Recently some modern extraction techniques have been by 4A85cp

VIEWS: 50 PAGES: 78

									1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture



            1ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
           ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ – ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ




          Τα επιτεύγματα και οι προοπτικές
    της μελισσοκομικής και σηροτροφικής έρευνας
                    στην Ελλάδα




                           ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ




             29 Νοεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου 2002
              ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
                        ΑΘΗΝΩΝ




                                           1
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ :
      ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
       ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ – ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ




ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
     ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΕΑΣ
     ΧΑΡΙΖΑΝΗΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ
     ΛΙΑΚΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ
     ΜΑΝΙΚΗΣ ΙΩΣΗΦ
     ΓΟΥΝΑΡΗ ΣΟΦΙΑ
     ΧΑΤΖΗΝΑ ΦΑΝΗ
     ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΜΑΓΔΑ




                                           2
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




                                                           ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: 29 Νοεμβρίου

ΕΝΑΡΞΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ


  ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ – ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ
                 ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ.
                             Θεοχάρης Δ.
           Προϊστάμενος του Τμ. Μελισσοκομίας, Υπ. Γεωργίας.

    Η Μελισσοκομία και η Σηροτροφία αποτελούν κλάδους της Αγροτικής Οικονομίας που
συμβάλλουν στο οικογενειακό εισόδημα ενός σημαντικού αριθμού γεωργικών και μη
οικογενειών. Το Υπ. Γεωργίας εφαρμόζει προγράμματα για τη στήριξη των κλάδων,
λαμβάνοντας μέτρα διαρθρωτικού χαρακτήρα στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού των
εκμεταλλεύσεων και των μονάδων μεταποίησης (3ο Κ.Π.Σ.).
    Στα πλαίσια Κανονισμών χορηγούνται άμεσες ενισχύσεις για τα μικρά νησιά του Αιγαίου
με σκοπό τη στήριξη της παραγωγής και εμπορίας μελιού ειδικής ποιότητας (θυμαρίσιου),
καθώς επίσης και ανά κιτίο εκτρεφόμενου μεταξόσπορου.
    Προωθείται η αναγνώριση τύπων μελιού σαν ΠΟΠ ή ΠΓΕ στα πλαίσια των Καν. 2081 &
2082/92.
    Επίσης στα πλαίσια του Καν. 1221/97 προωθούνται δράσεις για τη βελτίωση της
παραγωγής και της εμπορίας του μελιού. Μεταξύ των δράσεων του παραπάνω Κανονισμού
προωθείται και η έρευνα για την αντιμετώπιση της Βαρροϊκής Ακαρίασης καθώς και της
ταυτοποίησης των αμιγών ελληνικών μελιών.




    Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ
                 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΥ
                                  Κράγιας Γ.
          Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Μελισσοκομικών Συλλόγων Ελλάδος.

      Ο Προέδρος της Ο.Μ.Σ.Ε αφού ευχαριστεί για την πρόσκληση να παραστεί και να
συμμετάσχει στις εργασίες του Συνεδρίου, απευθύνει χαιρετισμό και εύχεται οι εργασίες του
Συνεδρίου να δώσουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.
   Στη συνέχεια επισημαίνει τις αδυναμίες προσαρμογής του 1221/97 Κ.Ε.Ε. προς τους
πραγματικούς στόχους του.
   Τονίζει την αναγκαιότητα της έρευνας στη λύση βασικών προβλημάτων του μελισσοκόμου,
με προϋποθέσεις.
   Τονίζει επίσης την ανάγκη η επαρχιακή Ελλάδα να αποκτήσει Κέντρα Επιστημονικής
υποστήριξης, ικανά να προσφέρουν στον μελισσοκόμο την αναγκαία εξειδίκευση,
επιστημονική γνώση και παράλληλα να καλύψουν τον τομέα έρευνας και μελέτης του χώρου
τους.

                                           3
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




                  ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
                   ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ
                                   Κανετούνης Φ.
                       Πρόεδρος της «Μελισσοκομικής Ελλάδας»

    Η ελληνική μελισσοκομία έχει κάνει αξιοσημείωτα βήματα τα τελευταία χρόνια. Σημαντική
είναι η συμβολή της επιστημονικής έρευνας σε όλους τους τομείς της. Η Μελισσοκομική
Ελλάδας, η οποία συμμετέχει ενεργά στον τομέα της έρευνας, στηρίζει κάθε προσπάθεια
εξέλιξης και αναβάθμισης του κλάδου.




 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ
                               ΕΡΕΥΝΑ
          Εκπρόσωπος των εργαζομένων στα Κέντρα Μελισσοκομίας

    Κέντρα Μελισσοκομίας.
    Με σκοπό την παροχή πληροφόρησης και τεχνικής στήριξης προς τους μελισσοκόμους της
χώρας, ιδρύθηκαν και ξεκίνησαν, τον Ιούνιο του 2000, τη λειτουργία τους, 15 Μελισσοκομικά
Κέντρα, σε αντίστοιχες περιφέρειες της Ελλάδας. Λειτουργούν χάρη στον Κανονισμό 1221/97
στον οποίο οφείλουν την ύπαρξή τους.
Με γνώμονα τις Υπουργικές Αποφάσεις, που δίνουν τις κατευθυντήριες γραμμές και ένα
πλαίσιο λειτουργίας προσπαθούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του μελισσοκομικού κόσμου
της περιοχής τους.
   Από τότε αρκετά πράγματα έχουν γίνει στα Μελισσοκομικά Κέντρα που οφείλονται στο
ενδιαφέρον τόσο των υπαλλήλων τους, όσο και των υπευθύνων των Συνεταιριστικών Φορέων
αλλά και του μελισσοκομικού κόσμου της ζώνης ευθύνης τους, που αγκάλιασαν αυτή την
προσπάθεια.
   Πέρα από την καταγραφή των μελισσοκομικών εκμεταλλεύσεων, την ενημέρωση του
μητρώου, την παρακολούθηση εφαρμογής του προγράμματος, τα Μελισσοκομικά Κέντρα
έχουν καταφέρει πολύ σημαντικότερα πράγματα.
   Στόχος μας είναι να αποτελέσουμε την γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των φορέων, των
υπηρεσιών του Υπουργείου Γεωργίας και των μελισσοκόμων.
   Με την παροχή συμβουλών, την οργάνωση ενημερωτικών ημερίδων και εκπαιδεύσεων
αλλά και με τακτικές επισκέψεις στα μελισσοκομεία προσπαθούμε να βοηθήσουμε τους
μελισσοκόμους στη διάγνωση ασθενειών του μελισσιού και έγκαιρης αντιμετώπισής τους, ώστε
να αυξάνουν την παραγωγή τους χωρίς να επιβαρύνουν τα προϊόντα της κυψέλης.
   Προσπαθούμε να καταφέρουμε, με την παρακολούθηση της μελισσοκομικής χλωρίδας και
των χρόνων άνθησης των μελισσοκομικών φυτών της περιοχής μας και την άμεση ενημέρωση
των μελισσοκόμων της ζώνης ευθύνης μας, να τους βοηθήσουμε να αποφεύγουν τις άσκοπες
μετακινήσεις κερδίζοντας έτσι χρόνο και χρήμα.
    Με κατά τόπους έρευνα αγοράς, συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις όπως η Διεθνής Έκθεση
Θεσσαλονίκης, αλλά και σε άλλες όπως η Agrotika και η Zootechnia, προσπαθούμε να
ενημερώνουμε τον καταναλωτή για τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού μελιού ως φυσικό προϊόν
                                             4
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

και την αξία των προϊόντων της κυψέλης και ταυτόχρονα να μεταφέρουμε στους παραγωγούς
την ανάγκη για προϊόντα υψηλής ποιότητας καθώς και το ενδιαφέρον του καταναλωτικού
κοινού και για τα άλλα προϊόντα της μέλισσας όπως γύρη και βασιλικό πολτό, αλλά και
πρόπολη.
   Ταυτόχρονα ενημερώνοντας, για τους κατάλληλους εποχιακούς χειρισμούς, προσπαθούμε
να αντιμετωπίσουμε και άλλα σοβαρά προβλήματα όπως η σμηνουργία που αντιμετωπίζουν
ακόμα και οι επαγγελματίες μελισσοκόμοι.
   Επίσης προσπαθούμε να συμβάλλουμε στην έρευνα με την αποστολή δειγμάτων μελιού,
μελισσών και γόνου όπου μας ζητηθεί, καθώς και με την συμμετοχή μας σε ερευνητικά
προγράμματα με χημικές αναλύσεις μελιού.
   Σημαντική ήταν η προσπάθεια των Μελισσοκομικών Κέντρων για να καλυφθούν
ασφαλιστικά οι ζημιές στα μελισσοσμήνη λόγω παγετού και η ανάγκη εφαρμογής πρόσθετων
μέτρων αντιμετώπισης του προβλήματος, με καθημερινή επαφή με τις αρμόδιες Υπηρεσίες του
Υπουργείου Γεωργίας αλλά και ταυτόχρονη προσπάθεια για έγκυρη ενημέρωση των
μελισσοκόμων της ζώνης ευθύνης μας.
   Συμμετέχουμε ενεργά στην υλοποίηση των Δράσεων του Κανονισμού όπως για τον
εμπλουτισμό της μελισσοκομικής χλωρίδας όπου υπήρξε συνεργασία των Κέντρων
Μελισσοκομίας Κεντρικής Μακεδονίας και Νικήτης Χαλκιδικής με τη Δ/νση Δασών
Πολυγύρου για τη σύνταξη της τεχνικοοικονομικής μελέτης και ταυτόχρονα με το φυτώριο της
Δ/νσης Αναδασώσεων Θεσσαλονίκης, για την προμήθεια των δικαιούχων συνεταιρισμών με τα
μελισσοκομικά φυτά καθώς και συνεργασία με τους συνεταιρισμούς για την φύτευση και την
φροντίδα των δενδρυλλίων.
   Πιστεύουμε ότι τα Μελισσοκομικά Κέντρα έχουν πολλές δυνατότητες εξέλιξης, φτάνει να
τους δοθεί η ευκαιρία να τις πραγματοποιήσουν.
   Εμείς οι υπάλληλοι των Μελισσοκομικών Κέντρων εργαζόμαστε στην κατεύθυνση να
καταστήσουμε τα Κέντρα πόλο έλξης για τους μελισσοκόμους της περιοχής μας και να
προσφέρουμε συνεχώς περισσότερα όσο αυξάνει η εμπειρία μας.
   Το σημαντικότερο όμως είναι η σύνδεση των Μελισσοκομικών Κέντρων με την έρευνα. Οι
επόπτες μελισσοκομίας εργάτες ενός φιλόδοξου προγράμματος στήριξης της μελισσοκομίας
όπως ο Κανονισμός 1221/97 που θέτει τις βάσεις για την μελισσοκομία του μέλλοντος δεν
μπορούν να είναι μακριά από τα ερευνητικά κέντρα και τις ομάδες των εξειδικευμένων
επιστημόνων που εργάζονται σήμερα στη μελισσοκομία. Γι’ αυτό πολλοί από μας έγιναν μέλη
και μάλιστα ιδρυτικά της Επιστημονικής Εταιρείας Μελισσοκομίας Σηροτροφίας που ιδρύθηκε
με σκοπό να συνδεθεί η ερευνητική δραστηριότητα με τις πρακτικές ανάγκες της ελληνικής
μελισσοκομίας.
   Αυτή τη στιγμή βρίσκονται πολλά ερευνητικά προγράμματα σε εξέλιξη στα οποία οι
επόπτες χάρη στην καθημερινή επαφή που έχουν με μελισσοκόμους θα μπορούσαν να
προσφέρουν αποτελεσματική βοήθεια. Τόσο σε θέματα συγκέντρωσης στατιστικών δεδομένων
που είναι πολύ σημαντικά για την καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης στη μελισσοκομία,
όσο και εξειδικευμένα θέματα όπως η αντιμετώπιση της βαρρόα, η διαφύλαξη, ο εμπλουτισμός
και η επέκταση της μελισσοκομικής χλωρίδας καθώς και η διασφάλιση της ποιότητας
παραγωγής με την τυποποίηση και την καθιέρωση σφραγίδας ποιότητας.
   Φορείς με ανάλογη γνώση και εμπειρία μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση.
Ήδη η Μελισσοκομική Ελλάδας διαθέτει σύγχρονο εργαστήριο ποιοτικού ελέγχου του μελιού.
Επί σειρά ετών συνεργάζεται με άλλα εργαστήρια της χώρας και ιδιαίτερα με το Εργαστήριο
μελισσοκομίας του Α.Π.Θ. καθώς και με το Ινστιτούτο Μελισσοκομίας. Στο εργαστήριό της
Κ.Μ.Σ.Ε. μεγάλος αριθμός φοιτητών ειδικεύτηκε, στα πλαίσια πτυχιακής διατριβής, σε
ερευνητικά θέματα σχετικά με το μέλι. Διαθέτει λοιπόν την τεχνογνωσία για να εκπαιδεύσει
                                           5
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

κάποιους από μας που βρίσκονται σε Κέντρα με τυποποιητήρια – συσκευαστήρια. Ακόμη
μπορεί μα βοηθήσει στην κατεύθυνση της συνεργασίας με τα Πανεπιστήμια και το Ινστιτούτο
Μελισσοκομίας και να συνδεθούν οι επόπτες των κατά τόπους Μελισσοκομικών Κέντρων με
την έρευνα που γίνεται περιφερειακά.
   Τέλος θα ήθελα να τονίσω εκ μέρους όλων των συναδέλφων που εργάζονται στα
Μελισσοκομικά Κέντρα, ότι σαν επόπτες διαθέτουμε τον ζήλο και τον ενθουσιασμό που
χρειάζεται για να φέρουμε σε πέρας όλους αυτούς τους στόχους που θέτει το πρόγραμμα. Όμως
η επιτυχία στην εφαρμογή του κανονισμού στηρίζεται στην άμεση συνεργασία όλων που
ασχολούνται με το πρόγραμμα, Υπουργείου, μελισσοκομικών οργανώσεων, επιστημόνων και
Μελισσοκομικών Κέντρων. Ο ρόλος του καθενός δεν πρέπει να είναι ανεξάρτητος και
ασύνδετος με των άλλων και το σύνολο είναι που θα καθορίσει την τελική επιτυχία.
   Θα ήθελα να ευχαριστήσω προσωπικά τον Πρόεδρο της Εταιρείας, Καθηγητή κο
Θρασυβούλου για την ευκαιρία που μας έδωσε να βρεθούμε ανάμεσά σας και να εκθέσουμε τις
σκέψεις και τους προβληματισμούς μας, καθώς και το προϊστάμενο του τμήματος
Μελισσοκομίας κο Θεοχάρη που συμπεριέβαλε στα έξοδα λειτουργίας των Μελισσοκομικών
Κέντρων την συμμετοχή των εποπτών σ’ αυτό το Συνέδριο.




     Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΜΕΛΙ ΚΑΙ ΟΙ
 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30
                                 ΧΡΟΝΙΑ
                                 Πίττας Γ.
          Δ/νων Σύμβουλος της Μελισσοκομικής Εταιρείας “ΑΤΤΙΚΗ”
                             Πρόεδρος ΣΕΤΣΕΜ

   Η εμπειρία από την διακίνηση του ελληνικού μελιού τα τελευταία 30 χρόνια στη χώρα μας,
οδηγεί στο συμπέρασμα ότι χωρίς την επιστημονική έρευνα δεν θα συζητούσαμε σήμερα για
επώνυμο ελληνικό μέλι. Κατατίθενται μία σειρά περιστατικών και στοιχεία που θεμελιώνουν
τον παραπάνω συλλογισμό. Επίσης, δίνονται οι κατευθύνσεις έρευνας που επιβάλλεται να
λυθούν στο άμεσο μέλλον.
   Η ομιλία καταλήγει στην διαπίστωση ότι η βιομηχανία τροφίμων και η επιστημονική
έρευνα επιβάλλεται να συνεχίσουν τη γόνιμη συνεργασία τους.




                                           6
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture



POSTERS


 ΓΥΡΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ
                                   ΡΟΔΟΥ
               Δήμου Μ. 1 , Μεσαναγρενός Δ. 2 , Θρασυβούλου Α. 1.
      1
        Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., mmmsj@hotmail.com
                     2
                       Μελισσοκομικός Συνεταιρισμός Ρόδου

   Εκατόν δέκα μελισσοκομικά φυτά συλλέχθηκαν από περιοχές της νήσου Ρόδου κατά τη
χρονική περίοδο Σεπτέμβριος 2001- Αύγουστος 2002, αναγνωρίστηκαν και ταξινομήθηκαν
σύμφωνα με την εποχή άνθησης. Έγιναν παρασκευάσματα γυρεοκόκκων, σύμφωνα με τη
μέθοδο Louveaux (1970), φωτογραφήθηκαν σε κοινό μικροσκόπιο (HM), μέσω του
προγράμματος Olympus DP-soft 3.0 και ταξινομήθηκαν σε γυρεομορφολογικό άτλαντα.
   O άτλαντας αυτός αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά στην αναγνώριση της βοτανικής και
γεωγραφικής προέλευσης μελιού Ρόδου.


        POLLEN GRAIN ATLAS FROM THE HONEY PLANTS OF RHODES
                  Dimou M. 1, Mesanagrenos D. 2, Thrasivoulou A. 1
        1
          Laboratory of Apiculture-Sericulture, Aristotle University of Thessalonica,
                                   mmmsj@hotmail.com
                           2
                             Beekeeping Association of Rhodes

    On the island of Rhodes between September 2001 and August 2002, 110 honey plants were
collected, identified and classified according to their flowering time. Slides of their pollen
grains were prepared according to Louveaux method (1970), photos from light microscope
(HM) were taken through Olympus DP-soft 3.0 software. These were catalogued in a reference
book.
    This collection of pictures of pollen grains from the honey plants of Rhodes will help to
determine the botanical and geographical origin of honey in Rhodes.




                 ΓΥΡΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΤΛΑΣ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
                                     Γώτσιου Π.
                Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων, yiota@maich.gr

   Στη διάρκεια των δυο τελευταίων ετών, δημιουργήθηκαν πρότυπα παρασκευάσματα
γυρεοκόκκων μελισσοκομικών και μη φυτών στην Κρήτη, που αντιπροσωπεύουν πάνω από 70
διαφορετικά είδη και πάνω από 20 οικογένειες φυτών.
   Παρουσιάζονται ψηφιακές φωτογραφίες αυτών από οπτικό μικροσκόπιο (με απλούς
φακούς, σύστημα Nomarski, αντίθεσης φάσης, σύστημα φθορισμού), καθώς και φωτογραφίες
των φυτών που χρησιμοποιήθηκαν, τα οποία αναγνωρίσθηκαν βοτανικά και δείγματα αυτών
διατηρούνται στο Βοτανικό Μουσείο (ερμπάριο) του ΜΑΙΧ.

                                              7
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture



                POLLEN ATLAS OF PLANTS FROM CRETE (GREECE)
                                       Gotsiou P.
                Mediterranean Agronomic Institute of Chania, yiota@maich.gr

    During the last two years, reference pollen slides were prepared from more than 70 different
taxa and 20 families of plants occurring in Crete. Digital pictures of pollen grains examined
under optical microscope (with simple objectives or using Nomarski prisms, phase contrast and
the fluorescent system) are presented, as well as pictures of the utilized plants that have been
identified. Voucher specimens of these are preserved in the Herbarium of MAICh.




          ΤΑ ΣΑΚΧΑΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΤΩΔΩΝ ΕΚΚΡΙΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΤΟΜΟΥ
                                   Marchalina hellenica
  Παλασοπούλου Μ. 1, Χαριστός Λ. 1, Καλαπανίδα Μ. 2, Κωσταρέλου Μ. 1, Τσέλλιος Δ. 1
   1
     Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., m_palass@instmelissocomias.gr
                 2
                   Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

    Στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος «Παράγοντες που επηρεάζουν τις
μελιτοεκκρίσεις στα πεύκα» (Υπουργείο Γεωργίας - Καν. Ε.Ε. 1221/97) εξετάσθηκε η σύσταση
των σακχάρων των μελιτωδών εκκρίσεων, οι οποίες προέρχονται από τον παρασιτισμό του
κοκκοειδούς Marchalina hellenica (Gennadius) στα περισσότερα είδη πεύκου της Ελλάδας. Η
δειγματοληψία έγινε σε δύο περιόδους : Αύγουστος - Νοέμβριος και Φεβρουάριος - Απρίλιος.
Η συχνότητα της δειγματοληψίας εξαρτήθηκε από το στάδιο του βιολογικού κύκλου στο οποίο
βρισκόταν το έντομο και από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν. Οι μελιτώδεις εκκρίσεις
(διαφανείς σταγόνες) συλλέχθηκαν κατευθείαν από δύο είδη πεύκου (Pinus halepensis και
P.brutia) με μικροπιπέτα. Για πρώτη φορά διερευνήθηκε η σύσταση σε σάκχαρα των
εκκρίσεων αυτών με μέθοδο υψηλής ακρίβειας (HPLC, υγρή χρωματογραφία υψηλής πίεσης).
    Η σακχαρόζη αποτελεί το κύριο σάκχαρο (μέχρι 44,2%). Σημαντικές ποσότητες
φρουκτόζης και μελεζιτόζης προσδιορίστηκαν (μέχρι 24,8 και 17,5 % αντίστοιχα), ενώ η
γλυκόζη και η μαλτόζη βρέθηκαν σε μικρότερες ποσότητες. Αυτά τα πρώτα αποτελέσματα
έδειξαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δειγμάτων κατά την ίδια χρονική στιγμή και από την
ίδια περιοχή σε ένα είδος πεύκου. Το ιξώδες των σταγόνων που εκκρίνονται από τη Marchalina
hellenica στις δύο περιόδους δειγματοληψίας παρουσιάζει επίσης μεγάλη διαφοροποίηση. Η
περαιτέρω διερεύνηση αυτών των αποτελεσμάτων θα μπορούσε επιπλέον να δώσει
πληροφορίες για την πρόβλεψη των μελιτωδών εκκρίσεων στα πεύκα.




                                               8
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture



         IDENTIFICATION OF SUGARS IN HONEYDEW SECRETIONS BY
                                     Marchalina hellenica
     Palassopoulou M. 1, Haristos L. 1, Kalapanida M. 2, Kostarelou M. 1, Tsellios D. 1
      1
        Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.), m_palass@instmelissocomias.gr
                   2
                     Forest Research Institute of Thessaloniki (N.AG.RE.F.)

    The research project “Factors that influence honeydew secretions on pine trees” (Ministry of
Agriculture - E.C.1221/97) involves the determination of the sugar content of honeydew
secretions by Marchalina hellenica (Gennadius) parasitising on most species of pine trees in
Greece. The samples were collected in two periods: August - November and February - April.
The frequency of sample collection depended on the stage in the biological cycle of the insect
and the weather conditions. Honeydew secretions (drops) were collected directly from two
species of pine trees (Pinus halepensis and P.brutia) with a micropipette. We have analysed the
sugar content of these secretions by liquid chromatography (HPLC) for the first time.
     A very high proportion of sucrose was found (up to 44.2%). Appreciable amounts of
fructose and melezitose were present (up to 24.8 and 17.5 % respectively), and glucose and
maltose were found in smaller amounts. These preliminary data have indicated significant
differences between the samples collected at the same time and from the same area on one
species of pine tree. The intensity of honeydew secretions by Marchalina hellenica in both
periods of collection varied greatly. Further investigation of these results could also provide
information for predicting honeydew secretions on pine trees.




     ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΓΥΡΕΟΚΟΚΚΩΝ ΘΥΜΑΡΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ
                               ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
      Δήμου Μ. 1, Παπαχριστοφόρου Α. 1, Μπλαδενόπουλος Κ. 2, Θρασυβούλου Α. 1
        1
          Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., mmmsj@hotmail.com
                            2
                              Ινστιτούτο Σιτηρών, ΕΘΙΑΓΕ.

   Με στόχο να διερευνηθεί η δυνατότητα προσδιορισμού της γεωγραφικής προέλευσης του
θυμαρίσιου μελιού βάσει των χαρακτηριστικών μεγεθών που παρουσιάζουν οι γυρεόκοκκοι
που περιέχονται στο μέλι αυτό, φυτά θυμαριού συλλέχθηκαν από την Κρήτη, τη Ρόδο, τα
Κύθηρα, τη Σίκινο, τη Σίφνο, την Άνδρο, τη Θάσο και την Κύπρο κατά τη χρονική περίοδο
2000-2002. Τα παρασκευάσματα των γυρρεοκόκκων έγιναν σύμφωνα με τη μέθοδο Louveaux
(1970) και φωτογραφήθηκαν σε κοινό μικροσκόπιο (HM). Μέσω του προγράμματος Olympus
DP-soft 3.0 μετρήθηκαν το μήκος, το πλάτος, η περίμετρος και το εμβαδόν είκοσι
γυρεοκόκκων ανά παρασκεύασμα.
    Από τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων βρέθηκε ότι είναι δυνατός ο
προσδιορισμός της γεωγραφικής προέλευσης του θυμαρίσιου μελιού με βάση τα
χαρακτηριστικά μεγέθη των γυρεοκόκκων του θυμαριού.




                                               9
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


 MORPHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF THYMUS POLLEN GRAINS FROM
                      DIFFERENT AREAS OF GREECE
     Dimou M. 1, Papachristoforou A. 1, Bladenopoulos K. 2, Thrasivoulou A. 1
           1
             Laboratory of Apiculture-Sericulture, mmmsj@hotmail.com
                         2
                           Cereals Institute ( N.AG.RE.F.)

     In order to discover whether the geographical origin of thyme honey can be determined by
reference to the morphological characteristics of the pollen grains that the honey contains,
thyme plants of the islands of Crete, Rhodes, Kithira, Sikinos, Sifnos, Thasos and Cyprus were
collected during 2000-2002. Slides of the pollen grains were prepared according to Louveaux
method (1970), and photos from a light microscope (HM) were taken. Τhe length, width,
circumference and area of twenty pollen grains of each slide were measured through Olympus
DP-soft 3.0 software.
     The results of the statistical analysis indicated that it is possible to trace the geographical
origin of thyme honey by examining the morphological characteristics of thyme pollen grains it
contains.



                 ΡΕΥΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΜΕ ΥΠΕΡΗΧΟΥΣ
                  Θρασυβούλου Α., Καραζαφείρης Μ., Παναγιώτου Π..
           Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., thrasia@agro.auth.gr

    Μελετήθηκαν οι ποιοτικές αλλαγές στα χαρακτηριστικά κρυσταλλωμένου μελιού που
ρευστοποιείται με υπέρηχους. Η έρευνα αφορά σε 15 δείγματα ερείκης, 18 βαμβακιού, 17
θυμαριού, 15 ανθόμελα ποικίλης ανθοφορίας, 20 ηλιάνθου, 16 πορτοκαλιάς, 14 καστανιάς, 15
ανάμικτα πεύκου–ερείκης 30% και 14 ανάμικτα ελάτης - ερείκης 30%. Τα δείγματα
ρευστοποιήθηκαν με δύο τρόπους α) με υπέρηχους 25 KHz και β) με θέρμανση στους 60ο C. Η
σύγκριση έγινε με δείγματα μελιού που δεν είχε υποστεί καμιά επέμβαση (μάρτυρας).
    Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν όσο αφορά στην HMF και το ένζυμο διαστάση. Τα δύο αυτά
μεγέθη είναι οι κύριοι δείκτες θέρμανσης και παλαίωσης του μελιού και είναι ενδεικτικοί της
βιολογικής αξίας του προϊόντος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι υπέρηχοι στην συχνότητα των
25 KHz παρέχουν την δυνατότητα ρευστοποίησης του κρυσταλλωμένου μελιού, και συγκριτικά
με τη θέρμανση επηρεάζουν λιγότερο αρνητικά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του μελιού.


      LIQUEFYING CRYSTALLIZED HONEY WITH ULTRASONIC WAVES
                    Thrasyvoulou A., Karazaphiris E., Panagiotou P.
    Laboratory of Apiculture-Sericulture, Aristotle Univ. of Thessalonica, thrasia@agro.auth.gr

    Samples of crystallized honey were divided into 3 equal parts of one kg each. The first was
liquefied by ultrasonic waves at 25 KHz, the second by heating at 60 o C, until it became liquid
and the third remained untreated. This study involved 15 samples of erica honey, 18 of cotton,
17 of thyme, 15 of blossom, 20 of sunflower, 16 of citrus, 14 of chestnut, 15 of pine honey
blended with 30% erica honey and 14 fir honey blended with 30% erica honey.



                                                10
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

    All samples were analyzed for HMF and diastase activity. Results indicated that the quality
of honey was better preserved when liquefied by 25 KHz ultrasonic treatment than by heating at
60o C.

   Η ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΤΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ
ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ PURGE & TRAP. TΑ ΠΤΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΑΜΙΓΩΝ
                    ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΕΛΙΟΥ
                               1           2                  1
                 Τανανάκη Χ. , Ζώτου Α. , Θρασυβούλου Α.
       1
         Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., txrysa@yahoo.com
                    2
                      Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας, Α.Π.Θ.

   Ο φυτικός χυμός από τον οποίο προέρχεται το μέλι περιέχει ορισμένες χαρακτηριστικές για
κάθε φυτό πτητικές ενώσεις, οι οποίες μεταφέρονται και εντοπίζονται στο τελικό προϊόν. Τα
πτητικά αυτά συστατικά σχετίζονται, κυρίως με το άρωμα του και μπορούν να
χρησιμοποιηθούν για τον καθορισμό της βοτανικής του προέλευσης. Από χημικής απόψεως οι
ενώσεις αυτές είναι ποικίλης δομής (όπως αλδεΰδες, οξέα, εστέρες) και προσδιορίζονται με
αέρια χρωματογραφία. Για την απομόνωση τους χρησιμοποιείται συνήθως η εκχύλιση υγρού-
υγρού σε συνδυασμό με απόσταξη (Likens-Nickerson), ενώ τα τελευταία χρόνια
χρησιμοποιούνται ορισμένες σύγχρονες ενόργανες τεχνικές εκχύλισης. Στην παρούσα εργασία
η απόσπαση των πτητικών συστατικών πραγματοποιήθηκε με την τεχνική της διάταξης παγίδας
(Purge & Trap). Μετά την εκχύλιση τα συστατικά διαχωρίστηκαν σε αέριο χρωματογράφο,
ανιχνεύτηκαν με φασματογράφο μάζας και ταυτοποιήθηκαν. Από τα χρωματογραφήματα
διαπιστώθηκε η ύπαρξη μεγάλου αριθμού πτητικών συστατικών, ορισμένα από τα οποία ήταν
χαρακτηριστικά για κάθε είδος αμιγούς μελιού.


   HONEY VOLATILE COMPOUNDS ISOLATION WITH PURGE & TRAP. THE
  VOLATILE FEATURES OF MONOFLORAL CATEGORIES OF GREEK HONEY
                        Tananaki C. 1, Zotou A. 2 , Thrasyvoulou A. 1
     1
       Aristotle Univ. of Thessaloniki, Lab. of apiculture-Sericulture, txrysa@yahoo.com
  2
    Aristotle Univ. of Thessaloniki, Department of Chemistry, Lab. of analytical Chemistry.

    Nectar and honeydew, from which honey is derived, contain characteristic volatile
compounds. These volatile compounds are the main source of the aroma and could be a useful
tool for determining the botanical origin of honey. These components are transferred to honey
where they can be detected. Chemically, these substances are structurally complex (aldehydes,
acids, esters) and are identified by gas chromatography. The usual method for isolating them is
steam distillation/solvent extraction (Likens-Nickerson method).
       Recently some modern extraction techniques have been developed. In present work the
volatile and semi volatile components have been isolated with the modern technique “Purge &
Trap”. After the extraction, gas chromatograph-mass spectrograph system is used for
separation, detection and identification. The chromatograms show many volatile compounds,
some of them characteristic for each type of honey.




