak bakan ve adlı bir platform mevcut. Bu platformla-
blog’lamaya yeni başlayacak kullanıcılarla rın farklarına birazdan değineceğiz.
sıklıkla karşılaşıyoruz. En çok karşımıza • Kullanım kolaylığı: WordPress’in hem kuru-
çıkan sorulardan biri de “Tek satır kodla- lumu çok basit, hem de yazılım kolaylıkla
ma bilmiyorum ve web sitesi tasarlamak- yönetilip kullanılabiliyor.
tan da haberim yok. Kendi blog’umu nasıl • Esneklik: WordPress’in son derece esnek
en kısa yoldan kurabilirim?” sorusu. Sizin bir yapısı var; yani sonradan indireceğiniz
de aklınızda böyle bir soru varsa eklentiler ve araçlar yardımıyla
WordPress’le tanışın: Artık programlama WordPress’i kendi ihtiyaçlarınıza göre
ya da tasarım bilip bilmemenizin hiçbir özelleştirebilirsiniz.
92 09/2009 www.chip.cOM.TR
• Geniş kullanıcı kitlesi: Bir yazılımın kullanıcı
kitlesi ne kadar genişse bir sorunla karşı-
laştığınızda çözümünü bulmanız ya da
destek almanız da o kadar kolaydır. Word-
Press dünyanın en popüler blog script’i
olarak son derece geniş bir kullanıcı kitle-
sine sahip ve bu kitle yeni kullanıcılara WordPress Codex’in Türkçe sayfaları henüz çok
destek forumlarında, e-posta listelerinde kısıtlı.
ve kendi blog’larında yardımcı olmak için gelişmiş bir yazılım olmasına rağmen kul-
can atıyorlar. lanıcı dostu olması sayesinde acemi kulla-
nıcılar tarafından da rahatlıkla kullanıla-
Kolay kurulum ve kullanım biliyor. Meraklı bir kullanıcıysanız
WordPress, sadece beş dakika içinde ku- WordPress’i her kullandığınızda yeni bir
rup kullanmaya başlayabileceğiniz olduk- şeyler keşfetmeniz mümkün.
ça basit bir yazılım. WordPress.com’un
ücretsiz servisine kaydolmanız da hemen WordPress’i geliştirebilirsiniz
hemen aynı miktarda zaman alıyor. Elbet- WordPress kullanıcılarının en hoşuna gi-
te bu beş dakikayı hesaplarken sadece ku- den özelliklerden biri, WordPress’in son
rulum süresini ele aldık; buna alan adını- derece esnek bir yapıya sahip olması.
zın satın alınması ya da hosting kontrol WordPress’te kullanabileceğiniz binlerce
panelinizdeki ayarların yapılması dâhil eklenti sayesinde blog’unuzun fonksiyon-
değil. ları genişletmeniz, binlerce tema sayesin-
Bununla birlikte, beş dakikalık kurulu- de de blog’unuzun tasarımını hiç tasarım
mu tamamladığınızda başka hiçbir şey bilginiz olmadan istediğiniz gibi değiştir-
yapmanıza gerek kalmadan WordPress meniz mümkün.
kullanımınıza hazır olacak. WordPress yö- WordPress blog’ları temelde hemen
netim panelinizin oldukça iyi organize hemen aynıdır, ama sisteme eklentiler
edildiğini ve sezgisel bir şekilde kullanıla- yükleyerek blog’unuz ekstra araçlar ve
bildiğini fark edeceksiniz. Böylece özelliklere kendinize ve okurlarınıza göre
WordPress’i ilk defa kullanan bir kullanıcı dilediğiniz şekilde özelleştirebilirsiniz.
bile yolunu şaşırmadan gereken ayarları Gerçekten farklı ve etkileyici bir fonksiyo-
yapabilmekte ve yazılarını yazabilmekte. na sahip bir blog’la karşılaşırsanız, o özel-
WordPress yazılımı elbette çok kolay liği çok büyük ihtimalle kendi blog’unuza
kullanılabilmesine rağmen yapısal olarak da entegre edebileceğiniz bilmelisiniz. Be-
basit bir yazılım değil; en deneyimli kulla- ğendiğiniz blog’da hangi eklentinin kulla-
nıcıları ve geliştiricileri bile memnun ede- nıldığını bulamadıysanız blog’un sahibine
cek özelliklere sahip. WordPress bu kadar bir e-posta göndermenizi tavsiye ederiz;
www.chip.cOM.TR 09/2009 93
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
zira WordPress kullanıcıları genellikle keş-
fettikleri harika araçları paylaşmak konu-
sunda oldukça isteklidir. WordPress eklen-
tilerinin birçoğu ücretsiz olarak sunul-
maktadır. Eklentiler hakkında daha fazla
bilgiyi ilerleyen bölümlerde bulabilirsiniz.
Eklentilerin yanı sıra WordPress
blog’unuzu temalarla da geliştirebilirsi- WordPress Türkiye forumlarında aradığınız des-
teğe ulaşabilirsiniz.
niz. WordPress varsayılan olarak iki basit
temayla gelir ve kurulumun ardından çe ve yabancı blog bulabilirsiniz.
otomatik olarak Kubrick adlı temayı kul-
lanmaya başlarsınız, ama temanızı değiş- WordPress’inizi seçin
tirmeniz son derece kolaydır. Bir blog sahibi olmak için öncelikle kendi-
nize uygun platformu seçmelisiniz. Seçti-
Topluluğa katılın ğiniz platformun kendinize en uygun
WordPress desteğinin temelini oluşturan özelliklere sahip olmadığından emin ol-
sadık kullanıcı kitlesi “WordPress toplulu- manız gerekir. WordPress yazılımının
ğu” olarak tanınır. Bu geniş kullanıcı kitle- farklı kullanıcılara hitap eden üç versiyo-
si, Amerika’dan Türkiye’ye kadar dünya- nu vardır:
nın her yerindeki kullanıcılara ulaşmakta- 1. WordPress.com’da barındırılan sürüm
dır. Ağustos 2006’da 1 milyon indirmeye (Barındırma ve kurulum gerektirmez.)
ulaşan WordPress, 2007’de tam 3 milyon 2. WordPress.org’dan indirip kendi barın-
indirmeyi bulmuştur. WordPress’in mil- dırma alanınıza kurabileceğiniz sürüm
yonlarla ifade edilen bu kullanıcı kitlesi, 3. WordPress MU (MultiUser) adlı çok kul-
günümüzün en yardımsever blog toplu- lanıcılı sürüm (mu.wordpress.org adresin-
luğunu oluşturmaktadır. http://word- den temin edilebilir. Bu kitabın kapsamı-
press.org/support ve www.wordpress-tr. nın dışındadır.)
com/forum/ adreslerinde birbirlerine fo- WordPress’in hangi sürümünü seçer-
rumlar aracılığıyla yardım eden çok sayı- seniz seçin şu özelliklerin tamamına sahip
da kullanıcı bulabilirsiniz. Ayrıca http:// olursunuz:
codex.wordpress.org adresindeki Word- •Hızlı ve kolay kurulum
Press Codex’te kullanıcılar tarafından •Kullanımı kolay web arabirimi sayesinde
oluşturulmuş çok sayıda faydalı belge (İn- kolay blog yazımı
gilizce olarak) bulunmaktadır. Ayrıca •Yazılarınızın “kategori”ler aracılığıyla ko-
“blogosfer”de WordPress’in kendisiyle il- nulara göre arşivlenmesi
gili, kullanıcıların faydalı ipuçlarını veya •Yazılarınızın aylara göre arşivlenmesi
deneyimlerini paylaştığı çok sayıda Türk- •Yorum ve geri besleme araçları
94 09/2009 www.chip.cOM.TR
•Akismet eklentisi sayesinde otomatik de oluşturduğunuz blog’lar WordPress.
spam koruması com sunucularında “barındırılıyor” (host
•Fotoğraflar ve resimler için bütünleşik ediliyor). Yani sizin yazılım indirmenize,
resim galerisi hosting alanı satın almanıza, yazılım yük-
•Video ve ses dosyaları için medya yöneti- lemenize ve yapılandırmanıza gerek kal-
cisi mıyor. Bu işlemlerin tamamı sahne arka-
•Mükemmel topluluk desteği sında sizin için otomatik olarak yapılıyor.
•Sınırsız sayıda durağan (statik) sayfa Elbette WordPress.com’un da bazı kı-
oluşturabilme sıtlamaları var. Örneğin eklenti veya özel
•RSS desteği tema yükleyemiyorsunuz ve çekirdek kod
•Farklı blog sistemlerinden (örn. Blogger, dosyalarını düzenleyemiyorsunuz. Bu kı-
Movable Type, ve LiveJournal) içeriği içe sıtlamaları rağmen, blog’lama dünyasına
aktarma araçları tamamen yabancıysanız ve hiç para har-
camadan işe başlamak istiyorsanız Word-
WordPress.com mu WordPress.org mu? Press.com sizin için harika bir başlangıç
WordPress.com ücretsiz bir servistir. Hos- noktası olabilir.
ting satın almak ve web sunucusuna yazı- İşin güzel tarafı, WordPress.com’da
lım yüklemek gibi şeyler size Fransızca gi- oluşturduğunuz blog’unuzun gün gelir de
bi geliyorsa ve bu gibi işlemlerden kaçın- fazla büyüdüğünü fark ederseniz
mak istiyorsanız WordPress.com tam size blog’unuzu kendinizin kurup barındıraca-
göre bir çözüm. WordPress.com servisin- ğı bir WordPress.org yazılımına transfer
WordPress sürümleri karşılaştırma tablosu
Özellik WordPress.org WordPress.com WordPress MU
Fiyatı Bedava Bedava Bedava
Yazılım indirime ve kurulum Evet Hayır Evet
Web hosting gereksinimi Evet Hayır Evet
Özel CSS kontrolü Evet Yıllık 15 USD Sadece yönetici
Şablon erişimi Evet Hayır Sadece yönetici
Kenar çubuğu bileşenleri (widget) Evet Evet Evet
RSS beslemesi Evet Evet Evet
Çekirdek kodlarına erişim Evet Hayır Sadece yönetici
Eklenti yükleyebilme Evet Hayır Evet
Tema kurabilme Evet Hayır Evet
Çoklu yazar desteği Evet Evet Evet
Tek hesapla sınırsız sayıda blog Hayır Evet Evet
www.chip.cOM.TR 09/2009 95
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
WordPress.com ücretsiz bir blog oluşturmak iste- WordPress’in tema dizininde bine yakın bedava
yenler için ideal çözüm. tema bulunuyor.
edebilmeniz. Yani WordPress.com’daki kurduğunuzda WordPress “açık kaynak” bir
içeriğinizin tamamını alıp kendi kurduğu- yazılım olduğu için tüm kaynak kodlarına
nuz WordPress yazılımına aktarmanız erişim yetkiniz olur, böylece az da olsa PHP
mümkün. ve MySQL bilginiz varsa kodlara müdahale
ederek sistemi kendinize göre özelleştirebi-
Kendi barındırma çözümünüz lirsiniz. Blog’unuzun güzel görünmesi için
WordPress.org’dan indirebileceğiniz Word- hiç tasarım bilgisine de ihtiyacınız yok.
Press, yazılımı elle indirip bir web sunucu- WordPress topluluğu binlerce ücretsiz (ve
suna kurmanızı gerektirir. Bu sürüme az da olsa ücretli) tema geliştirmiştir ve
WordPress’in bizzat kendisi diyebiliriz. Biz bunları kolaylıkla kendi blog’unuza kurabi-
de kitabımızın büyük bölümünde lirsiniz. Ayrıca biraz HTML ve CSS bilginiz
WordPress’in bu sürümünü ele alacağız. varsa bu tasarımlar üzerinde de oynayıp ta-
WordPress’i bir sunucuya kurmak için sarımınızı kendinize göre özelleştirebilir
öncelikle bir hosting firmasından barındır- veya kendi temalarınızı yaratabilirsiniz.
ma alanı kiralamanız gerekir. Biraz araştır- Biz bu kitapta WordPress.com’un kulla-
mayla, Türkiye’de yıllık 10 lira gibi çok ma- nımına da değineceğiz ama tamamen kişi-
kul fiyatlardan başlayan WordPress uyum- sel ve kendinize has bir blog sahibi olabil-
lu hosting paketleri bulabilirsiniz. Hosting meniz için WordPress’in kurulan sürümü-
seçimine dair önerilerimizi kitabımızın son nü kullanmanızı öneriyoruz. Böylece www.
bölümlerinde sıralayacağız. WordPress’i alanadi.com gibi kendi alan adınızda, daha
web sunucunuza kurduktan sonra gönlü- profesyonel görünümlü bir blog sahibi ola-
nüze göre blog’lamaya başlayabilirsiniz. bilirsiniz. Teknik bilgi birikiminizin olma-
WordPress yazılımının yeteneklerini geniş- masını dert etmeyin, çünkü ilerleyen bö-
letmek için sisteminize çeşitli eklentiler ku- lümlerde WordPress kurulumunu ve kulla-
rabilirsiniz. Ayrıca WordPress’i kendiniz nımını detaylarıyla anlatacağız.
96 09/2009 www.chip.cOM.TR
WordPress.com’la blog’lamaya
başlayın
WordPress.com’un ücretsiz servisiyle teknik bilgiye gerek kalmadan
ilk blog’unuzu oluşturabilirsiniz.
İ lk blog’unuz için beş kuruş para ödemek
istemiyorsanız, kurulum yapacak kadar
teknik bilgiye sahip olmadığınızı düşünü-
yorsanız ve blog’unuzu fazlaca özelleştir-
meye niyetli değilseniz ilk blog’unuzu
WordPress.com’un ücretsiz servisi aracılı-
ğıyla barındırabilirsiniz. Bu durumda
blog’unuzun adresi adınız.wordpress.com
gibi ücretsiz bir alt alanı olacaktır. Tekrar
hatırlatalım; WordPress.com’u WordPress.
org’dan indirebileceğiniz asıl WordPress 2 Açılan sayfada göreceğiniz büyük “Şim-
yazılımıyla karıştırmamanız gerekiyor. di Üye Olun!” düğmesine tıklayın.
Her ikisi de aynı kişiler tarafından gelişti-
rilse de WordPress.com’da asıl WordPress 3 Kullanıcı Adı kısmına istediğiniz kulla-
yazılımı kadar geniş seçeneklere sahip de- nıcı adını yazın. Parola ve Onayla kısmına
ğilsiniz. Siz kendi hosting alanınıza kendi parolanızı yazın. E-Posta adresi kısmına
WordPress kurulumunuzu yapmayı plan- e-posta adresinizi girin. Bu adres blog’unuz
lıyorsanız bu bölümü atlayabilirsiniz. Yok
eğer WordPress.com’da kalmayı düşünü-
yorsanız, bir sonraki “WordPress kurulu-
mu” bölümünü atlayıp WordPress kulla-
nımını anlattığımız bölüme geçebilirsiniz.
1 İlk WordPress blog’unuzu oluşturmak
için öncelikle www.wordpress.com adresi-
ne girin. Sayfa otomatik olarak Türkçe
açılmazsa sağ üstteki Language listesin-
den Türkçeyi seçin.
www.chip.cOM.TR 09/2009 97
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
açık bir şekilde görünmeyecektir, sadece arama motorlarında görünür olacak, bu
WordPress.com’dan size gönderilecek du- da blog’unuzun tanıtımına katkıda bulu-
yuru ve iletişim mesajları için kullanıla- nacaktır. Son olarak Signup düğmesine
caktır. Kullanım şartlarını okuduğunuzu tıklayın.
belirtmek için Yasal ıvır zıvır kutusunu 6 “Kaydı Tamamlamak için E-postanızı
işaretleyin. Son olarak, yeni bir blog aç- Denetleyin” başlıklı sayfayı gördükten
mak istediğinizi belirten “Bana bir blog sonra e-posta kutunuzu kontrol edin. Et-
ver!” seçeneğini işaretleyin ve Sonraki kinleştirme e-postanız birkaç dakika için-
düğmesine tıklayın. de gelmezse önemsiz/spam klasörünüzü
de kontrol etmeyi unutmayın. WordPress.
4 Sonraki aşamada blog’unuzun alan com’dan gelen “Etkinleştir: alanadı.word-
adını ve başlığını belirleyeceksiniz. Alan press.com” başlıklı e-postanın içindeki et-
adınız otomatik olarak kullanıcıadı.word- kinleştirme linkine tıklayın.
press.com olarak doldurulmuş olacaktır 7 “Your account is now active!” başlıklı
ama siz bu kutuyu değiştirerek kullanıcı sayfayı gördüğünüzde hesabınız etkinleş-
adınızdan farklı bir alan adı seçebilirsiniz. tirilmiş demektir. Aynı zamanda Word-
Aynı şekilde, Blog Başlığı alanını da değiş- Press.com’dan kullanıcı adınızı, parolanızı
tirerek blog’unuz için yeni bir başlık belir- ve WordPress.com’la ilgili bazı ipuçlarını
leyebilirsiniz. Lisan ayarını “tr- Türkçe” içeren yeni bir e-posta alacaksınız.
olarak bırakmanızı tavsiye ediyoruz. 8 Artık WordPress.com’u kullanamaya
hazırsınız. Tekrar http://tr.
wordpress.com adresine girip
sol üst köşedeki Kullanıcı Adı
ve Parola alanlarını doldura-
rak Giriş Yap düğmesine tık-
layın. Sistemin sizi hatırla-
masını istemiyorsanız Beni
hatırla kutucuğundaki işareti
kaldırmayı unutmayın.
WordPress.com’da
dolaşmak
WordPress.com servisi sizin
5 Blog’unuzu sadece adresini bilen arka- de fark edebileceğiniz gibi genel olarak
daşlarınızın görmesini istiyorsanız Gizli- Türkçeleştirilmiş olmasına rağmen bazı
lik işaretini kaldırın, aksi halde blog’unuz noktaları henüz Türkçe değildir. Örneğin
WordPress.com listelerinde ve Google gibi hesabınızla ilgili ayarları yapabileceğiniz
98 09/2009 www.chip.cOM.TR
My Account menüsünün İngilizce oldu-
ğunu fark edeceksiniz. Aslında My Acco-
unt menüsündeki kısayolların çoğuna My
Dashboard linkinden ulaşabileceğiniz baş-
langıç panosu aracılığıyla da erişebilirsi-
niz. My Account altındaki menü öğeleri şu
işlere yarıyor:
•Global Dashboard: İngilizce küresel panoyu
görüntüler. İçeriği My Dashboard linkin-
den ulaşabildiğiniz Türkçe panoyla aynı- •Hemen Şimdi: Hemen Şimdi modülü, Word-
dır. Press blog’unuzda o anda olup bitenlerle
•Stats: İstatistikleri görüntüler. ilgili kısa bilgiler verir. Bu modülde mev-
•Blog Surfer: Arkadaşlarınızın ve merak etti- cut mesaj (yazı), sayfa, kategori ve etiket
ğiniz kişilerin blog’larını takip etmenizi sayılarını görebilirsiniz. Modülün sağ ta-
sağlar. rafındaysa sırayla toplam, onaylanmış,
•Tag Surfer: Sizin yazdığınız veya ilginizi çe- onay bekleyen ve spam yorum sayıları gö-
ken konularda yazılan yazıları etiketler rünür. Modülün alt kısmında o anda han-
aracılığıyla takip etmenizi sağlar. gi temayı kullandığınız, kullanılan bileşen
•My Comments: Yorumlarınızı görüntüler. (widget)sayısı, tema değiştirme düğmesi
•My Blogs: Blog’larınızı listeler. ve Akismet spam istatistikleri yer alır.
•Edit Profile: Profilinizi düzenleyebilirsiniz. •Son Yorumlar: Bu modülde, blog’unuza en
•Support: Destek sayfasını açar. son gönderilen yorumlardan parçalar, yo-
•WordPress.com: WordPress.com sitesini açar. rumların yazarları ve yorumun üzerine
•Log Out: Oturumunuzu kapatır. geldiğinizde alt kısmında yorum yöneti-
Şimdi kendi blog’unuzun başlangıç pa- mi linkleri görünür.
nosuna ulaşabileceğiniz My Dashboard •Gelen Bağlantılar: Bu modülde sitenize bağ-
linkine tıklayalım. Büyük kısmı Türkçe lantı (link) veren blog’ların bir listesi görü-
olarak açılan pano sayfanızda blog’unuzla nür. Elbette blog’unuz şimdilik çok yeni
ilgili en önemli bilgiler bulunmaktadır. olduğu için henüz hiçbir blog’tan link al-
Panonuzdaki modülleri başlıklarından tu- mamıştır ve bu modülde bunu belirten
tup sürükleyerek başka konumlara taşıya- bir mesaj görürsünüz. Bu modül, içeriğini
bilirsiniz. Ayrıca başlık çubuğuna tıklaya- Google Blog Arama’dan alır.
rak modülleri gizleyebilir ya da yeniden •Öğeleriniz: Bu modülde, bugün gönderdiği-
genişletebilirsiniz. Sol taraftaysa navigas- niz veya güncellediğiniz öğelerin düzenle-
yon menüsü bulunur. me linkleriyle geçtiğimiz günlerde yazdı-
Panonuzda şu önemli modüller bulun- ğınız öğelerin düzenleme linklerini bula-
maktadır: bilirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 99
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
•Yeni ne var?: Bu modül WordPess.com’da
neler olup bittiğini gösterir. WordPress. Ücretli özellikler
com’dan haberleri, günün popüler
blog’larını, en popüler yazıları, en hızlı bü- WordPress.com’un temel özellikleri ücretsiz
yüyen blog’ları ve son yazılan yazıları gö- olarak kullanılabiliyor ama ekstra özelliklere
sahip olmak isterseniz bazı maliyetlere
rebilirsiniz.
katlanmanız gerekiyor. Bu özellikler
•QuickPress: QuickPress modülü, yeni blog WordPress.com kontrol panelinizdeki
yazma sayfasına hiç girmeden, hızlıca Yükseltmeler menüsünden satın alabilirsiniz.
blog yazıları yazıp kaydetmenizi veya ya-
• alan adı: isim.wordpress.com yerine www.
yımlamanızı sağlar.
isim.com şeklinde kendi alan adınızı almak
•En Son Taslaklar: Blog’unuzu yeni açtığınız
isterseniz yıllık 15 doları gözden çıkarmanız
için bu modül şimdilik boş olacaktır, ama gerekiyor.
ileride yeni yazılar yazıp taslak olarak kay- • ekstra depolama: Ücretsiz 3 GB depolama
dettikçe son 5 taslağınız burada sıralanır. alanının yanına 5 GB daha eklemek için yıllık
20 dolar ödüyorsunuz.
