Konkurs przyrodniczy Wszystkie wody na Ziemi by n86jFrb6

VIEWS: 663 PAGES: 17

									                                NAUCZYCIELE PRZYRODY

Przekazujemy naszą propozycję konkursu wiedzy przyrodniczej pt.
                              „WSZYSTKIE WODY NA ZIEMI”.

Konkurs przeznaczony jest dla uczniów starszych klas (V-VI) szkół podstawowych.
Nadrzędną jego ideą jest poszerzenie zainteresowań tematyką przyrodniczą oraz rozbudzenie
ducha rywalizacji wśród dzieci.
Liczymy na Państwa pomoc w zachęceniu młodzieży do udziału w tego typu konkursach.

AUTORKI KONKURSU-nauczycielki przyrody gnieźnieńskich szkół podstawowych:
           mgr Alina Goźdź- SP nr 12
           mgr Grażyna Janowska – Marek- SP nr 5
           mgr Ewa Kikulska- SP nr 2
           mgr Izabela Obuszewska – Woźniak- SP nr 5
           mgr Lidia Płachecka -SP nr 12

          REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU PRZYRODNICZEGO DLA
                UCZNIÓW GNIEŹNIEŃSKICH SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

I          CELE KONKURSU
          Wyrobienie poczucia odpowiedzialności za środowisko przyrodnicze
          Kształtowanie trwałych, pozytywnych postaw wobec przyrody
          Krzewienie podstawowych nawyków prozdrowotnych
          Poznawanie współzależności człowieka i środowiska
          Aktywizacja uczniów do celowego podnoszenia poziomu wiedzy
          Stwarzanie uczestnikom konkursu możliwości potwierdzenia posiadanych
           umiejętności i wiedzy

II         PROGRAM KONKURSU

     1. Zagadnienia
          Charakterystyka środowisk wodnych i ich rozmieszczenie
          Życie w wodzie
          Właściwości fizyczne i chemiczne wody
          Znaczenie wody w przyrodzie i gospodarce człowieka
          Ekologia i ochrona wody

     2. Literatura
          Podstawowym źródłem informacji powinny być podręczniki i atlasy do przyrody oraz
          literatura przyrodnicza zgromadzona w szkolnych bibliotekach.
III       REGULAMIN KONKURSU
      Konkurs przeprowadzony będzie w trzech etapach:
      I etap - eliminacje szkolne
         przeprowadza Komisja Szkolna powołana przez dyrektora szkoły
         konkurs odbywa się jednego dnia we wszystkich szkołach na terenie miasta
         Komisja Szkolna zgłasza uczestnictwo do Komitetu Organizacyjnego
         konkurs szkolny polega na wypełnieniu testu przesłanego przez Komitet
          Organizacyjny
         Komisja Szkolna powiela test stosownie do liczby uczestników
         Szczegółowe zasady przeprowadzenia etapu szkolnego reguluje instrukcja dołączona
          do testu
         Komisja Szkolna wysyła do Komitetu Organizacyjnego protokół wraz z listą
          uczestników zakwalifikowanych do etapu II
         Do II etapu kwalifikują się uczniowie, którzy zdobyli największą ilość punktów –
          maksymalnie 4 uczniów
      II etap - eliminacje miejskie
         Eliminacje miejskie przeprowadza Komitet Organizacyjny
         W II etapie biorą udział uczniowie zakwalifikowani przez Komisje Szkolne
         Konkurs miejski polega na wypełnieniu testu przygotowanego przez Komitet
          Organizacyjny
         Po sprawdzeniu testu i ustaleniu liczby punktów zdobytych przez poszczególnych
          zawodników Komisja sporządza protokół, wyłaniając dziecięciu najlepszych
          uczestników i podaje wyniki do wiadomości publicznej
      III etap - finał
         Finał przeprowadza Komitet Organizacyjny w tym samym dniu, w którym odbył się II
          etap
         Zadania finałowe mają postać quizu rozgrywanego w obecności widzów
         Szczegółowe zasady przeprowadzenia quizu będą omówione bezpośrednio przed
          finałem
         Komitet Organizacyjny powołuje jury
         O kolejności zajętych miejsc decyduje suma ilość uzyskanych punktów w etapie II
          i III
         Laureatami konkursu zostaną trzy osoby
IV        NAGRODY
      1. Komitet organizacyjny wydaje uczestnikom zaświadczenia o uzyskanych wynikach
      2. Przewidziane nagrody
V         TERMINARZ- zależnie od potrzeb i możliwości organizatorów oraz uczestników
                                ETAP I- ELIMINACJE SZKOLNE
Przed Tobą test składający się ze zróżnicowanych pytań. Przeczytaj uważnie każde polecenie. W zadaniach
1,9,wybierz jedną prawidłową odpowiedź zakreślając literę np. a W razie pomyłki przekreśl odpowiedź
i wyraźnie zaznacz tę, którą uważasz za poprawną. Za rozwiązanie wszystkich zadań możesz uzyskać
maksymalnie 38 pkt.
                                            POWODZENIA!

