wymagania biologia

Document Sample
wymagania biologia Powered By Docstoc
					                                                BIOLOGIA



           KLASA                             PROGRAM                      NAUCZYCIEL

               1                    „Puls życia” wyd. NOWA              Agnieszka Ochyra
                                              ERA


                             WYMAGANIA EDUKACYJNE

              podstawowe                                   ponadpodstawowe
• określa przedmiot badań biologii jako nauki     • charakteryzuje wybrane dziedziny biologii

• podaje przykłady dziedzin biologii              • posługuje się właściwymi źródłami wiedzy
                                                  biologicznej podczas rozwiązywania problemów
• wymienia źródła wiedzy biologicznej
                                                  • objaśnia zasadę stopniowego komplikowania
• wyjaśnia, do czego służą atlasy i klucze        się poziomów organizacji życia

• wymienia cechy organizmów żywych                • wykorzystuje atlasy do rozpoznawania
                                                  pospolitych gatunków organizmów
• korzysta z poszczególnych źródeł wiedzy
                                                  • odróżnia pod mikroskopem, na schemacie,
• rozróżnia próbę kontrolną i badawczą            zdjęciu lub po opisie poszczególne składniki
                                                  komórki
• wskazuje komórkę jako podstawową jednostkę
  organizacji życia                               • rysuje obraz widziany pod mikroskopem

• wymienia struktury budowy komórki roślinnej,    • wyjaśnia rolę poszczególnych elementów
  zwierzęcej, grzyba i bakterii                   komórki

• posługuje się mikroskopem                       • porównuje budowę komórek bakterii, roślin,
                                                  zwierząt i grzybów
• wyciąga wnioski dotyczące komórkowej
  budowy organizmów na podstawie obserwacji       • omawia budowę i funkcje organelli
  preparatów                                      komórkowych

• podaje funkcje poszczególnych organelli         • analizuje różnice między poszczególnymi
                                                  typami komórek
• wymienia nazwy najwyższych jednostek
 klasyfikacji biologicznej organizmów             • charakteryzuje dawne sposoby klasyfikacji
                                                  organizmów
 (królestwa)
                                                  • omawia zasady systemu klasyfikacji
• wyjaśnia, czym zajmuje się systematyka          biologicznej

• podaje kryteria wyróżnienia pięciu królestw     • ocenia sztuczne i naturalne systemy podziału
                                                  organizmów
• określa, czym jest odżywianie               • uzasadnia potrzebę klasyfikowania organizmów

• wymienia podstawowe sposoby odżywiania      • charakteryzuje różne strategie odżywiania
 się organizmów
                                              • wykazuje różnorodność odżywiania się
• omawia różnice między organizmami           organizmów cudzożywnych
 samożywnymi a cudzożywnymi
                                              • wykazuje różnice w pobieraniu i trawieniu
                                              pokarmów u różnych organizmów
• wymienia czynniki niezbędne do życia
 organizmów samożywnych i cudzożywnych
                                              • określa warunki przebiegu fotosyntezy
• wymienia substraty i produkty fotosyntezy   • ocenia, czy dany organizm jest samożywny, czy
                                              cudzożywny
• wyjaśnia, na czym polega fotosynteza
                                              • wyjaśnia, na czym polega chemosynteza
• określa, czym jest oddychanie
                                              • uzasadnia, że oddychanie jest procesem
• wyjaśnia, na czym polega wymiana gazowa     niezbędnym do życia

• wskazuje mitochondrium jako miejsce, w      • wykazuje zależność między środowiskiem
 którym zachodzi utlenianie                   życia a budową narządów wymiany gazowej

• przedstawia oddychanie tlenowe              • porównuje oddychanie tlenowe i beztlenowe
 i fermentację jako procesy dostarczające
 energii                                      • omawia znaczenie fermentacji

• omawia różne sposoby oddychania             • zapisuje słownie równanie reakcji oddychania
                                              tlenowego
• wymienia przykłady organizmów
                                              • charakteryzuje rodzaje rozmnażania
 ilustrujących różne sposoby oddychania
                                              • ocenia znaczenie przemiany pokoleń
• rozróżnia wymianę gazową i oddychanie
 wewnątrzkomórkowe                            • charakteryzuje typy rozwoju zarodka

