Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych by deTPU4X

VIEWS: 0 PAGES: 103

									   Polsko-Japońska Wyższa Szkoła
      Technik Komputerowych,
                 Warszawa


Studia Podyplomowe IT w Biznesie
Tworzenie Portali Biznesowych

            Wykład 1
Systemy zarządzania treścią
        Wykładowca:
        dr hab. inż. Kazimierz Subieta
        profesor PJWSTK

        subieta@ipipan.waw.pl
        http://www.ipipan.waw.pl/~subieta
                              Co to jest "zarządzanie treścią"?
                                                                           content management




                 Komercyjny buzzword związany z ekspansją zastosowań Internetu
                  (WWW) oraz rozwojem narzędzi służących do budowy aplikacji
                  internetowych.
                 Istnieją w tej chwili dziesiątki (a może już i setki) systemów
                  określanych jako "systemy zarządzania treścią" (Content Management
                  Systems, CMS).
                 Nie istnieje wyróżnik określający, co CMS ma zawierać. Poszczególne
                  systemy różnią się zarówno oferowaną funkcjonalnością, jak i ceną
                  (0$  kilku mln.$).
                 Istnieje duży chaos w zakresie terminologii, standardów, technologii i
                  biznesowej retoryki związanej z systemami CMS oraz ich
                  zastosowaniami.


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 2                  maj 2002
                                                     Co to jest "treść"?
                                                                                        content


          Termin "treść" nie ma jednej definicji. Niektóre rodzaje:
              Treść ukazująca się na ekranie przeglądarki: tekst, grafika, tło, dźwięk,
               animacja, video, przyciski, pola do zapełnienia, menu do wybrania,
               wykonywane na ekranie skrypty,...;
              Odpowiedniki, elementy składowe lub generatory tej treści przechowywane
               po stronie serwera (np. w bazie danych);
              Procesy, programy, reguły, metody, algorytmy pozwalające na generowanie
               treści z określonych źródeł, np. z bazy danych serwera lub z innych stron
               Web.
              Różne formy opisu treści lub metadanych dotyczących treści, formaty,
               schematy, opisy dotyczące autorów treści, daty utworzenia, daty
               obowiązywania, własności, itd.
              Różne formy kontroli i organizacji treści oraz usprawnienia dostępu: katalogi,
               klasyfikacje, indeksy, słowniki, ...



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 3                    maj 2002
                           Treść vs. dane, informacja, wiedza
                                                                    content, data, information, knowledge




            Jest dość trudno podać definicje różnicujące te terminy.
                Są często używane jako synonimy.
                Niekiedy odzwierciedlają emocjonalny stosunek do przedmiotu, np. dla
                 ludzi AI "wiedza" lepiej pasuje do "inteligencji".
                Niekiedy odzwierciedlają specyfikę celu przetwarzania i jakąś jego nową
                 jakość: np: "wydobywanie wiedzy", a nie "wydobywanie danych"; "baza
                 wiedzy", a nie "baza danych".
                Niekiedy odzwierciedlają stosunek do procesów decyzyjnych zachodzących
                 w ludzkim umyśle (dane muszą zamienić się w informację, ta zaś w wiedzę,
                 aby mogła być podjęta decyzja).
            Treść jest rozumiana jako informacja, dane lub wiedza:
                przekazywana do końcowego użytkownika przeglądarki,
                zawarta w repozytorium serwera aplikacji internetowej.


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 4                              maj 2002
                                        Formaty i standardy treści
             Setki formatów i standardów obowiązujących w zakresie
              reprezentacji, przechowywania, przetwarzania i udostępniania
              treści.
                 Klasycznym standardem jest HTML, z licznymi rozszerzeniami w kierunku
                  dynamizacji stron (JavaScript, aplety, ASP, JSP, ...)
                 Najnowszym buzzwordem jest XML oraz związane z nim technologie lub
                  standardy (DTD, RDF, XSL, XSLT, XQL, SOAP, ...)
                 Wiele formatów reprezentacji tekstu: .txt, .doc, .rtf, .pdf, .ppt,...
                 Dziesiątki formatów graficznych (grafiki wektorowej i pikselowej),
                  formatów animacji, audio i video.
                 Formaty, modele i standardy baz danych.
                 Formaty i standardy języków programowania stron Webu (Java, SQL,
                  ODBC, JDBC, PHP, Perl, Python, ...).




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 5               maj 2002
                             Twórczy chaos w dziedzinie CMS
          Nowość technologiczna i rynkowa oraz możliwość zarobienia wielkich
           pieniędzy rodzi na początku chaos.
              Jeżeli dla danego typu treści są popularne formaty A, B, C, to potrzebne będą
               odwzorowania A  B, B  A, A  C, ... Liczba odwzorowań rośnie w
               kwadracie do liczby formatów.
              Brak standardów i niekompatybilne rozwiązania implikuje oprogramowanie
               pośredniczące (middleware), bazujące najczęściej na nowym formacie (patrz
               CORBA, również XML).
              Syndrom "dwóch programistów w garażu": sukces rozwiązania dla mikro-
               skali powoduje rozszerzanie bottom-up tego rozwiązania dla makro-skali
               (patrz HTML, XML, PHP, ...). Skutek: 1000-stronicowe podręczniki
               "prostego" języka XML.
          Twórczy chaos był już w innych dziedzinach (np. w językach
           programowania). Zwykle po pewnym czasie ustępuje.



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 6                    maj 2002
                                  Techniczna architektura CMS
                                                                                      Content Management System

                        interakcja
                         poprzez                                          zapytania
     klient
                          HTTP                                            SQL i ich
                                                     Serwer Web:           wyniki
     klient                                  generacja dynamicznych                   Serwer bazy
                                             stron HTML dla klienta,                    danych
     klient                                  zlecenia do bazy danych

                                                                    zapytania
     klient                                                         SQL i ich
                                                                     wyniki                  pracownik

                                                   Zaplecze (back office):                   pracownik
                                                       Wewnętrzne procesy
                                                     podtrzymywania i obsługi
                                                       aplikacji internetowej                pracownik


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 7                                    maj 2002
                 Tematy związane z zarządzaniem treścią
                                Mobilni
                                agenci
   Technologie                                                                              Mobilne i rozproszone
    agentowe                                                        Rozproszona                przetwarzanie
                                                                      sztuczna
                         Semantyczny                                                               Odkrywanie          Eksploracja
    Techniki                Web i                                   inteligencja
    markup                                                                                           wiedzy              danych
                          ontologie



     Zarządzanie                                       Zarządzanie                                       Maszynowe
       wiedzą                                                                                            uczenie się
                                                     treścią na Webie
                                                                                                          Klasyfikacja
            Metamodelowanie
                wiedzy                                                                                                  Zarządzanie
                                                                                                                        wierzeniami
  Inteligentna
                                      Personalizacja                                Handel Elektroniczny
   integracja
   informacji                                                                                                          Zarządzanie
                                                                                                                         treścią
           Budowa                                          Zarzadzanie       E-serwisy                  Zarządzanie
                                   Filtrowanie
            profili                                         profilami i                  Mobilny        transakcjami
                                                            lokacjami                    Handel
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 8                                                         maj 2002
                                        Główne komponenty CMS

       SYSTEM TWORZENIA I                                        SYSTEM ZARZĄDZANIA          SYSTEM PUBLIKOWANIA
          GROMADZENIA                                              Odpowiedzialny za         Zautomatyzowany proces
      Procesy pozyskiwania i                                   automatyzację manipulacji        wyciągania treści i
      rozkładania pierwotnej                                  treścią przez użytkowników    zasobów z repozytorium do
   informacji na składowe treści                                      biznesowych                   publikacji




                 SYSTEM STEROWANIA PROCESAMI
                             PRACY                                                     REPOZYTORIUM TREŚCI
                    Koordynacja, planowania i                                          Treść, dane biznesowe,
                wprowadzanie w życie pracowniczych                                        metainformacje
                harmonogramów oraz zadań systemu




                                                        SYSTEM ADMINISTRACYJNY
                                                    Proces podtrzymywania eksploatacji,
                                                         ustawiania i utrzymywania
                                                      parametrów i struktury systemu


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 9                                               maj 2002
                     System tworzenia i gromadzenia treści
            Składa się z narzędzi, procedur oraz personelu, który jest
             zatrudniony w celu tworzenia i zbierania treści oraz wykonywania
             czynności redakcyjnych. Zadania:
                Wytwarzanie treści "od zera": autorzy projektują, tworzą i poprawiają
                 treść w wybranych przez siebie narzędziach.
                Pozyskiwanie: dostosowywanie i redakcja treści z zewnętrznych źródeł.
                Agregacja: formatowanie stylistyki informacji i ustalanie jej
                 przeznaczenia: użyteczne składowe, meta-dane.
                Konwersja: zmiany formatu i struktury informacji tak, aby spełniała ona
                 wymagane standardy przechowywania treści; oddzielanie niepotrzebnych
                 informacji np., nagłówków i stopek; odwzorowania tego formatu na
                 wymagany standard, np. XML, który może być wprowadzony do systemu.
                Usługi: są częścią logiki aplikacji oraz usług biznesowych dostarczonych
                 przez CMS, wspomagających gromadzenie informacji oraz jej
                 transformację. Usługi wspierają tworzenie, aktualizację i usuwanie
                 składowych treści.

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 10                 maj 2002
                                                   System zarządzania


           Odpowiada za gromadzenie, przechowywanie, udostępnianie, pielęgnację
            i administrację składowych treści i innych zasobów informacji.
           Jest oparty na bazie danych treści, meta-informacji oraz danych
            biznesowych.
           Obejmuje procesy i narzędzia umożliwiające dostęp, aktualizację i
            administrowanie zgromadzoną informacją.
           Jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo i autoryzację dostępu do treści.
           Jest odpowiedzialny za połączenia z innymi systemami.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 11         maj 2002
                         System sterowania procesami pracy
           Realizuje koordynację, planowanie i wprowadzanie w życie
            harmonogramów oraz zadań pracowników.
           Obejmuje narzędzia, procedury i ludzi zatrudnionych w celu zapewnienia
            skutecznych procesów zbierania, przechowywania i publikacji treści.
           System sterowania procesami pracy ma wpływ na system gromadzenia
            treści, system zarządzania oraz system publikowania.
           Każdy krok procesu, od wytwarzania po ostateczną publikację, powinien
            być możliwy do zamodelowania i śledzenia w obrębie tego samego
            systemu.
           Aspekty procesów pracy włączają: pracowników, zadania, czynności,
            standardowe procesy, narzędzia, czas, przepływ danych i dokumentów.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 12         maj 2002
                                                System publikowania


                 Jest odpowiedzialny za wyciąganie składowych treści i innych
                  zasobów z repozytorium, formatowanie ich i automatyczne tworzenie
                  z nich publikacji.
                 Składa się z narzędzi, procedur i ludzi pobierających treść z
                  repozytorium i tworzących publikacje.
                 Powinien zawierać:
                     Szablony publikacji,
                     Kompletny język programowania,
                     Zależności pomiędzy treścią,
                     Dobrze zorganizowany system plików i katalogów,
                     Mechanizm ostatecznej publikacji.


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 13                maj 2002
                                      Procesy zarządzania treścią
            Włączają projektowanie, tworzenie, pozyskiwanie, recenzowanie,
             zatwierdzanie, konwersję, składowanie, testowanie i wdrożenie treści we
             wszystkich wymaganych miejscach Webu.
                 Włączają pielęgnowanie, monitorowani, uaktualnianie, wycofywanie i
                  archiwizowanie treści.
                 Włączają komponenty raportujące i analityczne, celem świadomego
                  usprawniania i poszerzania procesów zarządzania treścią.
            Wymagają jasnego zdefiniowania ról personelu oraz udokumentowanych
             procesów pracy dla wszystkich form treści.
            Mogą lecz nie muszą być wspomagane komputerowo.
                 Dla małych zastosowań wspomaganie jest często niepotrzebne.
                 Dla dużych zastosowań wspomaganie jest zazwyczaj niezbędne.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 14                maj 2002
    Scenariusze i formy aplikacji zarządzania treścią

                Udostępnianie wiadomości (portale), np. internetowe gazety,
                        w tym wortale (vortals), czyli wiadomości ukierunkowane branżowo.
                Wyszukiwarki stron WWW (Yahoo, Altavista, Google, ...)
                Techniczne wspomaganie produktów danej firmy.
                B2C (Business-To-Customer): e-handel - sklepy internetowe.
                Portale wymiany informacji w danej dziedzinie, portale edukacyjne.
                B2B (Business-To-Business): e-biznes (portale biznesowe): transakcje,
                 sprzedaż lub wymiana towarów i usług, w skali hurtowej.
                B2E (Business-To-Employee): wewnętrzne systemy internetowe lub
                 intranetowe do obsługi procesów biznesowych wewnątrz firmy.
                C2C (Customer-To-Customer): ogłoszenia drobne, aukcje, ...
                Portale korporacyjne (corporate portals) - organizują rozproszone i
                 heterogeniczne zasoby i usługi informacyjne danej organizacji.
                Praca grupowa rozproszonych zespołów, wirtualne biura projektowe.
                .... wiele innych możliwości ....