Imię i nazwisko                                                       Szkoła Podstawowa nr ............
1. Właściwości cieczy to:
  a) lepkość, gęstość
  b) twardość, sprężystość
  c) lepkość, sprężystość
2. Uzupełnij zdania.
  Niektóre organizmy, na przykład................................, oczyszczają wodę z zawartych w niej
  zanieczyszczeń. Ten proces nazywamy.............................................wody. Jednak nie
  wszystkie związki zawarte w wodzie są rozkładane w sposób naturalny. Dlatego usuwa
  się je w.......................................ścieków.
3. Określ na jakich oceanach położone są następujące wyspy:
  Grenlandia ..................................   Wyspy Brytyjskie ............................
  Madagaskar ................................     Wolin ................................................
  Nowa Zelandia ...........................       Hawaje ..............................................
4. Połącz liniami pojęcia i ich wyjaśnienie.
               szczawy                             wody z solami magnezowymi i solą kamienną
               termy                               wyschnięte koryta rzeczne na pustyni
               solanki                             wody ze związkami żelaza, sodu i wapnia
               uedy                                ciepłe wody źródlane
5. Z podanych poniżej gatunków roślin i zwierząt utwórz dwa (najmniej 3-elementowe)
  łańcuchy pokarmowe i podpisz właściwie ich ogniwa.
  foka szara, dorsz, glony, chełbia modra, plankton roślinny, mewa srebrzysta, śledź
  a)..................... ............................... ..............................
    ..................... .............................. ..............................
  b)..................... .............................. ..............................
    ..................... .............................. ..............................
6. Zbuduj obwód elektryczny, w którym popłynie prąd mając do dyspozycji:
    dwa przewody, bateryjkę, wodę destylowaną, wodny roztwór soli kuchennej
  Podkreśl ten element, który uniemożliwi Ci wykonanie zadana pamiętając, że niektóre
  ciecze przewodzą prąd elektryczny.
7. Połącz nazwy oczyszczalni ścieków z odpowiednimi opisami.
  oczyszczalnia chemiczna                                         filtrowanie stałych zanieczyszczeń za
                                                                  pomocą sit
  oczyszczalnia biologiczna                                       neutralizowanie chemikaliów innymi
                                                                  substancjami chemicznymi
  oczyszczalnia mechaniczna                                       rozkładanie zanieczyszczeń przez
                                                                  mikroorganizmy na nieszkodliwe dla
                                                                  środowiska substancje
  8. Jaki to element wybrzeża?- wpisz właściwe określenie
    a) część morza lub oceanu z trzech stron otoczona lądem ............................
    b) obszar wodny łączący się bezpośrednio z oceanem lub oddzielony od niego łańcuchem
        wysp.................................
    c) wąski obszar wodny łączący dwa zbiorniki wodne i rozdzielający obszary
        lądowe..............................
    d) obszar wodny łączący się z oceanem za pomocą cieśnin...........................
  9.Rafy koralowe zbudowane są:
    a) ze skał pochodzenia wulkanicznego
    b) z rud żelaza i manganu
    c) z wapiennych szkieletów zwierząt
    d) z wykwitów soli morskiej
  10.Przyporządkuj podane grupy roślin wodnych do wymienionych cech rośliny:
      zanurzone, o liściach pływających, wynurzone,
        Niektóre łodygi                        Liście pływają po powierzchni                    Wiele pozbawionych jest
       są wewnątrz puste                                          wody                                     korzeni
          Mają kłącza                                       Liście są duże                  Liście są małe lub podzielone,
    magazynujące pokarm                                 okrągłe lub owalne                           nie stawiają oporu
       Kwiatostan często                                                                     Składniki odżywcze z wody
                                                   Łodygi są długie i giętkie
        w formie wiechy                                                                      pobierają całą powierzchnią
 Rośliny..................................       Rośliny.................................    Rośliny.................................
11.Literą P, oznacz zdanie prawdziwe a literą F- fałszywe
    a) przez odparowywanie wody morskiej można otrzymać sól .............
    b) Kolumb dotarł do Indii, a mieszkańców nazwał Indianami .............
    c) 97% wód na Ziemi to wody słone ...........
    d) w niektórych krajach głównym źródłem dochodów mieszkańców są hodowle
        organizmów morskich ...........
12.Zapisz propozycje trzech sposobów oszczędzania wody w Twoim domu
            - ...........................................................
            - ...........................................................
            - ...........................................................
13.Podkreśl prawe dopływy Wisły
          Warta, Pilica, San, Wieprz, Nysa Łużycką, Narew, Noteć, Bug, Bóbr, Bzura
14.Zapoznaj się ze schematem i uzupełnij zdania
                                Samice żab składają w wodzie jajeczka, czyli ........................ . Z niego
                                wylęgają            się       larwy       zwane...........................  .     Mają          one
                                .............................. kształt ciała, oddychają za pomocą ......................
                                i poruszają się za pomocą ........................ .Po pewnym czasie larwom
                                wyrosną ............................... a ogon zanika. W taki sposób larwa żaby
                                przekształca się w postać dorosłą.
15.W poniższych zlewkach z wodą umieść numer substancji podanej poniżej
   (1)kulki żelazne,(2)sproszkowana kreda,(3)cukier,(4)korek,(5)mąka,(6)styropian,(7)sól,
   (8)żwir,




