?? ? ?? ??? ????? Background Music by WzmWYhF6

VIEWS: 167 PAGES: 43

									หลักการจัดรายการวิทยุกระจายเสียง




                  รศ. ดร. ชลาภรณ์ สุวรรณสัมฤทธิ์
                  E-mail: chalaporn.suw@stou.ac.th
หลักการจัดรายการวิทยุ
      การทาหน้าที่ของสื่อมวลชนที่ดีนั้น คือ การมี
ความรับผิดชอบต่อสังคม และหากต้องการเป็น
นักจัดรายการที่ดี ก่อนที่จะกระจายเสียงของท่าน
ออกไปทุกครั้ง ต้องยิ้มกับไมโครโฟนเสียก่อน
                        มนตรา บุญล้อม 8 พฤศจิกายน 2544
                          ่
วิทยุกระจายเสียงเป็นสิ่งทีสาคัญในกระบวนการสื่อสาร
   1. การให้ข่าวสาร
   2. การทาหน้าที่ถ่ายทอดมรดกทางสังคม
   3. การทาหน้าที่ประชาสัมพันธ์
   4. การให้การศึกษา
   5. การให้ความบันเทิง
หลักการจัดรายการวิทยุ
# การจัดรายการวิทยุกระจายเสียง เป็นกิจกรรมที่มี
ความละเอียดอ่อนที่ต้องอาศัย
ทักษะของแต่ละคนและองค์แห่งความรู้
# ผู้จัดรายการที่ดีต้องเป็นผู้มีศิลปะอยู่ในตัวเองการ
จัดรายการวิทยุต้องทางานด้วย
หลัก 6 T และ 3H
     หลักการจัดรายการวิทยุ 6 T 3 H
6T
-TOPIC        ที่ชัดเจน แจ่มแจ้ง
-TARGET       รู้จักกลุ่มเป้าหมาย
-TEAM         มีทีมงานทีดี ่
-TACTIC       มีกลยุทธ์ในการดึงดูดใจต่อกลุ่มเป้าหมาย
-TIME         รู้จักเวลา กาลเทศะ
-TECHNOLOGY   ต้องเสาะแสวงหาความรู้ใหม่อยู่เสมอ
  หลักการจัดรายการวิทยุ 6 T 3 H
3H
- HEAD    ต้องทางานด้วยสมอง สติปัญญา รอบคอบรอบรู้
- HAND    ต้องทางานด้วยฝีมือประณีต บรรจง ละเอียด
- HEART   การทางานด้วยใจรัก ใส่ใจ มีน้าใจ อดทนพยายาม
รูปแบบรายการ
1. ข่าว
       เป็นการประชาสัมพันธ์ในรูปแบบเสนอข้อ
เท็จริงที่ตอบคาถาม ใคร ทาอะไร ที่ไหน เมื่อไหร่
และอย่างไร ตามความเป็นจริงไม่สอดแทรกความ
คิดเห็น โดยเขียนอยู่ในรูปของบทความที่
ออกอากาศได้ ม่ส่วนหัวข้อข่าว ความนาข่าว และ
เนื้อหาอย่างสมบูรณ์
รูปแบบรายการ
2. สปอต
      เป็นรายการสั้นๆ ความยาว 30-60 วินาที
เสนอเฉพาะข้อความที่สาคัญและเรียบเรียงด้วย
ภาษาที่เข้าใจง่าย แต่กินใจ เข้าใจง่าย ชวนจดจา
เสียงที่ใช้ เป็นบทพูดหรือสนทนาก็ได้ มีการใช้เพลง
หรือเสียงประกอบร่วมด้วย มักจะใช้สอดแทรก
ระหว่างรายการ
รูปแบบรายการ
3. จิงเกิ้ล
      เป็นข้อความประชาสัมพันธ์สั้นๆ ที่นาเสนอ
พร้อมท่วงทานองเพลง โดยทั่วไปจะมีความยาว
