Metodat dhe Procedurat

Document Sample
Metodat dhe Procedurat Powered By Docstoc
					Metodat dhe Procedurat

       Leksioni 9
 Dallimi mes Metodave dhe Metodologjise

• Metodat – mjete ose teknika te zbatuara ne procesin e
  kerkimit
• Procedurat – menyra se si ne vendosim bashke mjetet ose
  teknikat, sekuenca ose kombinimi i tyre per arritjen e
  objektivave
• Methodologjia, menyra e zgjedhjes dhe zbatimit te
  metodave dhe procedurave ne per arritjen e objektivave
  dhe per te prodhuar dije te besueshme
  Trajtimi i metodave dhe procedurave

• Perspektiva planifikimit te projektit dhe propozimit te
  shkruar
• Propozimi permban metodat and procedurat e
  planfikuara
• Raporti final permban metodat and procedurat aktuale,
  te perdorura
• Propozimi permban metodat and procedurat e
  planfikuara dhe mund te kete aresye per te ndryshuar
  planet gjate zbatimit te kerkimit.
         Permbajtja e prezantimit
1. Qellimi i metodave dhe procedurave
2. Nje perspektive historike mbi metodat empirike
3. Modelet me kerkimin ekonomik
4. Tipet e metodave empirike
5. Konsiderata mbi te dhenat
6. Sugjerime proceduriale
7. Permbledhje
  Qellimi i metodave dhe procedurave
• Japin nje plan (dhe e pershkrujane ate) mbi ate se si do te
  arrihen objektivat
• Ato kane te bejne me “Cfare”, “Pse”-ne dhe “Si”-ne e
  projektit te kerkimit
• Si: rregulla, hapat, specifikimi i modelit, metodat analitike,
  Mbledhja e te dhenave dhe administrimi i inputeve,
  menyra e testimit, menyra e interpretimit, etj.
• Si lidhen metodat me aktivitetet?
          Metodat dhe procedurat
• Niveli i detaijeve – varet nga tipi i punes (ekstension,
  industri) dhe pritjet e komitetit tuaj
• Specifikimi i metodes per testimin e hipotezes
   – Mund te jene si sasiore dhe cilesore
• Adreson objektivat ne menyre direkte
• Objektivat e kerkimit burojne nga problemi i kerkimit
• Metodat dhe procedurat udhehiqen nga problemi dhe
  objektivat dhe jo e kunderta
• Por nese objektivi eshte testimi i nje teknike, atehere kjo
  eshte e ndryshme
       Metodat dhe procedurat…
• Zgjdhja e metodave dhe procedurare eshte e rendesishme


Fukusi mbi:
• Identifikimi i problemeve te vlefshme te kerkimit
• Specifikimi i objektivave te pershtashme
• Zhvillimi i metodave dhe procedurave per arritjen e ketyre
  objektivave
             Shembull problemi 1

Sqaroni, nese1.3 miliarde kineze vazhdojne te perdorin qese
plastike ne mneyre te rregullt, do te kete pasoja te
tmerrshme per mjedisin ne Kine, sic po ndodh sot ne qytetet
me te medha, si Pekin, Shangai, Guangzhu dhe Tianzhin. Ne
keto kushte, duhen marre masa per ndryshimin e trendit,
para se impakti te jete i pakthyeshem.
              Shembull objektivash
                         Problemi 1

Objektivi i ketij studimi eshte te percaktoje preferencat e
konsumatoreve per blerjen e qeseve me perberje alternative
materiali si dhe te percaktoje zgjedhjet mes atributeve te
rendesishme te blerjes per bleresit e ketyre qeseve prej
materiali alternativ.
              Objektivat specifike
                          Problemi 1

(1) Vleresimi i atributeve te qeseve te paketimit , te cilat
    jane te rendesishme per konsumatoret,
(2) Percaktimi i aspekteve socio-economike qe mund te
    ndikojne preferencat e blerjes, dhe
(3) Diskutimi i rezultateve dhe implikimeve te marketingut.
   Shembuj metode dhe procedure
                         Problemi 1