•İstatistikler: Panonuzdaki son modül olan
• Özel Css: CSS’ten az çok anlıyorsanız ve
İstatistikler, blog’unuzun son günlerde ne WordPress’in sunduğu temaları CSS
kadar ziyaretçi aldığını görsel olarak gös- aracılığıyla özelleştirmek istiyorsanız yıllık
terir. Ayrıca en popüler yazılarınız, popü- 15 dolara bu özelliğe sahip olabilirsiniz.
ler aramalar ve en aktif (en çok yorumla- • videoPress: Sitenizde video paylaşmak
istiyorsanız VideoPress’le videonuzu siteye
nan) yazılarınız burada gösterilir.
gönderdiğinizde videonuz sizin için web’e
Eğer bu modüllerden birini hiç kullan- uygun formatlara dönüştürülüyor ve şık bir
madığınızı fark ederseniz sayfanın daha video oynatıcısıyla yayımlanıyor. Bunun
hızlı yüklenmesi için modülü kaldırmak bedeli yıllık 60 dolar.
isteyebilirsiniz. Bu durumda sayfanın sağ • reklamsız: WordPress.com, devamlı
ziyaretçiniz olmayan kişilere zaman zaman
üst köşesindeki Screen Options düğmesi-
metin tabanlı reklamlar gösterebiliyor.
ne tıklayıp istemediğiniz modüllerin işa- Reklamları tamamen kaldırmanın bedeli yıllık
retini kaldırmanız yeterli olacaktır. Geniş 30 dolar.
veya dar bir ekrana sahipseniz Number of • sınırsız kullanıcı: WordPress.com’da
Columns ayarından sütun sayısını artır- varsayılan olarak 35 kayıtlı kullanıcı limiti
var. Devasa bir yazar kitlesine sahip
mayı veya azaltmayı da düşünebilirsiniz.
değilseniz bu rakam çoğu blog için yeterli,
ama limitsize geçmek isterseniz yıllık 30
dolar ödemeniz gerekiyor.
terli. WordPress’in kullanımı hakkında
WordPress.com blog’unuza yeni bir yazı daha fazla bilgi almak için “WordPress yö-
yazmak için yönetim panelinin sağ üst kö- netim paneli” başlıklı bölümümüze atla-
şesindeki Yeni Yazı linkine tıklamanız ye- yabilirsiniz.
100 09/2009 www.chip.cOM.TR
Kendi WordPress’inizi kurun
Kendi barındırma alanınıza WordPress kurulumunuzu yaparak
blog’lamaya adımınızı atın.
1. ADIM: WordPress’i indirin
B izim de tavsiye ettiğimiz üzere,
WordPress’i kendi ellerinizle kurup
gönlünüzce kullanmak istiyorsanız Word-
Bir hosting firmasından alan adınızı tescil
ettiğinizi ve hosting paketinizi satın aldı-
Press yazılımını ücretsiz olarak indirebi- ğınızı varsayarak kuruluma başlıyoruz…
lirsiniz. Ancak bunun öncesinde Öncelikle WordPress yazılımını bilgisaya-
WordPress’i kurmak için bir barındırma rımıza indirmemiz gerekiyor. WordPress
(hosting) alanına ve alan adına ihtiyacınız açık kaynak bir yazılımdır; yani
olacak. Biraz araştırmayla, piyasada yılda WordPress’i ücretsiz olarak indirip dağıta-
15 TL’den başlayan fiyatlarla alan adı bilir ve kaynak kodlarını istediğiniz şekil-
(www.adınız.com şeklinde bir adres) ve de düzenleyebilirsiniz. WordPress’in en
yılda 10 TL’den başlayan fiyatlarla barın- güncel resmi sürümünü her zaman
dırma paketleri bulmanız mümkündür. http://wordpress.org adresinden indirebi-
Barındırma alanı seçimi hakkında daha lirsiniz, ancak biz WordPress’in Türkçe sü-
fazla bilgi için kitabımızın sonlarındaki rümünü indirip kurmak istiyoruz; o ne-
“Doğru hosting seçimi” bölümünü incele- denle www.wordpress-tr.com adresindeki
menizi tavsiye ederiz. Blog’lamaya yeni WordPress Türkiye sitesine giriyoruz. Yeni
başlıyorsanız ve blog’unuza çok fazla re- yayımlanan WordPress sürümleri genel-
sim yüklemeyecekseniz ilk etapta 50 MB likle birkaç gün içinde Türkçeye çevrilerek
kadar bir alan sizin için yeterli olur. Bu WordPress Türkiye’de yerini almaktadır.
alanı ileride hosting firmanıza başvurarak WordPress’in Türkçe sürümünü indir-
terfi ettirebilirsiniz. WordPress kurabil- mek için sitenin sağ üst köşesindeki İndir
meniz için web sunucunuzun en az PHP düğmesine tıklayın. Açılan sayfadan
4.3 ve MySQL 4.0 sürümlerine sahip olma-
sı gerekir. Günümüzde hemen hemen bü-
tün Linux hosting paketleri bu özeliklere
sahiptir, o nedenle özellikle Windows ve
Linux arasında seçim yaparken Linux pa-
ketleri tercih etmenizi öneriyoruz. Merak
etmeyin, tercih ettiğiniz hosting paketi-
nin sizin bilgisayarınızda kullandığınız iş-
letim sistemiyle bir ilgisi yoktur.
www.chip.cOM.TR 09/2009 101
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
WordPress Türkçe Paket linkine tıklayarak cusuna bir anda çok sayıda bağlantı kura-
WordPress’in son sürümünü bilgisayarı- rak sunucudan yasaklanmanıza sebep
nıza indirin. Bu yazının yazıldığı sırada en olabiliyor. Böyle durumlarda hosting sağ-
güncel sürüm 2.8.4’tü, ancak ileride daha layıcınızla irtibata geçip yasağınızı açtır-
yeni sürümler çıksa bile kurulum süreci manız ve FTP programınızı değiştirmeniz
büyük ihtimalle değişmeyecektir. gerekiyor.
FileZilla’yı bilgisayarınıza yükledikten
2. ADIM: Dosyaları çıkarın sonra Başlat > Tüm Programlar > FileZilla
İndirdiğiniz dosyanın adı son-surum.zip FTP Client > FileZilla komutuyla çalıştırın.
olacaktır. Bu dosyayı açabilmek için Win- Sizi Türkçe bir arayüz karşılayacak. FTP su-
RAR (www.rarlab.com) gibi bir sıkıştırma nucunuza bağlanmak için hesap bilgilerini
programına ihtiyacınız olacaktır. WinRAR’ı ekranın üst kısmındaki Hızlı bağlan alanı-
bilgisayarınıza yükledikten sonra son- na yazabilir ya da yeni bir bağlantı oluştur-
surum.zip dosyasına sağ tıklayıp “Buraya mak için Site Yöneticisi’ni (sol üstteki ilk
çıkart”ı seçin. Birkaç saniyelik bir genişlet- düğme) kullanabilirsiniz. Biz sitenize ileri-
me sürecinin ardından dosyayla aynı kla- de de tekrar bilgileri yazmadan erişmek is-
sörün içinde wordpress adlı bir klasör olu- teyeceğinizi düşünerek Site Yöneticisi’ni
şacaktır. kullanmanızı öneririz. Site Yöneticisi’ni
açtıktan sonra Yeni Site düğmesine tıkla-
3. ADIM: Dosyaları sunucuya yükleyin yın. Yeni siteniz için bir isim girdikten son-
Şimdi bu klasördeki dosyaları FTP sunu- ra “Sunucu” alanına hosting sağlayıcınız
cumuza aktarmalıyız. Bunun için bir FTP tarafından size verilen FTP sunucusunu
yazılımına ihtiyacınız var. Bizim önerimiz (genellikle ftp.siteniz.com) girin. “Giriş tü-
http://filezilla-project.org adresinden edi- rü” olarak “Normal”i seçin ve alttaki kutu-
nebileceğiniz FileZilla olacak. FileZilla ol- lara kullanıcı adı ve parolanızı yazın, ar-
dukça kapsamlı, açık kaynak, bedava ve
Türkçe destekli bir FTP istemcisidir.
FileZilla’yı indirmek için filezilla-project.
org adresinde girip Download FileZilla Cli-
ent linkine tıklamanız ve Windows başlığı
altındaki kurulum dosyasını indirmeniz
yeterlidir. Ancak daha profesyonel bir çö-
züm arıyorsanız CuteFTP (www.globalsca-
pe.com) veya FlashFXP (www.flashfxp.
com) gibi ücretli yazılımlara yönelebilirsi-
niz. Bu arada, bazı kullanıcılardan edindi-
Dosyalarınızı herhangi bir FTP programıyla sunu-
ğimiz şikâyetlere göre FileZilla, FTP sunu-
cunuza yükleyebilirsiniz.
102 09/2009 www.chip.cOM.TR
dından Bağlan düğmesine tıklayın.
Bağlantı kurulduktan sonra sol bölme-
de kendi bilgisayarınızdaki dosyaları, sağ
bölmedeyse sitenizdeki dosyaları görecek-
siniz. Sağdaki bölmeden sitenizin dosyala-
rını yüklemeniz gereken klasöre girin. Bu
klasörün adı genellikle “public_hml” ya da
“httpdocs”tur. Bu klasöre girdikten sonra MySQL oluşturma adımları hosting kontrol paneli-
nize göre değişiklik gösterebilir.
sol bölmeden WordPress dosyalarını açtı-
ğınız klasörü bulun. (wordpress klasörü- sanız MySQL veritabanınızın yaratılması
nün içine girin.) Doğru klasöre girdikten için hosting sağlayıcınızdan destek isteye-
sonra içindeki tüm dosya ve klasörleri se- bilirsiniz.
çip sağ tıklayarak “Karşıya yükle” seçene- Biz kontrol panelimize girmek için
ğini seçin. Aktarım başladığında pencere- hosting sağlayıcımız tarafından bize veri-
nin alt kısmında kuyruktaki dosyaların len www.siteadresi.com/cpanel adresini
isimleri akmaya başlayacak ve sağ alt kö- kullanıyoruz. Veritabanları bölümünden
şede de kalan dosyaların boyutu görüne- “MySQL Veritabanı Sihirbazı”na tıklayın.
cektir. Bu işlem sizin ve sunucunuzun Veritabanı adı olarak “wordpress” ya da
bağlantı hızına bağlı olarak 10 ila 30 daki- kullanmak istediğiniz herhangi bir isim
ka kadar sürebilir. girin. İkinci adımda veritabanı için bir kul-
lanıcı adı ve parola belirleyin. Kullanıcı
4. ADIM: MySQL veritabanınızı oluşturun adına “wp” ya da istediğiniz herhangi bir
Dosyalarınız siteye yüklendikten sonra kullanıcı adını yazabilirsiniz. Sonradaki
verilerin kaydedileceği alan olan MySQL adımda, oluşturduğunuz kullanıcı için
veritabanını oluşturmak için hazırsınız yetkileri atamanız gerekecektir. “ALL
demektir. Bu işlem, hosting sağlayıcınızın PRIVILEGES”ı seçerek oluşturduğunuz
kullandığı kontrol paneline göre değişik- kullanıcıya tüm yetkileri atayın. İşlemi
lik gösterebilir. Linux hosting sağlayıcıla- onayladığınızda MySQL veritabanı yarat-
rında genellikle iki popüler kontrol paneli ma işleminiz tamamlanmış olacaktır. İşle-
yazılımından biri kullanılır: cPanel ya da min sonunda oluşturulan veritabanı ismi-
Plesk. Bizim örnek sunucumuzda cPanel niz (cPanel kullanıyorsanız) otomatik ola-
kullanıldığı için bu adımda anlatacakları- rak sitekullanıcısı_veritabanıadı ve kulla-
mız cPanel kullanımına yönelik olacak, nıcı adınız da sitekullanıcısı_kullanıcıadı
ancak sizin hosting alanınızda Plesk ya da olacaktır. Örneğin bizim FTP kullanıcı adı-
başka bir kontrol paneli kullanılsa bile iz- mız wordpre1 olduğu için veritabanı adı-
lemeniz gereken adımlar aşağı yukarı aynı mız wordpre1 _wordpress ve veritabanı
olacaktır. Eğer bu adımı tamamlayamaz- kullanıcı adımız da wordpre1 _wp oldu.
www.chip.cOM.TR 09/2009 103
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
5. ADIM: wp-config.php’yi yapılandırın laniciadiniz’, ‘parolaniz’ ve ‘localhost’ ya-
WordPress kurulumuna başlayabilmek zan tırnak içindeki kısımlara biraz önce
için öncelikle yapılandırma dosyamızın cPanel’de oluşturduğunuz veritabanına
ayarlarını yapmalıyız. Bunun için, geniş- ait bilgileri girmelisiniz. ‘localhost’ yazan
lettiğiniz wordpress adlı klasörü açın ve alanı hosting firmanız size başka bir veri-
içindeki wp-config-sample.php adlı dos- tabanı host adresi vermediği sürece değiş-
yayı bulun. Dosyaya sağ tıklayıp Yeniden tirmenize gerek yoktur. Örnek bir wp-
Adlandır diyerek dosyanın ismini wp- config.php dosyasının ilgili satırları şu şe-
config.php olarak değiştirin. Şimdi bu kilde görünecektir:
dosyaya çift tıklayarak açmaya çalışın. Da- /** WordPress için kullanılacak veritabanının adı */
ha önce hiç .php dosyası açmadıysanız define(‘DB_NAME’, ‘ wordpre1 _wordpress’);
karşınıza gelen Birlikte Aç ekranından Not /** MySQL veritabanı kullanıcısı */
Defteri’ni seçin. Açılan dosyanın şu satır- define(‘DB_USER’, ‘ wordpre1 _wp ‘);
larına MySQL veritabanı bilgilerinizi gir- /** MySQL veritabanı parolası */
meniz gerekecektir: define(‘DB_PASSWORD’, ‘qwe123’);
/** MySQL sunucusu */
define(‘DB_HOST’, ‘localhost’);
wp-config.php dosyasının daha alt sa-
tırlarındaki karakter seti ve karşılaştırma
tipi satırlarını değiştirmenize gerek yok-
tur. Değiştirmeniz gereken diğer satırlar
eşsiz doğrulama anahtarlarınızı içeren şu
satırlardır:
define(‘AUTH_KEY’, ‘buraya eşsiz karakter kü-
menizi yerleştirin’);
define(‘SECURE_AUTH_KEY’, ‘buraya eşsiz karakter
kümenizi yerleştirin’);
define(‘LOGGED_IN_KEY’, ‘buraya eşsiz karakter
/** WordPress için kullanılacak veritabanının adı */ kümenizi yerleştirin’);
define(‘DB_NAME’, ‘veritabaniisminiz’); define(‘NONCE_KEY’, ‘buraya eşsiz karakter kü-
/** MySQL veritabanı kullanıcısı */ menizi yerleştirin’);
define(‘DB_USER’, ‘kullaniciadiniz’); Bu satırlara kopyalamanız gereken ye-
/** MySQL veritabanı parolası */ ni satırları otomatik olarak oluşturmak
define(‘DB_PASSWORD’, ‘parolaniz’); için http://api.wordpress.org/secret-
/** MySQL sunucusu */ key/1.1/ adresine girin. WordPress web si-
define(‘DB_HOST’, ‘localhost’); tesi ilgili anahtar kümelerini sizin için
Bu satırlarda ‘veritabaniisminiz’, ‘kul- oluşturacaktır. Tarayıcınızda beliren 4 sa-
104 09/2009 www.chip.cOM.TR
tırı kopyalayıp wp-config.php dosyanız-
daki bu satırların yerine yapıştırın. Örnek
4 satır şu şekilde görünecektir:
define(‘AUTH_KEY’, ‘|yq[6CC.(C~[8c3q;X-?[/!FR@SKrZC[C
Qd>Jq!]gM3:#!.sg3z6D`|`4#qa3g(‘);
define(‘SECURE_AUTH_KEY’, ‘zriqx,dCv+i+m YfPn%c!]
yGn*T%A`@zv{ed*G+;2hT)V_tAN<B~^z50}S5.SlTf’);
define(‘LOGGED_IN_KEY’, ‘>;/7S+y/r#g`1^>}-IsHP|@?SD_
f|o0</z#hwZ&.rMAU!mf)&-:of3]g+lq3W5UX’);
define(‘NONCE_KEY’, ‘c5rjpiY6]f:BMbCP(P%ib;66c.4ijjw
Co`JCfNV/+@4uJ&89M*=a>N_$fvv<i<Wg’); zı sonradan değiştirebilirsiniz.
Aynı veritabanına birden fazla Word- Blog’unuzun arama motorları tarafından
Press kurulumu yapacaksanız veritabanı bulunabilir olmasını istiyorsanız “Blogu-
tablo ön eki satırını değiştirebilirsiniz. mun Google ve Technorati gibi arama mo-
Varsayılan olarak bu satır “$table_prefix torlarında görünmesine izin ver.” seçene-
= ‘wp_’;” şeklindedir ve tek bir WordPress ğini işaretlemeyi unutmayın. Ardından
kuracaksanız aynen bırakmanız yeterlidir. WordPress’i Kur düğmesine tıklayın.
Birden fazla blog kurmak niyetindeyseniz, Karşınıza “Başarılı!” başlıklı bir sayfa
WordPress kurulumlarınıza “$table_pre- geldiğinde şaşırmayın, zira WordPress ku-
fix = ‘wpselim_’;” gibi farklı tablo ön eki rulumu bir aşamadan ibaretti ve kurulu-
değerleri verebilirsiniz. wp-config.php mu tamamladınız! Kullanıcı adınız varsa-
dosyasında değiştirmeniz gereken başka yılan olarak “admin” olacaktır ve bu kulla-
bir şey yok. Artık dosyayı kaydederek ka- nıcı adını değiştiremeyeceksiniz. Sizin için
patabilirsiniz. Son olarak, tekrar FTP sunu- rastgele oluşturulmuş parolayı bir kenara
cunuza bağlanıp yeni oluşturduğunuz not etmeyi unutmayın, çünkü yönetim
wp-config.php dosyasını WordPress dos- paneline ilk kez girerken bu parolaya ihti-
yalarını yüklediğiniz klasörün içine kop- yacınız olacak.
yalayın. Artık WordPress’i kurmaya tam Açılan sayfadaki Giriş düğmesine tıkla-
anlamıyla hazırsınız. yarak veya her zaman www.siteadresiniz.
6. ADIM: WordPress’i kurun
Şimdi tarayıcınızı açıp WordPress dosya-
larınızı yüklediğiniz site adresinize girin.
Sizi “meşhur 5 dakikalık kurulum işlemi”
karşılayacaktır. Açılan ekrana blog başlığı
olarak kullanmak istediğiniz site isminizi
ve e-posta adresinizi yazın. Blog başlığını-
www.chip.cOM.TR 09/2009 105
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
com/wp-admin adresini ziyaret ederek Parolanızı değiştirmek için “Evet, beni
yönetim panelinize giriş yapabilirsiniz. profil sayfasına götür” linkine tıklayın.
Giriş düğmesine tıklayıp yönetim paneli- Açılan sayfadaki Yeni Parola alanlarına iki
ne ilk girişinizi yapın. Sayfanın hemen ba- kez yeni parolanızı yazın. Parola kutuları-
şında, kırmızı bir kutu içinde “Not: Hesa- nın hemen altındaki güç göstergesi paro-
bınız için otomatik olarak üretilen bir pa- lanızın ne kadar kaliteli olduğunu göste-
rola kullanıyorsunuz. Daha kolay hatırla- recektir. Uygun bir parola seçtikten sonra
yabileceğiniz bir parola ile değiştirmek is- Profili Güncelle düğmesine tıklayın. Artık
ter misiniz?” mesajıyla karşılaşacaksınız. WordPress’i kullanmaya hazırsınız!
WordPress’i yükseltme
WordPress, yılda en az üç kere yeni özellik ve basit: Öncelikle her ihtimale karşı
güvenlik güncelleştirmeleri yayımlanan, daha veritabanınızın ve dosyalarınızın bir yedeğini
sık aralıklarla da güvenlik güncelleştirmeleri alın. Bunu hosting kontrol panelinizin
içeren ara sürümleri yayımlanabilen bir yedekleme menüsünden yapabilirsiniz. Daha
yazılımdır. Aynen Windows gibi WordPress de sonra WordPress’in en güncel sürümünü www.
