Prezentacja programu PowerPoint by t18607A

VIEWS: 0 PAGES: 135

									   TOWAROZNAWSTWO OGÓLNE
         Wykład (wersja skrócona)




prof. dr hab. Maria Jolanta Szpakowska

                                         1
      1. PODSTAWOWE POJĘCIA I DEFINICJE

TOWAROZNAWSTWO, MERCEOLOGIA, WARENKUNDE
Towaroznawstwo to nauka o towarze.
• Definicja Mysona: „Towaroznawstwo jest rozległą dziedziną wiedzy, której
  przedmiotem poznania jest towar”.
• Słownik pojęć towaroznawczych:
  „Towaroznawstwo to nauka o właściwościach towarów, metodach ich
  badania i oceny, czynnikach, zjawiskach i procesach rzutujących na ich
  jakość i wartość użytkową o właściwym kształtowaniu jakości produktów w
  sferach przedprodukcyjnej, produkcji i poprodukcyjnej”.
• Beckmann (autor Warenkunde):
  „Towaroznawstwo jest nauką o właściwościach, pozyskiwaniu, badaniu oraz
  znaczeniu gospodarczym towarów”.
• Towaroznawstwo – nauka przyrodniczo-techniczna, która zajmuje się
  ogółem wiadomości o towarach, zwłaszcza cech ściśle związanych z
  zaspokajaniem potrzeb życiowych człowieka”.

                                                                      2
         Towaroznawstwo - nauka interdyscyplinarna
                         Logika       Geografia      Ekonomia                      Zjawiska fizyczne
                                                                                   Procesy chemiczne
•   Towaroznawstwo                                              Chemia
                                                                Fizyka
                                  Towaroznawstwo                                     Zapobieganie
                                                                Technologia         niekorzystnym
                                                                Mikrobiologia         zmianom w
                                                                                      transporcie,
                             Psychologia          Biologia                          magazynowaniu


             Nauki                                                      Nauki
           stosowane              Towaroznawstwo                      społeczno-
         przyrodniczo-                                               ekonomiczne
           techniczne


                     Towaroznawstwo                      Towaroznawstwo
                         ogólne                             branżowe

                                  Towaroznawstwo
                                    artykułów nie-                       Towaroznawstwo
                                   żywnościowych                             artykułów
                                                                           spożywczych

                                                                                                       3
    2. TOWAR, PRODUKT, DOBRA
• Wszystkie dobra ruchome, realnie istniejące, rzeczowe posiadające
    wartość wymienną mogą być przedmiotem handlu
• Towar zaspokaja potrzeby:
    -materialne,
    -kulturalne,
    -duchowe.
•   Towar ma wartość użytkową i wymienną,
•   Towar to produkt będący zamierzoną działalnością człowieka i
    podlegający wymianie handlowej
•   Towar to produkt po skalkulowaniu kosztów i ustaleniu ceny,
•   Dobra - środki mające zdolność zaspokajania potrzeb ludzkich (np.
    powietrze, promienie słoneczne, woda).


      dobro > produkt > wyrób = artykuł > towar,


                                                                        4
Towar, produkt w koncepcji marketingowej

                                Produkt
                              rzeczywisty
  Gwarancja             Usługi
               Jakość                                Produkt potencjalny
                                                             czyli
                                                wszystko to co czyni go bardziej
                RDZEŃ Kolor                       atrakcyjnym (np. reklama)
              PRODUKTU
    Kształt
 Dostawa        Opakowanie
                       Kredyt
                                     Produkt
                                   poszerzony




                                                                              5
     DOBRA

• Wolne:
  -nie zagospodarowane (powietrze, woda w rzece,
  promieniowanie słoneczne, drogi publiczne),
  -zagospodarowane (woda wodociągowa, autostrady
  płatne).
• Wytwarzane:
   -nieruchome (zabudowane parcele),
   -ruchome:
      -pośrednio użyteczne (środki płatnicze, papiery
      wartościowe),
      -bezpośrednio użyteczne (towary).
   Energia jest towarem,
   Usługi:
      -odpłatne materialne (service) i niematerialne
      (doradztwo, dzierżawy),
      -nieodpłatne (działalność charytatywna, opieka
      społeczna)

                                                        6
  3. PODZIAŁ TOWARÓW

Podział ze względu na:
• specyfikę zaspokajania potrzeb:
   -konsumpcyjne (zaspokajanie indywidualnych potrzeb
   jednostki),
   -przemysłowe (potrzeby przedsiębiorstw);
• pochodzenie;
   -krajowe,
   -zagraniczne;
• funkcje w procesie produkcyjnym:
   -surowce i materiały,
   -półfabrykaty czyli wyroby częściowo przetworzone,
   -wyroby gotowe;
• sposób użytkowania:
  -przemysłowe, powszechnego użytku (pralki)
  zaopatrzenia technicznego (maszyny),
  -spożywcze;
• właściwości towaru:
   -towary w różnych gałęziach przemysłu (przemysł
   spożywczy, hutniczy, papierniczy...);



                                                        7
  Podział towarów

• sposób dokonywania zakupów:
  -nabywane bez większego zastanowienia,
  -wymagające większego zastanowienia,
  -warte dokonania wysiłku w celu ich
  pozyskania;
• udział człowieka:
  -kopaliny czyli produkty które powstały w
  skorupie ziemskiej bez udziału człowieka (rudy,
  węgiel, gaz ziemny, ropa naftowa),
  -towary do otrzymania których człowiek
  wykorzystuje rośliny i zwierzęta (płody rolne,
  produkty zwierzęce),
  -towary, w których udział człowieka jest
  decydujący (jedwab sztuczny, komputery);
• wielkość dostaw:
  -drobnica lub towary masowe,
  -hurt lub detal.


                                                    8
5. POLSKIE KODY
• PTU – do celów statystycznych i podatkowych,
• JWW – Jednolity Wykaz Wyrobów (1963),
• SWW – Systematyczny Wykaz Wyrobów (1968)
               1234567




                                                 9
Kod towarowo - materiałowy

 • KTM - Kod Towarowo - Materiałowy (SWW + SWA)
   (szczegółowa identyfikacja wyrobów gotowych, półproduktów, środków
   produkcji)
                        K T M (13 cyfr)

       symbol         nazwa własna           parametry


                    1946-366-200-12-7




                                                                   10
6. SYSTEMY KODOWANIA W INNYCH KRAJACH
• Zachodnioniemiecki system BAN (1968)
  -Początkowo 8 cyfr - kodowanie artykułów żywnościowych
  -Potem 10 cyfr - niektóre artykuły nie żywnościowe
                       12345678




                                                           11
SYSTEMY KODOWE

 System Calra Code (1987 Japonia)
   -znakowanie towarów za pomocą kwadratów
   -10 dużych kwadratów oznaczonych cyframi i 6 dużych kwadratów
   oznaczonych literami, podzielonych na cztery mniejsze jednakowe,
   -system pozwala na uzyskanie wielu kombinacji i zakodowanie biliona
   kombinacji alfanumerycznych.
   -olbrzymia pojemność informacyjna,
   -prostota w wykonaniu (kwadraty mogą być wykonane z dokładnością
   do 1 mm),
   -tańszy od kodu kreskowego.
         1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4
         2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8

          0    1     2    3     4    5     6    7     8    9

         1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4
         2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8

          A    B     C    D     E    F
                                                                     12
SYSTEMY KODOWE
System UPC (1974r, USA i Kanada) pierwszy kod kreskowy
  -12 cyfr (każda cyfra dwa czarne pasemka i dwie jasne przegrody)
  -7 modułów
  -symbol UPC podzielony na dwie części (lewą i prawą)




  -Moduły - ciemne i jasne paski tej samej szerokości.
  -Odczyt - podwójny strumień światła fotokomórki skaneru.


                                                                     13
7. ZASADY KODOWANIA JEDNOSTEK
KONSUMENCKICH I WYSYŁKOWYCH
•   EAN (European Article Numbering) - automatyczna identyfikacja
    artykułów konsumpcyjnych
Korzyści:
•   przyspieszenie obrotu towarowego;
•   oszczędność czasu na inwentaryzację;
•   oszczędność siły roboczej przy magazynowaniu;
•   zmniejszenie wielkości zapasów;
•   lepsze relacje: handel-produkcja;
•   stosowanie różnych rodzajów płatności (karty kredytowe, czeki,
    gotówka);
•   przyspieszenie obsługi klientów;
•   ochrona klientów poprzez właściwe stosowanie cen;
•   usprawnienie wymiany handlowej z zagranicą;
•   operatywne zarządzanie magazynami;
•   warunki do systematycznej analizy popytu i podaży;
•   dostosowanie produkcji do potrzeb rynku.
Podwójne znakowanie towarów:
    -oznaczenie cyfrowe
    -kod kreskowy (pasmowy)                                          14
    Kodowanie jednostek konsumenckich - kod EAN - 8
•   Kod EAN-8 nie zawiera w swej strukturze numeru producenta
    lub dystrybutora.
•    Numery indywidualne towarów są przydzielane centralnie
    przez organizacje krajowe EAN.




                                                           15
Kodowanie jednostek konsumenckich - kod EAN - 13




                                               16
     Prefiksy
•   000-019 USA i Kanada           •   539 Irlandia
•   030-039 leki USA               •   540-549 Belgia i Luksemburg
•   100-139 USA (zarezerwowane)    •   570-579 Dania
•   300-379 Francja i Monako       •   590 Polska
•   380 Bułgaria                   •   594 Rumunia
•   383 Słowenia                   •   599 Węgry
•   385 Chorwacja                  •   611 Maroko
•   400-440 Niemcy                 •   622 Egipt
•   450-459 oraz 490-499 Japonia   •   640-649 Finlandia
•   460-469 Rosja                  •   690-695 Chiny
•   471 Tajwan                     •   700-709 Norwegia
•   474 Estonia                    •   730-739 Szwecja
•   475 Łotwa                      •   754-755 Kanada
•   477 Litwa                      •   780 Chile
•   482 Ukraina                    •   840-849 Hiszpania i Andora
•   485 Armenia                    •   858 Słowacja
•   487 Kazachstan                 •   859 Czechy
•   489 Hong Kong                  •   868-869 Turcja
•   500-509 Anglia                 •   900-919 Austria
•   520 Grecja                     •   977 ISSN
                                   •   978-979 ISBN                  17
    Budowa kodu EAN - 13


•   Zasada tworzenia:
    -Moduł (0,33 mm) - umowna jednostka miary;
    -Znak danych - 7 modułów, cyfry od 0 do 9;
    -znaki różnią się szerokościami linii, spacji i ich wzajemnym
    położeniem.




                                                                    18
    Budowa kodu EAN - 13
•   Szerokość kodu może być proporcjonalnie zmniejszona lub zwiększona
    (80-200%)
•   Odczyt: laser helowo - neonowy (633 nm)




                                                                  19
    Kodowanie jednostek wysyłkowych

•    Jednostki konsumenckie są formowane w jednostki wysyłkowe (paleta z
     butelkami, karton z puszkami),
•    Dwa zasadnicze sposoby znakowania towarów:
    1) Stosowanie dla jednostek wysyłkowych tych samych zasad jak dla
         jednostek konsumenckich – jednostka wysyłkowa otrzymuje nowy
         kod EAN – 13 różniący się od kodu jednostek konsumenckich w
         jednostce wysyłkowej,




                                                                   20
Kodowanie jednostek wysyłkowych

2) Włączenie kodu jednostki konsumenckiej do kodu jednostki
    wysyłkowej i uzupełnienie go o identyfikację rodzaju zastosowanego
    opakowania – DUN14 i DUN-16 (Distribution Unit Number),
DUN-14
Rodzaj jednostki wysyłkowej określa identyfikator W:
    -gdy W=0 (Kod EAN-13 odwzorowany ITF-14),
    -gdy W=9 (te same jednostki wysyłkowe zawierają różne ilości
    jednakowych jednostek konsumenckich),




                                                                 21
         Kodowanie jednostek wysyłkowych
                EAN-13 – DUN-14
EAN-13




DUN-14




                                           22
Kodowanie jednostek wysyłkowych
DUN-16 składa się z następujących cyfr:
    -1 cyfra zapasowa Z,
    -2 cyfry oznaczające wariant jednostki wysyłkowej,
    -12 cyfr kodu EAN-13,
    -1 cyfra kontrolna obliczona z 15 poprzedzającym ją cyfr.
DUN-16 może być stosowany wyłącznie w obrocie krajowym.
Kody ITF
Kody EAN-8 i EAN-13 mogą być odwzorowane za pomocą symbolu graficznego
    ITF (kod przeplatany 2 z 5):
    -odwzorowanie graficzne symboli numerycznych,
    -dowolna długość symbolu,
    -parzysta liczba znaków,




                                                                   23
  Inne kody kreskowe
  Kod 39




   Kod 128




Kody dwuwymiarowe:
    PDF417




   Aztec



                       24
    Definicje jakości
Produkt dobrej jakości:
     - zgodny z warunkami technicznymi;
     - przydatny do użytku;
     - zdolny do spełniania oczekiwań użytkownika.
Definicje jakości:
•   Utożsamienie jakości produktu z jego cechami i własnościami
     (inżynierowie, towaroznawcy),
•    Określanie jakości, jako stopień w jakim produkt zaspokaja
     potrzeby użytkownika (ekonomiści, psychologowie),
    "Jakość to ogół właściwości wyrobu lub usługi decydujących o
         zdolności wyrobu lub usługi do zaspokajania stwierdzonych
         lub przewidywanych potrzeb„ - definicja ISO (norma 8402).
                                                          faktyczny s tan
                                           Jakosc  Q 
    Q<1 - "podjakość" spadek sprzedaży                     oczekiwania
    Q=1 - "pełna jakość" spełnienie oczekiwań przez konsumenta
    Q>1 - "nadjakość" oferta przewyższa oczekiwania, dodatkowe
       koszty wytwarzania
                                                                       25
    Jakość z punktu widzenia konsumenta

               Jk = (Σ Wu + Σ We) / C
gdzie:
     - Σ Wu suma wartości użytkowych,
     - Σ We suma wartości emocjonalnych,
     -C cena towaru.