                                              11
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




    ΜΕΛΙ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΕΙΞΗΣ
               «ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ».
           Δήμου Μ., Τανανάκη Χ., Καραζαφείρης Ε., Θρασυβούλου Α.
       Εργαστήριο Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας Α.Π.Θ., mmmsj@hotmail.com

    Προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα απόκτησης της ‘ονομασίας γεωγραφικής
προέλευσης’ για τα το μέλι της Ρόδου, συγκεντρώθηκαν 98 δείγματα σε τρεις διαφορετικές
περιόδους (καλοκαίρι 2001, φθινόπωρο 2001, καλοκαίρι 2002) και αναλύθηκαν ως προς τα
φυσικοχημικά, μικροσκοπικά, πτητικά χαρακτηριστικά, καθώς επίσης και την βακτηριοστατική
και αντιοξειδωτική δράση τους.
    Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά (διαστάση, ΗΜF, υγρασία, ηλεκτρική αγωγιμότητα), δεν
βρέθηκαν να διαφέρουν από μέλια άλλων περιοχών. Με τη μικροσκοπική ανάλυση
προσδιορίστηκε το φάσμα των γυρεοκόκκων στις αμιγείς κατηγορίες μελιού, με τη βοήθεια
παρασκευασμάτων γύρης που έγιναν από μελισσοκομικά φυτά του νησιού. Επίσης τα
θυμαρίσια μέλια της Ρόδου επιδεικνύουν σημαντική αντιοξειδωτική και βακτηριοστατική
δράση σε σχέση με αυτά άλλων περιοχών. Τέλος με τη βοήθεια αέριας χρωματογραφίας-
φασματογράφου μάζας ταυτοποιήθηκαν 106 διαφορετικές πτητικές ουσίες, εκ των οποίων οι 18
παρουσιάζονται σε όλα τα μέλια που αναλύθηκαν.
    Τα αποτελέσματα συνηγορούν προς την κατεύθυνση της δυνατότητα τα μέλια της Ρόδου να
αποκτήσουν την ένδειξη : προϊόν «Ονομασίας Γεωγραφικής Προέλευσης».



RHODES HONEY- PROSPECTS FOR THE ACQUISITION OF THE “GEOGRAPHIC
                                ORIGIN LABEL”
           Dimou M., Tananaki C., Karazaphiris E., Thrasyvoulou A.
      Laboratory of Apiculture-Sericulture, Aristotle University of Thessaloniki,
                               mmmsj@hotmail.com

    Ninety eight samples of honey were collected during three different periods (summer 2001,
autumn 2001, summer 2002) from Rhodes island. The samples were analyzed for their
physiochemical, microscopical and volatile characteristics. The Antioxidant and bacteriostatic
activity of the honey was examined as well. The physiochemical characteristics (Diastase,
HMF, electrical conductivity, moisture), indicate no difference between the honey of Rhodes
and those of other regions.
    The microscopical analysis, the antioxidant and bacteriostatic activity and the volatile
components that characterize Rhodes honeys can be attributed to their different geographic
origin. A hundred and six different volatile components were identified with a Gas
Chromatography-Mass Spectrometry system, while eighteen of them were present in every
honey that had been analysed.
    These results mean that there are more prospects of it becoming possible to label honeys
according to their geographical origins.



                                             12
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




                     ΤΑ ΜΕΛΙΤΟΓΟΝΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΗΣ ΠΕΥΚΗΣ
      Χατζήνα Φ. 1, Γούναρη Σ. 1, Θρασυβούλου Α. 2, Καλαπανίδα Μ. 3, Τσέλλιος Δ. 1
     1
       Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., fhatjina@instmelissocomias.gr
                     2
                       Εργαστήριο Μελισσοκομίας- Σηροτροφίας, ΑΠΘ.
                         3
                           Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών , ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

    Με στόχο τη διερεύνηση των μελιτογόνων εντόμων της πεύκης, και κατά τη διάρκεια του
2001, γινόταν κοπή και συλλογή μικρών κλάδων πεύκης από τις περιοχές Κασσάνδρας
Χαλκιδικής, και Θεσσαλονίκης δύο φορές κάθε μήνα. Στη διάρκεια αυτής της πειραματικής
διαδικασίας, βρέθηκαν εκτός του Marchalina hellenica, του κύριου μελιτογόνου εντόμου της
πεύκης, και άλλα έντομα (κοκκοειδή) που παρασιτούν στην τραχεία και τη χαλέπειο πεύκη και
τα οποία πιθανόν να παράγουν αξιόλογες ποσότητες μελιτώματος.
    Τα έντομα που έχουν συλλεχθεί έχουν φωτογραφηθεί και διατηρηθεί και δεν έχουν
αναγνωριστεί πλήρως ακόμη. Η αναγνώριση των εντόμων θα γίνει από ειδικούς εντομολόγους
οι οποίοι εργάζονται στο α) Museum National d’ Histoire Naturale -Paris της Γαλλίας, β) στο
Dept. Of Entomology -the Volcano center -Bet Dagan του Ισραήλ. Σημειωτέον ότι χρειάζεται η
συλλογή αρκετών ατόμων και από όλα τα στάδια του βιολογικού τους κύκλου για να γίνει
πλήρης αναγνώριση και κατάταξη. Από τα έντομα που βρέθηκαν τουλάχιστον τα δύο
παρατηρήθηκαν να δίνουν ποσότητες μελιτώματος, αλλά η ποσοτική και ποιοτική σύσταση των
μελιτωμάτων αυτών δεν έχει διερευνηθεί ακόμα. Η βιολογία, η οικολογία, ο ρόλος και η
οικονομική συνεισφορά των εντόμων αυτών στις μελιτοεκκρίσεις της πεύκης αξίζουν
μεγαλύτερης διερεύνησης.


                 HONEYDEW-PRODUCING INSECTS OF PINE TREES
        Hatjina F. 1, Gounari S. 1, Thrasyvoulou A. 2, Kalapanida M. 3, Tsellios D. 1
        1
          Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F), fhatjina@instmelissocomias.gr
            2
              Laboratory of Apiculture-Sericulture, Aristotle Univ.of Thessaloniki
                             3
                               Forest Research Institute (N.AG.RE.F)

    In order to examine the honeydew producing insects found in pine trees pine, tree cuttings
were collected from Kassandra Halkidiki and from Thessaloniki twice every month in 2001.
During these investigations, it was found that        insects (coccids) other than Marchalina
hellenica, the most important honeydew insect, also parasitise pines.
    The insects were collected, photographed, preserved and given for identification. The
identification will be done by specialists working in the a) Museum National d’ Histoire
Naturale –Paris, France and b) Dept. Of Entomology -the Volcano center -Bet Dagan, Israel. It
is very important to have a number of the insects at all stages for identification. At least two of
the insects found on pine trees were observed to secrete honeydew but no quantitative or
chemical analysis has been done yet on this honeydew. The biology, the ecology and the
economic importance of these insects needs to be further investigated and determined.




                                                13
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




  EΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΚΑΡΕΟΚΤΟΝΩΝ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ
   ΤΗΣ VARROA ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟ
                                     ΧΕΙΜΩΝΑ
                 Χατζήνα Φ., Τσέλλιος Δ., Κωσταρέλου-Δαμιανίδου Μ.
     Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., fhatjina@instmelissocomias.gr

   Σε 104 μελίσσια της Apis mellifera macedonica εξετάσθηκαν: α) η επίπτωση στην
παραγωγή μελιού (36 μελίσσια), β) η κατανάλωση σακχαροζύμαρου (32 μελίσσια) και γ) η
κατανάλωση χειμερινών αποθεμάτων τροφών μετά από φθινοπωρινή εφαρμογή (36 μελίσσια),
των ακαρεοκτόνων fluvalinate (Apistan), coumaphos (Perizin) και malathion (μίγμα με άχνη
ζάχαρη 50 mg/Kg.).
   Στο εργαστήριο και σε μέλισσες μέσα σε κλουβιά (27 κλουβιά από 50 μέλισσες) που
διατηρήθηκαν σε σταθερή θερμοκρασία 33ο C, μετρήθηκε η κατανάλωση και η αποθήκευση
σιροπιού (νερό : ζάχαρη, 1:1), μετά από εφαρμογή των ακαρεοκτόνων fluvalinate και
coumaphos. Η παραγωγή μελιού, η κατανάλωση σακχαροζύμαρου και η κατανάλωση τροφών
το χειμώνα δε διέφερε στατιστικώς σημαντικά μεταξύ των πειραματικών ομάδων μελισσιών,
ούτε μεταξύ αυτών και του μάρτυρα. Σημαντικά μικρότερη ήταν η κατανάλωση και η
αποθήκευση σιροπιού από μέλισσες στο εργαστήριο μετά από την εφαρμογή με coumaphos σε
σύγκριση με το μάρτυρα.



SIDE EFFECTS OF ACARICIDES USED AGAINST VARROA MITE ON HONEY BEE
        BEHAVIOR: HONEY PRODUCTION AND FOOD CONSUMPTION
                  Hatjina F., Tsellios D., Kostarelou-Damianidou M.
       Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F), fhatjina@instmelissocomias.gr

    The effect of fluvalinate, coumaphos and malathion on the honey production, (in 36 hives)
sugar cake consumption, (in 32 hives) and winter food consumption (in 36 hives) of Apis
melifera macedonica was evaluated in three experiments using a total of 104 colonies. No
difference was found between any of the experimental colonies and the controls after the
application of all three acaricides.
    The effect of fluvalinate and coumaphos on the amount of sucrose syrup consumed by
honey bees kept in laboratory cages (27 cages, 50 bees per cage) was also tested. The average
consumption of syrup in control cages was 28.73ml per bee every 6 hours. Where coumaphos
was applied there was a significant reduction in the consumption of syrup (20.3 ml/bee/6hrs.),
while where fluvalinate was applied the average consumption was reduced (25.67ml/bee/6hrs)
but not significantly so.




                                             14
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




                              ΜΕΛΙΣΣΟ-ΚΤΙΣΜΑΤΑ
              Εταιρεία Διαφύλαξης Αρχείων Μελισσοκομίας ‘Ο Κήρινθος’

   Μια αντιπροσωπευτική και συμπυκνωμένη παρουσίαση κτισμάτων που εξυπηρέτησαν τη
μελισσοκομία σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Ευρήματα μοναδικά, χαρακτηριστικά και
αξιόλογα, χαμένα και ξεχασμένα, τα οποία η συνεχής έρευνα της ΕΔΙΑΜ, με την αμέριστη
συνδρομή πραγματικών φίλων της μέλισσας, καταγράφει, με απώτερο σκοπό τη συνολική - εν
καιρώ - ανάδειξη.
Το μήνυμα που αναδύεται και επισημαίνεται σ’ αυτή την καταγραφή είναι διττό και αποβλέπει
στο να καταδείξει, αφ’ ενός μεν, την υποχρέωση όλων μας, που μπορούμε να έχουμε πρόσβαση
σε τοπική πληροφόρηση, για την καταγραφή των υπαρχόντων αγνώστων ‘ναών’ της
μελισσοκομίας μας, αλλά και στην, αφ’ ετέρου, στήριξη της ζητούμενης μελισσοκομικής
προόδου μας, ως χώρα, σ’ αυτά ακριβώς τα ευρήματα, μέσα από την τοπική ή και πανελλήνια
προβολή τους.




       ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΟΙΚΤΟΧΡΩΜΩΝ ΚΑI
 ΣΚΟΥΡΟΧΡΩΜΩΝ Varroa destructor (ACARI:VARROIDAE) ΣΤΟΥΣ ΠΥΘΜΕΝΕΣ
           ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΣΕ ΜΕΛΙΣΣΙΑ Apis mellifera macedonica
                         (HYMENOPTERA: APIDAE)
                           Κοκκίνης Μ., Λιάκος Β.
     Εργαστήριο Μελισσοκομίας–Μελισσοπαθολογίας, Τμ. Κτηνιατρικής, Α.Π.Θ.,
                              mixkok@vet.auth.gr

   Οι διακυμάνσεις του αριθμού των ανοικτόχρωμων και σκουρόχρωμων Varroa destructor
στους πυθμένες των κυψελών μελετήθηκαν σε μελίσσια της μακεδονικής φυλής Apis mellifera
macedonica (Ruttner), σε διάστημα δύο χρόνων, από τον Απρίλιο του 1999 έως τον Απρίλιο
του 2001.
Τα αποτελέσματα προήλθαν από 12 μελίσσια τα οποία διατηρήθηκαν σε κυψέλες τύπου
Langstroth με κινητό πυθμένα «παγίδα» ακάρεων. Ο αριθμός των ακάρεων που έπεφταν στον
πυθμένα των κυψελών συλλέγονταν, διαχωρίζονταν σε ανοικτόχρωμες και σκουρόχρωμες και
καταμετρούνταν ανά 2 έως 5 ημέρες. Το άθροισμα κάθε κατηγορίας υπολογίστηκε στη
συνέχεια σε τακτά χρονικά διαστήματα 21 ημερών.
   Ο μέσος αριθμός των ανοικτόχρωμων βαρροών παρουσίασε αύξηση από το Μάιο μέχρι τα
μέσα Οκτωβρίου του πρώτου χρόνου και μείωση μέχρι τα τέλη του επόμενου Απριλίου. Το
δεύτερο χρόνο παρατηρήθηκε αύξηση από τον Απρίλιο μέχρι τα μέσα Αυγούστου και μείωση
μέχρι τα τέλη του επόμενου Φεβρουαρίου. Στις επόμενες δύο περιόδους μετρήσεων
παρατηρήθηκε αύξηση. Ο μέσος αριθμός των σκουρόχρωμων βαρροών παρουσίασε αύξηση
από τον Ιούνιο μέχρι το τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου και μείωση μέχρι τα τέλη
Απριλίου του δεύτερου χρόνου. Ακολούθως παρατηρήθηκε αύξηση μέχρι τα τέλη Ιουλίου και
μείωση με κάποιες αυξομειώσεις, μέχρι τα μέσα Μαρτίου. Στην τελευταία περίοδο μετρήσεων
παρατηρήθηκε μικρή αύξηση.


                                           15
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

   Οι διακυμάνσεις του αριθμού των ανοικτόχρωμων και σκουρόχρωμων βαρροών που
συλλέγονται στους πυθμένες των κυψελών εξετάζονται σε σχέση με παράγοντες του μελισσιού
και με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Επίσης, διατυπώνονται συμπεράσματα σχετικά με
την επίδραση της θνησιμότητας των βαρροών στην εξέλιξη του πληθυσμού του παρασίτου.
  FLUCTUATIONS OF THE NUMBER OF LIGHTLY AND DARKLY PIGMENTED
 Varroa destructor (ACARI: VARROIDAE) IN THE HIVE DEBRIS OF COLONIES OF
                 Apis mellifera macedonica (HYMENOPTERA: APIDAE)
                                  Kokkinis M., Liakos B.
       Laboratory of Bee pathology, Faculty of Veterinary Medicine Aristotle University of
                              Thessaloniki, mixkok@vet.auth.gr

    We have studied the fluctuation in the number of the lightly and darkly pigmented Varroa
destructor in the hive debris of colonies of the Macedonian bee race Apis mellifera macedonica
(Ruttner), for a period of two years, i.e. from April 1999 to April 2001. The results refer to 12
colonies placed in Langstroth hives with a removable bottom board equipped with a “trap” –
tray for mites. The number of darkly or lightly pigmented mites fallen on hive debris were
collected and were counted every 2 to 5 days. For each category, the total number of mites was
calculated on an interval of 21 days.
    The average number of lightly pigmented mites has shown an increase during the period
from May to mid-October of the first year and a consecutive decrease towards late-April of the
following year. In the second year, there was an increase from April to mid-August and a
decrease up to late February of the following year. We have observed an increase in the average
number of lightly pigmented mites during the remaining two periods of calculation. The
average number of darkly pigmented mites has shown an increase from June up to the ten last
days of November and a consecutive decrease up to late-April of the second year. Afterwards,
there was an increase up to end-July and a decrease followed by some fluctuations up to mid-
March. We have observed a light increase in the average number of darkly pigmented mites in
the last period of calculation.
    The fluctuations in the number of lightly and darkly pigmented mites collected from the
hive debris are discussed in respect of colony-related parameters and the temperature of the
environment. Moreover, one will also find some conclusions regarding the effect of the mite’s
mortality rate on the development of its population.




            AYΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΩΣ ΑΙΤΙΑ
                      ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΒΟΛΗΣ ΑΠΌ ΤΟ ΒΑΡΡΟΑ
                 Τσέλλιος Δ., Κωσταρέλου-Δαμιανίδου M., Χατζήνα Φ.
    Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε, dim.tsellios@instmelissocomias.gr

   Δέκα κυψέλες σε ειδικό σχηματισμό, που μειώνει την παραπλάνηση, χρησιμοποιήθηκαν για
να εξεταστεί η επίδραση της παραπλάνησης ή της λεηλασίας στην επαναπροσβολή των
μελισσοσμηνών από το Βαρρόα. Οι κυψέλες αποτελούσαν δύο ξεχωριστές ομάδες (Α και Β).
Στις κυψέλες της ομάδας Α έγινε εφαρμογή με Apistan για την καταπολέμηση του Βαρρόα.
Στις κυψέλες της ομάδας Β, που απείχαν 100 μέτρα από την ομάδα Α, δεν έγινε καταπολέμηση.
400 μαρκαρισμένες μέλισσες τοποθετήθηκαν σε κάθε κυψέλη. Σχεδόν καθόλου μαρκαρισμένες
μέλισσες δεν βρέθηκαν σε ξένες κυψέλες. Μερικές που βρέθηκαν σε άλλες κυψέλες από τις
                                               16
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

δικές τους θεωρήθηκαν ότι ήταν λεηλάτριες. Κυψέλες στις οποίες δεν έγινε καταπολέμηση για
Βαρρόα πιθανά ενεργούν ως πηγή επαναπροσβολής και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη
όταν μεταφέρονται κυψέλες στα πευκοδάση όπου δεν παίρνονται καθόλου μέτρα εναντίον της
παραπλάνησης.

REINFESTATION OF HONEY BEES WITH VAROA MITES CAUSED BY DRIFITNG
                                     AND ROBBING
                       Tsellios D., Kostarelou- Damianidou M., Hatjina F.
    Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.), dim.tsellios@instmelissocomias.gr

    10 hives which had been set out so as to reduce drifting were used to determine how drifting
or robbing influences hive reinfestation by Varroa mites. The colonies were divided in two
apiaries (A and B). The hives in apiary A were treated with Apistan strips for Varroa control.
Apiary B, which was 100 m away from A was untreated. 400 color marked bees were put into
each hive in both apiaries. Virtually no bees drifted. All those that did drift were possibly
robbers, and all came from treated hives.
    Untreated hives seemed to act as reservoirs of infection for the treated colonies. The
significance of reinfestation, and the measures that need to be taken, (e.g large scale treatment
for Varroa) especially when the hives are moved to pinewoods, where no measures for
controlling drifting are taken, are discussed.




  ΜΕΡΙΚΑ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΕΛΑΤΗΣ, ΠΟΥ
             ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΤΟΥ ΕΝΤΟΜΟΥ
                          Marchalina hellenica (Genadius)
    Μπακανδρίτσος Ν. 1, Sabatini A. G. 2, Παπαδόπουλος Γ. 1, Παπαναστασίου Ι. 1
      1
        Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Αθηνών, ΕΘΙΑΓΕ, bac.ivra@nagref.gr

   Δείγματα μελιού ελάτης του όρους Χελμού (Γεωγρ. Μήκος : 22o11’33”Α, Γεωγρ. Πλάτος :
  o
37 59’30”Β, Γεωγρ. Ύψος : 2200m) προερχόμενα από πρόσφατη παραγωγή με την
μεσολάβηση του εντόμου Marchalina hellenica (Genadius) (Homoptera, Coccoidea,
Margarodidae), αναλύθηκαν και εξετάστηκαν οι εξής παράμετροι : η υγρασία , η οξύτητα , τα
σάκχαρα (με την μέθοδο Lane Eynon και με χρωματογραφία) , η υδροξυμεθυλοφουρφουράλη
(ΗΜF) και η διάσταση.
   Τα αποτελέσματα των αναλύσεων έδειξαν να βρίσκονται εντός των ορίων που
προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία, εκτός εκείνων που αναφέρονται στα ανάγοντα
σάκχαρα (αναλύθηκαν με την μέθοδο Lane Eynon) , των οποίων οι τιμές ήταν ελαφρώς
μικρότερες των προβλεπόμενων ορίων από την νομοθεσία.




                                              17
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




    SOME PHYSICOCHEMICAL CHARACTERISTICS OF FIR HONEYP RODUCED
     WITH THE MEDIATION OF THE INSECT Marchalina hellenica (Genadius)
        Bacandritsos N. 1, Sabatini A.G. 2, Papadopoulos G. 1, Papanastasiou J. 1
           1
             Institute of Veterinary Research (N.AG.RE.F.), bac.ivra@nagref.gr

    Honeydew honey samples from fir-trees from mountain Helmos (Greece, longitudine
22o11’33”E, latitudine 37o59’30”N, altitudine 2,200m), which were produced with the
mediation of the insect Marcalina hellenica (Genadius) (Homoptera, Coccoidea, Margarodidae)
were analyzed and examined for their physicochemical characteristics. The physicochemical
characteristics were moisture content %, acidity, sacharides (sugars) (method Lane Eynon and
Gas chromatography), hydroxy-methyl-furforal (HMF) and enzymic activity (diastase).
    The results indicated that the values of moisture content %, acidity, diastase and HMF were
inside the E.U. regulations. Reduced sugars determined by the Lane Eynon method were found
to be slightly below E.U. regulations.




   ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ…ΤΟ ΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΣΤΗΝ
                           ΕΛΛΑΔΑ
                       Κουβούνας Θεοφάνης

    Η Τεχνική Εκπαίδευση στη χώρα μας, τα τελευταία 20 χρόνια πέρασε από πολλά
διαφορετικά σε όνομα και οργάνωση σχολεία, μέχρι να φτάσει στα σημερινά Τεχνικά
Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια και τα Σχολικά Εργαστηριακά Κέντρα που λειτουργούν
παράλληλα, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες σε εργαστήρια. Βασικά θέματα όπως, σπουδών,
υλικοτεχνικής υποδομής, επαγγελματικών δικαιωμάτων και άλλα, γίνεται συστηματική
προσπάθεια σήμερα από το αρμόδιο Υπουργείο, για πρώτη φορά, να διερευνηθούν
(Παρατηρητήριο). Η παρακμή του τομέα ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ κατά το σχολικό έτος 2002-2003
είναι γεγονός, παρά του ότι υπήρξε σε κάθε περίπτωση ιδρυτικός τομέας του τεχνικού
σχολείου της χώρας μας (Γεωτεχνικός τομέας). Με αφορμή την αγωνία των Γεωτεχνικών
εκπαιδευτικών για το μέλλον του τομέα, θεωρούμε χρήσιμο να παρατηρήσουμε παράγοντες
της σχολικής πραγματικότητας, σε σχετική πολύχρονη έρευνα, όπου έγινε προσπάθεια να
διερευνηθούν τα αποτελέσματα της εργαστηριακής εκπαίδευσης (εμπέδωση, εξοικείωση,
εντυπώσεις).
    Καταγράφηκαν οι απόψεις 100 μαθητών της τελευταίας τάξης σχολείων των πόλεων
Αγιάς και Ελασσόνας, του νομού Λάρισας, από το 1993 έως το 2000 σε ερωτηματολόγια με
επτά ομάδες ερωτήσεων: 1)αναλυτικό πρόγραμμα 2)εκπαίδευση 3)χώροι 4)μέσα 5)υλικά
6)μέθοδοι και 7)εκπαιδευτικοί. Τα στοιχεία που προέκυψαν είναι αποκαλυπτικά. Οι μαθητές,
επιλέγουν το δημιουργικό, προτείνουν το καινοτόμο, προτιμούν το διαφορετικό και
στιγματίζουν τις διακρίσεις σε περιοχές ή σχολεία. Το ιδιαίτερο στοιχείο που προέκυψε, έχει
σχέση με την συνεχή αναφορά τους στα μελισσοκομικά φυτά, στη μέλισσα και τα προϊόντα
κυψέλης, τόσο στα μαθήματα ειδικότητας (επικονίαση καλλιεργειών),             όσο και στα
προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αγωγής υγείας και καταναλωτή.

                                              18
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

   Προτείνουμε, το μελλοντικό τεχνικό σχολείο να είναι βιωματικό, με οργανωμένους
εκπαιδευτικούς αγρούς, να έχει δυνατότητα επικοινωνίας με ανθρώπους, αντικείμενα και
χώρους σχετικούς με τον τομέα, αξιοποιώντας καλύτερα τους Γεωτεχνικούς Εκπαιδευτικούς,
εντός και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος.
         TECHNICAL EDUCATION. THE CURRENT SITUATION IN GREECE
                                       Kouvounas Th.
                     Technical Education Τeacher, trofallaksi@yahoo.gr

    During the last 20 years, the character and even the name of the vocational school in Greece
has changed many times. These changes led finally to the Technical and Vocational Schools and
the School Laboratory Centers that support these schools. Recently, a systematic effort was
made by the Ministry of Education to look into various essential issues, including, among other
things, studies, infrastructure and professional rights. The decline in importance of the agriculture
sector in the school year 2002-2003 is obvious, although this sector was one of the first sectors that
was established in the technical schools in Greece.Starting from the concern of the educators in the
sector of Agriculture about the future of the sector, we recorded data about the Technical School, in
an effort to investigate the results of the laboratory education (comprehension, familiarization,
impressions).
    This research was conducted between 1993 and 2000. One hundred students in the last grade of
the technical schools of Agia and Elassona in Central Greece were given a questionnaire with
seven groups of questions. The questionnaire was designed to record the students' opinions about the
education program, the school buildings, the facilities, the materials, the methods and the
educators.The findings are revealing. The students chose the creative, suggested the innovative,
preferred the different and disapproved of any discrimination in areas or schools. Students
continually referred to the bee plants, the bee and the honeycomb products they learned about as
part of the courses on environmental, health and consumer education.
    We therefore propose that in the future technical schools should be experience based, in with
students being in contact with people and equipment relevant to what they are studying outside in the
real world where possible. We also suggest the better use of the educators from the agricultural
sector inside and outside the school.




                                                 19
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




                                                                    ΣΑΒΒΑΤΟ: 30 Νοεμβρίου

ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ
Προεδρείο : Λιάκος Β., Χατζήνα Φ.


  ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΠΟΛΤΟΥ
    Λαζαρίδου Ε. 1, Γούναρη Σ.2, Ξώνης Κ. 1, Αηδήνογλου Μ. 1, Κοντοθανάση Α. 1
       1
         Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., thrasia@agro.auth.gr
                        2
                          Ινστιτούτο Μελισσοκομίας, ΕΘΙΑΓΕ

   Εξετάσθηκε για δύο συνεχείς χρονιές η παραγωγή βασιλικού πολτού με τις παρακάτω
μεθόδους:
α) Ορφανά μελίσσια χωρίς ενίσχυση, β) Ορφανά μελίσσια που ενισχύονταν με κηρήθρα
σφραγισμένου γόνου κάθε 6η ημέρα, γ) Μελίσσια με βασίλισσα στα οποία δημιουργήθηκε
προσωρινή ορφάνεια και δ) Τριπλά οριζόντια μελίσσια με δύο βασίλισσες.
   Παράλληλα εξετάσθηκε η παραγωγή βασιλικού πολτού σε τεχνητά βασιλικά κελιά που
εμβολιάζονταν με προνύμφες κηφήνων αντί εργατριών μελισσών και η επίδραση της ηλικίας
της προνύμφης στη συνολική ποσότητα του παραγόμενου βασιλικού πολτού.
   Βρέθηκε ότι ορφανά μελίσσια που δεν ενισχύονται με γόνο, αδυνατούν να παράγουν
βασιλικό πολτό για διάστημα μεγαλύτερο από 24 ημέρες (8 συνεχόμενοι εμβολιασμοί), ενώ σ’
όλες τις άλλες περιπτώσεις, είτε υπάρχει είτε όχι η βασίλισσα, η παραγωγή βασιλικού πολτού
μπορεί να συνεχιστεί για 6 συνεχείς μήνες τουλάχιστο (56 συνεχόμενοι εμβολιασμοί).
   Οι μέλισσες αποδέχονται εξ’ ίσου καλά εμβολιασμένα κελιά με γόνο κηφήνων, από τα
οποία είναι δυνατό να παραχθεί ποσότητα και ποιότητα βασιλικού πολτού, που δεν διαφέρει
από εκείνη που παράγεται σε αντίστοιχα κελιά με εργατικό γόνο. Η ηλικία της εμβολιαζόμενης
προνύμφης παίζει σημαντικό ρόλο στην ποσότητα του παραγόμενου βασιλικού πολτού.


           FACTORS AFFECTING THE PRODUCTION OF ROYAL JELLY
       Lazaridou E. 1, Gounari S. 2, Xonis K. 1, Aidinoglou M. 1, Kontothanasi A. 1
  1
    Apiculture- Sericulture Laboratory, Aristotle Univ. of Thessaloniki, thrasia@agro.auth.gr
                                2
                                  Hellenic Apiculture Institute

    Royal jelly production was evaluated for two consecutive years, under the following
conditions: a) queenless colonies without introduced eggs or larvae, b) queenless colonies with
a comb or sealed brood added every 6 days, c) normal colonies where the queen was removed
temporarily, d) triple- horizontal colonies with two queens. Additionally, royal jelly production
was evaluated in artificial queen cells grafted with drone larvae of various ages.
    Queenless colonies, which are not provided with sealed brood are not able to produce royal
jelly for longer than 24 hours (8 graftings). In all the other experimental conditions, with or
without a queen, royal jelly production continues for at least 6 months (56 graftings). Bees
accept the cells with drone brood very well and produce a similar quantity and quality of royal

                                               20
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

jelly as those with worker brood. The age of the larva plays a very important role in the quantity
of royal jelly produced.



    ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΥΨΕΛΗΣ
                             ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
                  Χαριζάνης Π., Λαζαράκης Δ., Μιναχείλης Κ.
        Εργαστήριο Σηροτροφίας και Μελισσοκομίας, Γ.Π.Α., melissa@aua.gr

    Μελετήθηκαν τρεις τύποι κυψελών, 10 για κάθε τύπο, που έφεραν όλοι κινητή βάση και
καπάκι τύπου Αυστραλίας. Ο πρώτος τύπος κυψέλης ήταν αυτός των 10 πλαισίων Hoffman
(Standard) με γονοφωλιά και ένα μελιτοθάλαμο. Ο δεύτερος ήταν των 8 πλαισίων Hoffman με
γονοφωλιά και δυο μελιτοθαλάμους. Ο τρίτος τύπος κυψέλης ήταν των 9 πλαισίων με
γονοφωλιά και 2 μελιτοθαλάμους και με ενδιάμεσο όγκο από τους δύο προηγούμενους. Οι
τρεις τύποι κυψελών ξεκίνησαν με ίσο πληθυσμό, γόνο, τροφή και με αδερφές βασίλισσες.
Ακόμη εφαρμόσθηκαν οι ίδιοι μελισσοκομικοί χειρισμοί.
    Όσον αφορά τους εξεταζόμενους τύπους κυψελών από την οπτική γωνία της
λειτουργικότητας και της ευκολίας εφαρμογής των διαφόρων μελισσοκομικών χειρισμών
βρέθηκε ότι οι κυψέλες των 8 και 10 πλαισίων Hoffman πλεονεκτούσαν έναντι αυτής με τα 9
πλαίσια διαφορετικών διαστάσεων. Το βασικό μειονέκτημα είναι ότι η χρήση κάθε κυψέλης με
διαφορετικές διαστάσεις πλαισίου από του Hoffman απαιτούσε και την αλλαγή του εξοπλισμού
παραλαβής του μελιού αλλά ακόμη και τότε τα προβλήματα από την καταστροφή των
κηρηθρών κατά τη φυγοκέντριση πιστεύεται ότι θα ήταν μεγάλα εξαιτίας της μορφής του
πλαισίου. Το μεγάλο αυτό μειονέκτημα σε συνδυασμό με τη δυσκολία προσαρμογής του
μελισσοκόμου στην εργασία, πιστεύεται ότι είναι αρκετά σημαντικοί ανασταλτικοί παράγοντες
για την επιλογή ενός τέτοιου τύπου κυψέλης.
    Βασικό πλεονέκτημα των κυψελών 8 και 10 πλαισίων είναι η χρήση του εξοπλισμού που
κυκλοφορεί στο εμπόριο. Πέραν αυτού η κυψέλη 8 πλαισίων πλεονεκτεί αυτής των 10
πλαισίων γιατί απαιτεί μικρότερη μυϊκή δύναμη (τρύγος μελιού, μεταφορές) λόγω των
μικρότερων διαστάσεων των μελιτοθαλάμων και του μικρότερου βάρους τους. Θα πρέπει όμως
να αναφερθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις η κυψέλη 8 πλαισίων απαιτούσε και δεύτερο
μελιτοθάλαμο γεγονός που αυξάνει το ύψος, το βάρος της κυψέλης και δυσχεραίνει την
επιθεώρηση του μελισσιού. Αντίθετα η κυψέλη 10 πλαισίων για τις ελληνικές συνθήκες δεν
απαιτεί και δεύτερο μελιτοθάλαμο, όμως το βάρος και οι διαστάσεις της απαιτούν μεγαλύτερη
μυϊκή δύναμη κατά το χειρισμό της. Η κυψέλη 9 πλαισίων υστερεί συγκριτικά με τους άλλους
δύο τύπους κυψελών, οι οποίοι δεν έχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους.
    Πρέπει τέλος να τονισθεί η μεγάλη σημασία της ποιότητας της βασίλισσας για την εξέλιξη
του μελισσιού άσχετα με τον τύπο της κυψέλης στον οποίο είναι αυτό εγκατεστημένο.