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 15                           maj 2002
          Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy
                    zarządzania treścią (1)
          Projektowanie. Zasadniczo nie odbiega od metod projektowania baz
           danych np. poprzez diagramy encja-związek lub UML.
          Tworzenie. Rola wykonywana przez autorów tekstu, fotografów,
           artystów grafików, producentów video, producentów dźwięku,
           specjalistów od reklamy i marketingu, prawników, lub kogokolwiek
           innego, kto produkuje oryginalny materiał przeznaczony dla użytkownika
           WWW.
          Pozyskiwanie lub adoptowanie treści z istniejących źródeł.
          Klasyfikacja, indeksowanie. Treść musi mieć przypisane cechy
           formalne (np. datę utworzenia, autora, itd.) oraz cechy klasyfikacji
           przedmiotowej (np. kategorię przedmiotową lub słowa kluczowe).
           Funkcja jest często określana jako wiązanie treści i metadanych.



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 16        maj 2002
           Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy
                     zarządzania treścią (2)
            Recenzje i przeglądy. Są wymagane dla wszystkich rodzajów
             udostępnianej treści.
            Zatwierdzenie. Formalne zatwierdzenie publikowanej treści jest
             niezbędnym składnikiem prawnej odpowiedzialności za treść.
            Konwersja. Tekst, grafika, dźwięk, i inne formy treści musza być
             przystosowane do formatu najwygodniejszego lub obowiązującego w
             danym CMS, np. do formatu HTML lub XML.
            Przechowywanie. Treść jest zwykle przechowywana w plikach lub w
             bazie danych.
                Dla większych zastosowań treść musi podlegać zarządzaniu konfiguracji
                 (Software Configuration Management, SCM), w szczególności musi
                 podlegać zarządzaniu wersjami oraz śledzeniu i kontrolowaniu zmian.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 17                maj 2002
          Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy
                    zarządzania treścią (3)
            Testowanie. Może dotyczyć różnych aspektów:
                 błędnych lub nieaktualnych linek,
                 stron wolno ładujących się,
                 błędów w skryptach lub apletach, np. pętli,
                 błędów w komunikacji od klienta do serwera
            Dojrzewanie. Rodzaj testowania, polegający na weryfikacji
             kompletności i spójności większego zespołu treści, np. informacji o
             różnych aspektach nowej usługi.
            Wdrożenie. Obejmuje wszelkie fizyczne aspekty udostępnienia treści
             dla jej użytkowników, w tym replikacje treści na różnych serwerach.
            Pielęgnacja, aktualizacja, zmiany. Obserwowanie udostępnianej treści
             i reakcja na wszelkie sygnały i potrzeby zmian.



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 18         maj 2002
          Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy
                    zarządzania treścią (4)
           Wycofywanie i archiwizacja. Wycofanie może nastąpić z wielu
            powodów, np. utraty aktualności, utraty praw do treści, uatrakcyjnienie
            portalu nowszą treścią, niską frekwencją odwiedzania, itd. Przyjmuje się,
            że dowolna wycofywana treść podlega archiwizacji a/a.
           Raporty i analizy. Obejmuje różne formy raportów i analiz mających na
            celu lepszą obsługę użytkowników, zwiększenia atrakcyjności portalu,
            zbadania efektywności biznesowej, itd.
           Ponowne użycie. Wyodrębnienie i generalizacja pewnych elementów
            treści, metadanych, procesów, funkcji, szablonów formularzy, itd. jako
            udokumentowanych aktywów ponownego użycia w ramach danego
            repozytorium; opisywanie i propagowanie aktywów ponownego użycia
            wśród personelu.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 19            maj 2002
                               Klasyfikacja i przegląd CMS (1)

          Duże pakiety obejmujące funkcjonalnością wszystkie etapy i aspekty
           tworzenia systemów internetowych.
              Przykłady: V/6 Content Management Suite (Vignette), One-To-One
               Publishing (Broadvision), Content Server (Divine).
          Produkty o cechach podobnych jw., o mniejszych możliwościach
           integracji z istniejącymi systemami produkcyjnymi
              Przykłady: Content Management Server (Microsoft), PVCS Content
               Manager(Merant), RedDot Solutions(RedDot), Mediasurface 3.5
               (Mediasurface))
          Narzędzia, w których główny nacisk położono na zarządzanie dużymi
           repozytoriami dokumentów i wspomaganie pracy grupowej
              Przykłady: Xpedio Content Management Suite (Stellent), 4I WCM Edition
               (Documentum), Panagon (FileNET)




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 20              maj 2002
                               Klasyfikacja i przegląd CMS (2)

           Systemy, które służą do zarządzania cyklem wytwarzania elementów
            stanowiących treść serwisu (zagadnienia związane z rolami
            użytkowników, procesem prac)
                Przykłady: TeamSite (Interwoven), CommonSpot Content Server
                 (PaperThin)
           Narzędzia wspierające końcową fazę powstawania serwisu internetowego
            czyli jego publikację, personalizację itp.
                Przykłady: WebLogic E-Business Platform (BEA), Dynamo e-business
                 Platform (ATG), Oracle9iAS(Oracle)
           Systemy tworzone w ramach projektów „open-source”:
                Przykłady: Content Management Framework (Zope), Arsdigita Community
                 System (ArsDigita)




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 21             maj 2002
                                           Rodzaje rozwiązań CMS


                         Typ rozwiązania                                           Przykłady
                                                                     Documentum, Panagon 2000, ChangingPages
   System zarządzania dokumentami (DMS)
                                                                     Eroom, Expressroom, Conversant, SlashDot,
   Systemy do publikowania w sieci gazet
                                                                     Frontier
   on-line, magazynów itp.
   E-business / E-Commerce                                           Vignette, Broadvision, ATG Dynamo, Open
                                                                     Market
   Systemy do zarządzania wersjami                                   Content Management Studio, Interwoven
                                                                     TeamSite
   Warstwa pośrednia (generowanie                                    Enhydra, Midgard (PHP), Dmind DSM
   zawartości)                                                       (ColdFusion), SiteGenesis, Obtree.
   „Wzorcowe” narzędzia zarządzania                                  ACS, eGrail, Engenda, Mediasurface,
   treścią                                                           WebSphere, NetObjects Fusion, Spectra,
                                                                     Xpedio, Zope
   Procesory języka XML                                              Cocoon, Interwoven TeamSite Templating,
                                                                     Lychee, Rhythmix, Tamino, POET


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 22                                        maj 2002
   Polsko-Japońska Wyższa Szkoła
      Technik Komputerowych,
                 Warszawa


Studia Podyplomowe IT w Biznesie
Tworzenie Portali Biznesowych

            Wykład 2
Systemy zarządzania treścią
        Wykładowca:
        dr hab. inż. Kazimierz Subieta
        profesor PJWSTK

        subieta@ipipan.waw.pl
        http://www.ipipan.waw.pl/~subieta
                                  CMS jako katalizator rozwoju

          Dla wspomagania funkcji zarządzania treścią dostawcy oprogramowania
           wytworzyli ogromną liczbę różnych narzędzi, zintegrowanych systemów,
           oraz rozszerzeń istniejących systemów.
              Tradycyjna dziedzina zarządzania dokumentami została w dużym stopniu
               zdominowana przez funkcje CMS.
              Pojawiły się obiektowe repozytoria do przechowywania treści dowolnego
               typu, w szczególności repozytoria XML.
              Dostawcy systemów zarządzania bazami danych, tacy jak Oracle, CA,
               Sybase, Informix, IBM, przesunęli punkt ciężkości oferowanych SZBD z
               tradycyjnego zarządzania danymi na zarządzanie treścią, ze wspomaganiem
               tworzenia i podtrzymywania aplikacji internetowych.
              Znaczenia nabrały różnorodne formy procesów pracy (workflows) jako
               środka kontroli funkcji CMS.
              Pojawiły się kompleksowe narzędzia typu "wszystko w jednym".



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 24              maj 2002
            Cechy CMS: procesy pracy i automatyzacja
                    procesów biznesowych Workflow Management System
                                                          workflow



           Zarządzanie treścią wymaga rutynowych usług znanych z procesów pracy
            (workflows), takich jak: śledzenie, przypisywanie ról i odpowiedzialności,
            zintegrowane bezpieczeństwo, zautomatyzowane zawiadamianie,
            monitorowanie populacji procesów.
           Systemy zarządzania procesami prac umożliwiają zdefiniowanie wielo-
            krokowych procesów włączających różnorodną treść, personel, oraz akcje
            takie jak wysłanie, recenzja, zatwierdzenie, itd.
           Systemy zarządzania procesami prac zapewniają automatyzację takich
            zadań jak:
               ustalenie zespołów ludzkich i ról osób w zespołach
               projektowanie procesów pracy
               tworzenie i podtrzymywanie działania instancji procesów pracy.



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 25               maj 2002
                                      Cechy CMS: personalizacja                    personalization



             Istotą personalizacji jest:
                 Rejestracja i autentyfikacja użytkowników aplikacji internetowej.
                 Dostosowanie się serwisu internetowego do indywidualnych preferencji
                  użytkownika; np. jego preferencje tematyczne.
                 Przechowywanie i udostępnianie spersonifikowanych treści wprowadzanych
                  przez użytkownika lub sparametryzowanych przez użytkownika; np. jego
                  notatki, zakładki, kalendarz, terminarz zdarzeń, terminarz przypomnień, itd.
                 Przechowywanie historii odwiedzin serwisu przez użytkowników oraz
                  transakcji lub zakupów, które oni dokonali.
                 Syntetyczne analizy i raporty dotyczące użytkowników mające na celu
                  zwiększenie jakości i efektywności treści i usług oferowanych przez
                  aplikację internetową.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 26                     maj 2002
                                       Podejścia do personalizacji
          Środki techniczne:
              Informacja dokładna o zarejestrowanych użytkownikach zgromadzona w
               bazie danych po stronie serwera
              Informacja o konkretnym koncie i konkretnym komputerze na którym pracuje
               użytkownik, na podstawie tzw. ciasteczek (cookies).
                       Ciasteczka są plikami pamiętanymi przez komputer klienta, w których serwer
                        może zapisać dowolną (niezbyt długą) informację.
                       Konkretny użytkownik jest nieznany, znana jest tylko jego "tożsamość" z
                        dokładnością do konta i komputera.
                       Ciasteczka nie są dzielone pomiędzy różne portale, każdy portal ma swoje.
          Środki dostosowywania treści do profilu użytkownika:
              Określanie profilu zainteresowań explicite przez użytkownika.
                       Wadą jest to, że on zwykle tego nie robi, a jeżeli robi, to niezbyt dokładnie.
              Kolaboracyjne filtrowanie (collaborative filtering): tworzenie kategorii
               użytkowników i przypisywanie użytkownika do określonej kategorii na
               podstawie historii jego zachowania się na portalu (klikologii)..