Jakość:
    Potrzeby funkcjonalne:
       -cechy związane z eksploatacją bezpośrednią produktu
    (komfort użytkowania, ekonomiczność eksploatacji, spełnianie funkcji
    użytkowych),
       -cechy związane z dyspozycyjnością (niezawodność,
    naprawialność,   gwarancja);
    Potrzeby niefunkcjonalne:
       -wizerunek,
       -wrażenia estetyczne.
                                                                      26
    Jakość z punktu widzenia producenta
Jakość:
    Zysk:
       -jednostki zysku (koszty i cena),
       -jednostki ilościowe (udział w rynku, wielkość rynku);




     Konkurencyjność (wizerunek, przywództwo technologiczne, ciągłe
     doskonalenie organizacji).




                                                                      27
    Pojęcia związane z kształtowaniem, zarządzaniem,
    badaniem, i oceną jakości
•     Jakość projektu – jakość typu, wzoru, stopień trafności w jakim przewidywania
      zawarte w dokumentacji technicznej odpowiadają wymaganiom odbiorców;
•     Jakość wykonania – stopień zgodności pomiędzy wytwarzanym obiektem a
      wzorcem;
•     Jakość eksploatacji – stopień zgodności między rzeczywistym przebiegiem procesu
      użytkowania a zasadami zawartymi w dokumentacji technicznej i obsługowo -
      naprawczej (wypadkowa jakości użytkowania oraz jakości obsługi technicznej;
•     Nadzorowanie jakości – monitorowanie i weryfikacja stanu procedur, metod,
      warunków, procesów, stanu wyrobów i usług oraz ich analiza,
•     Niezawodność – zespół właściwości, które opisują gotowość obiektu do wypełnienia
      wymaganych funkcji w danych warunkach i wymiarze czasu,
•     Nowoczesność – stopień zgodności parametrów i wskaźników wyrobu z parametrami
      technicznymi i wskaźnikami techniczno – ekonomicznymi przodujących firm
      światowych,
•     Uszkodzenie – utrata zdolności obiektu do wypełniania wymaganych funkcji;
•     Wada – niespełnienie wymagań związanych z zamierzonym użytkowaniem;
•     Funkcjonalność – charakterystyka jakościowa wyrobu określająca rodzaje funkcji i
      stopień ich spełnienia przez wyrób.
•     Specyfikacja - dokument opisujący wymagania które wyrób lub usługa powinny
      spełniać;
                                                                                  28
 JAKOŚĆ TOTALNA                  TQ
                           Jakość wymagana przez klienta

                                      IV


                                 V          VI
                                       I
                                      TQ

                            II        VII        III

Jakość projektowana                                             Jakość wykonania
I - jakość totalna - jakość projektowana+wykonywana+wymagana,
II - jakość projektowana - nie odpowiada wymaganiom klienta (radosna twórczość
         projektanta),
III - jakość wykonania - nie odpowiada projektowi ani wymaganiom klienta (radosna
         twórczość producenta),
IV - jakość wymagana przez klienta - nikt nie chce projektować ani wykonywać (szansa dla
         projektantów, producentów),
V - jakość zaprojektowana zgodnie z wymogami klienta - nie posiada wykonawców (szansa
         dla producentów),
VI - jakość zgodna z wymogami klienta - możliwa do wykonania lecz bez projektu (szansa
         dla projektantów),
VII - jakość wykonana zgodnie z projektem - nie odpowiada wymaganiom klienta (radosna
         twórczość projektanta i wykonawcy, produkcja nietrafiona, buble).         29
Cechy jakościowe
  Cechy określające jakość towarów:
      -mierzalne (masa, gęstość, twardość, wymiary...)
      -niemierzalne (estetyka, smak, zapach).
  Podział ze względu na rodzaj:
      -techniczne określające konstrukcję, wykonanie, funkcje towaru (stan
      powierzchni, wymiary geometryczne, właściwości fizyczne, chemiczne i
      biologiczne, techniczne parametry działania);
      -użytkowe charakteryzujące przydatność, dogodność, bezpieczeństwo
      użytkowania (niezawodność, trwałość, zdrowotność, wznawialność,
      naprawialność, dogodność użytkowania, bezpieczeństwo użytkowania);
      -estetyczne charakteryzujące wygląd zewnętrzny, staranność wykończenia z
      uwzględnieniem wymogów mody);
      -ekonomiczne określające towar głównie od strony finansowej (koszty
      nabycia, cena, amortyzacja, straty, koszty eksploatacji, transportu,
      zainstalowania, przechowywania, konserwowania, napraw).
      - ergonomiczne – stopień dostosowania wyrobu do anatomicznych,
      fizjologicznych i psychicznych cech jego użytkowników;
      - ekologiczne – wzajemne relacje produktu i środowiska naturalnego z
      uwzględnieniem zużywania surowców i energii oraz uciążliwych odpadów;
      - logistyczne – warunkują optymalne przepływy surowców, materiałów,
      towarów, informacji (pakowanie, transport, magazynowanie).


                                                                         30
9. RODZAJE KONTROLI JAKOŚCI TOWARÓW
Cel: Zapobieganie powstawaniu wyrobów wadliwych
Pojęcia:
–   Niezgodność – nie spełnianie ustawowych wymagań,
–   Wada – nie spełnianie wymagań zapewniających możliwość
    użytkowania zgodnie z przeznaczeniem,
    (rodzaje wad: zasadnicze, nieistotne, jawne, ukryte, wady starości)
–   Specyfikacja - dokument opisujący wymagania które wyrób lub
    usługa powinny spełniać,
–   Wartość użytkowa towarów - zdolność towarów do zaspokajania
    potrzeb ludzkich,
–   Użyteczność - stopień akceptacji towaru przez jego użytkownika.




                                                                   31
Zadania i rodzaje kontroli jakości

 Zadania:
 –  wykrywanie przyczyn powstawania wadliwych produktów,
 –  znajdowanie środków zaradczych,
 –  badania porównawcze i rozwojowe wyrobów,
 –  czuwanie nad techniką pomiarową i kwalifikacjami pracowników,
 –  kontrola prawidłowości technologii,
 –  kontrola środków produkcji,
 –  sprawdzanie surowców, materiałów, półfabrykatów,
 –  kwalifikowanie wyrobów do odpowiednich klas jakości,
 –  kontrola konserwacji opakowań i przechowywania.
 Kontrola czynna - działalność kładąca nacisk na profilaktykę czyli na
    zapobieganie występowaniu niezgodności i wad,
 Kontrola bierna - wyeliminowanie wyrobów wadliwych,
 Kontrola techniczna - kontrola jakości u producenta, podlegają:
    surowce, materiały, półfabrykaty, wyroby gotowe,
 Kontrola jakości dotyczy zwykle produktów żywnościowych,
                                                                     32
Rodzaje kontroli jakości

 Kontrola stuprocentowa:
     -największe gwarancje utrzymania odpowiedniej jakości towarów,
     -kosztowna,
 Kontrola wyrywkowa :
     -nie ma technicznego i ekonomicznego stosowania kontroli
     stuprocentowej,
     -sprawdzenie jakości produktu powoduje jego zniszczenie,
 -Statystyczna Kontrola Jakości (SKJ) – Shewhart 1924r.:
     -losowe pobieranie próbek i odniesienie wyników do całej partii,
     -metody statystyczne z założonym prawdopodobieństwem,
     -metoda najsprawniejsza i najtańsza,
     -zastosowanie SKJ– w procesach wytwarzania, odbioru jakościowego,
     eksploatacji;
 Formy kontroli ostatecznej wyrobu:
 –   badania odbiorcze
 –   analiza jakości na podstawie prób reprezentujących partie wyrobu
     gotowego (okresowe, ciągłe).                                     33
Sposoby kontroli jakości

                            PRODUKT



      Sztukowy                                      Bezkształtny


                          W opakowaniach jednostkowych             Luzem




       Kontrola
    stuprocentowa

                     Kontrola
                    wyrywkowa          Jednorodny        Niejednorodny



     Procentowa
                    SKJ




                                                                           34
10. CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA JAKOŚĆ TOWARÓW

 Czynniki o charakterze technicznym,
   ekonomicznym, psychologicznym,
   organizacyjnym
 • Czynniki natury technicznej warunkują
   jakość wyrobów na całej drodze „życia”,
   podstawa jakości wyrobów,
 • Czynniki natury ekonomicznej –
   zaangażowanie kapitału, polityka
   ukierunkowana na jakość,
 • Czynniki natury psychologicznej –
   reakcja na warunki pracy,
 • Czynniki natury organizacyjnej –
   problemy organizacyjne sterowania jakością,
   kontroli jakości w przemyśle, odbioru
   jakościowego.
 • Czynniki destrukcyjnie działające na
   towary: wilgoć, nieodpowiednia
   temperatura, powietrze, energia promienista,
   kurz, czynniki biotyczne, niewłaściwy          35
   transport i magazynowanie.
Czynniki obniżające jakość towarów
 • Czynniki działające stale na produkt:
     - temperatura,
     - wilgotność,
 •   Czynniki działające chwilowo na produkt:
     - uderzenie przy pracach przeładunkowych,
     - wstrząsy i wibracje w transporcie,
     - nacisk statyczny przy magazynowaniu,
     - działanie gazów przemysłowych,
 •   Czynniki egzogenne (poddana zewnętrzna część produktu, rola opakowania):
     - oddziaływanie światła,
     - oddziaływanie ciepła,
     - działanie szkodników (raport FAO: olbrzymie szkody wywoływane przez szczury,
     myszy, wołki),
     - uszkodzenia mechaniczne.
 •   Czynniki endogenne (przenikają do wnętrza produktu);
     - tworzenie się wody kondensacyjnej,
     - przyspieszenie się procesów psucia,
     - rozwarstwienie produktu.

                                                                                  36
Cykl życia produktu w produkcji

Pełny cykl jakościowy składa się ze strefy przedprodukcyjnej,
  produkcji, poprodukcyjnej

             16. Wtórna analiza rynku    1. Wstępna analiza rynku
   15. Wtórny przerób lub kasacja             2. Program działania

              14. Użytkowanie                       3. Projektowanie wyrobów


     13. Usługi posprzedażne                          4. Planowanie produkcji

            12. Sprzedaż                              5. Przygotowanie produkcji


              11. Składowanie                       6. Produkcja seryjna

        10. Odbiór jakościowy                   7. Proces pakowania
                  9. Transport towarów   8. Finalna kontrola jakości


                                                                                37
Cykl życia produktu w marketingu

• W marketingu wyróżnia się fazy cyklu życia produktu:
  -   wprowadzanie produktu na rynek,
  -   wzrost sprzedaży produktu,
  -   dojrzałość produktu,
  -   nasycenie rynku,
  -   spadek sprzedaży produktu.
                                        Wzrost sprzedaży




                                                             Dojrzałość
         Sprzedaż




                                                             produktu



                                                                           Nasycenie
                                                                           rynku
                    produktu na rynek
                    Wprowadzenie




                                                                                                sprzedaży
                                                                                                Spadek
                I faza                   II faza           III faza       IV faza      V faza               Czas
                                                                                                                   38
Cykl życia towaru




                    39
Znak towarowy
Znak towarowy to użycie nazwy, terminu, symbolu lub ich kombinacji w
  celu zidentyfikowania towaru lub usługi, jego sprzedawcy oraz odróżnienia
  od konkurencyjnych towarów lub usług.
Znaki towarowe:
  -słowne (litery, słowa, zespoły słów),
  -obrazowe (rysunki, stemple, godła),
  -plastyczne (butelki, flakony, torebki),
Znak towarowy łączy w sobie dwa pojęcia:
  -nazwa handlowa czyli nazwa lub skrót nazwy firmy wytwarzającej
  (Kodak, Ford, Ciech),
  -marka handlowa to nazwa, termin, napis, symbol, nazwa geograficzna
  (Happy hair, Lincoln, Dior, Warna),




                                                                       40
  12. MIERZENIE JAKOŚCI, KWALITOMETRIA
• Kwalimetria, Kwalitometria - ilościowe określanie jakości
• Punkt wyjścia - zbiór cech reprezentowanych przez wyrób
• Funkcja stanu wszystkich cech jakościowych wyrobu:
                                           C1 
                                          C 
                                           2
                      Q  f (C )      C   C3 
                                           
                                           
                                          Cn 
                                           
• Różne zależności                                          n
                         Q  C1  C2  C3    Cn   Ci
                                                           i 1
                                                     n
                         Q  C1  C2  C3    Cn   Ci
                                                    i 1


• Pomiar jakości przez porównanie użyteczności towarów podobnych
  (substytutów), określa się towar o najwyższej, wysokiej i średniej jakości
  (rola konsumentów).