• określa, czym jest rozmnażanie              • potrafi zastosować w praktyce wiadomości
                                              dotyczące rozmnażania wegetatywnego
• wyróżnia rozmnażanie płciowe
 i bezpłciowe                                 • wykazuje związek między sposobem
                                              zapłodnienia a środowiskiem życia organizmów
• podaje przykłady płciowego i bezpłciowego
  rozmnażania się organizmów                  • ocenia znaczenie samozapłodnienia

• rozpoznaje sposoby rozmnażania się
  organizmów

• wyjaśnia, na czym polega rozmnażanie
  bezpłciowe

• rozpoznaje pączkujące drożdże obserwowane
  pod mikroskopem
• omawia różnice między rozwojem prostym a
złożonym
• wyjaśnia, czym jest tkanka                 • charakteryzuje budowę, rozmieszczenie i
                                             funkcje poszczególnych tkanek roślinnych
• podaje przykłady tkanek roślinnych
                                             • wykonuje preparat ze skórki cebuli i
• wskazuje na ilustracji komórki tworzące    rozpoznaje w nim tkankę okrywającą
 tkankę
                                             • wykazuje związek budowy wskazanej
• dokonuje podziału tkanek roślinnych na     tkanki z jej funkcją
 twórcze i stałe
                                             • rozpoznaje i rysuje tkanki widoczne na
• wymienia cechy budowy poszczególnych       przekrojach organów roślinnych
 tkanek roślinnych
                                             • analizuje budowę wewnętrzną korzenia
• opisuje funkcje wskazanych tkanek          jako funkcjonalnej całości

• wymienia podstawowe funkcje korzenia       • charakteryzuje przyrost korzenia na długość

• rozpoznaje systemy korzeniowe              • rysuje różne systemy korzeniowe

• omawia budowę zewnętrzną korzenia          • wyjaśnia sposób pobierania wody przez
                                             roślinę
• rozpoznaje modyfikacje korzeni
                                             • projektuje doświadczenie świadczące o
• rozpoznaje pod mikroskopem tkanki          przewodzeniu wody z korzenia do łodygi
 budujące korzeń
                                             • charakteryzuje modyfikacje korzeni
• rozróżnia typy ulistnienia łodygi
                                             • rysuje różne typy ulistnienia łodygi
• omawia funkcje łodygi
                                             • rysuje schematycznie przekrój poprzeczny i
• podaje nazwy elementów budowy              podłużny łodygi
 zewnętrznej łodygi
                                             • analizuje związek budowy
• rozpoznaje tkanki budujące łodygę          zmodyfikowanych łodyg z ich funkcjami

• rozróżnia rodzaje łodyg                    • rozpoznaje rodzaje unerwienia liści

• wymienia funkcje liści                     • omawia funkcje poszczególnych
                                             modyfikacji liści
• rozpoznaje elementy budowy liścia
                                             • analizuje funkcje poszczególnych
• rozpoznaje liście pojedyncze i złożone     elementów budowy anatomicznej liścia

• rozpoznaje różne modyfikacje liści         • analizuje cykl rozwojowy mszaków

• rozpoznaje na preparacie mikroskopowym     • rysuje mech i podpisuje jego organy
 tkanki budujące liść
                                             • wyjaśnia, dlaczego mszaki są najprostszymi
• wymienia miejsca występowania mszaków       roślinami lądowymi

• podaje nazwy organów mszaków                 analizuje cykl rozwojowy mszaków

• rozpoznaje mszaki wśród innych roślin       • analizuje cykl rozwojowy paproci

• omawia znaczenie mszaków w przyrodzie i     • charakteryzuje skrzypy, widłaki i paprocie
 gospodarce człowieka
                                              • rozpoznaje przy pomocy atlasów 5
• wymienia miejsca występowania               gatunków rodzimych paprotników
 paprotników
                                              • analizuje cykl rozwojowy sosny
• rozpoznaje organy paproci
                                              • rozpoznaje rodzime gatunki
• rozpoznaje paprotniki wśród innych roślin   nagonasiennych

• wyjaśnia rolę poszczególnych organów        • określa, z jakiego gatunku drzewa lub
 paprotników                                  krzewu pochodzi wskazana szyszka