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 27                                  maj 2002
                                       Cechy CMS: wyszukiwanie                      search

            Sprawny mechanizm wyszukiwania informacji przez końcowych
             użytkowników jest czynnikiem powodzenia aplikacji internetowej.
            Wyszukiwanie oznacza konieczność klasyfikacji treści i inteligentnego
             jej zaindeksowania.
            Wyszukiwanie często odbywać się po cechach formalnych (data
             publikacji, autor, kategoria tematyczna, słowa kluczowe), które są
             niekiedy określane (w RDF) jako "metadane".
            Częściej wyszukiwanie odbywa się:
                w pełnym tekście przechowywanych składników treści
                poprzez asocjacje elementów treści z innymi elementami treści
            Klasyczne formy wyszukiwania (znane) z bibliotek są mało użyteczne.
            Konieczne są nowe paradygmaty, z reguły oparte o metafory graficzne.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 28               maj 2002
                                              Cechy CMS: ontologia                          ontology

          W filozofii: nauka o bytach, teoria bytu, opis charakteru i struktury
           rzeczywistości, specyfikacja konceptualizacji.
          W sztucznej inteligencji: formalna specyfikacja (przy użyciu logiki
           matematycznej) obiektów, pojęć i innych bytów, które istnieją w pewnej
           dziedzinie, oraz formalna specyfikacja związków, które pomiędzy tymi
           bytami zachodzą.
              Podejście sztucznej inteligencji jest naiwne. Np. Giełda Papierów Wartościowych:
               wiele tysięcy stron aktów prawnych, zarządzeń, regulacji, itd. Kto to zapisze przy
               użyciu formuł rachunku predykatów?
          W biznesie (ontologia biznesowa, business ontology): wszystko to, co
           projektanci systemów informatycznych powinni wiedzieć o biznesie, aby
           poprawnie napisać aplikacje wspomagające ten biznes.
          Wiedza ta powinna być formalnie zapisana. "Formalnie" oznacza zwykle
           pewien standardowy i uzgodniony język, np. XML/RDF.


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 29                          maj 2002
                                              Cechy CMS: metadane                      metadata


           Ogólna definicja: są to dane o danych - co dane zawierają, jaką mają
            budowę, jakie jest ich znaczenie, jakim podlegają ograniczeniom, jak są
            zorganizowane, przechowywane, zabezpieczane, udostępniane, itd.
           Metadane są pewnym rozszerzeniem pojęcia schematu bazy danych,
            albo też pewną implementacją tego schematu w postaci katalogów.
           Metadane przykrywają także informację niezależną od treści samych
            danych, np. kiedy pewna dana została utworzona, w jakim jest formacie,
            kto jest jej autorem, do kiedy jest ważna, itd.
           Opisy danych zawarte w metadanych mają dwie podstawowe zalety:
               Zawierają wspólne abstrakcje dotyczące reprezentacji danych, takie jak format;
                ogólnie "wyciągają przed nawias" wszystkie wspólne informacje, co redukuje
                znacznie objętość samych danych;
               Reprezentują wiedzę dziedzinową (ontologię); umożliwiają wnioskowanie o danych,
                mogą być przez to użyte do redukowania dostępu do samych danych.



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 30                      maj 2002
                                                Ontologia i metadane

           Głównym celem prac na biznesową ontologią jest standardyzacja
            następujących elementów:
               Gramatyki opisów poszczególnych bytów,
               Nazw i znaczeń nazw obowiązujących w ramach danego biznesu (np. co
                oznaczają słowa "autor", "klient", "instrument", "akcja", itd.),
               Ograniczeń związanych z opisywanymi bytami,
               Metadanych związanych z bytami (autor opisu, data stworzenia opisu, data
                ostatniej aktualizacji, itd.),
               Dopuszczalnych operacji na bytach.
           W tym zakresie zapis ontologii jest pewną meta-bazą danych, w które
            ustala się zarówno strukturę samej bazy danych, jak i pewne dodatkowe
            informacje (meta-atrybuty) będące podstawą przetwarzania bazy danych.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 31                 maj 2002
                              Cechy CMS: zarządzanie wiedzą
                                                                               knowledge management

          Obejmuje wszystkie aspekty związane z rejestrowaniem,
           dokumentowaniem oraz wykorzystaniem wiedzy pracowników firmy.
          Wiedza dzieli się na:
              Wiedzę jawną, bezpośrednio zapisaną w dokumentach, plikach i bazach
               danych;
              Wiedzę cichą, będącą własnością ludzi - pracowników firmy
                       Wiedza cicha jest zdobywana w praktyce, jest kwintesencją doświadczenia,
                        wyczucia, asocjacji, uświadomionych lub nieuświadomionych poglądów,
                        trenowanych umiejętności rozpoznawania spraw i sytuacji, itd.
          Wiedza cicha jest kluczowym strategicznym czynnikiem decydującym o
           konkurencyjności organizacji na rynku.
              Wiedza cicha, mimo że tkwiąca w umysłach poszczególnych osób, jest
               wiedzą obiektywną - może być sprawdzana, testowana i badana empirycznie
               ze względu na jej jakość i skuteczność.
              Z punktu widzenia organizacji jest więc istotne, aby wprząc tę indywidualną
               wiedzę pracowników w ogólną kulturę organizacyjną, do której oni należą.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 32                            maj 2002
                 Zalecenia w zakresie zarządzania wiedzą
          Skupienie się na wiedzy cichej. Niedocenianie, ignorowanie tej wiedzy
           może mieć negatywne konsekwencje dla konkurencyjności organizacji.
          Nacisk na kolektywną bazę wiedzy całej organizacji. Wiedza ta jest sumą
           wiedzy jawnej i cichej. Oba rodzaje są istotne dla sukcesu biznesowego.
          Skupienie się na procesach innowacyjnych, które tworzą przewagę
           organizacji na rynku.
          Skupienie się na ciągłych procesach usprawniania funkcjonowania
           organizacji, które w zasadniczy sposób są uzależnione od cichej wiedzy.
          Skupienie się na procesach kształcenia, ponieważ wiedza, zarówno jawna
           jak i cicha, jest bezpośrednią ich konsekwencją.
          Skupienie się na kompetencji kolektywnej (społecznej), czyli
           uzupełnianie się wiedzy różnych osób wewnątrz organizacji i jej części.
          Rozwój myślenia systemowego: rozumienie relacji pomiędzy częścią i
           całością systemu, relacji wewnątrz systemu, wzorców zachowania się
           wewnątrz systemu oraz związków systemu z jego otoczeniem.

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 33          maj 2002
                   Cechy CMS: Zarządzanie konfiguracją
         Celem zarządzania konfiguracją (treści, oprogramowania) jest planowanie,
         organizowanie, sterowanie i koordynowanie działań mających na celu
         identyfikację, przechowywanie i zmiany oprogramowania w trakcie jego
         rozwoju, integracji i przekazania do użycia.
         Każdy projekt musi podlegać konfiguracji oprogramowania. Ma ono
         krytyczny wpływ na jakość końcowego produktu. Jest niezbędne dla
         efektywnego rozwoju oprogramowania i jego późniejszej pielęgnacyjności.
         Zarządzanie konfiguracją jest szczególnie ważne, jeżeli projekt może toczyć się
         przez wiele lat, jeżeli cel lub wymagania na oprogramowanie są niestabilne, jeżeli
         oprogramowanie może mieć wielu użytkowników, i/lub jeżeli oprogramowanie
         jest przewidziane na wiele platform sprzętowo-programowych.


         W takich sytuacjach złe zarządzanie konfiguracją oprogramowania może
         całkowicie sparaliżować projekt lub doprowadzić do chaosu w zakresie
         ewidencji i organizacji treści.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 34                 maj 2002
  Cechy CMS: integracja z istniejącymi aplikacjami
          Obecne systemy CMS muszą współdziałać z:
              Popularnym oprogramowaniem: Word, Excell, Acrobat, PowerPoint, formaty
               graficzne, formaty multimedialne;
              Mogą lub nawet powinny integrować oprogramowanie, które dotychczas
               działało w organizacji niezależnie od powstałego systemu CMS, np.
               systemem finansowo-ksiegowym, systemem bibliotecznym:
          Współdziałanie oznacza, że:
              Praktycznie dowolne aplikacje mogą być wywołane w środowisku CMS
              Rezultat tych aplikacji nie jest zakłócony przez to, że jednocześnie działa
               CMS
              Rezultaty tych aplikacji są przejmowane przez CMS
              Rezultaty są opakowane w kontekst HTML i przekazywane do klienta jako
               strony HTML.
          W praktyce osiągnięcie takiej integracji nie jest łatwe,
              szczególnie przy założeniu, że klient jest "chudy" i nie ma zainstalowanych
               odpowiednich programów.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 35                   maj 2002
                                       Wizja architektury ICONS


                                                                               Tekst
                             Systemy                           Mapy wiedzy                 Własności
                            biznesowej
                                                   Bazy
                            inteligencji
                                                  danych                                                  Sieci         Mapy wiedzy
                                                             Modele          Wyszukiwanie              semantyczne                Reprezentacja
                                                           semantyczne
                                                                                                                                     czasu
                  Strony Web            Integracja
                                                             Pliki                                                                       Wnioskowanie
                                        informacji                                            Drzewa
                                                                    Sieci                                      Reprezentacja
                                                                                            koncepcyjne
                                                                 semantyczne                                      wiedzy
               Spadkowe                                                                                                                Hiper-tekst
                systemy                  Zarzadzanie
             informacyjne                                                                                   Modele                Grafy
                                        dokumentami
                                                                                                          semantyczne           procesów
                                                                               System
                                                                             zarządzania
                                                                               wiedzą                      XML           RDF
                   Szyfrowanie
                                                                                                                                 Pliki

                                     Bezpieczeństwo
                                                                                            Forum             Repozytorium            Zarządzanie
                                                               Podpis
                                                                                          dyskusyjne                                   wersjami
                                                            elektroniczny
                   Kontrola
                   dostępu
                                                            Inżynieria
                                      Autentyfikacja                         Współpraca
                                                              wiedzy
                                                                                                            HSM                SZBD

                                                         Zarządzanie                          Wymiana
                                                       procesami pracy                      komunikatów
                                                                               Internet
                                                                               Intranet


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 36                                                                              maj 2002
                 Wstępna architektura prototypu ICONS
                                                                 Definicja modelu                                         Definicja reguł
                                      Strona XML/
    Poziom                                                             treści                Mapa wiedzy
                                                                                                                          wnioskowania
                                        DHTML
  prezentacji                                                      (DTD, RDF)
    wiedzy
               Odwzorowanie obiektów informacyjnych
                                                                     Odwzorowanie struktury treści       Odwzorowanie regyuł wnioskowania
                           (XSL, SVG)

                                             HTTP/
                                            WebDav                                                      Silnik inferencyjny
                                            Serwer                             Rama                  dyzjunktywnego Datalogu
                                                                            zarządzania
                                                                              wiedzą
  Poziom
 manipulacji
                                           Baza treści                                                   Baza ontologii
  wiedzą                                                                    Ekstrakcja i
                                             (XML)                                                           (RDF)
                                                                             asocjacja
                                                                              wiedzy



                                          Zarządca hierarchicznej pamięci (Hierarchical Storage Manager, HSM)



                                                  Wielo-formatowy mechanizm odwzorowania informacji



  Poziom
 integracji



               Istniejące heterogeniczne bazy danych           Systemy spadkowe                                Źródła informacji na WWW
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 37                                                                          maj 2002
                 Inna wizja architektury projektu ICONS
        Przedstawiona poprzednio architektura wydaje się zbyt eklektyczna i
         odzwierciedla bardziej stan obecnego chaosu w zakresie CMS niż
         docelową architekturę o logicznych i konsekwentnych założeniach.


                                                             API oparte na
                       Peryferia                   obiektowym języku zapytań a la SQL   Peryferia
                       systemu                                                          systemu
                                                           Repozytorium aktywnej             Relacyjne
           XML,                                           obiektowej bazy danych z              bazy
           RDF                                          dynamicznymi rolami obiektów          danych
           i inne                                                                              i inne
           technologie                                            Repozytorium               spadkowe
           Web                                               metadanych zintegrowane        technologie
                                                                 z zarządzaniem
                                                                   konfiguracją




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 38                                  maj 2002
                                   Architektura oparta na XML
                                                                       Narzędzia
                                                                 wspomagające XML :                                 Warstwa klienta
                                    Przeglądarka                  system autorski, itd.         Przeglądarka
                                       WWW                                                         WWW

                                                  XML                                         XML

                                                                        Serwer Web
                                                                      Serwer aplikacji                Logiczna warstwa pośrednia

                Interakcja z aplikacjami poprzez
                protokoły oparte na XML                                                                Serwer integrujący XML,
                                                                     Baza danych w XML                      serwer zapytań,
                                                                      (strukturalizowana)               serwer hurtowni danych
                                                                                          XML
                                             XML               XML          XML
                                                                                          Translatory formatów
                                                                                           z/do XML, pomosty
                                                                                                                      Zasoby danych

                                                                           Dokumenty
                                                                            Dokumenty               Inne
                                                                                                      Inne
     Obiektowo-relacyjna                   Obiektowa baza                    XML                dokumenty na         Zasoby danych
                                                                              XML                dokumenty na
         baza danych                           danych                         na                Webie: HTML           pod OLE/DB
                                                                               na                Webie: HTML
     wspomagająca XML                    wspomagająca XML                    Webie
                                                                              Webie               Word,...
                                                                                                    Word,...