15-60 วินาที ผลิตขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์หรือ
เอกลักษณ์ขององค์กร หรือรายการ บางครั้งนาเอา
สโลแกนขององค์กร มาเป็นจิงเกิ้ล
รูปแบบรายการ
4. บรรยาย
        เป็น รายการที่มีความยาวประมาณ 2-5 นาที
หรือไม่เกิน 2หน้ากระดาษ ใช้ภาษาที่เหมาะสม ไม่
มุ่งเน้นที่การประชาสัมพันธ์ แต่เป็นการนาเสนอ
เนื้อหาสาระที่มีประโยชน์ต่อผู้ฟัง
 รูปแบบรายการ
 5. สารคดี
      เป็นรายการที่ให้สาระ ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
อย่างละเอียด หลายแง่มุม ด้วยรูปแบบการนาเสนอที่
หลากหลาย รวมทั้งการใช้เพลง เสียงประกอบ และอื่นๆ
เช่น การสัมภาษณ์ การบรรยายนอกสถานที่ ละคร
หลักการนาเสนอคือ ความเป็นเหตุเป็นผล ชวนติดตาม
มีลาดับเรื่องราว อารมณ์
มักต้องใช้ผู้ผลิตที่ต้องมีความชานาญ
รูปแบบรายการ
6. ข้อความสาหรับประกาศ
     เป็นข้อความสั้น มีเฉพาะเนื้อหาที่สาคัญ
                                   ่
เป็นการบอกกล่าว หรือการประกาศเพือทราบ
รูปแบบรายการ
7.สัมภาษณ์
เป็นการถามตอบ อาจใช้รายการสดหรือเป็นเทป
และนามาผสมกับรายการสดได้
ผู้จัดจะต้องเตรียมคาถามและแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
ได้ดี
การสัมภาษณ์ ทาได้สองลักษณะคือ
เป็นทางการ กับไม่เป็นทางการ
ไม่ควรเป็นการคุยเล่นหรือคุยสนุกโดยไม่มีเนื้อหา
หรือสาระใดๆเลย
รูปแบบรายการ
8. การสนทนาและอภิปราย
       มีลักษณะที่ชัดคือมีผู้ร่วมรายการ
มากกว่า 2 คนขึ้นไป ไม่ควรเกิน3คน
เพราะจะทาให้ผู้ฟังสับสนได้
ผู้ดาเนินรายการจะต้องกระตุ้นหรือเร้าให้
ผู้ร่วมรายการอภิปรายหรือแสดงความคิดเห็น
อย่างเต็มที่
รูปแบบรายการ
9. รายการละครวิทยุ
     เป็นการประชาสัมพันธ์ในรูปแบบของ
ความบันเทิง ที่สอดแทรกการประชาสัมพันธ์
ละครมักจะเป็นการนาเสนอเพื่อความบันเทิงและ
สอดแทรกสาระเข้าไปได้
รายการละครมักจะใช้การผลิตมาก่อนออกอากาศ
โดยใช้เพลงและเสียงประกอบเข้ามาช่วยเพื่อ
                                    ่
นาเสนอให้น่าสนใจ กระบวนการเล่าเรืองในละคร
มักจะให้ตัวละครตัวใดตัวหนึ่งเป็นตัวดาเนินเรื่อง
รูปแบบรายการ
10. โฟนอินโปรแกรม
      เป็นรายการที่โทรศัพท์เข้ามาคุยกันได้
เพื่อถามปัญหาหรือตอบคาถามหรือเล่นเกมส์
โดยทั่วไปมักจะมีการนาเสนอที่วางแผนไว้ล่วงหน้า
ขั้นตอนการผลิตรายการวิทยุเพื่อการ
ประชาสัมพันธ์ที่สาคัญมี 3 ขั้น