çok yoğun kullanılan bir yazılım olduğu için wordpress-tr.com adresinden indirip indirdiğiniz
sıklıkla güvenlik riskleri ortaya çıkmaktadır. Bu arşivi genişletin ve içinden çıkan tüm dosyaları
risklerden korunmak için WordPress’in yeni FTP’ye bağlanarak eski dosyalarınızın üzerine
sürümleri yayımlandığında vakit kaybetmeden yükleyin. FTP programınız size eski dosyaların
WordPress sürümünüzü yükseltmeniz gerekir. üstüne yazmak isteyip istemediğinizi sorarsa
WordPress’in yeni bir sürümü çıktığında, evet deyin. Son olarak www.siteadresiniz.com/
yönetim panelinize girdiğinizde yeni sürüm wp-admin/upgrade.php adresine girin ve tek
uyarısıyla karşılaşırsınız. Yazılımınızı adımlık veritabanı güncelleştirme işlemini
yükseltmek için yapmanız gerekenlerse oldukça çalıştırın.
106 09/2009 www.chip.cOM.TR
WordPress yönetim paneli
Blog’unuzu oluşturmanıza aracılık edecek yönetim panelini yakından
tanıyın.
W ordPress yönetim paneline giriş adre-
siniz her zaman www.siteadresiniz.
com/wp-admin adresidir; bu adresi hafı-
• Gelen Bağlantılar: Zaman içinde çeşitli blog
yazarları sizin blog’unuzdaki yazılara link
verebilirler. Google Blog Arama’yı (blogse-
zanıza kazımanızı ya da sık kullanılanları- arch.google.com.tr) kaynak olarak kulla-
nıza eklemenizi öneririz. nan bu modül, sizin yazılarınıza link veren
WordPress yönetim pa- diğer blog’ardaki yazıların özetlerini gös-
neline giriş yaptığınızda terir.
sizi “Başlangıç” adlı sayfa • Eklentiler: WordPress Eklenti Dizini’nden
karşılar. Başlangıç sayfa- içeriğini alan bu modülde, o anda en po-
sında WordPress püler, en yeni ve en son güncellenen ek-
WordPress’e giriş
blog’unuzda olup biten- lentilerin bir listesi bulunur. “Yükle” linki-
ekranı son derece leri bir bakışta ön izleme- ne tıklayarak bu eklentileri yükleyebilirsi-
sadedir.
nizi sağlayacak çeşitli niz.
modüller bulunur. Bu modüller şunlardır: • QuickPress: Kısa bir blog yazısı yazmak ya
• Şu anda: Blog’unuzda kaç yazı, sayfa, kate- da aklınıza gelen bir konuyu unutmayan
gori ve etiket bulunduğunu bu modülde taslak olarak kaydetmek istiyorsanız yeni
görebilirsiniz. Ayrıca toplam kaç yorum, yazı sayfasına girmeden, QuickPress mo-
kaç onaylanmış yorum, kaç bekleyen yo- dülünü kullanarak aklınızdaki kaydedebi-
rum ve kaç tane istenmeyen yorum oldu- lirsiniz.
ğunu görmeniz mümkündür. Bu başlıkla- • Son Taslaklar: QuickPress modülünü veya
rın herhangi birine tıkladığınızda o başlı- yeni yazı sayfasını kullanarak taslak ola-
ğın düzenleme sayfasına gidersiniz. Mo- rak kaydettiğiniz son yazıları burada göre-
dülün alt kısmındaysa kaç bileşen ve han- bilirsiniz. Taslak olarak kaydedilen yazılar
gi temayı kullandığınız, WordPress sürü- yayımlanmadan blog’unuzda görünmez-
münüz ve Akismet’in spam istatistikleri ler.
görünür. • WordPress Geliştirme Blogu: WordPress’in res-
• Son Yorumlar: Yazılarınıza yapılan son beş mi geliştirme blog’undan son haberlerin
yorumun özeti burada görünür. Yorumla- özetleri burada yer alır.
rın üzerine gelerek “onayı kaldır, düzenle, • Diğer WordPress Haberleri: Çeşitli popüler
cevapla, istenmeyen ve sil” linklerine ula- WordPress blog’larından derlenmiş, Word-
şabilirsiniz. Press dünyasından son haberlerin başlık-
www.chip.cOM.TR 09/2009 107
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
ları burada listelenir. Bu modüllerin baş- kategorileri düzenlemenizi sağlar.
lıklarına tıklayıp sürükleyerek modüllerin • Medya: Blog’unuza yüklediğiniz resim, vi-
yerlerini değiştirebilirsiniz. Ayrıca başlık- deo gibi medya dosyalarını yönetmenizi
lara tıklayarak modülleri daraltabilir ya da sağlayan kütüphaneye ulaşmanıza veya
genişletebilirsiniz. Bir modülü tamamen yeni dosya yüklemenize olanak tanır.
ekrandan kaldırmak isterseniz sağ üst kö- • Bağlantılar: Blog’unuzdan link verdiğiniz
şedeki Ekran seçenekleri düğmesine tıkla- siteleri düzenlemenizi ve yeni linkler ek-
yıp, istemediğiniz modüllerin işaretlerini lemenizi sağlar.
kaldırmanız yeterlidir. Ekran • Sayfalar: Statik sayfaları düzenlemenize ve
seçenekleri’nden, başlangıç sayfasında yeni sayfa eklemenize olanak sağlar.
görmek istediğiniz sütun sayısını da de- • Yorumlar: Blog’unuza gönderilen yorumla-
ğiştirebilirsiniz. rı yönetmenizi sağlar.
Yönetim panelinizin sol üst kısmındaki • Görünüm: Blog’unuzun temasını değiştir-
blog’unuzun adı ve “Siteyi ziyaret et” linki menizi ve düzenlemenizi, bileşenleri yö-
bulunur. Sağ üst kısımdaysa çeşitli işlem- netmenizi ve WordPress Tema Dizini’nden
lerin kısayollarından oluşan bir açılır me- yeni tema yüklemenizi sağlar.
nü bulunur. Sağ üst köşedeki kullanıcı adı- • Eklentiler: Yüklü eklentileri yönetmenizi,
nıza tıklayarak profil düzenleme sayfanıza yeni eklenti yüklemenizi, eklentilerin kay-
gidebilirsiniz. Turbo linkine tıklayarak ise nak kodlarını düzenlemenizi ve Akismet’i
Google Gears kurulum sayfasına gidebilir- yapılandırmanızı sağlar.
siniz. Google Gears yazılımını sisteminize • Kullanıcılar: Yazarları ve kullanıcıları yönet-
yüklemeniz halinde WordPress yönetim menizi, yeni kullanıcı eklemenizi ve profi-
panelinin bazı dosyaları sisteminize kay- linizi düzenlemenizi sağlar.
dedilecek ve böylece yönetim paneli daha • Araçlar: Turbo ve Press This araçlarına ula-
hızlı açılmaya başlayacaktır. Yönetim pa- şabilir, başka blog yazılımlarındaki yazıla-
nelinin sol tarafında çeşitli menüler bulu- rınızı içe aktarabilir (import),
nur. Bu menülerin üzerine gelip sağ tara- WordPress’teki yazılarınızı dışa aktarabilir
fındaki ok simgesine tıklayarak menüleri (export) ve WordPress’inizi otomatik ola-
genişletebilir ya da doğrudan menünün rak güncelleyebilirsiniz.
başlığına tıklayarak o menünün ana ekra- • Ayarlar: WordPress sisteminizin ve çeşitli
nına gidebilirsiniz. WordPress yönetim eklentilerinizin tüm yapılandırma ayarla-
panelindeki menüler şunlardır: rına ulaşmanızı sağlar.
• Başlangıç: Başlangıç ekranına gitmenizi ve
Akismet’in spam yorum koruma istatis- İlk blog yazınızı yazın
tiklerini görmenizi sağlar. WordPress’i yükledikten sonra sitenizi ilk
• Yazılar: Mevcut yazıları düzenlemenizi, kez ziyaret ettiğinizde blog’unuzda “Mer-
yeni yazı eklemenizi, yazı etiketlerini ve haba dünya!” başlıklı tek bir örnek yazı
108 09/2009 www.chip.cOM.TR
WordPress blog’unuzun ilk hali bu şekilde görü- Yeniyazı Yeni yazı ekleme ekranı ilk bakışta biraz
necektir. karmaşlık görünebilir.
bulunduğu ve blog’unuzun biraz da çirkin ve sistematik bir blog’a sahip olmanız için
göründüğünü fark edeceksiniz. Tasarımı- ayrıntılara gireceğiz.
nızı nasıl değiştirebileceğinizi sonraki bö- “Yeni yazı ekle” ekranının en başındaki
lümlerde göreceğiz, ama önce mevcut boş kutu başlık kutusudur. Buraya yazını-
blog’unuza ilk blog yazınızı girmekle işe zın başlığını yazmalısınız. Başlık, okurları-
başlayalım. nızın o yazıda ne okuyacağına dair genel
Bunun için ilk önce “Merhaba dünya!” bir fikir veren birkaç kelimeden oluşmalı-
başlıklı örnek yazıyı silmeliyiz. www.site- dır. Başlığınızı yazdıktan sonra başlık ala-
adresiniz.com/wp-admin adresinden yö- nının hemen altındaki geniş metin kutu-
netim panelinize girin ve sol taraftaki Ya- suna blog yazınızı yazmaya başlayabilirsi-
zılar menüsüne tıklayın. Açılan sayfada niz. Yazınızı yazdığınız alan varsayılan
“Merhaba dünya!” başlığının solundaki olarak görsel düzenleme modundadır. Bu,
kutuyu işaretleyin ve Toplu işlemler liste- kutunun sağ üst köşesindeki Görsel sek-
sinden Sil’i seçip İşle’ye tıklayın. Böylece mesinin seçili olmasından da anlaşılabilir.
örnek yazıyı silmiş oldunuz. Şimdi soldaki HTML dilini biliyorsanız ve yazınızın
Yazılar menüsünün altındaki bulunan HTML kodlarını düzenlemek istiyorsanız
“Yeni ekle” linkine tıklayın. Bundan sonra istediğiniz zaman sağ üstteki HTML sek-
blog’unuza yeni yazı eklemek için bu linki mesine tıklayarak HTML görünümüne ge-
kullanacaksınız. Açılan sayfadaki detaylar çebilir, istediğiniz zaman da tekrar Görsel
sizi korkutmasın; aslında sadece başlık ve görünüme geri dönebilirsiniz. Metin ku-
yazı alanlarını doldurup Yayımla düğme- tusu size dar geliyorsa sağ alt köşesinden
sine tıklayarak yazılarınızı yayımlamaya tutup aşağı doğru çekerek genişletmeniz
başlayabilirsiniz; ama biz daha derli toplu mümkündür.
www.chip.cOM.TR 09/2009 109
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
not: Bazen WordPress’i yeni kurmuş olsa- yazmanız gere-
nız bile yeni yazı ekleme sayfasına ilk gir- kir. Dilerseniz
diğinizde görsel editör açılmaz. Bu du- bağlantı hedefini
rumda editörün sağ üst köşesindeki Gör- seçebilir, başlığı-
sel sekmesine tıklayarak editörü değiştire- nı ve sınıfını da
bilirsiniz. Bu hatırlatmayı blog’unuza ek- belirtebilirsiniz.
leyeceğiniz yazarlarınıza da yapmanızı • Bağlantıyı kaldır: Seçilen metinde bir bağ-
tavsiye ederiz. lantı varsa bağlantıyı iptal eder.
• Devamını oku: Bu düğmeye tıkladığınız nok-
Görsel editör modunun araç çubuğunda, taya bir <!--more--> etiketi eklenir ve yazı
metin kutunuzdaki yazını biçimlendirme- o noktada kesilerek bir “Devamını oku”
nizi sağlayacak çeşitli düğmeler bulunur. linki görüntülenir. Ziyaretçileriniz bu lin-
Daha önce Word gibi bir kelime işlemci ke tıklayarak yazının tamamının bulun-
kullandıysanız burada düğmelerin çoğu- duğu sayfaya ulaşabilirler. Uzun yazılar
na aşina olacağınızı tahmin ediyoruz. için çok kullanışlı bir özelliktir.
WordPress’in görsel editöründe bulabile- • İmla denetimi: Yazınızı yabancı bir dilde ya-
ceğiniz öğeler sırasıyla şunlardır: zıyorsanız bu düğmenin yanındaki oka
• Kalın: Seçilen yazıyı kalın (bold) yapar. tıklayarak kullanılabilir imla denetimi dil-
• İtalik: Seçilen yazıyı eğik (italik) yapar. lerinden birini seçip yazınıza imla kontro-
• Üstü çizgili: Seçilen yazının üzerini çizer. lü yaptırabilirsiniz. Ne yazık ki şimdilik
• Sırasız liste: Madde imlerinden oluşan bir Türkçe desteği bulunmuyor.
liste hazırlar. Her enter’a basışınızda yeni • Tam ekran: Görsel editörü, tarayıcınızın ta-
bir madde oluşturulur. Listeyi bitirdikten mamını kaplayacak şekilde büyütür. Aynı
sonra iki kez enter’a basarak listeyi son- düğmeye tekrar tıklayarak normal görü-
landırabilirsiniz. nüme geri dönebilirsiniz.
• Sıralı liste: 1., 2., 3. şeklinde numaralandırıl- • Ekstra araçlar: Bu düğmeye tıkladığınızda
mış bir liste oluşturur. ekstra biçimlendirme seçenekleri içeren
• Alıntı: Seçilen metni ya da paragrafı girin- bir araç çubuğu daha açılır. Buradaki seçe-
tileyerek alıntı (blockquote) olduğunu be- nekleri kullanarak yazınızın biçimini de-
lirtir. ğiştirebilir, altı çizili yapabilir, yazıyı iki
• Sola hizala, ortala, sağa hizala: Seçilen metni is- yana yaslayabilir, rengini değiştirebilir,
tediğiniz tarafa hizalar. Word’de yazdığınız bir yazıyı düz metin
• Bağlantı ekle/düzenle: Seçilen metni başka bir olarak veya biçimlendirmelerini koruya-
sayfaya linklemeye ya da seçili metin za- rak yapıştırabilir, biçimlendirmeleri temiz-
ten linklenmişse linki düzenlemeye yarar. leyebilir, görüntülü medya ve özel karakter
Bu düğmeye tıkladığınızda yeni bir kutu ekleyebilir, çıkıntı ve girinti verebilir, ey-
açılır ve açılan kutuya bağlantı adresini lemlerinizi geri veya ileri alabilirsiniz.
110 09/2009 www.chip.cOM.TR
isteyip istemediğinizi ayarlayabilirsiniz.
Yazı etiketleri: Sağ taraftaki “Yazı etiketleri”
bölümüne yazınızı tanımlayan anahtar
kelimeleri girebilirsiniz. Bu bölümün dol-
durulması zorunlu değildir ama ziyaretçi-
lerinizin benzer konulara etiketler aracılı-
Özet: Bazı WordPress temaları, ana sayfala- ğıyla ulaşabilmesi için bu bölümü doldur-
rında sadece “özet” alanına girdiğiniz yazı manızı tavsiye ederiz. Bir yazının birden
özetini görüntüleyecek şekilde tasarlan- fazla etiketi varsa etiketleri virgülle ayıra-
mıştır. Böyle bir tema kullanıyorsanız bilirsiniz. Örnek olarak Windows 7 ile ilgili
“Özet” başlıklı kutuya yazınızla ilgili bir bir yazının etiketleri “Windows 7, Micro-
özet (genellikle yazınızın ilk paragrafı ye- soft, işletim sistemi” olabilir. Etiketleri ya-
terli olacaktır) girebilirsiniz. Aksi halde bu zarken WordPress daha önce kullandığınız
kutuyu doldurmanıza gerek yoktur. etiketleri size otomatik olarak önerecektir.
Geri izlemeleri gönder: Geri beslemeler (ya da Daha sonra blog’unuzu ziyaret eden kulla-
geri izlemeler / pingback) blog sistemleri nıcılar, örneğin Microsoft etiketine tıkla-
arasında blog’ların birbirlerine bağlantı dığında Microsoft’la ilgili yazdığınız bü-
verdiklerini haber veren bir mekanizma- tün yazılara ulaşabilecektir.
dır. Eğer başka bir WordPress blog’una Kategoriler: Kategoriler, blog yazılarınızı
pingback kullanarak bağlantı verirseniz yazdığınız konulardır. Örneğin teknolojiy-
otomatik olarak diğer blog haberdar edilir le ilgili bir blog’da Donanım, Yazılım, İn-
ve pingback verdiğiniz blog yazısının yo- ternet, Mobil Aygıtlar gibi kategoriler ola-
rumlar kısmında sizin yazınızdan bir kesit bilir. Varsayılan olarak blog’unuzda sade-
ve blog’unuzun linki görünür. Yani başka ce Genel adlı bir kategori mevcuttur. Yeni
bir blog’da gördüğünüz bir yazı hakkında Kategori Ekle linkine tıklayarak anında ye-
yeni bir blog yazısı yazıyorsanız, ilgili ya- ni kategoriler ekleyebilirsiniz. Bir yazı için
zının linkini “Geri izlemeleri gönder” ku- birden fazla kategori seçmeniz mümkün-
tusuna kopyalayarak karşı tarafı sizin ya- dür.
zınızdan haberdar edebilirsiniz. Yayımla: Blog yazınıza dair tüm kutuları
Özel Alanlar: “Özel Alanlar”, yine özel gelişti- doldurduktan sonra sıra geldi Yayımla ku-
rilmiş bazı temalarda yazılarınıza ek ola- tusundaki ayarlara. Bu kutunun hemen
rak kullanılan değerleri içerir. Standart bir başındaki “Taslak olarak kaydet” komutu
tema kullanıyorsanız bu bölümü de dol- yazınızı taslak olarak kaydetmeye yarar.
durmanız gerek yoktur. Taslak yazılarınız blog’unuzda yayımlan-
Tartışma: Tartışma bölümünde, yazınıza yo- maz, siz onları düzenleyip yayımlayana
rum yapılmasına izin verip vermediğiniz kadar yönetim panelinizde beklerler. Bu
ve yazınıza geri besleme gönderilmesini sayede, örneğin bir yazınızın yarısını bu-
www.chip.cOM.TR 09/2009 111
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
gün yazarak taslak olarak kaydedip
devamını da ertesi gün yazabilirsi-
niz. Önizleme düğmesine tıkladığı-
nızda blog yazınızın blog tasarımınız
içinde bir önizlemesi görüntülenir.
• Durum: Durum ayarı varsayılan ola-
rak Taslak’tır, ancak bu ayar seçili ol-
sa bile Yayımla düğmesine tıkladığı-
nızda yazınızın taslak olmaktan çıka-
cağını hatırlatalım. Yazınızı İnceleme
Bekliyor olarak kaydederseniz bir yö-
neticinin yazıyı inceleyip yayımla-
ması gerekir. Elbette tek kişilik zınız birkaç saniye içinde (veya belirlediği-
blog’larda bu ayarın bir anlamı yok, ama niz tarihte) yayına girer. Ayrıca yeni açılan
çok yazarlı blog’larda bir yazarınızı “içerik sayfada “Yazı yayınlandı.” şeklinde bir me-
sağlayıcı” olarak atamışsanız o yazarın sa- saj ve “Yazıyı görüntüle” linki belirir. Bu
dece “inceleme bekleyen” yazılar kayde- linke tıklayarak yazınız blog’unuz üzerin-
debileceğini, kaydedilen yazıları sizin in- de görebilirsiniz. Yazıyı yayımladığınızda
celeyip yayımlamanız gerektiğini hatırla- otomatik olarak tekrar düzenleme sayfası
talım. açılır. Yapmanız gereken bir düzeltme var-
• Görünürlük: Genel seçiliyse yazınız Word- sa yazınız üzerinde gelen güncellemeyi
Press blog’unuzda normal bir görünüme yapıp “Yayımla” düğmesinin yerini alan
sahip olur ve herkes tarafından görülebi- “Yazıyı güncelle” düğmesine tıklayarabi-
lir. “Bu yazıyı ana sayfada sabitle” seçene- lirsiniz. Yapmanız gereken bir düzeltme
ğini işaretlerseniz yazı, üzerine yeni yazı- yoksa bu sayfayı kapatabilirsiniz.
lar eklense bile daima ana sayfanızın ilk
sırasında görünür. “Parola korumalı”yı se-
çerseniz yazınızı yalnızca belirlediğiniz İpucu
parolayı giren kişiler okuyabilir. “Özel”i
seçerseniz yazınızı sadece blog editörleri WordPress’in çok faydalı bir “otomatik
kaydetme” özelliği vardır. WordPress’te
ve yöneticileri görebilir.
yazmakta olduğunuz yazılarınız 60 saniyede
• Hemen yayınla: Varsayılan olarak Yayımla bir taslak olarak kaydedilir. Böylece, bir yazı
düğmesine tıkladığınız anda blog yazınız yazarken yanlışlıkla tarayıcınızı kapatırsanız
yayına girer, ancak bu ayarı değiştirerek ya da bilgisayarınız çökerse yönetim paneline
yayımlanma tarihini ve saatini kendiniz tekrar girdiğinizde taslaklar başlığı altında
yazınızı bulup en az kayıpla yazmaya devam
belirleyebilirsiniz.
edebilirsiniz.