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 39                                                               maj 2002
                     Architektura z modelem kanonicznym
                                                        HTML
                          Użytkownik                                       Program aplikacyjny

                                                                                     API graficzne
                                parametryzacja
                                                                               Moduł GUI


                                                                                     język zapytań

                                                                         Procesor języka zapytań
                                                                         dla modelu kanonicznego
                                                                                       API komunikacyjne



        Osłona dla bazy danych 1                               Osłona dla XML/RDF                    inna osłona
                          API 1                                            XML/RDF API                     inne API


                      BD 1                                           pliki XML/RDF                   inna BD/plik

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 40                                                    maj 2002
Projektowanie Portalu Biznesowego
                           Tak może wyglądać portal....
                       Ale co dzieje się zanim on powstanie?




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 42   maj 2002
                                        Definicja projektu portalu
          Projekt portalu powinien być dobrze zdefiniowany zanim
           przystąpimy do jego realizacji.
          Definicja projektu obejmuje
              Analizę strategicznych uwarunkowań portalu w misji danej organizacji;
              Nakłady niezbędne dla realizacji, wdrożenia i utrzymania portalu;
              Realistyczny harmonogram realizacji i wdrożenia portalu;
              Założenia odnośnie zawartości treściowej portalu;
              Założenia odnośnie usług dostarczanych przez portal
              Założenia odnośnie transakcji biznesowych realizowanych przez portal
              Cel portalu z punktu widzenia biznesu, który będzie realizował;
              Podstawowe, strategiczne wymagania w stosunku do portalu
              Model biznesowy (biznes plan) zwrotu nakładów na stworzenie i utrzymanie
               portalu;
              Analizę zagrożeń podczas realizacji i funkcjonowania portalu.

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 43             maj 2002
                                           Studium osiągalności (1)
          Rozmiar projektu (w punktach funkcyjnych) w stosunku do rozmiaru
           zespołu projektowego, realizacyjnego i wdrożeniowego.
          Dostępność podstawowych zasobów (budżet, ludzie, osobomiesiące)
          Ograniczenia czasowe (dostępność czasu, w przekroju poszczególnych
           zadań i etapów projektu).
          Warunki wstępne niezbędne do realizacji projektu (aktywności lub
           inwestycje, które muszą być wykonane przed przystąpieniem do realizacji
           projektu).
          Dostępność sprzętu i sieci do realizacji projektu i do działania portalu.
          Dostępność oprogramowania na którym będzie zrealizowany i na którym
           będzie działał portal, dostępność narzędzi rozwoju oprogramowania
           (narzędzi CASE).




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 44           maj 2002
                                           Studium osiągalności (2)
          Dostępność infrastruktury organizacyjnej i technicznej niezbędnej dla
           realizacji projektu (obsługa administracyjna, kadrowa, księgowa,
           zaopatrzeniowa, magazynowa, marketingowa, itd.)
          Dostępność infrastruktury organizacyjnej i technicznej niezbędnej dla
           funkcjonowania portalu; realistyczna ocena możliwości stworzenia takiej
           infrastruktury o ile ona nie istnieje.
          Dostępność technologii i know-how.
          Dostępność specjalistów wewnątrz organizacji tworzącej portal oraz
           zewnętrznych ekspertów (np. specjalistów grafików, programistów,
           stylistów, redaktorów, doradców, itd.)
          Dostępność zewnętrznych usług (outsourcing), kooperantów i dostawców.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 45         maj 2002
                                               Zarządzanie ryzykiem
          Na ryzyko projektu składają się wszystkie okoliczności, które mogą:
              Spowodować opóźnienie realizacji portalu,
              Zwiększenie kosztów tej realizacji,
              Nie spełnienie oczekiwań klientów.
          Wszystkie projekty są obarczone ryzykiem.
          Zarządzanie ryzykiem polega na:
              Zredukowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia okoliczności zagrożeń,
              Zminimalizowaniu skutków zagrożeń, które wystąpiły.
          Aktywności niezbędne dla uniknięcia ryzyka:
              Ciągłe śledzenie okoliczności, które mogą stać się zagrożeniami projektu,
              Poprawianie planu celem zminimalizowania prawdopodobieństwa
               zagrożenia,
              Określenie planu awaryjnego na wypadek okoliczności zagrożenia,
              Wdrożenie planu w wypadku wystąpienia okoliczności zagrażającej.
              Zarządzanie ryzykiem nigdy nie powinno zaczynać się od optymistycznego
               założenia „wszystko pójdzie dobrze” („jakoś to będzie”), ale raczej od pytania
               „co najprawdopodobniej może pójść źle?”. Nie jest to pesymizm, ale realizm.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 46                      maj 2002
                                                   Czynniki ryzyka (1)
          Czynniki doświadczenia
              brak doświadczenia i/lub kwalifikacji kierownika projektu (niedoświadczony
               kierownik jest poważnym zagrożeniem dla projektu),
              brak doświadczenia i/lub kwalifikacji personelu (personel powinien być
               sprawdzony pod względem kwalifikacji)
              niedojrzałość dostawców (brak sukcesów w rozwijaniu podobnych
               projektów, brak standardów, brak certyfikatu ISO 9000, ...).
          Czynniki planowania
              niedokładność metod szacowania czasu, kosztów, zasobów,
              zbyt krótka skala czasowa (niemożliwość zrównoleglenia pewnych prac),
              zbyt długa skala czasowa (zmiany wymagań, personelu, technologii),
              zależność od awarii losowych, wandalizmu i sabotażu (zniszczenie sprzętu,
               zniszczenie danych, itd.),
              zła lokalizacja personelu (utrudnienia w komunikacji),
              zła definicja odpowiedzialności (brak odpowiedzialnych za kluczowe
               zadania, wykonywanie niepotrzebnych lub drugorzędnych zadań, ...),
              częste zmiany personelu.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 47                 maj 2002
                                                   Czynniki ryzyka (2)
          Czynniki technologiczne
              nowość technologiczna (brak doświadczeń, konieczność dodatkowego
               wysiłku na rozpoznanie, ...),
              niedojrzałość lub nieodpowiedniość stosowanych metod (nowe metody są
               często niesprawdzone, konieczne jest praktyczne doświadczenie, ...),
              niedojrzałość lub nieodpowiedniość narzędzi (personel powinien umieć je
               używać, mogą być nieodpowiednie w stosunku do metod, są zmieniane w
               trakcie projektu, ...),
              niska jakość użytego komercyjnego oprogramowania (może być zawodne,
               słabo pielęgnowalne, niebezpieczne, nie stabilne, ...),
          Czynniki zewnętrzne
             niska jakość lub niestabilność wymagań użytkownika,
              słabo zdefiniowane, niestabilne lub niestandardowe interfejsy zewnętrzne,
              niska jakość lub słaba dostępność systemów zewnętrznych (od których
              zależy powodzenie projektu; może być konieczne rozwijanie możliwości
              symulujących systemy zewnętrzne).

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 48                 maj 2002
                             Opis i charakterystyki ryzyka (1)
          Opis: krótki opis wyjaśniający charakter ryzyka
          Prawdopodobieństwo subiektywne wystąpienia ryzyka (małe, średnie,
           duże, lub w przedziale 0..1).
          Wpływ ryzyka na projekt: (mały, średni, duży, lub w przedziale 0..1).
          Mitygacja (łagodzenie ryzyka): opis metod, akcji, reguł, zarządzeń,
           zapisów w kontrakcie które mają na celu zminimalizowanie
           prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka.
          Akcje ratunkowe: zminimalizowanie negatywnych skutków ryzyka.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 49         maj 2002
                             Opis i charakterystyki ryzyka (2)
          Data decyzji: data kiedy podane wyżej informacje zostały wprowadzone
           lub zmodyfikowane (dla ewentualnej identyfikacji spraw nieaktualnych).
          Odpowiedzialność: osoba personalnie odpowiedzialna za monitorowanie
           ryzyka, jego mitygację oraz uruchomienie akcji ratunkowych.
          Oczekiwane zwiększenie kosztów projektu w razie wystąpienia ryzyka.
          Oczekiwane zwiększenie czasu projektu w razie wystąpienia ryzyka.
          Oczekiwane straty cech produktu w razie wystąpienia ryzyka: brak
           funkcji, osłabienie wymagań niefunkcjonalnych, obniżenie jakości.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 50        maj 2002
      Polsko-Japońska Wyższa Szkoła
         Technik Komputerowych,
                    Warszawa


   Studia Podyplomowe IT w Biznesie
   Tworzenie Portali Biznesowych

               Wykład 3
Projektowanie Portalu Biznesowego
           Wykładowca:
           dr hab. inż. Kazimierz Subieta
           profesor PJWSTK

           subieta@ipipan.waw.pl
           http://www.ipipan.waw.pl/~subieta
                                                  Planowanie zasobów
          Zasoby niezbędne do realizacji projektu portalu (podobnie dla
           wdrożenia i funkcjonowania portalu)
              Budżet: źródła finansowania, dostępność środków finansowych w
               poszczególnych kieszeniach i w poszczególnych fazach projektu.
              Personel: szacunkowa liczba personelu w poszczególnych specjalnościach
               i/lub stanowiskach; założenia odnośnie personelu zewnętrznego lub
               zatrudnionego na umowy o dzieło.
              Nakłady ludzkie: wyrażone w terminach osobo-dni (lub osobo-godzin) w
               poszczególnych specjalnościach i/lub stanowiskach;
              Materiały: dowolne materiały (papier, tonery, dyski, teczki, segregatory, itd.)
               niezbędne do realizacji projektu.
              Inwestycje niezbędne dla realizacji projektu (inne niż inwestycje w
               infrastrukturą komputerową): biurka, krzesła, szafy, itd.
              Przestrzeń biurowa (dodatkowa) niezbędna dla projektu;
              Wstępny plan projektu, ograniczenia czasowe, fazy projektu, diagram
               Gantta, diagram sieci zależności pomiędzy zadaniami (PERT), analiza ścieżki
               krytycznej diagramu PERT.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 52                    maj 2002
                                                  Planowanie systemu
          Sprzęt, oprogramowania i sieć niezbędne do realizacji projektu
           portalu (podobnie dla wdrożenia i funkcjonowania portalu)
              Dostępność      i    możliwości      wykorzystania   istniejącego   sprzętu,
               oprogramowania i sieci.
              Konieczność wzmocnienia (upgrading) istniejącego sprzętu, oprogramowania
               i sieci; estymacja kosztów i czasu tego wzmocnienia.
              Nowe inwestycje w zakresie sprzętu, oprogramowania i sieci; estymacja
               kosztów i czasu tych inwestycji.
              Nowy personel pomocniczy związany z (nowym lub wzmocnionym)
               sprzętem, oprogramowaniem i siecią; oszacowanie możliwości pozyskania
               tego personelu i dodatkowego budżetu na ten personel.
              Nowa infrastruktura biurowa (powierzchnia) niezbędna dla nowego sprzętu,
               przy zapewnieniu niezbędnych wymagań dotyczących warunków
               technicznych (temperatura, wilgotność, wentylacja, zabezpieczenia pożarowe,
               zabezpieczenia antywłamaniowe, itd.)