                                                                          41
13. ORGANIZACJE KONSUMENCKIE
• Ruch konsumencki - ochrona nabywców przed towarami o niskiej
  jakości, ochrona praw i interesów konsumenta, poradnictwo przy
  zakupie, edukacja, testowanie produktów;
• Czasopisma:
  -"Test" (Niemcy),
  -"Which" (Wielka Brytania),
  -"Consumer Reports" (USA),
  -„Test” Szwajcaria,
  -„Konsument” (Austria),
  -”Świat konsumenta” (Polska),
Organizacje:
• IOCU - International Organisation of Consumers Union - Haga
  1960 (170 organizacji z całego świata) – badania porównawcze
  produktów powszechnego użytku, wymiana doświadczeń,
• Federacja konsumentów - Warszawa 1981, zrzesza konsumentów
  oraz instytucje spoza sfery produkcji, handlu i usług,
• Konsumencki Instytut Jakości – 1991:
  -określanie wymagań konsumentów w dziedzinie jakości towarów i
  usług,
  -przeprowadzanie testów porównawczych jakości produktów,
  -informowanie i edukowanie konsumentów,
  -prowadzenie banku danych o jakości produktów.
• Organizacje konsumenckie o zasięgu regionalnym:
                                                                   42
  -Unia Konsumentów Polskich – Kraków 1996.
14. NORMALIZACJA
• Normalizacja - proces tworzenia i stosowania reguł porządkujących
  działalność dla dobra i współpracy zainteresowanych, co pozwala osiągnąć
  optymalną oszczędność z uwzględnieniem wymagań funkcjonalnych i
  bezpieczeństwa.
• Typizacja – wzorce, rozwiązania konstrukcyjne części, zespołów
  spełniających w różnych wyrobach te same funkcje.
• Unifikacja – przyjęcie jednego rozwiązania, nieliczne rodzaje wyrobów w
  dużych seriach (żarówki).
• Cel działalności normalizacyjnej:
  -zwiększenie stopnia typizacji, specjalizacji, koncentracji produkcji,
  -określanie i podnoszenie jakości towarów,
  -obniżanie kosztów produkcji,
  -przyspieszanie postępu technicznego,
  -racjonalne wykorzystanie materiałów, energii,
  -zwiększenie wydajności, bezpieczeństwa i higieny pracy,
  -podnoszenie zdrowotności społeczeństwa,
  -ułatwienie wzajemnych stosunków gospodarczych z innymi krajami.

                                                                      43
  Przestrzeń normalizacyjna
• Przedmiot normalizacji: wyrób, materiał, składnik, wyposażenie, system,
        interfejs, protokół, procedura, funkcja, metoda, działalność,




                                                                        44
   Struktura i cele PKN
• PKN:
  -określenie stanu i kierunków rozwoju działalności normalizacyjnej,
  -prace dotyczące podstaw i metod działalności normalizacyjnej,
  -opracowanie projektów PN,
  -opracowanie i nadzór nad publikowaniem i rozpowszechnianiem PN,
  -finansowanie działalności normalizacyjnej,
  -organizowanie i prowadzenie szkoleń, promocji, informacji o normach w
  krajach i zagranicą
  -wynik działalności PKN to polska norma ogłoszona w miesięczniku
  „Normalizacja”;
• Struktura PKN:
  -Komitet – organ kolegialny powoływany przez premiera (28 osób),
  -Biuro Komitetu – instytucjonalny organ wykonawczy Komitetu
  (personel etatowy, 300 osób),
  -Normalizacyjne Komisje Problemowe – kolegialne organy
  wykonawcze powoływane przez Komitet,
  -Grupy robocze – eksperci.
                                                                   45
    Organizacje
• FAO          Międzynarodowa Organizacja Wyżywienia i
    Rolnictwa
•   WHO       Światowa Organizacja Zdrowia
•   EOQC      Europejska Organizacja Sterowania Jakością
•   IDF       Międzynarodowa Organizacja Mleczarska
•   BIH       Międzynarodowe Biuro Miar
•   FAO/WHO Komisja Kodeksu Żywnościowego - normy
•   Normy Kodeksu - ochrona zdrowia konsumenta, rzetelność w handlu.




                                                                   46
    15. POLSKIE NORMY
• Efekt działalności normalizacyjnej,
• Norma - dokument pisemny, publicznie dostępny, ustalający wytyczne
    kierunkowe lub wymagania techniczne (przestrzeganie nie
    obowiązkowe) opracowana przez uznany organ, uzgodniona przez
    wszystkie zainteresowane strony.
•   Norma – wynik procedury normalizacyjnej wyrażony w postaci reguł i
    zatwierdzony przez upoważnioną władzę.
•   Norma – zbiór przepisów określających wymagane cechy, wymiary,
    właściwości przedmiotów, ustalających właściwą terminologię.
•   Dokumenty normatywne – zasady, wytyczne, charakterystyki
    odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników.
•   Dokumenty normatywne – normy, specyfikacje techniczne, kodeksy
    (pracy, zdrowia), przepisy.
•   Cel: optymalna korzyść wspólnoty jako całości.
•   Użyteczność norm - osiągnięcie celów:
    -racjonalizacja gospodarki - ekonomiczność produkcji,
    -popieranie handlu zagranicznego,
    -rozwój stosunków partnerskich,
    -tworzenie i zróżnicowanie dóbr i usług,
    -ochrona konsumentów.
                                                                    47
    Rodzaje polskich norm
• Polskie Normy (PN) - ustanowione przez PKN i ogłoszone w
  Monitorze Polskim:
  -określają wymagania, metody badań i innych czynności (BIHP, cechy
  jakościowe, główne parametry, dokumentacja techniczna);
• Normy Zakładowe (ZN) - ustanawia kierownik zakładu,
  publikowane w dziennikach urzędowych odpowiednich resortów:
  -oddziaływują korzystnie na jakość produkcji (przygotowanie techniczne,
  stosowanie surowców, paliw, energii, jakość wyrobów, procesy produkcji i
  badań),
  -zawierają wyłącznie postanowienia nie zamieszczone w PN lub je
  zaostrzają lub uszczegóławiają,
  -opiniują je dostawcy, odbiorcy, użytkownicy, organizacje konsumenckie.
• Normy branżowe zostały zlikwidowane w 1993r.




                                                                      48
 Konieczność stosowania normy
• Stosowanie PN dobrowolne.
• Na wniosek PKN ministrowie mogą wprowadzić obowiązek
  stosowania PN gdy konieczna jest:
  -ochrona życia, zdrowia, mienia, bezpieczeństwa pracy,
  -ochrona środowiska,
  -ochrona interesów skarbu państwa,
  -ochrona interesów konsumentów i użytkowników.
• Sankcje karne za niestosowanie PN uznanych za
  obowiązujące!




                                                           49
Typy norm (PN-N-02000:1994)
 • przedmiotowe - ustalenie wymagań jakościowych przedmiotów,
     metod sprawdzania, charakterystyka opakowania, znakowania,
     przechowywania, transportu,
 •   czynnościowe - ustalające metody wykonywania czynności w
     zakresie projektowania, konstruowania, budowy, magazynowania,
     badania i oceny towarów,
 •   terminologiczne - jednoznaczne pojęcia, nazwy, definicje, symbole,
 •   klasyfikacyjne - klasyfikacja wyrobów, materiałów, przedmiotów,
 •   wyrobu (wymagania spełnione przez wyrób + powoływanie się na
     normy związane),
 •   procesu – zapewnienie funkcjonalności,
 •   usługi (pralnictwo, hotelarstwo, transport, ubezpieczenia,
     telekomunikacja, bankowość, handel),
 •   interfejsu – wymagania dot. kompatybilności produktów, systemów
     w miejscach ich łączenia,
 •   danych – wykaz właściwości, danych w celu określenia produktu,
     procesu, usługi,
                                                                      50
  Budowa norm polskich




     rok ustanowienia     dział gospodarki   grupa wyrobów
                                                             numer kolejny normy
           PN - .       . / .- . . . . .                     w grupie zagadnień



• Zapis norny PN od 1994 r.:
  PN – X – 99999: 1999.
                                                                                   51
     Budowa normy
•   A - przemysł żywnościowy         • M - przemysł maszynowy
•   B - budownictwo                  • N - nauka, wychowanie,
•   C - chemia                           kultura
•   D - przemysł drzewny             •   O - opakowania
•   E - przemysł                     •   P - przemysł włókienniczy,
    elektrotechniczny                    papierniczy, garbarski
•   F - finanse, handel,             •   R - rolnictwo
    administracja                    •   S - przemysł
•   G - przemysł górniczy                samochodowy
•   H - przemysł hutniczy            •   T - urządzenia
•   I - inżynieria                       teleelektryczne
•   J - technika jądrowa             •   W - przemysł okrętowy
•   K - koleje, komunikacja          •   Z - zdrowotność
•   L - lotnictwo

                              Grupy wyrobów

    01 - 10 ogólna    11 - 32 materiałowa         33 - 42 energetyka
    43 - 52 transport 53 - 73 środki produkcji    74 - 99 wyroby
                                                                  52
   Normy polskie
• Normy są skatalogowane:
• Katalogi:
  -działy (01-19), do 1985 oznaczano cyframi rzymskimi (I-XIX)
  -klasy
  -grupy katalogowe
• Normy są w postaci broszur i kart - Dziennik Normalizacji
  i Miar




                                                                 53
Metody wprowadzania norm
 międzynarodowych do PN




                           54
Podział metod badania jakości

     METODY BADANIA JAKOŚCI PRODUKTÓW

     organoleptyczne      laboratoryjne           doświadczalnego
                                                    użytkowania



        ocena
   organoleptyczna

                 analiza
               sensoryczna

                                            mikrobiologiczne
                                             i biologiczne

                                chemiczne

                     fizyczne

   fizykochemiczne                                                  55
Metody organoleptyczne
 • Metody szybkie, proste, ważne przy ocenie cech nie mierzalnych;
 • Sposoby dokonywania oceny:
     - ocena organoleptyczna (za pomocą zmysłów),
     - analiza sensoryczna (ocena z zastosowaniem metod i warunków
     zapewniających dokładność i powtarzalność wyników dokonana przez
     zespół osób o uprzednio sprawdzonej dużej wrażliwości sensorycznej).
 •   Wrażliwość sensoryczna – zdolność odczuwania bodźców zewnętrznych;
 •   Próg wrażliwości sensorycznej – najmniejsze dostrzegalne wrażenie
     zmysłowe wywołane bardzo słabym bodźcem.
 •   Metody organoleptycznej oceny konsumentów:
     - badania okazjonalne (supermarkety, sklepy, bary), degustacja +
     wypełnienie ankiety, cel: stopień akceptacji produktów nowo
     wprowadzanych na rynek;
     - badania stacjonarne (pracownie organoleptyczne, szkoły), 30-40 osób,
     5-6 produktów,
     - badania w warunkach domowych – dobór reprezentantów,
     wiarygodne dane ale badania kosztowne.

