2006 06 15 0304 Inspiratiemap voor lokale besturen

Document Sample
2006 06 15 0304 Inspiratiemap voor lokale besturen Powered By Docstoc
					HET BELANG VAN VROEGTIJDIGE OPSPORING VAN
 BORSTKANKER EN BAARMOEDERHALSKANKER



 Inspiratiemap voor
gemeentebesturen om
  hun bevolking te
   sensibiliseren




     MET VOORBEELDEN UIT DE PRAKTIJK
Inhoudstafel
WOORD VOORAF                                                         3

INLEIDING                                                            4

 Borstkankerscreening                                                4
 Baarmoederhalskankeropsporing                                       7
 Afstemming borst- en baarmoederhalskanker                           8

SMAAKMAKERS                                                          9

DEEL 1 ROL VAN DE GEMEENTE                                           13

 1.1. Krachten bundelen                                              13

 1.2. Eigen werknemers                                               17

 1.3. Bedrijven uit de gemeente                                      18

DEEL 2 SENSIBILISERINGSACTIES                                        19

 2.1. Welke acties zijn aangewezen                                   19

 2.2. Actiefiches                                                    21

     Actiefiche 1 : affiche / spandoek / display                     22
     Actiefiche 2 : artikel in lokale pers                           25
     Actiefiche 3 : folders                                          28
     Actiefiche 4 : brief                                            30
     Actiefiche 5: website                                           32
     Actiefiche 6 : voordracht                                       34
     Actiefiche 7 : infostand                                        36
     Actiefiche 8 : tentoonstelling                                  37
     Actiefiche 9 : bekende personen – rolmodellen – ambassadrices   39
     Actiefiche 10 : in de bibliotheek                               40
     Actiefiche 11 : marktactie                                      42
     Actiefiche 12 : toneelstuk “ontboezemingen”                     43
     Actiefiche 13 : bezoek aan een erkende mammografische eenheid   45
     Actiefiche 14 : dienstvrijstelling                              47
     Actiefiche 15 : borstkransje                                    48
     Andere actiemogelijkheden                                       49
     Gecombineerde acties                                            49


                                     1
 2.3. Aangepaste informatie (kans)armen                             50

    Actiefiche 1 : informatief spel baarmoederhalskankeropsporing   51
    Actiefiche 2 : Voordracht met aangepaste informatie             52

DEEL 3 ONDERSTEUNING DOOR LOGO EN PROVINCIE                         53

DEEL 4 BASISINFO EN NUTTIGE ADRESSEN                                54

 4.1. Logo                                                          54

    Bevolkingsonderzoek naar borstkanker in Vlaanderen              54
    LOkaal GezondheidsOverleg                                       55
    Nuttige adressen                                                56

 4.2. Provincie West-Vlaanderen                                     57

    Provinciale campagne baarmoederhalskankeropsporing              57
    Provincie West-Vlaanderen – dienst Welzijn                      58
    Nuttige adressen                                                59




                                   2
WOORD VOORAF

Door de vroegtijdige opsporing van borst- en baarmoederhalskanker werd bij vele vrouwen een
kanker in een vroegtijdig stadium opgespoord. Hierdoor werd de behandeling minder ingrijpend en
de kans op een genezing groter. Vele West-Vlaamse vrouwen hebben terug hun taak kunnen
opnemen binnen de maatschappij, hun werk en gezin.

Heel wat vrouwen zijn echter nog onvoldoende op de hoogte van het belang van het vroegtijdig
opsporen van beide soorten kankers.

Omdat wij nog méér vrouwen willen overtuigen van het nut van deze onderzoeken hebben wij de
lokale besturen (gemeente en OCMW) als intermediairen nodig. Wij zijn ervan overtuigd dat de
gemeentebesturen bereid zijn om iets ‘concreets’ te doen en dat ook uw gemeente een belangrijke
rol zal spelen in deze sensibiliseringscampagne.

De Logo-teams van Logo Brugge, Roeselare-Tielt, Zuid-West-Vlaanderen en Oostende-Ieper-
Veurne-Diksmuide, bijhorende Regionale ScreeningsCentra (RSC Gent en VOB Brugge) en de
Provincie West-Vlaanderen hebben nagedacht over hoe we aan de behoefte van de gemeenten
tegemoet kunnen komen. We hebben samen een instrument uitgewerkt1. Om een extra impuls te
geven aan onze boodschap werden in West-Vlaanderen de projecten borstkankerscreening en
baarmoederhalskankeropsporing op elkaar afgestemd en stellen wij u één inspiratiemap voor rond
beide projecten.