(1) Zhvillimi i nje vezhgimi eksperimenti “conjoint choice” per
    mbledhjen e te dhenave mbi preferencave te
    konsumatorit
(2) Zhvillimi i anketes dhe mbledhja e te dhenave nga disa
    tregje ne Tianjin,
(3) Analiza e te dhenave me metodene klases latente, dhe
(4) Nxjerrja e konkluzioneve dhe shqyrtimi i implikimeve.

http://www.ctahr.hawaii.edu/nrem/staff/downloads/20091
006_Formatted.pdf
            Shembull problemi 2
• Shqiperia prodhon dhe konsumon ullinj dhe vaj
  ulliri. Sektoret e ullirit dhe vajit te ullirit jane te
  rendesishem sepse 100,000 ferma merren me
  to.
• Sektoret e ullirit dhe vajit te ullirit konsiderohet
  si prioritare per Shqiperine nga qeveria
  shqiptare
           Formulimi i problemit 2
• Megjithe trendin rrites te prodhimit te ullirit dhe vajit
  te ullirit, Shqiperia vazhdon te importoje sasi te
  konsiderueshme vaji ulliri (1000 tone)
• Ka potencial per rritjen e prodhimit te vajit te ullirit te
  destinuar per tregun e brendshem
• Megjithese ka studime mbi zinxhirin e vleres se ullirit
  (DSA, 2008; Skreli et al 2009), nuk ka evidence te
  meparshme per preferencat dhe kerkesen
  konsumatore per vajin shqiptar te ullirit
                             Objektivi
                                Problemi 2
• Objektivi pergjitheshem eshte te mesohet mbi preferencat e
  konsumatoreve per vajin e ullirit me qellim qe te zgjerohet
  prodhimi dhe shitja ne tregun e brendshem
• Objektivat specifike,
   – Indentifikimi i atributeve te rendesishme te vajit te ullirit per
     konsumatorit, perfshire krahasimin e vajit te ullirit nga ullri vendit dhe
     vajin e ullirit te importuar
   – Percaktimi i dmensioneve social-ekonomike qe mund te ndikojne
     preferencat e blerjes,
   – Identifikimi i segmenteve te tregut per promovim dhe qellime
     marketingu
       Metodat dhe procedurat –
                       problemi 2

(1) Zhvillimi i nje eksperimenti te tipit vezhgim “conjoint
    choice” per mbledhjen e te dhenave mbi preferencat
    e konsumatreve,
(2) Zhvillimi i vezhgimit dhe dhe mbledhja e te dhenave
    ne tregun e Tiranes,
(3) Abnaliza e te dhenave me metoden e klases latente,
(4) Nxjerrja e konkluzioneve dhe shqyrtimi i implikimeve.
Perspektiva historike mbi metodat empirike

• Metoda experimentale nga Mills
• Dy teknika eksperimentale
   – Metoda e dakordimit (renies dakord)
   – Metoda e diferences
             Metoda e dakordimit
• Dy klasifikime
   – Kriteri pozitiv i dakordimit – KPD
   – Kriteri negativ i dakordimit
• KPD – kur shume ndodhje te nje fenomenin te caktuar
  kane nje kusht te perbashket, ky kusht shikohet si shkaku i
  fenomentit
• Nje lidhje e vendosur mes kushtit C dhe fenomenonit X
        Kriteri negativ i dakordimit
• Aresyet per mungesen e te dy kushteve dhe fenomenit
• Eksperimenti pa C rezulton ne mungesen e X
• Siguron lidhje me te forte eshte kriteri i dakordimit?
             Metoda e diferences
• Kombinimi i kritereve pozitive dhe negative te dakordimit
• Rasti i kontrollit – pa C , nuk ka X
• Rasti eksperimental – me C, X ekziston