    tworzą roztwór                       pływają                         tworzą zawiesiny                           toną
                                 KLUCZ DOTESTU I ETAPU
 Nr
               Poprawna odpowiedź                        Kryterium zaliczenia             Punkty
zad.
 1. a)                                             Wybiera 1 prawidłową odpowiedź          0-1
     Uzupełnia kolejno: zwierzęta (raki,
                                                Podaje 2 lub 3 prawidłowe odpowiedzi-
 2. bakterie), samooczyszczania,                                                           0-2
                                                 2pkt; 1 prawidłowa odpowiedź- 1 pkt
     oczyszczalniach
     Grenlandia- Atlantycki,
     Madagaskar- Indyjski
     Nowa Zelandia- Spokojny
 3.                                              Za każde 2 poprawne odpowiedzi 1 pkt      0-3
     Wyspy Brytyjskie- Atlantycki
     Wolin- Atlantycki
     Hawaje- Spokojny
     Szczawy- wody ze związkami żelaza,
     sodu i wapnia
     Termy- ciepłe wody źródlane
 4.                                              Za każde 2 poprawne odpowiedzi 1 pkt      0-2
     Solanki- wody z solami magnezowymi i
     solą kamienną
     Uedy- wyschnięte koryta rzeczne
     a) plankton roślinny-śledż- foka szara
     b) glony- chełbia modra-mewa
                                                        Za każdy łańcuch- 1pkt.
 5.    srebrzysta                                                                          0-4
                                               Pełne, poprawnie podpisane ogniwa- 1 pkt
     producent,konsument roślinożerny, kons.
       mięsożerny
 6. podkreśla wodę destylowaną                      Za poprawną odpowiedź- 1 pkt           0-1
     o. chemiczna-neutralizowanie ......
 7. o. biologiczna- rozkładanie...........          Za każdą poprawną parę- 1 pkt          0-3
     o. mechaniczna- filtrowanie........
     a) zatoka
     b) morze przybrzeżne
 8.                                              Za każdą poprawną odpowiedź- 1 pkt        0-4
     c) cieśnina
     d) morze śródziemne
 9. c)                                           Wybiera 1 poprawną odpowiedź- 1 pkt       0-1
     Kolejno: wynurzone, o liściach
10.                                              Za każdą poprawna odpowiedź- 1 pkt        0-3
       pływających, zanurzone
                                                   Za 2 poprawne odpowiedzi- 1 pkt
11. a) P    b) F   c) P   d) P                                                             0-2
                                                    4 poprawne odpowiedzi- 2 pkt
    Umiejętne korzystanie z wody(np. mały
    strumień, natryski, mycie zębów przy
    zakręconym strumieniu wody)                Wybiera 3 z podanych – za każdą poprawną
12.                                                                                        0-3
    Uszczelnienie cieknących kranów                        odpowiedź- 1 pkt
    Powtórne wykorzystanie wody po
      płukaniu warzyw
                                                 Za 3 lub 4 poprawne odpowiedzi- 2pkt
13. San, Wieprz, Narew, Bug                                                                0-2
                                                   Za 2 poprawne odpowiedzi- 1pkt
    Uzupełnia kolejno: skrzek, kijankami,
14.                                             Za każde 2 poprawne odpowiedzi- 1 pkt      0-3
    opływowy, skrzeli, ogona, kończyny
    Dokona zapisów w zlewkach
15.                                                 Za każdą poprawną parę – 1 pkt         0-4
     3,7;   4.6; 2,5; 1,8.
                              ETAP II - ELIMINACJE MIEJSKIE
Przed Tobą test składający się z 16 pytań. Przeczytaj uważnie każde polecenie. W zadaniach 15 i 16 musisz
skorzystać z dołączonej do testu mapki nr 1 i nr 2. Na rozwiązanie testu masz 45 minut Za rozwiązanie
wszystkich zadań możesz uzyskać maksymalnie 48pkt.
                                                              POWODZENIA!

Imię i nazwisko ........................................................   Szkoła Podstawowa nr .........
1. Do pór roku dobierz procesy zachodzące w jeziorze:
   Procesy:                                                                                  1 2 3 4
     silny wiatr miesza wodę w zbiorniku; mieszanie tylko górnych warstw
     wody; intensywne mieszanie wód jeziora; ustanie dopływu tlenu; wyrównanie
     temperatury i ilości substancji pokarmowych w całym zbiorniku; tworzenie się warstwy
     lodu zapobiegającej wychładzaniu wody; więcej tlenu tylko w powierzchniowych
     warstwach
        zima                           wiosna                            lato                jesień

2. Uzupełnij schemat wpisując po dwa przykłady roli glonów w przyrodzie i                         1   2
   gospodarce człowieka
                                ZNACZENIE GLONÓW
              W przyrodzie                          W gospodarce człowieka

3. Jakie surowce mineralne wydobywa się z dna oceanów?
   - ……………………………………………………………..                                                                    1   2
   -……………………………………………………………...
4. Wyjaśnij, do czego służą?
   a) echosonda -                                                                                 1   2
   b) batyskaf -

5. Wypisz przyczyny bardzo słabego zasolenia Morza Bałtyckiego:                      1 2
    a) …………………………………………………………………………………
    b) …………………………………………………………………………………
6. Wpisz do tabeli podane poniżej nazwy substancji zanieczyszczających 1 2 3
   wodę łącząc je ze źródłami tych zanieczyszczeń: nawozy sztuczne, środki
   owadobójcze, środki czystości, ropa naftowa i jej pochodne, środki chwastobójcze, ścieki
   fabryczne
   Przemysł i motoryzacja         Gospodarstwa domowe                   Rolnictwo


7. Wybierz i połącz liniami organizmy i odpowiadające im środowiska wód                       1   2   3

                  czystych                                    rureczniki, bakterie, grzyby

        średnio zanieczyszczonych                                raki, kiełże, wypławki

      mocno zanieczyszczonych                        glony, rozwielitki, oczliki
8. Podkreśl te choroby, które wywołane są zarazkami znajdującymi są 1                             2   3
   w zanieczyszczonych wodach.
               dur brzuszny, grypa, cholera, czerwonka, grzybica, katar,
9. Wśród ilustracji przedstawiających zwierzęta żyjące w środowisku wodnym 1                          2
   rozpoznaj i podpisz amebę oraz rozwielitkę
10. Spośród wymienionych organizmów roślinnych i zwierzęcych podkreśl cztery, żyjące
    w górnym biegu rzeki.
      Płoć, pstrąg potokowy, rzęsa wodna, małże, pałka wodna, larwy chruścików, okoń,
                                 okrzemki, szczupak, skrętnica.
11. Woda pod względem chemicznym składa się z dwóch atomów wodoru i jednego
    atomu tlenu, jest, więc:                                                          1
       a) pierwiastkiem      b) związkiem chemicznym c) cząsteczką pierwiastka
12. Uzupełnij schemat przedstawiający pionowe rozmieszczenie glonów
    w Morzu Bałtyckim - wpisując nazwy grup glonów.                              1 2 3