                                               21
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




IMPORTANT CHARACTERISTICS OF THE MOST SUITABLE TYPE OF HIVE FOR
                                         GREECE
                         Harizanis P., Lazarakis D., Minachilis K.
  Agricultural University of Athens, Laboratory of Sericulture - Apiculture, melissa@aua.gr

       Three types of hives were studied, 10 hives of each type, with a movable bottom board
and Australian type of lid, were used. The first type of hive was the Langstroth hive, containing
10 standard (Hoffman) frames in the brood chamber and 10 frames in the honey super. In the
second hive type the brood chamber and the honey super contained 8 standard frames each. The
third type contained 9 frames which were a little shorter and deeper. All hive types were equal
in terms of population brood, food and with sister queens. Hive management was the same in all
three types.
    After examining the three types of hive from the management point of view, we found the
10 and 8 frame hives are more convenient than those with 9 frames. This is because frames with
standard 10 and 8 frame dimensions are readily available in Greece, and also other equipment
designed to be used with these standard dimensions (eg honey extractor etc) can easily be
obtained.
    The 8 frame hive is preferable to 10 frame hive because is lighter and less strength is needed
to handle it during inspection or moving to another location. But it was often necessary to add a
third chamber. This additional chamber meant it was harder work to manage the hive. However,
under Greek conditions, the10 frame hive does not require a third chamber. The 9 frame hive is
less practical than the 8 and 10 frame hives. The importance of a young queen of good quality
in every colony should be noted.




      «MELINET» ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ
                         Μπορέτος Ν., Αντωνακάκης Α.
            Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων, nicolasb@maich.gr

   Ένας από τους βασικούς στόχους του προγράμματος είναι η άμεση επικοινωνία και
πληροφόρηση των μελών του δικτύου σε θέματα μελισσοκομίας, μέσα από μια δυναμική
ιστοσελίδα. Το σύστημα προβλέπει την ύπαρξη κοινόχρηστου και προσωπικού ηλεκτρονικού
χώρου για τα μέλη του Δικτύου.
   Παρουσιάζονται οι δυνατότητες του συστήματος, ο τρόπος εισαγωγής, επεξεργασίας και
χρήσης πληροφοριών σχετικών με την προβολή Οργανισμών-Μελών του Δικτύου, υποστήριξη
βάσεων δεδομένων που αφορούν βιβλιογραφικές πληροφορίες, νομοθεσία, αποτελέσματα
έρευνας, οικονομικά στοιχεία εμπορίας και διανομής μελιού, δευτερογενή στοιχεία αγοράς
μελιού, εμπορικές δραστηριότητες, διοικητικά και εκπαιδευτικά έργα, ανακοινώσεις, ειδήσεις.
Επίσης παρουσιάζονται οι τρόποι επικοινωνίας μεταξύ των μελών του δικτύου μέσω
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και ηλεκτρονικών συζητήσεων. Το σύστημα έχει τη δυνατότητα
ανάπτυξης ηλεκτρονικού εμπορίου για τη διακίνηση προϊόντων μέσω Internet, ενσωμάτωσης
και σύνδεση πληροφοριών μελισσοκομικού ενδιαφέροντος, όπως μελισσοκομική χλωρίδα,
                                               22
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

πυκνότητα μελισσοσμηνών-αριθμός παραγωγών,             κλπ.,   με   χαρτογραφικά στοιχεία      -
Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS).



   ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΟ ΓΟΝΟ ΔΙΑΦΟΡΩΝ
                 ΣΤΑΔΙΩΝ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Apis mellifera L.
                   Χανάκης Ε., Χατζή Ε., Υφαντίδης Μ.Δ.
                Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ.

     Κελιά σφραγισμένου εργατικού γόνου της μέλισσας Apis mellifera macedonica ηλικίας 0,
50, 98 και 193 ωρών μετά το σφράγισμα τοποθετήθηκαν σε θερμοθάλαμο και παρέμειναν εκεί
έως το τέλος των πειραμάτων, διαδοχικά σε θερμοκρασίες 25 o C, 30o C, 35o C και 38o C.
Βρέθηκε ότι τόσο η διάρκεια εξέλιξης όσο και τα ποσοστά εκκόλαψης του σφραγισμένου
εργατικού γόνου των επί μέρους σταδίων ανάπτυξης επηρεάζονται αρνητικά αλλά σε
διαφορετικό βαθμό ανάλογα με την εκάστοτε ηλικία του. Οι αφύσικες θερμοκρασίες
προκάλεσαν επίσης παραμορφώσεις των φτερών. Για το κάθε συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξης
τα αρνητικά αποτελέσματα ήταν πιο έντονα όσο οι τιμές της θερμοκρασίας απομακρύνονταν
από τα φυσιολογικά επίπεδα των 35 oC. Εξάλλου, οι πιο ήπιας μορφής αρνητικές επιπτώσεις
παρουσιάστηκαν στον σχετικά πιο ώριμο γόνο των 193 ωρών και οι πιο έντονες στον
φρεσκοσφραγισμένο γόνο. Τα αποτελέσματα αυτά σχολιάζονται σε σχέση με την εφαρμογή
του θερμοθαλάμου στη μελισσοκομική πράξη για επώαση εργατικού γόνου.



  INFLUENCE OF TEMPERATURE ON THE SEALED WORKER BEE BROOD OF
                                   Apis mellifera L.
                       Hannakis E., Hatzi E., Ifantidis M. D.
          Apiculture- Sericulture Laboratory, Aristotle Univ. of Thessaloniki

    Cells of sealed worker brood of the honey bee Apis mellifera macedonica of ages 0 h, 50 h,
98 h and 193 h were inserted in an incubator after capping of the cells and left there until the
end of the experiments. They were kept at different temperatures - 25oC, 30oC, 35oC and
38oC. It was found that both abnormal temperature conditions had a negative effect both on the
length of time needed for brood development and on the percentage of emerging bees. Negative
effects varied with the age of developing bee in the sealed cell. The non-normal temperature
resulted in deformed wings too. In each phase of development, the further the temperatures
varied from the normal temperatures, the worse the effect on the development of the sealed
brood. However, the cells least affected were those at 193 hr and the most affected were those
of the newly sealed brood. These results are discussed in connection with the use of a bee brood
incubator in the beekeeping practice.




                                              23
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΒΙΟΛΟΓΙΑ, ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ
Προεδρείο : Υφαντίδης Μ., Θεοφιλίδης Γ.



       ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ 1ΟΥ
    ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ 1ΟΥ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΤΙΓΜΑΤΟΣ
       ΜΕΤΑΞΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΦΥΛΩΝ ΤΗΣ Apis mellifera (L). ΠΙΘΑΝΗ ΣΧΕΣΗ
    ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ 1ΟΥ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΣΤΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ
                 ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΑΚΑΡΙ Acarapis woodi (R)
     Θεοφιλίδης Γ. 1, Χατζήνα Φ. 2, Gregorc A. 3, Παππάς Ν. 1, Ζαχαριουδάκης Σ. 4,
                                     Θρασυβούλου Α. 5
                 1
                   Εργαστήριο Φυσιολογίας Ζώων, Τμήμα Βιολογίας, Α.Π.Θ
    2
      Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής,(ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.), fhatjina@instmelissocomias.gr
                        3
                          Veterinary Faculty, University of Ljubljana,
                              4
                               Δημόκριτος, Ερευνητικό Κέντρο
                    5
                      Εργαστήριο Μελισσοκομίας,-Σηροτροφίας , Α.Π.Θ.

   Το 1ο θωρακικό και το 1ο κοιλιακό αναπνευστικό στίγμα τεσσάρων φυλών μελισσών (Ιταλική,
Καρνιολική, Μαύρη και Μακεδονική φυλή) εξετάστηκαν με τη βοήθεια μικροσκοπίου. Το 1ο
κοιλιακό στίγμα εξετάστηκε επίσης με τη χρήση ηλεκτρονικού μικροσκοπίου. Οι μετρήσεις σε
συγκεκριμένες διαστάσεις του 1ου θωρακικού στίγματος, όπως το μήκος, το πλάτος και η
επιφάνεια του ανοίγματος, έδειξαν την ύπαρξη διαφορών στατιστικά σημαντικών μεταξύ των
φυλών. Συγκεκριμένα, η Ιταλική μέλισσα κατέχει το μεγαλύτερο σε μέγεθος στίγμα και
ακολουθούν σε φθίνουσα σειρά οι Καρνιολική, Μαύρη και Μακεδονική μέλισσα. Ειδικότερα η
επιφάνεια του ανοίγματος, η οποία είναι και η σημαντικότερη παράμετρος, βρέθηκε σημαντικά
μεγαλύτερη στις Ιταλική, Καρνιολική και Μαύρη μέλισσα από ότι στη Μακεδονική κατά 46%,
29% και 21% αντίστοιχα. Σημαντικές διαφορές μεταξύ της Ιταλικής και της Μακεδονικής
μέλισσας παρατηρήθηκαν επίσης και στη διάμετρο της τραχείας. Η εξωτερική διάμετρος της
τραχείας στην Ιταλική μέλισσα είναι 221m ενώ στην Μακεδονική μέλισσα είναι σημαντικά
μικρότερη (=204m).
   Οι μετρήσεις που αφορούν στο μήκος, το πλάτος και την επιφάνεια των πτερυγίων του 1 ου
κοιλιακού στίγματος, έδειξαν ότι δεν υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές στο μέγεθος
των στιγμάτων μεταξύ των φυλών μελισσών. Η παρατήρηση όμως του 1 ου κοιλιακού στίγματος
με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο έδειξε ότι στη Μακεδονική μέλισσα υπάρχει μια εσωτερική
οριζόντια διαμόρφωση, η οποία μειώνει το πλάτος του στίγματος και η οποία δεν παρατηρείται
στην Ιταλική μέλισσα.




                                           24
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




        A COMPARATIVE STUDY OF THE EXTERNAL MORPHOLOGY OF THE
  PROTHORACIC AND THE PROPODEAL SPIRACLES IN FOUR STRAINS OF Apis
mellifera (L.). POSSIBLE RESISTANCE MECHANISM AGAINST THE TRACHEAL MITE
                                           Acarapis woodi (R.)
                     Theophilidis G. 1, Hatjina F. 2, Gregorc A. 3, Pappas N. 1,
                               Zacharioudakis St. 4, Thrasyvoulou A. 5
          1
            Laboratory of Animal Physiology, School of Biology, Aristotle University,
        2
          Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.), fhatjina@instmelissocomias.gr
                          3
                            Veterinary Faculty, University of Ljubljana,
            4
              National Center of Scientific Research (Demokritos), Institute of Biology,
              5
                Laboratory of Apiculture, School of Agriculture, Aristotle University

    The prothoracic and the propodeal spiracles of four strains of honey bees were examined with a
light microscope. The propodeal spiracles were examined, using a scanning electron microscope as
well. Certain dimensions, such as the length and the area of atrium in the prothoracic spiracle, were
found to be significantly larger in Apis mellifera ligustica, Apis mellifera carnica and Apis mellifera
mellifera compared to Apis mellifera macedonica. The density of hairs measured in a specific area,
next to the prothoracic spiracle, was significantly higher in Apis mellifera macedonica and Apis
mellifera ligustica compared to Apis mellifera carnica and Apis mellifera mellifera. The cross-
diameter of the trachea was also significantly larger in Apis mellifera ligustica compared to Apis
mellifera macedonica.
    The dimensions of the propodeal spiracle, like the length, width and the area of the lobes, were
almost identical in the four strains examined. The only difference in the propodeal spiracle of Apis
mellifera ligustica and Apis mellifera macedonica was the presence of a horizontal cuticular rim on
the inner part of the spiracle of Apis mellifera macedonica. In the prothoracic spiracle, the significance
of the smaller area of the atrium, the high density of hairs and the smaller diameter of the trachea
found in Apis mellifera macedonica was discussed as a possible mechanism for resistance to
Acarapis woodi developed by this strain.




                                                 25
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




     ΟΙ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ
                          ΠΡΟΛΟΒΟΥ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ
                             Τσέλιος Ε., Θεοφιλίδης Γ.
         Εργαστήριο Φυσιολογίας, Σχολή Βιολογίας, Α.Π.Θ., theophil@bio.auth.gr

    Η τροφή στη μέλισσα μεταφέρεται από το στόμα στον πρόλοβο μέσω του οισοφάγου και
είτε προωθείται μέσα από τον προστόμαχο στο στομάχι, είτε επιστρέφεται από τον πρόλοβο
στο στόμα, μέσω ξανά του οισοφάγου, για να αποδοθεί στις άλλες μέλισσες. Η εργασία αυτή
είναι μια προσπάθεια να μελετηθεί η συγκεκριμένη λειτουργία. Για το λόγο αυτό ένα τμήμα
του πεπτικού συστήματος της μέλισσας (οισοφάγος, πρόλοβος, προστόμαχος, στομάχι)
απομονώθηκε σε ένα ειδικό καταγραφικό θάλαμο, που ήταν γεμάτος με οξυγονωμένο
φυσιολογικό ορρό. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η παρατήρηση της αυτόματης σύσπασης του
τμήματος αυτού του πεπτικού συστήματος δείχνει πως η μεταφορά της τροφής γίνεται μέσω
ενός συστήματος μυϊκών ινών που είναι τοποθετημένο στα τοιχώματα του οισοφάγου και του
προλόβου και από κύτταρα βηματοδότες ( pacemaker cells) που δημιουργούν το ηλεκτρικό
δυναμικό που προκαλεί τη συντονισμένη, ορατή κάτω από το στερεοσκόπιο, σύσπαση. Η
καταγραφή του δυναμικού δράσης του οισοφάγου και του προλόβου επετεύχθη
χρησιμοποιώντας μικροηλεκτρόδια (ενδοκυτταρικές καταγραφές) και η δύναμη της σύσπασης
του οισοφάγου με έναν ειδικό μεταγωγέα (force-displacement transducer). Στα αποτελέσματα
φαίνεται πως α) η συχνότητα της σύσπασης του οισοφάγου είναι 3 Hz ± 0.5 (n=15) ενώ η
συχνότητα της σύσπασης του προλόβου είναι 0.33 Hz ± 0.09 (n=18) β) η λειτουργία του
οισοφάγου στο απομονωμένο σύστημα αντιστρέφεται και γ) τα κύτταρα βηματοδότες (
pacemaker cells) που ελέγχουν την αντίστροφη σύσπαση του οισοφάγου βρίσκονται στο
ανώτερο μέρος του προλόβου.


 INVESTIGATION ON THE FUNCTION MECHANISMS OF THE CROP AND THE
                       OESOPHAGUS OF THE HONEYBEE
                              Tselios E., Theophilidis G.
   Lab. of Animal Physiology, School of Biology, Aristotle Univ., theophil@bio.auth.gr

    In the honeybee, food is transferred from the mouth to the crop via the oesophagus and
either is pumped further to the proventriculus, or, it may be regurgitated from the crop to the
mouth via the oesophagus to be given to other honeybees, which is the function that this study
attempts to elucidate. For this purpose part of the alimentary canal( oesophagus, crop,
proventriculus, midgut) was isolated in a special recording chamber filled with oxygenated
normal solution.
     Under these conditions, observation of the spontaneous contraction of this part of the
intestine indicates that the movement of the food is controlled by a system of fibers located on
the walls of either the crop or oesophagus and a system of pacemaker cells generates the
electrical potential which causes coordinated contractions, which can be seen under the
stereoscope. The recording of the muscle action potential was achieved using fine
microelectrodes (intracellular recordings) and a specialized force-displacement transducer (the
force of the contraction).
                                              26
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

    The results indicate that: a) the contraction frequency of the oesophagus is 3 Hz±0.5 (n
=15) the frequency of the contraction of the crop is 0.33 Hz ± 0.09 (n=18), b) the function of the
oesophagus is reversed in the isolated system (from the crop to the mouth) and c) the pacemaker
activity which drives the reverse contraction is located on the anterior region of the crop.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΧΙΚΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΛΟΒΟΥ
                  ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Apis mellifera macedonica
                          Σωτηρίου Ε., Θεοφιλίδης Γ.
   Εργαστήριο Φυσιολογίας Ζώων, Τμήμα Βιολογίας , Α.Π.Θ., theophil@bio.auth.gr

    Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η μελέτη της φυσιολογικής λειτουργίας της βαλβίδας
που βρίσκεται στον πρόλοβο της μέλισσας. Τα πειράματα που διεξήχθησαν έγιναν με σκοπό
την κατανόηση τόσο της μορφολογίας της συγκεκριμένης βαλβίδας, όσο και της σχέσης μεταξύ
μορφολογίας και φυσιολογικής λειτουργίας της.
    Για την κατανόηση της μορφολογίας χρησιμοποιήθηκαν εκτός από την απλή οπτική
παρατήρηση, χρωστικές όπως το Cobaltus chloride, το οποίο χορηγήθηκε in vivo, μέσω της
τροφής και το μπλε της τολουιδίνης, το οποίο χορηγήθηκε in situ στον πρόλοβο, με σύστημα
μικροένεσης. Για την διερεύνηση της ηλεκτροφυσιολογικής λειτουργίας πραγματοποιήθηκαν
πειράματα in situ. Στον ιστό της βαλβίδας τοποθετήσαμε ενδοκυτταρικό μικροηλεκτρόδιο και
μεταγωγέα τάσης προκειμένου να καταγραφεί η ηλεκτρική και η μηχανική δραστηριότητά της
αντίστοιχα. Τα ηλεκτρικά σήματα οδηγήθηκαν σε DC-AC προενισχυτή και στη συνέχεια
παρατηρήθηκαν στην οθόνη του παλμογράφου. Τελικά αποθηκεύτηκαν διαμέσου του
κατάλληλου λογισμικού σε ηλεκτρονικό υπολογιστή για περαιτέρω επεξεργασία.
    Από τα πειράματα αποκομίσαμε στοιχεία τα οποία μας οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι η
μορφολογική διαμόρφωση της βαλβίδας συμβάλλει στο φιλτράρισμα της τροφής. Τέλος από
τις ηλεκτροφυσιολογικές μετρήσεις συμπεράναμε ότι η βαλβίδα αποτελεί ένα αυτόνομο
σύστημα που διαθέτει βηματοδοτικά κέντρα, τα οποία πυροδοτούν δυναμικά δράσης,
ανεξάρτητα από το κεντρικό νευρικό σύστημα.



 THE FUNCTION OF THE PROVENTRICULUS VALVE OF THE HONEY BEE Apis
                                 mellifera macedonica
                              Sotiriou E., Theophilidis G.
   Lab. of Animal Physiology, School of Biology, Aristotle Univ., theophil@bio.auth.gr

    In the present study we examined the morphology and the physiological function of the
proventriculus valve, which is located in the crop of the honey bee. In order to understand the
morphology of the valve, several methods were used, such as optical microscopy and tissue
staining methods. Cobaltus chloride is the dye which was used in vivo via food and toluidine
blue is the dye which was applied in situ inside the crop with a microinjection system. In order
to investigate the electrophysiological function, experiments in situ took place. An intracellular
microelectrode was inserted in the valve and a force displacement transducer was hooked in the
proximal part of the valve, in order to record the electrical and the mechanical activity of the
valve respectively. The electrical signals were amplified in a DC-AC preamplifier and then
were observed in digital oscilloscope. In the end the data were fed in a computer with the
appropriate software for further analysis.


                                               27
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

    The conclusions from our experiments are the following: a) the morphological structure of
the valve plays an important role in the filtering of the bee pollen b) the valve is a functional
system with intrinsic pacemaker centers. These pacemaker centers fire action potentials and the
generation of the action potential occurs independently from the central nervous system input.


              ΦΥΛΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ APIS MELLIFERA
                                      Μπουγά Μ.
             Εργαστήριο Σηροτροφίας - Μελισσοκομίας, Γ.Π.Α, mbouga@aua.gr

    Η μέλισσα Apis mellifera L. είναι κοσμοπολίτικο, κοινωνικό έντομο, με μεγάλη οικονομική και
οικολογική σημασία και εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η ποικιλομορφία ως προς τις φυλές της.
Η μελέτη μορφομετρικών χαρακτηριστικών ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα ο μοναδικός τρόπος
για να περιγραφεί η γενετική ποικιλότητα των μελισσών. Στις πρώτες μελέτες χρησιμοποιήθηκε
μικρός αριθμός μορφομετρικών χαρακτήρων, ενώ στη συνέχεια 42 χαρακτήρες. Τελευταία έχει
αναπτυχθεί μία μέθοδος, η οποία καλείται γεωμετρική μορφομετρία (geometric morphometry) που
βασίζεται στη διαφοροποίηση της νεύρωσης των πτερύγων της μέλισσας.
    Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν βιοχημικές μέθοδοι (αλλοένζυμα-ισοένζυμα) και σήμερα
χρησιμοποιούνται ευρέως οι μοριακοί δείκτες σε έρευνες για τη μελέτη της γενετικής δομής και
εξέλιξης της μέλισσας. Τέτοιες μελέτες αναφέρονται στο πυρηνικό DNA, στο μιτοχονδριακό και
στο μικροδορυφορικό DNA και γίνεται επίσης συνδυασμός βιοχημικών-μοριακών δεικτών μαζί με
μορφομετρική ανάλυση.
    Στην Ελλάδα υπάρχουν οι φυλές: A .m. adami (Κρήτη-Ν.Αιγαίο), A .m .carnica (Επτάνησα), A.
m. macedonica (Μακεδονία-Θράκη, τμήμα Θεσσαλίας και Ηπείρου), A .m. cecropia (Κεντρική και
Ν. Ελλάδα) και στην Κύπρο η A. m. cyprιa, βάσει της μορφομετρικής μελέτης του Ruttner (1988).
Για την ελληνική μέλισσα έχει γίνει μελέτη των μορφολογικών χαρακτήρων των εργατριών
μελισσών της Ηπειρωτικής Ελλάδας (Ifantidis 1979), με την οποία δεν είχαν διαπιστωθεί τότε
φαινόμενα υβριδισμού. Επίσης έχει μελετηθεί η αλλοενζυμική ποικιλότητα στις μέλισσες της
ηπειρωτικής Ελλάδας (Badino et al. 1988). Η μελέτη αυτή είχε δείξει ότι στην Κρήτη υπήρχε τότε
αμιγής φυλή, ενώ πληθυσμοί από περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας εμφανίζονταν
διαφοροποιημένοι σε σχέση με τους πληθυσμούς των υπολοίπων.
    Οι φυλές της ελληνικής μέλισσας τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, μελετώνται μέσω των εξής
προσεγγίσεων:
Για τα μορφολογικά γνωρίσματα μετρώνται 12 χαρακτήρες και για την ανάλυση των αποτελεσμάτων
κατασκευάζονται φυλογενετικά δένδρα με τη μέθοδο UPGMA χρησιμοποιώντας το υπολογιστικό
πακέτο NTSYS (Rohlf 1990). Η ενζυμική προσέγγιση γίνεται με τη χρήση δέκα ενζυμικών συστημάτων:
a-GPDH, AO, MDH, ADH, LAP, SOD, ALP, ACPH, ME και EST. Για την επεξεργασία των
αποτελεσμάτων αυτής της προσέγγισης και την κατασκευή φυλογενετικών δένδρων με τις μεθόδους
UPGMA, Neighbor-Joining και τη μέθοδο της φειδωλότητας Wagner χρησιμοποιούνται τα υπολογιστικά
πακέτα BIOSYS-1 (Swofford and Selander 1981 και PHYLIP (Felsenstein 1993). Η μελέτη του
μιτοχονδριακού DNA γίνεται με ανάλυση τριών γονιδιακών τμημάτων με την τεχνική των RFLP's. Η
επεξεργασία των αποτελεσμάτων και η κατασκευή των φυλογενετικών δένδρων με τις μεθόδους UPGMA,
Neighbor-Joining και τη μέθοδο της φειδωλότητας Dollo γίνεται με τα υπολογιστικά πακέτα REAP
(McElroy et al. 1991) και PHYLIP. Τελευταία έχει ξεκινήσει μελέτη της γενετικής δομής των
μελισσών μέσω της γεωμετρικής μορφομετρίας.
    Η μελέτη της γενετικής δομής των πληθυσμών της μέλισσας (A. mellifera) στον ευρύτερο
ελλαδικό χώρο μέσω όλων των προσεγγίσεων, κατ’ αρχήν δείχνει ότι περιοχές όπως της Κεντρικής
Ελλάδας και της Πελοποννήσου εμφανίζονται ως ζώνες υβριδισμού. Πληθυσμοί μελισσών σε
                                               28
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

απομονωμένα νησιά όπως αυτό της Κάσου, εμφανίζουν αρκετά αμιγή χαρακτηριστικά, ο δε
πληθυσμός της Κύπρου εμφανίζεται σαφώς διαφοροποιημένος έναντι των ελλαδικών πληθυσμών
σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ενζυμικής έρευνας. Οι πληθυσμοί των μελισσών της
Μακεδονίας, διακρίνονται από τους υπόλοιπους, σύμφωνα με τα αποτελέσματα από την έρευνα
πολυμορφισμών του mtDNA, όπου βρέθηκαν διαγνωστικά ένζυμα για τους πληθυσμούς αυτούς.
Επίσης διακρίνονται οι ελλαδικοί πληθυσμοί από την ιταλική μέλισσα A. m. ligustica με
διαγνωστικά περιοριστικά πρότυπα, από την ανάλυση του mtDNA.
    Συμπερασματικά διαπιστώνεται ότι η γενετική δομή των πληθυσμών μελισσών στον
ευρύτερο ελλαδικό χώρο έχει μεταβληθεί, σε σχέση με τις φυλές που υπήρχαν παλαιότερα. Δεν
μπορούμε να διακρίνουμε στη Κεντρική και Ν. Ελλάδα συγκεκριμένη φυλή μελισσών, σε
σχέση με τη Β. Ελλάδα όπου εμφανίζεται να διατηρείται η Μακεδονική φυλή. Το γεγονός αυτό
είναι συνέπεια των μετακινήσεων και των ανεξέλεγκτων αγοραπωλησιών μελισσιών που
γίνονται τα τελευταία χρόνια. Τα αποτελέσματα όλων των σχετικών αναλύσεων μπορούν να
αξιοποιηθούν για τον έλεγχο των εισαγωγών, αγοραπωλησιών και μετακινήσεων μελισσιών
καθώς και για τη γενετική τους βελτίωση, όσον αφορά την παραγωγικότητα και ανθεκτικότητα
σε εχθρούς και ασθένειες.


              THE RACES OF GREEK HONEY BEE APIS MELLIFERA
                                           Bouga M.
  Laboratory of Sericulture - Apiculture, Agricultural University of Athens, mbouga@aua.gr

    The Honey bee Apis mellifera L. is a social insect of great economical and ecological
importance and there is a great variability among the subspecies (races) of this insect.
Morphometric analysis was for a long time the only way to describe the genetic diversity of
honey bees. The first studies were based on a small number of morphometric characters and
then on a number of 42 characters. Recently a new method, called geometric morphometry has
been developed based on the inervation of the wings of honey bee. Later on, biochemical
methods have been used (allozymes – isoenzymes) to study the genetic structure of honey bees.
Currently molecular markers; nuclear DNA, mitochondrial DNA and microsatellites are used to
study the honey bee genetic variability.
    In Greece the races of A. mellifera are, A.m adami, A.m macedonica, A.m cecropia, A.m
carnica and in Cyprus A.m cypria according to morphometric analysis (Ruttner 1988). The
results of morphometric analysis of populations in Greece (Ifantidis 1979) show no
hybridization among populations. Alloenzymic analysis (Badiono et al. 1988) of honey-bee
populations in Greece shows that there was a pure race in the island of Crete and the
populations of honey bees in Northern and Central Greece are distinct from the others.
    Now days the genetic variability of Greek honey bees is being studied with different
approaches: Classical morphometric analysis is based on the measurements of 12 morphometric
characters. Phylogenetic trees are constructed by the UPGMA method using the NTSYS (Rohlf
1990) software package. Biochemical approach is based on starch gel electrophoresis of ten
enzyme systems: a-GPDH, AO, MDH, ADH, LAP, SOD, ALP, ACPH, ME and EST. Results are
processing using the computer program BIOSYS-1 (Swofford and Selander, 1981).
Phylogenetic trees are constructed by UPGMA, Neighbor-Joining and Wagner parsimony
methods using the PHYLIP (Felsenstein, 1993) software package. MtDNA approach is based
on RFLP’s analysis of three PCR-amplified mtDNA gene segments. The nucleotide diversity as
well as the degree of nucleotide divergence between and within populations is estimated using
the REAP computer package (McElroy et al 1991). Phylogenetic trees are constructed by the
                                             29
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

UPGMA, Neighbor-Joining and Dollo parsimony methods using the PHYLIP (Felsenstein,
1985) software package. Geometric morphometry is already in use to study the genetic
variability of Greek honey bees.
    The study of the genetic structure of honey bee populations in Greece and Cyprus shows
that areas as Central Greece and Peloponnese seem to be hybridization zones. Using the
enzymic approach it is found that the Cyprus population can be distinguished from the rest and
from mtDNA analysis the Macedonian one can be. Diagnostic patterns that can be used so that
the Macedonian population can be told apart from the rest are revealed. The results of enzynic
and mtDNA approaches show that there is still a pure race of honey bees in isolated islands like
Kasos. Greek populations can be also distinguished from Italian honey bee A.m ligustica with
diagnostic patterns from mtDNA analysis.
    The conclusion seems to be that the genetic structure of honey bee populations in this area
has been changed because of migratory beekeeping and commercial breeding, during the last
two decades.
    The results could be useful with regard to migratory beekeeping and commercial breeding,
as well as for the selection of honey bees that are more productive and resistant to enemies and
diseases.




    ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΜΟΡΦΟΜΕΤΡΙΑ, ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ
ΦΥΛΟΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
   Χατζήνα Φ.1, Baylac M.2, Χαριστός Λ.1, Garnery L.3, Arnold G.3, Τσέλλιος Δ.1
       1
         Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής, fhatjina@instmelissocomias.gr
                2
                  Muséum Nationale d’ Histoire Naturelle, Paris, France
                          3
                            CNRS, Gif-sur-Yvette, France

         Η μέθοδος της γεωμετρικής μορφομετρίας χρησιμοποιήθηκε στα φτερά 497 μελισσών
από 13 περιοχές της Ελλάδας. Η μέθοδος χρησιμοποιεί τις συντεταγμένες 19 σημείων, στις
ενώσεις των κελιών που δημιουργούνται στα φτερά. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων
έδειξε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο μέγεθος των φτερών των μελισσών μεταξύ των
13 περιοχών χωρίς όμως να διαφαίνεται καθαρά κάποια γεωγραφική κατανομή. Η ανάλυση των
δεδομένων που αφορούν στο σχήμα των φτερών έδειξε μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιοχών,
οι οποίες διαχωρίστηκαν σε δύο μεγάλες ομάδες: Ρόδος, Ικαρία και Αστυπάλαια (εδώ
αποκαλείται ομάδα Ρόδου) και Μακεδονία, Κυκλάδες, Κρήτη και Λήμνος (εδώ αποκαλείται
ομάδα Μακεδονίας). Καμία διαφοροποίηση δεν παρατηρήθηκε μεταξύ των πληθυσμών της
ομάδας Ρόδου. Αντίθετα, στην ομάδα Μακεδονίας, ο πληθυσμός της Κρήτης διαφοροποιείται
κάπως από τους πληθυσμούς της Μακεδονίας και των Κυκλάδων, και ο πληθυσμός της Λήμνου
διαφοροποιείται ακόμη περισσότερο και έχει την μεγαλύτερη φυλογενετική συγγένεια με τους
πληθυσμούς της ομάδας Ρόδου. Τα αποτελέσματα αν και περιορισμένης δειγματοληπτικής
εμβέλειας, δείχνουν ότι: α) οι πληθυσμοί της Μακεδονίας και των Κυκλάδων προφανώς
αποτελούνται από μέλισσες της Μακεδονικής φυλής, β) οι πληθυσμοί των νησιών Κρήτης και
Λήμνου διαφοροποιούνται και αποτελούνται από μίγματα Μακεδονικής φυλής και άλλων
φυλών και γ) οι πληθυσμοί των νησιών Ρόδου, Ικαρίας και Αστυπάλαιας διαχωρίζονται σαφώς
από τους υπόλοιπους, πιθανά να αποτελούν απογόνους της A .m adami φυλής.