• wymienia miejsca występowania roślin        • dowodzi związku budowy roślin
 nagonasiennych                               nagonasiennych ze środowiskiem ich życia

• rozpoznaje rośliny nagonasienne wśród       • omawia funkcje poszczególnych elementów
 innych roślin                                budowy kwiatu

• wymienia przystosowania roślin              • analizuje cykl rozwojowy roślin
 nagonasiennych do warunków życia             okrytonasiennych

• omawia znaczenie roślin nagonasiennych w    • ocenia znaczenie roślin okrytonasiennych w
 przyrodzie i gospodarce człowieka            przyrodzie i gospodarce człowieka

• wymienia miejsca występowania roślin        • wykazuje związek budowy kwiatu ze
 okrytonasiennych                             sposobem zapylania

• podaje nazwy elementów budowy kwiatu

• rozróżnia kwiat i kwiatostan                • charakteryzuje sposoby rozsiewania nasion
                                              i owoców, wykazując związek z ich budową
• rozpoznaje rośliny okrytonasienne wśród
 innych roślin                                • rozpoznaje 5 gatunków drzew
                                              okrytonasiennych występujących w Polsce
• wymienia sposoby rozsiewania nasion i
 owoców

• rozróżnia owoce pojedyncze i złożone

• omawia znaczenie roślin okrytonasiennych
 w przyrodzie i gospodarce człowieka
• omawia znaczenie gąbek i parzydełkowców • charakteryzuje wskazane czynności
w przyrodzie                                     życiowe gąbek i parzydełkowców

• wyjaśnia, co to są gąbki                       • wyjaśnia mechanizm ruchu
                                                 parzydełkowców
• podaje miejsca występowania gąbek
 i parzydełkowców                                • wykazuje związek budowy gąbek
                                                 i parzydełkowców ze środowiskiem ich życia
• wymienia charakterystyczne cechy gąbek i
 parzydełkowców                                  • wyjaśnia sposób działania parzydełka

• wymienia charakterystyczne cechy               • dowodzi, że tasiemce są przystosowane do
 płazińców i nicieni                             pasożytniczego trybu życia

• rozpoznaje na ilustracji płazińce i nicienie   • omawia różnice między płazińcami a
                                                 nicieniami
• charakteryzuje tasiemce i glisty jako
 pasożyty układu pokarmowego                     • charakteryzuje wskazane czynności
                                                 życiowe płazińców i nicieni
• omawia drogi zakażenia pasożytniczymi
 płazińcami i nicieniami                         • charakteryzuje symetrię ciała płazińców

• wyjaśnia, w jaki sposób można ustrzec się      • charakteryzuje układ krwionośny
 przez zakażaniem pasożytniczymi                 pierścienic
 płazińcami i nicieniami
                                                 • charakteryzuje wskazane czynności
• wskazuje na ilustracji elementy budowy         życiowe pierścienic
 tasiemca
                                                 • wykazuje związek budowy pijawki z
• rozpoznaje pierścienice wśród innych           pasożytniczym trybem jej życia
 zwierząt
                                                 • dowodzi, że pierścienice są bardziej
• wymienia charakterystyczne cechy               rozwiniętymi zwierzętami niż płazińce i
 pierścienic                                     nicienie

• rozpoznaje stawonogi wśród innych              • projektuje doświadczenie wykazujące
 zwierząt                                        znaczenie dżdżownic w użyźnianiu gleby

• rozpoznaje na ilustracji przeobrażenie         • wyjaśnia zasady funkcjonowania otwartego
 zupełne i niezupełne owadów                     układu krwionośnego

• wymienia charakterystyczne cechy budowy        • porównuje budowę ślimaków, małży i
 skorupiaków, owadów i pajęczaków                głowonogów

• wymienia charakterystyczne cechy               • wykazuje związek budowy mięczaków ze
 mięczaków                                       środowiskiem ich życia

• rozpoznaje ślimaki, małże i głowonogi          • charakteryzuje sposoby poruszania się
 wśród innych zwierząt                           poszczególnych grup mięczaków

• wymienia części ciała ślimaków, małży i        • charakteryzuje wskazane czynności
 głowonogów                                    życiowe mięczaków