1. ขั้นการเตรียมการ
2. ขั้นผลิตรายการ
3. ขั้นการออกอากาศหรือนาเสนอ
การเขียนบทวิทยุเพื่อการประชาสัมพันธ์
        การจัดทารายการวิทยุมีหลายรูปแบบ การที่
จะทาให้รายการได้รับความนิยม หรือน่าสนใจ
การเตรียมพร้อมในการผลิตรายการจึงเป็นเรื่องที่
สาคัญเช่นกัน คาพูดทุกคาเสียงทุกเสียงที่ใช้
จะต้องมีความหมายและความสาคัญ
ให้ผู้ฟังเข้าใจง่าย ไม่สับสน ชัดเจนและสื่อสารง่าย
 ความสาคัญของการเขียนบทวิทยุ
1.เป็นแนวทางในการดาเนินรายการ
2.ทาให้เกิดความรอบคอบ สมบูรณ์ในงาน ดังนั้นการเขียนบท
จึงจะต้องชัดเจน ภาษาถูกต้อง มีการขยายความอธิบาย
เพิ่มเติม ย้าคาหรือมีการใช้เหตุผลที่น่าเชื่อถือ
ลาดับข้อความหรือเหตุการณ์ได้ดี
ก่อให้เกิดภาพลักษณ์ที่ชัดเจน
รวมทั้งอารมณ์ ความรู้สึก
ให้เป็นไปตามที่รายการตั้งจุดมุ่งหมายไว้
ความสาคัญของการเขียนบทวิทยุ
3. การผลิตรายการวิทยุ มีการทางานเป็นทีม
ดังนั้นจึงจะต้องมีการสื่อสารกันในทีมงานให้ชัดเจน
เข้าใจตรงกัน และ
ป้องกันความผิดพลาดที่จะเกิดขึ้นได้
    ประเภทของบทวิทยุกระจายเสียง
       1. บทประเภทเค้าโครงเรื่อง บทที่แสดงองค์ประกอบหรือ
ลาดับการทางานให้เป็นที่เข้าใจ เฉพาะทีมงาน มักแสดงเพื่อให้รู้ว่า
มีอะไร และจะต้องทาอะไร มีใครร่วมบ้าง
       2. บทวิทยุประเภทกึ่งสมบูรณ์ บทที่มีรายละเอียดของ
เนื้อหา ลาดับขั้นตอนและรูปแบบรายการที่ชัดเจน แต่มีเพียง
บางส่วนที่ผู้พูดเว้นไว้เพื่อพูดเอง เช่นรายการสนทนา อภิปราย
       3.บทประเภทสมบูรณ์ เป็นบทที่มีครบทุกถ้อยความ มี
รายละเอียดของรายการ บอกส่วนประกอบที่ชัดเจน เช่นรายการ
วิทยุประเภท สปอตวิทยุ บทความ ละคร สารคดี
ขั้นตอนของการเขียนบทวิทยุกระจายเสียง
      1. ขั้นเริ่มรายการ เป็นการเปิดรายการ
จะต้องดึงดูดความสนใจของผู้ฟังให้มากที่สุด
เช่น การเริ่มโดยใช้เสียงเร้าความสนใจ ปัญหา และ
ถ้อยคาที่กระตุ้นและชวนให้ติดตาม