Yayımla düğmesine tıkladığınızda ya-
112 09/2009 www.chip.cOM.TR
Yazınıza resim eklemek lan olarak bilgisayardan yükleme ekranı
Blog’unuzun zengin ve görsel olarak çeki- açılır. Resminizi yükleyebilmek için resim
ci görünmesi için blog yazılarınızı resim- dosyası bilgisayarınızda hazır bulunmalı-
lerle donatmaktan daha doğal bir şey ola- dır. Bu ekranda Dosyaları seç düğmesine
maz. WordPress, gelişmiş medya yönetici- tıklayarak bilgisayarınızdaki resim dosya-
si özelliği sayesinde bu işi oldukça kolay- sını bulup seçin.
laştırmaktadır. Ancak bazı sunucularda
WordPress resim dosyalarınızı otomatik
olarak sunucuya kaydedemez, bu nedenle
dosyaların yükleneceği klasörün CHMOD
ayarını yapmanız gerekir. Bunun için FTP
programınızı açın ve WordPress’in bulun-
duğu sunucuya bağlanıp wp-content kla- Dosyayı seçtiğinizde bir ilerleme çubuğu
sörüne sağ tıklayıp CHMOD ya da permis- görünür ve dosyanın büyüklüğüne bağlı
sions adlı seçeneği seçin. Açılan ekranda olarak birkaç saniye içinde dosya sunucu-
CHMOD izinlerini 777 olarak kaydedin. Ar- ya kopyalanır. Ardından karşınıza resim
tık WordPress, resimlerinizi sunucuya özelliklerini düzenleyebileceğiniz bir ek-
kaydedebilecektir. ran gelir. Bu ekranda şu özellikleri düzen-
Şimdi biraz önce yazdığımız yazıya bir leyebilirsiniz:
resim eklemek için tekrar WordPress yö- • Başlık: Resminizin başlığını yazın.
netim paneline girin ve Yazılar menüsüne • Bağlık: Resmin alt yazısı olarak görünme-
tıklayın. Açılan sayfada düzenlemek iste- sini istediğiniz metni yazın. Boş bırakabi-
diğiniz yazının başlığına tıklayın. Görsel lirsiniz.
editörün sol üstünde Yükle/Ekle başlıklı • Tanım: Resmin açıklamasını yazın. Boş da
bir menüyü daha fark edeceksiniz. Bu me- bırakabilirsiniz.
nüdeki öğeler sırasıyla resim, video, ses ve • Bağlantı adresi: Resmin linkleneceği adresi
medya (diğer dosyalar) yüklemeye yarar. belirler. Hiçbiri’ni seçerseniz resme her-
Bir resim yükle- hangi bir link verilmez. Dosya adresi’ni
meye yarayan seçerseniz resmin tam boyutuna link veri-
ilk düğmeye tık- lir. Yazı adresi’ni seçerseniz resmin bulun-
lıyoruz. duğu yazıya link verilir. Dilerseniz bu ala-
Resim dosya- na kendi istediğiniz bir link adresini de gi-
larını bilgisaya- rebilirsiniz.
rınızdan veya • Hizalama: Resmin yazının neresine hizala-
bir web adresin- nacağını belirler.
den yükleyebi- • Boyut: Resmin blog yazınızın içinde görü-
lirsiniz. Varsayı- necek boyutunu belirler. Bazı resimleriniz
www.chip.cOM.TR 09/2009 113
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
çok büyük olduğu için blog yazınızda da-
ha küçük hallerinin görünmesini isteyebi-
lirsiniz. Bu durumda Küçük Resim
(150x150 piksel), Orta, Büyük veya Tam
boyut seçeneklerinden birini seçebilirsi-
niz.
Resmin tüm özelliklerini ayarladıktan
sonra “Yazıya dahil et” düğmesine tıkla-
yın. Görsel ekleme ekranı kapanacak ve
yeniden yazı düzenleme ekranına döne-
ceksiniz. Yüklediğiniz resim de yazınızın
içine eklenmiş olacaktır. Artık “Yazıyı gün-
celle” düğmesine tıklayarak resimli yazı-
nızı yayına alabilirsiniz.
WordPress’in bütünleşik galeri özelliği
sayesinde blog yazılarınıza fotoğraf galeri
de ekleyebilirsiniz. Bunun için ilk fotoğra-
fınızı yükleyip ayarlarını yaptıktan sonra
tekrar Dosyaları seç düğmesine tıklayın
ve aynı işlemi tekrarlayarak istediğiniz ka-
dar fotoğrafı yükleyin. Ardından fotoğraf-
ların altındaki “Tüm değişiklikleri kaydet”
düğmesine tıklayın. Karşınıza gelen Galeri
sayfasında galeri ayarlarını yapabilirsiniz.
İsterseniz ayarlarda değişiklik yaptıktan
sonra “Galeri ekle” düğmesine tıklayın.
Görsel editörde fotoğraf galerisini ifade
eden bir kutu belirecektir. Artık Yayımla
veya Yazıyı güncelle düğmesiyle galeriyi
yayına alabilirsiniz.
WordPress ayarları
WordPress’in yapılandırma ayarları yöne-
tim panelinin sol tarafında göreceğiniz
Ayarlar menüsünden yapılır. Bu menü şu
alt başlıklardan oluşmaktadır:
114 09/2009 www.chip.cOM.TR
Genel yazma
Blog’unuzla ilgili en temel ayarlar bu bö- • Yazı kutusu boyutu: Bu bölümdeki “Yazı ku-
lümden yapılır. tusu boyutu”nu değiştirerek blog yazıları-
• Blog başlığı: Blog başlığınızı dilerseniz bu nızı yazdığınız metin kutusunu genişlete-
bölümden değiştirebilirsiniz. bilirsiniz. Biz bunu 20 satıra ayarlamanızı
• Slogan: Varsayılan olarak “Bir başka Word- tavsiye ediyoruz.
Press blogu.” şeklinde gelen sloganı da • Biçimlendirme: “:-) ve :-P gibi ifadeleri ya-
kendi blog’unuzu tanımlayan kısa bir yımlarken grafiklere çevir.” ayarı işaretliy-
cümleyle değiştirmeyi ihmal etmeyin. se yazılarınıza eklediğiniz surat ifadeleri
• WordPress adresi ve Blog adresi: Bu alanlar oto- resimlere dönüştürülür. “Yerleştirilmiş
matik olarak doldurulmuş olacaktır. geçersiz XHTML kodlarını WordPress oto-
Blog’unuzu başka bir adrese ya da klasöre matik olarak düzeltsin” seçeneğini işaret-
taşımanız gerekirse bu ayarları değiştir- lerseniz WordPress, başka bir yerden kop-
meniz gerekir. yaladığınız XHTML kodlarını düzeltmeye
• Üyelik: Blog’unuza isteyen herkesin kay- çalışır.
dolmasına izin vermek isterseniz bu seçe- • Uzaktan yayınlama: WordPress’e bir masaüs-
neği işaretleyin. tü blog aparatından ya da uzak web site-
• Yeni kullanıcının varsayılan rolü: Blog’unuza ye- sinden yazı göndermek için Atom yayın-
ni kaydolan kullanıcılara atanacak rolü lama protokolü ya da XML-RPC yayınlama
belirler. arabirimlerinden birini kullanıyorsanız
• Zaman dilimi: Zaman dilimi’ni UTC +2:00 bu bölümden aktifleştirmelisiniz. Böyle
(veya yaz saati uygulaması geçerliyse UTC bir uygulama kullanmıyorsanız güvenlik
+:3.00) olarak ayarlayın. Değişiklikleri açışından bu ayarları kapalı tutmanızı
kaydettiğinizde Zaman dili ayarının sa- öneririz.
ğında yerel zamanınız görünecektir; ayarı • E-posta ile yazma: WordPress’in bu bölümü-
doğru yapıp yapmadığınızı buradan kont- ne bilgilerini kaydettiğiniz bir e-posta ad-
rol edebilirsiniz. resine e-posta göndererek blog’unuza oto-
• Tarih biçimi, Zaman formatı, Haftanın başladığı gün: matik olarak yazı eklenmesini sağlayabi-
Bu ayarlar Türkiye için uygun olduğun- lirsiniz.
dan değiştirmenize gerek yoktur. • Servisleri Güncelle: Güncelleme servisleri,
www.chip.cOM.TR 09/2009 115
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
blog’unuzu güncellediğinizi insanlara ve
arama motorlarına otomatik olarak haber
veren araçlardır. Bunların en popüleri
olan Ping-o-Matic WordPress’inize varsa-
yılan olarak ekli gelir. Kullanabileceğiniz
diğer güncelleme servislerinin bir listesini
codex.wordpress.org/Update_Services ad-
resinde bulabilirsiniz, ama Ping-o-Matic’in tartışma: Bu bölümde yorumlarla ilgili
tek başına yeterli olacağını bilmenizde pek çok detaylı ayar bulunmaktadır. Bu
fayda var. ayarlar sayesinde blog yazılarınıza yapılan
yorumları istediğiniz gibi ayarlayabilirsi-
niz. Buradaki ayarlardan çoğu yeterince
açık bir şekilde kendilerini ifade ettiği için
bir sadece önemli olanlara değineceğiz.
“Bir yönetici her zaman yorumu onayla-
malı” seçeneğini işaretlerseniz bütün yo-
rumların yayımlanmadan önce sizin tara-
okUma fınızdan elle onaylanması gerekir. Onay-
• Ön sayfa görünümleri: “Son yazılarınız”ı se- lanması gereken yorumlar e-posta adresi-
çerseniz blog’unuzun ana sayfasında son nize gelecektir. “Yorum yazanın önceden
yazdığınız yazılar görünür. “Sabit sayfa”yı onaylanmış bir yorumu olmalı” seçeneği
seçerseniz daha önce hazırladığınız statik işaretliyse, yorumu yazan kişinin daha ön-
sayfalardan birini ana sayfanızda görün- ce onaylanmış bir yorumu varsa yeni yo-
tüleyebilirsiniz. rumları otomatik olarak onaylanır. Yorum
• En fazla gösterilecek blog sayfası adedi: Ana say- Denetimi kutusuna yazdığınız kelimeler
fada kaç yazı gösterileceğini buradan eğer bir yorumun içeriğinde, isminde, ad-
ayarlayabilirsiniz. resinde, e-posta adresinde ya da IP numa-
• Beslemelerde gösterilecek en güncel kayıt adedi: rasında geçerse o yorum denetleme kuy-
RSS beslemenizde kaç yazı gösterileceğini ruğuna alınır. Benzer şekilde, “Yorumlar
buradan ayarlayabilirsiniz. için kara liste”ye eklediğiniz kelimeler bir
• Her yazı için, göster: RSS beslemenizde yazıla- yorumda geçerse o yorum otomatik ola-
rının özetinin mi yoksa tamamının mı rak istenmeyen olarak kaydedilir.
gösterileceğini ayarlayabilirsiniz. WordPress’te ön tanımlı olarak Grava-
• Sayfalar ve beslemeler için karakter kodlaması: tar desteği vardır. www.gravatar.com ad-
WordPress varsayılan olarak UTF-8 karak- resine avatar’ını kaydeden kişilerin
ter kodlamasını kullanır ve bunu değiştir- avatar’ları sizin blog’unuzda da görünür.
meniz önerilmez. Avatar görünümü ayarından avatar’ları
116 09/2009 www.chip.cOM.TR
göstermek isteyip istemediğinizi ayarla-
yabilirsiniz. Varsayılan Avatar ayarı da ka-
yıtlı bir avatar’ı olmayan kişilerin yorum-
larında gösterilir.
cikti/ şeklinde göze hoş görünen ve arama
motorlarındaki sıralamanızı yükseltecek
adreslere dönüştürebilirsiniz.
medya: Yazınıza resim eklerken yüklediği- Genel ayarlar kısmından görünmesini
niz resmin küçük, orta, büyük ve orijinal istediğiniz adres biçimini seçip Değişiklik-
boyut olmak üzere kopyaları oluşturulur leri Kaydet’e tıklayın. Açılan sayfanın en
ve bu kopyalardan istediğiniz boyutta ola- altında <IfModule mod_rewrite.c> satırıy-
nı yazınıza ekleyebilirsiniz. Oluşturulacak la başlayan bir kod kutusu göreceksiniz.
olan resim boyutlarını bu bölümden ayar- Kutunun içine tıklayıp Ctrl + A tuşlarına
layabilirsiniz. basarak kodların tamamını seçin ve kop-
yalayın. Ardından Başlat > Tüm Program-
lar > Donatılar > Not Defteri komutuyla
yeni bir Not Defteri belgesi açıp bu kodları
Not Defteri’ne yapıştırın. Dosyayı htac-
Gizlilik: Blog’unuzun arama motorlarında cess.txt ismiyle kaydedip kapatın. Ardın-
bulunabilir olmasını istiyorsanız mutlaka dan FTP programınızı çalıştırıp dosyayı
“Blogumun herkes tarafından görülebilir WordPress’i kurduğunuz klasöre gönderin
olmasını istiyorum” seçeneğini seçin. ve adını .htaccess (dosya isminin başında
Blog’unuzun arama motorları tarafından sadece nokta var) olarak değiştirin. Artık
bulunamamasını, sadece adresini bilen ki- WordPress’iniz janjanlı adreslerle çalışma-
şilerin girmesini istiyorsanız “Arama mo- ya başlayacaktır.
torlarını engellemek, normal ziyaretçilere
izin vermek istiyorum” seçeneğini seçin. çeşitli: Bu bölümden, yüklediğiniz dosya-
ların saklanacağı klasörü değiştirebilirsi-
kalıCı bağlantılar: Bu bölümde bizce niz. Varsayılan olarak belirlenen klasörü
WordPress’in en can alıcı özelliklerinden değiştirmenizi tavsiye etmeyiz. “Yükle-
biri yatıyor. WordPress’te yazdığınız blog melerimi aylık -ve yıllık- bazda klasörler-
yazılarının adresleri varsayılan olarak de tut.” seçeneği işaretliyse, örneğin 2009
www.siteniz.com/?p=123 şeklinde olur, Şubat ayında yüklediğiniz bir dosya wp-
ama bu adresleri www.siteniz. content/uploads/2009/02/ klasörüne
com/2009/08/17/chip-wordpress-kitabi- kaydedilir.
www.chip.cOM.TR 09/2009 117
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Blog’unuzu yayına hazırlayın
WordPress blog’unuz kurulmuş olabilir ama yayına hazır hale gelmesi
için yapmanız gereken birkaç şey daha var.
Blog’unuzu konulara ayırın lara ulaşabilirler.
WordPress blog’unuzda büyük ihtimalle WordPress’te yeni kategoriler oluşturmak
birden fazla konuyu kapsayan yazılar ya- için yönetim panelinde Yazılar menüsün-
zacaksınızdır. Kullanıcılarınız, yazdığınız den Kategoriler’e tıklayın. Kategori ismi’ne
yazılardan sadece belli bir konuda olanları kategorinizin adını yazın. Kategori kısa
okumak isteyebilirler. İşte WordPress bu ismi’ni boş bırakabilirsiniz, çünkü katego-
imkanı sağlamak için yazılarınızı riyi kaydettiğinizde kısa isim otomatik
“kategori”lere ayırmanıza olanak tanıyor. olarak oluşturulur. Bağlı olduğu kategori
Blog’unuzu kategorilere ayırarak daha listesinden yeni oluşturacağınız kategori-
derli toplu bir yapıya sahip olabilirsiniz. ye bir üst kategori oluşturabilirsiniz. Örne-
Ayrıca blog’unuz birkaç yaşına girip yazı- ğin İşletim Sistemleri adlı bir kategori
larınız iyice çoğaldığında hem sizin hem oluşturduktan sonra Windows Vista ve Li-
de okurlarınızın aradığı konudaki yazılara nux adlı iki kategori daha oluşturup bun-
ulaşması kolaylaşır. ları İşletim Sistemleri kategorisine bağla-
Kategoriler genellikle WordPress yabilirsiniz. Tanım kısmını doldurmanız
blog’larında iki yerde görünür. Hemen he- zorunlu değildir ama buraya kategorinizin
men tüm WordPress temalarında, blog ya- kısa bir açıklamasını yazabilirsiniz. Bun-
zılarının içinde o yazının atandığı katego- dan sonra yazılarınızı yazarken Kategori-
riler belirtilir. Ayrıca çoğu temanın kenar ler kutusundan o yazıyla ilgili kategorileri
çubuğunda da bir kategori listesi bulunur, seçebilirsiniz.
böylece kullanıcılarınız istedikleri katego-
ri başlığına tıklayarak o kategorideki yazı- Blogroll’ünüzü oluşturun
Blog’unuzdan başka blog’lara ve web site-
lerine link verebilirsiniz. Blog’unuzda gö-
rüntülenen link kümenize “blogroll” adı
verilir. Blogroll’ünüz, arkadaşlarınızın ya
da sevdiğiniz blog’ların ve web sitelerinin
linklerini içerebilir. Varsayılan
blogroll’ünüzü görmek için Bağlantılar
menüsüne tıklayın. Burada WordPress
Türkiye ekibi tarafından varsayılan olarak
118 09/2009 www.chip.cOM.TR
konulmuş birtakım linkler göreceksiniz.
Bu linkleri silmekle işe başlayalım: Sol üst- Yazarlarınızı ve kullanıcılarınızı
teki işaret kutusunu işaretleyip tüm link- yönetin
leri seçin ve Toplu işlemler listesinden Sil’i Blog’unuzu birkaç arkadaşınızla birlikte
seçip İşle deyin. kurmak istiyor olabilir ya da blog’unuz ge-
WordPress varsayılan olarak “Bağlantılar” liştikçe yeni yazarlar alma ihtiyacı hisse-
adlı bir bağlantı kategorisiyle gelir. Sadece debilirsiniz. Endişelenmenize gerek yok,
birkaç link ekleyecekseniz kategori adını çünkü WordPress birden fazla yazarla çalı-
değiştirmenize gerek yoktur; ama geniş şabilmeniz için gereken özelliklere sahip.
bir link listesi oluşturmak niyetindeyseniz Üstelik yazarlarınıza çeşitli yetkiler veren
aynen yazılarda olduğu gibi bağlantıları- “rol”ler atayabilirsiniz.
nızı da kategorilere ayırabilirsiniz. Bunun Kullanıcılar menüsüne tıklayarak ya-
için Bağlantılar menüsündeki Bağlantı ka- zarlarınızın ve kullanıcılarınızın listelen-
tegorileri linkini kullanabilirsiniz. diği sayfaya ulaşabilirsiniz. Bu listede her
Listenize yeni bir bağlantı eklemek için kullanıcının kullanıcı adı, ismi, e-post ad-
Bağlantılar menüsünden Yeni ekle’yi se- resi, blog’unuzdaki rolü ve yazı sayısı gö-
çin. İsim kısmına bağlantının başlığını ya- rünür. Kullanıcılarınızın rollerini belirle-
zın. Web adresi kısmına linkin tam adresi- yebilmek için önce her rolün neler yapa-
ni (http:// ile başlayacak şekilde) yazın. bildiğine değinelim:
Tanım kısmına linkin açıklamasını yazın. • Abone: Sadece kayıtlı e-posta adresi ve kul-
Bu tanım genellikle okurlarınız fareyle lin- lanıcı adıyla yorum yazabilir. Editörlere
kin üzerine geldiğinde görünür. Hedef kıs- özgü bir yetkisi yoktur.
mından _blank’i seçmenizi öneririz, böy- • İçerik sağlayıcı: İçerik sağlayıcılar sisteme
lece tıklanan linkler yeni bir pencerede dosya yükleyebilir ve kendi blog yazılarını
açılır. Bağlantı İlişkisi ve Gelişmiş kısımla- yazıp düzenleyebilir. Ancak bir içerik sağ-
rını doldurmanız gerek yoktur. Bağlantıyı layıcı blog yazısı gönderdiğinde yazısı tas-
kaydetmek için sağ tarafta gördüğünüz lak olarak kaydedilir ve bir editör tarafından
Bağlantı Ekle düğmesine tıklayın. onaylanması gerekir; yani içerik sağlayıcıla-
www.chip.cOM.TR 09/2009 119
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
rın doğrudan yazı yayımlama yetkisi yok-
tur. Yeni yazarlarınıza bir süreliğine bu rolü Gravatar nedir?
vererek yazılarını kontrol altında tutmak is-
teyebilirsiniz. Gravatar, bu sistemi destekleyen sitelerde
• Yazar: İçerik sağlayıcıların yetkilerinin yanı adınızın yanında görünen ve sizi tanımlayan
küçük bir resimdir. Gravatar’lar çeşitli web
sıra yazarlar yeni blog yazılarını yönetici
sitelerinde, blog’larda ve forumlarda
onayı olmadan yayımlayabilir ve silebilir- kullanılabilirler. Gravatar servisi 2007 yılında
ler. WordPress’in de sahibi olan Auttomatic
• Editör: Yazar yetkilerine ek olarak, editörler firması tarafından satın alınmış ve Gravatar
yorumları, kategorileri ve bağlantıları yöne- desteği WordPress’in içine gömülmüştür, bu
nedenle gravatar.com’a bir kez kaydolup
tebilir, sayfaları ve başka yazarların yazmış
avatar’ınızı oluşturduktan sonra hemen
olduğu yazıları düzenleyebilirler. Editörler hemen tüm WordPress tabanlı blog’larda
ayrıca özel yazıları okuyabilir ve düzenleye- yorum yazdığınızda kendi avatar’ınızın
bilirler. görünmesini sağlayabilirsiniz.
Avatar’ınızı oluşturmak için www.gravatar.