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 53                 maj 2002
    Założenia odnośnie dostępności i bezpieczeństwa
          Dostępność: czas w jakim portal będzie dostępny dla klientów.
              Regułą jest 24 godziny przez 7 dni w tygodniu (24/7).
              Dodatkowe założenia: np. 97% czasu dostępności, maksymalna przerwa w
               działaniu nie większa niż 2 godziny, restart po awarii najwyżej 12 godzin.
          Bezpieczeństwo: stopień ochrony biznesu organizacji podtrzymującej
           portal od ataku ze strony portalu.
              Np. poprzez nieprawidłowe wyliczenie danych, poprzez awarie powodujące
               złamanie umów lub zapisów prawnych, itd.
          Ochrona: stopień zabezpieczenia oprogramowania portalu przed błędnym
           działaniem, utratą lub niespójnością danych, atakiem z zewnątrz.
              hakerzy, wirusy, konie trojańskie, przypadkowe błędy obsługi, wandalizm,
               sabotaż, odmowa płatności za usługę.
          Prywatność: stopień w jakim system będzie chronił własność
           intelektualną   oraz    własność    i   prywatność    danych      przed
           nieautoryzowanym lub nielegalnym dostępem;
          Środki techniczne: ściany ogniowe, szyfrowanie, składowanie (back-up),
           odtwarzanie, hasła użytkowników, prawa dostępu, podpis elektroniczny,...
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 54               maj 2002
   Dalsze wymagania niefunkcjonalne do portalu (1)
          Zakładany czas i tryb konserwacji (jak wiele godzin na tydzień,
           dostępność pomieszczeń i personelu obsługi, itd.)
          Rozmiar systemu: ile operacji w tym samym czasie, ilu użytkowników w
           tym samym czasie, ile obsłużonych klików na sekundę, rozmiar bazy
           danych, przyrost bazy danych w czasie, liczba dokumentów, liczba
           serwerów i stacji klienckich, itd.
          Objętość pamięci operacyjnej, dyskowej, taśmowej, optycznej, szybkość
           komputerów, specjalne wyposażenie (drukarki, skanery, tablety, plotery,
           itd.)
          Szybkość oprogramowania: liczba operacji na sekundę, maksymalny
           czas odpowiedzi na zapytanie, liczba transakcji na sekundę, itd.
          Dokładność systemu, precyzja obliczeń.
          Niezawodność systemu: średni czas między awariami, maksymalny czas
           odtwarzania po awarii.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 55         maj 2002
   Dalsze wymagania niefunkcjonalne do portalu (2)
          Przenaszalność i interoperacyjność: platformy sprzętowe/operacyjne
           wspomagane przez oprogramowanie, wykorzystywane zewnętrzne bazy
           danych, protokoły, interfejsy i języki do wspomagania interoperacyjności
           (HTTP, ODBC, JDBC, XML, CORBA/IIOP, RMI, Java Beens/EJB, etc.)
          Standardy: w zakresie rozwoju oprogramowania (metodologie, języki
           programowania), standardy kodowania (strony kodowe, formaty plików,
           formaty multimediów), standardy interfejsów użytkownika, protokoły
           komunikacyjne, standardy zapewnienia jakości.
          Interakcja człowiek-maszyna: styl interfejsu (komendy, menu), formaty i
           szablony ekranów, komunikaty, sygnały błędów, języki zapytań.
          Adaptowalność i modularność systemu: łatwość zmiany wymagań,
           ponowne użycie modułów systemu, dokumentowanie modułów
           ponownego użycia.
          Dostęp do Internetu: rodzaj sieci, szybkość sieci, serwer Internetu,
           ograniczenia odnośnie dostępu do Internetu.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 56          maj 2002
                          Oszacowanie dochodowości portalu
          Główne źródła przychodów:
              opłaty za reklamy,
              zmniejszenie kosztów transakcji (sprzedaży, kupna, pośrednictwa), które
               dotąd odbywały się w tradycyjny sposób,
              prowizje za oferowanie towarów lub transakcji dokonywanych poprzez portal
               z zewnętrznymi dostawcami usług, towarów i produktów,
              opłaty subskrypcyjne za korzystanie z poszczególnych serwisów,
              zmniejszenie kosztów marketingu.
          Zyski pośrednie
              Budowa dobrego wizerunku firmy poprzez jej obecność w Internecie,
              Szybsze dotarcie z ofertą do klienta, zmniejszenie dystansu pomiędzy
               klientem i firmą
              Uzyskanie bazy użytkowników i wspomaganie lojalności użytkowników,
              zmniejszenie wewnętrznych kosztów firmy poprzez wspomaganie organizacji
               procesów biznesowych firmy poprzez zintegrowaną informację znajdującą się
               wewnątrz portalu.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 57              maj 2002
     Negatywne aspekty budowy portali biznesowych
          Istnieją obiektywne czynniki, które mogą zmniejszyć efektywność
           biznesową portalu. E-biznes w Polsce jest obarczony dużym ryzykiem.
              Polska jest krajem o bardzo wysokim koszcie dostępu do Internetu,
                       Kilkakrotnie wyższym niż w USA, znaczenie wyższym niż w Europie zachodniej.
                        Jest to negatywny skutek monopolu TPSA, oraz agresywnej polityki fiskalnej
                        obecnych rządów w odniesieniu do nowości technologicznych i cywilizacyjnych.
              W porównaniu z krajami Europy Zachodniej i USA z Internetu korzysta w
               Polsce mała część populacji.
                       Szacuje się, że w maju 2000 liczba użytkowników osiągnęła 7.4% ludności w
                        wieku powyżej 15 lat. Są to szacunki bardzo optymistyczne, nie uwzględniające
                        czasu i jakości tego dostępu.
              Wykorzystanie Internetu jest ograniczone poprzez niedorozwój infrastruktury
               telefonicznej i jej niską sprawność techniczną.
              Występuje silny niedorozwój form płatności za usługi, towary i informacje
               oferowane w Internecie.
              Z usług sklepów internetowych korzysta 3% Polaków. Średnia europejska -
               10% - 14%. Średnia USA - 27%. Dane: 2000 r., a teraz jest jeszcze gorzej.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 58                            maj 2002
     Przykładowy personel niezbędny do stworzenia portalu
                    Firma budująca portal :                          Generalny nadzór nad przebiegiem projektu.
                    Kierownik Projektu
                    Wykonawca:                                       Generalny nadzór nad przebiegiem projektu, koordynacja
                                                                     działań.
                    Kierownik Projektu
                    Wykonawca:                                       Zarządzanie techniczną częścią projektu, programowanie.
                    Techniczny Kierownik
                    Projektu
                    Wykonawca:                                       Nadzór nad koncepcją portalu, jego konstrukcją i strukturą baz
                                                                     danych.
                    Analityk Oprogramowania
                    Wykonawca:                                       Przygotowanie szczegółów konstrukcji, programowanie.
                    Inżynier Oprogramowania
                    Wykonawca:                                       Przygotowanie skryptów dla obsługi stron WWW.
                    2-3 Programistów Javy ze
                    znajomością JSP/EJB
                    Wykonawca:                                       Konstrukcja bazy danych i programowanie generatora stron
                                                                     HTML.
                    Programista Baz Danych
                    Wykonawca:                                       Przygotowanie     wyglądu      zewnętrznego       portalu    i
                                                                     poszczególnych serwisów.
                    1-2 Programistów Witryn
                    WWW
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 59                                                         maj 2002
             Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i
                        rozwijania portalu (1)

  Firma budująca portal: Generalny nadzór nad przebiegiem projektu, który zawiera realizację
                         polityki dotyczącej zawartości ukazującej się w portalu, pozyskiwanie
  Kierownik Projektu i
                         partnerów dostarczających treść do portalu oraz koordynację działań
  Menadżer ds. treści /
                         partnerów przygotowujących poszczególne informacje/treści dla
  Koordynator strony
                         portalu.
  Firma budująca portal: Sporządzanie szczegółowego rocznego planu reklamy dla portalu wraz
                         ze określaniem budżetu, wybór agencji reklamowych, określanie
  Menadżer ds.
                         założeń współpracy z zewnętrznymi agencjami reklamowymi, inicjacja
  marketingu i reklamy
                         kampanii reklamowych we współpracy z zewnętrznymi agencjami
                         reklamowymi, planowanie promocji w mediach oraz przeprowadzanie
                         okresowych ocen kampanii reklamowych.
  Firma budująca portal: Sporządzanie szczegółowego planu badań rynku wraz ze określaniem
                          budżetu, wybór agencji badań rynku, kierowanie badaniami rynku we
  Specjalista ds. badania
                          współpracy z wybranymi agencjami badania rynku, tworzenie założeń
  rynku i użytkowników
                          badań, odbieranie i ocena wyników, analizy statystyczne i estymacje
                          rynkowe, analiza statystyk zarejestrowanych użytkowników portalu
                          oraz analiza konkurencji.


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 60                    maj 2002
             Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i
                        rozwijania portalu (2)


 Firma budująca portal: Określanie założeń sprzedaży reklam, współpraca z zewnętrznymi
                        agencjami reklamowymi/ medialnymi/ brokerami reklamy internetowej
 Specjalista ds.
                        w zakresie sprzedaży reklam w Internecie oraz analiza statystyk
 sprzedaży reklam
                        oglądalności reklamy w portalu.
 Firma budująca portal: Pozyskiwanie i obsługa klientów portalu, określenie zasad/wymagań
                        dot. obsługi klienta dokonywanej przez firmy zewnętrzne, odpowiedzi
 Menadżer ds.
                        na pytania klientów, kontakt z ważniejszymi klientami portalu oraz
 pozyskania i obsługi
 klienta                propozycje ulepszeń w portalu na podstawie uwag/problemów
                        klientów.
 Firma budująca portal: Współpraca z partnerami przygotowującymi poszczególne informacje
                        dla portalu, kontrola treści portalu przygotowanej przez partnerów
 Redaktor ds. treści
                        przed jej publikacją, kontrola uaktualniania i poszerzania informacji w
                        portalu.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 61                    maj 2002
             Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i
                        rozwijania portalu (3)


  Firma budująca portal: Opracowanie założeń technicznych portalu, wdrożenie i zapewnienie
                         bezpiecznej pracy wszystkich elementów portalu, wdrożenie i sprawne
  Kierownik techniczny
                         funkcjonowanie wszystkich wspólnych narzędzi w portalu (takich jak
                         wyszukiwarka, forum dyskusyjne oraz funkcje personalizacji) oraz
                         określanie założeń konfiguracji wszystkich narzędzi i komponentów
                         portalu.
  Firma budująca portal: Określanie założeń funkcjonowania platformy transakcyjnej w portalu
                         (sprzedaży katalogowej, aukcji, zapytań ofertowych), współpraca z
  Specjalista ds.
                         innymi podmiotami w zakresie stworzenia platformy i jej sprawnego
  platformy
                         funkcjonowania oraz umożliwienie uczestnictwa innych firm w
  transakcyjnej
                         platformie transakcyjnej.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 62                  maj 2002
             Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i
                        rozwijania portalu (4)
   Wykonawca:                                  Generalny nadzór nad rozwijaniem portalu, koordynacja działań.
   Kierownik Projektu
   Wykonawca:                                  Zarządzanie techniczną częścią projektu, programowanie.
   Techniczny Kierownik
   Projektu
   Wykonawca:                                  Nadzór nad koncepcją rozwoju portalu, jego konstrukcją i strukturą baz
   Analityk                                    danych.
   Oprogramowania
   Wykonawca:                                  Przygotowanie szczegółów konstrukcji, programowanie.
   Inżynier
   Oprogramowania
   Wykonawca:                                  Uaktualnianie skryptów dla obsługi stron WWW.
   Programista Javy ze
   znajomością JSP/EJB
   Wykonawca:                                  Uaktualnianie konstrukcji bazy danych i programowanie generatora
   Programista Baz                             stron HTML.
   Danych
   Wykonawca:                                  Uaktualnianie wyglądu zewnętrznego portalu i poszczególnych
   Programista Witryn                          serwisów.
   WWW