                                                                                                   1   2   3
13. Przedstaw graficznie zmiany stanu skupienia zachodzące przy
    wymienionych zjawiskach (rysując schemat ułożenia cząstek w odpowiednich
    kwadratach)

             suszenie bielizny
             tworzenie się szronu
             rozmrażanie lodówki                                                               1   2   3   4
14. Dopasuj zjawiska (spójność, przyleganie, menisk wypukły lub
    wklęsły, napięcie powierzchniowe) do wymienionych poniżej przykładów:
 żyletka na powierzchni wody nie tonie
 woda nalana do probówki tworzy na powierzchni
 odpowiedni kształt
 spadające z kranu pojedyncze krople wody
 spływająca po piórach ptactwa wodnego woda lub dwie
 szklane płytki zwilżane wodą, które nie można rozerwać

15. Wybierz i zaznacz na mapie Polski ( mapka nr 1 – na końcu 1 2                              3   4   5   6
    testu konkursowego) w odpowiednich miejscach następujące
    jeziora i napisz, jakiego są one pochodzenia?
                    J. Śniardwy – jezioro ..................................................
                  J. Łebsko      – jezioro ..................................................
                  J. Solińskie   – jezioro ..................................................

16. Zaznacz poprzez pogrubienie i podpisz w odpowiednich 1 2 3 4                                5   6
    miejscach na mapie konturowej świata (mapka nr 2 – na
    końcu testu konkursowego) najdłuższe rzeki na kontynentach:
         Azji, Afryki, Ameryki Północnej, Ameryki Południowej, Europy, Australii
                                 KONTUROWA MAPA POLSKI




                                                                         LEGENDA:
                                                                         o Miasta
                                                                         
                                                                      KONTUROWA
                                                                         Jeziora



                                    MAPA ŚWIATA




                                 KLUCZ DO II ETAPU
 Nr                                                                    Kryterium
                              Odpowiedzi                                               Punkty
zad.                                                                   zaliczenia
       ZIMA        ustanie dopływu tlenu, tworzenie się warstwy
                   lodu zapobiegającej wychładzaniu wody
       WIOSNA silny wiatr miesza wodę w zbiorniku,                   Za właściwy
                   wyrównanie temp. i stężenia substancji            dobór cech
 1.                                                                                     0-4
                   pokarmowych w całym zbiorniku                     do każdej pory
       LATO        mieszanie tylko górnych warstw wody, więcej       roku - 1pkt
                   tlenu tylko w powierzchniowych warstwach
       JESIEŃ intensywne mieszanie wód jeziora
       W przyrodzie - wytwarzanie tlenu, zmniejszanie ilości
       CO2, pokarm i schronienie dla zwierząt wodnych,
       uwalnianie związków mineralnych, np.jodu
                                                                     Za dwa
 2.    W gospodarce człowieka - do produkcji leków, źródło                              0-2
                                                                     elementy - 1pkt
       agaru, pasza dla bydła, składnik galaretek, lodów, sałatek,
       składnik do impregnacji tkanin, do produkcji papieru i
       tektury, zielony nawóz
       – rudy manganu i żelaza
                                                                     Za każdy
 3.    – ropa naftowa                                                                   0-2
                                                                     element - 1pkt
       – gaz ziemny
       Batyskaf- statek głębinowy umożliwiający zanurzanie na        Za wyjaśnienie
       bardzo duże głębokości Echosonda- urządzenie, w którym        znaczenia
 4.    zastosowano       ultradźwięki    umożliwiające      pomiar   każdego            0-2
       głębokości wód oceanu                                         przyrządu -
                                                                     1pkt
       – duża ilość wpływających rzek
                                                                     Za każdy
 5.    – ograniczony dostęp z wodami słonymi                                            0-2
                                                                     element - 1pkt
       – słabe parowanie
       – przemysł i motoryzacja – ropa naftowa i jej pochodne; Za właściwy
         ścieki fabryczne                                      dobór dwóch
       – gospodarstwo domowe – środki czystości; środki        elementów do
 6.                                                                                     0-3
         owadobójcze                                           każdego źródła
       – rolnictwo – nawozy sztuczne; środki chwastobójcze     zanieczyszczeń
                                                               - 1pkt
       Czystych                     – raki, kiełże, wypławki   Za właściwe
 7.    Średnio zanieczyszczonych – glony, rozwielitki, oczliki dopasowanie -            0-3
       Mocno zanieczyszczonych – rureczniki, bakterie, grzyby 1pkt
                                                               Za prawidłowe
 8.    cholera, czerwonka, dur brzuszny ,może być katar        podkreślenie             0-3
                                                               choroby-1pkt
                                                               Za prawidłowe
                                                               rozpoznanie i
       Rys.1. ameba
 9.                                                            podpisanie               0-2
       Rys.3. rozwielitka
                                                               danego
                                                               osobnika – 1pkt


       Pstrąg potokowy, małże, larwy chruścików, okrzemki,           Za prawidłowe
10.                                                                                     0-2
       skrętnica                                                     podkreślenie
                                                         2 organizmów -
                                                         1pkt
                                                         3-5 organizmów
                                                         -2pkt
                                                         Za prawidłowe
                                                         podkreślenie
11.   Odp. b                                                              0-1
                                                         odpowiedzi –
                                                         1pkt
          zielenice                                     Za prawidłowe
12.       brunatnice                                    podpisanie
                                                                          0-3
          krasnorosty                                   nazw glonów –
                                                         1pkt
                                                         Za prawidłowe
                                                         narysowanie
      Suszenie bielizny – s. ciekły w s. gazowy
                                                         rozmieszczenia
13.   Tworzenie się szronu      – s. ciekły w s. stały                    0-3
                                                         cząstek przy
      Rozmrażanie lodówki       – s. stały w s. ciekły
                                                         każdym
                                                         zjawisku -1pkt
                                                         Za prawidłowe
      Napięcie powierzchniowe                            dopasowanie
      Menisk                                             zjawiska do
14.                                                                       0-4
      Spójność                                           przedstawionyc
      Przyleganie                                        h przykładów -
                                                         1pkt
                                                         Prawidłowe
                                                         nazwanie
                                                         pochodzenia
      Jezioro polodowcowe
                                                         jeziora -1pkt,
15.   Jezioro przybrzeżne                                                 0-6
                                                         zaznaczenie
      Jezioro sztuczne
                                                         jeziora na
                                                         mapie Polski -
                                                         1pkt
      Azja       – Jangcy                                Za prawidłowe
      Afryka             – Nil                           zaznaczenie i
      Ameryka N – Missisipi z Missouri                   podpisanie
16.   Ameryka S – Amazonka                               najdłuższej      0-6
      Europa     – Wołga                                 rzeki na danym
      Australia – Murray z Darling                       kontynencie -
      Dopuszczalny zapis fonetyczny                      1pkt