• wymienia narządy oddechowe mięczaków         • charakteryzuje wskazane czynności
                                               życiowe stawonogów
• wskazuje małże jako organizmy
 produkujące perły                             • dowodzi, że owady są przystosowane do
                                               życia w środowisku lądowym

                                               • dowodzi istnienia związku między
                                               środowiskiem życia a narządami wymiany
                                               gazowej

                                  PSO – BIOLOGIA

          KLASA                        PROGRAM                         NAUCZYCIEL

             2                  „Puls życia” wyd. NOWA                Agnieszka Ochyra
                                          ERA



                    WYMAGANIA EDUKACYJNE
             podstawowe                                     ponadpodstawowe
   Uczeń:                                      Uczeń:
          wskazuje   różnice  między
      bezkręgowcami a kręgowcami                           rozpoznaje przedstawicieli ryb,
                                                            płazów, gadów, ptaków i ssaków i
    charakteryzuje ryby, płazy, gady, ptaki                wskazuje ich specyficzne cechy
       i ssaki
                                                            przedstawia związek budowy
    omawia wybrane czynności życiowe                       kręgowców ze środowiskiem ich
      kręgowców,      np.    odżywianie,                    życia
      oddychanie, rozmnażanie
                                                           ilustruje przykładami   czynności
    przedstawia znaczenie kręgowców w                      życiowe kręgowców
      przyrodzie i gospodarce człowieka
                                                    rozwija przekonanie o konieczności
                                                       zachowania warunków do życia
                                                     zwierząt
 kształtuje postawę szacunku dla życia    definiuje pojęcie homeostazy
    zwierząt kręgowych kształtuje         rozwija przekonanie o wpływie
    postawę        świadczącą         o     stylu    życia    na   utrzymanie
    zaangażowaniu w ochronę zwierząt        homeostazy organizmu

         wykazuje,   na    podstawie      opisuje stan zdrowej skóry
    dotychczasowych      wiadomości,       wykazuje współdziałanie mięśni,
    integralność w funkcjonowaniu           ścięgien, kości i stawów w
    poszczególnych     układów     w        prawidłowym funkcjonowaniu
    organizmie człowieka                    aparatu ruchu
                                           rozpoznaje       na      preparacie
    opisuje hierarchiczną budowę           mikroskopowym lub na ilustracji
    organizmu     człowieka   (tkanki,      rodzaje tkanki mięśniowej •
    narządy, układy narządów)               wskazuje       położenie       tkanki
                                            mięśniowej          gładkiej        i
 omawia funkcje skóry i warstwy            poprzecznie            prążkowanej
   podskórnej       charakteryzuje          szkieletowej
   warstwy skóry                           przewiduje skutki przyjmowania
                                            nieprawidłowej postawy ciała
   przedstawia cechy adaptacyjne          wybiera sposoby zapobiegania
    elementów skóry do pełnionych           deformacjom szkieletu oraz
    przez nie funkcji                       określa czynniki wpływające na
                                            prawidłowy rozwój muskulatury
 omawia wybrane choroby skóry i            ciała
   zasady     pielęgnacji  skóry
                                           kształtuje postawę świadczącą o
   młodzieńczej
                                            zrozumieniu               znaczenia
                                            aktywności        fizycznej       dla
 określa zasady pierwszej pomocy           prawidłowego funkcjonowania
   przedlekarskiej w oparzeniach i          aparatu ruchu
   odmrożeniach
                                           rozpoznaje       w       preparacie
                                            mikroskopowym kosmki jelitowe
 kształtuje postawę świadczącą o
                                           określa rolę wątroby i trzustki w
   dbałości o higienę skóry
                                            procesie trawienia
 rozwija przekonanie o konieczności       przewiduje skutki niewłaściwej
    konsultacji z lekarzem wszystkich       diety
    niepokojących zmian na skórze          ocenia,     opierając      się     na
                                            piramidzie zdrowego żywienia,
 wskazuje bierny i czynny aparat           techniką      jakość      własnego
  ruchu                                     odżywiania się
                                           opisuje konflikt serologiczny
 wskazuje na schemacie, rysunku,          przedstawia               znaczenie
  modelu      elementy      szkieletu       krwiodawstwa
  osiowego, obręczy i kończyn              wykazuje, że układ krwionośny i
  przedstawia funkcje kości                 limfatyczny stanowią integralną
                                            całość
 określa skład fizyczny i chemiczny       odczytuje wyniki laboratoryjnego
   kości       przewiduje      skutki       badania krwi
   przyjmowania       nieprawidłowej       wyjaśnia rolę węzłów chłonnych
                                            w reakcjach odpornościowych
    postawy ciała                        organizmu człowieka
                                        wyjaśnia      różnice     między
   wybiera sposoby zapobiegania         odpornością swoistą a nieswoistą
    deformacjom     szkieletu  oraz      oraz     między       odpornością
    określa czynniki wpływające na       naturalną a sztuczną
    prawidłowy rozwój muskulatury       porównuje działanie surowicy i
    ciała                                szczepionki
                                        wyjaśnia, na czym polega
   udziela pierwszej pomocy w           transplantacja narządów
    prostych urazach kości i stawów
                                              wskazuje zależność między
    podaje   nazwy       składników         budową a funkcją płuc
    pokarmowych                             wykazuje związek wymiany
                                             gazowej    z    oddychaniem
     określa   role      składników         wewnątrzkomórkowym
    pokarmowych     w     organizmie
    człowieka                             wyjaśnia           mechanizm
                                           wydalania moczu
 omawia budowę i funkcje odcinków        uzasadnia        konieczność
   przewodu pokarmowego                    stosowania dializy przy
                                           niewydolności nerek
     wykazuje   związek    między
                                          rozwija     przekonanie     o
    odżywianiem a np. stanem
                                           konieczności wykonywania
    zdrowia,    klimatem,     płcią,
                                           okresowych             badań
    rodzajem wykonywanej pracy
                                           kontrolnych, np. badania
                                           moczu
 oblicza indeks masy ciała
                                            wyjaśnia rolę hormonów
                                           płciowych w osiąganiu
 kształtuje postawę świadczącą o
                                           dojrzałości      i      cyklu
   rozumieniu           konieczności
                                           miesięcznego          kobiety
   stosowania diety zróżnicowanej i
   dostosowanej      do      potrzeb
                                          przedstawia rolę gamet w
   organizmu
                                           procesie       zapłodnienia
 rozwija przekonanie o znaczeniu
   prawidłowego odżywiania się dla          omawia rozwój zarodkowy i
   zdrowia człowieka                         płodowy człowieka