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 63                                           maj 2002
            Zarządzanie konfiguracją oprogramowania
                    powinno zapewniać, że ...
            Każdy komponent oprogramowania będzie jednoznacznie identyfikowany;
            Oprogramowanie będzie zbudowane ze spójnego zestawu komponentów;
            Zawsze będzie wiadomo, która wersja komponentu oprogramowania jest
            najnowsza;
            Zawsze będzie wiadomo, która wersja dokumentacji pasuje do której wersji
            komponentu oprogramowania;
            Komponenty oprogramowania będą zawsze łatwo dostępne;
            Komponenty oprogramowania nigdy nie zostaną stracone (np. wskutek awarii
            nośnika lub błędu operatora);
            Każda zmiana oprogramowania będzie zatwierdzona i udokumentowana;
            Zmiany oprogramowania nie zaginą (np. wskutek jednoczesnych aktualizacji);
            Zawsze będzie istniała możliwość powrotu do poprzedniej wersji;
            Historia zmian będzie przechowywana, co umożliwi odtworzenie kto i kiedy
            zrobił zmianę, i jaką zmianę.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 64                maj 2002
                     Pozycja konfiguracji oprogramowania
                                                                           configuration item
         Wszystkie elementy projektu i oprogramowania muszą być przedmiotem
         ZKO, w szczególności:
         dokumentacja: wymagań, analityczna, projektowa, testowania, użytkownika, itd.
         moduły z kodem źródłowym, kody do konsolidowania, kody binarne,
         ekrany interfejsu użytkownika,
         pliki z danymi tekstowymi (np. komunikatami systemu), bazy danych, słowniki,
         itd.
         kompilatory, konsolidatory, interpretery, biblioteki, protokoły, narzędzia CASE,
         konfiguracje sprzętowe, itd.
         oprogramowanie testujące, dane testujące,
         serwery WWW wraz z odpowiednimi stronami HTML i oprogramowaniem,
         ...
         Wyróżnialny element uczestniczący w projekcie lub produkcie będzie określany
         jako „pozycja konfiguracji”. Jest ona traktowana jako pojedynczy, możliwy do
         odseparowania komponent projektu lub produktu programistycznego.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 65                   maj 2002
                       Przechowywanie pozycji konfiguracji
         Wszystkie pozycje konfiguracji muszą być przechowywane w sposób
         bezpieczny, systematyczny i dobrze zorganizowany - jak książki w bibliotece.
         System przechowywania PK musi dotyczyć wszystkich mediów - elektronicznych,
         papierowych i innych.
         Powinien istnieć system ewidencji i rejestracji zależności pomiędzy pozycjami
         konfiguracji. Dobrze zorganizowany system powinien być oparty na bazie danych
         oraz integrować informacje o PK z samymi (elektronicznymi) PK.
         System powinien także rejestrować i przechowywać wszelkie dokumenty
         administracyjne związane z projektami oprogramowania, takie jak raporty etapowe
         i końcowe, zlecenia, raporty zaistniałych problemów, raporty z testów, itd.
         Dokumenty administracyjne powinny być powiązane z pozycjami konfiguracji w
         taki sposób, aby można było prześledzić ich historię oraz związki przyczynowo-
         skutkowe pomiędzy dokumentami i pozycjami konfiguracji.
         Rodzaje bibliotek konfiguracji oprogramowania:
         • biblioteki związane z bieżącym rozwojem oprogramowania;
         • biblioteki ukończonych (bazowych) produktów programistycznych;
         • archiwa (przechowywanie nieaktualnych kodów i dokumentów)
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 66               maj 2002
              Biblioteki/repozytoria pozycji konfiguracji
         Dobrze zorganizowana biblioteka/repozytorium PK jest cechą fundamentalną dla
         zarządzania konfiguracjami oprogramowania.
         Biblioteka powinna umożliwiać łatwe odszukanie, odczytanie, wstawienie,
         zastąpienie i usuwanie dowolnych pozycji konfiguracji.
         Kluczową cechą biblioteki jest bezpieczeństwo i autoryzowany dostęp:
         • zminimalizowanie prawdopodobieństwa nieautoryzowanego dostępu;
         • precyzyjne określenie praw dostępu poszczególnych uczestników projektów;
         • uniemożliwienie jednoczesnej aktualizacji tej samej PK przez dwie osoby;
         • uniemożliwienie zmiany pozycji konfiguracji będących produktami bazowymi;
         • minimum możliwości zniszczenia biblioteki poprzez awarię, błąd lub sabotaż;
         • kwestie bezpieczeństwa nie powinny powodować: niewygody w pracy
         użytkowników, zwiększenia czasów dostępu, istotnych nakładów, itd.
         Wszystkie PK, elektroniczne i papierowe, muszą mieć etykietę zawierającą:
         • nazwę projektu;
         • identyfikator pozycji konfiguracji;
         • datę wprowadzenia do repozytorium;
         • krótki opis lub charakterystykę zawartości PK.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 67                 maj 2002
                  Analiza - kluczowa faza budowy portalu
          Celem fazy analizy jest ustalenie wszystkich tych czynników lub
           warunków w dziedzinie przedmiotowej, w otoczeniu realizatorów, w
           istniejących lub planowanych systemach komputerowych, które mogą
           wpłynąć na decyzje projektowe, na przebieg procesu projektowego, na
           realizację wymagań, na końcowe wdrożenie i funkcjonowanie portalu.
              Nie uwzględnienie w analizie jakiegokolwiek, nawet pozornie drobnego
               aspektu krytycznego może prowadzić do nierealności projektu lub
               ograniczenia możliwości wdrożenia produktu.
          Wynikiem jest logiczny model systemu, opisujący sposób realizacji
           przez system postawionych wymagań, lecz abstrahujących od szczegółów
           implementacyjnych.
              Końcowy dokument analityczny jest jednocześnie pierwszym dokumentem
               projektowym.
          Model analityczny wykracza poza zakres odpowiedzialności systemu.
              Przyczyny: Lepsze zrozumienie funkcji, uwzględnienie funkcji
               wykonywanych tradycyjnie, brak jasności co do zakresu komputeryzacji.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 68               maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (1)
          Model biznesowy - struktura przychodów z portalu w funkcji usług
           oferowanych przez portal oraz czasu.
          Jakie będą informacyjne funkcje portalu (informacje, które klient będzie
           mógł wyszukać)?
          Jakie będą transakcyjne funkcje portalu (operacje, które klient będzie
           mógł wykonać)?
          Stosunek do konkurencji oferującej lub planującej podobny portal. Na
           czym miałaby polegać przewaga tego portalu w stosunku do portali
           budowanych przez inne firmy?
          Stan rozpoznania potrzeb potencjalnych użytkowników, typowy model
           pracy użytkowników (kiedy i po co będą korzystać z portalu), w
           powiązaniu ze źródłami przychodów.
          Czy przewiduje się opłaty użytkowników za informacje uzyskane z
           portalu, za jakie informacje, jakie może być zapotrzebowanie na te
           informacje?
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 69          maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (2)
          Podstawowe działy zawartości treściowej portalu. Jaka jest szacunkowa
           objętość treści w poszczególnych działach?
          Czy były przeprowadzane analizy potrzeb użytkowników w tym zakresie,
           jaka była metoda stosowana w tych analizach?
          Dostawcy treści - czy przewiduje się outsourcing, czy też firma będzie
           zajmować się produkcją i pielęgnacją treści we własnym zakresie?
          Jakie kategorie treści będą wykonywane we własnym zakresie? Czy
           przewiduje się zatrudnienie programistów dla bieżącej dynamizacji stron?
          Zagadnienia prawne:
              Prawo autorskie w zakresie treści, licencje, znaki handlowe i patenty -
               kontrola treści w tym zakresie, ryzyko naruszenia tych dóbr poprzez portal.
              Ustawa o ochronie danych osobowych - czy istnieje problem z jej złamaniem
               przez dostawców treści lub przez niekontrolowane informacje wprowadzane
               przez użytkowników portalu?
              Ustawa o języku polskim - czy istnieje problem z jej złamaniem - j.w.?
              Podpis elektroniczny.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 70                maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (3)
          Reklamowa część portalu - czy przewiduje się taką część, jakie formy tej
           reklamy są rozważane, jaki jest przewidywany udział zysków z reklam w
           stosunku do całości zysków?
          Oferowanie poprzez portal usług innych firm (bankowych, budowlanych,
           medycznych, zaopatrzeniowych, sklepów), usług indywidualnych osób -
           czy przewiduje się taką formę działalności portalu?
          Czy portal będzie podzielony na część poziomą i specjalizowane vortale
           tematyczne lub branżowe? Jakie vortale są rozważane?
          Formy płatności ze strony odbiorców za informacje, usługi i towary
           sprzedawane za pośrednictwem portalu. Formy płatności ze strony
           dostawców usług i reklam udostępnianych na portalu.
          Dla sklepów internetowych: logistyka zaopatrzenia i dostawy towarów.
          Ramowa struktura organizacyjna części firmy wspomagającej portal.
          Czy przewiduje się system wspomagający pracę grupową, czy będzie
           oparty o Intranet, portal korporacyjny lub inne założenia?
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 71          maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (4)
          Założenia sprzętowe i założenia w zakresie oprogramowania - obecny
           sprzęt i oprogramowanie, przewidywany sprzęt i oprogramowanie.
              Łącza z Internetem - stan obecny, plany.
          Wydajność, liczba jednocześnie działających użytkowników.
              Ile klików na sekundę powinien obsługiwać portal? Jaki jest rozważany
               przyrost ilości klików w czasie?
              Typowo: 5-10 klików/sec. Popularny portal: 50-100 klików/sec.
          System zarządzania bazą danych - stan obecny, plany. Jaka będzie
           objętość bazy danych i przyrost tej objętości w czasie?
          Technologia XML i WAP:
              Jakie składniki technologii, czy planuje się dostosowanie się do branżowego
               lub tematycznego standardu ontologii bazującej na XML? Integracja ze
               standardami w zakresie poszczególnych typów informacji.
          Standardy w zakresie sprzętu, oprogramowania, sieci, kodowania,
           formatów informacji, nośników.
              Współdziałanie z istniejącymi autonomicznymi i/lub obcymi bazami danych.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 72                maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (5)
          Wyszukiwanie treści - jakie oprogramowanie, metoda wyszukiwania,
           kategorie tematyczne, słowa kluczowe.
          W jaki sposób treść będzie strukturalizowana, klasyfikowana i
           indeksowana?
          Jaka będzie pracochłonność strukturalizacji, klasyfikacji i indeksacji, kto
           będzie to robił?
          Przewidywana precyzja i głębokość indeksowania.
              Precyzja: minimalizacja szumu informacyjnego przy wyszukiwaniu.
              Głębokość: jak szczegółowo będzie opisywana treść.
          Polska fleksja przy wyszukiwaniu pełno-tekstowym - czy przewiduje się
           automatyczne rozpoznawanie form fleksyjnych wyrazów? Czy
           przewiduje się normalizację fleksji?
          Nośnik przygotowywania danych - Word, RTF, HTML, inny. Standardy
           kodowania treści, czcionki i style.

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 73               maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (6)
          Personalizacja - czy portal będzie oferował użytkownikom personalne
           strony i usługi (np. e-mail, kalendarz), czy użytkownicy będą mogli
           przystosować swoje strony do ich zainteresowań, w jaki sposób?
          Rejestracja użytkowników - jakie typy użytkowników będą rozróżniane?
          Programy pomocnicze: kalkulatory, kalendarze, automatyczne
           powiadamianie, algorytmy (np. komputerowa diagnostyka medyczna),
           inne tego typu udogodnienia?
          Rozliczenia ze źródłami finansowania i przychodów - czy portal będzie
           bezpośrednio współdziałać z systemem finansowo-księgowym, jaki
           będzie tryb (techniczny, organizacyjny) tego współdziałania?
          Dostępność portala - czas serwisowy przy dostępności 24x7.
          Wymogi ochrony - jakie zabezpieczenia będą wymagane przed
           nieautoryzowanym dostępem, hakerami, wirusami, trojanami, sabotażem,
           odmową płatności, itd.?

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 74       maj 2002
      Pytania, które wykonawca powinien zadać... (7)
          Wymogi bezpieczeństwa - wymagane zabezpieczenia przed awariami
           systemu, nieprawidłową pracą, niespójnościami w bazie danych,
           przeciążeniem systemu.
          Ryzyko - podstawowe zagrożenia dla budowy i działania portalu.
          Tryb współpracy z wykonawcą:
              Budżet i ograniczenia czasowe dla faz budowy i wdrożenia portalu.
              Interfejs ze strony firmy umożliwiający rozstrzyganie decyzji związanych z
               konstrukcją portalu.
              Stopień poufności informacji analityczno-projektowych oraz ustaleń z
               wykonawcy z firmą.
              Formy zarządzania projektem i kontroli jakości ze strony firmy.
              Formy dokumentacji projektu i oprogramowania, zarządzanie konfiguracją.
              Formy szkolenia personelu firmy w zakresie wykonanego oprogramowania.
              Wspomaganie ze strony wykonawcy po zainstalowaniu portalu: konserwacja
               i pielęgnacja oprogramowania, rozwój oprogramowania po wdrożeniu.