                                                                       56
Zmysły smaku
Ocena na podstawie wrażeń zmysłowych: wzrokowych, węchowych,
  smakowych, słuchowych, dotykowych.
• Wzrok - wygląd wyrobu, barwa, połysk, kształt, opakowanie,
  wady: uszkodzenia mechaniczne, deformacje, wypłowienie,
  zanieczyszczenia, wady konsystencji.
• Węch - rodzaj zapachu i jego natężenie (duża wrażliwość człowieka na
  bodźce zapachowe); zapachy: przyjemne, obojętne, nieprzyjemne,
  6 zasadniczych zapachów: korzenny, żywiczny, owocowy, kwiatowy,
  przypalony, zgniły (kwaśny, stęchły, rybi, mydlany).
• Dotyk - ruch, ciepłota, ból, wibracja Określa się: twardość konsystencja,
  miałkość, elastyczność, zwięzłość, gładkość,
• Słuch – inny dźwięk, gdy naczynia porcelanowe, kryształowe są pęknięte,
  poziom napełnienia, suchość nasion, telewizory, aparaty radiowe, jakość
  sprzętu elektrotechnicznego;
• Smak to próba doustna; wyróżniamy 4 rodzaje smaków: słodki, słony,
  kwaśny gorzki;
   Smakowanie, degustacja - wrażenia zmysłowe
                                                                       57
Grupy metod badań organoleptycznych
Metoda szeregowania (metoda kolejności):
  - uporządkowanie produktów wg pewnej cechy
  (np. wg intensywności zapachu),
  - podział na produkty lepsze i gorsze, „wolę
  produkt A niż B”.

Metody wykrywania różnic:
  - metoda parzysta, pary zakodowanych
  próbek (zwykle 7 par), wyniki powinny być
  zgodne,
  - metoda trójkątowa – najczęściej
  stosowana, zestaw trzech zakodowanych
  próbek (np. 2 próbki A i 1 B), cel: bezbłędne
  rozpoznanie próbek,
  - metoda duo – trio – 3 próbki a jedna jest
  próbką odniesienia, cel: wskazanie próbki
  identycznej z wzorcem,
  - metoda „dwie z pięciu” – sprawność
  statystyczna – 5 próbek (np. dwie A i trzy B),
  cel: prawidłowe wskazanie próbek,
  zniechęcenie;
                                                   58
Grupy metod badań organoleptycznych
Metody skalowania, organometria (jednoczesny pomiar wielu
  parametrów):
  - przyporządkowanie określonych wielkości poszczególnym wyróżnikom
  jakościowym produktu,
  - skale dyskretne i skale liniowe,
  - metody punktowe – ocena ogólnej jakości w skali 5-punktowej




                                                                59
  Przykład oceny organoleptycznej przy
zastosowaniu pięciopunktowej skali ocen




                                          60
Metody laboratoryjne
Wymagają aparatury, instrumentów, odczynników, różne sensory,
•   Metody laboratoryjne są dokładne, obiektywne ale drogie, dają ścisłą
    charakterystykę jakości produktu,
Podział:
    a) metody ogólne – pomiar gęstości, kwasowości, lepkości,
•   b) metody specjalne – dostosowane do badań konkretnych
    produktów (oznaczanie tłuszczu, cukru, witamin, zanieczyszczeń);
Inny podział:
    -fizyczne,
    -fizykochemiczne,
    -chemiczne,
    -mikrobiologiczne,
    -instrumentalne;




                                                                       61
Metody badania produktów spożywczych
•   Oznaczanie zawartości wody i suchej substancji:
    - metody termicznego suszenia i metody densymetryczne (pomiar gęstości),
    - dielektryczne i refraktometryczne, NMR, chemiczne (Fischera lub z węglikiem wapnia).
•   Metody ilościowego oznaczania zawartości białka:
    - metody bezpośrednie (biuretowa, Lovry’ego),
    - metody pośrednie (Kjeldahla).
•   Metody oznaczania zawartości cukrowców (skrobi):
    - fizyczne, fizykochemiczne, chemiczne.
•   Metody ilościowego oznaczania tłuszczów:
    - metoda Soxhleta, Gerbera.
•   Badania jakościowe tłuszczów:
    - oznaczanie liczby kwasowej, zmydlenia, estrowej, jodowej, zawartości nadtlenków,
    - oznaczanie składu kwasów tłuszczowych,
•   Oznaczanie metali i szkodliwych związków chemicznych:
    - zawartość wapnia, fosforu, magnezu, żelaza, sodu, potasu, miedzi, cynku,
    - oznaczanie zawartości pestycydów, zawartości azotanów (warzywa, nabiał),
•   Oznaczanie zawartości witamin i prowitamin:
    - witaminy rozpuszczalne w wodzie (B1, B2,C),
    - witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, B-karoten, E),
•   Badania radioaktywności produktów spożywczych (90Sr, 137Cs, 131J),
                                                                     62
18. ZASADY POBIERANIA PRÓBEK DO ANALIZY
•   Partia produktu – produkt (towar) o tej samej nazwie, pochodzący z
    jednego zakładu produkcyjnego otrzymany z tej samej szarży
    produkcyjnej, dostarczony tym samym środkiem transportu, złożony w
    tym samym magazynie;
    -partię produktu ocenia się na podstawie analizy próbki laboratoryjnej
    (część towaru bezpośrednio poddawana badaniom).

•   Próbka reprezentatywna – próbka określająca rzeczywistą jakość całej
    partii;
•   Próbka pierwotna – część partii pobrana jednorazowo z jednego
    miejsca towaru nie opakowanego lub z jednego opakowania
    jednostkowego(za pomocą szufli, rury, pipety, łyżki),
•   Próbka jednostkowa – łączna ilość próbek pierwotnych z jednego
    opakowania (worek, bela, skrzynka, beczka),
•   Próbka ogólna - łączna liczba próbek pierwotnych lub jednostkowych
    pobranych z całej partii),
•   Próbka średnia próbka laboratoryjna - część próbki ogólnej
    przeznaczonej do badań, reprezentuje całą partię.



                                                                         63
Schemat próbek

                      1          2    3        4    5         6
      Próbki
     pierwotne

        Próbki               I            II            III
     jednostkowe
                                           A
                                     1+2+3+4+5+6
    Próbka ogólna
                                       (I+II+III)

    Średnia próbka                        B


       Jednorodna średnia                 C
      próbka laboratoryjna




                                                                  64
                            PRODUKT                                            Liczba próbek jednostkowych
                                                                               zależy od:
                                                                               -wielkości partii towaru,
                                                                               -stopnia jednorodności
  Sztukowy                                              Bezkształtny           produktu,
                                                                               -przyjętej precyzji badań;
                          W opakowaniach jednostkowych                 Luzem


                          Liczba próbek jednostkowych

   Kontrola
stuprocentowa                 Stała precyzja badań
                                                                                 Wielkość próbki, liczba
                    Kontrola
                                           Jednorodny        Niejednorodny
                                                                                 próbek jednostkowych
                   wyrywkowa
                                                                                 tym większa:
                                                                                 -gdy partia bardziej
Procentowa
                                               Liczba               Liczba       niejednorodna,
                    SKJ                        próbek               próbek       -mniejsza zawartość
                                              pierwot-             pierwot-
                                                nych                 nych        poszukiwanego
                          Według oceny                                           składnika.
Według oceny
                           właściwości
alternatywnej
                            liczbowej
                                                Stała               Stała
                                                                   precyzja
   plany jednostopniowe                                             badań

   plany dwustopniowe
                            Ograniczenie       Ograniczenie
   plany wielostopniowe     jednostronne       dwustronne
                                                                                                      65
Pobieranie próbek pierwotnych
• Zasady pobierania próbek – normy
  przedmiotowe i czynnościowe, umowy
  handlowe,
• Pobieranie próbek pierwotnych:
  -z towarów sypkich i w kawałkach -
  z dwóch miejsc (środek opakowania i w
  1/6 szerokości opakowania),
  -z towarów za pomocą urządzeń o
  działaniu ciągłym - z całego strumienia
  produktu w jednakowych odstępach
  czasu,
  -z produktów ciekłych w zbiornikach
  – w czasie przepompowywania lub za
  pomocą sond zagłębnikowych z
  głębokości cieczy: 1/10 i 9/10 (po jednej
  próbce) i 5/10 po 3 próbki
  -z produktów mazistych,
  syropowatych i lepkich – świdry, bory.



                                              66
Określenie liczby próbek jednostkowych i pierwotnych
                             1 n
                          x   xi
n - liczba próbek (pomiarów) n i 1
• Średnia:
                          R  x m ax  x m in
• Zakres zmienności:              x        i    x   
                                   i

                                             n
• Odchylenie średnie:             x                      
                                                           2
                                              i   x
                          s 
                            2        i

                                             n 1
• Wariancja:
                                                                     x            
                                                                                    2
                                                                               x
• Odchylenie standardowe (błąd średni):
                                                                           i
                                                               s   i

                                                                        n 1
                                         s
                                s
• Średni błąd średniej:                  n




• Błąd prawdopodobny: s p  0,6745 s
                                                                                        67
Współczynnik precyzji (α)
d- granica dolna         g d              c
                                      
g - granica górna         6s               3s
c- maksymalny dopuszczalny błąd oszacowania rzeczywistej, średniej
gdy dana jest tylko jedna z granic:
                                      gx
                                
                                       3s




                                                             68
     19. CERTYFIKACJA W UE I W POLSCE
Systemy zapewnienia jakości
Certyfikacja w Unii Europejskiej
• Certyfikacja obowiązkowa
   – dyrektywy UE obowiązują producentów, importerów, dystrybutorów
      towarów wprowadzanych na Rynek Wspólny;
   – symbolem zgodności wyrobu z normami jest znak CE, który
      umieszcza się na wyrobie, opakowaniu lub towarzyszącej
      dokumentacji;
   – dyrektywy nowego podejścia zostały wdrożone w prawie polskim
      (Ustawa z dnia 28 kwietnia 2000 o systemie oceny zgodności
      akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw, nowelizowana z dnia 30.
      08.2002) na podstawie odpowiednich Rozporządzeń Rady Ministrów.
• Certyfikacja dobrowolna
   – Europejska Organizacja ds. Badań i Certyfikacji (EOBC) opracowuje
      ogólne zasady i wytyczne oraz standardy dobrowolnego podsystemu
      certyfikacji;
   – KEYMARK – europejski system oceny zgodności wyrobów z
      wymaganiami norm europejskich.

                                                                       69
ZNAKI CERTYFIKACJI




                     70
    Certyfikacja w Polsce
Trzy jednostki organizacyjne:
     -Polski Komitet Normalizacyjny
     (PKN),
     -Główny Urząd Miar (GUM);
     -Polskie Centrum Badań i
     Certyfikacji.
Certyfikacja obowiązkowa
•    -Certyfikacja na znak
     bezpieczeństwa B, wydawane na 3
     lata, przedłużenia na lat 5 (opłaty
     ponosi właściciel certyfikatu);




                                           71
    CERTYFIKACJA DOBROWOLNA W POLSCE
-na zastrzeżony przez PKN znak zgodności z Polską Normą,




-na zastrzeżony przez Centrum znak ekologiczny,




-na zastrzeżony przez Centrum znak jakości Q.




                                                           72
                      Unormowania prawne
Przyjęcie europejskiej koncepcji jakości, zasad nowego podejścia,
     przejrzystych procedur, zasad akredytacji jednostek.
•    Ustawa o badaniach i certyfikacji z dnia 3.04.1993 (Dz. U., Nr 55, poz.
     250).
•    Utworzenie Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC) podległemu
     prezesowi Rady Ministrów:
     -działania:
        -certyfikacja systemów jakości,
        -certyfikacja wyrobów,
        -certyfikacja personelu (auditorów),
     -zadania:
        -organizowanie i nadzorowanie systemu badań i certyfikacji na
     obszarze RP,
        -akredytowanie laboratoriów badawczych,
        -akredytowanie jednostek certyfikujących,
        -certyfikowanie systemów jakości u dostawców,
        -certfikowanie auditorów,
        -kontrolowanie akredytowanych laboratoriów badawczych,
        -organizowanie szkoleń i doskonalenie kadr dla potrzeb badań i
     certyfikacji.
•    PCBC jest członkiem Międzynarodowej Sieci Certyfikacji.
                                                                         73
•    Certyfikaty wydawane przez PCBC uzyskują powszechną akceptację.
      Zasady Deminga i Jurana
1. Zapewnij stałość celów firmy w zakresie doskonalenia wyrobów i usług.
2. Stosuj nową filozofię, nie toleruj popełniania błędów, opóźnień.
3. Jakość musi powstać w całym zakresie wytwarzania, zapobiegaj wadom
      zamiast je wykrywać.
4. Przy wyborze dostawców zrezygnuj ze stosowanie wyłącznie kryterium
      cenowego.
5. Udoskonalaj system funkcjonowanie firmy i procesy w niej realizowane.
6. Wprowadź nowoczesne metody szkoleniowe dla pracowników i
      kierownictwa.
7. Wprowadź nowoczesne przywództwo wspierające pracowników i szybko
      reagujące na napływające informacje o problemach w firmie.
8. Wyeliminuj atmosferę strachu.
9. Przełam bariery między pionami i działami firmy.
10. Nie stosuj sloganów i nawoływań do wzrostu wydajności pracy, ponieważ
      większość problemów wynika ze złej organizacji systemów i procesów.
11. Usuń normy pracy narzucające ilościowe limity, wykorzystaj metody
      statystyczne.
12. Usuń bariery nie pozwalające pracownikom i menadżerom wykonywać
      swojej pracy, wyeliminuj roczne oceny oraz system wynagradzania
      zasług.
13. Wprowadź intensywne programy edukacyjne oraz zachęcaj pracowników
      do doskonalenia poprzez samokształcenie.
14. Traktuj codzienną dbałość o realizację powyższych zasad jako
      podstawowy obowiązek kierownictwa firmy.
                                                                    74
      Cykl Deminga i Jurana
       ZAPLANUJ – WYKONAJ – SPRAWDŹ – DZIAŁAJ

Ścieżka Deminga:
     -inwestowanie w jakość,
     -wzrost efektywności produkcji,
     -obniżka kosztów,
     -obniżka cen,
     -wzrost sprzedaży,
     -bezpieczniejsza pozycja,
     -zapewniona praca,
     -zwrot inwestycji,
     -zwielokrotnienie zysku.
Koszty jakości:
    -koszty ponoszone celem zapewnienia uzyskania zgodności,
    -koszty wynikające z braku zgodności,
    -koszty utraconych możliwości.