Het lag niet in onze bedoeling om een kant-en-klaar draaiboek af te leveren. Zoals u zal zien,
wordt vooral ruimte gelaten voor creativiteit van lokale partners. Zo kan de gemeente een
campagne opzetten op eigen maat. Dit document staat niet op zich, wij willen het graag kaderen in
een brede constructieve samenwerking tussen Logo-partners.

We durven hopen dat dit werkinstrument tegemoet zal komen aan de behoeften van uw gemeente.
We hopen ook dat u, als schepen of ambtenaar, in deze inspiratiemap praktische
aanknopingspunten zal vinden om te werken rond de vroegtijdige opsporing van borst- en
baarmoederhalskanker en zo beide campagnes te ondersteunen.

Er werd geopteerd voor een losbladig systeem, omdat dit aanvullingen toelaat. Stel dat u zelf nog
praktijkvoorbeelden, interessante knipsels of teksten over lokale acties vindt, dan kan u die ook in
deze map onderbrengen. Ook het Logo-team en de Provincie West-Vlaanderen zal niet nalaten u
bijkomende relevante informatie te bezorgen en u in de mate van het mogelijke te ondersteunen in
uw initiatieven.

Mocht u voorstellen hebben voor aanpassing, aarzel niet ons dit te laten weten.




1
 De oorspronkelijke versie van de inspiratiemap werd aangemaakt door Logo Meetjesland, Roeselare-Tielt, Schelde-
Dender, Waasland, Zuid-Oost-Vlaanderen,Zuid-West-Vlaanderen en het Centrum voor Preventie en Vroegtijdige
Opsporing van Kanker Universiteit Gent - (Regionaal ScreeningsCentrum Gent)



                                                        3
INLEIDING
De organisatie van de sensibilisering rond borst- en baarmoederhalskankeropsporing wordt door
twee verschillende instanties georganiseerd. Enerzijds heb je de borstkankerscreening die door
het Lokaal Gezondheidsoverleg (Logo) wordt georganiseerd en anderzijds heb je de
baarmoederhalskankeropsporing, georganiseerd door de Provincie West-Vlaanderen.

Om de krachten te bundelen werden beide op elkaar afgestemd (zie verder afstemming borst- en
baarmoederhalskanker blz. ).

Borstkankerscreening (Logo)
De Vlaamse Gemeenschap stelt vijf prioritaire gezondheidsdoelstellingen voorop.
Deze doelstellingen zijn: het aantal rokers verminderen, promoten van vezelrijke en vetarme
voeding, verminderen van het aantal ongevallen (vnl. bij 65+ers thuis), verminderen van de
infectieziekten en tenslotte het verhogen van de participatiegraad aan de borstkankerscreening.

Logo-teams hebben de opdracht om samen met hun partners, waaronder de gemeentebesturen,
de verwezenlijking van deze doelstellingen na te streven.


Waarom wordt        zoveel    aandacht     besteed     aan   vroegtijdige    opsporing     van
borstkanker?

Borstkanker is een belangrijk gezondheidsprobleem voor vrouwen en een veel voorkomende
reden van sterfte. De oorzaken van de ziekte zijn nog niet gekend. Het is dus vandaag nog niet
mogelijk om maatregelen te treffen opdat vrouwen geen borstkanker zouden krijgen. Gelukkig kan
borstkanker vroeg worden opgespoord waardoor de ziekte in een vroeg stadium kan worden
behandeld en de kans vergroot dat de vrouw geneest.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de sterfte ten gevolge van borstkanker
beduidend kan verminderen indien de meerderheid van de vrouwen van 50 t.e.m. 69 jaar
systematisch om de twee jaar een mammografie laat nemen. De mammografie is een röntgenfoto
van de borsten. Voor de foto wordt de borst tussen twee platen gelegd en wat aangedrukt. Op een
mammografie kunnen zeer kleine afwijkingen aan het licht komen, die noch de vrouw, noch de arts
kunnen voelen of zien. Door elke twee jaar een mammografie te laten nemen, kunnen vrouwen
vanzelfsprekend niet vermijden om borstkanker te krijgen. Het mammografisch onderzoek biedt
echter wel mogelijkheden om borstkanker in een zeer vroeg stadium op te sporen.