Kjo eshte evidence shume e forte lidhjeje mes C dhe X se ne
rastin e kritereve te meparshem
     Lidhja dhe lidhja shkak-pasoje
• Metodat eksperimentale nuk kane kapacitetin per te
  vendosur lidhjen shkak-pasoje
• Teknikat tona, te cilat mund te jene teknika vezhgimi ose
  statistiokore, mund te vendosin vetem lidhje
• Ato na ndoihmojne te percaktojme, shpesh ne menyre
  probabilitare, nese gjerat jane te lidhura me njera-tjetren
  Lidhja dhe lidhja shkak-pasoje…
• Evidenca per lidhjet shkak-pasoje derivohet nga zhvillimi i
  hipotezave te drejtimit te lidhjes shkak-pasoje nga
  aresyetimi konceptual (teoria)
• Pas kesaj shqyrtohet evidenca e lidhjes se pritur.
• Nese ka evidence empirike per te mbeshtetur kete lidhje,
  atehere kjo evidence mbeshtet hipotezen e lidhjes shkak-
  pasoje.
• Implikimet e lidhjes shkak-pasoje burojne nga aresyetimi
  konceptual (teoria) me shume se sa nga evidenca empirike
Shembull: Prodhimi me i larte i avokados hipotezohet te jete
ndikuar nga cmimi me i larte
  Lidhja dhe lidhja shkak-pasoje…
• Kerkimi ka te beje me izolimin dhe matjen ne menyre
  sasiore efektet e kushteve individuale
• Ne ekonomi, ne perpiqemi te kuptojme/matim ne menyre
  sasiore efektet e variablavete ndryshem mbi nje fenomen
  te vecante pavaresisht nga efektet e variablave te tjere
  qe ndikojme mbi fenomenin.
• P.sh., cmimi i larte ndikon ne menyre negative mbi konsumin
  – kushtet e tjera te mbajtura te pandryshuara (ceteris
  parabis)
• Kuptimi i secilit prej faktoreve eshte i rendesishem per
  kuptimin e ndikimit kolektiv
  Lidhja dhe lidhja shkak-pasoje…
• Kontrolli i variablave ne ekonomi eshte i veshtire per shkak
  te kompleksitetit te sistemeve dhe fenomeneve te studjuara
• Eshte e nevojshme te perdoret statistika per te kontrolluar
  efektet e variablave ne ekonomi
• Permes teknikave, si analiza regresive, jepet nje mjet per
  “kontrollin” statistikor te forcave te tjera
• Disiplina e ekonometrise u zhvillua sidomos me lindjen e
  kompjuterave dhe te teknologjise
• Ekonometria – teknike e bazuar ne teorine ekonomike dhe
  statistiken e zbatuar
     Modelet ne kerkimin ekonomik
• Modelet ekonomike jane abstraksione nga realiteti, i
  zhvilluar pjeserisht ose teresisht nga teoria dhe i shprehur
  shpesh ne gjuhe matematike per:
   – Shpjegime dhe parashikime
   – Zbulime
   – Pershkrime dhe ilustrime
• Ata mund te perdoren me ose pa te dhena
• Kur modelet ndertohen me qellimin e vleresimit te
  struktures ose te parametrave, modelet perbejne nje
  forme te hipotezave
              Qellimi i nje modeli

• Shpjegon lidhjet ose menyren e funksionimit te sistemeve
• Identikon faktoret ose forcat qe shkaktojne nje fenomen
• Shpjegon ne menyre specifike si veprojne dhe
  nderveprojne keta faktore per te shkaktuar fenomenin
• Adaptim teorise per nje set fenomeni formon nje model
• Modeli mund te perdoret per te parashikuar drejtimin e
  ndrysihimit dhe si instrumentet e politikes ndikojne
  ndryshimin
                     Specifikimi i modelit
P (i) = f (C, M, T, D, A, GE, HI, ED, CO)