 kształtuje nawyk przestrzegania
  higieny     osobistej,     higieny
  przygotowania     i    spożywania
  posiłków

 wymienia funkcje układu krążenia w
   organizmie człowieka

    rozróżnia składniki krwi (w
    preparacie mikroskopowym lub na
    ilustracji)
 wymienia grupy układu krwi AB0
   oraz Rh

 omawia budowę i funkcjonowanie
   serca oraz naczyń krwionośnych

 przedstawia krążenie krwi w obiegu
   płucnym i ustrojowym

 wymienia choroby układu krążenia

 wskazuje przyczyny zachorowań na
   wybrane choroby serca

   wymienia sposoby      zapobiegania
    chorobom układu

 określa zasady udzielania pierwszej
   pomocy przy krwotokach

 mierzy tętno sobie lub koledze

 opisuje budowę układu limfatycznego

     wyjaśnia, na czym            polega
    transplantacja narządów

 kształtuje zachowania prozdrowotne

 rozwija przekonanie o konieczności
   wykonywania okresowych badań
   profilaktycznych, np. morfologii
   krwi, ciśnienia krwi

 rozwija przekonanie o wpływie
  aktywności fizycznej i stosowania
  prawidłowej diety na właściwe
  funkcjonowanie układu krążenia

     omawia    budowę             układu
    oddechowego

 wymienia wybrane choroby układu
   oddechowego

 wskazuje źródła infekcji górnych i
   dolnych dróg układu oddechowego

    określa sposoby zapobiegania
    chorobom układu oddechowego
    kształtuje    nawyki     niepalenia
    papierosów

 podaje nazwy rodzajów substancji
   wydalanych z organizmu człowieka

 wskazuje drogi usuwania substancji
   wydalanych z organizmu

     wymienia      funkcje      układu
    wydalniczego

    omawia budowę i funkcje
    poszczególnych narządów układu
    wydalniczego

   wskazuje sposoby zapobiegania
    infekcjom układu moczowego

 rozwija przekonanie o konieczności
   wykonywania okresowych badań
   kontrolnych, np. badania moczu