In navolging van de Europese richtlijnen, loopt in Vlaanderen sedert 15 juni 2001 het
screeningsprogramma naar borstkanker. Meer informatie over het programma vindt u in de rubriek
‘Bevolkingsonderzoek naar borstkanker in Vlaanderen’ (Deel 4, Basisinformatie).
Wil de overheid in haar opzet slagen om de sterfte ten gevolge van borstkanker terug te dringen,
dan is een hoge deelname (75%) van de vrouwen van 50 tot en met 69 jaar aan het programma
absoluut noodzakelijk. Zover staan we vandaag zeker nog niet.


Moeten vrouwen nog worden aangemoedigd om zich te laten onderzoeken?

Het antwoord op deze vraag is JA.




                                               4
Veel vrouwen, maar zeker nog niet de grote meerderheid, in de leeftijdsgroep van 50 tot en met 69
jaar laten al op regelmatige basis elke twee jaar een mammografie nemen.
Toch is er nog een lange weg af te leggen om minstens 75% van de vrouwen uit de doelgroep te
overtuigen om in te stappen in het Vlaams Programma en dit ook in de toekomst te blijven doen.
We merken dat er rond borstkanker en de mammografie nog heel wat misvattingen leven.
Het belang van vroegtijdige opsporing van borstkanker en van deelname aan het programma moet
op regelmatige tijdstippen worden herhaald, vermits de vrouwen om de twee jaar opnieuw een
screeningsmammografie zouden moeten laten nemen.
Hoe staat het momenteel met de participatie aan het programma in uw regio? Het Logo en het
screeningscentrum volgen de evolutie van de participatie aan het bevolkingsonderzoek op aan de
hand van de geregistreerde screeningsmammografieën en cijfers van het RIZIV per gemeente. Zij
rapporteren hierover aan alle betrokken partners, en dit op regelmatige basis.


Hoe kunnen we vrouwen in de gemeente motiveren om mee te doen?

Het is in de eerste plaats belangrijk dat vrouwen weten en geloven dat vroegtijdige opsporing van
borstkanker mogelijk is en dat zij daar ook persoonlijk baat bij hebben. Het is essentieel dat zij zich
ervan bewust worden dat zij zelf initiatief kunnen nemen.

In principe zouden alle vrouwen dezelfde gelijke kansen moeten krijgen om aan het
bevolkingsonderzoek deel te nemen. Het is daarom essentieel dat alle vrouwen van 50 tot en met
69 jaar weten hoe ze kunnen deelnemen en op welke manier ze kunnen genieten van de
maatregel waarop ze recht hebben.
Informatiecampagnes en concrete acties kunnen er tot op bepaalde hoogte toe bijdragen dat het
programma een grote bekendheid geniet, en dat vrouwen de procedure om deel te nemen goed
kennen.

Heel wat vrouwen hebben al gehoord of gelezen dat vroegtijdige opsporing van borstkanker
belangrijk is en dat het zinvol is om zich te laten onderzoeken. Waarschijnlijk rijst echter ook bij u
de vraag : “Waarom doen ze het dan niet?”. Vrouwen beslissen in de eerste plaats zelf. Indien
vrouwen er bewust voor kiezen om zich niet te laten onderzoeken, dan is het niet aangewezen om
hen een schuldgevoel in de schoenen te schuiven.
De redenen waarom vrouwen zich al dan niet laten onderzoeken, kunnen zeer persoonlijk en
complex zijn. Er zijn bijvoorbeeld vrouwen die niet wensen te worden geconfronteerd met het feit of
zich al dan niet kanker in hun lichaam aan het ontwikkelen is of ze hebben teveel schroom om hun
borsten te laten onderzoeken. Sommigen geloven dat de toekomst wel zal uitwijzen of ze
borstkanker zullen ontwikkelen of niet. Nog anderen willen absoluut niet dat de overheid zich met
hun gezondheid inlaat. Er zijn vrouwen die twijfelen aan de doeltreffendheid van de mammografie,
of bang zijn van het onderzoek. Soms weerhouden persoonlijke ervaringen of de algemene
gezondheidstoestand vrouwen om deel te nemen. Voor andere vrouwen geven financiële redenen
de doorslag om geen mammografie te laten nemen, bijvoorbeeld de angst voor de kostprijs van
mogelijke vervolgonderzoeken. Ook taal of andere praktische aspecten kunnen een belemmering
vormen.