P (i) = Probabiliteti i zgjdhjes se nje profili produkti A perkundrejt B,
C = Kostoja e qese, merr vlerat 0.3 CNY, 1.5 CNY, ose
           3.0 CNY.
M = Tipet e materialit, plastike e biodegradueshme, plastike e degradueshme, leter,
dhe veshje.
T     = Numri i hereve te perdorimit, merr vlerat 1, 5 dhe 30.
D = Koha qe materiali te degradohet, merr vlerat 1.5 muaj, 3 muaj dhe 100 vjete.
A = grup mosha: 16 deri18, 19 deri 29, 30 deri 39, 40 deri 49, me shujme se 50.
GE = Gjinia: M ose F.
HI = Grupi i te ardhurave (per muaj) : <3,000 CNY, 3,000 deri 5,000 CNY, dhe >
                     5,000 CNY.
ED = Niveli i arsimit: diplome shkolle fillore, diplome e shkolles e tetevjecare, diploma
e shkolles se meseme, bachelor dhe me shume.
CO = Konsumi i qeseve plastike ne jave, per familje: <10, 10 to 20, dhe >20.
           Shpjegoni lidhjet
P (i) = f (C, M, T, D, A, GE, HI, ED, CO)
             - ? + - ? +/-
Parashikoni drejtimin dhe politiken
The probability for individual n in class m choosing
control program i, (Pi), is measured by two types of
characteristics: (1) control program attributes,
including Type (T), Origin (O), Place of Purchase
(P), Taste (Tt), and Cost (C); and (2) individual socio-
demographic factors, including gender (G), age (A),
education (E), income (I), Knowledge of different
types of olive oil (K) and Household size (H).
    Modelet ne kerkimin ekonomik
• Kur ne bashkojme te dhenat me teorine nennje
  model me nje qellim te cajktauar, ne ndertojme
  nje model empirik.
• Modelet empirike mund te klasifikohen si
  ekonometrike, optimizimi, ose simulimi
   Klasifikimi i modeleve empirike
• Ekonometrik – stokastik (me nje gabim
  probabilitar dhe pozitiv – nga te dhenat
  faktike)
• Optimizimi – normativ (nga objectivat e
  deshirueshme, stokastike (shperndarjet
  probabilitare derivohen nga jashte modelit)
  ose jo-stokastike)
• Simulim – pozitivistik dhe jo-stokastik
        Shenime dhe momente per tu
           konsideruar me kujdes

• Modelet e optimizimit dhe ato te simulimit zakonisht nukm
  kane te bejne me testimin e hipotezave statistikore por
  jane me efektivet ne rasttet kur nuk ka ndonje menyre per
  te vezhguar fenomenet qe po studjohen.
• At nuk jane perjashtuese te njera tjetres. Modelet
  ekonometrike mund te perdoren per simulim.
• Modelet kane kufizime – ato jane mjete per arritjen e
  qeillimeve
        Shenime dhe momente per tu
          konsideruar me kujdes…

• “Perdorimi i metodave matematikore nuk zevendeson
  formulimet teorike rigoroze. Ato, nga ana e rtyre, kerkojne
  kuptk me te sakte te konstrukteve nga te cilat disiplina
  ndertohet” Breimyer 1991.
• Ekonomistet shpesh ngaterrojne domethenien statistikore
  me ate shkencore.
                       Metodat
• Metoda pershkruese
• Metodat statistikore e ekonometrike
  – Vleresime te thjeshta statistikore dhe percaktimi i fit dhe i
    shperndarjes (testi-t, testi-F)
  – Analiza statistikore multivariate mem nje ekuacion
    (regresioni, probit, logit te vleresuara me OLS etj.)
  – Modelet ekonometrike strukturale (Sistemet e ekuacioneve
    simultane, modelet e economise, 2SLS)
  – Metodat/modelet e serive kohore (fokusohen mbi mbi
    sjelljen e variablave (ekonomike) ose systemet e variablave
    ne kohe)
Regresioni i thjeshte
 Regresioni i shumefishte


Y = a + b1*X1 + b2*X2 + ... + bp*Xp




http://videolectures.net/ssmt09_kittel_mra/
                     Specifikimi i modelit
P (i) = f (C, M, T, D, A, GE, HI, ED, CO)