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 75               maj 2002
   Przykładowe elementy treści portalu MSP (ok. 50%)
          Zakładanie firmy                                             Agencje celne
          Formy prowadzenia działalności                               Podatki i opłaty
           gospodarczej                                                 Agencje pośrednictwa pracy
          Wokół biura: nieruchomości,                                  Akcje, inwestowanie
           wyposażenie, materiały                                       Centralna Tabela Ofert
          Likwidacja firmy                                             Marketing, promocja, reklama, badania
          Personel, pozyskiwanie pracowników                            marketingowe
          Prawa i obowiązki pracodawcy i                               Zasady dbałości o klienta
           pracownika                                                   Współpraca gospodarcza
          Bezpieczeństwo i Higiena Pracy                               Programy pomocowe UE
          Umowy o pracę                                                Biura Radców Handlowych
          Prawo pracy                                                  Biznes plan dla MSP
          Agencje doradztwa personalnego                               Budżet i proces budżetowania
          Delegacje, podróże                                           Zarządzanie przedsiębiorstwem
          Pomoc dla MSP                                                Systemy informacji gospodarczej
          Zamówienia publiczne                                         System Ubezpieczeń Społecznych
          Zasady rachunkowości, księgowość,                            Ochrona środowiska
           sprawozdawczość
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 76                                      maj 2002
   Projekt wyglądu strony głównej dla portalu SME
                                              Nasze                                                    Baner
                                              logo
                                     Mój             Kalendarz          Komunikacja         Forum          Pomoc        Szukaj
                                    profil

                                  Data i godzina                     Ścieżka dostępu


                                    Handel/Usługi                                                                                   Rejestracjaaa
                                                                                                                                   Użytkownika

                                         Serwisy
                                                                                                                                        Hasło o
                                         Założenie firmy
                                         Internet i komp.
                                                                                                                                      Nowy
                                         Prawo
                                                                                                                                    Użytkownik
                                         Finanse
                                         Rachunkowo ść                                                                            Startuj z...
                                         Podatki
                                                                                                                                  Wyślij do
                                         Marketing                                                                                znajomych
                                         Zasoby ludzkie
                                         Wokó ł biura
                                         Podró że
                                                                                                                                        Baner
                                         Pomoc dla MSP
                                         Poszukiwacz

                                             Rozrywka

                                             Info gospodarcze

                                             Portale branżowe

                                                     O firmie    Reklama u nas   Napisz do nas   Praca u nas   Prywatność   Wycieczka


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 77                                                                                  maj 2002
   Polsko-Japońska Wyższa Szkoła
      Technik Komputerowych,
                 Warszawa


Studia Podyplomowe IT w Biznesie
Tworzenie Portali Biznesowych

            Wykład 4
 Procesy pracy (workflows)
        Wykładowca:
        dr hab. inż. Kazimierz Subieta
        profesor PJWSTK

        subieta@ipipan.waw.pl
        http://www.ipipan.waw.pl/~subieta
                                 Co to są “procesy pracy” (PP)?
          Nie istnieje definicja, która byłaby satysfakcjonująca dla wszystkich.
           “Procesy pracy” integrują wiele pojęć. Jedna z wielu definicji:
              Komputerowe wspomaganie pracy zespołów ludzkich poprzez
               porządkowanie, organizowanie, automatyzowanie, przekazywanie i
               śledzenie prac wykonywanych przez te zespoły.


                                         Zarządzanie procesami prac
       Zarządzanie procesami biznesowymi                             Specyfikacja procesów pracy
       Specyfikacja i odwzorowanie                                   Implementacja procesów pracy
       procesów biznesowych                                          Automatyzacja procesów pracy
       Reinżynieria procesów biznesowych                             Zarządzanie procesami pracy, systemy
       (BPR)
                                                                     Metodyki analizy i projektowania
       Automatyzacja procesów                                        procesów pracy
       biznesowych

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 79                                  maj 2002
                             Geneza tematyki procesów pracy
          Wizualizacja dokumentów (dokumenty elektroniczne)
           Automatyzacja biur
           Obieg dokumentów, automatyzacja manualnego
           obiegu “teczek spraw” z “obiegówką”
           Systemy rejestracji i przetwarzania dokumentów
           Wzmocniona poczta elektroniczna
           Komputerowe wspomaganie pracy grupowej
           Rozproszone, wielo-systemowe aplikacje w
           architekturze klient-serwer
           Systemy zarządzania i informowania kierownictwa
       Głównym katalizatorem tematyki jest reinżynieria procesów biznesowych
       (BPR), czyli fundamentalne przemyślenie i radykalne przeprojektowanie
       procesów biznesowych dla uzyskania istotnego usprawnienia wg
       krytycznych miar wydajności, takich jak koszt, jakość i szybkość.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 80    maj 2002
                                          Definicje procesów pracy
          Sterowanie i ulepszanie procesów biznesowych, automatyzacja, śledzenie,
           sterowanie, oraz umożliwienie/usprawnienie współpracy zespołów.
          Organizacja operacyjnych aspektów biznesu - sekwencji zadań oraz
           organizacja podmiotów je wykonujących. Sterowanie procesem
           informacji wspomagającej realizację tych zadań; mechanizmy śledzenia i
           raportowania, pomiary i kontrola wykonania zadań.
          Oprogramowanie procesów pracy ma za zadanie usprawnić procesy
           biznesu poprzez automatyzację następujących aspektów:
              przekazywanie czynności do wykonania przez personel w ramach danego
               procesu, zgodnie z określoną ich sekwencją;
              zapewnienie dostępu do danych i dokumentów wymaganych przez te
               czynności;
              śledzenie wszystkich aspektów związanych z wykonaniem procesu.
          Głównym celem narzędzi do zarządzania procesem pracy jest
           wyodrębnienie logiki procesów wykonywanych w przedsiębiorstwie z
           wszystkich funkcji realizowanych w ramach aplikacji użytkowych.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 81            maj 2002
                          Tematy związane z procesem pracy
          Reinżynieria/przeprojektowanie procesów biznesu (BPR)
          Modelowanie procesów zachodzących w przedsiębiorstwie
          Systemy wizualizacji dokumentów (Document Imaging Systems)
          Komputerowe wspomaganie pracy zespołowej (groupware, Computer
           Supported Collaborative Work)
          Interakcja człowieka z komputerem (Human-Computer Interaction)
          Technologie związane z sieciami komputerowymi (LAN, Internet,...)
          Wsparcie logistyczne procesów biznesowych
          Analiza, symulacja, monitorowanie procesów i zadań
          Inteligentni/mobilni agenci
          Teoria zachowań w grupie
          Implikacje finansowe, socjologiczne i inne



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 82       maj 2002
                   PP: Problemy badawczo-rozwojowe (1)
          Opracowanie uniwersalnego, standardowego języka umożliwiającego
           odwzorowanie procesów pracy i dowolnych zależności w procesach
           pracy.
          Środki dla użytkowników końcowych, umożliwiające sprawne
           definiowanie, modyfikowanie, symulowanie, śledzenie, sterowanie
           procesami pracy.
          Współdziałanie: dostęp do federacyjnych baz danych, integracja
           schematów, hurtownie danych, standardy współdziałania, standardyzacja
           współdziałania.
          Dostępność i skalowalność: możliwość budowy efektywnych aplikacji
           dla tysięcy użytkowników rozproszonych geograficznie.
          Współbieżność: tradycyjne pojęcie transakcji (ACID) nie wystarcza,
           gdyż transakcje w systemach procesów pracy mogą trwać dni i
           obejmować wiele miejsc oddalonych geograficznie. Mogą być transakcje,
           których nie da się cofnąć.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 83        maj 2002
                   PP: Problemy badawczo-rozwojowe (2)
          Obsługa wyjątków: należy przyjąć jako regułę, że zaprojektowany
           proces PP będzie podlegał zakłóceniom. Systemy PP powinny zapewniać
           deklarowanie wyjątków oraz ich obsługę.
          Odporność na błędy: przy dużej liczbie komponentów jest dość
           prawdopodobne, że niektóre z nich ulegną awarii. System powinien być
           na takie sytuacje w maksymalnym stopniu niewrażliwy.
          Wydajność: sprawne metody optymalizacji wykonania przebiegów PP.
          Skalowalność: niewrażliwość na znaczące rozszerzenia objętości bazy
           danych, liczby równolegle działających procesów, liczby użytkowników i
           uczestników.
          Metodyki projektowania: sprawne metody i techniki przejścia od
           wymagań, do analizy, projektu i konstrukcji.




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 84        maj 2002
                  Zastosowanie systemów procesów pracy
                               Administracyjne procesy pracy: obejmują powtarzalne,
                                przewidywalne procesy, z prostymi regułami koordynacji zadań, np.:
  Proste                          przesyłanie komunikatów pomiędzy działami
                                  obieg i akceptacja zestawienia wydatków
                                  obsługa i akceptacja delegacji służbowych
                               Procesy pracy ad hoc: procesy włączające elementy bieżącej
                                koordynacji i zarządzania, np.:
                                  koordynacja działalności osób
                                  wspólne podejmowanie decyzji
                                  dokumentowanie produktu
                                  przetwarzanie ofert sprzedaży
                               Procesy pracy w zarządzaniu produkcją: obejmują powtarzalne,
                                przewidywalne procesy biznesowe. Wymagają współdziałania z
                                rozproszonymi, heterogenicznymi, autonomicznymi syst. inform.
  Złożone                         obsługa procesu udzielania kredytu
                                  obsługa żądania wypłaty ubezpieczenia
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 85                          maj 2002
       Przykłady dość wymagających procesów pracy


                                    Analiza i akceptacja wniosku kredytowego w banku:
                                    wymaga skoordynowanie zadań wykonywanych przez
                                    poszczególnych pracowników banku, takich jak przyjęcie
                                    wniosku, analiza ryzyka, kontrola zabezpieczeń,
                                    planowanie, sporządzanie i analiza zestawień, raportów,
                                    bilansów, statystyk, tendencji.


                                    Wspomaganie dla obsługi pacjenta w ośrodku
                                    zdrowotnym: wymaga koordynacji zadań takich jak
                                    rejestracja pacjenta, ustalenie wizyt u lekarzy, rejestracji
                                    wyników badań, planowanie zabiegów, planowanie badań
                                    laboratoryjnych i użycia aparatury, rozliczenia finansowe,
                                    sporządzanie i analiza zestawień, statystyk, itd.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 86                        maj 2002
                         Przykład: model dynamiczny (UML)

                                               Startuj                                         Przygotuj info o
              Wniosek o zakup                wystąpienie                                           zakupie
                                              procesu
                                                                                            Pracownik
                                         Kierownik
                                                                      dekretuj_na
                                                                                                                   utwórz          Info o zakupie
           Info o odrzuceniu

                                                                 Formularz wniosku

                utwórz
                               Przygotuj info o odrzuceniu                                                 Akceptacja
                                                                          [odrzucony]
                           Pracownik
                                                                                                    Kierownik

                         [odrzucony]                                                                     [zaakceptowany]
                                                [odrzucony]

                                         Akceptacja (przez prezesa)                                                           Przygotuj info o akceptacji
                                          Rejestruj akcept. prezesa                                                         Pracownik
                                                                                    [koszt >= 1000ECU]
                                       Pracownik


                                               [zaakceptowany]                      [koszt < 1000ECU]
                                                                                                                                                          Info o
                                                                                                                                         utwórz
                                                                                                                                                        akceptacji
                                   [wątpliwości]


                   Akceptacja (przez dział finansowy)
                   Rejestruj akcept. dzialu finansowego                                                         Zakup             AND
                                                                 [zaakceptowany]
                  Pracownik




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 87                                                                                             maj 2002
                Przykład: graf procesu (FlowMark, IBM)

                                                   Decyzja = “odrzucony”


                              Decyzja = “odrzucony”                                              Akcept         Wypełnienie
                                                                     koszt >= 1000             kierownika        wniosku
     Info o odrzuceniu
                                                                                                                 o zakup


                                             Akcept Prezesa            koszt < 1000


                                        Decyzja = “zaakcept”

    Decyzja = “odrzucony”                                            Decyzja = “zaakcept”
                                                                                                Zakup

                                                                     Decyzja = “zaakcept”
                                        Akcept Działu Finans


                                                                                            Info o akceptacji
                    Decyzja = “wątpliwości”


     Akcept Działu Finans                        Akcept Prezesa
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 88                                                     maj 2002
                                   Modelowanie procesów pracy