Impliceert dit dan dat we eigenlijk weinig of niets kunnen doen om een hoge participatie aan het
bevolkingsonderzoek te bereiken? Neen, zeker niet.
Uit bovenstaande voorbeelden blijkt dat informatiecampagnes op korte termijn niet altijd het
verwachte resultaat, namelijk een hoge participatiegraad, zullen opleveren. Dit mag ons echter niet
ontmoedigen. Het ontbreken van schitterende resultaten op korte termijn mag er ons niet van
weerhouden om sensibiliseringsacties op te zetten en ze regelmatig te herhalen. Een realistische
ingesteldheid en langetermijndenken zijn ten zeerste aangewezen. Het is zeker te overwegen om
een variatie aan acties op te zetten en de acties goed voor te bereiden.
Het hoeft eigenlijk geen betoog dat sensibiliseringsacties best ook zoveel mogelijk aansluiten bij de
leefwereld van vrouwen en dat vrouwen uit de doelgroep bij voorkeur zo nauw mogelijk worden


                                                  5
betrokken bij het opzetten van acties. Deze acties kunnen er ook specifiek op gericht zijn mogelijke
"drempels" te verkleinen die vrouwen ervaren en die hen beletten om deel te nemen.
We wensen hierbij ook uw aandacht te vestigen op het feit dat heel wat vrouwen in Vlaanderen al
persoonlijk met borstkanker werden geconfronteerd. Met deze wetenschap houden we ook best
rekening bij het opstellen van teksten en het opzetten van acties.




                                                 6
Baarmoederhalskankeropsporing (Provincie W-Vlaanderen)

In België komt baarmoederhalskanker veel minder frequent voor dan borstkanker maar
baarmoederhalskanker is daarom niet minder ernstig! Het treft ook vaak vrouwen op jongere
leeftijd.

De voornaamste oorzaak is een chronische infectie, veroorzaakt door stammen van het Humaan
Papilloma Virus (HPV). De besmetting gebeurt vooral door seksueel contact. Hoe actiever het
seksleven van een vrouw (begin seksuele activiteit op jonge leeftijd, verschillende seksuele
partners,…), hoe groter de kans op besmetting met het HPV-virus.


Waarom is het vroegtijdig opsporen van baarmoederhalskanker belangrijk?

De ‘ideale’ preventiecampagne baarmoederhalskankeropsporing kan deze ziekte echter volledig
doen verdwijnen van de lijst van doodsoorzaken. Niemand hoeft dus nog te sterven aan
baarmoederhalskanker, want baarmoederhalskanker krijg je immers niet direct. Het is een traag
groeiende kanker. Tussen de besmetting met het virus en de kanker zitten verschillende jaren. In
een eerste fase verloopt er tussen de besmetting en een afwijkend uitstrijkje een periode van vijf
tot tien jaar; in de volgende fase van afwijkend uitstrijkje tot ingroeiende kanker verloopt er nog
eens vijf tot tien jaar. Toch stierven er in West-Vlaanderen in het jaar 2000 nog 28 vrouwen aan
baarmoederhalskanker. Dit zijn 28 vrouwen teveel!

Baarmoederhalskanker kunnen we op een eenvoudige manier opsporen. Door het nemen van een
uitstrijkje kunnen we reeds een voorstadium of een beginstadium van baarmoederhalskanker
opsporen. Het is dus mogelijk de baarmoederhals op afwijkende cellen te controleren, lang voor er
klachten zijn.

Hoe vroeger ontdekt, hoe minder ingrijpend ook de behandeling zal zijn. Voor jonge vrouwen is dit
een zeer belangrijk gegeven, aangezien de baarmoeder dan niet hoeft te worden verwijderd en de
kinderwens nog kan worden vervuld.

Momenteel is men een onderzoek gestart naar de effectiviteit van een vaccin tegen het virus dat
baarmoederhalskanker veroorzaakt. De resultaten zijn veelbelovend, maar het zal nog enkele
jaren duren voor dit vaccin verkrijgbaar is. Daarom is een uitstrijkje nog steeds het meest
aangewezen onderzoek om baarmoederhalskanker te ontdekken.