•    Normy z serii 9000 są narzędziem realizacji TQM
•    Norma PN-EN 29000 (ISO 9000) ustanowiona w 1993 przez PKNMiJ
•    1994: norma EN 29000 jako norma EN-ISO 9000 (PN-ISO 9000). 75
     Normy ISO 9000:1994:

•   ISO 9001: 1994 – system jakości w projektowaniu, montażu, serwisie,
•   ISO 9002: 1994 – system jakości w produkcji, montażu, serwisie,
•   ISO 9003: 1994 – system jakości w badaniach końcowych oraz w
    postępowania z wyrobem niezgodnym z wymaganiami.
•   ISO 9004: 1994 – określa podstawowy zbiór elementów niezbędnych do
    tworzenia i wprowadzania systemów zarządzania jakością; są one przyjęte
    przez PKN jako PN-ISO 9000:1996.




                                                                     76
       Europejskie normy z serii 45000
Doświadczenia oraz wprowadzenie norm ISO-9000 do EN spowodowało
      konieczność ujednolicenia norm:
7 Europejskich Norm serii 45000:
      1. EN 45001 – ogólne zasady działania laboratoriów badawczych,
      2. EN 45002 – ogólne zasady oceny laboratoriów badawczych,
      3. EN 45003 – ogólne zasady dotyczące jednostek akredytujących laboratoria,
      4. EN 45011 – ogólne zasady dotyczące jednostek dokonujących poświadczeń
      wyrobów,
      5. EN 45012 – ogólne zasady dotyczące jednostek dokonujących poświadczeń
      systemów jakości,
      6. EN 45013 – ogólne zasady dotyczące jednostek dokonujących poświadczeń
      personelu,
      7. EN 45014 – ogólne zasady dotyczące wydawania przez dostawców świadectwa
      zgodności.
Trzy pierwsze normy dotyczą laboratoriów badawczych, trzy dalsze jednostek certyfikujących,
      ostatnie przedstawia ogólne kryteria.
Po 1989 r.:
•     EN 45004 – ogólne kryteria działania różnorodnego rodzaju placówek dokonujących
      inspekcji,
•     EN 45010 – ogólne wymagania dotyczące auditu i akredytacji jednostek
      certyfikujących.                                                               77
       Norma ISO 9001: 2000
Wymagania dla systemu zarządzania jakością - zdolność do ciągłego
     dostarczania wyrobów zgodnych z wymaganiami klienta.
W tym celu 8 zasad :
   1. Organizacja zorientowana na klienta – zrozumienie potrzeb klienta, wyjście
        naprzeciw jego wymaganiom, przewidywanie oraz wyprzedzenie oczekiwań;
   2. Przywództwo – sprzyjać zaangażowaniu pracowników organizacji do
        osiągnięcia założonych celów,
   3. Zaangażowanie ludzi – wykorzystanie ich zdolności z maksymalną korzyścią
        dla organizacji;
   4. Podejście procesowe – założony wynik osiąga się najlepiej, gdy zasoby i
        działania zarządzane są jako proces;
   5. Systemowe podejście do zarządzania – zrozumienie współzależności i
        umiejętne zarządzanie, przez co wzrost skuteczności i efektywności działania
        organizacji;
   6. Ciągłe doskonalenie;
   7. Opieranie się na faktach w podejmowaniu decyzji;
   8. Wzajemne korzystne powiązania dostawców.
Podstawą tej normy jest orientacja na procesy - wymagania dotyczące
     systemu zarządzania jakości do wewnętrznego wykorzystania przez
     przedsiębiorstwo.
                                                                              78
      21. ZASADY HACCP
Hazard Analysis Critical Control Points
Cel:
     -wyeliminowanie zagrożeń zdrowotnych i higienicznych oraz ustanowienie
     kontrolnych punktów krytycznych;
     -poprawa efektywności ekonomicznej i obniżenie kosztów u producenta.

•    HACCP - dla przedsiębiorstw działających w sferze produkcji,
     przetwarzania i obrotu żywnością, dotyczy bezpiecznej żywności.
•    HACCP to system „żywy” podatny na preferencje konsumentów, postęp
     nauki, zmianę zagrożeń i sytuacji zdrowotnej.
•    HACCP ułatwia dostosowanie do norm UE i wprowadzenie znaku CE lub
     klucza europejskiego.




                                                                      79
     Opis systemu HACCP
•   Dyrektywa 93/43/EEC zobowiązuje wszystkich uczestników unijnego
    rynku do określenia punktów krytycznych dla bezpieczeństwa żywności;
•   HACCP bazuje na systemach: Dobra Praktyka Przemysłowa, Dobra
    Praktyka Higieniczna, Dobra Praktyka Rolnicza;
•   HACCP bazuje na prewencji, mniejsza rola kontroli wyrobu;
•   Wdrażanie HACCP ma sens, gdy cała załoga rozumie filozofię systemu;
•   Bariery systemu:
    -brak zrozumienia potrzeby wdrożenia oraz wymóg ciągłej doskonałości.




                                                                    80
       Zasady HACCP
1. Analiza zagrożeń (rejestracja w całym ciągu produkcji)
      -zagrożenia mikrobiologiczne,
      -zagrożenia chemiczne (antybiotyki, hormony, pestycydy),
      -zagrożenia fizyczne (odłamki, piasek, kamienie).
2. Wyznaczenie krytycznych punktów kontroli (CCP-critical control points)
      -cel: odróżnienie punktów krytycznych od zwykłych punktów kontroli,
      -drzewo decyzyjne w formie diagramu przepływu.
3. Ustalenia dla każdego CCP wartości krytycznych
      -mała liczba wartości krytycznych (1 lub 2),
      -CCP podlegają kontroli i monitorowaniu,
      -CCP łatwo mierzalne (np. temperatura, pH, czas pasteryzacji, zawartość chlorków).
4. Opracowanie systemu monitorowania wartości na każdym CCP
      -metody biologiczne, pomiary fizykochemiczne, szybkie testy mikrobiologiczne;
      -wyniki monitorowania opracowuje się statystycznie.
5. Ustalenie działań korygujących, które należy wykonać, gdy wartości krytyczne
      zostaną przekroczone
      -przekroczenie granic tolerancji,
      -cel: powrót do założonych parametrów na danym punkcie kontrolnym;
      -prowadzenie dokumentacji dotyczącej odchyleń.
                                                                                  81
       Zasady HACCP
6. Ustalenie procedur weryfikujących funkcjonowanie systemu HACCP przez
      zespół; weryfikacja (audity wewnętrzne i zewnętrzne) koncentruje się na:
      -analizie zarejestrowanych odchyleń od wartości krytycznych i zastosowanych działań
      korygujących,
      -badaniu mikrobiologicznym, fizykochemicznym na zgodność ze standardami,
      -sprawdzeniu wiedzy personelu na temat higieny działań korygujących,
      -udziale w między laboratoryjnych badaniach porównawczych.
7. Opracowanie dokumentacji i systemu rejestracji danych wynikających z zasad
      systemu HACCP i ich zastosowań
      -plan i załączniki (instrukcje higieniczne, technologiczne rejestry mierzonych
      parametrów, opisy działań korygujących, spis działań weryfikacyjnych;
      -jasna konstrukcja dokumentacji.
Składniki dokumentacji:
      -analiza zagrożeń,
      -procedury i zapisy ustalania CCP,
      -procedury i zapisy ustalania wartości krytycznych,
      -rejestr zmian,
      -protokoły z przeprowadzonych weryfikacji,
      -zapisy wyników badań.

                                                                                    82
22. OPAKOWANIE JAKO INTEGRALNA CZĘŚĆ TOWARU

• I definicja opakowania - wyrób tworzący warstwę zewnętrzną w
  stosunku do innego wyrobu, chroniący go przed działaniem czynników
  zewnętrznych lub odwrotnie, umożliwiający transport, magazynowanie,
  sprzedaż, zawierający określone informacje i znaki kodowe.

• II definicja opakowania –– zewnętrzna powłoka wytworu
  znajdującego się wewnątrz ( włącza oprawę działalności firm,
  organizacji itp.).

• Opakowanie – część składowa socjologiczno – ekonomicznego
  systemu – połączenie między przemysłem, handlem, konsumentem,
  dystrybucją z uwzględnieniem powiązania między człowiekiem,
  maszyną pakującą, materiałem opakowaniowym a środowiskiem.




                                                                    83
Funkcje opakowań
• ochronna (funkcja defensywna); umożliwienie transportu,
    magazynowania, użytkowania produktu;
•   marketingowa (agresywna) – opakowanie jest użyteczną cechą i w
    połączeniu z rdzeniem produktu tworzy produkt rzeczywisty;
•   informacyjna (o produkcie i producencie, właściwościach);
•   zarządzająca (kody EAN) , zainteresowanie procesami różnych form
    zarządzania;
•   psychologiczna - oddziaływanie na konsumenta.




                                                                   84
Podział funkcji opakowań
• Towaroznawcza:
    -ochrona towaru,
    -techniczna,
    -informacyjna;

• Marketingowa (oddziaływanie psychologiczne na konsumenta
    i producencie);

• Ekologiczna.

Inny podział funkcji:
•   identyfikacyjno – informacyjna,
•   dystrybucyjno – logistyczna,
•   ekonomiczna,
•   promocyjno – sprzedażowa,
•   ochronna.


                                                             85
Klasyfikacja opakowań
 Klasyfikacja według następujących kryteriów (PN-88/O – 79000):
 1. Zasadniczej roli jaką spełniają opakowania w stosunku do ich
      zawartości:
      -jednostkowe –(bezpośrednio funkcja ochronna i promocyjna, pośrednio
      funkcja informacyjna), sprzedaż detaliczna;
      -transportowe – ułatwienie transportu i magazynowania, ochrona przed
      wpływami klimatycznymi;
      -zbiorcze – służą do opakowania określonej liczby sztuk produktu bez
      opakowania lub w opakowaniu jednostkowym.
 2. Rodzaju materiału z którego zostało wykonane opakowanie:
      -szklane,
      -ceramiczne,
      -metalowe;
      -z tworzyw papierniczych (papier, tektura);
      -włókiennicze;
      -drewniane;
      -z tworzyw sztucznych;
      -z materiałów kompleksowych;
      -inne.
                                                                             86
Klasyfikacja opakowań
3. Klasyfikacja według formy konstrukcyjnej:
    -opakowanie jednostkowe do detalicznej sprzedaży, 12 rodzajów opakowań
    (PN-88/O-79000),
    -opakowanie transportowe – opakowanie określonej ilości wyrobów luzem, w
    opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych, 14 rodzajów (PN-88/O-79000),
    -opakowania zbiorcze – opakowanie określonej liczby wyrobów luzem lub
    opakowań jednostkowych;
    -opakowania kombinowane – opakowanie o elementach wykonanych z
    różnych materiałów;
    -opakowania składane nierozbieralne – można złożyć na płask bez
    rozdzielania elementów;
    -opakowania składane rozbieralne – można złożyć na płask przez
    rozdzielenie poszczególnych elementów;
    -opakowanie jednorazowego użytku;
    -opakowanie wielokrotnego użytku.
4. Podatności do składowania i rozbierania:
    -sztywne,
    -składane
    -rozbieralne;

                                                                       87
Klasyfikacja opakowań
5. Z punktu możliwości wykorzystania w obrocie towarowym:
    -opakowania jednorazowego użycia (papier, celofan, słoje, butelki),
    -opakowania wielokrotnego użycia (zwrotne, butle gazowe).
6. Wpływu na środowisko.
    -opakowania ulegające i nie ulegające procesowi biodegradacji,
    -toksyczne i nietoksyczne,
    -nadające i nie nadające się do powtórnego przerobu.
7. Inne podziały:
    -ze względu na zasięg obrotu (krajowe, eksportowe);
    -ze względu na wygląd opakowania:
    -opakowania częściowo osłaniające towar: kubki, pudełka bez wieka, siatki,
    tacki, klatki, kosze, pojemniki ażurowe, wiadra otwarte, worki siatkowe,
    -opakowania całkowite osłaniające wyrób: ampułki, balony, bańki, butelki,
    fiolki, kubki i pudełka zamknięte, słoje, torby, tubki, worki, beczki, bębny, butle,
    kanistry, klatki, skrzynki.