                                   ETAP III - FINAŁ
                                     PYTANIA ZA 1 PKT
1. W jaki sposób uzdatnia się wodę by mogła być wykorzystana przez człowieka?- podaj
    dwa przykłady.
2. Jakie znaczenie dla środowiska mają tereny podmokłe? Wybierz prawidłową odpowiedź.
    a) sprzyjają rozwojowi owadów co utrzymuje równowagę ekosystemu
    b) są stałym źródłem wody pitnej
    c) bagna i torfowiska są naturalnym magazynem wody, zapobiegając tym samym
        powodziom
3. Dlaczego powinniśmy chronić przed zanieczyszczeniami lodowce?- podaj dwa powody
    tych działań
4. Gdzie magazynowane są zasoby wody słodkiej na Ziemi?- podaj dwa przykłady
5. Jaką temperaturę wskażą termometry w powierzchniowej warstwie zamarzającej wody
    słonej i słodkiej?
6. Jakie czynniki wpływają na szybkość rozpuszczania cukru w wodzie?- podaj trzy
7. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i odpowiedz, które pojezierze jest w nim opisane:
    „Pojezierze to leży w północnej Polsce. Występuje tu największa liczba jezior w kraju, ale
    nie ma w śród nich jezior największych. Wzdłuż tej krainy ciągnie się wał wzgórz
    morenowych, które we wschodniej części pojezierza osiągają największe wysokości w
    metrach n. p. m. Wzgórzami morenowymi biegnie główny dział wodny w Polsce.”
8. Wyjaśnij, dlaczego niektóre rzeki na mapach Afryki oznaczono przerywaną linią?
9. Wymień sześć państw leżących nad Morzem Bałtyckim. Pomocna będzie mapka
    konturowa nr 9.
10. Jakie korzyści czerpie człowiek z mórz i oceanów?- Podaj cztery przykłady
11. Jak powstał bursztyn?
12. Podaj nazwę największej na świecie rafy koralowej.
13. Na mapie świata (nr 13) oznaczono trasy podróży wielkich odkrywców. Rozpoznaj o
    kogo chodzi i uzupełnij legendę.
14. Podaj po dwa przykłady wody jako „wroga” i „przyjaciela”.
15. Główną przyczyną kwaśnych deszczy są:- wybierz prawidłową odpowiedź
    a) tlenki siarki i azotu
    b) metale ciężkie
    c) fluor i ozon
16. Wyjaśnij, na czym polega współżycie raka pustelnika z ukwiałem?
17. Wymień dwa gatunki ryb bałtyckich żyjących w ławicach.
18. Ochronie gatunkowej w Polsce podlegają:- wybierz prawidłową odpowiedź
    a) jesiotr, łosoś, węgorz
    b) strzebla, ciosa, jesiotr
    c) pstrąg potokowy, jesiotr, kleń
19. Węgorz europejski odbywa swe wędrówki na tarło do:- wybierz prawidłową odpowiedź
    a) źródeł rzek i potoków
    b) zimnych jezior Europy północnej
    c) zachodnich części tropikalnych wód Atlantyku
20. Wymień jeziora leżące w granicach administracyjnych naszego miasta.
21. 97% wód występujących na Ziemi to wody słone, a 3% to wody słodkie. Zaznacz na
    diagramie udział wody słonej.
22. Mama pierze brudne rzeczy Jasia i bardzo się męczy, aby doprać najdrobniejsze plamy.
    Podczas tej pracy przypomina sobie, jak Jasiu ostatnio na przyrodzie przeprowadzał
    bardzo ciekawe doświadczenie, o którym jej opowiadał. Powtarzał on po nauczycielu, że
    woda szybko wnika w mikroskopijne kanaliki tkaniny dzięki obecności płynu do prania.
    Płyn rozbija także tłuszcz, co sprawia, że brud z nim wymieszany szybko oddziela się od
    tkaniny, którą pierzemy. Cały proces przebiega szybciej w wyższej temperaturze, dlatego
    mama wlała ciepłą wodę, aby usunąć brud. Jak nazywa się zjawisko fizyczne, które
    występuje podczas rozpuszczania płynu do prania w wodzie i pomaga usunąć brudne
    plamy?
23. Dlaczego pranie w gorący, parny dzień schnie wolniej niż w dzień chłodny, ale wietrzny?
    Zastanów się, co przyspiesza parowanie i jak to skojarzyć z poprzednim zdaniem?
24. Krzysiu do szklanki wrzucił kostki lodu i dolał wody do pełna, równo z krawędzią, bo
    bardzo chciało mu się pić. Brat Krzysia zaczął się śmiać, że gdy lód stopnieje w kuchni
    będzie potop. Wówczas Krzyś stwierdził:- Nie uczyłeś się, braciszku, że kostki lodu w
    szklance pełnej wody nie spowodują wylania się jej? Odpowiedz, dlaczego?
                             KLUCZ DO PYTAŃ ZA 1 PUNKT
Nr
               Kryterium zaliczenia                      Poprawna odpowiedź
zad.
                                             - gotowanie
                                             - filtrowanie (w gospodarstwie domowym,
       Za dwie prawidłowe odpowiedzi -
1.                                               dla celów przemysłowych)
       1 pkt
                                             - odzysk wody deszczowej
                                             - odsalanie wody
2.     Podaje prawidłową odpowiedź- 1 pkt    Odp. c)
                                             - są magazynem wody słodkiej na Ziemi
       Za dwie prawidłowe odpowiedzi -       - zanieczyszczenie sprzyja topnieniu
3.
       1 pkt                                 - zagrożenie powodziami (wylania wód
                                                 oceanicznych, zmniejszenie pow. lądów)
                                             - w jaskiniach
       Za dwie prawidłowe odpowiedzi -
4.                                           - wody gruntowe
       1 pkt
                                             - lodowce
       Za udzielenie prawidłowej