• Yönetici: Yöneticiler editör yetkilerine ek ola-
com adresine girip sol üst köşedeki “Log in to,
rak tüm WordPress ayarlarını değiştirme or Sign up for, Gravatar” menüsünden “Sign
yetkisine sahiptir. Blog’unuzun sahibi ola- Up”ı seçin ve e-posta adresinizi girin. Resim
rak sizin rolünüz otomatik olarak yönetici yüklemeye sıra geldiğinde bilgisayarınızdan
olarak atanmıştır. Dilerseniz sonradan baş- bir resminizi yükleyebilir, bir web adresinden
resim çekebilir ya da webcam’inizden anında
ka yöneticiler de atayabilirsiniz, ama bu yet-
fotoğrafınızı çekebilirsiniz. Gravatar’ınızın
kiyi çok güvenmediğiniz kimselerle paylaş- yorum yazdığınız blog’larda görünmesi için
manızı tavsiye etmeyiz. e-posta adresi kısmına Gravatar.com’a
Blog’unuza yeni bir kullanıcı eklemek kaydolurken kullandığınız e-posta adresinizi
için Kullanıcılar menüsündeki “Yeni ekle” yazmanız yeterlidir.
linkini kullanabilirsiniz. Daha sonra bir kul-
lanıcının profilini değiştirmek için “Yazarlar rerseniz “Herkes tarafından görülecek ad”
ve Kullanıcılar” linkini kullanmanız gerekir. listesinde bu seçeneğin görünmesi için önce
Bir kullanıcının kullanıcı adına tıklayarak o bilgileri bir kez kaydetmeniz gerekir. Yazar-
kullanıcının iletişim bilgilerini değiştirme- larınız da aynen sizin gibi www.siteniz.com/
niz mümkündür. Kullanıcı bilgileri ekranın- wp-admin adresinden yönetim paneline gi-
daki “Herkes tarafından görülecek ad” kısmı riş yapıp kendi yetkileri dâhilinde işlemleri-
önemlidir, zira burada seçtiğiniz ad blog ni gerçekleştirebilirler. Kullanıcılar ayrıca
sayfalarınızda yazarın ismi olarak görüne- Kullanıcılar > Profiliniz sayfasında kendi
cektir. Varsayılan olarak kullanıcı adı görü- profil bilgilerini güncelleyebilirler.
nür, ama bunu ad soyad, sadece ad ya da sa-
dece soyad olacak şekilde değiştirebilirsiniz. Yorumları yönetin
Yazarın adını ve soyadını o anda sayfaya gi- Bir önceki bölümde, Ayarlar > Tartışma
120 09/2009 www.chip.cOM.TR
menüsünden yorumlarla ilgili ayarları na- za gönderilmiş tüm yorumlar tarih sırasıy-
sıl yapılandırabileceğinizden bahsetmiş- la listelenir. Silmek istediğiniz yorumların
tik. Ancak ayarlarınızı nasıl yaparsanız ya- solundaki kutucuğu işaretleyip Toplu İş-
pın, her zaman sizin beklediğiniz ya da is- lemler menüsünden Sil’i seçebilirsiniz. Ay-
tediğiniz gibi yorumlar gelmeyecektir. Bu rıca fareyle her yorumun üzerine geldiği-
nedenle az da olsa bazı yorumların yöne- nizde yorum metninin hemen altında yö-
tilmesi ve moderasyona tabi tutulması netim linkleri belirir. Bu linkleri kullanarak
kaçınılmaz olur. onaylanmış bir yorumun onayını kaldıra-
Tartışma ayarlarında “Şu durumlarda bilir ya da onaylanmamış bir yoruma onay
bana e-posta gönder: Her yorum yapıldı- verebilir, yorumu istenmeyen (spam) ola-
ğında” seçeneğini aktif hale getirdiyseniz rak işaretleyebilir, silebilir, düzenleyebilir
blog yazılarınıza her yorum yapıldığında ya da cevap verebilirsiniz.
“Lütfen denetleyin” başlıklı bir e-posta Yorumları düzenle sayfasının üst kısmın-
alırsınız ve e-postadaki linke tıklayarak daki “Kontrol bekleyen”, “Onaylandı” ve
yorumu onaylamanız ya da silmeniz gere- “İstenmeyen” linklerine tıklayarak adı üze-
kir. Çok ateşli tartışmaların dönmediği, rindeki sayfalara gitmeniz mümkündür.
riskli konuların yazılmadığı bir blog oluş- Özellikle İstenmeyen sayfasını zaman za-
turmak niyetindeyseniz bu seçeneği aktif man kontrol etmenizi öneririz, çünkü
hale getirmemenizi ve yorumları özgür WordPress’in spam kontol eklentisi Akis-
bırakmanızı tavsiye ederiz. Elbette bu du- met az da olsa bazen gerçek yorumları is-
rumda arada çürük elmalar çıkabilir, onla- tenmeyen sanıp bu kutuya atabiliyor. Böy-
rı ayıklamak için de yönetim panelinin le bir yorumla karşılaşırsanız yorumun
Yorumlar menüsünü kullanacağız. üzerine gelip Onayla linkine tıklamanız yo-
“Yorumları düzenle” sayfasını kullana- rumun yayımlanması için yeterli olacaktır.
rak tüm yorumları kolaylıkla yönetebilirsi-
niz. Yorumlar linkine tıklayarak ulaştığınız
“Yorumları düzenle” sayfasında, yazılarını-
Gravatar’ı olmayan kullanıcıların yorumlarında
“gizem adamı” avatar’ı beliriyor.
www.chip.cOM.TR 09/2009 121
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Akismet ile spam denetimi
WordPress platformu çok popüler bir platform
olduğundan, yorum alanlarınızı kendilerine
reklam alanı olarak kullanmayı isteyen birçok
spam’ci tarafından çeşitli bot’lar türetilmiştir.
Bu bot’lar sizin blog’unuza girip yazılarınıza
anlamsız veya reklam kokak yorumlar
yazabilirler. WordPress, sizi istenmeyen
Sabit sayfalar oluşturun
(spam) yorumlardan korumak için Akismet adlı Blog’unuz sadece blog yazılarından oluşa-
çok başarılı bir eklentiyle birlikte gelir, ancak cak diye bir şey yok elbette. Blog’unuzda
spam korumasını devreye sokmak için bu birkaç tane de olsa sabit (statik) sayfa bu-
eklentiyi etkinleştirmeniz gerekir.
lundurmak isteyebilirsiniz. Sabit sayfalar,
içeriği hemen hemen hiç değişmeyen ve
blog yazılarından farklı olarak ana menü-
nüzde ayrı bir link halinde bulundurmak
isteyeceğiniz sayfalardır. Örneğin “blog
hakkında”, “kişisel bilgiler”, “yazar kadro-
su” gibi sayfalar sabit sayfa olarak oluştu-
rulabilir. Sabit sayfaların blog’unuzdaki
Akismet’i etkinleştirmek için yönetim yerleri tema tasarımınıza göre değişmekle
panelinden Eklentiler menüsüne tıklayın.
birlikte, genellikle tepede Ana Menü linki-
Açılan sayfada Akismet’in altındaki Etkinleştir
nin yanında veya kenar çubuğunda “Sayfa-
linkine tıklayın. Ancak bu eklentinin çalışması
için etkinleştirilmesi yeterli olmuyor, bir lar” başlıklı bir menü altında listelenirler.
“WordPress.com API anahtarı” edinmeniz Sabit bir sayfa oluşturmak için Sayfalar
gerekiyor. API anahtarınızı almak için menüsünden “Yeni ekle”yi seçmeniz gere-
WordPress.com’da bir hesap açmalısınız.
kir. Sayfa oluşturma mantığı yeni blog ya-
Bunun için tr.wordpress.com adresine girip
“Şimdi Üye Olun!” düğmesine tıklayın. Üyelik
zısı yazmayla tamamen aynıdır. Yalnız sa-
formunu doldurup en alttaki seçeneklerden bit sayfalarınızda “Yorumlara izin ver” se-
“Sadece kullanıcı adı, lütfen”i seçin. Üyeliğiniz çeneğini kapatmayı düşünebilirsiniz. Me-
tamamlandığında size gelecek olan e-postanın nülerde sayfalar genellikle alfabetik olarak
sonundaki “API Key:” ile başlayan satırda API
sıralanır. Siz sabit sayfa sıralamanızı elle
anahtarınız yazılıdır. Bu anahtarı kaydetmek
için Eklentiler menüsünden Akismet belirlemek istiyorsanız sağ taraftaki Sıra-
Yapılandırması’na girin ve WordPress.com API lama kutusunu kullanarak her sayfanıza
Anahtarı kısmına API anahtarınızı yapıştırın. bir sıra numarası verebilirsiniz. WordPress
Artık rahat edebilirsiniz; bundan sonra varsayılan olarak “Hakkında” başlıklı bir
Akismet sizi spam yorumlardan korumaya
sabit sayfayla gelir. Bu sayfayı silmeyi ve-
başlayacaktır.
ya içeriğini değiştirmeyi unutmayın.
122 09/2009 www.chip.cOM.TR
WordPress’i geliştirin
Yeni temalarla blog’unuzun tasarımını değiştirin, bileşen ve
eklentilerle özelliklerini zenginleştirin.
W ordPress, gelişmeye çok açık bir plat- rilip kurulabilmekteler. Eğer az da olsa
formdur. Sistemin eklenti desteği sa- grafik tasarımı ve CSS bilginiz varsa indir-
yesinde blog’unuzun özelliklerini ve fonk- diğiniz bir temayı özelleştirip tamamen
siyonlarını akıl almaz biçimde artırabilir- kendinize has bir tasarım da yaratmanız
siniz. WordPress’e kurabileceğiniz binlerce mümkün. Elbette bütün WordPress tema-
ücretsiz eklenti bulunmaktadır. Benzer şe- ları bedava değil, özellikle “premium” te-
kilde, WordPress için hazırlanmış temaları ma adı verilen ve genellikle WordPress’i
kullanarak da blog’unuzun tasarımını tek içerik yönetim sistemi olarak kullanmak
bir tıklamayla değiştirebilirsiniz. isteyen kullanıcılara yönelik bazı temala-
rın ücretli olduğunu söyleyebiliriz. Ancak
Temalarla tasarımınızı değiştirin standart bir blog için büyük ihtimalle böy-
WordPress’in tema desteği sayesinde le bir temaya ihtiyaç duymayacaksınız.
blog’unuzun içeriğinde hiçbir değişiklik Ücretsiz temaları kullanarak hiç web
yapmadan, birkaç dakika içinde tasarımı bilgisine sahip olmadan birkaç
blog’unuzun tasarımını baştan sona de- dakika içinde blog’unuza çekici bir görü-
ğiştirebilirsiniz. WordPress varsayılan ola- nüm kazandırabilirsiniz. Mevcut binlerce
rak iki ücretsiz temayla gelir: WordPress tema arasından kendinize uygun bir tema
Default ve WordPress Classic. Açık konuş- bulabileceğinizden şüphemiz yok, ama
mak gerekirse her iki temanın da çok şık bunun için tema edinebileceğiniz birkaç
göründüğünü söyleyemeyiz, bu nedenle kaynağı bilmelisiniz. Ücretsiz tema indire-
çoğu WordPress kullanıcısı blog’unu kur- bileceğiniz ilk kaynak, WordPress’in kendi
duktan sonra zevklerine ve okurlarının ih- resmi Tema Dizini’dir. http://wordpress.
tiyaçlarına uygun bir tema arayışına girer. org/extend/themes/ adresinden ulaşabi-
Joomla! şablonlarından bahsederken leceğiniz tema dizininde bu yazının yazıl-
profesyonel görünümlü Joomla! şablonla- dığı sırada 1000’e yakın ücretsiz tema ka-
rının pek çoğunun ücretli olduğundan yıtlı bulunuyordu. Resmi Tema Dizini’nin
bahsetmiştik; oysa WordPress’te durum güzel yanı kodları temiz, reklam içerme-
biraz farklı ve daha sevindirici, çünkü çok yen ve güvenilir temalar içermesidir. Te-
güzel görünümlü binlerce WordPress te- ma Dizini’nin kötü yanıysa temalara göz
masını ücretsiz olarak indirebiliyorsunuz. atabileceğiniz herhangi bir sayfa sunma-
Ücretsiz WordPress temaları kolayca indi- ması; yani sadece belli bir anahtar kelime-
www.chip.cOM.TR 09/2009 123
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
İPUCU
Ücretsiz WordPress tema
kaynakları
R http://topwpthemes.com
R www.wpthemespot.com
R www.wordpress.gen.tr
R www.wptr.net
R http://getir.net/rjy
R www.fresheezy.com
R www.nuviotemplates.com
Resmi Tema Dizini’nde 1000’e yakın bedava tema R www.themelab.com
mevcut. R www.freewpthemes.net
R www.themesplice.com
ye göre arama yaparak temalara ulaşabili- R www.freethemelayouts.com
yorsunuz. http://wordpress.org/extend/ R http://designdisease.com
themes/ adresinde girdiğinizde sayfanın
ortasında editörler tarafından seçilmiş, beğendiğiniz bir temayı bilgisayarınıza in-
vitrindeki temaları göreceksiniz. Sağ taraf- dirin. İndirdiğiniz dosya büyük ihtimalle .
taki sütundaysa sırayla en popüler, en ye- zip formatında sıkıştırılmış bir dosya ola-
ni ve en son güncellenen temalar listeleni- caktır. Bu sıkıştırılmış dosyaya sağ tıklaya-
yor. Bu temalardan herhangi birinin üstü- rak “Buraya çıkart”ı seçip dosyayı genişle-
ne tıkladığınızda açılan sayfada temanın tin.
geliştiricisini, kısa açıklamasını ve etiket- Biz örnek olarak www.freethemelayo-
lerini göreceksiniz. Sağ taraftaki Download uts.com adresinden indirebileceğiniz
linkine tıklayarak temayı bilgisayarınıza Whistler (www.freethemelayouts.com/
indirebilir, Preview düğmesine tıklayarak dls/whistler-free.zip) adlı temayı kullana-
ön izleme yapabilirsiniz. cağız. İndirdiğimiz whistler-free.zip adlı
Tema Dizini’ndeki arama kutusunda dosyayı genişlettiğinizde içinde temanın
blog’unuzda kullanmak istediğiniz tasarı- bulunduğu bir klasör çıkacaktır. Bu klasö-
mın ana rengini, örneğin “blue” (mavi) ya- rü WordPress’in wp-content/themes kla-
zarak o rengi etiket olarak kullanan tema- sörüne upload etmeniz gerekir. Eğer tema-
ları aramayı deneyebilirsiniz. nızla birlikte yüklenmesi gereken eklenti-
ler bulunuyorsa bunlar genellikle plugins
tema yÜkleme: WordPress’e yeni temalar adlı bir klasörün içinde gelir; bu klasörleri
yüklemek oldukça basit. Önce yukarıda de wp-content/plugins klasörüne yükle-
belirttiğimiz tema kaynaklarına göz atarak meniz gerekir. Bizim örnek temamızın
124 09/2009 www.chip.cOM.TR
FreeThemeLayouts.com’da çeşitli bedava Word-
Press temaları bulabilirsiniz.
dosyaları whistler adlı bir klasörün içinde.
Şimdi FTP programımızı çalıştırıp sitemi-
zin FTP sunucusuna bağlanıyor ve wp-
content altındaki themes klasörüne girip
whistler adlı klasörü buraya gönderiyoruz. getirebilir ya da Önizleme linkine tıklaya-
Tema dosyalarınızın WordPress yönetim rak temanın ön izlemesini görebilirsiniz.
paneli üzerinden düzenlenebilir olması Yeni temayı etkinleştirdikten sonra
için dosyaları yazılabilir yapmanız gereki- blog’unuza tekrar girdiğinizde tasarımın
yor. Bunun için wp-content/themes/ bir anda değişmiş olduğunu göreceksiniz.
whistler klasörünün içine girip tüm dos- Ayrıca, temanızın ayarlanabilir seçenekle-
yaları seçerek sağ tıklayın ve FTP progra- ri varsa Görünüm menüsüne “Theme Op-
mınızın CHMOD özelliğini seçin. Tüm te- tions” gibi bir link eklenecektir.
ma dosyalarının CHMOD değerini 777 yap-
tıktan sonra FTP programınızı kapatın. temaları dÜzenleme: Temanızı Türkçeleş-
Sıra geldi temayı aktifleştirmeye. Bu- tirilmiş temalar yayımlayan bir siteden
nun için WordPress yönetim panelinize indirmediyseniz yeni yüklediğiniz tema-
giriş yaptıktan sonra Görünüm menüsün- lar genellikle birkaç kelime de olsa İngiliz-
den Temalar’ı seçin. Açılan sayfada, sis- ce parçalar içerecektir. Bunları da tema
temde yüklü temaların bir listesi belire- editörünü kullanarak düzeltebilirsiniz.
cektir. Listedeki “ThemeLayouts/Dream- Bunun için Görünüm menüsünden
Template tarafından whistler 1” başlıklı Editör’ün seçin. Editöre girdiğinizde sağ
temamızın altındaki Etkinleştir linkine tarafta tema dosyalarınızı oluşturan şab-
tıklıyoruz. Siz başka bir tema yüklediyse- lon ve stillerin bir listesi görünecektir. Te-
niz yine kendi temanızın altındaki Etkin- malar; alt kısım, üst kısım, ana indeks şab-
leştir linkine tıklayarak temayı aktif hale lonu, yan menü, yorumlar gibi belli başlı
www.chip.cOM.TR 09/2009 125
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Anlayacağınız üzere WordPress, İngiliz-
cedeki çoğul eki –s’in doğru kullanılmasını
sağlamak için 3 farklı “yorum” dizgesi içe-
riyor. Bu nedenle 3 farklı yerdeki “Com-
ment/Comments” yazısını “Yorum” olarak
değiştirdik. Burada önemli olan, HTML ve
PHP kodlarına hiç dokunmadan, sadece
İngilizce metinlerin bulunduğu sözcükleri
değiştirmek.
Yüklediğimiz tema, blog’umuzu bu güzel şekle
sokmayı anında başardı.
parçalara ayrılmıştır. Temanızı tamamen
Türkçeleştirmek istiyorsanız bu şablonla-
rın her birini tek tek incelemeniz ve kodla-
rı kurcalamaya biraz aşina olmanız gere-
kir.
Biz örnek temamızdaki “0 Comments”
yazan kısmı “0 Yorum” olarak ve “Read “Read More” düğmesini değiştirmek için
More” yazan düğmeyi “Devamı…” olarak de şu satırı değiştiriyoruz:
değiştirmek istiyoruz. Bunun için Şablon- <div class=”readmore”><a href=”<?php the_permalink()
lar listesinden Ana İndeks Şablonu (index. ?>/#more” title=”<?php the_title(); ?>”> Read More</a></
php)’yi seçeceğiz. Açılan sayfadaki editör div>
kutusunda şu satırı buluyoruz: Ve şu hale getiriyoruz:
<div class=”commentleft”></div><div class=”commentbg” <div class=”readmore”><a href=”<?php the_permalink()
><?php comments_popup_link( __( ‘0 Comments’, ‘blank’ ), ?>/#more” title=”<?php the_title(); ?>”> Devamı…</a></
__( ‘1 Comment’, ‘blank’ ), __( ‘% Comments’, ‘blank’ ), ‘post- div>
comments-a’, __(‘-’, ‘blank’)); ?></div><div Temada gözünüze çarpan diğer İngiliz-
class=”commentright”></div> ce noktaları yine İngilizce bilginize daya-
Ve şu şekilde değiştiriyoruz: narak ya da İngilizce bilen bir arkadaşınız-
<div class=”commentleft”></div><div class=”commentbg” dan yardım alarak bu şekilde Türkçeye çe-
><?php comments_popup_link( __( ‘0 Yorum’, ‘blank’ ), __( virebilirsiniz.
‘1 Yorum’, ‘blank’ ), __( ‘% Yorum’, ‘blank’ ), ‘post- Bazı temalarda tasarımın logo kısmı
comments-a’, __(‘-’, ‘blank’)); ?></div><div grafik olarak yer alır ve buraya kendi
class=”commentright”></div> blog’unuzu adını yazmak ya da logosunu
126 09/2009 www.chip.cOM.TR
arama, kategoriler, etiket bulutu, son yazı-
Otomatik tema yükleme lar, son yorumlar gibi hemen hemen her
blog için kullanışlı bileşenler bulunur.
WordPress’in son sürümü, WordPress Tema Temanıza hiçbir bileşen eklemezseniz
Dizini’ndenden otomatik olarak tema bulup temanızın kenar çubuğu, ön tanımlı ola-
blog’unuza yükleyebilme özelliğine sahiptir.
rak tasarlandığı menüleri gösterir. Görü-
Bunun için Görünüm menüsünden “Yeni tema
ekle”yi seçin. Renk, sütun sayısı, genişlik gibi nüm menüsünden Bileşenler’i seçip tema-
tema özelliklerini belirledikten sonra Tema nızda kullanmak istediğiniz bileşenleri
bul düğmesine tıklayın. Beğendiğiniz bir başlığından tutup sürükleyerek sağ taraf-
temanın altındaki Yükle linkine, ardından taki “Sidebar” başlıklı kutuya bırakabilirsi-
açılan penceredeki Şimdi kur düğmesine
niz. Bu durumda kenar çubuğunda ön ta-
tıklayın. WordPress temayı FTP’nize otomatik
olarak indirebilmek için size FTP bağlantı nımlı olan tüm menüler silinir ve sadece
bilgilerinizi soracaktır. FTP bilgilerinizi sizin seçtiğiniz bileşenler gösterilir. Eğer
girdikten sonra İlerle düğmesine tıklayın. temanızda birden fazla kenar çubuğu özel-
Temanız birkaç saniye içinde otomatik olarak
liği varsa bu kenar çubuklarının tümü sağ
sunucunuza indirilecektir. Açılan sayfadaki
tarafta ayrı başlıklar halinde yer alacaktır.