K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 89   maj 2002
                Koncepcje techniczne procesów pracy (1)
          Obieg pracy
              Zdefiniowanie z góry kolejności czynności niezbędnych do wykonania
               danego zadania.
              Automatyczne przekazywanie sterowania i dokumentów do następnej
               czynności po zakończeniu poprzedniej.
          Dynamiczny podział pracy
              Przypisanie prac do wykonania w elastyczny sposób, np. w zależności od
               obciążenia pracowników.
              Pracę przypisuje się do ról, a nie do konkretnych osób.
              Przypisanie osób do ról może zmieniać się dynamicznie.
          Ustalanie priorytetów prac
              Jeżeli od wykonania konkretnych prac zależy uruchomienie innych prac,
               dotrzymanie terminu, lub ocena, to konieczne jest bieżące nadawanie
               priorytetów dla poszczególnych prac.
          Dynamiczna zmiana procesu/procesów pracy dla uwzględnienia
           nieprzewidzianych wcześniej okoliczności przy ich realizacji.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 90                maj 2002
                Koncepcje techniczne procesów pracy (2)
          Śledzenie pracy
              Sprawne uzyskiwanie informacji o przebiegu i aktualnym stanie wykonania
               zadania lub zadań: przestojach, opóźnieniach, braku obciążenia
               pracowników, zbyt długich kolejkach prac do wykonania.
              Umożliwienie dynamicznej reakcji na w/w zakłócenia w przebiegu pracy.
          Raporty dla administracji i kierownictwa
              Rejestracja zdarzeń następujących w czasie wykonania pracy, sporządzanie
               zestawień, ocena efektywności, rozliczenia pracy, badania statystyczne,
               ustalanie wąskich gardeł.
              Monitorowanie wykonywanych zadań:
                       ustalanie i rozstrzyganie nieprawidłowości (np. zakleszczeń),
                       stanu zużycia czasu i innych zasobów; stanu obciążeń infrastruktury biurowej i
                        komputerowej;
                       prognozy, wspomaganie planowania zasobów niezbędnych w przyszłości;
          Symulacja procesów pracy, np. celem zbadania ich poprawności przed
           uruchomieniem.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 91                              maj 2002
                 Charakterystyka obecnych systemów PP
          Nacisk na procesy biurowe: wizualizacja dokumentów, obieg
           dokumentów, wzmocniona poczta elektroniczna.
          Wiele produktów oferuje niewiele więcej niż przyjemne graficzne
           środki kodowania programów (procesów). Obejmują one wspomaganie
           do rysowania diagramów, dostęp do bazy danych, arkusze kalkulacyjne,
           narzędzia do symulacji.
          Niektóre z nich są wyspecjalizowanymi systemami zarządzania
           danymi: poczta elektroniczna, wizualizacja dokumentów, bazy danych,
           elektroniczne formularze, przechowywanie i przetwarzanie tekstów,
           kreślenie inżynierskie
          Powszechne jest powiązanie w jeden system:
              zarządzania dokumentami i ich obrazami,
              środków budowy interfejsów graficznych,
              niektórych wyspecjalizowanych narzędzi (np. symulacji)


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 92       maj 2002
                                 Koncepcyjna architektura SPP




     Narzędzia                                              Narzędzia do                  System i narzędzia
     do modelowania                                         rozwoju                       realizacji
     procesów                                               aplikacji PP                  procesów pracy
     biznesowych
                                                            • narzędzie projektowania     • program do planowania
     • perspektywa procesów                                   grafiki                     • zarządca zadań/interfejsów
     • perspektywa organizacji                              • warsztat projektanta:       • narzędzie do monitorowania
     • perspektywa danych                                        - narzędzia testowania   • narzędzie do śledzenia
     • re-inżynieria                                             - narzędzia symulacji    • narzędzie do raportowania
     •...                                                   • ...                         • ...


K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 93                                              maj 2002
                    Narzędzia dla użytkownika końcowego
          Reprezentacja procesu w postaci graficznej, gdzie ikony symbolizujące
           czynności są powiązane w sieć odwzorowującą sterowanie i przepływ
           dokumentów.
              Możliwość dynamicznej zmiany grafu procesu.
          Definiowanie w postaci tabelarycznej przez nie-programistów logiki
           procesu, priorytetów, reguł poprawności i innych warunków
           określających proces.
          Możliwość odzyskania w czytelnej tabelarycznej lub graficznej formie
           danych o aktualnym stanie przebiegu procesu.
          Możliwość zasymulowania procesu, pozwalająca na łatwe wykrycie
           wąskich gardeł i błędów w definicji procesu. Dzięki temu, alokacja zadań
           i logika procesu może być szybko sprawdzona i zmodyfikowana.
          Zintegrowany dostęp do zewnętrznych aplikacji, np. edytorów, arkuszy
           kalkulacyjnych, baz danych, serwisów Internetu, itd., z możliwością
           wzajemnego przekazywania danych.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 94          maj 2002
                   Systemy PP: narzędzia dla programisty
          Skryptowy język programowania umożliwiający zapis złożonej logiki
           przetwarzania i posiadający specjalne funkcje dla PP:
              izolujący programistę od złożoności manipulowania grafiką i formularzami,
              umożliwiający definicje kolejek, baz danych, dokumentów, zdarzeń, ...
              unikający programowania w C/C++ lub innym tego rodzaju języku
          Umożliwienie wyjścia z języka skryptów do kodu w języku typu C++
              z przekazaniem danych do tego kodu i odwrotnie.
          Powiązania do narzędzi użytkownika końcowego, umożliwiające sprawne
           zakodowanie typowych zadań.
          API do oprogramowania zewnętrznego, w szczególności do baz danych,
           serwisów Internetu, GUI, systemów przetwarzania rozproszonego,
           systemów eksperckich, itp.
          Narzędzia do usuwania błędów (debugging): kontrola składni, śledzenie
           komend, wykonanie krok-po-kroku, punkty kontrolne, odzyskiwanie
           bieżącej wartości zmiennych.
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 95                maj 2002
                                                Moduły systemu ZPP
                                                                 Moduł zarządzania
                                                                   zadaniami i
         Moduł definiowania i                                     wykonawcami
         dynamicznych zmian                                                                      Moduł wykonywczy
           procesów pracy                                                                         procesów pracy



                                                                      Repozytorium
                                                                      dokumentów i
                                                                     procesów pracy

      Moduł administrowania
        procesami pracy                                                    Moduł śledzenia procesów pracy i
                                                                            monitorowania ich populacji


                                                                                      Moduł symulacji procesów pracy i
                                                                                         predykcji ich zachowania

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 96                                               maj 2002
                                          Modelowanie organizacji
          Modelowanie zależności służbowych i jednostek organizacyjnych
          Statyczne i dynamiczne definiowanie ról; przyporządkowanie ról do osób
              Statyczne: role są z góry przypisane do osób
              Dynamiczne: kierownik może przypisać daną rolę do osoby; przypisanie
               następuje automatycznie na podstawie kryterium (np. obciążenia osób).
          Planowanie: przyporządkowanie zadań/aktywności do ról i/lub do osób
          Planowanie: przyporządkowanie odpowiedzialności
          Planowanie operacyjne: zmiana przydziałów zadań, oddelegowanie
           zadań, czasowe zmiany w rolach, odpowiedzialności, lub planach.
          Planowanie zasobów: budżetu, czasu, pracochłonności, infrastruktury
           biurowej, infrastruktury komputerowej
              Zasoby zużyte (rozkład w czasie, w przekroju zadań, itd.)
              Zasoby planowane (rozkład w czasie, w przekroju zadań, itd.)
              Zasoby niewykorzystane (poprawa procesów celem ich wykorzystania)

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 97               maj 2002
                      Procesy pracy i zadania wykonawców
PP1

PP2

PP3

PP4

PP5




                        Lista                                           Lista         Lista
                       zadań 1                                         zadań 2       zadań 3



                 Wykonawca 1                                         Wykonawca 2   Wykonawca 3
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 98                               maj 2002
              Śledzenie i monitorowanie procesów pracy
PP1

PP2

PP3

PP4

PP5




    W jakim stanie                    Który proces przetwarza        Które procesy uległy   Jaki procent budżetu został
   znajduje się PP2?                  teraz dokument D459?             zakleszczeniu?        zużyty w tym miesiącu?




        Kierownik                               Kierownik               Administrator                Analityk
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 99                                              maj 2002
                      Pojęcia procesów pracy, terminologia
                                                                  Proces biznesowy
                                                              (tj. to co ma się zdarzyć)

                             jest zdefiniowany przez                                       jest zarządzany przez


                           Definicja procesu                                             System Zarządzania Procesami Pracy
                 (reprezentacja tego,co ma się zdarzyć)                          (steruje automatycznymi aspektami proc.biznesowego)

   Pod-procesy                                                                                   poprzez
                               składa się z              używany do
                                                    tworzenia i zarządzania                    Wystąpienia procesu
                     Aktywności                                                      (reprezentacja tego, co aktualnie zachodzi)

        które mogą być:                                                                         włączają jedną
                            lub                                                                   lub więcej

        Aktywności                 Aktywności           podczas wykonania są         Wystąpienia aktywności
         manualne                 automatyczne          reprezentowane przez
                                                                                                 które włączają:
      która nie jest
     zarządzana jako                                                                         i/lub
      część Systemu
     Procesów Pracy                                                Składowe pracy                           Wołane aplikacje
                                                                 (zadania przypisane               (narzędzia lub aplikacje komputerowe
                                                             uczestnikom procesów pracy)        używane dla wspomagania procesów pracy)
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 100                                                                maj 2002
 Standardyzacja: Workflow Management Coalition
     http://www.aiim.org/wfmc/
          Ciało założone w sierpniu 1993, ok. 200 członków.
          5 grup roboczych (związanych z pięcioma interfejsami).
          Powiązania z innymi grupami: Black Forest, OMG, Document
           Management Alliance; obecnie zintegrowana z OMG (CORBA)
          Opracowanie standardów:
              Interface 1 - Process Definition Interchange V 1.0 Beta (WfMC-TC-1016-P)
              Interface 2 - Workflow Client Application Application Programming
               Interface (Interface 2 & 3) Specification (WFMC-TC-1009 - Specification)
               V 2.0 (WFMC-TC-1013 - Naming Conventions) V 1.4.
              Interface 3 - Invoked Applications now amalgamated into Interface 2, TC-
               1009.
              Interface 4 - Interoperability Abstract Specification (WFMC-TC-1012, 1.0)
              Interface 4 - Interoperability Internet e-mail MIME Binding (WFMC-TC-
                  1018, 1.1)
              Interface 5 - Audit Data Specification (WFMC-TC-1015, 1-Nov-96, 1.0)
K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 101              maj 2002
 Workflow Management Coalition (WFMC) Model

                                                                     Narzedzia do
                                                                   definicji procesów

                                                                            Interfejs 1


                                                               API dla Procesów Pracy,
                                                                 wymienne formaty                                     Mechanizm(y)
                                                                                                                       Mechanizm(y)




                                                                                                        Interfejs 4
              Narzędzia do                                                                                              Mechanizm(y)
                                                Interfejs 5



                                                                                                                      procesów pracy
                                                                                                                       procesów pracy
            administrowania                                          Mechanizm(y)
                                                                      Mechanizm(y)                                      procesów pracy
                                                                       Mechanizm(y)
                                                                     procesów pracy
           i monitoriowania                                           procesów pracy
                                                                        procesu pracy                                 Inne środki
                                                                                                                      realizacji PP
                                                                Środki realizacji PP

                                                              Interfejs 2                 Interfejs 3




                                                              Aplikacje                    Wołane
                                                              klienta PP                  aplikacje



K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 102                                                                      maj 2002
                                                          Podsumowanie
          Technologia procesów pracy jest stosunkowo młoda.
              Technologia ta kombinuje pojęcia odnoszące się do dziedzin aplikacyjnych
               związanych z biznesem z pojęciami odnoszącymi się do narzędzi, technik,
               metod, języków, interfejsów komputerowych.
          Produkty tej technologii integrują wiele technik:
              języki programowania, bazy danych, systemy rozproszone, współbieżność,
               wspołdziałanie, GUI, programowanie wizyjne, przetwarzanie dokumentów,
               transakcje, Internet, aktywnych/mobilnych agentów.
          Granice tej technologii są na razie rozmyte.
              Technologia integruje wiele znanych technologii, w różnych proporcjach w
               zależności od systemu.
          Nowa jakość polega na automatyzacji uciążliwych prac manualnych
              m.in. związanych z planowaniem, dokumentowaniem, śledzeniem,
               monitorowaniem, etc. procesów biurowych, administracyjnych, oraz
               produkcyjnych.

K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 103               maj 2002

								
To top