                                             Słona- poniżej 00C (dokładnie -20C)
5.     odpowiedzi przy obu rodzajach wód-
                                             Słodka- 00C
       1 pkt
                                             - temperatura
       Za wymienienie trzech czynników-
6.                                           - mieszanie
       1 pkt
                                             - stopień rozdrobnienia substancji
7.     Za poprawną odpowiedź- 1 pkt          Pojezierze Pomorskie (Pomorze)
                                             Mała ilość opadów powoduje wysychanie
8.     Za poprawną odpowiedź- 1 pkt          tych rzek na pewien czas (nie płyną cały rok)-
                                             rzeki okresowe
                                             - Polska        - Finlandia
                                             - Rosja         - Szwecja
       Za sześć. prawidłowo podanych
9.                                           - Litwa         - Dania
       nazw państw nadbałtyckich- 1 pkt
                                             - Łotwa          - Niemcy
                                             - Estonia
                                             - żegluga morska
                                             - połowy ryb, skorupiaków, małży, pereł
                                             -Źródło surowców mineralnych
10.    Za cztery przykłady - 1 pkt           -Tereny wypoczynkowe
                                             - laboratorium naukowe
                                             - pozyskiwanie soli morskiej
                                             - uzdrowiska
11.    Za prawidłowy opis procesu- 1 pkt     Bursztyn bałtycki jest przeobrażoną żywicą
                                           drzew, które porastały rejon obecnego morza
                                           30 mln lat temu. Wydzielały one ogromne
                                           ilości żywicy, która często skapywała wprost
                                           do wody. Także przesiąknięte nią pnie drzew
                                           padały i pogrążały się w błotnistych bajorach.
                                           Bryłki żywicy wędrowały strumieniami do
                                           rzek lub czekały na dnie wód stojących na
                                           powódź, która je wypłukiwała i niosła do
                                           morza. Żywica w ziemi i wodzie podlegała
                                           różnorodnych przemianom fizycznym i
                                           chemicznym, aż osiągnęła twardość
                                           dzisiejszego bursztynu.
      Za podanie prawidłowej nazwy-
12.                                        Wielka Rafa Koralowa
      1 pkt
                                           Krzysztof Kolumb( I wyprawa)
      Podaje nazwiska dwóch lub trzech
13.                                        Ferdynand Magellan
      odkrywców- 1 pkt
                                           Vasco da Gama (ciągła linia)
                                           Woda jako wróg- np. powodzie , lawiny,
                                           wrzątek, wiry wodne, ulewy, gradobicie, fale
      Podaje po dwa przykłady wody jako    tsunami
14.
      „wroga” i „przyjaciela”- 1 pkt       Woda jako przyjaciel- np. picie, kąpiele, do
                                           podlewania roślin, do uprawiania sportów,
                                           deszcz po suszy
15.   Podaje prawidłową odpowiedź- 1 pkt   Odp. a)
                                           Współżycie tych zwierząt to przykład
      Wyjaśnia na czym polega współżycie
                                           symbiozy- ukwiał otrzymuje możliwość
16.   ukwiałów i raków pustelników
                                           przemieszczania się i pożywienie, rak ma
      używając pojęcia „symbioza”- 1 pkt
                                           dodatkową ochronę
                                           - szprot
      Wymienia dwa gatunki ryb żyjących    - dorsz
17.
      w ławicach- 1 pkt                    - śledź
                                           - makrela
18.   Wybiera poprawną odpowiedź- 1 pkt    Odp. b)
19.   Podaje prawidłową odpowiedź- 1 pkt   Odp. c)
                                           Winiary
20.   Wymienia dwa lub trzy- 1 pkt.        Świętokrzyskie
                                           Jelonek
      Za prawidłowe wypełnienie            Ostatni kwadrat pomalowany w 7/10 (więcej
21.
      kwadratów- 1 pkt                     niż połowa)
      Za prawidłowe nazwanie zjawiska
22.                                        Zmniejszenie napięcia powierzchniowego
      fizycznego- 1 pkt
      Za wskazanie czynnika
23.   wpływającego na opisany proces-      Wilgotność powietrza
      1 pkt
                                           Woda zamarzając zwiększa swoją objętość,
24.   Podaje prawidłową odpowiedź- 1 pkt   więc ta sama jej ilość w stanie stałym ma
                                           większą objętość niż w stanie ciekłym