Etkinleştir linkine tıklayarak temayı aktif hale
getirebilirsiniz.
koymak için resmi yeniden düzenlemeniz
gerekir. WordPress temalarında logo re-
simleri genellikle wp-content/themes/te-
maadı/images/logo.jpg ya da logo.png gi-
bi bir isimle yer alır. Bu dosyayı Photoshop
ya da GIMP (www.gimp.org, bedava) gibi
programla açıp düzenledikten sonra aynı
konuma FTP programınız aracılığıyla up- Bir bileşeni kenar çubuğuna sürüklediği-
load edebilirsiniz. nizde o bileşenin ayarlarını yapabileceği-
niz bir kutu açılır. Buradan bileşenin ayar-
Bileşenler larını değiştirip Kaydet düğmesine tıkla-
Her WordPress teması olmasa da modern yabilirsiniz. Standart bileşenlerin çoğu sa-
temaların birçoğu “bileşen” (widget) deni- dece başlığını değiştirebileceğiniz bir ayar
len bir WordPress özelliğini destekler. Bile- sunar. Bir bileşenin altındaki Kaldır linki-
şenler, temanızın kenar çubuklarına (side- ne tıklayarak o bileşeni kenar çubuğundan
bar) koyabileceğiniz, genellikle tek bir gö- kaldırabilirsiniz. Bizim özellikle faydalı
revi yerine getiren küçük araçlardır. bulduğumuz Metin bileşeni, istediğiniz
WordPress’te varsayılan olarak arşivler, bir yazıyı ya da HTML kodunu kenar çubu-
www.chip.cOM.TR 09/2009 127
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Temanız destekliyorsa bileşenler kenar çubuğu-
nuza eklenir.
ğunuza eklemek için kullanılabilir. editörler tarafından seçilmiş eklentileri,
WordPress’e ekleyebileceğiniz yüzlerce sağdaki sütunda en popüler, en yeni ve en
değişik bileşeni http://wordpress.org/ex- son güncellenen eklentileri göreceksiniz.
tend/plugins/tags/widget adresinde bula- Sol sütundaysa en popüler etiket eklenti-
bilirsiniz. Bu bileşenleri aynen bir eklenti leri listelenir. Burada widget (bileşen), post
gibi yüklemeniz gerekir, ki ona da az sonra (yazı), sidebar (kenar çubuğu), comments
değineceğiz. (yorumlar), images (resimler) gibi etiket
başlıklarına tıklayarak o etiketi taşıyan ek-
Eklentiler lentilere ulaşabilirsiniz. Ortadaki arama
WordPress eklentileri (plugin), kutusuna, aradığınız eklentinin olası bir
WordPress’in işlevlerini artıran küçük kod etiketini ya da konusunu yazarak arama
paketleridir. Dünyanın her tarafından yapmayı da deneyebilirsiniz. Ayrıca aradı-
WordPress geliştiricileri sürekli olarak ye- ğınız bir eklentiyi Google’da aramanız da
ni eklentiler geliştirmekte, böylece mümkündür: Örneğin “wordpress delicio-
WordPress’in fonksiyonelliğinin artması- us eklentisi” şeklinde bir arama işe yarar
na yardımcı olmaktadır. WordPress için sonuçlar getirecektir.
geliştirilen eklentilerin çoğu ücretsizdir.
Eklenti indirebileceğiniz en güzel kaynak eklenti yÜkleme: Eklenti yükleme yönte-
http://wordpress.org/extend/plugins/ ad- mi tema yüklemeyle hemen hemen aynı-
resinden ulaşabileceğiniz resmi WordPress dır. Önce Eklenti Dizini’nden bir eklenti-
Eklenti Dizini’dir. Dizinde şu anda 6 binin nin sayfasına girin. Sağdaki FYI kutusunda
üzerinde eklenti bulunmakta ve bu eklen- göreceğiniz “Requires WordPress Version”
tiler 45 milyon kere indirilmiş durumda. kısmı o eklentinin çalışmak gereksinim
Eklenti Dizini’ne girdiğinizde ortada duyduğu en düşük WordPress sürümünü,
128 09/2009 www.chip.cOM.TR
“Compatible up to” kısmı da o eklentinin kurmaya çalışacaktır.
test edildiği ve uyumlu olduğu en son Klasörü FTP’nize yükledikten veya oto-
WordPress sürümünü gösterir. Elbette ge- matik yükleme yöntemini kullanarak ek-
liştiricinin eklentiyi son WordPress sü- lentinizi kurduktan sonra yönetim paneli-
rümlerinde test etmemiş olması o eklenti- nize girip Eklentiler menüsüne tıklayın.
nin sizin yüklediğiniz en güncel sürümde Sistemde mevcut eklentilerin listelendiği
çalışmayacağı anlamına gelmez; 2.8.3 ile bir sayfa açılacaktır. Buradan, etkin olan
uyumlu görünen bir eklenti çok büyük ih- eklentilerin altındaki Etkisizleştir linkine
timalle 2.8.4 sürümünde de çalışacaktır. tıklayarak eklentiyi pasifleştirebilir, etkin
Ancak arada büyük sürüm farkları varsa olmayan eklentilerin altındaki Etkinleştir
uyumsuzluklar ortaya çıkabilir. linkine tıklayarak da eklentiyi aktifleştire-
Ssağ üst köşedeki Download linkine bilirsiniz.
tıklayarak eklentiyi bilgisayarınıza indirin. Eklentinizi kurduktan sonra, eğer ek-
Ardından indirdiğiniz dosyaya sağ tıklayıp lentinin sonradan yapılandırılabilen ayar-
“Buraya çıkart” deyin. Genellikle dosyanın ları varsa Eklentiler veya Ayarlar menüsü-
içinden eklentinin adını taşıyan bir klasör ne yeni bir link eklenir. Bu linkin nereye
çıkar. FTP’ye bağlanıp bu klasörü wp- ekleneceği eklentinin geliştiricisine göre
content/plugins klasörünün içine gönder- değişiyor; örneğin Akismet, Eklentiler me-
melisiniz. nüsünde Akismet Yapılandırması adlı bir
Alternatif bir yöntem yeni WordPress link eklerken, sonradan kurduğumuz Go-
sürümleriyle gelen otomatik ekenti yükle- ogle XML Sitemaps adlı bir eklenti Ayarlar
me sistemini kullanmaktadır. Bunun için menüsün XML-
yönetim panelinize girip Eklentiler menü- Sitemap adlı bir baş-
sünden “Yeni ekle”yi seçin ve açılan sayfa- lık ekliyor. Bu neden-
nın üst kısmındaki Yükle linkine tıklayın. le yeni bir eklenti
Gözat düğmesine tıklayıp, indirdiğiniz . yükledikten sonra
zip dosyasını gösterin ve Şimdi kur düğ- her iki menüyü de
mesine tıklayın. FTP bilgilerinizi girdikten kontrol etmekte veya
sonra WordPress eklentiyi otomatik olarak eklentinin “beni oku”
(readme) dosyasına
göz atmakta fayda
var.
Eklentilerin
yapılandırma
linkleri farklı
menülere
eklenebiliyor.
www.chip.cOM.TR 09/2009 129
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
En popüler WordPress eklentileri
all in one seo Pack
wordpress.org/extend/plugins/all-in-one-seo-pack/
WordPress’inizin arama motoru optimi-
zasyonunu (SEO) hiç emek vermeden hal-
letmek için bu eklentiyi kullanabilirsiniz.
Eklenti, başlıklarınızı otomatik olarak op-
timize ediyor ve meta etiketlerini otoma-
tik olarak oluşturuyor. İsterseniz hiçbir
ayar yapmadan eklentiyi kullanmaya baş-
layabilir, isterseniz de gelişmiş ayarları
kurcalayarak her türlü yapılandırmayı ya- Contact Form 7
pabilirsiniz. wordpress.org/extend/plugins/contact-form-7/
Türkçe desteği de bulunan bu eklenti,
Google Xml sitemaps blog’unuza bir iletişim formu eklemenizi
wordpress.org/extend/plugins/google-sitemap- sağlıyor. Gelişmiş özellikleri sayesinde
generator/ formlarınıza istediğiniz alanları ekleyebi-
Bu eklenti, blog’unuz için Google, Bing ve lirsiniz. AJAX destekli form gönderme
Yahoo uyumlu bir XML “Site Haritası” özelliğine ve Akismet aracılığıyla spam ko-
oluşturur. Site haritaları, arama motorları- rumasına da sahip.
nın blog’unuzun içeriğini indekslemesini
kolaylaştıran özel XML dosyalarıdır. Ara- Gd star rating
ma motorlarında listelenmek sizin için wordpress.org/extend/plugins/gd-star-rating/
önemliyse bu eklentiyi kurmanızı ve www. GD Star Rating eklentisi, blog yazılarınız,
google.com.tr/webmasters adresine gire- sayfalarınız ve blog’unuzda yorumlar için
rek site haritanızı kaydetmenizi öneririz. puanlama sistemi kurmanızı sağlıyor. Di-
lerseniz puanlarınızı yıldız olarak görüne-
cek şekilde ayarlayabiliyor, kenar çubuğu
bileşenleri sayesinde en iyi puan alan yazı-
larınızı ve diğer istatistiklerinizi görüntü-
leyebiliyorsunuz.
nextGen Gallery
wordpress.org/extend/plugins/nextgen-gallery/
NextGEN Gallery, WordPress için geliştiril-
miş tam donanımlı bir resim galerisi ek-
lentisi. WordPress’in son sürümünde basit
130 09/2009 www.chip.cOM.TR
easy adsense
wordpress.org/extend/plugins/easy-adsenser/
İleriki bölümlerde anlatacağımız Google
AdSense’e kaydolarak blog’unuza reklam
bir galeri özelliği var ama AJAX veya Flash alabilir ve para kazanmaya başlayabilirsi-
tabanlı, daha çekici ve kapsamlı resim ga- niz. İşte bu eklenti, WordPress’inize Ad-
lerileri oluşturmak istiyorsanız bu eklenti- Sense reklamlarını eklemeyi ve yönetmeyi
yi kullanabilirsiniz. NextGEN Gallery re- kolaylaştırıyor. Eklenti, AdSense reklamla-
simlere filigran ekleme özelliğine de sa- rınızı kenar çubuğunuza ekleyebileceğiniz
hip. bileşenler sunuyor ve “bağlantı birimi”
reklamları sayfalarınızın alt veya üst kıs-
yet another related Posts Plugin mına ekleyebiliyor.
wordpress.org/extend/plugins/yet-another-related-
posts-plugin/
Blog’unuzdaki yazılarınız arttıkça birbiriy-
le ilgisi olan yazılarınızın sayısı da artacak-
tır. Blog yazılarınızın altında “bu yazıyla
ilgili olabilecek diğer yazılar” şeklinde bir
kutu ekleyerek başka yazılarınızın da daha
çok okunmasını ve sitenizde geçirilen sü- wP-Pagenavi
renin artmasını sağlayabilirsiniz. İşte wordpress.org/extend/plugins/wp-pagenavi/
YARPP bu işe yarıyor ve kendine has algo- Bu eklenti sayesinde blog’unuzun alt kıs-
ritması sayesinde yazılarınızın başlık, içe- mına, sayfa numaralarından oluşan düğ-
rik, etiket, kategori gibi bilgilerini temel meler ekleyebilir ve ziyaretçilerinizin yazı
alarak o yazıyla en çok ilgili görünen yazı- sayfaları arasında dolaşmasını kolaylaştı-
ları seçiyor. rabilirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 131
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
wP-Polls tanıtan bir slayt gösterisi oluşturabilirsi-
wordpress.org/extend/ niz. Eklentinin çalışır hale getirilmesinin
plugins/wp-polls/ biraz zahmetli olduğunu belirtmeliyiz;
Bu eklenti sayesinde web sitesindeki Install & Setup sayfasını
blog’unuza AJAX dikkatlice okumanız gerekiyor.
teknolojisini kulla-
nan anketler ekleye- wP-Postviews
bilirsiniz. Ayrıca an- wordpress.org/extend/plugins/wp-postviews/
ketleri şablonlar ve Bu eklentiyi kullanarak bir yazının kaç kez
CSS aracılığıyla özelleştirebilme imkânınız görüntülendiğini gösterebilirsiniz.
var. Birden fazla seçeneğin seçilebileceği
anketler de oluşturabiliyorsunuz. eklebunu
www.eklebunu.com
wP-db-backup Okurlarınızın Delicious, Digg, Bağcık, Lin-
wordpress.org/extend/plugins/wp-db-backup/ kibol, Oyyla gibi popüler yabancı ve yerli
WP-DB-Backup eklentisi sayesinde sosyal imleme ve paylaşım sitelerine yazı-
WordPress’inizin bulunduğu veritabanını larınızın linkini eklemesini sağlıyor.
yedekleyebilirsiniz.
subscribe2
Featured Content Gallery wordpress.org/extend/plugins/subscribe2/
www.featuredcontentgallery.com Blog’unuza bir e-posta bülteni oluşturarak
Örneğini FeaturedContentGallery.com ad- yeni blog yazıları yazdığınızda aboneleri-
resinde görebileceğiniz eklentiyi kullana- nize e-posta ile bildirilmesini sağlıyor. Di-
rak WordPress sitenizin içinde, yazılarınızı lerseniz her yeni yazıda e-posta gönderil-
mesini ya da belli periyot-
larla toplu e-posta gönde-
rilmesini sağlayabilirsiniz.
lifestream
wordpress.org/extend/plugins/li-
festream/
Twitter, Last.fm, Facebook,
FriendFeed, Delicious gibi
sosyal ortamlardaki ey-
lemlerinizi blog’unuza ve-
ya kenar çubuğunuza ak-
tarmaya yarar.
132 09/2009 www.chip.cOM.TR
İçerik yönetim sistemi olarak
WordPress
WordPress’i sadece blog oluşturmak için değil, kapsamlı web siteleri
geliştirmek için de kullanabilirsiniz.
W ordPress temelde bir blog platformu den farklıdır ve bu tip temaların detaylı
olmasına rağmen, o kadar gelişmiş ve birer kullanım kılavuzu vardır, ama özel
esnek bir yapıya sahiptir ki tıpkı bir “içerik alanları bu temalarda sıklıkla ve benzer şe-
yönetim sistemi” olarak da kullanılabilir. killerde kullanacağınızı söyleyebiliriz.
İçerik yönetim sistemlerinin ne olduğunu www.gabfire.com/small-magazine-
öğrenmek için kitabımızın ilk bölümüne wordpress-theme/ adresine girip Downlo-
göz atabilirsiniz. WordPress, dilerseniz ad başlığı altındaki Small Magazine linkine
içinde hiç blog olmayan bir haber sitesini tıklayın. İndirdiğiniz .zip dosyasını geniş-
ya da dergi tarzında bir siteyi yönetmek letin. Dosyanın içinden çıkan small-
için kullanılabilir. Bunun için birçoğu üc- magazine klasörünü wp-content/themes
retli olan “premium” temalardan faydala- klasörüne upload edin. Plugins klasörü al-
nabilirsiniz. Premium temalar tındaki eklentileriyse wp-content/plugins
WordPress’in sınırlarını zorlayan ve olası klasörüne upload edin.
tüm özellikleri kullanan, gelişmiş temalar- Yönetim panelinden Eklentiler’e girip
dır. Ayrıca dergi ya da portal tarzında bir flickrRSS ve WP-PageNavi eklentilerini et-
web sitesi yapmak için dergi stili (magazi- kinleştirin. (Fotoğraf albümü özelliğini
ne style) temaları kullanabilirsiniz. kullanmak istemiyorsanız ve Flickr hesa-
Dergi stili temalarda genellikle bazı ha-
berleri resimlerle öne çıkarmak için
WordPress’in “özel alan” özelliği kullanılır.
Bu özelliği nasıl kullanacağınızı anlatabil-
mek için ücretsiz dergi stili temalardan
biri olan Small Magazine temasını kulla-
nacağız. Bu temanın bileşenli kenar çubu-
ğu, 125x125 reklam alanları, 250x250 Ad-
Sense alanı, bütünleşik Flickr ve Gravatar
desteği gibi özellikleri mevcut. Premium
temaların kullanımları genellikle birbirin-
www.chip.cOM.TR 09/2009 133
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
bınız yoksa flickrRSS’i etkinleştirmeyebi- üstüne geldiğinizde tarayıcınızın alt çubu-
lirsiniz.) Flickr (www.flickr.com) popüler ğunda beliren adresin sonuna dikkat edin:
bir resim paylaşım servisidir ve bu tema- cat_ID=1 şeklinde bitecektir. İşte buradaki
nın fotoğraf galerisi özelliğini kullanarak 1 (ya da sizde hangi sayı görünüyorsa) o
Flickr hesabınızdaki son resimleri görün- kategorinin ID numarasıdır. Bu şekilde
tüleyebilirsiniz. flickrRSS’i yapılandırmak tüm kategorilerin ID’lerini öğrenip bir ke-
için Ayarlar menüsünden flickRSS’e girin. nara not edin.
ID Number alanına Flickr ID’nizi yazmalı- Şimdi görünüm menüsünden Editör’ü
sınız. ID’nizi bilmiyorsanız http://idgettr. açın ve Şablonlar listesinden Ana İndeks
com/ adresine fotoğraf albümü adresinizi Şablonu’nu seçin. Açılan sayfada şöyle iki
yazarak ID’nizi öğrenebilirsiniz. ID’nizi ya- satır göreceksiniz:
pıştırdıktan sonra Display ayarlarını user <h4 style=”margin-right:15px;”>Featured entries</h4>
– 7 – square olarak ayarlayın. Diğer ayarla- <?php query_posts(‘cat=3&showposts=3’); ?>
rı değiştirmeden Save Settings’e tıklayın. Buradaki cat=3 değerini sizin en üstte
Şimdi Görünüm menüsünden görmek istediğiniz kategorinin ID’siyle de-
Temalar’a tıklayıp “Mehmet Ozekinci tara- ğiştirmeniz gerekiyor. Eliniz değmişken
fından MyStyle 1.0” temasını etkinleştirin. “Featured entries” başlığını da Türkçeleşti-
Sıra geldi hangi kategorilerin nerede görü- rebilirsiniz. Örneğin:
neceğini belirlemeye. <h4 style=”margin-right:15px;”>Göze çarpanlar</h4>
Göze Çarpanlar, İnternet, Yazılım ve <?php query_posts(‘cat=1&showposts=3’); ?>
Mobil adlarında dört kategori oluşturdu- Sol sütundaki haberleri için şu satırları
ğunuzu varsayalım. 3 haberin yer aldığı değiştirmeniz gerekiyor:
üst kısımda (Featured entries) Göze <h4>Entertainment</h4>
Çarpanlar’ı, Entertainment başlıklı sol sü- <?php query_posts(‘cat=4&showposts=3’); ?>
tunda İnternet haberlerini, sağ sütunda da Yine başlığı ve cat değerini değiştirece-
diğer haberleri (Yazılım ve Mobil) göster- ğiz:
mek istediğinizi düşünelim. Bunun için <h4>İnternet</h4>
öncelikleri kategorilerinizin ID’lerini öğ- <?php query_posts(‘cat=4&showposts=3’); ?>
Son olarak sağdaki sütunu oluşturan
satırları buluyoruz:
<h4>Other News</h4>
<?php query_posts(‘cat=5,6,7,8,9&showposts=7’); ?>
Bu sefer cat değerine diğer tüm katego-
renmeniz gerekiyor. rilerimizin ID’lerini virgülle ayırarak gir-
Kategorilerin ID’lerini öğrenmek için Yazı- memiz gerekiyor:
lar menüsünden Kategoriler’e tıklayın. Ka- <h4>Diğer Haberler</h4>
tegori listesinden fareyle bir kategorinin <?php query_posts(‘cat=3,20&showposts=7’); ?>
134 09/2009 www.chip.cOM.TR
İPUCU
Bedava dergi stili temalar
R http://getir.net/qdz
R http://getir.net/qdx
R http://getir.net/qdy
R http://getir.net/na0
Ücretli WordPress temaları
R www.premiumwp.com
R www.nattywp.com
Şimdi dosyayı kaydedip sitenize göz R www.woothemes.com
R http://premiumthemes.net
attığınızda haberlerin doğru yerlere yer-
R www.themespinner.com
leştiğini, ama henüz resimlerin olmadı- R www.deluxethemes.com
ğını fark edeceksiniz. Resimleri eklemek R www.studiopress.com
için WordPress’in “özel alan” özelliğini
kullanacağız. Bunun için Yazılar menü- resim yüklemeyi seçerek hazırladığınız
sünden Düzenle’yi seçip Göze Çarpanlar resmi WordPress’e yükleyin.
kategorisindeki son haberlerden birini Bağlantı adresi kutusundaki adresin
açın. tamamını kopyalayın ve kutuyu kapa-
Üst kısım için yükleyeceğiniz resim- tın. Sayfanın altına giderek Özel Alanlar
lerin boyutu 275x120 piksel olmalıdır. başlıklı kutuyu bulun. İsim kısmına
Bu ölçülerde bir resmi önceden Photos- “top” yazın, Değer kısmına da resim ad-
hop ya da GIMP gibi bir programda ha- resini yapıştırın ve “Özel alan ekle” düğ-
zırlamalısınız. Yükle/Ekle çubuğundan mesine tıklayın. Bundan sonra özel alan-
ları kullandığınızda “top” ismini kısayol
listesinden seçebileceksiniz.
Sitenize tekrar girdiğinizde ilk habe-
rin resminin eklenmiş olduğunu göre-
ceksiniz. Aynı işlemi Göze Çarpanlar ka-
tegorisindeki diğer yazılar için de ger-
çekleştirin.
Sol sütunda yayımladığımız İnternet
haberleri içinse önerilen resim boyutu
295x105 piksel. Bu boyutlarda resimleri-
nizi hazırladıktan sonra aynen yukarıda
anlattığımız şekilde yazılarınıza yükle-
yin, ama bu sefer özel alan eklerken “Ye-
ni” girin düğmesine tıklayın İsim alanı-
na “bottom” yazın. Bu şekilde sol sütuna
xxxxxxxxx Premium temalarla uğraşırken
editöre sık sık işiniz düşebilir. da resimlerinizi ekleyebilirsiniz.
www.chip.cOM.TR 09/2009 135
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
136 09/2009 www.chip.cOM.TR
Doğru hosting seçimi
Joomla! veya WordPress’inizi kurmak için doğru bir barındırma alanı
kiralamalısınız.