P (i) = Probabiliteti i zgjdhjes se nje profili produkti A perkundrejt B,
C = Kostoja e qese, merr vlerat 0.3 CNY, 1.5 CNY, ose
           3.0 CNY.
M = Tipet e materialit, plastike e biodegradueshme, plastike e degradueshme, leter,
dhe veshje.
T     = Numri i hereve te perdorimit, merr vlerat 1, 5 dhe 30.
D = Koha qe materiali te degradohet, merr vlerat 1.5 muaj, 3 muaj dhe 100 vjete.
A = grup mosha: 16 deri18, 19 deri 29, 30 deri 39, 40 deri 49, me shujme se 50.
GE = Gjinia: M ose F.
HI = Grupi i te ardhurave (per muaj) : <3,000 CNY, 3,000 deri 5,000 CNY, dhe >
                     5,000 CNY.
ED = Niveli i arsimit: diplome shkolle fillore, diplome e shkolles e tetevjecare, diploma
e shkolles se meseme, bachelor dhe me shume.
CO = Konsumi i qeseve plastike ne jave, per familje: <10, 10 to 20, dhe >20.
         Shpjegimi i lidhjeve
P (i) = f (C, M, T, D, A, GE, HI, ED, CO)
             - ? + - ? +/-
Vleresimi i parametrave
                         Rezultatet
               (referoju pasyres me siper)
• Class 1 are degradable plastics (+ sign) and non-degradable
  plastics (-), cost (-) and degradation period (-). Therefore, Class
  1 respondents prefer bags made of degradable material,
  lower cost, and less time for the material to degrade naturally.
  These signs are expected and significant at the 0.05 or 0.01
  levels.
• For Class 2, the significant attributes found in this group are
  degradable (+) and non-degradable plastics (-), reuse times
  (+), and degradation period (-). Again, the signs are expected
  and they are all significant at the 0.01 level. Cost has the
  expected negative correlation in this class, but was not
  significant. Class 2 respondents prefer degradable plastics and
  bags that can be used many times, and do not prefer non-
  degradable plastic bags that take a long time to degrade.
  Cost and bags made of either cloth or paper are not important
  for this group.
                 Rezultatet …
            (referoju pasyres me siper)
• For Class 3, the significant attributes are cloth (+),
  non-degradable plastics (-), paper (+), and time it
  takes to degrade (-). These parameters are all
  significant at the 0.05 level.
• In Class 4, all parameters except for degradable
  plastics and paper are significant and have the
  expected signs.
• Class 5 respondents do not prefer high cost (-). They
  prefer paper (+), and higher number of times the bag
  can be reused (+). These parameters are significant
  at the 0.05 or 0.01 level.
   Metodat e kerkimit operacional
• Teknikat e optimizimit
   – Programimi linear – perdoret per zbatime kerkimi e
     menaxhimi; min ose max i funksionit objektiv me kushtin
     e respektimit te kufizimeve.
   – Programim jo linera – obj. ftns non-linear
• Technika simulimi – positivistike, jo-stokastike
   – Buxhetimi – buxheti i ndermarrjes (B/C)
   – Simulimi matematik – I/O, CGE per te simuluar nje
     rezultat
   – Simulim probabilitar- perdorimi i informacionit mbi
     probabilitetet si baze per simulimet.
Analiza financiare

  Buxheti i ndermarrjes



Analiza e fluksit te parave



  Analiza e sensitivitetit
  Analiza e buxhetit te ndermarrjes




Siguracioni i riskut politik = 200 $ per farme/muaj
            Buxheti i ndermarrjes

Analiza e buxhetit per Humpback tregon te ardhura
pozitive vetrem kur peshku i gjalle transportohet dhe shitet
ne Hong Kong me cmimin mesatar me shumice

Te ardhurat = $157,500 per cikel/ferme
Kostot totrale = $81,588
Te ardhuat neto = $44, 410 per cikel/ferme
Te ardhurat neto te ndermarrjes = $532,920 cikel
Analiza financiare