                                 ETAP III - FINAŁ
                                 PYTANIA ZA 2 PUNKTY
I.     Podaj dwa powody, dla których wody gruntowe stanowią podstawowe zasoby wody
       pitnej.
II.    Dlaczego zasoby wody pitnej nie są równomiernie rozmieszczone?- Podaj dwa
       powody.
III.   Na rysunku nr III pokaż lub podpisz:
     a) literą A dowolną rzekę główną
     b) literą B jej dowolny lewobrzeżny dopływ
     c) literą C dowolny meander
     d) literą D ujście deltowate
IV.    Uporządkuj przy pomocy liter A, B, C kolejne etapy tworzenia się mierzei i jeziora
       przybrzeżnego (rysunki nr IV). Na rysunku C pokaż lub wpisz we właściwych
       miejscach gdzie jest mierzeja, morze, jezioro przybrzeżne.
V.     Grzesiowi babcia dużo opowiadała o pięknym wodospadzie Niagara, więc postanowił
       odnaleźć go na mapie. Otworzył mapę fizyczną świata i nie wiedział gdzie ma go
       szukać. Pomóż chłopcu znaleźć wodospad podaj na podstawie mapki nr V szerokość
       i długość geograficzną Niagary. Uwaga: szerokość i długość podaj w stopniach.
VI.    Zosia przeczytała w czasopiśmie geograficznym, Ze najwyższy wodospad świata
       Angel ma wysokość 979 m. Otworzyła mapę fizyczną świata i nie wiedziała gdzie ma
       go szukać. Pomóż dziewczynce go odnaleźć podając na podstawie fragmentu mapki
       (mapka nr VI) szerokość i długość geograficzną wodospadu Angel. Uwaga:
       szerokość i długość podaj w stopniach.
VII. Przedstawione zwierzęta są charakterystyczne dla różnych stref morza. Na planszy
       (plansza nr VII ) wpisz w kółka numery zwierząt żyjących w określonych strefach.
VIII. Przedstawione rośliny są charakterystyczne dla różnych stref jeziora. Na planszy
       (plansza nr VIII) wpisz w kółka numery roślin występujących w określonych strefach.
IX.    Rozpoznaj i nazwij przedstawione na planszy nr IX zwierzęta wodne. Wskaż te, które
       są ssakami. Wymień dwie cechy świadczące o przystosowaniu tych ssaków do życia
       w wodzie.
X.     Tabela przedstawia zawartość tlenu w wodzie o określonej temperaturze. Odpowiedz,
       na podstawie tabeli na następujące pytania:
     a) przy jakiej temperaturze wody zawartość tlenu jest największa?
     b) Określ związek między temperaturą wody a ilością rozpuszczonego w niej tlenu
                   TEMP. WODY (0 C)          ZAWARTOŚC TLENU (mg/l)
                              0                          14,16
                              1                          13,77
                              5                          12,37
                             10                          10,92
                             15                           9,76
                             20                           8,84
                             25                           8,11
                             30                           7,53
XI.    Zaproponuj doświadczenie przedstawiające obieg wody w przyrodzie.
XII. Podaj po dwa sposoby rozdzielenia następujących mieszanin
     a) wodny roztwór soli
     b) mieszanina wody i kredy
XIII. Jak wyhodować kryształki soli? Opisz doświadczenie używając we właściwym
       momencie określenia: roztwór nasycony, roztwór nienasycony.
XIV. Na mapie konturowej świata (mapa nr XIV) pokaż największą wyspę (podając jej
       nazwę) na każdym z oceanów: atlantyckim, Spokojnym, Indyjskim
XV. Pokaż na mapie konturowej Polski (mapa nr XV) trzy najdłuższe rzeki Polski.
XVI. Jak można zaoszczędzić wodę? (podaj po jednym przykładzie)
    - w przemyśle
    - w rolnictwie
XVII. Większość substancji zmniejsza objętość wraz ze spadkiem temperatury. Czy woda w
       temperaturze od 00C do 40 C zachowuje się podobnie? Zaproponuj doświadczenie
       potwierdzające twoją teorię.
XVIII. Dlaczego potoki górskie uznawane są za najczystsze wody płynące? Zaproponuj
       wykonanie eksperymentu potwierdzającego twoją tezę ( w swoich rozważaniach
       wykorzystaj najprostsze rozwiązania możliwe do realizacji na lekcjach przyrody).
XIX. Mapa ( nr XIX) przedstawia rozmieszczenia prądów na kuli ziemskiej. Rozpoznaj
       Prąd Zatokowy, zaznacz go kolorową linią i powiedz, jaki jest jego wpływ na klimat
       północnej Europy.
XX. Akwedukt- co to jest i do czego służy?
XXI. Wymień trzy gatunki owadów żyjących w wodach słodkich (pod powierzchnią wody)
XXII. EUREKA!- kto tak wykrzyknął i w jakich okolicznościach?
                           KLUCZ DO PYTAŃ ZA 2 PUNKTY
  Nr
           Kryterium zaliczenia                         Poprawna odpowiedź
 zad.
        Za jeden prawidłowo            - w wodach gruntowych nie ma cząstek organicznych, -
        podany przykład- 1 pkt         szkodliwe bakterie nie mają możliwości rozwoju,
  I
        Za dwa prawidłowe              - woda wędrując przez drobne szczelinki skalne ulega
        przykłady- 2 pkt               filtrowaniu
        Za każdą prawidłową            - wody na Ziemi nie są rozmieszczone równomiernie
        odpowiedź- 1 pkt               - zróżnicowane parowanie
  II
        Za dwa prawidłowe              - brak zasilania warstwy wodonośnej, a tym samym
        przykłady- 2 pkt               wód gruntowych w wodę słodką
        Za każde dwie poprawne
        odpowiedzi- 1 pkt
 III
        Za cztery poprawne
        odpowiedzi- 2 pkt
        Za prawidłowe
        uporządkowanie
        rysunków- 1 pkt
 IV
        Za prawidłowy opis przy
        użyciu wszystkich
        terminów rys. C- 1 pkt
        Za podanie prawidłowej
        szerokości geogr. (stopnie i
        półkula)- 1 pkt                60N (pn)
  V
        Za podanie prawidłowej         62-630W (zach)
        długości geogr. (stopnie i
        półkula)- 1 pkt
        Za podanie prawidłowej
        szerokości geogr. (stopnie i   430N (pn)
 VI
        półkula)- 1 pkt                790W(zach)
        Za podanie prawidłowej
       długości geogr. (stopnie i
       półkula)- 1 pkt
 VII
 VII