In navolging van de Europese richtlijnen en de opdracht van de Vlaams minister voor
Gezondheidsbeleid, loopt in West-Vlaanderen sedert 1994 de campagne ‘vroegtijdige opsporing
van baarmoederhalskanker’. Deze campagne houdt in dat alle vrouwen van 25 tot 64 jaar worden
aangespoord om elke 3 jaar een uitstrijkje te laten nemen door de huisarts of gynaecoloog. Meer
informatie over de campagne vindt u in de rubriek ‘Provinciale campagne
baarmoederhalskankeropsporing’ (Deel 4, basisinformatie).




                                                7
Afstemming borst- en baarmoederhalskankeropsporing
In 1994 werd de implementatie van de opsporing van baarmoederhalskanker aan de Provincies
toevertrouwd.

Sedert 15 juni 2001 werd de Vlaamse sensibiliseringscampagne borstkankerscreening aan de
Logo’s toevertrouwd.

Is afstemming tussen beide campagnes wel nodig?

Hoewel beide campagnes een aantal verschilpunten vertonen, geldt voor zowel borst- als
baarmoederkanker één belangrijke algemene regel : ‘hoe vroeger ontdekt, hoe beter te genezen’.
Als uitgangspunt voor de afstemming kunnen we stellen dat :

       -   Studies hebben aangetoond dat wanneer een groot aantal vrouwen zich vroegtijdig
           laten onderzoeken voor zowel borst- als baarmoederhalskanker het sterftecijfer
           gevoelig kan worden teruggedrongen.
       -   Beide projecten dezelfde preventieve boordschap brengen
       -   Beide projecten de vrouwen proberen aan te zetten om op regelmatige basis een
           preventief onderzoek te laten uitvoeren (uitstrijkje en/of mammografie)
       -   Sensibilisatie van de doelgroep geldt voor beide projecten
       -   Beide partners dezelfde regio omvatten
       -   beide projecten dezelfde partners nodig hebben om de doelgroep te sensibiliseren


Doelstellingen

       -   Baarmoederhalskanker kan vroegtijdig worden opgespoord door middel van een
           uitstrijkje en borstkanker door middel van een screeningsmammografie. Daarom
           moeten zoveel mogelijk vrouwen worden overtuigd van het nut van het uitstrijkje en de
           mammografie.
       -   Als provinciebestuur en Logonetwerk is het onze taak om de vrouwen eerlijk te
           informeren en sensibiliseren.


De wetenschappelijke aanbeveling luidt als volgt

       - Een uitstrijkje om de drie jaar voor de vrouwen tussen 25 en 64 jaar
       - Een screeningmammografie om de twee jaar voor de vrouwen tussen 50 en 69 jaar.
       In bijgevoegde tabel worden de belangrijkste kenmerken van beide campagnes nog eens
       op een rijtje gezet (zie tabel).

Hoe verloopt deze afstemming nu concreet?

Een eerste aanzet tot samenwerking is het gezamenlijke bezoek aan de schepen van Sociale
Zaken om beide campagnes toe te lichten. We bundelen voortaan onze krachten en maken
efficiënter van uw tijd gebruik door niet langer elk afzonderlijk bij u langs te komen.

Om de afstemming verder te concretiseren wordt er gestreefd naar een homogeniteit van het
infomateriaal. Een voordracht rond beide thema’s, een gezamenlijke infostand en natuurlijk ook
deze inspiratiemap zijn hiervan alvast voorbeelden.




                                                8
          Overzichtstabel campagnes borst- en baarmoederhalskankeropsporing

                                        Frequentie                        Deelname               Organisatie
                            Doelgroep                  Kostprijs
                                        onderzoek                                                 Meer info

                                                                      - Via doorverwijzing
                              50-69




9
                                        Mammografie                  huisarts/gynaecoloog
    Borstkankerscreening       jarige                    gratis                                Logo uit uw regio
                                        om de 2 jaar                 - Via uitnodigingsbrief
                             vrouwen
                                                                       screeningscentrum


                              25-64                                   Aansporingsbrief +
    Baarmoederhalskanker-                Uitstrijkje                                              Provincie
                               jarige                  Niet gratis   sensibiliseringsfolder
         opsporing                      om de 3 jaar                                           West-Vlaanderen
                             vrouwen                                    Provincie W-Vl
SMAAKMAKERS

Voorbeelden uit de praktijk
Stad Kortrijk : borstkankerscreening

             Borstkanker is nog altijd de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Logo
             Zuid-West-Vlaanderen stelde het project in verband met borstkankerscreening voor
             aan haar partners en spoorde hen aan om mee te werken aan de sensibilisering
             van de doelgroep. Het stadsbestuur van Kortrijk, onder impuls van de schepen van
             Welzijn, Maria Danneels, was onmiddellijk bereid om er iets aan te doen.