  Buxheti i ndermarrjes



Analiza e fluksit te parave



  Analiza e sensitivitetit
Analiza e fluksit te parave
     Analiza e fluksit te parave…
Investimet minimale:
      $140,000/ferme
      $2.1 milione/ndermarrje (10-vite)

IRR e modelit baze ($60/kg)
     per humpback grouper
                  =38%
Analiza financiare

  Buxheti i ndermarrjes



Analiza e fluksit te parave



  Analiza e sensitivitetit
      Analiza e sensitivitetit

   Cmimi baze ne nivel ferme $25/kg
         Me i ulti: $15 & me i larti $35


Cmimi baze ne tregun me shumice $60/kg
     Me i ulti : $40/kg & Me iu larti: $80/kg


  Norma e mbi jeteses 50% dhe 90%
        Analiza e sensititetit:
Cmimet e tregut dhe normat e mbijetese se peshkut
        Analiza e sensititetit:
Cmimet e tregut dhe normat e mbijetese se peshkut




         Modeli baze financiar
        Analiza e sensititetit:
Cmimet e tregut dhe normat e mbijetese se peshkut




                       Optimist!
        Analiza e sensititetit:
Cmimet e tregut dhe normat e mbijetese se peshkut




           Besimi i investitoreve
           (Skenari 2 i marketingut)
        Konsiderata mbi te dhenat
• Te dhena dytesore– nga shume burime te ndryshme,
  nga regjistrimet e pergjitheshme, industria, qeveria.
• Te dhena primare – kur nuk ekzistojne te dhena
  dytesore, ka dy alternativa, ose te hiqet dore nga
  studimi ose te mblidhen te dhena permes vezhgimit.
   – Ne kete rast, duhet ti kushohet rendesi menyres se ndertimit
     te pyetjeve per te shmangur shtremberimet.
Keshilla per ndertimin e pyetsoreve
• Kufizohuni tek ajo per te cilen keni nevoje
• Beni te qarte qellimin dhe vleren potenciale te
  vezhgimit per ata qe intervistoni
• Pyesni ne nje gjuhe qe nuk ben ghykime: kerkini
  informacion dhe opinione pa nenkuptuar nese
  ajo eshte e mire/e keqe, e drejte/e gabuar
• Testoni pyetsorin
Mostra per studiumin e qeseve plastike

U plotesuan 2005 pyetsore gjate11 diteve nga10 deri ne 20
qershor, 2008.
Nje ne pese persona u zgjodh per te bere nje interviste
individuale.
Per shkak se cdokush kishte nje eksperience personale ne blerjen e
qeseve plastike dhe secili kishte njohuri baze mbi materialet e
ndryshme te qeseve, nuk ishte e veshtire te shpjegohej
eksperimenti dhe te administrohej vezhgimi.
        Sugjerime mbi procedurat
• Mbani parasysh qe procedurat jane te planifikura
  dhe faktike
• Konsiderojini metodat dhe procedurat ne terma te
  pergjitheshem dhe specifike
• Jini sa me specifike dhe i detajuar qe te jete e mundur
  ne specifikime dhe shpjegime, por kini parasysh qe jo
  te gjitha detajet mund te poarashikohen para se te
  filloje puna analitike
• Mbani parasysh audiencen per te cilat shkruhen
  metodat dhe procedurat
                  Permbledhje
• Dalloni metodat nga procedurat
• Adresoni ate qe duhet bere, si duhet bere dhe pse
• Adresoni problemin e te dhenave, disponibilitetin dhe
  perdorimin e tyre
• Indentifikoni teknikat analitike dhe si mund te
  kobinohen te dhenat dhe teknikat analitike per
  arritjen e objektivave
• Merruni me testimin e hipotezave
              Permbledhje...
• Tipet e metodave empirike
• Roli dhe funksionet e modeleve
• Mbledhja e te dhenave, saktesia dhe burimet e
  tyre

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:136
posted:3/5/2012
language:
pages:73