                                              30
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




WING DIFFERENTIATION AMONG GREEK POPULATIONS OF HONEY BEE (Apis
            mellifera): A GEOMETRIC MORPHOMETRICS ANALYSIS
     Hatjina F.1, Baylac M.2, Haristos L.1, Garnery L.4, Arnold G.4, Tsellios D.1
     1
       Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.), fhatjina@instmelissocomias.gr
                       2
                         Muséum Nationale d’Histoire Naturelle, Paris
                              4
                                CNRS, Gif-sur-Yvette, France

A geometric meorphometrics analysis using the coordinates of nineteen (19) landmarks located
at vein intersections of the left wings was contacted on a sample of 497 bees collected from 3
mainland locations and 10 locations of Aegean islands. The ANOVA of the log of centroid sizes
of wings was highly significant, though no clear geographic patterns could be identified.
However, the analyses on wing shapes revealed highly significant differences between the
locations. Projections onto the first canonical plane clearly separated three locations (Rhodes,
Astypalaia and Ikaria, here called Rhodes-like group) from the rest, which could be
characterized as a macedonica-like group. Onto the first axis, specimens from Limnos lied in
between these two groups. Specimens from Crete also tend to lie in the middle of the plane, but
with a greater variability than Limnos ones. Apart, from Crete and Limnos specimens, no clear
geographic patterns could be retrieved within the macedonica-like group. A neighbor-joining
tree of the Mahalanobis D2 distances clearly confirmed and summarized these results. The three
Rhodes-like populations clearly segregated from the macedonica-like group. Crete specimens
lied at the bottom of the macedonica group while Limnos specimens lied between these two
main groups.




ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΑΛΛΑΞΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ
   ΕΡΓΑΤΡΙΑΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΥ
                              ΣΤΗΝ Apis mellifera
    Υφαντίδης Μ.Δ., Νάνης Η., Λακασάς Δ., Λάγγα Π., Μόκκας Α., Κουσίδου Α.,
                Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ.

    Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε η επίδραση της τροφάλλαξης καθώς και της παρουσίας
ή μη της βασίλισσας στην ανάπτυξη εργατριών μελισσών της Apis mellifera, όταν οι τελευταίες
εκκολάπτονται σε θερμοθάλαμο. Μελετήθηκε η επίδραση των ίδιων αυτών βιοτικών
παραγόντων επίσης και στην εξέλιξη μελισσιών από σμάρια συγκροτούμενα από τέτοιες
μέλισσες. Βρέθηκε ότι η μακροζωία των μελισσών δεν επηρεάστηκε από τους εν λόγω
παράγοντες. Αντίθετα, φαίνεται ότι η ανάπτυξη των αδένων του μελισσογάλακτος
(υποφαρυγγικών και σιαγονικών) επηρεάζεται, ως ένα βαθμό, από την τροφάλλαξη με μέλισσες
μεγαλύτερης ηλικίας όχι όμως από την παρουσία της βασίλισσας. Ωστόσο η εξέλιξη των
μελισσιών από θερμοθάλαμο ήταν φυσιολογική και υπέρτερη από εκείνη μελισσιών από τα
συνηθισμένα τεχνητά σμάρια.
                                           31
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




INFLUENCE OF TROPHALLAXIS AND OF THE QUEEN ON THE DEVELOPMENT
  OF THE WORKER BEES AS WELL AS ON THE DEVELOPMENT OF THE BEE
                             COLONY IN Apis mellifera
      Ifantidis M. D., Nanis H., Lacasas D., Lagga P., Moccas A., Cousidou A.
          Laboratory of Apiculture, School of Agriculture, Aristotle University

       In this paper we studied the influence of trophallaxis and of the queen on the
development of worker bees Apis mellifera emerging in an incubator. The development of bee
colonies established as artificial swarms from such bees was studied as well. It was found that
the life span of the worker bees was not influenced by the two mentioned biotic factors. On the
contrary, it seems that the royal jelly producing (hypopharingial and mandible) glands were
influenced to some extent by trophallaxis with older worker bees. Nevertheless, the
development of the new colonies from bees emerging in an incubator was normal, and superior
when compared with colonies from normal swarms.




                                              32
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΧΛΩΡΙΔΑ, ΜΕΛΙΤΟΓΟΝΑ ΕΝΤΟΜΑ
Προεδρείο : Τσέλιος Δ., Γούναρη Σ.


          Marchalina hellenica ΤΟ ΜΕΛΙΤΟΓΟΝΟ ΕΝΤΟΜΟ ΤΗΣ ΠΕΥΚΗΣ
                      Γούναρη Σ. 1, Θρασυβούλου Α. 2, Χατζήνα Φ. 1
           1
             Ινστιτούτο Μελισσοκομίας, ΕΘΙΑΓΕ, sgounari@instmelissocomias.gr
                      2
                        Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, ΑΠΘ

    Το Marchalina hellenica (Coccina, Margarididae) κν. «εργάτης» παρασιτεί στην πεύκη
παράγοντας μελιτώδεις εκκρίσεις, τις οποίες οι μέλισσες συλλέγουν και μετατρέπουν σε μέλι,
το «πευκόμελο». Η παρουσία του εντόμου έχει αναφερθεί μόνο σε χώρες της λεκάνης της
Μεσογείου και συγκεκριμένα στην Ελλάδα, στην Τουρκία και την Ν. Ιταλία. Παρασιτεί στα
είδη Pinus brutia (τραχεία), Pinus halepensis (χαλέπιος), Pinus silvestris, Pinus pine, ενώ μία
μόνο αναφορά παρασιτισμού στο είδος Pinus nigra υπάρχει του Καϊλίδη (1965). Στοιχεία της
βιολογίας αναφέρονται κυρίως από τον Νικολόπουλο (1964, 1965), ενώ οι αναφορές στο
έντομο στην διεθνή βιβλιογραφία είναι εξαιρετικά περιορισμένες (Marotta & Priore, 1992,
Fimiani & Solino, 1994, Priore et al., 1997). Η σημασία του Marchalina hellenica, ως
μελιτογόνου εντόμου, είναι για την Ελλάδα ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς το πευκόμελο, το μέλι που
παράγουν οι μέλισσες από τις μελιτώδεις εκκρίσεις του εντόμου, αποτελεί σταθερά κάθε χρόνο
το 65% της συνολικά παραγόμενης ποσότητας μελιού στη χώρα.
    Τα στοιχεία της βιολογίας και φυσιολογίας του εντόμου που παρουσιάζονται στην
συγκεκριμένη εργασία, αναφέρονται σε παρατηρήσεις 2 χρόνων – 2001, 2002 – στο δάσος του
Σειχ-Σου της Θεσσαλονίκης. Με δειγματοληψία κλαδιών πεύκης, από συγκεκριμένη περιοχή,
συγκεντρώθηκαν πληροφορίες αναφορικά με τον βιολογικό κύκλο του εντόμου – διαχείμανση ,
εμφάνιση και χρονική διάρκεια βιολογικών σταδίων, θνησιμότητα, εκδύσεις, συμπεριφορά
ακμαίου και ατελών σταδίων – και τις διακυμάνσεις της παραγωγής μελιτωδών εκκρίσεων σε
σχέση με τον βιολογικό κύκλο του εντόμου. Σε εργαστηριακές συνθήκες μελετήθηκε η
αντίδραση του εντόμου την αλλαγή των συνθηκών διαβίωσης και διατροφής, η ωοτοκία του
ακμαίου Marchalina hellenica - χρονική διάρκεια, ρυθμός, σύνολο ωών – η εκκόλαψη των ωών
και η εμφάνιση των προνυμφών 1ου σταδίου, καθώς και μορφολογικά χαρακτηριστικά του
ακμαίου και των ατελών σταδίων.
          Τα αποτελέσματα συνοψίζονται ως κάτωθι :
 Η εμφάνιση των ακμαίων θήλεων Marchalina hellenica που αναζητούν θέση ωοτοκίας,
     γίνεται μετά τις 25 Μαρτίου, στην περιοχή της Θεσσαλονίκης.
 Ποσοστό των ακμαίων μετά την τελευταία έκδυση, αφήνει την παλιά θέση προσήλωσης
     και αναζητεί νέα θέση ωοτοκίας, ποσοστό 21,4 % των εντόμων παραμένουν και ωοτοκούν
     στην ίδια θέση όπου τρέφονταν.
 Το Marchalina hellenica ωοτοκεί υπό τεχνητές συνθήκες – στο εργαστήριο- χωρίς να είναι
     απαραίτητες ειδικές συνθήκες διαβίωσης, 2 – 4 ημέρες (ποσοστό 87,3 %) μετά την
     σύλληψή του.
 Υπάρχει γραμμική συσχέτιση μεταξύ βάρους σώματος του ακμαίου και συνολικού
     αριθμού ωών που ωοτοκεί (R2 : 95,32)
 Αν και η περίοδος ωοτοκίας - στο εργαστήριο - φτάνει τις 17 ημέρες (Μ.Ο. 14,35 ημέρες),
     το Marchalina hellenica αποθέτει το 67,7% των ωών κατά τις 5 πρώτες ημέρες .
                                              33
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

 Ο συνολικός αριθμός ωών μπορεί να φτάσει τα 400, Μ.Ο. 222, ενώ δεν φάνηκε να
     επηρεάζει η καθημερινή καταμέτρηση των ωών, το σύνολο αυτών που αποθέτονται.
 Στον ύπαιθρο ο Μ.Ο. ωών/βαμβακάδα που καταμετρήθηκε ήταν κατά Μ.Ο. 184.
 Η διάρκεια ζωής του ωοτοκούντος Marchalina hellenica είναι κατά Μ.Ο. 30,66 ημέρες.
 Στον ύπαιθρο παρουσιάζεται συνύπαρξη του ωοτοκούντος εντόμου, των ωών και των
     εμφανιζόμενων προνυμφών 1ου σταδίου, για ένα χρονικό διάστημα 1 μήνα (09 Μαϊου – 14
     Ιουνίου).
 Οι προνύμφες 1ου σταδίου εμφανίζονται στα κλαδιά του δέντρου κατά το 1ο δεκαήμερο
     του Μαϊου, έχουν μέγεθος 931,2 μm μήκος και 393,3 μm πλάτος και φέρουν κεραίες με 6
     άρθρα .
 Η προνύμφη1ου σταδίου υπόκειται σε 3 εκδύσεις. Κατά την τρίτη έκδυση που γίνεται περί
     το τέλος Οκτωβρίου το έντομο εισέρχεται στο 2ο προνυμφικό στάδιο, στο οποίο και θα
     διαχειμάσει.
 Η προνύμφη 2ου σταδίου φέρει κεραίες με 9 άρθρα και έχει μέγεθος 3.67,3 μm μήκος και
      1.628,7 μm πλάτος
 Το έντομο σε κάθε στάδιο ανάπτυξης έχει την δυνατότητα να αναζητήσει νέα θέση
      προσήλωσης και διατροφής, εάν με κάποιο τρόπο ενοχληθεί
 Το πρώτο μελίτωμα παρουσιάζεται κατά τις αρχές Αυγούστου. Η ποσότητά του αυξάνει
      καθώς αυξάνει και το μέγεθος του εντόμου, ενώ η παραγωγή του μειώνεται κατά τις
      περιόδους έκδυσής. Η μείωση αυτή συνήθως δεν γίνεται αντιληπτή από τους
      μελισσοκόμους λόγω της σταδιακή εισόδου στην διαδικασία της έκδυσης του πληθυσμού
      ενός δέντρου
 Οι καταρακτώδεις βροχές δεν «ξεπλένουν» το έντομο από τα δέντρα, ούτε και μειώνουν
     την παραγωγή μελιτώματος, εφόσον δεν συνοδεύονται από απότομη πτώση της μέσης
     θερμοκρασίας.
    Η εργασία βρίσκεται σε εξέλιξη για να δοθούν απαντήσεις αναφορικά με την επίδραση των
καιρικών φαινομένων στην παραγωγή μελιτώματος και στον βιολογικό κύκλο του Marchalina
hellenica.



          Marchalina hellenica THE HONEYDEW PRODUCING INSECT OF PINE
                            Gounari S. 1, Thrasyvoulou A. 2, Hatjina F. 1
          1
            Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.), sgounari@instmelissocomias.gr
    2
      Aristotle Univ. of Thessaloniki, School of Agriculture, Apiculture –Sericulture laboratory,

   Marchalina hellenica (Coccina, Margarodidae), (common name ‘worker’) is an insect
parasite of pine trees. It produces sweet secretions (honeydew), which honey bees collect and
convert to honey - the pine honeydew honey. Marchalina hellenica is parasitic on Pinus
halepensis, Pinus brutia, Pinus silvestris and Pinus pinea. There is only one report of
Marchalina hellenica on Pinus nigra. The insect has been observed only in countries around the
Mediterranean Basin, especially in Greece, Turkey, and S. Italy. The bibliography related to
the biology of the insect is limited: Nikolopoulos (1964, 1965), Marotta & Priore (1992),
Fimiani & Solino (1994), Priore et al. (1997). Marchalina hellenica is of great importance for
Greece because pine honey represents 65% of the annual honey production.
   Observations made over two years (2001 and 2002) in the woodland of Seih-Sou,
Thessaloniki provided the data for this study. Samples from the pine tree cuttings were taken
weekly from exactly the same location. Observations were made on the biological cycle of the
                                               34
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

insect, overwintering,, the start time and duration of every ecdysis, the length of each stage of
development, the mortality rate, the behaviour of adult and immature stages and fluctuations in
honeydew production related to the different stages in the insects’ life cycle. All of the
following were continuously observed under laboratory conditions: adult insect behaviour,
ovulation time, duration of ovulation, rate and total number of eggs laid, appearance of 1 st instar
larvae and the morphological characteristics of the adult and larval stages.
    Results are summarized as follows:
 The appearance of the first adult females Marchalina hellenica seeking an ovulation site
     takes place after the 25th of March, in the Thessaloniki area
 About 78.6% of the adult females leave the old feeding site and find a new site for
     ovulation
 A 87.3% of the adult female Marchalina hellenica ovulate in the laboratory, needing no
     special circumstances, 2-4 days after capture
 There is a linear relationship between body weight and number of eggs laid (R 2 =95.32)
 Although the ovulation period in the laboratory reaches 17 days (Mean= 14.35 days),
     67.7% of the eggs are laid in the first 5 days
 Average number of eggs laid is 222, although total number of eggs could reach the 400
 In the field, the average number of eggs measured in a ‘cotton-wool’ like nest was 184
 The average life span of the egg-laying female is 30.66 days
 In the field one can observe egg-laying female, eggs and 1st instar larvae all at the same
     time, in the same ovulation position for a period of about 1 month (May 9 th- June 14th)
 1st instar larvae appear on the tree branches at the beginning of May, their antennae have 6
     segments and they measure 931.2 μm in length and 393.3 μm in width
 1st instar larvae undergo 3 ecdysis. With the 3rd ecdysis which takes place at the end of
     October, the insect becomes a 2nd instar larva
 2nd instar larvae have 9 antannal segments and they measure 3,673 μm in length and 1,628
     μm in width
 During each ecdysis the insect can change its feeding position
 The first drops of honeydew appear around mid August; the quantity increases according to
     the size of the insect, while its production decreases during ecdysis. This decrease is not
     always noticed by the beekeepers because only a small fraction of the insects undergo
     ecdysis at the same time
 Heavy rain does not wash the insects off the trees or reduce honeydew production (unless it
     is accompanied by temperature decrease).
    This research work will continue in order to throw more light on the biology of Marchalina
hellenica and to find out more about the effect of weather conditions on honeydew secretions.




                                                35
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




               ΠΑΡΑΣΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΑΤΗΣ (Abies cephalonica)
ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΛΙΤΟΓΟΝΟ ΕΝΤΟΜΟ ΤΗΣ ΠΕΥΚΗΣ Marchalina hellenica (GENADIUS)
              Μπακανδρίτσος Ν., Παπαδόπουλος Γ., Παπαναστασίου Ι.
       Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Αθηνών, ΕΘΙΑΓΕ, bac.ivra@nagref.gr

    Το 60% της ετήσιας παραγωγής του μελιού στην Ελλάδα παράγεται με την μεσολάβηση
του μελιτογόνου εντόμου Marchalina hellenica (Genadius). Το πεύκο είναι ο φυσικός ξενιστής
του εντόμου.
    Στις αρχές της δεκαετίας του 1990-2000 ξεκίνησαν προσπάθειες εγκατάστασής του επί της
ελάτης (Abies cephalonica). Το έτος 1995 παρατηρήθηκε ότι το έντομο τελικά εγκαταστάθηκε
στα δέντρα της ελάτης κυρίως στα όρη Χελμός και Μαίναλο.
    Η αποτελεσματικότητα της εγκατάστασης του εντόμου στην ελάτη για το έτος 1995 ήταν
86,1% (μέσος όρος) ενώ για το έτος 1996 ήταν 80,6%. Το έτος 1999 επιτεύχθηκε για πρώτη
φορά παραγωγή μελιού.



      INFECTION OF THE FIR TREE (Abies cephalonica) WITH THE HONEYDEW
           PRODUCING INSECT Marchalina hellenica (GENADIUS)
                    Bacandritsos N., Papadopoulos G., Papanastasiou J.
             Institute of Veterinary Research (N.AG.RE.F.), bac.ivra@nagref.g

     Sixty 60% of the annual honey production in Greece comes from honeydew, produced by
the honeydew insect Marchalina hellenica (Genadius) on pine trees which is the natural host of
the insect. During the decade 1990-2000 many attempts were made to establish the insect on the
fir tree (Abies cephalonica).
     Finally in 1995 the establishment of M. hellenica, mainly in the mountains of Menalo and
Helmos, was verified for the first time. The effectiveness of the establishment of the insect was
86,1% (average) in 1995 and 80.6% (average) in 1996. Honey was first produced in 1999.




                  MULBERRY GENETIC RESOURCES IN BULGARIA
                                 Tzenov P.I., Petkov Z.M.
          Sericulture Experiment Station, 24 Mito Orozov Str., Vratza 3000,Bulgaria

    Collection of mulberry genetic resources and their conservation are important to meet the
different breeding programs The characterization of genetic resources is of utmost importance
because it gives the idea whether the material collected is differing from existing ones.
Evaluation is essential to know the genetic potentiality of mulberry varieties. Without
systematic evaluation of existing germplasm the available gene pool cannot be utilized
effectively. As a prerequisite to efficient utilization of germplasm, it should be properly
characterized, evaluated and catalogued on the basis of useful genetic characters. Systematic
documentation and exchange of information thereafter plays a very important role in the
                                               36
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

ultimate use of resources. Documentation becomes the most critical activity to make the
germplasm utilization feasible through providing the descriptive information to the breeders for
decision making.
    In Bulgaria mulberry has grown naturally since the ancient times and now the following
species are available in the country: Morus Alba, M. bombycis, M. multicaulis M. kagayamae,
M. rubra and M. nigra. One of the main activities of Sericulture Experiment Station (SES) in
Vratza has been the collection, characterization and evaluation of the indigenous and exotic
mulberry varieties.
    At the beginning of 20th century all the mulberry trees and plantations in Bulgaria were of
the local wild variety, characterizing with excellent adaptation to the climatic and soil
conditions,but having too low leaf yield. 12 mulberry varieties were introduced for the first
time from Italy in 1930.After that mulberry varieties have been imported for many times from
the Soviet Union (in 1956, 1958, 1965, 1967), Japan (in 1963,1970, 1974), Rumania (1964),
China (1967, 1982) and Egypt (1998). As a result now there are 79 exotic mulberry accessions
at the germpalsm, maintained at SES-Vratza, including 11 from Italy, 2 from Russia, 12 from
Georgia, 17 from Japan, 10 from China,8 from Azerbaidjan, 4 from Ukraine etc. The number of
the indigenous mulberry accessions, maintained at the station is more than 50.
    For enrichment of mulberry germplasm SES-Vratza has organized several field trips for
collection of accessions. The imported from Italy exotic accessions and those collected in
Bulgaria until 1932 were characterized and evaluated and the varieties N3, N21, N24, N26,
N101, N106, N112 were recommended for use at the field level. From indigenous accessions,
collected in 1950 and 1953 were selected the varieties N 59,N51, N33 and N53 having higher
leaf yield. In the period 1940-1950 were obtained several mulberry hybrids between the female
varieties N24, N103, N106 and the male varieties N3, N21, N62, N112. As the best
combinations were recommended: N24 x N3, N103 x N3 and N106 x N3.
    During the period 1957 – 1965 the varieties N3, N24, N59, N101, N106, Adreuli, Pobeda,
Tbilisuri and Kokuso 70 have been tested in the main sericulture regions of Bulgaria. The
varieties N106, Kokuso 70,Pobeda and Tbilisuri gave the best results and were approved by the
government for commercial saplings production. In the period 1967-1977 were investigated the
hybrid offsprings of the varieties Georgia,Kinriu,Kokuso 20,Kokuso 27,N24 and N106 under
natural pollination. It was detected that the offsprings of Georgia, Kinriu and N24 had the
biggest percentage unlobed leaves- 89% , 67 % and 63 % respectively. During the period 1976-
1978 the mulberry varieties Kokuso 21, Kokuso 27 and Kinriu, introduced from Japan and the
selected at SES-Vratza new varieties Vratza 1 and Vratza 18 were tested and approved for
commercial use.
    New mulberry accessions were created by using the methods of experimental polyploidy
and hybridization. Penkov (1980) made a hybridization between the varieties N3, N116, N118,
and N120 belonging to the species M.alba, M.kagayamae and M. latifolia. High percentage of
trees with unlobed leaves manifested the hybrids N24 x N116 – 90 % , N117 x N3 – 85 %, and
N119 x N3 – 75%.These hybrids were approved by the government as hybrid varieties (Hybrid
50,Hybrid 78 and Hybrid 96) for commercial use in 1980 .
    The research work completed in 1981 proved that the F1 mulberry offsprings had very
high variation in leaf lobation type and the mother variety influenced in bigger extent the leaf
lobation type in the progeny. The leaf size was inherited intermediately in F1. In 1995 a
methodology for characterization and evaluation of mulberry accessions was developed by
Petkov (1998). Now the research work in mulberry selection is considered as very important
activity in SES-Vratza. It is necessary to continue the collection of new mulberry varieties both
exotic and indigenous. In the recent years more than 2500 hybrid seedlings were obtained,
                                               37
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

planted and now they are under evaluation. The future direction of the breeding work should be
the so called “far” hybridization between varieties from different geographical regions, different
species and especially between varieties having different chromosome number.
    As a result of the hard breeding work at SES-Vratza were selected the highly productive
mulberry varieties Vratza 1,Vezletz and Vratza 18 which could be of interest for introduction
in other countries as well.




                    ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
                                 ΠΕΥΚΟΥ & ΕΛΑΤΟΥ
                                     Καμπούρης Π.
                     Marketing-Διοίκηση επιχειρήσεων/ Μελισσοκόμος
               630 73 Παλαιόχωρα Χαλκιδικής, Τηλ. 0371 23868, 0944 968800

   Από τα κωνοφόρα (Πεύκο – Έλατο) παράγεται περίπου το 65-70% της παραγωγής μελιού
στην Ελλάδα. Τα έλατα αλλά και τα εμβολιασμένα πεύκα δεν είναι το ίδιο παραγωγικά την ίδια
χρονική περίοδο σε διαφορετικές περιοχές. Επίσης, δεν είναι το ίδιο παραγωγικά σε
διαφορετικές χρονικές περιόδους. Η απόδοση σε μέλι του μελισσοσμήνους επηρεάζεται άμεσα
από την αποδοτικότητα των ανωτέρω μελισσοβοσκών. Η έγκαιρη πληροφόρηση του
μελισσοκόμου για την αποδοτικότητα των ανωτέρω μελισσοβοσκών σε διαφορετικές περιοχές
της Ελλάδας τον βοηθάει να κάνει τον ανάλογο προγραμματισμό των μετακινήσεων,
μειώνοντας το κόστος παραγωγής και αυξάνοντας την απόδοση ανά κυψέλη.
   Δύο χρόνια συστηματικής εργασίας με δείκτες μελισσοσμήνη και υπερσύγχρονα μέσα
υψηλής τεχνολογίας (ηλεκτρονικές καταγραφικές ζυγαριές, υπηρεσία DATA, ηλεκτρονικό
υπολογιστή και το ανάλογο λογισμικό σύστημα) μας βοήθησαν ώστε να είμαστε σε θέση να
γνωρίζουμε άμεσα την αποδοτικότητα συγκεκριμένων περιοχών και μελισσοβοσκών από την
πρώτη ημέρα έναρξης και καθ όλη την διάρκεια της μελιτοέκκρισης. Παρακολουθούμε τις
μελισσοβοσκές πως επηρεάζονται από τις μετεωρολογικές συνθήκες (θερμοκρασία, υγρασία
περιβάλλοντος, διεύθυνση και ένταση ανέμου). Θα παρουσιαστούν πίνακες αποδοτικότητας
του έλατου στα Βαρδούσια της Φωκίδας (Μάιος, Ιούνιος, Ιούλιος 2002), Πεύκου στη
Κασσάνδρα Χαλκιδικής (Οκτώβριος 2001), Πεύκου στην Θάσο. Διαπιστώσαμε το μέγιστο
μελιτοσυλλογής μελισσοσμήνους ανά ημέρα και εισχωρήσαμε ακόμη περισσότερο στον
άγνωστο ακόμη κόσμο των μελισσών.
   Είναι μια διαρκής έρευνα που τα αποτελέσματά της, αν αξιοποιηθούν, θα βοηθήσουν στην
χάραξη εθνικής στρατηγικής για την μελισσοκομία, βοηθώντας τον μελισσοκόμο να αποφύγει
άσκοπες πολυέξοδες και μελισσοκομικά καταστροφικές λανθασμένες μετακινήσεις.




                                               38
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture



ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΕΙΚΟΣΑΕΤΙΑΣ ΣΤΗ
  ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΘΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ
                        ΝΗΣΟΥ ΑΝΔΡΟΥ
                            Ρέρρας Γ.
                       Μελισσοκόμος, Άνδρος

    Παντού και πάντοτε μιλάμε για την μεγάλη ανθοφορία. Μα τέτοια δεν υπάρχει σε πολλές
ξηροθερμικές περιοχές, όπως τα νησιά, η πετραία γη, κατά τον Μανώλη Γλέζο, και πιστεύω
πως εκεί παράγεται ελάχιστο μεν εκλεκτότατο μέλι, εάν ο παραγωγός έχει υγιή συνείδηση και
δεν «φρακάρει» τα μελίσσια με «μελισσοτροφές», ο αδαής ασυνείδητα, ο άλλος συνειδητά,
«κάνοντας μέλι» - μαϊμού – θέμα πολύ οδυνηρό.
    Εκεί οι βροχοπτώσεις και ο χρόνος που θα πέσουν είναι το άπαν, εάν θα υπάρξει η κάποια
αραιή άνθηση ή θα ξεραθούν και οι μελιγόνοι θάμνοι, όπως έχει συμβεί, όταν μεσολάβησε
μεγάλο χρονικό διάστημα ξηρασίας, όπως το προπερσινό καλοκαίρι του 2000, καίτοι ο
προηγούμενος χειμώνας δεν ήταν ο πτωχότερος σε νερά, πράγμα που είχε ξαναγίνει όσα χρόνια
ζω. Γράφτηκε το συμβάν στην Μελισσοκομική Επιθεώρηση τεύχος Φεβρουαρίου 2001, σελίς
68, με τίτλο «Σαχαροποίηση».
    Έχω μιας 20ετίας μετρήσεις βροχοπτώσεων. Κάθε καρτέλα του χειμώνα-έτους αρχίζει την
1η Σεπτεμβρίου έως 31 Αυγούστου- όπως και η μελισσοκομική χρονιά. Στην ημερομηνία του
κάθε μήνα είναι γραμμένα σε χιλιοστά το ύψος της βροχόπτωσης, το σύνολο του μήνα και το
σύνολο της χρονιάς.
    Σε διάγραμμα, με στήλες (το ύψος: 3) είναι οι χρονιές.
Βλέπουμε τις μεγάλες διαφορές βροχόπτωσης από το χειμώνα, αλλά ο Μ.Ο. ανά 10ετία έχει
ελάχιστες διαφορές.
    Αποτελέσματα.
    Η επί πολλούς μήνες ξηρασία ήταν η αιτία να ξεραθούν τα μελιγόνα φυτά (θάμνοι0, τα
ευπαθή, (άντεξε ο αλογοθύμαρο ή σμυρνιά 100%), επεκράτησαν δε τα πολύ ανθεκτικότερα
βαθύριζα, όπως η Ασκηβή, που είναι και πολύριζος (αφάνα ή ποτήριο το βοτανικό της
όνομα)το εχινοπόδι, ο ασπάλαθος, το σπάρτο κ.λ.π. (που δίνουν την αδιάφορα για τη
μελισσοκομία «κίτρινη ανθοφορία» όπως την ονομάζω. Ετσι έχομε την εκτόπιση των, ας τα
ονομάσω, ευγενών μελιγόνων, όπως συνέβη : αγριολεβάντα (ή καραμπάτσι), φθινοπωρινού
ρεικιού (σουσούρα, κισούρι), θρουμπιού, θυμαριού κ.α. σε ποσοστό ανάλογα την έκθεση του
χώρου από 20 έως 80%. Δηλαδή μια ανεπανόρθωτη οικολογική καταστροφή.
    Όσο και αν η πλουσιότερη σε βροχοπτώσεις ποσοτικά και ποιοτικά- όχι με καταιγίδες αλλά
με ήπιες- ποτιστικές, επαναλαμβανόμενες φετινές βροχές, που έχω καταγράψει, βοήθησαν να
κλείσει η φύση τις πληγές που προξενήθηκαν, ως τόσο κάτω από τα ξεραθέντα δεν
ξαναφυτρώνουν τα ίδια είδη αλλά επεκτείνονται τα επιζήσαντα άχρηστα σαν μελισσοτροφικά
και έτσι όλο και υποβαθμίζεται η χλωρίδα που μας ενδιαφέρει, όλο και αραιώνουν και
σπανίζουν τα σε ακτίνα δράσης της μέλισσας μελιγόνα, θάμνοι και ποώδη που λόγω
ακαλλιέργειας και υπερβόσκησης χάθηκαν, εκτός της οξαλίας (ξυνόχορτο), γι’ αυτό δεν
υπάρχει μια πλούσια μεγάλη ανθοφορία.
    Τα ρείκια που απέμειναν σπάνια αποδίδουν, γιατί ανθίζουν ένα μήνα μετά από ποτιστική
βροχή κι οπως αυτή αργεί να’ρθει, ανθίζουν από το πρώτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη, οπότε
λόγω καιρικών συνθηκών δεν προσφέρει τίποτα ή σπανίως. Η φετινή χρονιά ήταν κάτι που στα
65 και χρόνια δεν είχε ξαναγίνει. Άνθισε πλούσια, αποδοτικά γιατί έβρεξε.


                                           39
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




                                ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΑ ΦΥΤΑ
                                    Πλακούτσης Α.
                                      Γεωπόνος

Η εργασία αυτή περιλαμβάνει 100 μελισσοκομικά φυτά της Ελλάδος και είναι αποτέλεσμα
προσωπικών παρατηρήσεων και φωτογραφήσεων μιας οκταετίας. Στα δεδομένα για κάθε φυτό
περιλαμβάνονται: η συστηματική του κατάταξη, η περιγραφή του, λίγα μελισσοκομικά
στοιχεία και 5 φωτογραφίες. Για να χαρακτηριστεί κάθε φυτό ως ‘μελισσοκομικό’ βασίστηκα
όχι μόνο στη βιβλιογραφία αλλά και στη φωτογραφία της μέλισσας που ‘εργάζεται’ στο άνθος
του φυτού. Τις περισσότερες φορές φαίνεται ακόμα και η γύρη στα πόδια της μέλισσας. Θεωρώ
ότι η μελέτη αυτή μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην καταγραφή της Ελληνικής
μελισσοκομικής χλωρίδας και στην αναγνώριση της γύρης κάθε φυτού.


                                  BEEKEEPING PLANTS
                                      Plakoystis Α.
                                       Agronomist

      About a 100 Greek plants which are important in beekeeping are included in this report,
which was compiled over a period of eight years. The data file on each plant includes: the
classification and description of the plant, a few beekeeping comments and five pictures of the
plant. It was very important to include a picture of a bee ‘working’ on the flower of each plant
so that it could be characterized as a plant used by bees..
     The pollen carried by the bee is also shown in the pictures. This report could be a very
helpful tool for recording the plants used by bees in Greece and for identifying the pollen
collected by the bees.




                                              40
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ
Προεδρείο : Θρασυβούλου Α., Μανίκης Ι.