W eb siteleri, 24 saat açık duran ve hızlı cağınız hosting paketinin sizin bilgisayarı-
bir internet erişimine sahip, özel ola- nızda yüklü işletim sistemiyle bir ilgisi ol-
rak yapılandırılmış, sunucu (server) adı madığını hatırlatalım. Yani Linux tabanlı
verilen bilgisayarlarda barındırılırlar. Sıra- bir hosting paketi satın alarak pekâlâ Win-
dan bir kullanıcının evinde 24 saat açık tu- dows tabanlı bilgisayarınızda kullanabilir-
tabileceği ve çok hızlı internet erişimine siniz.
sahip bir bilgisayarın bulunma ihtimali
düşüktür, bu nedenle bu işi yapan özel fir- Linux mu Windows mu?
malar türemiştir. Firmalar sunucu bilgisa- Genel kural olarak PHP programlama dili-
yarlarını kurarak veri merkezi (datacenter) ni ve MySQL veritabanını kullanacak kişi-
adı verilen özel merkezlerde, çok hızlı in- lerin Linux tabanlı bir hosting paketi, ASP
ternet erişimiyle kullanıma sunarlar. İşte ve ASP.NET programlama dilleriyle MSSQL
web sitelerinizi bu özel sunucularda depo- veritabanını kullanmak isteyen kişilerin
layıp kullanıma sunma işine “barındırma” Windows tabanlı bir hosting paketi tercih
(hosting) denir. Bu işi yapan firmalara da etmesi tavsiye edilir. Windows hosting pa-
“hosting firması” denir. ketleri yazılım maliyeti nedeniyle Linux
Hosting firmaları, belli de-
polama alanlarına ve çeşitli
özelliklere sahip hosting pa-
ketleri oluşturarak müşterile-
rine aylık veya yıllık olarak ki-
ralarlar. Sizin de Joomla! veya
WordPress tabanlı web sitenizi
internette barındırabilmek
için bir hosting paketi satın al-
manız gerekir. Piyasada bula-
bileceğiniz hosting paketlerin-
de genellikle iki farklı işletim
sistemi kullanılır: Linux ve
Windows. Bu noktada, kullana-
www.chip.cOM.TR 09/2009 137
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
paketlere göre biraz daha pahalı olabilir-
ler. Linux, PHP ve MySQL ise tamamen
açık kaynak yazılımlar olduğu için yazılım
maliyeti yoktur, bu nedenle Linux paket-
leri daha ucuz olur.
Kendileri de birer açık kaynak yazılım
olan Joomla! ve WordPress, PHP dilinde
yazılmış ve MySQL veritabanını kullanan
yazılımlardır. Bu nedenle en yüksek per-
formansı, PHP veMySQL’in anavatanı di-
yebileceğimiz Linux tabanlı sunucularda
verirler. Her ne kadar bazı Windows taban-
lı hosting paketlerinde PHP ve MySQL des-
teği olsa da Joomla! veya WordPress’inizi
tamamen sağlıklı biçimde kullanabilmek
ve tüm özelliklerinden faydalanabilmek
için mutlaka Linux tabanlı bir hosting pa-
keti seçmenizi tavsiye ederiz. tr uzantılı alan adlarının satışı ODTÜ tarafından
nic.tr adresi üzerinden yapılmaktadır.
Joomla!’nın gereksinimleri arasında
PHP 4.3.10 ve üstü ile MySQL 3.23.x ve üstü
yer almaktadır. WordPress ise PHP 4.3 ve genellikle daha düşük olduğu için hosting
üstü ile MySQL 4.1.2 ve üstü sürümlere ih- firmaları da yurt dışında barındırdıkları
tiyaç duyar. Ayrıca WordPress’in “kalıcı hosting paketlerini oldukça ucuz fiyatlara
link” olarak bilinen temiz adresleri oluştu- satabilirler. Hatta GoDaddy.com firması
rabilmesi için mod_rewrite adlı Apache 10 GB alanlı hosting paketini aylık 5 dola-
modülüne ihtiyacı var. Günümüzde satı- ra, DreamHost.com ise sınırsız alan ve
lan hemen hemen tüm Linux tabanlı hos- bant genişlikli paketini aylık 9 dolara sat-
ting paketleri bu özellikleri eksiksiz olarak maktadır. Bununla birlikte, çok fazla alana
sunmaktalar, ama emin değilseniz satın ve bant genişliğine ihtiyacınız yoksa biz
almadan önce hosting şirketiyle iletişime yurt dışında barındırılan sunucuları tercih
geçerek sahip oldukları sürümleri sorabi- etmenizi önermiyoruz.
lirsiniz. Türkiye lokasyonlu sunuculara
Türkiye’den erişim genellikle daha hızlı ol-
Lokasyon önemli maktadır. Üstelik ülkemizin yurt dışı çıkış-
Web sitenizi barındırdığınız sunucunun larında arıza olması halinde yurt dışındaki
konumu (lokasyonu) da önemlidir. Yurt sitenize ulaşılamayabileceğini de göz
dışında barındırılan sunucuların maliyeti önünde bulundurmalısınız. Tabii hedef
138 09/2009 www.chip.cOM.TR
kullanıcı kitleniz genellikle yurt dışında hosting paketleri otomatik olarak alan
yaşıyorsa yurt dışında bulunan bir sunu- adınıza ekler. Hemen hemen bütün hos-
cudan daha fazla fayda sağlayabilirsiniz. ting firmaları aynı zamanda alan adı da
Tercih edeceğiniz hosting firması, sunucu- satarlar. Alan adı fiyatı ortalama yıllık 15
larının lokasyonunu web sitesinde belirt- dolar olmakla birlikte her firmada fiyatlar
memişse firmayla iletişime geçerek sunu- değişiklik gösterebilir. .tr uzantılı alan ad-
cu konumunu mutlaka öğrenmenizi tav- larının satışı ise www.nic.tr adresinden
siye ederiz. Günümüzde yıllık 10 TL’den yapılır. .tr uzantılı bazı alan adlarını satın
başlayan fiyatlarla Türkiye lokasyonlu alabilmek için belge göndermeniz gerekir;
hosting paketleri bulmanız mümkündür. bu konuda ayrıntılı bilgiyi www.nic.tr ad-
resinden alabilirsiniz. Alan adınızı ve hos-
Alan adı seçimi ting paketinizi birbirinden farklı firmalar-
Hosting paketinizi kullanabilmek için bir dan satın alabilirsiniz. Bu durumda hos-
de alan adına (domain) sahip olmalısınız. ting sağlayıcınız tarafından size verile
Alan adı, isim.com, isim.net, isim.com.tr DNS (nameserver) adreslerini alan adı
gibi bir adrestir. Gerçekte alan adının ba- kontrol panelinize girmeniz yeterli ola-
şında “www.” takısı yoktur, bunu bütün caktır.
İPUCU
Türkiye’nin en büyük 15 hosting sağlayıcısı
1. turkticaret.net
2. natrohost.com
3. isimtescil.net
4. ihs.com.tr
5. markum.com.tr
6. websahibi.com
7. doruk.net.tr
8. niobeweb.net
9. kriweb.com
10. sadecehosting.com
11. turkishost.com
12. kebirhost.com
13. mynet.com
14. turhost.com
15. karegen.com
Kaynak: webhosting.info
www.chip.cOM.TR 09/2009 139
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Web sitenizi Google Analytics
ile takip edin
Google’ın bedava Analytics hizmetiyle ziyaretçilerinizi daha yakından
tanıyabilir, sitenizde neler yaptıklarını öğrenebilirsiniz.
H erkes popüler bir web sitesine sahip ol-
mayı ister, ama doğru ziyaretçi kitlesi
arasında popüler olmak daha da önemli-
Neyse ki artık çoğu site sahibi böyle ya-
zılımlara para ödemekten kurtulmuş du-
rumda; çünkü Google, geçtiğimiz yıllarda
dir. Peki sitenizin popüler olup olmadığı- satın aldığı Analytics adlı servisi kendi
nı, en çok hangi sayfalarınızın dikkat çekti- bünyesinde ücretsiz olarak sunmaya baş-
ğini ve ziyaretçilerinizin sitenizi nasıl bul- ladı. Google Analytics’i kullanmak için ser-
duğunu nasıl öğrenebilirsiniz? Bedava vise kaydolmanız, ayarlarını yapmanız ve
“sayaç” servisleri genellikle yalnızca ziya- size verilen JavaScript kodunu sitenize ek-
retçilerinizin sayısını ve çok temel bazı bil- lemeniz yeterli oluyor.
gileri size sağlayabilir. O yüzden sitesinin Bu sayede, siteniz her ziyaret edildiğin-
ziyaretçileriyle ilgili daha fazla bilgi edin- de bu JavaScript çalışarak Google’a ziyaret-
mek isteyen webmaster’lar artık “web ista- çi takip verileri gönderiyor. Google da bu
tistikleri” sunan servislere yöneliyor. verileri analiz ederek size sitenizin trafiği
Hosting sağlayıcınız size zaten ücretsiz ve ziyaretçilerinizle ilgili çeşitli raporlar
bir istatistik yazılımı sunmuş olabilir. Bu sunuyor.
yazılımlar sunucudaki günlük kayıtlarını Bu bölümde Google Analytics’e kaydo-
(log’ları) analiz ederek ziyaretçileriniz ve lup sitenize eklemeyi ve Google Analytics
ziyaret ettikleri sayfalarla ilgili bazı bilgile- raporlarını nasıl kullanabileceğinizi göre-
ri size sunar. Sitenize hiçbir ekleme yap- ceğiz. Öncelikle www.google.com/analy-
madan çalışabilen bu yazılımlar dışında, tics/ adresine girin. Sayfa Türkçe olarak
JavaScript aracılığıyla da veri toplanabilir. açılmazsa sağ üstteki listeden Türkçeyi se-
Sitenize ekleyeceğiniz küçük bir JavaScript çin. Google Analytics’e Google hesabınızla
yardımıyla ziyaretçilerinizle ilgili çok da- (örn. Gmail adresinizle) anında giriş yapa-
ha fazla bilgi edinmeniz mümkün. İşte ge- bilirsiniz.
nellikle ücretli olan gelişmiş analiz ve ista- Henüz Google hesabınız yoksa www.
tistik yazılımları da bu yöntemi kullanı- google.com/accounts/NewAccount adre-
yor. sine girip yeni bir hesap açın.
140 09/2009 www.chip.cOM.TR
Biz yeni izleme kodunu kullanmanızı öne-
1. Profilinizi oluşturun riyoruz. Yeni İzleme Kodu sekmesine tık-
Giriş yaptıktan sonra karşınıza gelen ilk ladığınızda görüntülenen kodu kopyala-
ekranda Kaydol düğmesine tıklayın. Açı- yıp web sitenize yapıştırmanız gerekiyor.
lan sayfaya web sitenizin tam adresini ve Bu kodu sitenizin TÜM sayfalarına, </
bu hesap için bir isim (web sitenizin adı body> etiketinden hemen önce gelecek şe-
olabilir) girin. Ülke listesinden Türkiye’yi kilde eklemelisiniz.
seçin. Saat diliminiz otomatik olarak
İstanbul’a ayarlanacaktır.
2. İletişim bilgileri
Bir sonraki adımda forma soyadınızı, adı-
nızı, telefon numaranızı ve ülkenizi girin.
Sonraki sayfada “Evet, yukarıdaki şartlar 4. Hedeflerinizi tanımlayın
ve koşulları kabul ediyorum.” seçeneğini Web sitesi profilinizin yanındaki Düzenle
işaretleyin ve Yeni Hesap Oluştur düğme- linkine tıklayarak siteniz için “hedefler” de
sine tıklayın. tanımlayabilirsiniz (en fazla 4 tane). He-
def, bir ziyaretçinin, satın alma, kaydolma,
3. İzleme kodu dosya indirme gibi arzulanan bir işlemi ta-
Açılan sayfada karşınıza eski ve yeni ol- mamladıktan sonra ulaştığı bir web sitesi
mak üzere iki farklı izleme kodu gelecek. sayfasıdır. Hedeflerinizi tanımlayarak, he-
www.chip.cOM.TR 09/2009 141
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
rar kontrol edin. Profilin yanında “İzleme
kodu yüklendi. Veriler Bekleniyor.” yaza-
caktır. Analytics ilk 24 saat boyunca veri
toplayacağı için ilk raporlarınızı ancak er-
tesi gün görebilirsiniz.
defe ulaşan ziyaretçilerinizle ilgili istatis-
tikleri toplayabilirsiniz.
5. Hedefleri geliştirin
Bazı web siteleri, satın alma gibi karmaşık
işlemlerin adım adım yapılmasını ve çe-
şitli sayfalardan geçilmesini gerektirir. Si- 7. Ayarları düzenleyin
zin de böyle bir süreciniz varsa hedefiniz Raporların birikmesini beklerken, daha
için bir “huni” tanımlamanız gerekir. Bu sağlıklı raporlar elde edebilmek için Analy-
sayede ziyaretçilerinizin hangi aşamalar- tics Ayarları sayfasında profilinizin yanın-
da işlemi terk ettiği, sürecin doğru işleyip daki Düzenle linkine tıklayın. Ana Web Si-
işlemediği gibi konularda bilgi edinebilir- tesi Profil Bilgileri kutusunun sağındaki
siniz. Düzenle linkine tıklayıp profil adı, varsayı-
lan sayfa, ülke gibi bilgileri gerekiyorsa
güncelleyin ve sitenizin e-ticaret sitesi
olup olmadığını belirtin.
6. Bekleme vakti
Takip kodunu sayfalarınıza ekledikten
sonra birkaç dakika sonra Analytics’i tek-
142 09/2009 www.chip.cOM.TR
8. Trafik kaynakları
Birkaç günlük veri biriktiği zaman sağlıklı
raporlar almaya başlayabilirsiniz. Raporla-
rınıza bakmak için profilin yanındaki Ra-
porları Görüntüle linkine tıklayın. Soldaki
menüden ulaşabileceğiniz Trafik Kaynak-
ları raporu; sitenizin ziyaretçi sayısı, ziya-
retçilerin nerelerden geldiği, arama mo-
torlarında hangi anahtar kelimelerle site-
nizi bulduğu gibi temel bilgileri içerir.
letim sistemleri, ekran çözünürlükleri, Ja-
va desteğine sahip olup olmadıkları gibi
bilgilerin tümünü edinebilirsiniz.
9. İçerik raporu 11. Site yerleşimi
İçerik linkine tıkladığınızda en popüler Google Analytics’in en etkileyici özellikle-
sayfalarınızı ve hemen çıkma oranını gö- rinden biri de “site yerleşimi”dir.
rebilirsiniz. Hemen çıkma oranı, sitenizde- İçerik > Site Yerleşimi linkine tıkladığı-
ki tek bir sayfaya baktıktan sonra çıkan zi- nızda yeni bir pencerede kendi web siteniz
yaretçilerin oranıdır. Bu oran yüksekse si- açılacak ve her linkin üzerinde oraya ne
teniz tatmin edici değil ya da başka bir kadar tıklandığını gösteren bir çubuk beli-
problem var demektir. recektir. Böylece her sayfadan kullanıcıla-
rın nereye gittiklerini görsel olarak takip
10. Teknik analiz edebilirsiniz.
Sitenizi ziyaretçilerinize uygun şekilde ta-
sarlayabilmek için onların ne kullandığını 12. Ziyaretçi sadakati
bilmeniz son derece önemlidir. Ziyaretçi- Sadakat, sitenizi tekrar tekrar ziyaret eden
ler > Tarayıcı Yetenekleri başlığı altında ziyaretçileri ifade eder. Ziyaretçiler > Ziya-
ziyaretçilerinizin kullandığı tarayıcılar, iş- retçi Sadakati > Sadakat raporuna göre si-
www.chip.cOM.TR 09/2009 143
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
tenizi yüzlerce kez ziyaret eden ziyaretçi-
leriniz varsa ziyaretçileri kendinize bağla- İPUCU
mada başarılı olmuşsunuz demektir. Ziya-
retçi Sadakati başlığı altında ziyaret uzun-
luğu ve derinliğine dair raporları da bula-
Takip kodunu Joomla! veya
bilirsiniz. WordPress’e ekleyin
Analytics takip kodunu Joomla! tabanlı
sitenize eklemek için yönetim panelinden
Eklentiler > Şablon Yöneticisi’ne girin ve
kullanmakta olduğunuz şablonun üzerine
tıklayın. Sağ üst köşeden HTML düzenle
linkine tıklayın. Açılan sayfada kodların en
sonuna gidin ve Analytics takip kodunuzu </
body> satırından önce bir satır boşluk bırakıp
13. Yetki dağıtımı ekleyin.
Takip kodunu WordPress’e eklemek için
Çalışma arkadaşlarınızın ya da diğer site yönetim panelinizden Görünüm > Editör
yetkililerinin de Analytics raporlarına ula- linkine tıkayın. Şablonlar listesinden Alt kısım
şabilmesini istiyorsanız profil ayarları say- (footer.php)’yi seçin. Açılan sayfada kodların
fasında “Kullanıcı Yöneticisi”ne tıklayıp en sonuna gidin ve Analytics takip kodunuzu
</body> satırından önce bir satır boşluk
açılan sayfadaki Kullanıcı Ekle linkine tık-
bırakıp ekleyin.
layın. Ekleyeceğiniz e-posta adresinin Go-
ogle hesabı olarak kayıtlı olması gerektiği-
ni hatırlatalım. Eklediğiniz kullanıcıya ister
yönetici yetkileri verebilir, isterseniz de sa-
dece raporları görmesine izin verebilirsi-
niz.
Raporlar nasıl kullanılır?
1. Dışa aktar: Raporları reklam verenlere ya tıklayarak takvim üzerinden yeni bir tarih
da patronunuza göndermeniz gerekiyorsa aralığı belirleyebilir, sadece istediğiniz
PDF, XML ya da CSV formatında dışarı günlerin raporlarını inceleyebilirsiniz.
aktarabilirsiniz. 4. Grafik ölçütü: Raporun ana grafiğini gün,
2. Rapor türü: Raporlar; Ziyaretçiler, Trafik hafta veya ay bazında görünecek şekilde
Kaynakları, İçerik ve Hedefler olmak üzere değiştirebilirsiniz.
4 ana başlığa ayrılmıştır. Her 5. Yardım kaynakları: Herhangi bir raporun
başlık altında daha detaylı alt raporlar yer ne işe yaradığını anlamadıysanız “Bu
alır. Rapor Hakkında” linkinden bilgi
3. Tarih aralığı: Tarih aralığının üstüne alabilirsiniz.
144 09/2009 www.chip.cOM.TR
Hitinizi artırın
Birkaç önemli püf noktasını dikkate alarak sitenizin tıklanma oranını
artırabilirsiniz.
2. Sitenizi dizinlere ekleyin
Z iyaretçilerinizin yaptığı her bir sayfa
gösterimine “hit” denir. Aşağıdaki ipuç-
larımızı uygulamaya sokarak web siteni-
Web sitelerini kısa açıklamalarla birlikte
kategorilere ayırarak kataloglayan sitelere
zin hitini gözle görülür biçimde yükselte- “web dizini” denir. Sitenizi popüler web di-
bilirsiniz. zinlerine eklemeniz hem sitenizin
PageRank’ini (Google’ın gözünde sitenizin
1. Sık sık güncelleyin değeri) artıracak, hem de sitenizin daha bi-
Web 2.0 uzmanlarının ortaya attığı bir ata- linir olmasını sağlayacaktır. İnsanlar tara-
sözü var: “İçerik kraldır”. Siteniz hem içe- fından inşa edilen en büyük ve en kaliteli
rik zenginliği hem de kalitesi bakımından web dizini DMOZ’dur (www.dmoz.org).
doyucu olmalıdır. Site içeriğinizi güncel Google da Google Dizin verilerini
tutmanız ve sık sık yeni içerikler ekleme- DMOZ’dan almakta ve arama sonuçların-
niz de en az içeriğinizin kalitesi kadar da DMOZ editörleri tarafından girilen açık-
önemlidir. lamaları görüntüleyebilmektedir.
Bu konuda uygulanacak formül basit: DMOZ’un içeriği binlerce gönüllü editör
Sitenizi ne kadar sık güncellerseniz insan- tarafından düzenlenmektedir. Türkçe site-
ların sitenize daha sık girmesi için o kadar leri DMOZ’da World/Türkçe kategorisi al-
fazla sebebi olur. Yani sitenizi her gün tındaki kategorilere önerebilirsiniz. Siteni-
güncellerseniz sitenizi her gün tekrar tek- zi önermek için www.dmoz.org/World/
rar ziyaret eden bir okur kitlesi kazanabi-
lirsiniz. Mümkünse siteniz için bir güncel-
leme çizelgesi belirleyin ve buna bağlı ka-
lın. Böylece ister 3 saatte bir, ister haftada
bir güncelleme yapıyor olun, ziyaretçileri-
niz ne zaman ve ne bekleyeceğini bilirler.