 kształtuje postawę świadczącą o
  dbałości    o    higienę  układu
  wydalniczego

 wymienia narządy budujące męski i
   żeński układ rozrodczy

 określa funkcje poszczególnych
  narządów męskiego i żeńskiego
  układu rozrodczego

 wskazuje zasady higieny narządów
   układu płciowego i profilaktyki
   chorób    przenoszonych    drogą
   płciową

   określa prawidłowy styl życia
    kobiety w ciąży

     porządkuje fazy rozwojowe
    człowieka od narodzin do starości
    •      charakteryzuje    rodzaje
    dojrzałości człowieka

 kształtuje nawyk dbałości o higienę
   układu rozrodczeg
       KLASA                              PROGRAM                           NAUCZYCIEL
         3                         „Puls życia” wyd. NOWA                  Agnieszka Ochyra
                                             ERA


               WYMAGANIA EDUKACYJNE
           podstawowe        ponadpodstawowe
   dokonuje klasyfikacji gruczołów na gruczoły         określa rolę: hormonu wzrostu, tyroksyny, insuliny,
    wydzielania zewnętrznego i dokrewne                  adrenaliny, testosteronu i estrogenów
   wskazuje rozmieszczenie gruczołów dokrewnych          omawia antagonistyczne działanie insuliny i
    w ciele człowieka                                    glukagonu
   przedstawia rolę wybranych gruczołów                analizuje na schemacie mechanizm regulacji
    dokrewnych                                           hormonalnej
   wymienia funkcje układu nerwowego                   wyjaśnia funkcjonowanie ośrodkowego,
   rozpoznaje na ilustracji ośrodkowy i obwodowy        obwodowego i autonomicznego układu nerwowego
    układ nerwowy                                        porównuje funkcje części współczulnej i części
   przedstawia budowę ośrodkowego i obwodowego          przywspółczulnej autonomicznego układu
    układu nerwowego                                     nerwowego
   wyjaśnia funkcjonowanie ośrodkowego i               dowodzi znaczenia odruchów w życiu człowieka
    obwodowego układu nerwowego                         kształtuje nawyki ułatwiające radzenie sobie ze
   wykonuje schematyczny rysunek prostego łuku          stresem
    odruchowego                                         ilustruje za pomocą prostego rysunku przebieg
   wyjaśnia różnice między odruchem                     bodźca świetlnego w oku
    bezwarunkowym a warunkowym                          ilustruje za pomocą schematu lub rysunku przebieg
   podaje przykłady chorób układu nerwowego •           bodźca w uchu
   analizuje przyczyny chorób układu nerwowego •        wyjaśnia sposób działania oka i ucha
    kształtuje postawę świadczącą o dbałości o         wyjaśnia rolę hormonów płciowych w osiąganiu
    higienę układu nerwowego                             dojrzałości i cyklu miesiączkowym kobiety
   wskazuje na modelu elementy budowy oka               przedstawia rolę gamet w procesie zapłodnienia
   omawia rolę elementów budowy oka                     omawia rozwój zarodkowy i płodowy człowieka
    przedstawia przyczyny powstawania i sposób         klasyfikuje podaną chorobę do grupy chorób
    korygowania wad wzroku                               cywilizacyjnych lub zakaźnych
    wskazuje na schemacie części ucha                  wskazuje metody zapobiegania chorobom
                                                         cywilizacyjnym
   przedstawia rolę zmysłu równowagi, smaku i
    powonienia                                           wyjaśnia mechanizm powstawania uzależnień
    wskazuje rozmieszczenie receptorów dotyku,          przedstawia podstawowe zasady profilaktyki
    smaku i powonienia                                   chorób nowotworowych
   omawia znaczenie zmysłów w życiu człowieka          posługuje się terminologią ekologiczną
   kształtuje nawyk dbałości o higienę narządów        wyjaśnia procesy zachodzące w ekosystemie
    zmysłów dla ich prawidłowego funkcjonowania         analizuje schemat przepływu energii i obiegu
    rozwija przekonanie o konieczności ochrony          materii
    przed hałasem                                        wyjaśnia pojęcie różnorodności biologicznej oraz
   wymienia narządy budujące męski i żeński układ       omawia jej poziomy i znaczenie
    rozrodczy                                           kształtuje przekonanie o konieczności ochrony
    określa funkcje poszczególnych narządów             różnorodności ekosystemów
    męskiego i żeńskiego układu rozrodczego             przedstawia przyczyny i skutki globalnego
   wskazuje zasady higieny narządów układu              ocieplenia •
    płciowego i profilaktyki chorób przenoszonych       wskazuje skutki zanieczyszczeń dla organizmów
    drogą płciową
   określa prawidłowy styl życia kobiety w ciąży        rozwija przekonanie o konieczności
   porządkuje fazy rozwojowe człowieka od                przeciwdziałania globalnemu ociepleniu
    narodzin do starości                                 kształtuje postawę świadczącą o odpowiedzialności
   charakteryzuje rodzaje dojrzałości człowieka          za stan środowiska przyrodniczego własnego
                                                          regionu i Polski
   kształtuje postawę troskliwości wobec dzieci i
    kobiet w ciąży                                       przedstawia bezpośrednie i pośrednie dowody
                                                          ewolucji
   definiuje zdrowie (fizyczne, psychiczne,
    społeczne) i chorobę                                 przedstawia znaczenie podwójnej helisy w
                                                          przechowywaniu informacji genetycznej i
    podaje przyczyny powstawania chorób
                                                          replikacji DNA
    cywilizacyjnych
   ocenia wpływ używek na zdrowie człowieka
                                                         wyjaśnia znaczenie procesów mitozy i mejozy w
                                                          organizmach
    niezależnie od jego wieku
    wyjaśnia znaczenie profilaktyki uzależnień
                                                         rozróżnia komórki haploidalne i diploidalne