                   H ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΕΛΙΟΥ
   Θρασυβούλου Α. 1, Τανανάκη Χ. 1, Μανίκης Ι. 2, Καραμπουρνιώτη Σ. 3, Τσέλλιος Δ. 4
        1
          Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., thrasia@agro.auth.gr
                2
                  Κοινοπραξία Μελισσοκομικών Συνεταιρισμών Ελλάδος
                          3
                            Μελισσοκομική Εταιρεία «Αττική»
                        4
                          Ινστιτούτο Μελισσοκομίας, ΕΘΙΑΓΕ.

    Με σκοπό να ολοκληρωθεί η ταυτότητα των αμιγών ελληνικών μελιών πεύκου, ελάτης,
καστανιάς, θυμαριού, ηλίανθου, ερείκης, πορτοκαλιάς και βαμβακιού, προσδιορίστηκαν 30
διαφορετικά φυσικοχημικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των σακχάρων,
ιχνοστοιχείων, μετάλλων, ενζύμων και νομοθετημένων ποιοτικών κριτηρίων. Παράλληλα,
ταυτοποιήθηκαν 177 διαφορετικές πτητικές ουσίες, το φάσμα των γυρεοκόκκων, η
αντιβακτηριακή, η αντιοξειδωτική δράση, η θερμιδική αξία και η ωσμώφιλη ζυμοχλωρίδα.
Χαρακτηριστικά με καλή διαγνωστική αξία βρέθηκαν να είναι η τέφρα, η αγωγιμότητα, το
άθροισμα γλυκόζης και φρουκτόζης, τα ανάγοντα ζάχαρα, η μαλτόζη, η αραβινόζη, το σύνολο
των ιχνοστοιχείων, το φάσμα των γυρεοκόκκων και οι εξής πτητικές ουσίες που χαρακτηρίζουν
συγκεκριμένη κατηγορία μελιού:
α) α-πινένιο, βορεόλη και μεγάλες συγκεντρώσεις εννεανάλης, χαρακτηρίζουν τα πευκόμελα
και τα ελατόμελα. Iδιαίτερα στο ελατόμελο εμφανίζεται ένα αριθμός από ισομερή του
βενζολίου με 3 C και 4 C.
β) Εννεάνυλ-εστέρας του οξικού οξέος και μεγάλες συγκεντρώσεις 1,2-δίχλωρο-βενζόλιο,
χαρακτηρίζουν το μέλι καστανιάς.
γ) Βενζονιτρίλιο, 1-φαίνυλ-βουτα-2,3-διόνη, 2-ύδροξυ-βενζαλδεΰδηκαι μεγάλες συγκεντρώσεις
φαίνυλ-ακεταλδεΰδης, χαρακτηρίζουν το θυμαρίσιο μέλι.
Δ )Ισοφουρόνη, 2-ύδροξυ-3,5,5-τριμέθυλ-1-κυκλο-εξαν-2-ενόνη, 2,6,6-τριμεθύλl-1,3-κυκλο-
εξαδιεν-1-καρβοξαλδεΰδη, 3,3,3 τριμεθύλ-κυκλοεξένιο, χαρακτηρίζουν το ερεικόμελο.
ε) Βήτα γερμακρένιο και γάμμα σελινένιο, χαρακτηρίζουν το μέλι ηλιάνθου.
στ) 3-μεθυλ-1-εξανόλη, 3,4-διμεθύλ-1-πεντανόλη, βενζο-προπροπανάλη χαρακτηρίζουν το
βαμβακόμελο.
ζ) Ισομερή της λιλακ-αλδεΰδης, 3,4-διμεθύλ-1,6-οκταδιεν-3-όλη, 2,6-διμεθύλ-(Z)-1,6-
οκταδιένιο χαρακτηρίζουν το μέλι πορτοκαλιάς
η) Ισομερή της μέθυλ-φαίνυλ-αιθανόνης, καμφορά, 2,6,6,9-τετραμέθυλ-κύκλο[5,4,0,02,8] ενδεκ-9-
ένιο και 2,3,4,7,8,8a-εξα-ύδρο-3,6,8,8 τετραμέθυλ-1H-3A-μεθανοαζουλένιο χαρακτηρίζουν το μέλι
από φασκομηλιά.
    Διαφορές εντοπίστηκαν στην θερμιδική αξία, την αντιοξειδωτική και την αντιβακτηριακή
δράση των αμιγών μελιών. Τις λιγότερες θερμίδες βρέθηκε να έχει το πευκόμελο (3080
Kcal/Kg) και τις περισσότερες το μέλι ηλιάνθου (3755 Kcal/Kg ), την μεγαλύτερη
αντιοξειδωτική δράση το μέλι ελάτης (990 μΜ/25 mg μελιού) και την μικρότερη το μέλι
πορτοκαλιάς (115 μΜ/25 mg μελιού).




                                           41
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


            THE CHARACTERISTICS OF GREEK UNIFLORAL HONEYS
      Thrasyvoulou A. 1, Tananaki Ch. 1, Manikis I. 2, Karampournioti S. 3, Tsellios D. 4
      1
        Lab. of Apiculture-Sericulture, Aristotle Univ. of Thessalonica, thrasia@agro.auth.gr
                          2
                            Union of Beekeeping Associations of Greece
                                   3
                                     Beekeeping Company Attiki
                          4
                            Hellenic Institute of apiculture (N.AG.RE.F.)

    In a collaborative study of the characteristics of unifloral Greek honeys, research was
carried out into their volatile substances (the aroma), their microscopic characteristics, their
antioxidant and antibacterial properties, their calorific value and their osmophlic yeast flora.
Greek honeys from pine and fir honeydew, thyme, chestnut and cotton, heather, orange and
sunflower were studied. In total 30 different physicochemical characteristics were examined,
including sugars, minerals and enzymes, proline and all the constituents mentioned in the EEC
honey directive. The following factors were found to be important in identifying the floral
origin of the honey: the electrical conductivity, the total mineral content, the amount of glucose
and fructose, the reduced sugars, the maltose and arabinoze and the microscopic characteristics.
As well as the physicochemical characteristics, 177 volatile substances were identified, of
which the following were found to be floral specific:
a) A-pinene, borneol and high concentrations of nonanal, are characteristic of pine and fir
honeydew honeys. Particularly in the fir honey a number of benzene isomers with 3 C and 4 C
appear
b) Nonyl ester acetic acid and high concentrations of 1,2 dichloro-benzene are characteristic of
chestnut honey
c) Benzonitrile, 1-phenylbutan-2,3-dione, 2- hydroxy-benzaldehyde and high concentrations of
phenyl acetaldehyde are characteristic of thyme honey
d) Isophorone, 2-hydroxy-3,5,5-thimethyl-1-cyclohex-2-enone, 2,6,6-thrimethyl-1,3-
cyclohexadiene-1-carboxaldehyde, 3,3,3 thrimethyl- cyclohexene, are characteristic of erica
honey
e) Beta germagrene and gamma selinene, are characteristic of sunflower honey
f) 3-methyl-1-hexanol, 3,4-dimethyl-1-pentanol, benzopropanal, are characteristic of cotton
honey
g) Lilac aldehyde isomers, 3,4-dimethyl-1,6-Octadien-3-ol, 2,6-dimethyl-(Z)-1,6-Octadiene
are characteristic of citrus honey
h) Methylphenyl-ethanone isomers, camphor, 2,6,6,9-tetramethyl- cyclo[5,4,0,02,8] undec-9-
ene and 2,3,4,7,8,8a-hexahydro-3,6,8,8 tertramethyl-1H-3A-Methanoazulene are characteristic
of sage honey.
    All analyzed honeys have shown antioxidant and antibacterial activity, although honeys
from different floral sources and geographic regions have shown great variability in antioxidant
and antibacterial activity. Ferric Reducing Antioxidant Power values ranged from 115 μΜ
(citrus honey) to 990 μΜ (Fir honey). The calorific values ranged from 3080 (pine honey) to
3755 Kcal/Kg (sunflower honey).




                                               42
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


               ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΕΛΙΟΥ
                               Γώτσιου Π., Κεφάλας Π.
                Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων, yiota@maich.gr

   Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα αναλύσεων σε δείγματα μελιού, τα περισσότερα από τα
οποία προέρχονται από παραγωγούς της Κρήτης.
    Οι αναλύσεις αφορούν σε ποιοτική και ποσοτική ανάλυση φλαβονοειδών με υγρή
χρωματογραφία, σακχάρων με υγρή χρωματογραφία και πτητικών συστατικών (αρώματος)
μελιού με αέρια χρωματογραφία. Επίσης, έγιναν μετρήσεις για την υγρασία και την ηλεκτρική
αγωγιμότητα.
    Τα αποτελέσματα των παραπάνω αναλύσεων συγκρίνονται με αυτά της γυρεολογικής
εξέτασης των δειγμάτων, εφαρμόζεται πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση (principal
component analysis, cluster analysis, canonical discriminant analysis) για την ομαδοποίηση των
αποτελεσμάτων και τη διερεύνηση ύπαρξης διαφοροποιημένων βοτανολογικά και γεωγραφικά
ομάδων μελιού ως προς τα μελετούμενα χαρακτηριστικά.


          CONTRIBUTION TO THE IDENTIFICATION OF GREEK HONEY
                                Gotsiou P., Kefalas P.
            Mediterranean Agronomic Institute of Chania, Crete, yiota@maich.gr

Samples of Greek honey have been analysed for their sugar and phenolic
profiles, the volatile compounds, moisture and electrical conductivity. The
possibility of a correlation of these characteristics with the botanical and/or
geographical origin is being investigated. Most samples were collected from
beekeepers of Crete in 2001.




     ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΕΛΙΩΝ - ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ
                            Χήνου I. 1 , Καραμπουρνιώτη Σ. 2
     1
       Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φαρμακευτικό Τμήμα, Τομέας
           Φαρμακογνωσίας - Χημείας Φυσικών Προϊόντων, chinou@pharm.uoa.gr
                   2
                     Μελισσοκομική Εταιρεία “Aττική” Α. Πίττας ΑΕΒΕ,

   Το Ελληνικό μέλι είναι ιστορικά γνωστό από την αρχαιότητα, ενώ τα τελευταία χρόνια
παρουσιάζεται ένα διαρκώς αυξανόμενο ενδιαφέρον του ρόλου του στη παραδοσιακή
Μεσογειακή διατροφή αλλά και της φαρμακολογικής χρήσης του σε θεραπείες βακτηριακών
λοιμώξεων. Στα πλαίσια συστηματική μελέτης της χημικής σύστασης Ελληνικών μελιών,
ανακοινώνουμε την επιστημονική δουλειά που αφορά χημικές αναλύσεις, γυρεολογικούς
ελέγχους και βιολογικές δράσεις, επικεντρωμένες σε εκείνες των αντιμικροβιακών, 40 μελιών
(μονο- και πολυ καλλιεργειών) από 30 διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας. Ανάμεσα στα
αποτελέσματα που συγκεντρώθηκαν ήταν και η ανίχνευση και απομόνωση της χημικής ουσίας
3-hydroxy-4-phenyl-2-butanone σε 5 από τα 40 μελετηθέντα δείγματα, μελιών. Η χημική ουσία
                                             43
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

αυτή δεν έχει ανιχνευθεί ποτέ μέχρι σήμερα σε κανένα είδος μελιού παγκοσμίως, και σε κανένα
φυτό της Ελληνικής χλωρίδας, ενώ ως φυσικό προϊόν έχει βρεθεί προηγούμενα στα πτητικά
συστατικά δύο αρωματικών φυτών της Ιαπωνίας και Μαλαισίας.
    Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο, εμφανίζεται σε ότι αφορά την μελέτη δειγμάτων Ελληνικών
θυμαρίσιων μελιών. Συγκεκριμένα 10 δείγματα θυμαρίσιων μελιών, από 8 διαφορετικές περιοχές
της Ελλάδας, εμφάνισαν ένα συγκεκριμένο χημικό προφίλ που χαρακτηριζόταν από την
ύπαρξη μίας τριόλης, χαρακτηριστικής χημικής ουσίας, που μετά από απομόνωση
ταυτοποιήθηκε με φασματοσκοπικές μεθόδους. Η τριόλη αυτή, εμφανίσθηκε στα δείγματα με
την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε γυρεόκοκκους Thymus sp. και σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα
μελέτες μας, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ασφαλής δείκτης φυτική προέλευσης
θυμαρίσιων Ελληνικών μελιών, υψηλής περιεκτικότητας σε θυμάρι.
    Όλα τα μελετηθέντα δείγματα μελιών, καθώς και οι απομονωμένες ουσίες τους, ελέγχθηκαν
για τις βιολογικές τους δράσεις και συγκεκριμένα εμφάνισαν υψηλή αντιμικροβιακή δράση
έναντι 6 πρότυπων Gram(+) βακτηρικών στελεχών (S. aureus, S. epidermidis, E. coli, P.
aeruginosa, K. pneumoniae, E. cloaceae), έναντι των περισσοτέρων από 17 κλινικά ανθεκτικά
βακτηριακά στελέχη, και έναντι των ανθρωπαθογόνων μυκήτων (C. albicans, C. tropicalis, and
C. glabrata). Για τους αντιμικροβιακούς ελέγχους χρησιμοποιήθηκαν οι μέθοδοι διάχυσης
(disc diffusion και hole-plate ) , καθώς και η μέθοδος διάλυσης για τις καθαρές χημικές ουσίες
(την υδρόξυκετόνη και την τριόλη) όπου ειδικά αυτές εμφάνισαν ΜΙC τιμές 0.15-3.2mg/mL
and 0.04-2.1mg/mL αντίστοιχα.


 CHEMICAL ANALYSES OF GREEK BEE-HONEYS – BIOLOGICAL ACTIVITIES
                             Chinou I.B. 1, Karabournioti S. 2
 1
   Univ. of Athens, School of Pharmacy, Division of Pharmacognosy, chinou@pharm.uoa.gr
                               2
                                 “Attiki” Beekeeping Company

    Greek honey has been famous since ancient times, and now there is a renewed and
increasing interest in using it as part of the traditional Mediterranean diet. This report is one part
of the systematic research into the chemical composition and biological properties of this
celebrated natural product. In this study we report the detection and isolation of 3-hydroxy-4-
phenyl-2-butanone in five out of forty Greek honeys. This hydroxyketone has never been detected
in any kind of bee-honeys before - it has been found naturally only in wine and among the flower
volatiles of Wisteria floribunda (Fuji) from Japan, and Mimusops elengi found in Malaysia. Forty
Greek mono- and unifloral bee-honeys samples produced in thirty different regions of Greece,
were studied for their volatile secondary metabolites. In five, out of the six Thymus bee-honeys
examined samples, (67.74 and 72.29% in Thymus) , a trihydroxy ketone was detected, ranges
from from 12.98-68.29%. The compound has been isolated and identified by modern spectral
means (1D, 2D NMR). This triol has been shown to be unique to samples with the higher
percentages of Thymus sp. and thus may serve as proof of the floral source of these honeys.
    The antimicrobial activities of samples as well as the pure isolated compound were determined,
using the dilution technique, by measuring their MIC, against two Gram-positive bacteria: S.
aureus and S. epidermidis, four Gram-negative bacteria: E. coli, E. cloacae, K. pneumoniae and
P.aeruginosa and three pathogenic fungi Candida albicans, Candida tropicalis and Candida
glabrata all of them strains of ATCC.
    Through the antimicrobial screening, the bee-honeys as well the characteristic hydroxyketone,
proved to be significantly active against all nine tested microorganisms (MIC values 0.04-
3.2mg/mL). The results of our studies suggest that the activity of the studied bee-honeys can be
                                                 44
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

attributed to the existence of the isolated hydroxyketone, as well as to the triol, which appeared to
possess strong activities against all tested microbia. Since this compound appears to occur only in
thyme honeys, it can be used to prove the floral source of these honeys, which command top prices
in the Greek honey market.




ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΛΙΩΝ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΜΑΖΑΣ ΛΟΓΟΥ ΙΣΟΤΟΠΩΝ (IRMS)
  ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΛΙΩΝ ΤΗΣ Δ΄ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΥ
                      ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
                               Ζούλης Ν., Μπόλκας Σ.
   Γενικό Χημείο του Κράτους, Δ’ Χημική Υπηρεσία Αθηνών, gxk-dxy@ath.forthnet.gr

   Η νοθεία των μελιών με την προσθήκη ισογλυκόζης ή άλλων σιροπιών που προέρχονται
από καλαμπόκι μπορεί να αποκαλυφθεί με τη χρήση της φασματοσκοπίας μάζας λόγου
ισοτόπων. Η χρήση ΄΄εσωτερικού προτύπου΄΄ με την ανάλυση των πρωτεϊνών των μελιών
έλυσε τα προβλήματα που σχετίζονται με τα διαφορετικά είδη μελιών. Τα ελληνικά μέλια που
εξετάστηκαν στο εργαστήριο της Δ΄ Χημικής Υπηρεσίας του Γενικού Χημείου του Κράτους,
τα οποία προέρχονταν από δειγματοληπτικούς ελέγχους της αγοράς, είναι στην συντριπτική
τους πλειοψηφία ΄΄αγνά΄΄, απαλλαγμένα σιροπιών.



         ANALYSIS OF HONEY SAMPLES WITH ISOTOPE RATIO MASS
  SPECTROMETRY IN THE LABORATORY OF D’ CHEMICAL SERVICES OF
         ATHENS OF THE GENERAL CHEMICAL STATE LABORATORY
                                   Zoulis N., Bolkas S.
General Chemical state Laboratory, D’ Chemical Services of Athens, gxk-dxy@ath.forthnet.gr

   The adulteration of honey with isoglucose or other syrups derived from corn can be detected
by the isotope ratio mass spectrometry. The use of an “internal standard” with the analysis of
honey proteins means that all types of honey can be tested accurately for corn syrups.
   The vast majority of honey samples from Greek producers examined in the laboratory of D’
Chemical Services of Athens of the General Chemical State Laboratory were free from added
syrups.




                                                 45
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


   ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΕΛΙΩΝ
    Σάρδαλου Γ. 1, Μενκίσογλου-Σπυρούδη Ο. 2, Διαμαντίδης Γ. 1, Θρασυβούλου Α. 3
                 1
                   Εργαστήριο Γεωργικής Χημείας, Τμ. Γεωπονίας, Α.Π.Θ.
               2
                 Εργαστήριο Γεωργικών Φαρμάκων, Τμ. Γεωπονίας, Α.Π.Θ.
          3
            Εργαστήριο Μελισσοκομίας και Σηροτροφίας, Τμ. Γεωπονίας Α.Π.Θ.

     Το μέλι από τους αρχαίους χρόνους εκτιμήθηκε ως γευστική, γλυκαντική ουσία αλλά
ταυτόχρονα και για τις θεραπευτικές και φαρμακευτικές του ιδιότητες. Για πολλά χρόνια και
σχεδόν από όλους τους λαούς της γης χρησιμοποιήθηκε ως παραδοσιακό «φάρμακο» για την
επούλωση εσωτερικών και εξωτερικών πληγών, ως καταπραϋντικό, καθαρκτικό,
καρδιοπροστατευτικό, ηπατοπροστατευτικό, χαλαρωτικό, κ.ά.. Η αποτελεσματικότητα του
αυτή σήμερα αποδίδεται στην αντιοξειδωτική και την αντιβακτηριακή του δράση. Τα τελευταία
χρόνια το ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώνεται ολοένα και περισσότερο στις
επιπτώσεις που μπορούν να έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό και γενικότερα στους ανώτερους
οργανισμούς (φυτά και ζώα) οι διάφορες ενεργές μορφές οξυγόνου (reactive oxygen species,
ROS). Τα πειραματικά αποτελέσματα αποδεικνύουν ότι το οξυγόνο και οι ενεργές του μορφές
διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην πρόκληση και την εκδήλωση ενός μεγάλου αριθμού
ασθενειών, όπως η καρκινογένεση, οι καρδιακές παθήσεις, η αρθρίτιδα, οι ανοσολογικές
ανωμαλίες, η πρόωρη γήρανση και πολλές άλλες. Το μέλι είναι ένα φυσικό προϊόν το οποίο
περιέχει αντιοξειδωτικές ουσίες. Παράλληλα το ενδιαφέρον των επιστημόνων εστιάζεται και
στην εξεύρεση φυσικών προϊόντων με αντιμικροβιακές ιδιότητες και την χρησιμοποίηση τους
σε διάφορους τομείς της επιστήμης (ιατρική, τεχνολογία τροφίμων, ιστοκαλλιέργεια κ.ά.).
Μεταξύ των φυσικών ουσιών ή προϊόντων που περιλαμβάνονται στην παραπάνω κατηγορία
είναι και το μέλι.
     Στην εργασία αυτή αξιολογήθηκαν μέλια διαφορετικής βοτανικής (ελάτης, θυμαριού,
πορτοκαλιας), και γεωγραφικής προέλευσης ως προς την αντιοξειδωτική και την
αντιβακτηριακή τους δράση. Για τον προσδιορισμό της συνολικής αντιοξειδωτικής δράσης
(ισχύος) των διαφόρων μελιών εφαρμόσθηκε η μέθοδος αναγωγής του σιδήρου (Ferric
Reducing Antioxidant Power, FRAP), ενώ για τον προσδιορισμό της ανασταλτικής τους
δράσης εναντίον δύο ειδών φυτοπαθογόνων βακτηρίων, του Pseudomonas syringae και του
Bacillus subtilis, εφαρμόσθηκε η τεχνική της αραίωσης σε υγρό υπόσρωμα. Συγκέκριμένα
προσδιορίστηκαν οι ελάχιστες συγκεντρώσεις που αναστέλλουν την ανάπτυξη του πληθυσμού
των βακτηρίων (MIC) και οι ελάχιστες συγκεντρώσεις που θανατώνουν τον πληθυσμό των
βακτηρίων (MBC).
       Σ’ όλα τα μέλια που αναλύθηκαν βρέθηκε αντιοξειδωτική δράση (οι τιμές κυμάνθηκαν
μεταξύ: 115μΜ–990μΜ) καθώς και αντιβακτηριακή δράση. Για τα μέλια ελάτης και θυμαριού
οι τιμές MICs και MBCs κυμάνθηκαν μεταξύ 10%-20% και 12%-25% (w/v) αντίστοιχα, ενώ
για το μέλι πορτοκαλιάς οι τιμές MICs ήταν 15%-25% και οι τιμές MBCs >25%. Επίσης από
μακροσκοπικές παρατηρήσεις προέκυψε ότι η αντιοξειδωτική δράση μελιών με πιο σκούρο
χρώμα (π.χ. ελάτης) ήταν μεγαλύτερη σε σχέση με αυτή των πιο ανοιχτόχρωμων μελιών (π.χ.
πορτοκαλιάς). Από τις μετρήσεις διαπιστώνεται ότι, μεταξύ των δύο είδων φυτοπαθογόνων
βακτηρίων που μελετήθηκαν, το Bacillus subtilis ήταν περισσότερο ευαίσθητο απ’ ότι το
Pseudomonas syringae. Ωστόσο διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά τόσο στην αντιοξειδωτική,
όσο και στην αντιβακτηριακή δράση των διαφορετικών μελιών.




                                           46
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


      ANTIOXIDANT AND ANTIMICROBIAL ACTIVITY OF GREEK HONEY
                    1                            2                  1                   3
       Sardalou G. , Mengissoglu-Spiroudi U. , Diamantidis G. , Thrasyvoulou Α.
                           1
                             Laboratory of Agricultural Chemistry
                                 2
                                   Pestcide Science Laboratory
    3
      Laboratory of Apiculture, Aristotle University of Thessaloniki, School of Agriculture

    Honey has been known since ancient times for its therapeutic and medical uses. It has been
used as a medicine for thousands of years and its curative properties are well documented.
Honey possesses antioxidant and antibacterial substances that inhibit growth of a wide range of
bacteria and fungi, which cause various abscesses and surgical infections. It is a ‘traditional’
remedy for the treatment of infected wounds, which has recently been rediscovered by the
medical profession, particularly where conventional modern therapeutic agents are failing.
    Oxidative stress, defined as an imbalance between free radical production and antioxidant
defense system favoring oxidation, plays a significant role in the development of chronic
diseases. Free radicals and reactive oxygen species have been implicated in contributing to
ageing and to many disease states including cancer and cardiovascular diseases. Humans protect
themselves from reactive oxygen species, in part, by consuming dietary antioxidants. Honey is
an agricultural product that can be a source of antioxidants.
    The antibacterial activity of honey had been attributed to: a) the osmotic effect, whereby
water is drawn away from the microorganisms reducing their ability to survive b) acidity, its pH
being between 3.2 and 4.5, and mainly to c) hydrogen peroxide, which is produced enzymically
in the honey by the bee. Recent studies have shown that honey has phytochemical antibacterial
components, which are believed to be the main non-peroxide antimicrobial factors.
    Honey from three floral sources (spruce, orange and thymus) and from different geographic
regions of Greece, were characterized for their antioxidant and antibacterial activity.
Antioxidant capacities of honey were determined using the FRAP assay (Ferric Reducing
Antioxidant Power), while their growth inhibition against two phytopathogenic bacteria
Pseudomonas syringae and Bacillus subtilis were determined using the broth dilution method.
Specifically the minimum inhibition (MICs) and bactericidal concentrations (MBCs) of honeys
have been estimated.
    In this study all analyzed honeys have shown antioxidant and antibacterial activity. FRAP
values ranged from 115 μΜ to 990 μΜ, while MICs values have been estimated for spruce and
thymus in the range of 10% to 20% (w/v) of honey solutions and MBCs values in the range of
12% to 25%, while for orange MICs values have been estimated in the range of 15%-25% and
MBCs values >25%. Furthermore darker colored honey (spruce) contained higher antioxidant
power than lighter honey (orange). The bacteria specie Bacillus subtilis was more sensitive than
Pseudomonas syringae. Honey from different floral sources and geographic regions have shown
great variability in antioxidant and antibacterial activity.




                                              47
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

     Η ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΤΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΙΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ
                       ΜΕΛΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ
                           Αλυσσανδράκης Ε., Χαριζάνης Π.
   Εργ. Σηροτροφίας - Μελισσοκομίας, Γεωπονικό Παν. Αθηνών, alissandrakis@yahoo.com

   Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε το φάσμα των πτητικών συστατικών τεσσάρων αμιγών
ελληνικών μελιών (καστανιά, πορτοκαλιά, ευκάλυπτος και βαμβάκι). Αναπτύχθηκε μια νέα
τεχνική απομόνωσης των πτητικών συστατικών του μελιού με τη βοήθεια υπερήχων. Η τεχνική
αυτή δεν προϋποθέτει θέρμανση και συνεπώς δε δημιουργούνται θερμικώς παραγόμενα
παραπροϊόντα. Επιπλέον, είναι αρκετά σύντομη σε διάρκεια, εύκολη στη χρήση, ενώ δεν
απαιτείται ειδικός εξοπλισμός. Οι ουσίες που απομονώθηκαν, αναλύθηκαν εν συνεχεία με
αέρια χρωματογραφία / φασματομετρία μαζών (GC/MS). Φαίνεται ότι υπάρχουν ουσίες που
χαρακτηρίζουν ένα αμιγές μέλι και οι οποίες σχετίζονται με τη βοτανική προέλευση αυτού. Στις
περισσότερες περιπτώσεις, μπορεί να γίνει συσχέτιση μεταξύ των ουσιών του εκχυλίσματος
του μελιού με αυτές των αντίστοιχων ανθέων. Τα παράγωγα της λιναλοόλης κυριαρχούν στο
μέλι πορτοκαλιάς, με την (Ε)-2,6-dimethyl-2,7-octadiene-1,6-diol να είναι κυρίαρχη ουσία.
Εκχύλισμα από τα άνθη τεσσάρων ειδών Citrus έδειξε τη λιναλοόλη ως κύριο συστατικό. Το
μέλι της καστανιάς χαρακτηρίζεται από την παρουσία της 1-phenylethyl alcohol, ουσία που
βρέθηκε και στο εκχύλισμα των ανθέων της καστανιάς. Ουσίες με ‘-3,5,5-trimethyl-2-
cyclohexen-‘ δακτύλιο υπήρχαν σε μεγάλη αφθονία στο μέλι ευκαλύπτου. Επίσης, η exo-2-
hydroxycineole βρέθηκε μόνο στο μέλι ευκαλύπτου, ενώ η 1,8-cineole κυριαρχούσε στο
εκχύλισμα των ανθέων ευκαλύπτου. Τέλος, το εκχύλισμα μελιού από βαμβάκι έδωσε μια σειρά
από αρωματικά συστατικά, τα οποία βιοχημικά προέρχονται από το σικιμικό οξύ, με
σημαντικότερο το phenylacetic acid.


ULTRASOUND-ASSISTED ISOLATION OF THE VOLATILE COMPOUNDS FROM
                         SOME UNIFLORAL GREEK HONEYS
                              Alissandrakis E., Harizanis P.
 Lab. of Sericulture and Apiculture, Agricultural Univ. of Athens, alissandrakis@yahoo.com

    The volatile fraction of four unifloral Greek honeys (orange, eucalyptus, chestnut and
cotton) was studied. A new procedure for isolating the volatile compounds from honey was
developed, employing ultrasounds to assist solvent extraction. This procedure does not require
heat, thus no thermally generated artifacts are produced. Furthermore, it is quite rapid, easily
carried out and does not require special equipment.
    The extraction was followed by GC/MS analysis. Certain volatile compounds seem to be
characteristic for each unifloral honey, depending on the botanical source it comes from. In
most cases, correlation between the honey extract and the flower extract of the corresponding
botanical source is adequate. Linalool derivatives predominate in the orange honey extract,
with (E)-2,6-dimethyl-2,7-octadien-1,6-diol being the most abundant, while in the citrus
flower extract linalool predominates.
    Chestnut honey is characterised by the presence of 1-phenylethyl alcohol, a compound also
found in the flower extract. Compounds possessing “3,5,5-trimethyl-2-cyclohexen-“ skeletons
were the most abundant in eucalyptus honey. Moreover, exo-2-hydroxycineole is present only
in eucalyptus honey, while 1,8-cineole (eucalyptol) predominates in the flower extract. Finally,
the extract of cotton honey consists of an array of sikimate-pathway derived aromatic
compounds, with phenylacetic acid being the major constituent.
                                               48
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


       ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΓΥΡΕΟΚΟΚΚΩΝ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ROSACEAE ΚΑΙ
  LAMIACEAE ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ
                                     ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ
            Παπαχριστοφόρου Α. 1, Μπλαδενόπουλος Κ. 2, Θρασυβούλου Α. 1
1
  Εργ. Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας. Τμήμα Γεωπονίας, Α. Π. Θ., alpapa@agro.auth.gr
                            2
                              Ινστιτούτο Σιτηρών, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

   Με στόχο να καταστεί δυνατή η ταυτοποίηση των μελιών που προέρχονται από είδη των
οικογενειών Rosaceae και Lamiaceae, με βάση τους γυρεόκκοκους που βρίσκονται σ’ αυτά,
γυρεόκοκκοι από τα άνθη των φυτών που ανήκουν στις πιο πάνω οικογένειες φωτογραφήθηκαν
με ψηφιακή φωτογραφική μηχανή μέσω κοινού μικροσκοπίου και με τη χρήση του κατάλληλου
λογισμικού προγράμματος, μετρήθηκαν χαρακτηριστικά τους μεγέθη. Συγκεκριμένα, στα
Rosaceae μετρήθηκε το άνοιγμα των βλαστικών οπών, οι διάμεσοι, η περίμετρος και το
εμβαδόν, ενώ στα Lamiaceae μετρήθηκε το μήκος, το πλάτος, η περίμετρος και το εμβαδόν των
γυρεοκκόκων. Η στατιστική επεξεργασία των μετρήσεων έδειξε ότι βάσει ορισμένων μεγεθών
ή και του συνδυασμού όλων των μεγεθών που μετρήθηκαν, είναι δυνατή η διάκριση των
γυρεοκόκκων διαφορετικών ειδών φυτών που ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Επίσης, οι
απόλυτες τιμές των μεγεθών συνδυαζόμενες με στοιχεία της μορφολογίας των γυρεοκόκκων,
μας επιτρέπει τη διάκρισή τους με μεγαλύτερη ακρίβεια, ιδιαίτερα σε είδη που παρουσιάζουν
πολύ μικρές διαφορές ως προς τα χαρακτηριστικά τους μεγέθη.



   A METHOD THAT RECOGNIZES POLLEN GRAINS OF DIFFERENT SPECIES
             WITHIN THE ROSACEAE AND LAMIACEAE FAMILIES
             Papachristoforou A. 1, Bladenopoulos K. 2 , Thrasyvoulou A. 1
       1
         Apiculture and Sericulture Lab., Department of Agriculture, Aristotle Univ.
                                    alpapa@agro.auth.gr
                             2
                               Cereals Institute (N. AG. RE. F)

    Pollen grains from melliferous plant species of the Rosaceae and Lamiaceae families were
photographed under the optical microscope with a digital camera and their dimensional
characteristics were measured using an appropriate software programme. For the 10 Rosaceae
species examined, the opening (length) of the germ pore, median, circumference and area, were
measured, and for the 8 Labiateae species, the length, width, circumference and area of pollen
grains were measured.
     The statistical analysis of data collected showed that certain measurable pollen grain
characteristics alone, or in combination, can be used to distinguish the different plant species. In
addition, if the differences between species in the measured pollen grain characteristics are
small, it is possible to combine them with morphological characteristics to increase the degree
of accuracy of plant identification.
    This methodology can be applied to identify the plant origin of bee honey.