                                                                                   88
Rodzaje opakowań transportowych
14 rodzajów: (rysunki tych opakowan)

•   Balon
•   Bańka
•   Beczki
•   Bęben
•   Butle
•   Hobok




                                       89
Karnister
Klatka
Konew
Pudło
Skrzynia
Skrzynki
Wiadra
worek




            90
Charakterystyka materiałów na opakowania -
szkło
Szkło - ciecz przechłodzona mieszaniny piasku, sody i wapienia i stłuczki szklanej +
    dodatki polepszające właściwości,
Otrzymywanie: stapianie SiO2 (w postaci piasku) z CaO, Na2CO3
Skład szkła na opakowanie: 72% SiO2, 11% CaO, 14% Na2O, 1,7% Al2O3 +
    związki Mg, P, Fe, Se, Co,
Zalety:
•    nietoksyczność;
•    nieprzepuszczalność dla cieczy (H2O), gazów (O2,CO2) i zapachów;
•    przezroczystość;
•    można je barwić, zdobić, umieszczać trwałe znaki, ma różne kształty;
•    łatwość mycia i użycia wtórnego;
•    sztywna konstrukcja po uformowaniu;
•    niski koszt;
•    można uzyskać żądane właściwości chemiczne i wytrzymałościowe;
•    możliwość recyclingu.
Wady:
•    kruchość
•    niska wytrzymałość na uderzenie (pokrywanie powierzchni szkła SnCl4 ,
     związkami tytanu, tworzywami sztucznymi);
Zastosowanie:
•    przemysł spożywczy, farmaceutyczny, chemiczny, kosmetyczny
                                                                                 91
Charakterystyka materiałów na opakowania -
ceramika
Ceramika (porcelit, fajans, kamionka)
Zalety:
     -odporność na działanie kwasów i zasad;
     -złe przewodnictwo cieplne.
Wady:
     -kruchość;
     -duży koszt produkcji,
     -duży ciężar;

Zastosowanie:
    -przemysł chemiczny do opakowań materiałów żrących,
    wrażliwych na światło i na wahania temperatury,
    - kosmetyczny – opakowania ozdobne.




                                                          92
Charakterystyka materiałów na opakowania -
metale
Metale, stopy (folie metalowe),
Zalety:
     -odporność na temperatury i na narażenia mechaniczne;
     -różne formy opakowań.
Wady:
     -korozja (cynowanie, kadmowanie, inhibitory korozji),
     malowanie,
     -migracja jonów metali (rozkład witamin, obniżanie cech
     organoleptycznych).
Tworzywa na opakowania:
     -blacha stalowa czarna (do 4,5mm); przed korozją chroni się poprzez
     lakierowanie, fosfatyzację (artykuły przemysłowe i nie konserwowane
     spożywcze);
     -blacha stalowa biała - niskowęglowa blacha czarna pokryta cyną i
     malowana (zmiana barwy pod wpływem siarki w produkcie);
     -blacha czarna ocynkowana - puszki, beczki, nie stosuje się do mleka i
     napojów gazowanych;
     -blacha aluminiowa (stopy Mg-Al, Mn-Al, Mg-Al.), beczki, bańki na
     mleko, wiadra;
     -blacha chromowana lub niklowana – blacha czarna zanurzona w
     gorącej kąpieli metalu, blacha „Cansuper”- chromowana, do konserw o
     odczynie lekko kwaśnym lub zasadowym;
     -folia aluminiowa (0,004 - 0,1mm) walcowana na gorąco i na zimno,
     energooszczędna, USA-1913r., Polska-1953r;
     -folia aluminiowa uszlachetniona (laminowana) i nie
     uszlachetniona (błyszcząca);                                             93
   Charakterystyka materiałów na opakowania –
                     papier
Podział (PN-92/P-50000, ISO 4046: 1978) `według gramatury, grubości,
ciężaru ryzy (500 arkuszy o wymiarach 61 x 91,5cm):
      -bibułka < 30 g/m2
      -papier 30 - 225 g/m2
      -tektura > 225 g/m2
      -karton – grubsze papiery i cienkie tektury;
USA - papier od grubości < 0,3 mm niezależnie od gramatury,
Wielka Brytania – papier: grubość < 0,25 mm niezależnie od gramatury,
Papier to pilśń w formie arkuszy, lub wstęg z włókien pochodzenia
      roślinnego.
Skład włókna - celuloza (C6H10O5)n, lignina, żywice, woski, garbniki, związki
      mineralne
Surowce do produkcji papieru - masa szmaciana, masa celulozowa, ścier
      drzewny, masa makulaturowa (klasa X papieru);
Dodatki - wypełniacze i środki obciążające (kreda, kaolin, talk, biel tytanowa);
•     kleje (zwierzęce, żywiczne, skrobia, kazeina, woski),
•     barwniki organiczne i mineralne,
•     dodatki uszlachetniające.
Zalety: niska cena, dobre właściwości mechaniczne, mała masa właściwa,
      możliwość utylizacji.
Wady: niszczenie lasów;                                                       94
Rodzaje papieru na opakowania
•     Celulozowo-makulaturowy (manilla) do przedmiotów nie
    wymagających        mocnego opakowania, gramatura 63 – 140 g/m2;
•      Makulaturowy (szrenc) do towarów przemysłowych, mało
    wytrzymały,         mechanicznie, mogą występować substancje
    toksyczne, bakterie          przetrwalnikowe;
•      Siarczynowy (jawa, sulfit) do mocnego i higienicznego pakowania;
•      Siarczanowy (kraft) duża wytrzymałość, trudno go bielić, torby,
    worki,     tektura;
•      Siarczanowy (natron), sosnowy o gramaturze 31,5 – 140 g/m2,
       najmocniejszy; podłoże do powlekania dyspersjami tworzyw sztucznych
    do l       aminowania polietylenem;
•      Papier pół-pergaminowy;
•      Papier pergaminowy sztuczny z czystej bielonej celulozy, 40 –
    80g/m2, odporny na tłuszcz, nie przepuszczają zapachów;
•      Papier powlekany parafiną, woskiem, asfaltem, warstwą
    tworzyw sztucznych, nie do żywności;
•      Laminaty (sklejanie pergaminu, folii), wytrzymałe,
    nieprzepuszczalne dla pary i zapachów;
•      Karton natronowy (224g/m2), głównie na opakowania zbiorcze;
•      Tektura biała i brązowa (można uszlachetnić woskiem), tektury
    drzewne (ze         ścieru), makulaturowe, słomiane z odpadów
    włókienniczych;
•      Tektura falista dwuwarstwowa.                                 95
Surowce włókiennicze
Tkaniny - zewnętrzne okrycia towarów - włókna naturalne lub
    syntetyczne (worki, owinięcia, kontenery elastyczne)
Rodzaje:
•    Tkaniny jutowe - worki wielokrotnego użytku, juta kruszy się pod
    wpływem wilgoci i światła;
•   Tkaniny lniane z dodatkiem włókien z konopi - wodoodporne, dobre
    w tropiku, wielokrotnego użycia (pranie), odporne na moczenie i
    wysychanie;
•   Tkaniny bawełniane – mniej trwałe, używane do produktów miałkich
    (mąka);
•   Tkaniny z włókien syntetycznych - poliamidy, poliestry, stosowane w
    transporcie morskim w warunkach dużej wilgotności i podwyższonej
    temperatury, wielokrotnego użycia.




                                                                  96
Drewno
Drewno – surowiec deficytowy, wprowadzenie opakowań
    składanych i rozbieralnych wielokrotnego użycia;
Wprowadzenie do produkcji materiałów zastępujących
    tarcicę (sklejka, łuszczka, płyta pilśniowa, wiklina karton).
Rodzaje drewna:
•   sosnowe (zawiera żywice), do wyrobu skrzynek, nie
    nadaje się do towarów wchłaniających zapach;
•   świerkowe – lżejsze, bardziej kruche i sękate, mniej
    trwałe od sosnowego (beczki do śledzi, skrzynki);
•   jodłowe - rzadko używane (wypacza się i pęka),
    elementy skrzynek;
•   bukowe - twarde, dobre do strugania, źle się łupie, mała
    trwałość, bez zapachu (beczki do masła, skrzynki o
    specjalnym przeznaczeniu);
•   dębowe - twarde, trwałe, dobra łupliwość (beczki do
    piwa, wina, wódek);
•   lipowe - miękkie, lekkie, dobrze się obrabia, mało pęka,
    mniej trwałe niż świerk i jodła (beczki do produktów
    spożywczych);
•   brzozowe - miękkie, lekkie, brak zapachu (łuszczka,
    sklejka, łubianki, szpule do nici, do przechowywania
    owoców, warzyw, jaj, drobiu i ryb);
•   topolowe - miękkie, lekkie (wyrób łuszczki, łubianek).          97
Tworzywa drzewne
•   Wiklina korowana i nie korowana, czerwona lub biała,
    uszlachetnianie i pokrywanie lakierem (kosze, meble);
•   Tworzywa drzewne (sklejki, płyty pilśniowe, łuszczki);
•   Drewnopodobne materiały płytowe (sklejka, płyta pilśniowa).
•   Materiały roślinne niedrzewne:
    -rafia (skórka z liści palmy Raphia), materiał na opakowania ozdobne;
    -słoma (żyto, pszenica, owies), materiał przeciw wstrząsowy,
    opakowania specjalne (oploty butelek);
    -rogożyna – wysuszone łodygi pałki wodnej (torby, koszyki, oploty
    butelek) mniej wytrzymała od rafii.




                                                                       98
Tworzywa sztuczne
Polimery - reakcja polimeryzacji ze związków o małej
     masie cząsteczkowej (monomery)
Monomery: etylen, propylen, pochodne etylenu z
     grupami winilowymi (styren, chlorek winylu) z
     innymi grupami funkcyjnymi (-OH, -NH2, -COOH, -
     N=C=O),
Termoplastyczne (substancje
     wielocząsteczkowe):
     -polietylen (PE),
     -polipropylen (PP),
     -polistyren (PS),
     -polichlorek winylu (PCW),
     -poliestry, poliamidy (PA),
     -kopolimery winylowe, octan celulozy,
Można je podgrzewać i ponownie nadawać nowe
    kształty.
Termoutwardzalne (tworzywa fenolowe,
    melaminowe, mocznikowe), powłoki
    epoksydowe,
    - blachy kuchenne, kleje, opony samochodowe,
    - otrzymują stały skład w procesie polimeryzacji
    - nie można przetwarzać i formować na nowo.        99
Tworzywa sztuczne - PE                     CH 2  CH 2 n
Polietylen (PE)
      - najczęściej stosowany w świecie;
      - polimeryzacja etylenu;
      - PE podzielony na 4 kategorie wg gęstości,
      twardości, zawartości fazy krystalicznej,
      masy cząsteczkowej, temperatury
      mięknięcia;
      - w przemyśle:
          -LD-PE wysokociśnieniowy o małej
      gęstości 0,915-0,939g/m3, przezroczysty,
      elastyczny, plastikowe siateczki w sklepie,
      miękkie butelki,    wewnętrzne powłoki w
      kartonach,
          -HD-PE niskociśnieniowy o dużej gęstości
      > 0,94g/mol, najtańszy w produkcji,
      najbardziej rozpowszechniony, do opakowań
      mleka, soku, wody,          detergentów,
      szamponów;
      - znakomite właściwości dielektryczne;
      - łatwo się brudzą;
      - brak zapachu;
      - palenie się z wydzielaniem gazu o zapachu
      parafiny;
      - formuje się przedmioty metodą wtrysku po
      ogrzaniu >1600C.
                                                              100
Tworzywa sztuczne - PP                                   CH 3   
Polipropylen (PP) – trudniejsza polimeryzacja niż     CH  CH  n
     PE – HD                                           2      2 

     - wysoka temperatura topnienia;
     - większa wytrzymałość na rozciąganie i
     rozrywanie;
     - większa twardość, sztywność i odporność
     cieplna;
     - mniejsza gęstość;
     - otrzymuje się metodą rozpuszczalnikową w
     obecności zmodyfikowanych
        katalizatorów;
     - dobre właściwości elektroizolacyjne i
     mechaniczne;
     - odporny na działanie chemikaliów w temp.
     pokojowej;
     - łatwo się barwi i zgrzewa za pomocą gorącego
     powietrza;
     - bezpieczny ekologicznie.
Zastosowanie:
     -dodatek do opakowań żywności pakowanej na
     gorąco, miski, pudełka do pakowania jogurtów.
                                                                  101
Tworzywa sztuczne - PS                         CH 2  CH 2 
Polistyren (PS) –                                           n
                                                            