Elbette yeni ve kaliteli içerik oluşturamı-
yorsanız sitenizi her gün boş haberlerle
doldurmanın bir anlamı yok; daha az sık-
lıklarla daha kaliteli içerik girmeniz daha
faydalı olacaktır.
www.chip.cOM.TR 09/2009 145
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
Türkçe adresine girip sitenize en uygun
kategoriyi seçin ve sağ üst köşedeki “adres
öner” linkine tıklayın. Açılan sayfadaki
açıklamaları dikkatle okuyarak formu dol-
durup gönderin. Bundan sonra sitenizin
bir editör tarafından incelenip dizine ek-
lenmesi 1 günle 2 yıl arasında sürebilir ve-
ya siteniz yeterince kaliteli bulunmazsa bette Google’dan daha iyi hiç kimse bile-
dizine hiç eklenmeyebilir. Kaydolabilece- mez. Neyse ki Google bu gibi önemli bilgi-
ğiniz diğer Türkçe dizinlerin listesini lerin pek çok çoğunu ücretsiz olarak
http://getir.net/nad adresinde bulabilirsi- webmaster’larla paylaşıyor. www.google.
niz. com.tr/webmasters/ adresinden erişebile-
ceğiniz Google Web Yöneticisi
3. Arama motorlarına kaydolun Merkezi’nden Site Yöneticisi Araçları’na
Sitenizi hiç bilmeyen kullanıcılar sitenizin ulaşabilirsiniz. Site Yöneticisi Araçları’na
konusuyla ilgili bir arama yaptıklarında kaydolduktan sonra sitenize bir meta eti-
sitenize ulaşabilmeleri önemlidir. Bunu keti ya da dosya ekleyerek sahipliğinizi
için sitenizin arama motorları tarafından doğrulamanız gerekecektir. Bundan sonra
indekslenmiş olması gerekir. Arama mo- sitenize hangi arama terimleriyle ulaşıldı-
torları tarafından bulunmanın en garanti- ğı, Google’ın sitenizde bulduğu tarama ha-
li yolu, sitenize başka bir siteden link veril- taları, RSS abonesi istatistikleri gibi verile-
mesini sağlamaktır. Başka siteleriniz varsa re ulaşabilir, sitenize Site Haritası (Site-
yeni sitenize link vererek veya web dizin- map) ekleyebilir, robots.txt dosyanızı
lerine kaydolarak bu işi gerçekleştirebilir- kontrol edebilir, sitenizin coğrafi hedefini
siniz. Link alma imkânınız yoksa dert et- ve tarama hızını belirleyebilirsiniz.
meyin, popüler arama motorları, web site-
nizi indekslenmek üzere kaydedebileceği- 5. Sitenize değer katın
niz sayfalar da sunuyorlar. Sitenizi İnternet kullanıcıları bedava şeylerden
Google’a kaydettirtmek için www.google. hoşlanırlar. Bu nedenle sitenize değer ka-
com.tr/addurl/?hl=tr&continue=/addurl tacak ve bedava çeşitli uygulamalara baş-
adresine, Bing’e kaydettirmek için de vurabilirsiniz. Örneğin Joomla! tabanlı bir
www.bing.com/docs/submit.aspx adresi- siteniz varsa http://getir.net/nae adresin-
ne girebilirsiniz. den edinebileceğiniz e-kart bileşeniyle si-
teniz üzerinden e-kart gönderilmesini sağ-
4. Google Site Yöneticisi Araçları’nı kul- layabilirsiniz. www.hotscripts.com adre-
lanın sinde de böyle çok sayıda PHP ve ASP ta-
Web sitenizin Google’daki durumunu el- banlı bedava uygulama bulmanız müm-
146 09/2009 www.chip.cOM.TR
kündür. Bir hayran sitesiyseniz ilgili sa-
7. Farklı tarayıcılarda test edin
natçının duvar kâğıtlarını tasarlamayı dü-
İster web sitenizi kendiniz tasarlamış olun,
şünebilirsiniz. Güzel bir alan adınız varsa
isterseniz Joomla! ya da WordPress’inizi
web siteniz üzerinden ücretsiz isim@site-
yeni bir şablon ya da tema kurmuş olun,
niz.com şeklinde e-posta adresi dağıtabi-
tasarımınızın farklı tarayıcılarla uyumlu-
lirsiniz. Bunun için https://domains.live.
luğunu test edin.
com adresinden Windows Live Admin
Tasarımınızı Internet Explorer, Firefox
Center’a kaydolmanız yeterli. Dağıttığınız
(www.firefox.com), Google Chrome (www.
e-posta adreslerine www.hotmail.com
google.com/chrome) ve Opera (www.ope-
üzerinden girilebilecektir.
ra.com) gibi farklı tarayıcılarda rahatlıkla
test edebilirsiniz.
6. RSS akışları Web sitenizin onlarca farklı tarayıcı sü-
RSS, ziyaretçilerinizin web sitenizdeki ha-
rümünde ve farklı işletim sistemlerinde
berlere abone olarak “RSS okuyucu” yazı-
nasıl görüneceğini test etmek için http://
lım veya servisler üzerinden haberlerinizi
browsershots.org sitesini kullanabilirsiniz.
takip etmesini sağlayan bir formattır.
Siteye girdikten sonra, önce None linkine
www.google.com.tr/reader adresinden
tıklayarak tüm seçimi kaldırın. Ardından
ulaşabileceğiniz Google Reader gibi RSS
görüntülemek istediğiniz tarayıcıları se-
okuyucu servisler, ziyaretçilerin RSS akış-
çin.
larına abone olarak takip etmek istedikleri
Ne kadar çok tarayıcı seçerseniz ön izle-
bütün sitelerin güncellemelerini tek bir
melerin hazırlanması o kadar uzun sürer.
noktadan takip edebilmelerini sağlar. Hem
Adres satırına sitenizin adresini girip iste-
Joomla! hem de WordPress RSS akışlarını
diğiniz tarayıcıları seçtikten sonra Submit
desteklemektedir. Bu özelliği kesinlikle
düğmesine tıklayın.
devre dışı bırakmamanızı, hatta kullanıcı-
Açılan sayfadaki “Queue estimate” de-
larınızı RSS akışlarınıza abone olmaya
ğeri ön izlemelerinizin yaklaşık ne kadar
yönlendirmenizi öneririz. Sitenizi sık sık
süre sonra tamamlanacağını göstermekte-
güncellerseniz, RSS akışlarınız sitenizin
dir. Ön izlemeleriniz oluşturuldukça say-
güncellendiğini okurlarınıza haber vere-
fanın alt kısmında belirecektir.
cek ve haberleriniz daha çok okunacaktır.
www.chip.cOM.TR 09/2009 147
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
148 09/2009 www.chip.cOM.TR
Web sitenizden para kazanın
Google güvencesiyle web sitenize reklam alıp para kazanmaya
başlayın.
Google AdSense nedir?
Google AdSense, web sitesi sahiplerinin Nasıl kaydolurum?
sitelerinde Google reklamlarını sağlayarak Google AdSense’e başvurmak veya prog-
para kazanmalarını sağlayan bir sistem. ramla ilgili detaylı bilgi almak için www.
AdSense’i diğer reklam ağlarından ayıran google.com/adsense/ adresine girmelisi-
en önemli özelliği; web sitenizin teknoloji- niz. Onlarca dil seçeneği bulunan arayü-
sine hayran olduğumuz Google arama ro- zün Türkçe olarak açıldığını göreceksiniz
botları tarafından anında taranarak sayfa- (Açılmazsa, sağ üst köşeden Türkçe’yi se-
larınızla doğrudan ilgili reklamların site- çin). Google AdSense’e kaydolmak ücretsiz
nize gönderilmesi. olmasına rağmen her sitenin başvurusu
Örneğin kedilerle ilgili bir sayfanız var- kabul edilmiyor. Sitenize reklam alabilme-
sa kedi maması, tenisle ilgili bir sayfanız niz için sitenizin www.google.com/adsen-
varsa tenis raketi reklamlarının otomatik se/policies adresindeki program kuralları-
olarak yayınlandığını göreceksiniz. Sayfa na uygun olması gerekli. Bunların başında
içeriğiyle doğrudan ilgili olan bu reklam- sitenizin yasa dışı veya telif haklarına ay-
lar ziyaretçilerinizi de reklamlara tıklama-
ya teşvik ediyor ve böylece daha fazla para
kazanıyorsunuz.
Ayrıca AdSense, siz istemediğiniz süre-
ce sitenize resim içeren hiçbir reklam gön-
dermiyor ve reklamların yayınlanacağı
kutunun boyutunu, renklerini, kaç reklam
görmek istediğinizi belirleyebiliyorsunuz.
Reklamlara her tıklandığında elde edeceği-
niz kazanç, reklam verenin belirlediği üc-
rete göre 2-3 cent’le 1 dolar arasında değişi-
yor. Tabii ki programın Türkçe destekli ol-
ması ve Türkiye’ye de ödeme yapması çok
önemli bir nokta.
www.chip.cOM.TR 09/2009 149
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
kırı hiçbir içerik barındırmaması, reklam- varsa hepsi için ayrı başvuru yapmanıza
ların tam olarak görünür olması ve ziya- gerek yok (zaten kurallar gereği yasak). İlk
retçilerin reklamlara tıklamak için teşvik başvurunuz onaylandıktan sonra, diğer
edilmemesi geliyor. Yani sitenizde kesin- web sitelerinizi hesabınıza anında ekleye-
likle “Sitemize destek olmak için reklamla- biliyor ve hemen reklam alabiliyorsunuz.
ra tıklayın” gibi bir not bulunmamalı. Dü- İkinci adımda bir Google hesabınızın olup
zenli olarak gerçekleşen kontroller sırasın- olmadığı sorulacak. Varsa, AdSense hesa-
da kurallardan birini ihlal ettiğiniz tespit bınız Google hesabınıza bağlayabilirsiniz;
edilirse uyarılıyorsunuz veya hesabınız yoksa “Bu diğer hizmetleri
kapatılıyor, kazanmış olduğunuz paralar kullanmıyorum”u seçip yeni bir Google
da tabii ki ödenmiyor. hesabı oluşturun. Bu aşamada size bir
AdSense başvuru formunu doldurmak onay e-postası gönderilecek. E-postadaki
için ana sayfadaki “Şimdi kayıt olun” düğ- linke tıklayarak başvurunuzu tamamlaya-
mesine tıklayın. Açılan forma hesabınızla bilirsiniz.
ilgili bilgileri gireceksiniz. Bu formu dol- Başvuruyu tamamladığınızda, bilgile-
dururken Türkçe karakterler kullanmama- rinizin 2 – 3 gün içinde değerlendirileceği-
ya dikkat edin. “Web sitenizin URL’si” ala- ni belirten bir not göreceksiniz. Ne yazık ki
nına yazacağınız adresin dilini doğru ola- Türkçe siteler için bu süre gerçeği pek yan-
rak belirtmeyi unutmayın. Bu arada, ala- sıtmıyor ve sitenizin değerlendirilmesi
caklı kişinin en az 18 yaşında olması gerek- birkaç haftayı bulabiliyor. Bu süre boyun-
tiğini hatırlatalım. Birden fazla siteniz ca sabırlı olup beklemekten başka yapabi-
leceğiniz bir şey yok.
Başvurunuz onaylandıktan sonra
Şanslıysanız kısa bir süre sonra, siteniz
program kurallarına uygunsa başvurunu-
zun onaylandığına ve hesabınızın açıldığı-
na dair bir e-posta alacaksınız. Hesabınıza
ilk kez giriş yaptıkta sonra hesap ve vergi
bilgilerinizle ilgili birkaç güncelleme yap-
manız gerecektir.
Reklam ayarları
İlk olarak “AdSense Kurulumu” sekmesine
girerek reklam kodunuzu oluşturmalısı-
nız. AdSense’in sunduğu dört farklı reklam
türü var: içerik için AdSense, arama için
150 09/2009 www.chip.cOM.TR
iş için geliştirilmiş eklentileri de kullana-
bilirsiniz.
AdSense, yeni bir reklam kodunun ek-
lendiği siteleri anında tespit ediyor ve ge-
nelde birkaç dakika içinde siteniz AdSense
robotları tarafından taranmış oluyor. Bu
süre içinde sitenizde ‘kamu hizmeti rek-
AdSense, beslemeler için AdSense ve etki lamları’ adı verilen, para kazandırmayan
alanları için AdSense. Bizi ilgilendiren kı- bazı reklamlar görmeniz normaldir. Sayfa-
sım “içerik için AdSense”. Diğer program- ya uygun bir reklam bulunamadığı za-
ları da isterseniz kullanabilirsiniz, ama manlarda da kamu hizmeti reklamları kar-
şimdi içerik için AdSense’i seçip devam şınıza çıkacaktır.
edelim. Karşınıza gelen sihirbazda önce-
likle reklam birimi veya bağlantı birimi
seçeneklerinden birini seçmelisiniz. “Rek-
lam birimi”ni seçerek yola devam edin.
Açılan sayfada öncelikle reklam biçimi-
nizi seçin. Örnek reklam biçimlerinin
www.google.com/adsense/adformats ad-
resinde görebilirsiniz. Tasarımınıza uygun
bir boyutu seçmeyi unutmayın. Reklam
biçimini seçtikten sonra renk, yazı tipi ve
köşe stili ayarlarını değiştirebilirsiniz. Son
olarak, sizin için oluşturulan AdSense ko-
dunu kopyalayıp reklamı yayınlamak iste-
diğiniz sayfanın HTML kaynağına yapıştır-
malısınız. Joomla! veya WordPress kullanı-
yorsanız doğrudan şablon veya temanızın AdSense, hemen hemen her websitesine uygun,
kaynağına ekleme yapabileceğiniz gibi, bu çeşitli reklam biçimleri sunuyor.
www.chip.cOM.TR 09/2009 151
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
rin ortak olduğunu göreceksiniz. Perfor-
Dolandırıcılık yapmayın! mans istatistiklerini sitelere göre ayrıştır-
mak için AdSense Kurulumu > Kanallar
Google AdSense, özellikle dolandırıcılık ve sekmesinden her site için bir “kanal” oluş-
sahtekârlık üzerinde çok fazla duruyor ve bu turmanız gerekiyor. Reklam performans
yollarla edinildiği tespit edilen reklam
verilerinin yaklaşık yarım saatte bir gün-
ücretlerini reklam verenlere geri ödüyor, sizin
de hesabınızı iptal ediyor. Bu nedenle, cellendiğini, kanal verilerinin ise iki gün
kesinlikle kendi sitenizdeki reklamlara gecikmeli olacağını unutmamanız gereki-
tıklamayı veya bir yazılım aracılığıyla yor.
reklamlara düzenli olarak tıklamayı
denemeyin.
Arama için AdSense
Yazımızın genelinde “İçerik için AdSense”
İstatistikler programından bahsettik. Fakat AdSense’in
Artık sitenizde Google reklamları yayım- “Arama için AdSense” adlı bir başka biçimi
lanmaya başladığına göre Google AdSense daha mevcut.
arayüzünü kullanarak reklam performan- Arama için AdSense sayesinde sitenize
sınızı takip edebilirsiniz. AdSense istatis- Google tabanlı bir arama motoru ekliyor-
tiklerinizi görebilmeniz için birçok detaylı sunuz, fakat sonuç sayfalarındaki reklam-
seçenek mevcut. İstatistikleri CSV forma- lara tıklandığında sadece Google değil siz
tında kaydedip Excel’de incelemeniz bile de gelir elde ediyorsunuz. Gözlemlerimiz
mümkün. Reklamlarınızı birden fazla site- Arama için AdSense’ten çok fazla gelir elde
de yayınlıyorsanız bu bölümdeki değerle- edilemediğini gösterdi. Fakat sizin bu sis-
temden para ka-
zanamamanız
için hiçbir sebep
olmayabilir. Ad-
Sense Kurulumu
> Aramaİiçin Ad-
Sense sayfasını
kullanarak arama
sonuç sayfalarını
da istekleriniz
doğrultusunda
özelleştirebilme-
nize olanak ta-
nınmış.
Gelişmiş raporlar, reklam gösterimleriyle ilgili ayrıntılı bilgi sunuyor.
152 09/2009 www.chip.cOM.TR
Yeni bir siteye reklam alma İstenmeyen reklamlar
AdSense hesabınızı kullanarak istediğiniz Web sitenizde, başka rakiplerinizin reklamları
kadar web sitesine reklam alabilir ve hepsini olmak üzere bazı sitelere ait reklamların
bir noktadan yönetebilirsiniz. Farklı bir siteye yayınlanmasını istemeyebilirsiniz. Bu tip
reklam almak için, “AdSense Kurulumu”ndan reklamları engellemek için AdSense Kurulumu
yeni bir reklam kodu oluşturmanız ve yeni > Rekabetçi Reklam Filtresi sayfasını
sitenize yapıştırmanız yeterli. Siteniz AdSense kullanmalısınız. Filtre listenize “www.adres.
tarafından otomatik olarak tanınacak ve com” biçiminde ekleyeceğiniz adreslerden
reklam gönderilmeye başlanacaktır. Yeni gelen veya bu adrese yönlendirilen
sitenize ait verileri ayrıca kontrol etmek reklamların sitenizde yayınlanmasına birkaç
istiyorsanız siteniz için bir de “kanal” saat içinde son veriliyor.
oluşturmayı unutmamalısınız.
Reklam performansınızı nasıl para kazanmayı unutmalı ya da üyelik ge-
arttıracaksınız? rektiren sayfaları makul bir düzeyde tut-
• İlk olarak, web sitenizin tasarımıyla malısınız.
uyumlu bir reklam biçimi ve renk kombi- • AdSense robotları Flash’la tasarlanmış
nasyonu oluşturmalısınız. Şekil ve renk dinamik içerikli sayfaları veya tamamı
bakımından sitenize uygun bir reklam ku- grafiklerden oluşan sayfaları indeksleye-
tusu göze daha hoş görünecek, ziyaretçile- mez. Bu nedenle sayfalarınızda mümkün
rinizi sitenin içeriğiymiş gibi okumaya olduğunca düz metin kullanmaya dikkat
teşvik edecektir. edin. Metin yoğunluklu sayfalar daha çok
• Reklamları sayfanın en kolay okuna- reklam çekecek ve size daha fazla para ka-
bilen bölgelerinden birinde yayınlamalısı- zandıracaktır.
nız. Reklamları frame içinde gizlemek,
pop-up pencerede açmak program kural- AdSense Önizleme Aracı
larına aykırı olduğu gibi size de bir şey ka- AdSense reklam verenleri oluşturdukları
zandırmayacaktır. Çünkü Google reklam- reklamları sayfanızdaki anahtar kelimele-
ları sitenizde yayınlandıkça değil, reklam- re, kullandığınız tarayıcının varsayılan di-
lara tıklandıkça ara kazanırsınız. line veya bulunduğunuz coğrafi konum
• Şifreli veya üyelik gerektiren sayfalar göre hedefleyebiliyorlar. Peki ama
Google AdSense robotları tarafından in- Almanya’daki bir ziyaretçinizin hangi rek-
dekslenemeyeceği için, bu sayfalarda size lamları göreceğini nasıl kontrol edeceksi-
hiçbir şey kazandırmayan “kamu hizmeti niz? İşte Google bunun için AdSense Öniz-
reklamları” yayınlanacaktır. Sitenizin ta- leme Aracı’nı geliştirmiş. Şimdilik sadece
mamı üyelik gerektiriyorsa AdSense’ten Internet Explorer uyumlu olan aracı www.
www.chip.cOM.TR 09/2009 153
WEB TASARIMI VE BLOG HAZIRLAMA
google.com/adsense/previewtool adre-
sinden tek tıklamayla kurabilirsiniz. Kuru- İPUCU
lumun ardından istediğiniz sayfaya sağ
tıklayarak Google AdSense Preview Tool’u Deneyebileceğiniz diğer reklam platformları
seçmeniz yeterli. Açılan pencerede Choose R www.adhood.com
R www.adtech.com.tr
Options’ı açıp istediğiniz ülkeyi seçerek
R www.adnet.com.tr
sayfanın alacağı tüm reklamları görebilir,
R adpartner.mynet.com
istediğiniz reklama güvenle tıklayarak he- R www.reklamstore.com
def sayfayı açabilirsiniz. Unutmayın ki
kendi sitenizdeki reklamlara normal şekil-
ğınızda paranızı alabilmeniz için postayla
de tıklamanız AdSense kurallarına aykırı-
alacağınız bu PIN kodunu mutlaka hesabı-
dır.
nıza girmeniz gerekiyor.
AdSense, Türkiye’ye iki türlü ödeme
Paranızı nasıl alacaksınız? yöntemi sunuyor: EFT (Elektronik Fon
Kazancınız 100 doları geçmediği sürece
Transferi) veya çek yoluyla ödeme. Eski-
Google’dan ödeme alamıyorsunuz. Baki-
den yalnızca çek yöntemi geçerli olduğu
yeniz 10 USD’yi aştığı zaman yazışma ad-
için oldukça fazla uğraşmak, beklemek ve
resinizi doğrulamak için size mektupla bir
masraf yapmak zorunda kalıyorduk. Yeni
PIN kodu gönderilecek. 100 USD’ye ulaştı-
kullanıma açılan EFT yöntemi
ise oldukça zahmetsiz: Banka
hesap bilgilerinizi AdSense’e
kaydediyorsunuz ve bakiyeniz
100 doları aştığında paranız
banka hesabınıza yatırılıyor.
Paranız, hesap bakiyenizin
100 dolara ulaştığı ayın sonun-
dan yaklaşık 30 gün sonra gön-
deriliyor. Örneğin 18 Mart’ta ka-
zancınız 100 USD’yi geçerse,
Mart ayı kazancınız 20 – 25 Ni-
san arasında incelenerek onay-
lanacak ve birkaç gün sonra pa-
ranız gönderilecektir. Tüm bu
aşamaları AdSense arayüzünde-
ki Hesabım > Ödeme Geçmişi
sayfasından kontrol edebilirsi-
niz.
154 09/2009 www.chip.cOM.TR