      2. ขั้นดาเนินรายการด้วยการพัฒนาเนื้อหา การ
สร้างความน่าสนใจ เป็นการนาเอาเนื้อหามาขยายให้
ชัดเจน และชวนให้ติดตาม
ขั้นตอนของการเขียนบทวิทยุกระจายเสียง
       3.ขั้นสร้างจุดประทับใจ เป็นการชี้ประเด็นสาคัญ
เป็นขั้นที่ต้องสร้างจุดที่ทาให้ผู้ฟังประทับใจ หรือเกิด
ความรู้สึกตามที่ต้องการ
       4.ขั้นสรุป หรือย้าทบทวน เนื้อหาในสามขั้นตอน
โดยเรียบเรียงอย่างมีระบบระเบียบ ทาให้ผู้ฟังเข้าใจ
ชัดเจนและจดจาได้ง่าย

                        เอื้อจิตร วิโรจน์ไตรรัตน์ 2535
หลักการเขียนบทวิทยุ
       1.ตั้งวัตถุประสงค์ โดยพิจารณาจากจุดมุ่งหมายว่า
เขียนเพื่อใคร เพื่ออะไร และเวลาที่กาหนดมาให้
       2.กาหนดรูปแบบของรายการ ให้สอดคล้องกับ
เนื้อหาวัตถุประสงค์ และกลุ่มเป้าหมาย
       3.กาหนดหัวข้อหรือขอบข่ายของเนื้อหา
       4.ค้นคว้าหาข้อมูลเพิ่มเติม
       5.ลงมือเขียน และแก้ไขปรับปรุงให้สมบูรณ์
       6.ผลิตรายการ
       7.ประเมินผล
แผนผังหลักของการเขียนบทวิทยุ
ตัวอย่างเค้าโครงของบทวิทยุ แบบที่ 1

ชื่อรายการ               สาระน่ารู้ คู่ มสธ.
ชื่อตอน/ชื่อเรื่อง       ICT เพื่อการศึกษาของไทย
จุดมุ่งหมาย              1.เพื่อให้ประชาชนเข้าใจถึง ICT
                         2.เพื่อให้ผู้ฟังตระหนักถึงสังคมแห่งการเรียนรู้
ความยาวของรายการ.        30 นาที
สถานีที่ออกอากาศ         Web casting มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
วันที่/เวลาที่ออกอากาศ   12 สิงหาคม 2547
ผู้ผลิตรายการ            นักศึกษาสาขาวิชาพยาบาลศาสตร์
                         มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ผู้ควบคุมการผลิต         รศ. ดร. บุญทิพย์ สิริธรังสี
ผู้ประกาศ                นักศึกษากลุ่ม ”------”
ตัวอย่างเค้าโครงของบทวิทยุแบบที่ 1(ต่อ)


F/I เพลงประจารายการ หรือเพลงประกอบ                                                                 เวลา 0.45 วินาที
ผู้ประกาศ                                                                                          เวลา 0.15 นาที
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
F/I เพลงคั่นรายการ                                                                                 เวลา 0.30 วินาที
    ตัวอย่างเค้าโครงของบทวิทยุแบบที่ 1(ต่อ)

F/Under Music                                                                                                 เวลา 0.45 วินาที

ผู้ประกาศ                                                                                                            เวลา 0.15 นาที
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
F/I             SFX SFX เทปสัมภาษณ์                                                                                  เวลา 0.10 นาที
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
F/I เพลงประจารายการ หรือเพลงประกอบจบ                                                                                 เวลา 0.45 วินาที
  ตัวอย่างเค้าโครงของบทวิทยุแบบที่ 2
ชื่อรายการ               สาระน่ารู้ คู่ มสธ.
ชื่อตอน/ชื่อเรื่อง       ICT เพื่อการศึกษาของไทย
จุดมุ่งหมาย              1.เพื่อให้ประชาชนเข้าใจถึง ICT
                         2.เพื่อให้ผู้ฟังตระหนักถึงสังคมแห่งการเรียนรู้
ความยาวของรายการ         30 นาที
สถานีที่ออกอากาศ         Web casting มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
วันที่/เวลาที่ออกอากาศ   12 สิงหาคม 2547
ผู้ผลิตรายการ            นักศึกษา สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์
                         มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ผู้ควบคุมการผลิต         รศ. ดร. บุญทิพย์ สิริธรังสี
ผู้ประกาศ                นักศึกษากลุ่ม ”------”
          ตัวอย่างเค้าโครงของบทวิทยุแบบที่ 2(ต่อ)
       ลาดับควบคุมเสียง                                               ผู้ประกาศ                                      เวลา

     1.F/I เพลงประจารายการ หรือเพลงประกอบเสร็จแล้ว F/O
45 วินาที
     2.ผู้ประกาศ
                              ...................................................................................    15 นาที
                              ...................................................................................
                              ...................................................................................
     3.F/I คั่นรายการแล้ว F/Under Music
30 วินาที
     4.ผู้ประกาศ              ...................................................................................    15 นาที
                              ...................................................................................
                              ....................................................................................
                              ...................................................................................
          ตัวอย่างเค้าโครงของบทวิทยุแบบที่ 2(ต่อ)