      Za prawidłowe nazwanie
      zwierząt i wskazanie
      ssaków- 1 pkt
 IX
      Wymienia dwa
      przystosowania ssaków do
      życia w wodzie- 1 pkt
      Za jedną prawidłową              a) przy temp. 00C
      odpowiedź- 1 pkt                 b) W wodzie o niższej temp. zawarta jest większa
  X
      Za dwie prawidłowe                  ilośc tlenu ( wraz ze wzrostem temp. wody ilośc
      odpowiedzi- 2 pkt                   zawartego w niej tlenu maleje)
      Za prawidłowe
      zilustrowanie
                                    Dowolny przykład- „mini- planeta” (słoik, gleba,
 XI   doświadczenia (używa
                                    woda, mech)
      pojęc- parowanie,
      skraplanie)- 2 pkt
      Podaje dwa sposoby- 1 pkt     a)roztwór soli- krystalizacja, odparowywanie
 XII Podaje cztery sposoby-         b) zawiesina wody i kredy- sączenie,
      2 pkt                         zlewanie(dekantacja)
      Za prawidłowy opis
      doświadczenia- 1 pkt          Szklanka, sól, ołówek przewiązany nitką, woda
XIII Za właściwe użycie pojęc:      Roztwór nasycony to taki, w którym nie da się
      roztwór nasycony, roztwór     rozpuścic już więcej soli
      nienasycony- 1 pkt
      Za dwie poprawne
      odpowiedzi (pokazanie i       - Ocean Spokojny- Nowa Gwinea
XIV nazwanie)- 1 pkt                - Ocean Atlantycki- Grenlandia
      Za trzy poprawne              - Ocean Indyjski- Madagaskar
      odpowiedzi- 2 pkt
      Za dwie poprawnie
      pokazane rzeki (od źródła     - Wisła
 XV do ujścia)- 1 pkt               - Odra
      Za trzy poprawnie             - Warta
      pokazane rzeki- 2 pkt
      Podaje po jednym              W przemyśle- dwukrotne wykorzystanie wody,
      przykładzie do każdej         stosowanie obiegu zamkniętego
XVI dziedziny gospodarki            W rolnictwie- ulepszenie metod nawadniania pól,
      (rolnictwo, przemysł)-        dwukrotne wykorzystanie wody (oczyszczając i
      2 pkt                         wykorzystując do podlewania pól)
      Za prawidłową odpowiedź-
                                    Woda w temp. 00C-40C zwiększa swoją objętość
      1 pkt
XVII                                Np. doświadczenie butelką napełnioną wodą i
      Za propozycję
                                    wstawioną do zamrażalnika
      doświadczenia- 1 pkt
      Podaje przyczynę czystości    Woda w górach ulega filtrowaniu w szczelinach
      potoków- 1 pkt                skalnych
XVIII
      Podaje propozycję             Np. prosty filtr- obcięta butelka plastikowa, kłębek
      doświadczenia- 1 pkt          waty lub bibuły, odłamki skalne, piasek.
                                         Prąd Zatokowy przebiega od Zatoki meksykańskiej w
            Prawidłowo oznacza- 1 pkt    poprzek Atlantyku i opływa północne rejony Europy aż
XIX         Określa wpływ na klimat-     do Nowej Ziemi na Morzu Barentsa
            1 pkt                        Prąd ten łagodzi wpływy klimatu arktycznego- lata są
                                         chłodne a zimy nie są mroźne
                                         Kanał wodociągowy, często naziemny, bardzo
                                         rozpowszechniony w starożytnym Rzymie. Akwedukty
            Definiuje pojęcie- 1 pkt     doprowadzały wodę do tego miasta z odległych miejsc
XX
            Określa rolę- 1 pkt          np. z Alp czy terenów dzisiejszego Iraku (Niniwa).
                                         Istniały w Rzymie, Grecji Hiszpanii, Portugalii czy
                                         Francji
            Za dwa przykłady- 1 pkt
                                         Pływak żółtobrzeżek, larwy chruścików, larwy ważek,
XXI         Za trzy poprawnie podane
                                         płoszczyca, żyrytwa, pluskolec, popłoń, toniak, krętak
            przykłady- 2 pkt
                                        Archimedes- odkrył, że ciało zanurzone w wodzie traci
                                        pozornie na ciężarze tyle, ile waży płyn wyparty przez
            Podaje autora- 1 pkt        to ciało.
XXII
            Określa okoliczności- 1 pkt Swoje badania uczony przeprowadzał w wannie i tak
                                        się ucieszył ze swojego odkrycia, że nagi wybiegł na
                                        ulicę krzycząc- znalazłem! (eureka)
                                   PUNKTACJA- II i III ETAP
                                          III etap- ustny .            Dogrywka
   Lp.           Pkt. II etap    1 seria-      2 seria-     3 seria-   Pytanie za      Suma
                                  1pkt.         1pkt.        2pkt.       2 pkt.
       1.
                          ZESTAWIENIE PUNKTACJI PO II ETAPIE

L.p.                       Nazwisko i imię                        Szkoła          Liczba pkt
 1.
                                       ARKUSZ EWALUACJI
   Uczestniczyłeś(aś) jako reprezentant swojej szkoły w Międzyszkolnym Konkursie
   Przyrodniczym. Interesuje nas Twoja opinia na temat Twojego samopoczucia, stopnia
   trudności zaproponowanych przez nas zadań oraz organizacji konkursu. Wypełnij
   arkusz wybierając jedną odpowiedź
   1. Czy udział w konkursie sprawił Tobie przyjemność ?
                             TAK                            NIE
   2. Które treści zawarte w pytaniach wydawały się Tobie najtrudniejsze ?
      a) dotyczące ochrony i ekologii wód
      b) znaczenia wód w przyrodzie i gospodarce człowieka
      c) rozmieszczenia wód na Ziemi
      d) procesów życiowych zachodzących w wodzie
      e) zjawisk fizycznych i chemicznych w wodzie
   3. Czy chciałbyś ponownie wziąć udział w podobnym konkursie ?
                             TAK                            NIE

                                                             Dziękujemy za wypełnienie ankiety
                                                                                Organizatorki

								
To top