     - skala przemysłowa – Niemcy 1937r.;
     - dobre właściwości mechaniczne;
     - łatwość formowania, niska cena;
     - doskonałe właściwości dielektryczne i
     optyczne;
     - dobry wygląd;
     - dobry izolator,
     - migruje do żywności i napojów.
Rodzaje:
     - polistyren zwykły niskoudarowy
     (twardy, kruchy – opakowania
     zabawek, leków);
     - polistyren wysokoudarowy
     modyfikowany kauczukiem, styrenem,
     akronitrylem, butadienem;
     - polistyren spieniony (piankowy,
     styropian).
Zastosowanie: tacki na żywność, talerze,
     kubki do napojów gorących,
                                                                  102
Tworzywa sztuczne - PCW
Polichlorek winylu (PCW) -
     - otrzymywany z chlorku winylu;                           Cl    
     - wytwarzany w skali przemysłowej, Niemcy -            CH  CH  n
     1930r.;                                                 2     2 
     - niska cena, dostępność;
     - dobre właściwości elektroizolacyjne;
     - wysoka odporność chemiczna;
     - dobra wytrzymałość mechaniczna;
     - domieszki mogą być niebezpieczne dla zdrowia
     (np. 0.1% chloru), toksyczne,
         kancerogenne,
     - stosuje się dodatki - plastyfikatory, napełniacze,
     środki barwiące, parafina;
     - rodzaje: PCW twardy, PCW zmiękczony;
     - regeneracja jest kosztowna;
     - spalanie PCW – powstają dioksyny
Zalety: tanie, lekkie, elastyczne, miękkie,
Wady: problemy ekologiczne, używanie polimerów łączy
     się z chorobami (hamowanie hormonów,
     zaburzenia rozwoju, nowotwory), migrowanie do
     żywności.
Zastosowanie: opakowania margaryn,

                                                                      103
Tworzywa sztuczne - PET
  PET – politereftalan etylenu:
     -butelki do wody mineralnej, coca-coli,
     - przezroczysty,
     -nie przepuszcza gazu i wilgoci,
     -poddaje się recyclingowi.




                                               104
Materiały kompleksowe
Mieszaniny, laminaty, połączenia różnych materiałów
Laminaty dwuwarstwowe:
     -Folia aluminiowa 0,01 mm laminowana papierem (gramatura 31,5 g/m2)
     przy użyciu parafiny;
     -Folia aluminiowa laminowana z pergaminem przy użyciu mikrowosku
     (na potrzeby przemysłu mleczarskiego);
     -Folia aluminiowa laminowana z papierem przy użyciu kleju roślinnego
     (skrobiowego);
     -Folia aluminiowa laminowana z papierem o gramaturze 31,5 g/m2;
     -Folia aluminiowa powlekana polietylenem.
Laminaty trójwarstwowe:
     -Folia laminowana z papierem przy użyciu kleju roślinnego powlekana
     od strony papieru polietylenem (przemysł spożywczy, farmaceutyczny).
Wielowarstwowe tworzywa opakowaniowe:
     -Folia aluminiowa + papier – czekolady, kostki bulionowe, pudełka nivea;
     -Folia aluminiowa + klej roślinny + papier – margaryna, mydło, kawa
     ziarnista;
     -Folia aluminiowa + klej roślinny + papier + PE – zupy w proszku,
     przyprawy, budynie;
     -Jonomer + folia aluminiowa + klej roślinny + papier – vibowit, satural.


                                                                        105
23. ANALIZA EKONOMICZNA OPAKOWAŃ
•   Dobre opakowanie – kosztowny element procesu produkcji i
    marketingu,
•   Obniżenie kosztów – analiza ekonomiczna, materiałowa i
    konstrukcyjna,
•   Analiza ekonomiczna opakowań (reguły Selina )
•   Redukcja kosztów bez strat na jakości opakowań
•   Systematyczna ekonomiczna analiza inżynierii pakowania;




                                                               106
Reguły Sellina
Redukcja kosztów bez strat na jakości opakowań (Sellin – 34 reguły):
    1. Znajomość własnej technologii pakowania,
    2. Znajomość własnego procesu pakowania (analiza sprzętu do
    pakowania i metod w produkcji,
    3. Korzystanie z technik analizy wartości (redukcja kosztów),
    4. Poznanie swojego dostawcy i jego możliwości,
    5. Korzystanie z dużych, renomowanych dostawców,
    6. Ustalenie wymagań projektowych dla opakowań,
    7. Używanie standardowych produktów dostawcy,
    8. Ustalenie wymagań projektowych produktów wspólnie z
    konkurentami,
    9. Zaplanowanie dostawy dokładnie i odpowiednio wcześnie,
    10. Dostawa materiałów opakowaniowych od dostawcy,
    11. Warunki przechowywania, rotacja zapasów i ich przemieszczanie,
    12. Cena opakowania powinna być odnoszona do całościowej
    efektywności opakowania,
    13. Sprawdzić należy relację między ceną i ilością – większa ilość, niższa
    cena,
    Ekonomiczna wielkość zamówienia:
       Q = 2RS/Ci gdzie:     Q = ekonomiczna wielkość zamówienia,
                              R = roczne zapotrzebowanie na opakowania,
                              S = stałe koszty zakupu jednego zamówienia,
                              C = cena jednostkowa opakowania,              107
                              i = zamierzony koszt.
Reguły Sellina
   14. Unikanie nadmiernego opakowania;
   15. Maksymalna ilość opakowań z minimalnej ilości surowca;
   16. Dokonanie standaryzacji w swoim własnym zakładzie;
   17. Redukcja liczby kolorów używanych w druku;
   18. Rozpatrywanie kosztów pakowania w relacji do ich spodziewanego
   efektu;
   19. Poszukiwanie alternatywnych metod i materiałów;
   20. Wytwarzanie produktów łatwych do wytwarzania;
   21. Staranie się aby zmniejszyć objętość opakowania;
   22. Ściśle dopasowane opakowania są ekonomiczne;
   23. Starać się aby zwiększyć rozmiary opakowań jednostkowych;
   24. Stosowanie opakowań zwrotnych;
   25. Relacje między kosztami opakowania jednostkowego i transportowego;
   26. Rozważenie ekonomiki kosztów przewozu lotniczego;
   27. Wykorzystanie korzyści ekonomicznych jednostek ładunkowych;
   28. Oszczędności przez automatyzację;
   29. Należy kupować urządzenia uniwersalne;
   30. Czy zawierać umowy na pakowanie produktów;
   31. Wytwarzanie opakowań na terenie własnego zakładu;
   32. Konserwacja urządzeń;
   33. Sprawdź wszystkie procesy, by zapobiec powstawaniu wyrobów
   wadliwych;
   34. Przeszkol swój personel pakujący.
                                                                   108
24. ZNAKOWANIE I ETYKIETYZACJA OPAKOWAŃ
•   Znaki zasadnicze (nazwa wyrobu, znak firmowy, zastosowanie);




•   Znaki informacyjne (cechy wyrobu, gatunkowość, znak jakości, skład
    wyrobu, numer serii, zawartość netto, numery: normy, kontroli,
    rejestracyjny, znak kraju pochodzenia towaru, sposób użycia, data
    produkcji, data ważności);




                                                                   109
Znaki niebezpieczeństwa (10 znaków)

godnie z PN-90/0-79251 należy stosować:
Znak „środek odurzający” – przedstawia podwójny skośny czerwony pasek,
przebiegający
od lewego dolnego kąta etykiety do prawego górnego.
Znak „wyłącznie dla zwierząt” – stosowany w lecznictwie zwierząt, przedstawia
zielony skośny
pasek, przebiegający z lewego dolnego kąta etykiety do prawego górnego.
Znak „materiały wybuchowe” – symbol wybuchu na pomarańczowym tle.
Znak „materiały ciekłe zapalne” – symbol czarnego płomienia na czerwonym tle.
Znak „materiały stałe zapalne” – symbol Znak „materiały samozapalne” – symbol
czarnego płomienia
na białym tle. czarnego płomienia na biało-czerwonym tle.
Znak „materiały wydzielające gazy zapalne przy zetknięciu z wodą” – symbol
czarnego płomienia
na niebieskim tle




                                                                         110
Znaki niebezpieczeństwa c.d.

Znak „materiały działające zapalająco” – symbol czarnego płomienia na żółtym
tle.
Znak „materiały trujące” – symbol trupiej czaszki z dwoma skrzyżowanymi
piszczelami na białym tle.
Znak „materiały szkodliwe dla zdrowia” – symbol przekreślonego kłosa zboża na
białym tle.
Znak „materiały żrące” – symbol biało – czerwony, przedstawiający dłoń,
produkt i dwa naczynia
z wylewającymi się cieczami.
Znak „materiały promieniotwórcze” – występują w kategorii I białej, II żółtej,
III żółtej.
Przedstawiają czarny symbol radioaktywności, napisy na białym lub żółtym tle
oraz jedną,
dwie lub trzy czerwone pionowe paski wskazujące na kategorię.
Znak „produkt łatwopalny” – znak oznaczający produkt, który się łatwo pali.
W innych wersjach językowych można spotkać np. „extremely flammable” i inne.
Symbole przedstawiają zazwyczaj umieszczony w prostokącie płomień ognia.




                                                                          111
Znaki bezpieczeństwa




Znaki reklamowe




                       112
Znaki manipulacyjne
                                            Chronić przed wilgocią
       Hakami bezpośrednio nie zaczepiać




                                           Środek ciężkości
        Ostrożnie, kruche



                                           Nie podnosić wózkami
       Góra, nie przewracać



                                              Nie toczyć


      Chronić przed nagrzaniem (ciągłym)




                                              Tu chwytać
      Miejsce zakładania zawiesi




                                                                     113
Znaki na opakowaniach towaru
-   znak CE, towary w obrocie bezpieczne dla zdrowia, życia, środowiska,
    potwierdzenie zgodności wyrobów z wymaganiami dyrektyw „Nowego
    podejścia”;

-   znak B, krajowy system zgodności, znak zastrzeżony przez Polskie
    Centrum Badań i Certyfikacji,




-    znak Q, certyfikacja jest dobrowolna, wysokie wymagania dotyczące
    bezpieczeństwa, walorów użytkowych, energii i materiałochłonności
    produktów, znak zastrzeżony przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji,

-   znak PN, – zgodność z Polską Normą,
                                                                       114
Znaki na opakowaniach towaru
-   znak ekologiczny – użytkowanie i utylizacja danego wyrobu nie powoduje
    ujemnych skutków dla środowiska,




-   European Keymark, europejski znak jakości (system zgodności wyrobów z
    wymaganiami norm europejskich),




-   europejski znak ekologiczny – Eco-label,




                                                                         115
WZORY OZNACZEŃ OPAKOWAŃ




                          116
WZORY OZNACZEŃ OPAKOWAŃ
                              WZÓR OZNACZENIA
                          PRZYDATNOŚCI OPAKOWANIA
                           DO JEGO WIELOKROTNEGO
                                   UŻYTKU




                             WZÓR OZNACZENIA
                               PRZYDATNOŚCI
                              OPAKOWANIA DO
                                RECYKLINGU




                                                    117
    Znakowanie opakowań towarów
    niebezpiecznych
•     Przewóz materiałów niebezpiecznych – załącznik A do Umowy
      Europejskiej ADR – konwencja dotycząca drogowego
      przewozu towarów i ładunków niebezpiecznych (franc.
      L'Accord europeen relatif au transport international des
      marchandises Dangereuses par Route).




                                                                  118
Akcydensy opakowaniowe
•   Etykiety, banderole, przywieszki, naklejki;
•   Etykieta to symbol produkty, promocja produktu, informacja,
•   Jakość etykiety – nienaganny druk, kolory, optymalna ilość informacji,
    odpowiednia przyczepność;
•   Materiały na etykiety – tektura, papiery, włókniny, laminaty, folie
    metalowe i z tworzyw sztucznych;
•   Właściwości papieru na etykiety:
    -wodotrwałość i ługotrwałość,
    -odpowiednia chłonność powierzchniowa,
    -odpowiednia wytrzymałość mechaniczna,
    -wysoka odporność na zrywanie powierzchni papieru,
    -podatność na tłoczenie i lakierowanie,
    -dobra drukowność;
•   Podział etykiet: przylepne i nieprzylepne.
•   Koszt etykiet samoprzylepnych jest 4x większy niż naklejanych na
    mokro.
                                                                     119
Papier ekologiczny
•     Wymagania odnośnie papierów ekologicznych:
    -100% makulatury,
    -niestosowanie środków chemicznych,
    -niestosowanie „deinking” środkami chemicznymi a tylko wodą
          z mydłem,
    -użycie wody <10 l/kg,
    -oczyszczanie ścieków za pomocą oczyszczalni biologicznych,
    -zastosowanie energooszczędnych technologii.
    Papiery recyclingowe
    –     przerób makulatury (inne warunki niż papier
          ekologiczny), stosowanie wybielaczy chemicznych;
    Polski rynek papieru na etykiety:
    –     papier etykietowy jednostronnie powlekany,
          bezdrzewny do butelek,
    –     papiery etykietowe jednostronnie powlekane o
          połysku, białości, matowym spodzie – etykiety
          samoprzylepne,
    –     papiery metalizowane próżniowe w kolorach
          złotym i srebrnym,
    –     folie z PCV białe i przeźroczyste.