   uzasadnia konieczność okresowego wykonywania
                                                          przedstawia znaczenie kodu genetycznego
    podstawowych badań profilaktycznych                  omawia dziedziczenie grup krwi człowieka (układ
                                                          AB0, czynnik Rh)
   rozwija poczucie odpowiedzialności za
    zachowanie własnego zdrowia (przeciwdziałanie         omawia dziedziczenie płci u człowieka i wymienia
    zachorowalności na choroby cywilizacyjne i            cechy sprzężone z płcią
    rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych)             rozróżnia mutacje genowe i chromosomowe
    rozwija przekonanie o konieczności unikania         ocenia znaczenie mutacji w życiu i gospodarce
    uzależnień                                            człowieka
   wyjaśnia przedmiot i cel badań ekologii              dowodzi znaczenia etycznego postępowania w
   przedstawia czynniki środowiska warunkujące           eksperymentach naukowych
    życie organizmów na lądzie i w wodzie
   omawia właściwości wody i jej znaczenie dla
    funkcjonowania organizmów
    wyjaśnia zależności wewnątrzpopulacyjne
   charakteryzuje zależności antagonistyczne i
    nieantagonistyczne między populacjami różnych
    gatunków
   charakteryzuje składniki ekosystemu
   opisuje zależności pokarmowe w ekosystemie
   omawia przyczyny zanieczyszczeń powietrza,
    wody i gleby
   wymienia sposoby ochrony powietrza, wody i
    gleby przed zanieczyszczeniami
   uzasadnia konieczność segregowania odpadów i
    ich recyklingu
    podaje sposoby oszczędzania wody i energii
    elektrycznej
   rozwija przekonanie o konieczności oszczędzania
    wody i energii elektrycznej
   kształtuje nawyk segregowania odpadów
   wyjaśnia pojecie ewolucji
   przedstawia, na czym polega dobór naturalny i
    sztuczny, podając odpowiednie przykłady
   wymienia podobieństwa i różnice między
    człowiekiem a innymi naczelnymi
   omawia budowę i rolę kwasów nukleinowych
   opisuje budowę chromosomu
   wskazuje mitozę jako podział komórek
    somatycznych
    zna zasady dziedziczenia cech jednogenowych
   wskazuje czynniki mutagenne
   wymienia przykłady chorób genetycznych
    człowieka

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:139
posted:2/18/2012
language:
pages:13