      ลาดับควบคุมเสียง                                              ผู้ประกาศ                                    เวลา

     5.F/I SFX เทปสัมภาษณ์
           10 นาที
                           ...................................................................................
                           ...................................................................................
                           ...................................................................................
                           ...................................................................................
     6.F/I เพลงประจารายการ หรือเพลงประกอบจบ
45 วินาที
ศัพท์เทคนิคที่ใช้ในการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียง
• Format clocks       การวางเวลาในการจัดรายการ
• Jingle              เพลงสั้น เพื่อเป็นตัวบอกช่วงต่าง ๆ
                      เช่น ช่วงเกมส์ ช่วงกลางวัน
• I.D. Station        จิงเกิ้ลอย่างเป็นทางการประจา
  สถานี
• Drop In             เสียงสั้น ๆ ใช้ในวาระต่าง ๆ
• Dry Voice           เสียงเปล่า ๆ ไม่มีดนตรี และ และ
                      ซาวนด์เอฟเฟ็ค
• Fade In             เสียงค่อย ๆ ดังขึ้น
• Fade Out            เสียงค่อย ๆ เบาลง
ศัพท์เทคนิคที่ใช้ในการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียง
• Fade Under           ลดเสียงให้เบาลงกว่าเสียงอื่น ๆ เช่น
                       คาพูด หรือ เสียงสัมภาษณ์
•   Background Music   เพลงประกอบ เพลงฉากหลัง
•   Dead Air           ไม่มีเสียงออกอากาศ เสียงเงียบ
•   On Air             ออกอากาศ
•   Live               รายการสด
•   Vox Pop            เสียงสัมภาษณ์สั้น ๆ เพื่อแสดงความ
                       คิดเห็น
ศัพท์เทคนิคที่ใช้ในการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียง
•   Phone In          การโทรเข้าไปในรายการวิทยุ
•   Talk Back         เสียงโต้ตอบ
•   Prime Time                   ่
                      ช่วงเวลาทีมีผู้ฟังมาก ๆ
•   Radio Spot        โฆษณาในรายการวิทยุ
•   Promo Spot        โฆษณา
•   SFX               เสียงประกอบที่มีตามธรรมชาติ เช่น
                             เสียงปรบมือ เสียงรถวิ่ง
• Special FX          เสียงประกอบที่ไม่มีตามธรรมชาติ
  เช่น                       เสียง Robot
    ศัพท์เทคนิคที่ใช้ในการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียง
•   Commercial Spot      โฆษณาสินค้า
•   Feature              สารคดี
•   Single               เพลง 1 เพลงที่ส่งมาจากค่ายเพลง
•   E.P. Extended Play   แผ่นที่วางจาหน่ายทั่วไป
                         มีเพลง 5- 7 เพลง
•   Target Audience      กลุ่มผู้ฟัง
•   Style                ลีลาการพูด
•   Air Time             เวลาออกอากาศ
•   Programme Director   ผู้อานวยการผลิต
ศัพท์เทคนิคที่ใช้ในการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียง
•   Producer                      ผู้ผลิตรายการ
•   Creative Team                 กลุ่มนักสร้างสรรค์
•   Presenter or DJ               ผู้ดาเนินรายการ
•   Programme-Co                  ผู้ช่วยผู้ดาเนินรายการ
•   Announcer                     ผู้ประกาศ
•   Technician                    ช่างเทคนิค
•   Specialist or Guest Speaker   วิทยากรหรือแขกรับเชิญ
ศัพท์เทคนิคที่ใช้ในการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียง

•   Radio Studio          ห้องจัดรายการวิทยุ
•   Master Control Room   ห้องควบคุมหลัก
•   Studio Recording      ห้องบันทึกเสียง
•   Editing room          ห้องตัดต่อ
•   Source                แหล่งเสียงต่างๆ
•   Disc Jockey           การประกาศในรายการเพลง
•   Talk Show             รายการสนทนา
              คาต่าง ๆ ของการจัดอันดับเพลง
•   New Release, New Comer   เพลงที่เพิ่งมาใหม่
•   New Entry                เข้าอันดับใหม่ สัปดาห์แรก
•   Hi Position              ตาแหน่งสูงสุดในชาร์ต
•   Highest entry            เข้าอันดับสูงสุดประจา
                             สัปดาห์
• Re entry                   หลุดจากชาร์ตไปแล้ว เข้ามาใหม่
คาศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับประเภทดนตรี หรือหมวดดนตรี
• Acappella (อะคาเปลลา)   แต่เดิม หมายถึง เพลงโบสถ์ขับร้องหมู่
                          สมัยโบราณ ซึ่งไม่ใช้เครื่องดนตรีคลอ
                          ปัจจุบันหมายถึง เพลงขับร้องหมู่ที่ไม่ใช้
                          เครื่องดนตรีคลอเช่นเดียวกัน แต่ที่
                          เปลี่ยนไปคือไม่จากัดว่าจะเป็นเพลง
                          โบสถ์หรือไม่ คานี้มีรากศัพท์
                          มาจากคาอิตาเลี่ยน มีความหมายว่า
                          chapel (หมายถึง โบสถ์)
• Acoustics               วิทยาศาสตร์ที่ว่าด้วยเสียงร้อง
                          การเกิดเสียง การส่งผ่านของเสียง
                          การผันแปรของเสียงธรรมชาติทาง
                          วิทยาศาสตร์ของเสียงดนตรีที่เกี่ยวกับ
                          เสียงและเสียงดนตรี
คาศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับประเภทดนตรี หรือหมวดดนตรี
• Background         ดนตรีประกอบรวมไปถึงเพื่อโน้มน้าวใจ
                     ช่วยให้เรื่องราวสมจริง หรือเพื่อเพิ่ม
                     ความเพลิดเพลินแก่ผู้ชมและผู้ฟัง
• Ballad (แบลลัด)    คาว่า ‘แบลลัด’ มาจากภาษาลาติน
                     ballare หมายถึง "เต้นรา"
• Band (แบนด์)       กลุ่มนักดนตรี
• Bar (บาร์)         การกาหนดระยะของจังหวะทางดนตรี
คาศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับประเภทดนตรี หรือหมวดดนตรี
• Beat (บีท)            จังหวะ หรือจังหวะพื้นฐานในใจ จังหวะ
                        เคาะหรือนับของห้องแต่ละห้อง เช่น 4/4
                        ประกอบด้วยสี่จังหวะ หรือการนับได้สี่
                        ครั้งในหนึ่งห้อง
• Chorus (คอรัส)        1. กลุ่มนักร้อง
                        2. ดนตรีสาหรับกลุ่มนักร้อง
                        3. ส่วนที่ต้องร้องซ้าในบทเพลง ตามหลัง
                        ส่วนที่เป็นบทร้องกึ่งเจรจา
• Concert (คอนเสิร์ต)   การแสดงดนตรีต่อหน้าสาธารณชน
• Duet (ดูเอ็ด)         บทประพันธ์สาหรับผู้เล่นสองคน
คาศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับประเภทดนตรี หรือหมวดดนตรี
• Improvisation      การเล่นดนตรีอย่างพลิกแพลงโดย
                     ใส่กลเม็ดเด็ดพรายเอาเอง
                     ไม่ได้เตรียมไว้ล่วงหน้ามาก่อน

• Lyrics (ไลริกซ์)   เนื้อร้อง

• Hook (ฮุก)         ท่อนสร้อย
                            เอกสารอ้างอิง
•                                           ่
    อุบลวรรณ ปิติพัฒนะโฆษิต การเขียนในสือต่างๆ เพื่อการประชาสัมพันธ์
•   เอื้อจิตร วิโรจน์ไตรรัตน์ 2535 การประชาสัมพันธ์ทางวิทยุกระจายเสียง
•   มนตรา บุญล้อม 8 พฤศจิกายน 2544
•   โชคชัย เจี่ยเจริญ ดี.เจ. จาก 103.5 Modern Love Content provided by Gen-X
    Academy

								
To top