                                                49
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΘΥΜΑΡΙΣΙΟΥ
               ΜΕΛΙΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΠΤΗΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΟΥΣΊΕΣ
                     Τανανάκη Χ., Δήμου Μ., Θρασυβούλου Α.
  Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Τμήμα Γεωπονίας,, Α.Π.Θ., txrysa@yahoo.com

   Ένα από τα χαρακτηριστικά του μελιού με ιδιαίτερη σημασία για τον καθορισμό της
βοτανικής προέλευσης είναι το είδος και οι συγκεντρώσεις των πτητικών του συστατικών.
Μέλια από διαφορετικά φυτά εμφανίζουν διαφορετικό «αρωματικό προφίλ», αλλά και μέλια
από την ίδια φυτική πηγή μπορεί να ποικίλουν λόγω της διαφορετικής γεωγραφικής
προέλευσης. Ο καθορισμός της χώρας παραγωγής είναι ιδιαίτερα σημαντικός και σύμφωνα με
την νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία (2001/110ΕΚ) για το μέλι, απαιτείται η αναγραφή της στην ετικέτα
συσκευασίας. Για τον καθορισμό της γεωγραφικής προέλευσης έχουν χρησιμοποιηθεί
χαρακτηριστικά του μελιού, όπως τα αμινοξέα, τα φλαβονοειδή, οι γυρεόκοκκοι και τα πτητικά
συστατικά. Στην παρούσα εργασία αναλύθηκαν δείγματα θυμαρίσιου μελιού από πέντε
διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας με σκοπό τον εντοπισμό χαρακτηριστικών πτητικών
ουσιών. Από τα αποτελέσματα εντοπίστηκαν διαφορές που οφείλονται στην διαφορετική
χλωρίδα της κάθε περιοχής. Η έρευνα θα συνεχιστεί με ανάλυση περισσότερων δειγμάτων,
ώστε να καθοριστούν χαρακτηριστικές ενώσεις-δείκτες της γεωγραφικής προέλευσης του
Ελληνικού θυμαρίσιου μελιού.



DETERMINATION OF GEOGRAPHICAL ORIGIN OF THYME HONEY BASED ON
                              VOLATILE COMPONENTS
                       Tananaki Ch., Dimou M., Thrasyvoulou A.
   Aristotle University of Thessaloniki, School of Agriculture, Laboratory of apiculture-
                              Sericulture, txrysa@yahoo.com

   The type and concentration of the volatile components of honey are very important for the
determination of its botanical and geographical origin. The “aromatic profile” of honey differs
according to its floral origin, but there can also be variation in honeys from the same flowers
but with a different geographical origin. It is important to be able to determine the country
where honey has been produced, and the new European Community Directive for honey
(2001/110/EEC) requires that the country of origin is recorded on the product label.
   The constituents of honey, such as amino acids, flavonoids, pollen spectrum and volatile
components have been used to determine the geographical origin. In this work samples of
thyme honey from five different regions of Greece have been analyzed to identify differences
between them. The results indicate that differences exist which are due to the unique flora of
each region. The research is continuing with more samples, so that the characteristic compound-
markers for the geographic origin of Greek thyme honey can be established.




                                              50
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


      10 ΧΡΟΝΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΕΛΙΟΥ
                          Μανίκης Ι. 1, Θρασυβούλου Α. 2
                     1
                       Μελισσοκομική Ελλάδας, imanikis@hol.gr
                 2
                   Εργαστήριο μελισσοκομίας – Σηροτροφίας, Α.Π.Θ.

    Στην ενότητα αυτή παρουσιάζεται η προσπάθεια των φορέων να τεκμηριώσουν την
ποιότητα του ελληνικού μελιού, ερευνώντας:
     Τα φυσικοχημικά, μικροσκοπικά και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελληνικού
        μελιού
     Την κρυστάλλωση του μελιού και την επίδραση της θέρμανσης στην ποιότητά του
     Τη σχέση του καταναλωτή με το μέλι
     Τη νοθεία του ελληνικού μελιού και τη διακίνηση εισαγόμενου μελιού σαν ελληνικό
    Από τις εργασίες αυτές προέκυψαν σημαντικά συμπεράσματα και προτάσεις, οι οποίες
πολλές φορές χρησιμοποιήθηκαν για να συμπληρώσουν ή να τροποποιήσουν την ισχύουσα
νομοθεσία.




          ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΝΟΘΕΙΑΣ ΜΕ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΑ ΜΕΛΙΑ,
                    ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΓΥΡΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ
                                Καραμπουρνιώτη Σ.
      Γεωπόνος, Υπεύθυνη Ποιοτικού Ελέγχου Μελισσοκομικής Εταιρείας «ΑΤΤΙΚΗ»
                                 atikibee@otenet.gr

    Η νοθεία του Ελληνικού μελιού με ανάμιξη ή πώληση εισαγόμενου σαν Ελληνικό είναι
πολύ δύσκολο να ανιχνευτεί με χημικές μεθόδους. Ο προσδιορισμός της χώρας προέλευσης
μπορεί να γίνει μόνο μέσω της μελισσοπαλινολογικής ανάλυσης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί
για το προσδιορισμό της γεωγραφικής προέλευσης του μελιού αλλά και μειγμάτων από
διαφορετικές περιοχές και χώρες. Στη παρούσα εργασία έγινε προσπάθεια να διαχωρίσουμε
κατηγορίες μελιού με ίδια φυτική προέλευση από διαφορετικές χώρες. Αναλύθηκαν 68
δείγματα από πορτοκάλι Ισπανίας , Τουρκίας, Ιταλίας και Αργεντινής, πεύκο Τουρκίας,
δασόμελο Ισπανίας και Ιταλίας και τέλος θυμάρι Ισπανίας , Τουρκίας και Ιταλίας. Τα
αποτελέσματα της γυρεοσκοπικής ανάλυσης συγκρίθηκαν με τα αποτελέσματα Ελληνικών
μελιών. Έγινε προσπάθεια να βρεθούν χαρακτηριστικοί συνδυασμοί γυρεοκόκκων ή άλλα
χαρακτηριστικά που να μπορούν να διαχωρίσουν το Ελληνικό μέλι από το εισαγόμενο. Τα
μέλια εισαγωγής διαφέρουν από τα Ελληνικά τόσο στο ποσοστό των κυριοτέρων γυρεοκόκκων
όσο και στο είδος των συνοδευτικών γυρεόκοκκων. Έτσι τα εισαγόμενα μέλια πορτοκαλιάς
έχουν υψηλότερο ποσοστό Citrus(>10%) σε σχέση με τα Ελληνικά αλλά και συνοδευτικούς
γυρεόκοκκους που δεν υπάρχουν στα Ελληνικά δείγματα. Στα θυμαρίσια μέλια από Ιταλία και
Ισπανία έχουμε διαφορετικό είδος θυμαριού ενώ στο μέλι Τουρκίας διαφορετικούς
συνοδευτικούς γυρεόκοκκους. Διάκριση με βάση τους γυρεόκοκκους μπορεί να γίνει και στο
πευκόμελο Τουρκίας ενώ στο δασόμελο Ιταλίας και Ισπανίας έχουμε διαφορετική μορφή
εκκριμάτων. Σε όλες τις περιπτώσεις η ανάλυση της γύρης πρέπει να συνδυάζεται και με την
οργανοληπτική ανάλυση.

                                           51
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

 DETERMINATION OF ADULTERATION WITH IMPORTED HONEYS THROUGH
                         POLLEN ANALYSIS
                           Karabournioti S.
             Beekeeping Company ATTIKH, atikibee@otenet.gr

    It is very difficult to detect if Greek honey has been adulterated with imported honey by
classical chemical analytical methods. However, The country of origin can be found out by the
use of melissopalynological analysis. Pollen analysis can be used in order to determine not only
the country of origin but also mixtures of honeys from different countries. In this study we have
tried to separate categories of honey with the same botanical origin from different countries. We
have analyzed 68 samples of imported honey. Orange honey from Spain, Turkey, Italy and
Argentina, pine honey from Turkey, forest honey from Spain and Italy and finally thyme honey
from Spain, Italy and Turkey. The results of the pollen analysis were compared with Greek
samples. We tried to detect specific combinations of pollen grains or other characteristics,
which could separate the Greek from imported honeys.
     The imported honeys have different percentages of the predominant pollen as well as of the
secondary pollen grains. Imported Citrus honey shows higher percentages of Citrus type
pollen(>10%) in comparison with Greek honeys and also has secondary pollen grain which
does not appear in Greek orange honeys. Thyme honeys from Italy and Spain appear to be from
a different botanical type of Thyme than the Greek ones while Turkish thyme honey has
characteristic combinations of secondary pollen grains. The Turkish pine honey can be
separated from Greek because of certain pollen grains while the forest honey from Italy and
Spain can be identified by their honeydew elements. In each case the pollen analysis must be
performed in combination with sensory analysis. The enforcement of new honey directive of
E.E. (2001/110EC) and its implications for Greek honey production and trading was discussed.




ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2001/110 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΙ
   Θρασυβούλου Α. 1, Παλασοπούλου Μ. 2, Κωσταρέλου Μ. 2, Καραζαφείρης Μ.1,
                             Μανίκης Ι. 3, Βαρτάνη Σ. 3
      1
        Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Α.Π.Θ., thrasia@agro.auth.gr
                       2
                         Ινστιτούτο Μελισσοκομίας, ΕΘΙΑΓΕ
              3
                Κοινοπραξία Μελισσοκομικών Συνεταιρισμών Ελλάδος

   Συζητείται η νέα οδηγία της Ε.Ε. για το μέλι (2001/110) και η εφαρμογή της με βάση τα
θεσπιζόμενα νέα ποιοτικά κριτήρια σε συνδυασμό με τα αναλυτικά χαρακτηριστικά των
ελληνικών μελιών.
   Πρόβλημα από την εφαρμογή της οδηγίας πιθανό να παρουσιαστεί στα ανθόμελα τα οποία
περιέχουν ποσότητα μελιτώματος ή μελιού καστανιάς. Κρίσιμο στοιχείο, που μπορεί αν
επηρεάσει την ονομασία του διακινούμενου προϊόντος, αποτελεί το άθροισμα γλυκόζης και
φρουκτόζης (>60% ανθόμελα, >45% μελίτωμα) σε συνδυασμό με την καθιέρωση της
ηλεκτρικής αγωγιμότητας (>0.8 mS/cm στο μελίτωμα). Έτσι μελιά που διακινούνται ως
‘ανθόμελα’, αλλά το άθροισμα γλυκόζης + φρουκτόζης , που περιέχουν δεν φτάνει το 60%, θα
βρεθούν εκτός νόμιμων αγορανομικών ορίων με επιπτώσεις που αυτή τη στιγμή δεν μπορούν
να οριστούν.


                                               52
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

  THE ENFORCEMENT OF THE COUNCIL DIRECTIVE (20001/110EC) RELATING
    TO HONEY, AND ITS IMPLICATIONS FOR GREEK HONEY PRODUCTION
  Thrasyvoulou A.1, Palassopoulou M. 2, Kostarelou M. 2, Karazaphiris E. 1, Manikis I. 3,
                                             Bartani S. 3
1
  Lab. of Apiculture-Sericulture, Aristotle University of Thessalonica, thrasia@agro.auth.gr
                           2
                              Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.)
                            3
                              Union of Beekeeping Associations of Greece

    The enforcement of new honey directive of E.E. (2001/110EC) and its implications for
Greek honey production and trading are discussed. Beekeepers and distributors should be made
acquainted with problems that they may face with the new composition criteria, especially with
the amount of glucose and fructose in combination with the electrical conductivity.
    Is not unusual for Greek blossom honeys to contain a proportion of honeydew honeys (pine
and fir honeys) or chestnut honey. This might happen naturally when the bees are collecting
nectar, or technically when beekeepers and distributors blend the honeys in order to slow down
the speed of crystallization. This means that the honey may not be pure by the EEC criteria, and
care must be taken to label the final product according to the EEC regulations.




    ΓΥΡΕΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΜΙΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ
                                     ΜΕΛΙΩΝ
             Τσιγουρή Α.1, Πασαλόγλου-Κατράλη Μ. 2, Σαμπατάκου Ο. 1
         1
           Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών, ΕΘΙΑΓΕ, tsigouri.ivra@nagref.gr
                          1
                            Κτηνίατρος – Μελισσοπαθολόγος

    Η παρούσα μελέτη έγινε στα πλαίσια του Εθνικού Προγράμματος για τη Βελτίωση της
Παραγωγής και Εμπορίας του Μελιού (Καν. 1221/97). Αντικείμενο της μελέτη απετέλεσε η
διερεύνηση των μικροσκοπικών χαρακτηριστικών των κυριότερων τύπων Ελληνικών αμιγών
μελιών, με σκοπό τη χρησιμοποίηση αυτών στην ταυτοποίησή τους. Οι αναλύσεις που έγιναν
αφορούσαν σε οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, γυρεολογική ανάλυση (ποιοτική και
ποσοστική), όπως επίσης και στον υπολογισμό κάποιων φυσικοχημικών χαρακτηριστικών, που
χρησιμοποιούνται στην ταυτοποίηση των μελιών, όπως η ηλεκτρική αγωγιμότητα και το
χρώμα. Οι αναλύσεις έγιναν σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία.
    Η στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων έδειξε τα κύρια μελισσοπαλυνολογικά
χαρακτηριστικά των κυριότερων αμιγών ελληνικών μελιών, τα οποία είναι το ποσοστό του
κυρίαρχου τύπου γυρεόκοκκου, η σχέση στοιχείων μελιτωμάτων προς γυρεόκοκκους
νεκταρογόνων φυτών (HDE/P), το σύνολο έμμορφων στοιχείων σε 10g, είδη και ποσοστά
δευτερευόντων και συνοδών γυρεόκοκκων .
     Η περαιτέρω μελέτη των αποτελεσμάτων αναμένεται ότι θα αποδώσει στοιχεία αναφορικά
με την διαφοροποίηση των ελληνικών αμιγών μελιών ανάλογα με την γεωγραφική τους
προέλευση, αλλά και τη διαφοροποίηση αυτών από αντίστοιχα μέλια άλλων χωρών.




                                              53
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

   MELISSOPALYNOLOGICAL CHARACTERISTICS OF THE MAIN TYPES OF
                             GREEK UNIFLORAL HONEYS
                   Tsigouri A. 1 , Pasaloglou-Katrali M. 2, Sabatakou O. 1
    1
      Institute of Veterinary Research of Athens (N.AG.RE.F.), tsigouri.ivra@nagref.gr
                                     2
                                       Veterinary Surgeon

    The present study was carried out within the framework of the National Programme for the
Improvement of Honey Quality and Trade, based on EU Regulation 1221/97. The objective of
the study was to investigate the microscopical characteristics of the main types of Greek
unifloral honeys, so as to contribute to their identification. The analyses performed involved
organoleptic evaluation, melissopalynological analysis (qualitative and quantitative), as well as
measurement of some physico-chemical parameters of diagnostic value as electrical
conductivity and color. The analyses were carried out according to the official methodology.
    Statistical analysis of the results showed the melissopalynological characteristics of the main
types of Greek unifloral honeys, that is, the percentage of main pollen and the HDE/P ratio for
nectar and honeydew honeys, respectively, the total number of plant elements in 10g, and
frequencies of all pollen grains found in the sediment. It is expected that further study of the
results obtained will give tools useful towards the differentiation of Greek unifloral honeys
according to their geographical origin, and/or their differentiation from relative honeys
produced in other countries.




                                                54
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

                                                                 KΥΡΙΑΚΗ: 01 Δεκεμβρίου
ΠΕΜΠΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ
Προεδρείο : Κυπριώτης Ε., Χαριζάνης Π.



  SELECTION OF SOURCE SILKWORM (Bombyx mori L.) LINES, GENETICALLY
          MARKED BY SEX, FOR COMMERCIAL HYBRIDIZATION
                                   Grekov D.
                 Agricultural University, 4000 Plovdiv, Bulgaria

    A study was made on the results from mathematical prediction in the selection of 6 Bombyx
mori L. lines, genetically marked by sex at the egg- and larval stages, for commercial
hybridization.
    It was established that the statistic-genetic model used, applying selection indices, was
suitable for mathematical prediction in the selection of silkworm lines, genetically marked by
sex, for producing commercial hybrids. Among the great number of combinations, it enabled
the selection of the best lines for commercial use, thus reducing considerably the costs and
increasing the efficiency of experimental and breeding activities.




      ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΚΙΝΕΖΙΚΩΝ ΥΒΡΙΔΙΩΝ
    ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ (Bombyx mori) ΣΕ ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ
                      ΕΚΤΡΟΦΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
                               Κυπριώτης Ε. Α.
        Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής, ΕΘΙΑΓΕ., nagrefk@otenet.gr

    Τέσσερα από τα διαδεδομένα στην Κίνα υβρίδια μεταξοσκώληκα συγκεκριμένα τα SUJUE
X MINHU, MINHU X SUJUE, 871 X 872 και 872 Χ 871, κατάλληλα τόσο για ανοιξιάτικη
όσο και για φθινοπωρινή εκτροφή, εκτράφηκαν στον Σταθμό Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής
την άνοιξη και το φθινόπωρο των ετών 1999 και 2000, κάτω από τις τοπικά επικρατούσες
κλιματολογικές συνθήκες. Όλα τα υβρίδια διατράφηκαν με φύλα της Ιαπωνικής ποικιλίας
μουριάς Kinriu καλλιεργημένης τοπικά στον Σταθμό Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής. Σε όλη
τη διάρκεια της εκτροφής και για όλες τις εκτροφές καταγράφηκε η συμπεριφορά των υβριδίων
σε ότι αφορά την κατανάλωση τροφής κατά την τέταρτη και πέμπτη ηλικία, διάρκεια
προνυμφικού σταδίου, ποσοστό κλαδώματος, βάρος υγρού και ξηρού κουκουλιού, ποσοστό
αναπηνίσιμων κουκουλιών, ποσοστό κελύφους αναπηνίσιμων κουκουλιών. Με βάση τα
καταμετρηθέντα στοιχεία υπολογίσθηκε η αναμενόμενη απόδοση σε αναπηνίσιμα νωπά και
ξερά κουκούλια, καθώς και σε ακατέργαστο μετάξι ανά ‘’κουτί’’ αυγών. Οι παρατηρήσεις
έδειξαν μία σημαντικά υψηλότερη κατανάλωση τροφής κατά την ανοιξιάτικη εκτροφή, για όλα
τα υβρίδια, ακολουθούμενη και από υψηλότερες παραγωγικές παραμέτρους, όπως , ποσοστό
κλαδώματος, βάρος υγρού και ξηρού κουκουλιού και ποσοστό κελύφους κουκουλιού. Μεταξύ
των υβριδίων παρατηρήθηκαν ελαφρές διαφορές σε ότι αφορά τις μελετηθείσες παραμέτρους.
Τόσο στην ανοιξιάτικη όσο και στη φθινοπωρινή εκτροφή το υβρίδιο MINHU X SUJUE έδειξε
υψηλότερη κατανάλωση τροφής συνδυασμένης με επιμηκέστερο προνυμφικό στάδιο και
                                             55
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

υψηλότερες αποδόσεις σε υγρά και ξηρά αναπηνίσιμα κουκούλια. Το ποσοστό κελύφους του
κουκουλιού σε καμία από τις περιπτώσεις δεν παρατηρήθηκε να συνδυάζεται με τις υπόλοιπες
παραμέτρους και το υβρίδιο MINHU X SUJUE τόσο στην ανοιξιάτικη όσο και στη
φθινοπωρινή εκτροφή έδειξε τις υψηλότερες τιμές. Σε γενικές γραμμές όλα τα μελετηθέντα
υβρίδια έδειξαν μια καλή προσαρμοστικότητα στο συγκεκριμένο περιβάλλον, τόσο για
ανοιξιάτικη όσο και για φθινοπωρινή εκτροφή, με την καλύτερη συμπεριφορά στην ανοιξιάτικη
εκτροφή του υβριδίου MINHU X SUJUE και σχεδόν ομοιόμορφη συμπεριφορά όλων των
υβριδίων στην φθινοπωρινή εκτροφή. Οι παρατηρηθείσες διαφορές στη συμπεριφορά τους
μεταξύ των δύο εκτροφών, άνοιξης και φθινοπώρου, βρίσκονται μέσα στα διεθνώς αποδεκτά
όρια.



  COMPARATIVE PERFORMANCE OF FOUR CHINESE SILKWORM HYBRIDS
     UNDER SPRING AND AUTUMN REARING IN NORTHERN GREECE
                                  Kipriotis E.A.
      Komotini Agricultural Research Station (N.AG.RE.F.), nagrefk@otenet.gr

    Four of the popular Chinese silkworm hybrids, namely SUJU X MINHU, MINHU X
SUJUE, 871 X 872 and 872 X 871, suitable for both spring and autumn rearing, were reared
during spring and autumn of the years 1999 and 2000 at the Komotini Agricultural Research
Station in Greece under the local climatic conditions. All hybrids were fed with leaves of the
Japanese Kinriu mulberry, grown locally at the Komotini Research Station. Their performance,
throughout the rearing period, was recorded with reference to food consumption during the
fourth and fifth instar, larval stage duration, mounting percentage, raw and dry cocoon weight,
reelable cocoon percentage, cocoon silk ratio and estimated total yields of raw and dry cocoon
and raw silk per box of eggs.
    The studies discovered a remarkably higher feed intake by all hybrids on spring rearing
followed by higher production parameters, such as mounting percentage, raw and dry cocoon
weight and cocoon silk ratio. Slight differences were observed between the hybrids within the
parameters researched.
    In both spring and autumn rearing hybrid MINHU X SUJUE showed a higher food
consumption, connected to longer larval stage duration and higher raw and dry reelable cocoon
yields. Cocoon silk ratio in all cases did not appear linked to the other parameters and hybrid
MINHU X SUJUE showed higher percentages in both spring and autumn rearing.
    In general all hybrids showed a good adaptation to the local environment, both for spring
and autumn rearing, with the hybrid MINHU X SUJUE giving the best performance in spring
rearing and with an almost uniform performance of all hybrids in autumn rearing. All the
observed differences in the hybrids performance were within the internationally accepted
standards.




                                              56
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

                ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΠΟΠΝΙΞΗΣ ΚΟΥΚΟΥΛΙΩΝ ΜΕ ΦΩΣΦΙΝΗ
                      ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΟ Dermestes landarius
                                  Μπουγιούκος Χρ.
                   Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογίας Μετάξης, Τανάγρα.

       Τα κενά στην ποιότητα και στην ποσότητα της αναπηνιζόμενης μέταξας, που αφήνουν
οι ως τώρα τρόποι απόπνιξης των κουκουλιών (με ατμό και με ξηρό αέρα), μας ανάγκασαν να
οδηγηθούμε στην αναζήτηση νέων τρόπων απόπνιξης.
    Η υγρή απόπνιξη με ατμό μαλακώνει τα κουκούλια σε μη επιθυμητό βαθμό, ευνοεί την
ανάπτυξη μικροοργανισμών και ζυμώσεων σ’ αυτά, δημιουργεί peeling και ανομοιομορφίες
στην αναπήνιση, ενώ παράλληλα μειονεκτεί και στο ότι αυξάνει το χρόνο που απαιτείται για το
στέγνωμα των κουκουλιών.
    Η απόπνιξη με ξηρό αέρα σκληραίνει τη σερικίνη, την καθιστά αδιάλυτη στα εξωτερικά
στρώματα των κουκουλιών, έχοντας ως αποτέλεσμα να χάνεται ένα μεγάλο ποσοστό μέταξας,
και να καταλήγει σε υποπροϊόν. Με τη μέθοδο αυτή παρατηρείται επίσης και μια αλλοίωση στο
χρώμα των κουκουλιών. Επίσης μετά την παρέλευση 2 ετών η αναπήνιση είναι πλέον, αν όχι
αδύνατη, ασύμφορη.
    Υστερα από αρκετούς πειραματισμούς και εφαρμογές πολλών χρόνων καταλήξαμε στην
μέθοδο της απόπνιξης με φωσφίνη, η οποία όχι μόνο έρχεται να καταργήσει τα μειονεκτήματα
των παραπάνω μεθόδων, αλλά και να λύσει το σοβαρό πρόβλημα που δημιουργεί στα
σηροτροφεία το κολεόπτερο Dermestes landarius, το οποίο προσβάλλει τα κουκούλια.
    Η μέθοδος της φωσφίνης :
 Οδηγεί σε ξηρά κουκούλια που προσεγγίζουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις φυσικές και
    χημικές ιδιότητες των χλωρών κουκουλιών, αφού το ιδανικότερο όλων θα ήταν να
    μπορούμε να αναπηνίζουμε κουκούλια σε νωπή κατάσταση, κάτι που πρακτικά είναι
    αδύνατον.
 Μειώνει τα σπασίματα κατά την αναπήνιση κατά 11% περίπου και αυξάνει το ποσοστό
    απόδοσης των κουκουλιών σε μέταξα κατά 8-10%.
 Μειώνει τη θερμοκρασία του νερού στο στάδιο του μαλακώματος των κουκουλιών προ της
    αναπήνισης από 99º C στους 85-90º C, με αποτέλεσμα τη δυνατότητα αναπήνισης και των
    ‘φτωχών’ σε μέταξα κουκουλιών, που μέχρι τώρα κατέληγαν σε υποπροϊόν.
 Προσφέρει ένα προϊόν ‘φρέσκο’ λόγω του ότι δεν εχει δεχθεί καμία θερμική επεξεργασία,
    που έχει τη δυνατότητα να αναπηνιστεί και πέραν των 2 ετών, χωρίς να ελαττούται η
    απόδοσή του σε μέταξα και είναι απαλλαγμένο από το Dermestes landarius
 Πλεονεκτεί έναντι των άλλων μεθόδων, παρέχοντας τη δυνατότητα οικονομίας χρόνου και
     χρήματος.




                                            57
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

    ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ (Bombyx
mori) ΣΤΟ Σ.Γ.Ε. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ
                     Κυπριώτης Ε. Α. 1, Μπλαδενόπουλος Κ. Β. 2
         1
           Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής, ΕΘΙΑΓΕ, nagrefk@otenet.gr
                     2
                       Ινστιτούτο Σιτηρών Θεσσαλονίκης, ΕΘΙΑΓΕ

    Ο μεταξοσκώληκας είναι ίσως ένας από τους πιο πλατειά διαδεδομένους και διασπαρμένους
οργανισμούς στην υφήλιο. Συναντάται κάτω από μια τεράστια ποικιλία μικροκλιμάτων και
περιβάλλοντος γενικά, γεγονός που μέσα από την μακρόχρονη παρουσία του σε κάθε ιδιαίτερο
περιβάλλον οδήγησε στη δημιουργία ενός τεράστιου αριθμού γενοτύπων με μια επίσης
τεράστια παραλλακτικότητα. Το γεγονός αυτό παρέχει στους επιστήμονες μια αξιοσημείωτη
πηγή υλικού με το οποίο μπορούν να εργαστούν με κατεύθυνση τη δημιουργία γενοτύπων
κατάλληλων για κάθε ιδιαίτερο περιβάλλον και κατεύθυνση, οι οποίοι θα αποδίδουν καλύτερα
από οποιουσδήποτε άλλους προερχόμενο από διάφορα περιβάλλοντα. Η αντίληψη αυτή
οδήγησε τον Σταθμό Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής στη δημιουργία μιας τράπεζας γενετικού
υλικού μεταξοσκώληκα, αποτελούμενης από ικανό αριθμό καθαρών γραμμών Ιαπωνικού και
Κινεζικού τύπου, με σκοπό την μελέτη και αξιολόγηση τους μέσα από μια καταγραφή και
εκτίμηση των κυριότερων κληρονομούμενων χαρακτηριστικών που επηρεάζουν την απόδοση
τους, με σύγχρονη επιλογή και βελτίωση και μελέτη της δυνατότητας εμπορικής χρήσης τους
για την παραγωγή υβριδίων με υψηλές αποδόσεις και απόλυτα προσαρμοσμένων στο τοπικό
περιβάλλον. Οι καθαρές γραμμές αποκτήθηκαν μέσα από συνεργασίες και συμβάσεις του
Σταθμού με αντίστοιχα ιδρύματα της Κίνας, Βουλγαρίας και Αιγύπτου και από το 1998 έχουν
εισαχθεί σε μια διαδικασία μελέτης, αξιολόγησης και βελτίωσης. Από τα μέχρι σήμερα
αποτελέσματα διακρίνεται μια πολύ καλή προσαρμοστικότητα των γραμμών στο τοπικό
περιβάλλον, συνδυασμένη με ικανοποιητικές αποδόσεις και υψηλές δυνατότητες βελτίωσης.


 SILKWORM (Bombyx mori) GENE BANK MAINTENANCE AT KOMOTINI AGRIC.
     RES. STATION – SELECTION AND IMPROVEMENT OF PURE LINES
                      Kipriotis E. A. 1, Bladenopoulos K.V. 2
      1
        Komotini Agricultural Research Station (N.AG.RE.F.), nagrefk@otenet.gr
                  2
                    Cereals Institute of Thessaloniki (N.AG.RE.F.)

     The silkworm is very common and is widely spread throughout the world. It can live in a
wide variety of environments, and this, combined with the great length of time that it has
existed in each environment, has created a huge variety of genotypes, and also a large variation
in productiveness. This gives scientists plenty of material to work with for producing genotypes
suitable for each specific environment and for each specific goal, so ensuring that the silkworms
will perform better than others imported from other environments. This is why the Komotini
Agricultural Research Station is developing a silkworm gene bank. A reasonable number of
pure lines of Japanese and Chinese type silkworm are being kept.
     Research is being carried out into their main heritable economical traits. At the same time
they are being selected and improved and their potential for use in the creation of high
producing hybrids, which are well adapted to the local environment is being investigated.
Komotini Agricultural Research Station was provided with the pure lines by sericulural
institutions abroad with which they are cooperating. Up until now the all the lines have adapted
very well to the local environment, performed satisfactorily and shown high improvement
potential.
                                               58
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


 ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΞΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΝΥΜΦΗΣ
  ΜΕ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΥΚΟΥΛΙΟΥ ΣΕ ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ
                      ΕΚΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΩΝ
                                        1                  2
                     Bαρσαμιδάκη Μ. Ε. , Χαριζάνης Π. Χ.
                       1
                         Δήμος Ηρακλείου, Τμήμα Πρασίνου
        2
          Εργαστήριο Σηροτροφίας – Μελισσοκομίας, Γ.Π.Α., melissa@aua.gr

    Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα Bombyx mori L. (Lep., Bombycidae) μπορεί να
πραγματοποιηθεί καθ’όλη τη διάρκεια της βλαστητικής φάσης της μουριάς στη χώρα μας. Η
ποιότητα καθώς και η χορηγούμενη ποσότητα μορεοφύλλων στις προνύμφες καθορίζει
αποφασιστικά την απόδοση της εκτροφής, που είναι το βάρος των παραγόμενων κουκουλιών,
αφού το προϊόν που εμπορεύονται οι σηροτρόφοι είναι τα κουκούλια. Οι μεταξογόνοι αδένες
είναι το σημαντικότερο όργανο του προνύμφης και από την ανάπτυξή τους, που είναι αρκετά
σημαντική κατά τη διάρκεια της V ηλικίας της προνύμφης, καθορίζεται το βάρος του
παραγόμενου κουκουλιού. Το βάρος των μεταξογόνων αδένων εξαρτάται από την ποσότητα
και κυρίως από την ποιότητα της τροφής της προνύμφης, όπως διαπιστώνουμε και από τα
αποτελέσματα των πειραματικών εκτροφών. Στις εκτροφές μας που πραγματοποιήθηκαν την
άνοιξη και το φθινόπωρο εκτράφηκε το κινέζικο υβρίδιο Chunxiao x Zhelei, με φύλλα μίας
συγκεκριμένης εγχώριας ποικιλίας της Morus alba και ακολουθήθηκε ο ίδιος τρόπος εκτροφής
για όλες τις εκτροφές. Κάθε εκτροφή είχε τέσσερις επαναλήψεις και σε κάθε επανάληψη
εκτρέφονταν 500 προνύμφες. Στο χώρο εκτροφής η θερμοκρασία ήταν 252C,η σχετική
υγρασία 705% και επικρατούσε σκοτάδι καθ’ όλο το 24ωρο. Σε όλη τη διάρκεια της V
ηλικίας (από την πρώτη έως την τελευταία ημέρα) πριν τη χορήγηση του πρώτου γεύματος
κάθε ημέρας υπολογιζόταν το βάρος της προνύμφης και το βάρος των μεταξογόνων αδένων. Η
ανάπτυξη των μεταξογόνων αδένων είναι ανάλογη της αύξησης του βάρους της προνύμφης και
αρκετά σημαντική κατά τις τελευταίες ημέρες της V ηλικίας. Μετά την ολοκλήρωση του
πλεξίματος του κουκουλιού («κλάδωμα») υπολογιζόταν το βάρος του κουκουλιού, του
κελύφους, της νύμφης και η περιεκτικότητα του κελύφους σε σερικίνη και φιμπροϊνη. Από τα
αποτελέσματα       των δύο ανοιξιάτικων και των δύο φθινοπωρινών εκτροφών που
πραγματοποιήσαμε διαπιστώσαμε ότι, την άνοιξη τόσο το βάρος των μεταξογόνων αδένων όσο
και το βάρος του κουκουλιού είναι μεγαλύτερο συγκριτικά με αυτά του φθινοπώρου. Η
διαφορά αυτή οφείλεται στην ποιότητα της τροφής, αφού οι εκτροφές πραγματοποιούνταν με
το ίδιο υβρίδιο και σε όμοιες συνθήκες και ο μόνος μεταβλητός παράγοντας ήταν η τροφή. Η
συσχέτιση μεταξύ του βάρους των μεταξογόνων αδένων και του βάρους του κουκουλιού είναι
θετική για όλες τις εκτροφές. Αυτό σημαίνει ότι μεγαλύτερο βάρος μεταξογόνων αδένων
συνεπάγεται μεγαλύτερο βάρος κουκουλιού. Επίσης, από την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων
διαπιστώνουμε ότι, η περιεκτικότητα σε φιμπροϊνη είναι μεγαλύτερη και σε σερικίνη
μικρότερη στις ανοιξιάτικες εκτροφές συγκριτικά με τις φθινοπωρινές. Δηλαδή κουκούλια
ίδιου βάρους που παράγονται την άνοιξη και το φθινόπωρο, μας δίνουν αναλογικά περισσότερο
μετάξι αυτά που παράχθηκαν την άνοιξη από αυτά του φθινοπώρου. Η φιμπροϊνη είναι η
μετάξινη ίνα (ακατέργαστο μετάξι) που παίρνουμε από το κουκούλι, ενώ η σερικίνη βρίσκεται
εξωτερικά της φιμπροϊνης και διαλύεται κατά την επεξεργασία του κουκουλιού. Παρόλα αυτά
η απόδοση των φθινοπωρινών εκτροφών είναι ικανοποιητική και οι εκτροφές αυτές μπορούν να
δώσουν ένα καλό εισόδημα στο σηροτρόφο.