             In de eerste plaats werd een tekst verspreid naar de buurt- en wijkwerkingen en
             naar de stadskrant. In de tekst werd de doelgroep gemotiveerd om deel te nemen
             aan het preventief onderzoek. Op het artikel in de stadskrant kwamen bij het
             stadsbestuur veel telefonische reacties binnen van vrouwen die meer informatie
             wensten over het verloop van de screening.

             Op 28 maart werd in het OC te Bissegem een zaal ter beschikking gesteld van
             LOGO voor een infoavond waarop alle Kortrijkse vrouwenverenigingen die met de
             doelgroep te maken hebben werden uitgenodigd.

             Op een bepaald moment werd besloten om de handen in elkaar te slaan met het
             OCMW van Kortrijk om twee sensibiliseringsacties uit te werken.

                   De eerste actie had plaats op 22 april 2002 op de Kortrijkse maandagmarkt.
                    Vanuit een infostand werden mede met de hulp van Logo, de zelfhulpgroep
                    Bewuster Verder Leven (begeleiden vrouwen met borstoperatie), de
                    schepen van Welzijn en enkele vrouwelijke gemeenteraadsleden, 800
                    infofolders uitgedeeld aan vrouwen behorend tot de doelgroep. Deze
                    vrouwen werden daarbij persoonlijk aangesproken.
                   De tweede actie vond plaats op woensdag 8 mei 2002 in het
                    dienstencentrum de Condé, waar een infonamiddag werd georganiseerd
                    voor alle vrouwen uit de doelgroep. Deze infonamiddag werd aangekondigd
                    op de folder die werd uitgedeeld tijdens de marktactie en in de stadskrant.

             Het Stadsbestuur van Kortrijk zal in de toekomst zeker niet nalaten om dit
             bevolkingsonderzoek blijvend te ondersteunen waar mogelijk.

             Veronique Ottevaere - welzijnsdienst stad Kortrijk


             Werd vervolgd…

             In 2003 werd in stad Kortrijk opnieuw werk gemaakt van de sensibilisering over
             vroegtijdige opsporing van borstkanker. Het project ‘Ontboezemingen’ was een
             initiatief van Logo Zuid-West-Vlaanderen, Stadsbestuur Kortrijk en vzw Taljoor. Het
             project had de bedoeling aan de hand van creatieve werkvormen het onderwerp
             borstkanker bespreekbaar te maken, het taboe te doorbreken en de aandacht
             vestigen op het belang van vroegtijdige opsporing. Het project bestond uit:

                   Theatervoorstellingen van het toneelstuk ‘Ontboezemingen’. Het stuk is
                    gebaseerd op het boekje ‘ Roodborstje' van Frieda Joris.

                                               10
      Kuntstentoonstelling: ‘de buste in de fotografie en de kunst’. Een 14-
       daagse tentoonstelling van kunstwerken in de stedelijke bibliotheek,
       aangevuld met een infostand over vroegtijdige opsporing van borstkanker en
       met een thematische boekenstand en infomodule.

Via deze activiteiten, de affiches, de folders en de belangstelling in de pers kreeg
het onderwerp de nodige aandacht bij de bevolking van stad Kortrijk.




                                 11
Kan deze INSPIRATIEMAP je als gemeente helpen om de
vrouwen te sensibiliseren over borst- en/of baarmoederhals-
kanker?
Jazeker. Deze map is bedoeld als aanzet voor mogelijke initiatieven die kunnen uitgaan van het
gemeentebestuur. Deze map bevat        inspiratie voor sensibiliseringsacties en een aantal
voorbeelden uit de praktijk.




                                             12
DEEL1 : ROL VAN DE GEMEENTE

Als je aan mensen vraagt wat ze belangrijk vinden in het leven, dan hoor je vaak “een goede
gezondheid”. Het is dus vanzelfsprekend dat de gemeente de gezondheid van zijn bevolking hoog
in het vaandel draagt. Wat kan een gemeente nu doen inzake sensibilisering voor de vrouwen
inzake vroegtijdige opsporing van borstkanker (het bevolkingsonderzoek) en
baarmoederhalskanker (de provinciale campagne)?