                                                                  120
25. SYSTEMY PAKOWANIA TOWARÓW
PAKOWANIE W ZAKŁADZIE PRODUKUJĄCYM WYRÓB
Jednoczesne formowanie i napełnianie towarem (ostatnia faza
    technologii produkcji danego wyrobu
    -trans-wrap (formowanie pionowe rękawa i napełnianie go produktem
    oraz zamknięcie przez zgrzewanie poprzeczne); sól, nawozy;
    -flow-pack (pakowanie w układzie pionowym i poziomym); ciastka,
    batony, lizaki;
    -tetra-pack (wytworzenie i formowanie opakowania ze zwoju taśmy
    kartonu powlekanego polietylenu+napełnianie produktem); produkty
    ciekłe;
    -PKL-Combibloc - antyseptyczne pakowanie - mleko, soki owocowe,
    sosy, zupy; (ogrzewanie produktu i napełnianie na zimno bez środków
    konserwujących).




                                                                   121
Systemy pakowania towarów
PAKOWANIE POZA ZAKŁADEM PRODUKUJĄCYM WYRÓB
   -kliklok (pakowanie towarów w pudełkach z kartonów powlekanych
   polietylenem) stosuje się torebki wewnętrzne, 20 typów pudełek
   zamykanych 12 sposobów); mrożonki rybne;
   -sta-lox (płaskie wykroje kartonów obustronnie powlekane tworzywami
   termoplastycznymi - tacki); gotowe produkty do mrożenia;
   -hermeted (wykroje kartonowe lakierowane od strony zewnętrznej -
   torebka laminowana); lody, mrożonki, koncentraty;
   -blister-pack (przezroczysta kształtka (jak wyrób) z PP lub PE na
   kartonowej podkładce - wyrób jest widoczny ale ochroniony przed
   zabrudzeniem i zawilgoceniem); zabawki, kosmetyki;
   -skin-pack (produkt na podkładce, obciągnięty arkuszem nagrzanej folii -
   usuwa się powietrze)); szkło laboratoryjne, narzędzia, przybory
   kreślarskie.




                                                                    122
Nowoczesne systemy pakowania żywności
•   Wykorzystujące metody termiczne:
    -pakowanie aseptyczne (UHT, Bag in box);

•   Wykorzystujące metody nietermiczne:
    -pakowanie w mieszaninie gazów, w
    kontrolowanej lub modyfikowanej atmosferze,
    -opakowania próżniowe - kawa, mięso, sery
    wędzone, orzeszki,
    -pakowanie w wysokociśnieniowej technice
    utrwalania produktów
    -system radiacyjnego utrwalania produktów,
    niszczenie bakterii i innych mikroorganizmów,
    -pakowanie aktywne i inteligentne – wskaźniki
    czasowe, temperaturowe, zawartości tlenu, pH, dawki
    cieplnej,
    -stosowanie absorbentów tlenowych, utleniacze
    glukozowe, związki podsiarczynowe, kwas
    askorbinowy działający redukcyjnie, proszki żelazowe
    korodujące (przykład z pokrojonym chlebem,
    .
                                                           123
Technologie alternatywne
- Pakowanie w atmosferze modyfikowanej i
     kontrolowanej,
- Pakowanie próżniowe z zastosowaniem
     adsorbentów tlenowych (agelessy),
- New green pack absorber: KMnO4 w SiO2 do
     owoców (kiwi 60 dni jest świeże);
- Utrwalanie radiacyjne, promieniowanie jonizujące,
     gamma, X, akceleracja elektronów (eliminacja
     grzybów, pasożytów), zalety: eliminacja chemizacji
     żywności, poddawać można produkty w
     opakowaniach, nie wydziela się ciepło, produkty
     nie tracą wartości odżywczej, na opakowaniu znak
     informujący o napromieniowaniu;
-Zastosowanie etanolu, inhibitor Ethicap (55%
     alkoholu, 35% SiO2, 10% H2O + składniki
     smakowe - opóźnienie rozwoju grzybów,
- Opakowania inteligentne –wskaźniki monitujące
     stan opakowanego produktu (wskaźniki czasowo
     temperaturowe, zawartości tlenu w opakowaniach,
     pH, poziomu wzrostu mikroorganizmów w
     opakowaniach aseptycznych, znajomość dawki
     cieplnej jaką otrzymał produkt).


                                                          124
Aspekty marketingowe
 •   Opakowanie: - element wyposażenia produktu w marketingu,
 •              - integralna część towaru;
 •              - rola informatora.
 •   Opakowanie – produkt – cena – dystrybucja – promocja
 •   Kompozycja marketingowa – element struktury produktu
     rzeczywistego;
 •   Teoretycy marketingu: Levitt, Altkorn:
 •   Opakowanie + rdzeń produktu = produkt rzeczywisty
                      4P
                       +     Packaging = 5P
     Product + Price + Place + Promotion
 •   cechy promocyjne opakowania (napisy, grafika, kształt, znaki
     reklamowe);
 •   usprawnienie procesów marketingowych – kody kreskowe
     (zarządzanie firmą, dystrybucja).


                                                               125
Przeznaczenie kontenera na odpadki ze względu na jego kolor




                                                      126
Ekologiczne opakowanie
Opakowanie przyjazne dla produktu i środowiska
•   Przetwarzanie opakowania:
    - recycling materiałowy (ponowne przetwórstwo odpadów),
    - recycling chemiczny (hydroliza, piroliza),
    - recycling chemiczny (oparty na procesach średnio i
    wysokotemperaturowych);
•   Stosowanie polimerów biodegradowalnych (duży koszt, mała
    trwałość) i fortyfikowanych skrobią,
•   Zastosowanie wyizolowanych bakterii tlenowych i beztlenowych
    do biologicznej degradacji PE, PS, PP,
•   Stosowanie białek pszenicy zawartych w glutenie do produkcji
    owinięć do pakowania wyrobów mięsnych i cukierniczych
    -opakowanie bezresztkowe, nie zanieczyszczające środowiska,
    -może być spożywane z produktem,
    -kompatybilne dla środków antyoksydacyjnych, przedłużając trwałość i
    świeżość.

                                                                  127
26. TRANSPORT TOWARÓW, ŚRODKI
    TRANSPORTOWE

       Ogniwo między producentem a handlem
•      Transportowy proces: czynności przygotowawcze, zdawczo-odbiorcze,
•      Transport - przemieszczanie ładunków za pomocą środków
       transportowych,
•      Środki transportowe - urządzenia do przemieszczania ładunków,

                                   transpor
                                   t
                                                           powietrzny


    wewnętrzny
    wewnątrz zakładu,
    jednostki                                              lądowy
    organizacyjnej                                         naziemny,
                                              wodny        podziemny,
                        zewnętrzny            śródlądowy   szynowy,
                                              , morski     bezszynowy
                        zakład prod.
                              dostawcy,
                              kooperanc
                              iodbiorcy


                                                                        128
  Jednostka ładunkowa

• Jednostka ładunkowa - ładunek drobnicowo zbiorczy o określonych
  wymiarach i kształcie, przystosowany do mechanicznego przeładunku.


                         Jednostki ładunkowe
                                                            pakiety
                                                            jarzma
           palety                                           zawiesia
           płaskie,                                         taśmy stalowe
           skrzyniowe,                       pojemniki
                         kontenery           uniwersalne,
           słupkowe,
                         uniwersalne,
           specjalne                         otwarte
                         specjalne
                               izotermy
                               cysterny
                               wentylowane
                               zbiornikowe




                                                                            129
  Środki transportowe
• Uniwersalne - różnorodne ładunki (żywnościowe, techniczne,
  chemiczne,
• Specjalizowane - przewóz jednego rodzaju ładunków,

• Samochody specjalizowane z nadwoziami specjalistycznymi
  dzielimy na:
  1. skrzyniowe                   2. zbiornikowe      3. furgonowe
  4. płytowe                      5. wyspecjalizowane

1. Nadwozia skrzyniowe: płyta podłogowa + 4 ściany (opończa) +
   urządzenia do załadunku i wyładunku


                                                   Pojazdy
                                                   przystosowane
             Pojazdy z                             do wyładunku
             żurawiami              wywrotki       na boki
             samochodowymi
                       Pojazdy z               Pojazdy z
                       podnoszonymi            opuszczanymi
                       tylnymi burtami         skrzyniami
                                               ładunkowymi         130
  Środki transportowe
2. Nadwozia zbiornikowe - zbiornik ze stali węglowej, nierdzewnej lub z
   aluminium; wnętrze to osobne zbiorniki:
   -artykuły chemiczne i przemysłowe,
   -artykuły spożywcze.
3. Nadwozia furgonowe - skrzynia ładunkowa całkowicie zamknięta:
   -izotermiczne,
   -meblowozy,
   -do przewozu żywych zwierząt,
   -do przewozu konfekcji.
4. Nadwozia płytowe - rama na której umieszczona jest płyta z
   odpowiednim oprzyrządowaniem do przewozu ładunków ciężkich,
   ponadgabarytowych:
   -przyczepy i naczepy niskopodwoziowe (70 cm nad ziemią),
   -przyczepy i naczepy dłużycowe przystosowane do przewozu ładunków
   ciężkich i długich.
5. Nadwozia wyspecjalizowane - przewóz ściśle określonych ładunków
   -przewóz -samochodów "wanny„
   -"gruszki" zaprawa betonowa.
                                                                   131
  27. MAGAZYNOWANIE TOWARÓW
• Magazynowanie - zespół działań związanych z przyjmowaniem,
  przemieszczaniem, składowaniem, przechowywaniem, ochroną, kontrolą,
  ewidencją, wyładowaniem z magazynu towarów w określonych warunkach

Magazyn - jednostka organizacyjna i funkcjonalna wyposażona w środki
  techniczne umożliwiające przechowywanie dóbr materialnych
  -Środki techniczne:
       -wyodrębniona przestrzeń - budowle magazynowe,
       -wyposażenie techniczne,
       -ewidencja zapasów,
       -wyposażenie organizacyjne,
       -personel.




                                                                  132
   Podział magazynów ze względu na cechy
   techniczno – budowlane
• otwarte - place składowe - dobre warunki dojazdu, zabezpieczenie
  przed dostępem osób niepowołanych, towary niewrażliwe na wpływy
  atmosferyczne (węgiel, żwir, stal, żeliwo),
• półotwarte - zasieki, wiaty, zbiorniki otwarte - towary wrażliwe na
  opady, mało wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności (tarcica,
  wyroby ceramiczne, szklane, maszyny),
• zamknięte - bunkry, silosy, budynki - pełna zabudowa ścian +
  podłoga + okna i drzwi, czasami klimatyzacja (artykuły spożywcze,
  tkaniny, wapno, artykuły przemysłowe),
• specjalne - silosy (zboża, cement), spichlerze komorowe (zboża),
  zbiorniki naziemne i podziemne (materiały pędne), przechowalnie
  owoców i warzyw (owoce, warzywa), chłodnie (mięso, nabiał).




                                                                  133
     Funkcje magazynów
• Przemysłowe - surowce, narzędzia, paliwa - zaopatrzenie materiałowe,
    gotowe wyroby,
•   Spedycyjno - przewozowe - przeładunkowe, przesyłowe,
    składownicze - krótkoterminowe przechowywanie towarów,
•   Zasobowe - zapasy ,
•   Handlowe – magazyny skupu, zbytu, detalu, hurtu - obrót towarowy,
•   usługowe - naprawa towarów.




                                                                    134
    Zasady przechowywania towarów
• Rozdzielenie towarów według grup
   asortymentowych,
• Zabezpieczenie przed wzajemnym
   niekorzystnym oddziaływaniem towarów o
   odmiennych właściwościach,
• Zapewnienie dostępności do towarów,
• Prawidłowa rotacja towarów,
• Prawidłowa technika i technologia
   składowania.
Nie należy:
   -stawiać towarów przy źródłach ciepła, oświetleniu,
   ścianie,
   -używać nieodpowiedniej wysokości stosu
• Ubytki naturalne w czasie magazynowania
   (wysychanie, ulatnianie, wycieki, rozkurzanie,
   przyleganie),
• Ubytki (niedobory) nadzwyczajne (awarie,
   powodzie, kradzież, niedbalstwo).




                                                         135

								
To top