                                           59
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


        ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ ΜΟΥΡΙΑΣ,
            ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
                                     Χαριζάνης Π.
   Εργ. Σηροτροφίας - Μελισσοκομίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, melissa@aua.gr

    Η Ελλάδα ως αγροτική χώρα πρέπει να στηρίζεται και στα έσοδα από αγροτικά προϊόντα
αξιοποιώντας τους φυσικούς πόρους και το αγροτικό δυναμικό της ώστε να αποφύγει την
ερήμωση της υπαίθρου. Όπως παλαιότερα έτσι και σήμερα η σηροτροφία μπορεί να
αποτελέσει ένα σημαντικό συμπληρωματικό εισόδημα για τους αγρότες της περιοχής
αξιοποιώντας τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις της εκμετάλλευσής τους για δύο με τρεις μήνες
κάθε χρόνο.
    Για την ανάπτυξη της σηροτροφίας σε μία περιοχή απαιτείται παράλληλα και η καλλιέργεια
της μουριάς η οποία παίζει πολλαπλό ωφέλιμο ρόλο σε μία περιοχή γιατί ταυτόχρονα μπορεί να
υποστηρίξει και την κτηνοτροφία της. Τα μορεόφυλλα είναι η μοναδική τροφή για το
μεταξοσκώληκα αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διατροφή των ζώων, για παραγωγή ως
φρούτου, για φαρμακευτικούς λόγους, καύσιμη ύλη, ως καλλωπιστικό φυτό, παραγωγή
χαρτιού και αερίου. Ακόμη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών.
     Το Σηροτροφικό Εργαστήριο του Υπουργείου Γεωργίας που λειτουργεί από το 1920 εδώ
στο χώρο του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών εκτός των άλλων δραστηριοτήτων
ασχολείται με τη συλλογή των πιο κατάλληλων για τη σηροτροφία ποικιλιών μουριάς, τη
διατήρηση και αναπαραγωγή τους. Σε έκταση 3 στρεμμάτων έχει συγκεντρώσει από διάφορες
χώρες του κόσμου 20 ποικιλίες μουριάς των πιο κατάλληλων για τη σηροτροφία. Στοιχεία που
μελετώνται είναι η προσαρμοστικότητα των ποικιλιών στις ελληνικές κλιματικές συνθήκες, η
ανθεκτικότητα στις διάφορες ασθένειες, η καταλληλότητα των διαφόρων εδαφών, η ποσότητα
και ποιότητα των παραγομένων φύλλων κ.ά.
    Με τη συνεργασία δύο φυτωρίων παράγονται κάθε χρόνο 80.000 έως 100.000 δενδρύλλια
για εγκατάσταση νέων μορεώνων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Γίνεται προσπάθεια
δημιουργίας νέων δενδρυλλίων μουριάς από ποικιλίες που υπάρχουν στα νησιά του Αιγαίου (πχ
Άνδρος) όπου παλαιά ανθούσε η σηροτροφία για πολλούς αιώνες. Η δημιουργία νέων
δενδρυλλίων γίνεται είτε με μοσχεύματα είτε με υβρίδιο σπόρο.



            CENTER FOR CONSERVATION AND PRODUCTION OF MULBERRY
      VARIETIES FOR THE DEVELOPMENT OF SERICULTURE IN GREECE
                                        Harizanis P.
 Agricultural Univ. of Athens, Laboratory of Sericulture - Apiculture, Athens, melissa@aua.gr

    In the past, sericulture made an important contribution to the rural economy, and now it has
a part to play again. Today, in Greece, it is very important that agricultural land is used wisely
and productively so that the farmers can survive and thus depopulation of rural areas can be
slowed down. To this end sericulture could provide an important additional income for families
for two or three months of the year using existing equipment and installations.
    To start sericulture in an area you need to grow mulberry trees. These play an important
multiple role in an area because they also provide food for domestic animals. Only the leaves
are needed to feed the silkworms, but the mulberry tree has many other uses: it also gives fruit,

                                               60
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

which can be used in medicine; it provides fire wood and can be used in the production of
paper. It is also used in fire protection by creating fire protection zones.
    The Sericulture Laboratory, on the campus of the Agricultural University of Athens has
been in operation since 1920. In addition to its other work, this department oversees the
selection of the mulberry varieties most suitable for silkworm rearing, easy maintenance and
cultivation. In 1/3 hectare of land the Lab maintains 20 of the best mulberry varieties in the
world. Characteristics that are studied are: the adaptation of the varieties to Greek climatic
conditions, resistance to different diseases, adaptation to different soil types, quantity and
quality of the leaves produced.
    In cooperation with two nurseries we produce 80,000 to 100,000 trees every year so that
new mulberry plantations can be established in different areas of Greece. We are also trying to
produce trees from local mulberry varieties that have existed for several centuries in those
islands, which have traditionally been involved in silk production. New trees are grown either
from cuttings or from seeds.




                                              61
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

ΕΚΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
ΕΧΘΡΟΙ, ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ, ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ
Προεδρείο : Μπακανδρίτσος Ν., Εμμανουήλ Ν.


           ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ
  ΜΕΛΙΣΣΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟΥ ΟΞΕΩΣ
                       Λιάκος Β. 1 , Θρασυβούλου Α. 2 , Τσέλλιος Δ. 3
       1
         Εργ. Μελισσοκομίας- Μελισσοπαθολογίας, Τμήμα Κτηνιατρικής Α.Π.Θ.
             2
               Εργ. Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας,, Τμ. Γεωπονίας, Α.Π.Θ.
                        3
                          Ινστιτούτο Μελισσοκομίας, ΕΘΙΑΓΕ.

    Με σκοπό τη διερεύνηση της δυνατότητας αποτελεσματικής, ασφαλούς και οικονομικής
χρήσης του γαλακτικού οξέος, πραγματοποιήθηκε από τον Οκτώβριο του 1999 μέχρι το
Δεκέμβριο του 2001 μια σειρά πειραματισμών με τη χρησιμοποίηση διαλυμάτων γαλακτικού
οξέως α) καθαρού για εργαστηριακή χρήση και β) κοινού για βιομηχανική χρήση, σε
διαφορετικές εποχές με διαφορετικές συνθήκες θερμοκρασίας, σε μελίσσια διαφορετικής
δυναμικότητας και με διαφορετική έκταση γόνου.
    Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε ότι:
 Το διάλυμα 15% έχει υψηλή αποτελεσματικότητα μέχρι και 96,6% όταν εφαρμόζεται σε
   μελίσσια που δεν εκτρέφουν γόνο.
 Το διάλυμα 5% έχει μικρή αποτελεσματικότητα. Σε μελίσσια που δεν εκτρέφουν γόνο
   φτάνει μόλις στο 52%.
 Η αποτελεσματικότητα επηρεάζεται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, στις χαμηλές
   θερμοκρασίες είναι υψηλότερη.
 Η υπολειμματική του δράση είναι μικρή, διαρκεί λιγότερο από 24 ώρες.
 Σε μελίσσια που εκτρέφουν γόνο η αποτελεσματικότητα περιορίζεται μόνο στις βαρρόα που
   βρίσκονται επάνω στις ενήλικες μέλισσες. Για το λόγο αυτό επηρεάζεται δραστικά από την
   εποχή και την έκταση του εκτρεφόμενου γόνου.
 Σε μελίσσια που εκτρέφουν σημαντική έκταση γόνου, για να επιτευχθεί αποτελεσματική
   θεραπεία απαιτούνται έξι επεμβάσεις, μία ανά τρεις ημέρες.
 Τα διαλύματα είναι ελάχιστα τοξικά για τις ενήλικες μέλισσες.
 Το διάλυμα 15% όταν εφαρμόζεται την άνοιξη, καλοκαίρι ή φθινόπωρο με θερμοκρασία
   περιβάλλοντος άνω των180C σε μελίσσια που εκτρέφουν γόνο, έχει πολύ σημαντικές
   επιπτώσεις στη βιολογία του μελισσιού. Παρατηρείται μείωση του ρυθμού ή παντελής
   διακοπεί της ωοτοκίας. Απώλεια βασιλισσών σε ποσοστό μέχρι και 50%, η οποία φαίνεται
   ότι έχει σχέση με την ηλικία της βασίλισσας. Αδυναμία αντικατάστασης των βασιλισσών
   που χάνονται σε πολύ υψηλό ποσοστό. Αδυναμία εκκόλαψης και απομάκρυνση σημαντικού
   αριθμού αυγών.
 Το διάλυμα 5% έχει σχετικά υψηλότερα αποτελεσματικότητα όταν χορηγείται πολύ αργά το
   φθινόπωρο, χωρείς εμφανείς επιπτώσεις στη βιολογία των μελισσών.
 Δεν διαπιστώθηκε διαφορά στην αποτελεσματικότητα και τις παρενέργειες μεταξύ των δύο
   τύπων γαλακτικού οξέως που χρησιμοποιήθηκαν.
Τα διαλύματα του γαλακτικού οξέως είναι επιβλαβή στα μελίσσια και δεν συστήνεται να
χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της βαρρόασης.



                                           62
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

INVESTIGATION ONTO THE EFFECTIVENESS AND TOXICITY OF LACTIC ACID
                               WATER SOLUTIONS
                     Liakos V. 1, Thrasyvoulou A.2, Tsellios D. 3
          1
            Aristotle Univ. of Thessaloniki, Faculty of Veterinary Medicine
               2
                 Aristotle Univ. of Thessaloniki, School of Agriculture
                   3
                     Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.)

    In order to investigate the possibility of an effective, safe and economic use of lactic acid in
the control of Varroa mite, a series of experiments took place from October 1999 till December
2001. Two different water solutions of the acid were used: 15% and 5%. The solutions were
applied in different seasons and temperatures, and in colonies with different populations and
brood area.
    The results showed that:
 The 15% solution is very effective- up to 96.6%, but the 5% solution is not very effective
     (52%) when applied to colonies without brood
 Effectiveness is higher in lower temperatures, and varies with the area of brood. Lactic acid
     is effective only on the Varroa carried by adult bees
 In colonies which rear a significant amount of brood, 6 applications, one every 3 days, are
     needed
 No residues were detected after 24 hours
 15% and 5% solutions of lactic acid are not toxic to adult honey bees
 When 15% solution is applied at temperatures above 180C and in colonies which rear
     brood, it has side effects on the biological rhythm of the colonies: egg laying is reduced or
     stops altogether, loss of the queen (50%), reduced ability to produce new queens, reduction
     in the number of hatching eggs
 The 5% solution give better results when applied late in Autumn and has no effect on bees.
We conclude that lactic acid solutions are harmful to bees and are not to be used for Varroa
control.




   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ
  APIGUARD® ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΒΑΡΡΟΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ
           Παπαχριστοφόρου Α., Ξώνης Κ., Παναγιώτου Π., Φελεκίδου Π.
   Εργ. Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, alpapa@agro.auth.gr

   Με στόχο τον προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας του σκευάσματος APIGUARD®
κατά της βαρρόα, έγιναν δύο πειράματα σε μελίσσια της Apis mellifera macedonica, την άνοιξη
και το καλοκαίρι του 2002. Κατά το πρώτο πείραμα εφαρμόστηκαν 2 δόσεις των 50 γρ ανά 14
μέρες με δύο διαφορετικούς τρόπους εφαρμογής: α) σε 10 μελίσσια σε συσκευασία από
αλουμίνιο (τεμάχιο 1), β) σε άλλα 10 μελίσσια με αλοιφή σε φύλλο κεριού πάνω από τα
πλαίσια (τεμάχιο 2). Για να μελετηθούν τυχόν επιπτώσεις του φαρμάκου στις μέλισσες, 10
μελίσσια κρατήθηκαν ως μάρτυρες. Η αποτελεσματικότητα του σκευάσματος στην α)
εφαρμογή ήταν 89,29% ενώ στη β) εφαρμογή ήταν 93,37%.
   Κατά το δεύτερο πείραμα, έγινε οι ίδιες εφαρμογές με το πρώτο πείραμα ενώ προστέθηκε
άλλη μία γ. (3ο τεμάχιο), κατά την οποία εφαρμόστηκαν 2 δόσεις των 25 γρ ανά 7 ημέρες με

                                                63
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

αλοιφή σε φύλλο κεριού πάνω από τα πλαίσια. Η αποτελεσματικότητα του σκευάσματος στην
εφαρμογή α) ήταν 95,09%, στην β) ήταν 96, 59% και στη γ) ήταν 94,95%.
   Παράλληλα, μελετήθηκαν η ανάπτυξη των μελισσιών (πληθυσμός και γόνος) και η
συμπεριφορά τους σε σύγκριση με τα αντίστοιχα μελίσσια-μάρτυρες. Η ανάπτυξη ήταν
φυσιολογική και δεν παρατηρήθηκαν διαφορές όσον αφορά στην επιθετικότητα, την τάση για
λεηλασία και την παραπλάνηση.



 FIELD STUDY TO ASSESS THE EFFECTIVENESS AND SAFETY OF APIGUARD®
                Papachristoforou A., Xonis K., Panagiotou P., Felekidou P.
Lab. of Apiculture and Sericulture. Aristotle University of Thessaloniki, alpapa@agro.auth.gr

    To assess the efficacy of APIGUARD®in controlling Varroa mites, two experiments were
conducted on colonies of Apis mellifera macedonica during the Spring and Summer of 2002. In
the first experiment, APIGUARD® was applied to two groups of infected colonies in the
following ways: Group 1 -Ten colonies were treated with 2x50g (in aluminum trays) at a two
week intervals, and Group 2 -Ten colonies were treated with 2x50g (spread on a 10x10 cm flat
support) at two week intervals. To assess the possible influences of APIGUARD ® on
honeybees, ten untreated colonies were kept as a control group. The efficacy of APIGUARD®
on Group 1 was 89,29% and on Group 2 was 93,37%.
    In the second experiment, APIGUARD® was applied to three groups of infected colonies in
the following ways: Group I -Ten colonies treated with 2x50g (in aluminum trays) at two week
intervals; Group 2 -Ten colonies treated with 2x50g (spread on a 10x10 cm flat support) at two
week intervals and Group 3 -Ten colonies treated with 2x25g (spread on a 10x10 cm flat
support) at one week intervals. The efficacy of APIGUARD ® on Group1 was 95,09%, on
Group2 was 96,59% and on Group3 was 94,95%.
    In addition, the growth of colonies (population and brood frames) and their behavior was
observed and compared with control colonies during the two experiments. The growth of
colonies was normal and no adverse changes in bee behavior such as aggressiveness, robbing or
erratic movements were observed.




             ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ
                     ΜΕΛΙΣΣΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ APILIFE VAR
                              Λιάκος Β. 1, Θρασυβούλου Α. 2
             1
               Εργ. Μελισσοκομίας- Μελισσοπαθολογίας, Τμήμα Κτηνιατρικής Α.Π.Θ.
                   2
                     Εργ. Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας, Τμ. Γεωπονίας, Α.Π.Θ.

    Σε δύο διαφορετικούς πειραματισμούς, που διεξάχθηκαν με διαφορετικές συνθήκες
θερμοκρασίας περιβάλλοντος και σε μελίσσια που εκτρέφανε διαφορετική έκταση γόνου,
διερευνήθηκαν η αποτελεσματικότητα, η μελισσοτοξικότητα και οι πιθανές παρενέργειες στη
βιολογία του μελισσιού του βαρροοκτόνου σκευάσματος Apilife VAR.
    Στον πρώτο πειραματισμό που διεξάχθηκε με μέση θερμοκρασία περιβάλλοντος μικρότερη
των 180C, δύο πλακίδια του σκευάσματος τοποθετήθηκαν διαδοχικά, ένα ανά 12 ημέρες, σε


                                             64
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

μελίσσια που ο πληθυσμός τους κάλυπτε 10 πλαίσια και εκτρέφανε 3-8 dm2 σφραγισμένου
γόνου.
    Στο δεύτερο πειραματισμό που διεξάχθηκε με μέση θερμοκρασία περιβάλλοντος
μεγαλύτερη των 180C, τέσσερα πλακίδια του σκευάσματος τοποθετήθηκαν διαδοχικά, από δύο
ανά 12 ημέρες, σε μελίσσια που ο πληθυσμός τους κάλυπτε 8-10 πλαίσια και εκτρέφανε 24- 17
dm2 σφραγισμένου γόνου.
    Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε ότι:
 Η αποτελεσματικότητα του σκευάσματος είναι υψηλή (95,2%) όταν εφαρμόζεται με μέση
    θερμοκρασία μεγαλύτερη των 180C, διαρκεί 24 ημέρες και χρησιμοποιούνται δύο πλακίδια
    ανά 12 ημέρες. Είναι επίσης υψηλή (90,7%) όταν εφαρμόζεται με τις ίδιες συνθήκες
    θερμοκρασίας, χρησιμοποιούνται δύο πλακίδια και διαρκεί 12 ημέρες. Αρκετά υψηλή
    (83,1%) είναι και όταν εφαρμόζεται με θερμοκρασίες μικρότερες των 18 0C, διαρκεί 24
    ημέρες και χρησιμοποιούνται δύο πλακίδια ένα ανά 12 ημέρες.
 Στις συγκεκριμένες θερμοκρασίες η τοξικότητα του σκευάσματος στις ενήλικες μέλισσες
    είναι μικρή, ενώ δεν παρατηρήθηκαν παρενέργειες στη βιολογία του μελισσιού.



INVESTIGATION ONTO THE EFFECTIVENESS AND TOXICITY OF APILIFE-VAR
                                  FORMULATION
                            Liakos V. 1, Thrasyvoulou A. 2
          1
            Aristotle Univ. of Thessaloniki, Faculty of Veterinary Medicine
               2
                 Aristotle Univ. of Thessaloniki, School of Agriculture

    The effectiveness and toxicity for honey bees of Apilife-VAR formulation were investigated
under different environmental conditions on honey bee colonies rearing different areas of
brood. The 1st experiment took place at a temperature below 18 0C. Two pieces of the
formulation were applied, at a rate of one piece every 12 days, to colonies with populations
covering 10 frames and an area of 3-8 dm2 sealed brood. The 2nd experiment took place at a
temperature above 180C. Four pieces of the formulation were applied at a rate of two every 12
days, to colonies with populations covering 8-10 frames and an area of 17-24 dm2 sealed brood.
    The results showed that the effectiveness of Apilife-VAR formulation is 95.2% when the
average temperature is higher that 180C, the application lasts for 24 days and two pieces of the
formulation are used every 12 days, while it is 90.7% when the application lasts 12 days under
the same conditions. The effectiveness of the formulation is 83.1% when average temperature is
lower than 180C, the application lasts for 24 days but only one piece of the formulation is used
every 12 days. At the above temperatures, toxicity for the honeybees was minimal, and no other
effects were observed on the biology of the colonies.




                                              65
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΡΟΩΣΗΣ ΜΕ ΤΑΙΝΙΕΣ COUMAPHOS 10% BEE STRIPS
                          Λιάκος Β. 1, Θρασυβούλου Α. 2
      1
        Εργ. Μελισσοκομίας- Μελισσοπαθολογίας, Τμήμα Κτηνιατρικής Α.Π.Θ.
            2
              Εργ. Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας, Τμ. Γεωπονίας, Α.Π.Θ.

     Με στόχο την αποτελεσματική καταπολέμηση της βαρρόωσης, χωρίς παρενέργειες στις
ενήλικες μέλισσες και το γόνο, διερευνήθηκε σε ένα πειραματισμό στην πράξη η θεραπεία με
ταινίες coumaphos 10% Bee Strips (Bayer). Είκοσι τέσσερα μελίσσια Apis mellifera
macedonica ελέγχθηκαν και στη συνέχεια χωρίσθηκαν σε δύο ομάδες Α και Β, των δώδεκα
μελισσιών, ομοιόμορφες ως προς τη δυναμικότητα του πληθυσμού, την έκταση του γόνου και
τη μόλυνση από βαρρόα. Την 1η Οκτωβρίου 2001, τοποθετήθηκαν στη γονοφωλιά κάθε
μελισσιού δύο ταινίες μεταξύ των πλαισίων 3 και 7. Στα μελίσσια της μιας ομάδας
τοποθετήθηκαν ταινίες τύπου Α (Coumaphos 10 % Bee Strips) και στην άλλη ταινίες τύπου Β
(Placebo Bee Strips). Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας υπολογίσθηκε από το λόγο των
νεκρών βαρρόα που σκοτώθηκαν στη διάρκεια της θεραπείας προς τον αριθμό των βαρρόα που
παρέμειναν στο μελίσσι μετά από αυτή. Η τυχόν παρουσία παρενεργειών ελέγχθηκε με: α) την
καθημερινή καταμέτρηση των νεκρών μελισσών μπροστά από τις κυψέλες, β) την ανά 7 ημέρες
μέτρηση της έκτασης του γόνου, τον υπολογισμό του πληθυσμού και τη διαπίστωση της
παρουσίας βασίλισσας. Και γ) την παρατήρηση για τυχόν αλλαγές στη συμπεριφορά των
μελισσών όπως επιθετικότητα, λεηλασία ή μη φυσιολογικές κινήσεις .
     Διαπιστώθηκε ότι μετά από θεραπεία 41 ημερών η αποτελεσματικότητα των ταινιών
Coumaphos 10% ήταν υψηλή και έφτασε στο 98,6% ±4.8. Το μεγαλύτερο ποσοστό των
ακάρεων περίπου 97,6%, σκοτώθηκε τις πρώτες 24 ημέρες της θεραπείας. Ο αριθμός των
νεκρών μελισσών που μετρήθηκε μπροστά από τις κυψέλες ήταν πολύ μικρός, περίπου 1,04
μέλισσες την ημέρα στα μελίσσια που έγινε θεραπεία με ταινίες Coumaphos 10 % και 0,66 στα
μελίσσια που τοποθετήθηκαν οι ταινίες Placebo. Διαφορά μη σημαντική (p<0.005). Η όψη του
γόνου και στις τέσσερις επιθεωρήσεις που έγιναν (8/10, 15/10, 22/10, 29/10) ήταν συμπαγής σε
όλα τα μελίσσια. Δεν διαπιστώθηκε αντικατάσταση βασιλισσών, ούτε ανωμαλίες στο ρυθμό
και τον τρόπο της ωοτοκίας. Η όψη τόσο του σφραγισμένου όσο και του ασφράγιστου γόνου
ήταν φυσιολογική. Οι ταινίες δεν άσκησαν εντομοαπωθητική δράση ούτε διαπιστώθηκαν
ανωμαλίες στη συμπεριφορά των μελισσών.



      CONTROLING VARROA MITES WITH COUMAPHOS BEE STRIPS 10%
                             Liakos V. 1, Thrasyvoulou A.2
           1
             Aristotle Univ. of Thessaloniki, Faculty of Veterinary Medicine
                2
                  Aristotle Univ. of Thessaloniki, School of Agriculture

    In order to provide a consistent control of varroosis without harmful effects on adult bees
and brood, treatment with coumaphos bee strips 10% (Bayer) was tested in a field trial. Twenty-
four colonies of Apis mellifera Macedonica which were naturally infested by Varroa mites
(Varroa destructor), were examined thoroughly and subsequently divided into two groups of 12
colonies each, A and B, according to their population, area of brood and Varroa infestation. In
October 1st 2001, two strips were placed between the 3rd and 7th frame of the nest area of each
colony. The A type strips (Coumaphos 10 % Bee Strips) were placed in colony-group A and
likewise B strips (Coumaphos Placebo Bee Strips) in B group. The number of dead bees and
                                              66
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

dead mites for each colony was counted every 1 –3 days till the end of treatment period
(November 11th). The effectiveness of the treatment was calculated by the ratio of mites killed
during the experiment to the total number of mites present in the colony. The safety of the test
product, was assessed by counting the dead bees in front of each colony every day, by
inspecting the brood patterns and queens present every 7 days, by counting the frames covered
by bees to estimate the bee population and by observing any adverse effect on bee behavior
such as aggressiveness, robbing, erratic movements etc.
     The efficacy of Coumaphos 10 % Bee Strips after 41 days treatment was high and reached
the average of 98.6±4.8. The majority of the mites were dropped during the first 24 days (about
97.6% of the mites were killed). The number of dead or moribund bees that were counted at
colony entrances was negligible, average 1,04 bee/day in colonies treated with Coumaphos 10
% Bee Strips and 0.66 in colonies treated with Placebo. Differences were not significant
(p<0.005). Brood patterns during the four inspections (8/10, 15/10, 22/10, 29/10) were found
compact in all colonies and no replacement of queens, no irregularities in laying eggs or
“pepperbox” symptom (a mixture of capped and uncapped brood cells) were observed. The
appearance of sealed and unsealed brood reflects physiological condition. The strips had no
repellent effect on bees. Flight activity was normal and no adverse effects on bee behavior, such
as aggressiveness, robbing, erratic movements or crawling of bees near the hive entrance were
observed.




  ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΡΡΟΑ (Varroa
              destructor) ΣΤΗ ΜΕΛΙΣΣΑ (Apis mellifera macedonica)
                            Θεοφιλίδης Γ. 1, ΧατζήναΦ. 2
    1
      Εργαστήριο Φυσιολογίας Ζώων, Τμήμα Βιολογίας, Α.Π.Θ., theophil@bio.auth.gr
                   2
                     Ινστιτούτο Μελισσοκομίας Χαλκιδικής, ΕΘΙΑΓΕ

    Η λειτουργική μορφολογία των μηχανισμών προσκόλλησης του Βαρρόα στη μέλισσα
μπορεί να είναι το κλειδί για τη βιολογική καταπολέμησή της. Η εργασία αυτή παρουσιάζει τη
μορφολογία των μηχανισμών προσκόλλησης του βαρρόα με τη χρήση Ηλεκτρονικού
Μικροσκοπίου και τη χρησιμοποίηση της αρνητικής πίεσης για την αποκόλληση του βαρρόα
από τις μέλισσες. Τα αποτελέσματα ήρθαν να ρίξουν επιπλέον φως στη διαμάχη μεταξύ των
επιστημόνων για το θέμα αυτό.
    Αποδείχθηκε ότι τα άκρα των ποδιών του βαρρόα αποτελούνται από σκληροποιημένα μέρη,
καθορισμένης μορφής και διάταξης και επίσης από μαλακά μόρια τα οποία έχουν την
ικανότητα να διαμορφώνουν έναν τύπο βεντούζας με τον οποίο το βαρρόα προσκολλάται πάνω
στη μέλισσα. Η χρήση αρνητικής πίεσης 2 ατμοσφαιρών για την αποκόλληση του βαρρόα από
τις μέλισσες δεν είχε σημαντικό αποτέλεσμα γεγονός που επιβεβαιώνει την αντοχή της
βεντούζας στα άκρα του βαρρόα.




                                               67
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


    ADHESION MECHANISMS OF VARROA DESTRUCTOR ONTO Apis mellifera
                                          macedonica
                               Theophilidis G. 1, Hatjina F. 2
     1
       Lab. of Animal Physiology, School of Biology, Aristotle Univ., theophil@bio.auth.gr
                        2
                          Hellenic Institute of Apiculture (N.AG.RE.F.)

    Because the mechanism by which the Varroa mite adheres to the honey bee could be the key
to the biological control of the mite, a scanning electron microscope was used to study the
ambulacra of Varroa destructor in Greece. The use of negative pressure to dislodge Varroa
from Apis mellifera macedonica was also investigated.
    The results confirmed that the ambulacra of Varroa have a sclerotized structure while at the
same time they have the ability to expand and form a sucker-like structure. Negative pressure of
2 Bars did not have a significant effect in dislodging Varroa from bee bodies.




         ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΡΟΑ ΣΕ ΤΕΧΝΗΤΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΜΑΡΙΑ
                               Υφαντίδης Μ. Δ.
                 Εργαστήριο Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας, Α.Π.Θ.

    Στην παρούσα εργασία περιγράφεται η διαδικασία δημιουργίας και προσωρινής
εγκατάστασης τεχνητών χειμερινών σμαριών (μελισσοδεμάτων) της Apis mellifera σε ειδικά
διαμορφωμένα, κατά προτίμηση πλαστικά, δοχεία. Δίνονται αποτελέσματα καταπολέμησης της
βαρρόα με εφαρμογή διαφόρων ακαρεοκτόνων στα σμάρια αυτά (εκτός κυψέλης!).
Σχολιάζονται επίσης οι δυνατότητες για ταυτόχρονη αντιμετώπιση και μολυσματικών
ασθενειών των μελισσιών που προκύπτουν από τέτοια σμάρια. Τέλος, αναφέρονται τα
μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της νέας αυτής τεχνικής.


           CONTROL OF VARROA MITE IN NACED WINTER CLUSTERS
                                    Ifantidis M.D.
                Aristotle Univ. of Thessaloniki, School of Agriculture

     The procedure for creating artificial winter clusters (package bees) in Apis mellifera and
their temporary establishment in properly adapted and preferably plastic containers is described
in this paper.
    Data is given concerning control of varroa mite by applying different acaricides on the
clusters, always outside the hives. Suggestions are also made about ways of controlling
infectious diseases in the new bee colony which such winter clusters may cause. Finally, the
advantages and disadvantages of the new technique are discussed.




                                              68
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


     ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΩΝ ΚΑΙ
    ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΩΝ ΣΤΑ ΕΝΤΟΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ
    ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ
   ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Apis mellifera macedonica ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΛΕΟΠΤΕΡΟΥ
                                Tenebrio molitor
                        Παπαευθυμίου Χρ., Θεοφιλίδης Γ.
       Εργ. Φυσιολογίας Ζώων, Τμήμα Βιολογίας, A. Π. Θ. cpapaef@bio.auth.gr

  Η χρήση των αγροχημικών φαρμάκων (εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, παρασιτοκτόνα) συνιστά
ένα από τα κυριότερα προβλήματα της μελισσοκομίας. Οι μέλισσες–έντομα που φυσιολογικά
δεν αποτελούν στόχους καταπολέμησης- εκτίθενται απευθείας στα αγροχημικά όχι μόνο στο
περιβάλλον, αλλά επίσης και εντός της κυψέλης όπου ποικίλα εντομοκτόνα χρησιμοποιούνται
έναντι των παρασίτων. Προκειμένου να εκτιμηθεί η καρδιοτοξική δράση εντομοκτόνων οι
απομονωμένες καρδιές της μέλισσας και του κοινού σκαθαριού της πατάτας τοποθετήθηκαν
στο εσωτερικό καταγραφικού θαλάμου, γεμάτου με οξυγονωμένο φυσιολογικό ορό. Η ισχύς
και η συχνότητα της καρδιακής σύσπασης καταγράφονταν με τη βοήθεια εξειδικευμένου
μεταγωγέα τάσης. Επιπλέον η καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας των βηματοδοτικών
κυττάρων της καρδιάς πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια γυάλινων μικροηλεκτροδίων. Τόσο η
μηχανική όσο και η ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς αποθηκεύτηκε σε Η/Υ διαμέσου
κατάλληλου λογισμικού. Με αυτόν τον τρόπο κατέστη δυνατή η επεξεργασία της καρδιακής
απόκρισης σε φυσιολογικό ορό και σε ορό όπου είχαν διαλυθεί τα παρασιτοκτόνα
(imidacloprid , 2,4-D, deltamethrin). Η εκτίμηση της καρδιοτοξικότητας βασίστηκε στον
υπολογισμό της μη δραστικής συγκέντρωσης (ΜΔΣ): της ελάχιστης συγκέντρωσης
παρασιτοκτόνου διαλυμένου στο φυσιολογικό ορό η οποία δεν προκαλεί στατιστικά
σημαντικές αλλαγές στις παραμέτρους της καρδιακής σύσπασης.
  *Χρηματοδότηση στα πλαίσια του Ευρωπαικού Προγράμματος: ‘Στρατηγικές για την
αποτελεσματικότερη     βιοαποικοδόμηση       ζιζανιοκτόνων  υπό   δυσμενείς   συνθήκες
περιβάλλοντος’’(5th Frame work, Quality of life, contract no: QLK3-1999-00041,
Herbicbiorem, http://www-herbic.bio.auth.gr/)



 ASSESSMENT OF THE CARDIOTOXIC ACTION OF PESTICIDES ON INSECTS,
 USING PHYSIOLOGICAL TISSUE-PREPARATIONS BASED ON THE ISOLATED
             HEARTS OF Apis mellifera macedonica AND Tenebrio molitor
                           Papaefthimiou C., Theophilidis G.
    Lab. of Animal Physiology, School of Biology, Aristotle Univ., cpapaef@bio.auth.gr

    Pesticides are one of the major problems for apiculture. Honeybees, non-target insects, are
not only directly exposed to these compounds in the environment, but also pesticides are used
inside the beehive to fight parasites.
    In our studies for the assessment of the cardiotoxic action of pesticides, the isolated heart of
the honey bee was placed in a recording chamber filled with oxygenated physiological solution
(saline). The power and the frequency of the heart contraction were monitored using a
specialized force displacement transducer. To monitor intracellular activity from the cardiac
pacemakers glass floating microelectrodes were used. Both the mechanical and electrical
activity was fed to a computer through a data acquisition computer system for further analysis
                                                69
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

of the response of the tissue-preparation in the presence of normal saline (control) and in the
presence of saline where the pesticides (imidacloprid, 2,4-D, deltamethrin at different
concentrations) were diluted. For the validation of the toxicity the no effect concentration
(NoEC) of a pesticide, the minimum concentration of the pesticide diluted in physiological
saline, which has no significant effects on the parameters of the cardiac contraction, was
estimated.




     ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΟΥ IMIDACLOPRID
   (GAUCHO) ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΕΝΤΟΜΟΥ Tenebrio
               molitor ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Apis mellifera macedonica
                            Ζαφειρίδου Γ., Θεοφιλίδης Γ.
     Εργαστήριο Φυσιολογίας Ζώων, Τομέας Ζωολογίας, Α. Π. Θ., gzafeiri@bio.auth.gr

   Στα έντομα, η αναπνευστική λειτουργία περιλαμβάνει τη φάση της εισπνοής και την φάση
της εκπνοής. Στα περισσότερα έντομα η εκπνοή ξεκινάει με την σύσπαση όλων των πλευρικών
μυών. Ο συγχρονισμός των μυών αυτών που ανήκουν σε διαφορετικά μεταμερή ελέγχεται από
ένα σύστημα ενδιάμεσων νευρώνων του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), που καλείται
αναπνευστικό κέντρο. Οι ενδιάμεσοι αυτοί νευρώνες σχηματίζουν χολινεργικές συνάψεις με
τους αναπνευστικούς κινητικούς νευρώνες.
   Με την χρήση ηλεκτροφυσιολογικών μεθόδων μελετήθηκε η διαφοροποίηση του
αναπνευστικού ρυθμού του σκαθαριού Tenebrio molitor και της μέλισσας Apis mellifera
macedonica, κατά την επίδραση του νεονικοτινικού εντομοκτόνου Imidacloprid, στο ΚΝΣ. Η
αναπνευστική δραστηριότητα των εντόμων καταγράφονταν από πλευρικούς κλάδους της
νευρικής χορδής με την βοήθεια τροποποιημένου αναρροφητικού ηλεκτροδίου.
   Το Imidacloprid εξαιτίας της μοριακής του δομής, του μεγέθους και του φορτίου του,
προσαρμόζεται στους μοριακούς υποδοχείς του νευρικού συστήματος που φυσιολογικά
δεσμεύουν την μοριακή ΑCh μπλοκάροντας ουσιαστικά, τους υποδοχείς της ακετυλοχολίνης
(Ach). Έτσι, η ένωση αυτή ενεργοποιεί τον νικοτινικό χολινεργικό υποδοχέα, επειδή όμως δεν
υδρολύεται από την ακετυλοχολινεστεράση, η ενεργοποίηση αυτή, μπορεί να είναι συνεχής με
επακόλουθη υπερδιέγερση των νικοτινικών χολινεργικών συνάψεων, ευερεθιστότητα,
σπασμούς και τελικά θάνατο του εντόμου (Mullins 1993).
   Η εκτίμηση της νευροτοξικότητας του Imidacloprid βασίστηκε στον υπολογισμό της
ελάχιστης συγκέντρωσης του νεονικοτινικού εντομοκτόνου που δεν προκαλεί σημαντικές
αλλαγές στη συχνότητα του αναπνευστικού ρυθμού των εντόμων.
*Χρηματοδότηση στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος: «Στρατηγικές για την
αποτελεσματικότερη     βιοαποικοδόμηση      ζιζανιοκτόνων     υπό   δυσμενείς     συνθήκες
περιβάλλοντος» (5th Frame work, Quality of Life, contract no: QLK3-1999-00041,
Herbicbiorem, htt://www-herbic.bio.auth.gr)




                                              70
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

    ASSESSMENT OF THE ACTION OF THE INSECTICIDE IMIDACLOPRID
  (GAUCHO) ON THE CENTRAL NERVE CORD OF THE INSECT Tenebrio molitor
                   AND THE HONEYBEE Apis mellifera macedonica
                             Zafiridou G., Theophilidis G.
    Lab. of Animal Physiology, School of Biology, Aristotle Univ. , gzafeiri@bio.auth.gr

    In insects the respiratory activity includes the phase of inhalation and the phase of
exhalation. In most species, the expiration begins with the contracture of all lateral (dorsal-
abdominal) muscles. The synchronization of all muscles, which belong in different segments, is
controlled by a system of interneurons in the central nervous system (CNS), which is called
central pattern generator (CPG). These interneurons form cholinergic synaptic terminals with
the respiratory motoneurons. In this study, using a variety of electrophysiological methods, it
was possible to investigate the modification of the respiratory rhythm of the beetle Tenebrio
molitor and the honeybee Apis mellifera macedonica, during the perfusion of the isolated nerve
cords with the neonicotinic insecticide Imidacloprid. Extracellular records were obtained from
motor branches of the isolated nerve cords, using a modified suction electrode.
    Because of the molecular structure, the size and the polarization that Imidacloprid presents,
it binds on the molecular receptors which normal bind acetylcholine (Ach), causing the block of
the Ach receptors. This binding activates the nicotinic receptors. However Imidacloprid is not
hydrolyzed by Acetylcholinesterase causing continuous activation of nicotinic receptors. As a
result overexcitation of the cholinergic synapses, spasms and at last the death of the insect occur
(Mullins 1993). For the validation of the neurotoxicity induced by Imidacloprid, the no
effective concentration was estimated for both in vitro preparations.




 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΡΟΪΚΗΣ ΑΚΑΡΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΜΕ ΑΙΘΕΡΙΑ
       ΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΗ ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΛΩΡΙΔΑΣ
                  Σκουλά Μ. 1, Σελλιανάκης Β. 2 , Μιχελάκης Σ. 2
          1
             Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων, melpo@maich.gr
         2
            Ινστιτούτο Υποτροπικών Φυτών και Ελαίας, Αγροκήπιο, Χανιά.

    Δέκα έξι αιθέρια έλαια δοκιμάσθηκαν σε εργαστηριακές συνθήκες για την
αποτελεσματικότητά τους στην θανάτωση της Varroa αλλά και για την ενδεχόμενη τοξικότητα
στις μέλισσες. Ορισμένα αιθέρια έλαια ήταν απολύτως αδιάφορα τόσο στην Varroa όσο και
στις μέλισσες. Αντίθετα άλλα ήταν μεν αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της Varroa αλλά
και πολύ τοξικά στις μέλισσες. Μια τρίτη κατηγορία αιθέριων ελαίων ήταν σχετικά
αποτελεσματικά για την Varroa (>75%) αλλά σχετικά τοξικά στις μέλισσες (>10%). Τέλος μιά
τέταρτη κατηγορία αιθέριων ελαίων προκάλεσε μεγάλη θνησιμότητα στα Varroa (>90%) και
δεν είχε επίδραση στη βιωσιμότητα των μελισσών (<10%). Η τελευταία κατηγορία
χρησιμοποιήθηκε για προσδιορισμό της δραστικότητάς των σε κυψέλες. Τα πιό δραστικά
συστατικά ήταν το παρα-κιμένιο, το γ-τερπινένιο, η θυμόλη, η καρβακρόλη, η 1,8-κινεόλη και
οι θουγιόνες. Εξετάσθηκε επίσης η πιθανότητα προσμείξεων συστατικών των αιθέριων ελαίων
στο παραγόμενο μέλι.



                                                71
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


 CONTROL OF THE HONEY BEE MITE, Varroa destructor WITH ESSENTIAL OILS
                AND AROMATIC PLANTS FROM THE GREEK FLORA
                        Skoula M. 1, Sellianakis V. 2, Michelakis St. 2
  1
   Dept. of Natural Products, Mediterranean Agronomic Institute of Chania, melpo@maich.gr
                    2
                      NAFREF, Institute of Subtropical Plants and Olive Tree

    Sixteen essential oils were examined in laboratory conditions, for their efficiency in
controlling Varroa destructor, as well as for their possible toxicity on honey bees. Only mature
honey bees infected with mites were used in these experiments. Certain essential oils (oregano,
pine) were absolutely harmless to both varroa and honey bee. On the other hand, others
(wormwood, eucalyptus) were able to control the mite but were very toxic to the bees at the
same time. Others (juniper, laurel, peppermint, spearmint, myrtle, rosmarinus and savory) were
quite efficent in the control of the mite (>75%) but also relatively toxic to the honey bees
(>10%). Finally, a small number of essential oils (thyme, lavender, mild sage and wild sage)
were lethal to varroa and had no effect of the viability of the bees.
    Essential oils from the last group were used for testing on the activity in bee hives, in real
conditions in the field. After two applications of essential oils within a month, and consequent
use of apistan, we found out that the essential oil treatments had no significant effect.
Nevertheless, the difference between laboratory and field results must have an explanation.
Indeed, we observed a very high negative correlation between the initial mite infestation and
brood surface. It is evident the presence of brood is a factor that has not been considered in the
present bee hive experiment, and it is clear that it plays a very important role in the
development of the mite population. From the essential oils examined, the compounds that
showed the highest activity were: p-cymene, γ-terpinene, thymol, carvacrol, 1,8-cineole and
thujones.
    We also checked the honey produced for contamination with essential oil compounds, and
we found none.




    ΟΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΡΟΪΚΗΣ ΑΚΑΡΙΑΣΗΣ
              Μπακανδρίτσος Ν., Παπαναστασίου Ι., Παπαδόπουλος Γ.
         Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Αθηνών, ΕΘΙΑΓΕ, bac.ivra@nagref.gr

    Το άκαρι Varroa jacobsoni, προκαλεί σοβαρότατα προβλήματα στη μελισσοκομία σε
παγκόσμιο επίπεδο. Η αντιμετώπισή του βασίζεται κατά κύριο λόγο, στην χρησιμοποίηση
εντομοκτόνων και ακαρεοκτόνων σκευασμάτων. Η χρήση τους όμως, εμπεριέχει τον κίνδυνο
ρύπανσης των προϊόντων της κυψέλης καθώς και την εμφάνιση ανθεκτικών στελεχών του
ακάρεος.
   Στην παρούσα εργασία για την αντιμετώπιση του ακάρεος, χρησιμοποιήθηκε σαν βάση
πολλών σκευασμάτων η θυμόλη. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν στο εργαστήριο και στην
ύπαιθρο. Χρόνος πραγματοποίησης αυτών ήταν το έτος 2001και 2002. Η αποτελεσματικότητα
των τριών σκευασμάτων που χρησιμοποιήθηκαν είναι :
1. Κρυσταλλική θυμόλη με αποτελεσματικότητα από 89% έως 94,3%.
2. Κρυσταλλική θυμόλη ενσωματωμένη σε gel με αποτελεσματικότητα 89,4% έως 96,8%.
                                               72
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

3.  Κρυσταλλική θυμόλη με αιθέριο έλαιο γαρίφαλου και ευκαλύπτου ενσωματωμένα σε gel
    με αποτελεσματικότητα από 73,9% έως 88,6%.
 Ως φάρμακο ελέγχου χρησιμοποιήθηκε το Asuntol.
    Η χρησιμοποίηση των παραπάνω σκευασμάτων επιβεβαιώνει την σπουδαιότητα της
θυμόλης για τον έλεγχο της βαρροϊκής ακαρίασης.



     THE USE OF ESSENTIAL OILS AS TREATMENT AGAINST THE MITE Varroa
                                        destructor
                   Bacandritsos N. , Papanastasiou I. , Papadopoulos G.
             Institute of Veterinary Reaserch (N.AG.RE.F.), bac.ivra@nagref.gr

    The mite Varroa destructor is a very serious problem every year for worldwide. Nowadays
the infection is treated by the use of synthetic chemical miticides. Unfortunately the use of these
miticides may make parasite less vulnerable to chemical treatment. Also, these treatments may
have a deleterious effect on the quality of the honey products.
    In this study thymol was the main component of many different treatments in vitro and in
vivo. The experiments were carried out in 2001 and 2002. The results of the best treatments
were:
1. Crystal-thymol : 89% - 94,3% effective
2. Crystal-thymol in gel : 89,4% - 96,8% effective
3. Crystal-thymol plus eucalyptus oil and clove oil in gel: 73,9% - 88,6% effective.
    Asuntol solution was used as control agent. The above results prove the importance of
thymol against the mite infection.




     ΜΕΛΕΤΗ α) ΤΗΣ ΩΦΕΛΙΜΗΣ ΑΚΑΡΕΟΠΑΝΙΔΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΛΩΡΙΔΑΣ
      ΚΑΙ β) ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΠΟΔΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΑΙΜΟΚΥΑΝΙΝΗΣ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΗΝ
                ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΡΟΪΚΗΣ ΑΚΑΡΙΑΣΕΩΣ
Εμμανουήλ Ν. 1, Αγγελής Γ. 1, Κολοκυθά Π. 1, Λαζαράκης Δ. 2, Εμμανουήλ Χ. 1, Τσάγκου 1
                1
                  Εργαστήριο Εντομολογίας, Γ. Π. Α., ceag2emn@aua.gr
                   2
                     Εργαστήριο Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας, Γ.Π.Α.

    ΄Έρευνα επί της ακαρεοπανίδας των κυψελών στην Ελλάδα απεκάλυψε την ύπαρξη ενός
σημαντικού αριθμού ειδών με ποικίλες τροφικές συνήθειες (αρπακτικά, σαπροφάγα,
παρασιτικά). Με σκοπό την δυνατότητα χρησιμοποίησης ορισμένων από αυτά ως παραγόντων
βιοελέγχου του καταστρεπτικού ακάρεος Varroa jacobsoni επετεύχθη η εκτροφή στο
Εργαστήριο δύο αρπακτικών ειδών των : Typhlodromus cotoneastri και Cheyletus
malaccensis, και μελετήθηκαν οι βιολογικοί παράμετροι ενός τρίτου αρπακτικού του: T.
foenilis.
    ΄Έρευνα επί της φυσικής μικροχλωρίδας του Varroa jacobsoni κατέδειξε την παρουσία
16 βακτηριακών στελεχών, 3 ζυμών και 10 μυκήτων. Για δύο από τα βακτηριακά στελέχη
πραγματοποιήθηκαν κινητικές μελέτες της παθογόνου δράσεως αυτών.


                                                73
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

    ΄Έρευνα επί της χρησιμοποίησης παρεμποδιστών της αιμοκυανίνης ουσιών επί του Varroa
jacobsoni κατέδειξε την επωφελή δράση του γλυκονικού Cu χωρίς καμία επίπτωση στις
ενήλικες μέλισσες ακόμη και εάν εφαρμοσθεί η μεγαλύτερη δόση (12,5gr γλυκονικού Cu ,ανά
κυψέλη).


 STUDIES ON A) THE BENEFICIAL ACAROFAUNA AND MICROFLORA AND B)
         HAEMOCYANIN INHIBITORS AGAINST VARROA DISEASE
Emmanouel N. 1., Agelis G. 1., Kolokytha P. 1., Lazarakis D. 2., Emmanouel Ch. 1, Tsangou
                                            B. 1
                  1
                    Agricultural University of Athens, ceag2emn@aua.gr
                 2
                   Lab. of Sericulture- Apiculture, Agric. Univ. of Athens

    Studies on mites associated with beehives in Greece revealed the presence of many species,
of various feeding habits (predatory, saprophagous, parasitic). With the aim of using several of
those species as bio-control agents against Varroa destructor the predators Typhlodromus
cotoneastri and Cheyletus malaccensis were reared. Biological parameters of a third predatory
species: Typhlodromus foenilis were studied as well.
    A study of natural microflora of V. destructor showed the presence of 16 bacterial, 2 yeast
and 10 fungi strains. The survival of V. destructor populations has been examined in the
presence of two of those bacterial strains.
    In studies on the use of various haemocyanin inhibitors against V. Destructor, Cupric
Gluconate showed promising results. This compound, given to bees in sucrose syrups, had no
adverse side-effects on honey bees, even at doses of 12,5 gr Cupric Gluconate per hive.




ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΡΕΩΣ Varroa destructor
(ACARI: VARROIDAE) ΣΕ ΜΕΛΙΣΣΙΑ Apis mellifera macedonica (HYMENOPTERA:
                                     APIDAE)
                             Κοκκίνης Μ. 1, Λιάκος Β. 2
  1
    Κτηνίατρος, Διδάκτωρ Μελισσοκομίας–Μελισσοπαθολογίας. E-mail: mixkok@vet.auth.gr
       2
         Εργαστήριο Μελισσοκομίας–Μελισσοπαθολογίας, Τμ. Κτηνιατρικής, Α.Π.Θ.

   Η εξέλιξη του πληθυσμού του ακάρεως Varroa destructor σε μελίσσια της Apis mellifera
macedonica εκτιμήθηκε σε διάστημα δύο χρόνων, από τον Απρίλιο του 1999 έως τον Απρίλιο
του 2001. Η εκτίμηση διενεργήθηκε συνδυάζοντας δεδομένα από τη μελέτη της εξέλιξης α) του
πληθυσμού και του σφραγισμένου γόνου των μελισσιών και β) των αντίστοιχων ποσοστών
μόλυνσης από το άκαρι.
   Η εξέλιξη του πληθυσμού του παρασίτου που εντοπίζεται επάνω στις ενήλικες μέλισσες και
μέσα στον εργατικό γόνο εκτιμήθηκε σε τακτά χρονικά διαστήματα 21 ημερών, εκτός της
περιόδου του χειμώνα, οπότε οι καταγραφές έγιναν σε αραιότερα χρονικά διαστήματα. Ο μέσος
όρος προέκυψε από 12 μελίσσια μετά από στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων. Ο
πληθυσμός του ακάρεως που ανευρίσκεται επάνω στις ενήλικες μέλισσες παρουσίασε βαθμιαία
αύξηση από το Μάιο, 43 ± 25 (±SE) βαρρόες, μέχρι το τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου
οπότε εκτιμήθηκε η μέγιστη τιμή όλης της έρευνας, 2991 ± 331 (±SE). Στη συνέχεια
                                              74
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

παρατηρήθηκε μείωση μέχρι τα τέλη Μαρτίου, αύξηση από τον Απρίλιο μέχρι τα τέλη
Σεπτεμβρίου, 2751 ± 582 (±SE), και μείωση μέχρι την τελευταία εκτίμηση, 348 ± 57 (±SE)
βαρρόες.
   Ο πληθυσμός του ακάρεως στον εργατικό γόνο παρουσίασε αύξηση από τον Απρίλιο, 114 ±
55 (±SE) βαρρόες, μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, 2129 ± 427 (±SE). Μετά τον Οκτώβριο
παρατηρήθηκε μείωση μέχρι μηδενισμού στα μέσα Φεβρουαρίου ενώ αύξηση παρατηρήθηκε
από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τα μέσα Αυγούστου οπότε εκτιμήθηκε η μέγιστη τιμή όλης της
έρευνας, 3847 ± 564 (±SE) βαρρόες. Στη συνέχεια, παρατηρήθηκε βαθμιαία μείωση μέχρι τα
τέλη Ιανουαρίου ενώ αύξηση παρατηρήθηκε στα μέσα Φεβρουαρίου όπως και στην τελευταία
εκτίμηση στα μέσα περίπου Μαρτίου, 147 ± 46 (±SE) βαρρόες.
    Τέλος, εξετάζεται η επίδραση παραγόντων του μελισσιού και του περιβάλλοντος στην
εξέλιξη του πληθυσμού του ακάρεως και διατυπώνονται συμπεράσματα για την
ορθολογικότερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του νοσήματος.



   STUDY ON THE DEVELOPMENT OF THE POPULATION OF Varroa destructor
     (ACARI: VARROIDAE) IN COLONIES OF THE HONE YBEE Apis mellifera
                       macedonica (HYMENOPTERA:APIDAE)
                                 Kokkinis M., Liakos B.
      Laboratory of Bee pathology, Faculty of Veterinary Medicine Aristotle University of
                            Thessaloniki, mixkok@vet.auth.gr

    The development of the population of the acari Varroa destructor in colonies of the
honeybee Apis mellifera macedonica was evaluated for two years, from April 1999 to April
2001. The conclusions we have reached are based on a combination of the data collected from
the study of the development of a) the adult bees’ population and worker sealed brood and b) of
the relative infestation rates. The development of the population of the mites found on adult
bees and within worker cells has been examined at 21-day intervals, except during winter, when
data recording was sparse. The average number derives from 12 colonies following a statistical
analysis of the results.
    The population of the mites which are found on adult bees has shown a gradual increase
from May, 43 ± 25 (±SE) mites, up to the ten last days of November when the highest value of
the whole research was recorded, 2991 ± 331 (±SE). Subsequently, there was a consecutive
decrease up to late-March, an increase from April to late-September, 2751 ±582 (±SE) and a
decrease up to the last period of calculation, 348 ± 57 (±SE) mites. In worker sealed brood, the
mite’s population showed an increase from April 114 ± 55 (± SE) to mid-October 2129 ± 427
(±SE). After October, the number of mites decreased to reach nil values in mid-February, while
an increase was recorded from late-March to mid-August when the highest value of the whole
research was recorded 3847 ± 564 (±SE) mites. Consecutively, we have observed a gradual
decrease up to late January while there was an increase both in mid-February and during the last
calculation which took place towards mid-March, 147 ± 46 (±SE) mites.
     The effect of various colony-related parameters on the mite’s population development is
discussed. We hope that the conclusions concerning population development will contribute to
confronting the disease in a more accurate and effective way.




                                              75
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture


         Η ΜΕΘΟΔΟΣ «ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ», ΩΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
  ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΠΡΟΣΒΟΛΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΓΟΝΟΥ
                     ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Apis mellifera L.
                        ΑΠΟ ΤΟ ΑΚΑΡΙ Varroa destructor
           Καραβάς Α., Μαρίφογλου Π., Παντελέλης Ι., Υφαντίδης Μ.
               Εργαστήριο Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας, Α.Π.Θ.

    Περιγράφονται δύο εναλλακτικές διαδικασίες στεγανοποίησης για μέλισσες ή /και για το
παράσιτο βαρρόα κομματιών σφραγισμένης κηρήθρας εργατικού γόνου. Τα προσβεβλημένα
κελιά αναγνωρίζονται από τα κόπρανα του παρασίτου, από τυχόν νεκρούς απογόνους του ή και
από τα δερμάτια του, μετά την ολοκλήρωση της μετεμβρυακής ανάπτυξης του ξενιστή. Η
μέθοδος “σάντουιτς” συγκρίνεται με άλλες ανάλογές της, ως προς την ακρίβεια του
προσδιορισμού του ποσοστού προσβολής, ως προς την μαζικότητα των δειγματοληψιών και ως
προς την ποικιλότητα των πληροφοριών για διάφορες παραμέτρους του παρασιτισμού του
μελισσιού από τη βαρρόα.


    THE "SANDWICH"-METHOD AS AN ALTERNATIVE PROCEDURE FOR
  DETERMINING THE INFESTATION LEVEL OF WORKER BEE BROOD OF Apis
                mellifera L. BY THE MITE Varroa destructor
            Karavas Al., Marifoglou P., Pantelelis I., Ifantidis D. M.
              Aristotle Univ. of Thessaloniki, School of Agriculture

    Two alternative procedures for making pieces of sealed worker brood comb bee and/or
varroa proof are described in this paper. When the post-embryonic development of the host is
complete, infected brood cells can be recognized by the presence of traces of the parasite
(excrement, dead parasites, or the shed skins)
    The "sandwich" method is compared with other previously known methods with reference
to: the feasibility of large scale sampling, the accuracy with which the level of infestation by the
varroa mite can be determined. The variety of information about different factors connected
with the level of infestation with varroa in the hive.




      ΜΕΛΙΣΣΙΑ Apis mellifera macedonica , RUTTNER, ΑΝΘΕΚΤΙΚΑ ΣΤΗ ΒΑΡΡΟΑ
                       Λιάκος Β. 1, Μπάτζιος Χ. 2, Κοκκίνης Μ. 1
       1
         Εργαστήριο Μελισσοκομίας – Μελισσοπαθολογίας, Τμ. Κτηνιατρικής, Α.Π.Θ.
             2
               Εργ. Οικονομίας Ζωϊκής Παραγωγής, Τμ. Κτηνιατρικής, Α.Π.Θ.

    Με σκοπό τη διαπίστωση πιθανής παρουσίας μελισσιών Apis mellifera macedonica,
ανθεκτικών στο άκαρι Varroa destructor, διερευνήθηκε η δυναμική του πληθυσμού του
ακάρεως στη φάση μείωσης του πληθυσμού του. Το διάστημα από 1 ης Οκτωβρίου μέχρι 20ης
Δεκεμβρίου του 2001, σε τρεις ομάδες Α, Β και Γ των 12 μελισσιών, που προέρχονταν από
τρία διαφορετικά μελισσοκομεία, στα οποία ακολουθούνταν διαφορετική θεραπευτική αγωγή,


                                                76
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture

μετρήθηκε ο συνολικός αριθμός των βαρρόα που παρασιτούσε σε κάθε μελίσσι και εκείνος των
ακάρεων που έπεφταν στους πυθμένες της κυψέλης από φυσική πτώση.
    Ο συνολικός αριθμός των βαρρόα που διαπιστώθηκε σε κάθε μελίσσι, κυμάνθηκε από 302
μέχρι 4590 άτομα. Από τη στατιστική ανάλυση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων δε
διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά του μέσου πληθυσμού ακάρεων (μέσος  τυπικό σφάλμα του
μέσου) μεταξύ των τριών ομάδων μελισσιών (Ρ>0.05). Παρατηρήθηκε όμως, υψηλή διασπορά
των ατομικών τιμών των ακάρεων γύρω από το μέσο, και στις τρεις ομάδες, όπως αυτή
αποτυπώνεται με το συντελεστή μεταβολής (CV). Η διασπορά αυτή εμφανίζεται εντονότερη
στην ομάδα Γ (CVA= 42,58%, CVB= 53,52% και CVΓ= 66,09%).
    Η φυσική πτώση των βαρρόα στους πυθμένες κυμάνθηκε στην ομάδα Α μεταξύ 14,00%
και 31,93% (μέσο ποσοστό = 21,53%), στη Β μεταξύ 10,86% και 64,97% (μέσο ποσοστό =
34,50 %) και στη Γ μεταξύ 22,83 % και 53,40% (μέσο ποσοστό =37,00 %). Από τη στατιστική
αξιολόγηση των αποτελεσμάτων διαπιστώνεται ότι το μέσο ποσοστό (%) φυσικής πτώσης των
βαρρόα εμφανίζεται σημαντικά υψηλότερο στην ομάδα Γ, συγκριτικά με την ομάδα Α
(Ρ0.05), καθώς και στην ομάδα Β, συγκριτικά με την ομάδα Α (Ρ0.07).
    Συμπερασματικά, ο πληθυσμός των βαρρόα που παρατηρήθηκε και στις τρεις ομάδες
μελισσιών θεωρείται χαμηλός για τα περισσότερα μελίσσια. Η υψηλή διακύμανση του
πληθυσμού των βαρρόα μεταξύ των μελισσιών της κάθε ομάδας εκτιμάται ότι οφείλεται εκτός
των άλλων παραγόντων και στην παρουσία αμυντικών μηχανισμών που ποικίλουν μεταξύ των
μελισσιών.


        COLONIES OF Apis mellifera macedonica (RUTTNER) RESISTANT TO Varroa
                                           destructor
                           Liakos V. 1, Batzios Ch. 2, Kokkinis M. 1
 1
   Lab. of Bee pathology, Faculty of Veterinary Medicine, Aristotle University of Thessaloniki
         2
           Laboratory of Animal Production Economics, Faculty of Veterinary Medicine

    In an attempt to assess the possibility of existence of Apis mellifera macedonica colonies
resistant to Varroa destructor, the population dynamics of the mite were investigated. The total
number of Varroa mites and their fall on the hive floor rates were assayed, in three groups A, B,
C, of 12 bee colonies, from October 1st to December 20th 2001. These groups were created from
three different apiaries, in each of which a different treatment regime against varroosis was
applied.
    The total numbers of adult mites in each hive ranged from 302 to 4590. Statistical analysis
of data showed no significant differences in the recorded mite numbers (mean  standard
deviation of mean) among the three evaluated groups (P<0.05). However, high variation was
observed in the mite numbers in all three groups, as this ascertained by the coefficient of
variation (CV). This variation appears to be higher in group C (CV A= 42,58%, CVB= 53,52%
and CVC=66,09%).
    Fall rates of mites in group A ranged from 14,00% to 31,93% (mean 21,53%), in group B
from 10,86 to 64,97% (mean 34,50%) and in group C from 22,83% to 53,40 (mean 37,00%).
Evaluation of data shows that fall rates of the mites (in terms of mean %) is significantly higher
in group C (P<0,05), as well as in group B (P<0,07), when these were compared to group A.
    It is concluded that the mite burden in the colonies of all three evaluated groups was
relatively low. The variation that was recorded among colonies of the same group could be
attributed to the other factors and also to the existing differences in host defense mechanisms.

                                               77
1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
                        1st Hellenic Scientific Conference in Apiculture-Sericulture




ΧΟΡΗΓΟΙ :

   ANEL STANDARD, ΕΜΜ. ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ
   APIVITA
   ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
   CEVA ΕΛΛΑΣ
   Κ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ κ’ ΥΙΟΣ Ο.Ε.
   Μ. κ’ Δ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Ε.Π.Ε.
   ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΕΛΛΑΔΟΣ
   ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ
   ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ «ΑΤΤΙΚΗ»
   ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ
   ΠΑΠΠΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
   VETERIN Α.Ε.Β.Ε.
   ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ




                                           78

								
To top