Het is aan het gemeentebestuur om te beslissen in welke mate en op welke manier het zich wenst
te engageren m.b.t. de sensibilisering. Hoofdzaak is dat initiatieven, hoe beperkt ze ook mogen
zijn, bij voorkeur systematisch worden opgevat, degelijk worden voorbereid, gepland en
geëvalueerd, over welke budgetten, personeelsleden of mogelijke tijdsinvestering men dan ook
beschikt.

De gemeente kan verschillende rollen opnemen:
   - organisator: zelfstandig promotieacties opzetten, deze zelf financieren en uitvoeren (hetzij
      vanuit de hoedanigheid van openbaar bestuur, hetzij als werkgever), of
   - coördinator: samenwerken met andere organisaties en door middel van dit netwerk acties
      kaderen in een groter geheel.



1.1. Krachten bundelen

Waarom?

Hoewel het als gemeente mogelijk is volledig zelfstandig acties op te zetten, geven wij hier toch
niet de voorkeur aan. De redenen hiervoor vindt u in dit onderdeel terug.

Een eerste reden is dat anderen op de hoogte moeten zijn van wat het gemeentebestuur doet. Bij
alle acties die het gemeentebestuur onderneemt, is het belangrijk de plaatselijke partners minstens
te informeren. Het is immers mogelijk dat in uw gemeente gedurende een bepaalde periode door
verschillende partners onafhankelijk van elkaar initiatieven worden genomen om de vrouwelijke
doelgroep te sensibiliseren.
Op zich is daar niets mis mee. Het is immers zeer nuttig vanuit verschillende hoeken te werken
aan eenzelfde thema. Het wordt echter wel een probleem als er in één maand meerdere
voordrachten voor eenzelfde doelgroep worden georganiseerd, of als er twee verschillende folders
in de bus vallen die net dezelfde informatie geven.

Een tweede reden is dat overleg en samenwerking tussen verschillende partners een meerwaarde
kunnen geven aan het gemeentelijk project. Formele en informele netwerken kunnen hiervoor
worden aangesproken.

-   Het vermijdt de nutteloze overlappingen waarvan eerder sprake.
-   Het zorgt voor onderlinge afstemming, waardoor complementaire acties een versterkend effect
    kunnen hebben (meer hierover in het onderdeel 2.1.).
-   Door overleg wordt het project ondersteund door verschillende partners, waardoor het een
    groter draagvlak krijgt.
-   Daarnaast kunnen partners een unieke kennis en expertise inbrengen. Zij hebben misschien
    wel personeel of financiële middelen ter beschikking?



                                                13
-  Het is ook mogelijk dat partners bepaalde (sub)doelgroepen kunnen bereiken die anders
   moeilijk te bereiken zijn.
- …
De kans op succes van een project over baarmoederhals- en borstkankerscreening zal zeker
toenemen indien onderling overleg deel uitmaakt van de strategie.


Aandachtspunten en tips

-   Zorg voor een overzicht van de informele en formele organisaties, groepen en netwerken die in
    de gemeente actief zijn. Indien op gemeentelijk vlak nog geen gestructureerd overlegorgaan
    bestaat om preventieprojecten of gezondheidsthema’s te bespreken, neem dan zelf een
    initiatief om een bijeenkomst te beleggen. Zo kan een gemeentelijk overlegplatform starten.

    Mogelijkheden (cfr 2.2 Actiefiches – luik Planning):
      - aanspreken van de gemeentelijke adviesraden
      - benaderen van de socio-culturele (vrouwen)verenigingen
      - actief betrekken van de huisartsen en gynaecologen
      - informeren van de thuiszorgdiensten
      - betrekken van de dienstencentra
      - nauw samenwerken met OCMW
      - enz

-   Partners samen aan tafel krijgen is arbeidsintensief. Het is belangrijk om hen te stimuleren om
    samen te werken en acties te ondernemen en ze daar ook ruimte voor te geven. Maar het is
    van wezenlijk belang om een draagvlak te krijgen en te behouden.

-   Koppel samenwerking aan een duidelijke doelstelling: bijvoorbeeld door het opzetten van een
    degelijk uitgewerkt en afgelijnd project.

-   Samenwerken kan ook een bron van conflicten vormen. Het is belangrijk om het accent te
    leggen op de grote gemeenschappelijke lijnen en niet te veel op de onderlinge verschillen. De
    nadruk moet worden gelegd op het belang om een gezamenlijk doel na te streven en elkaar
    daarin te versterken. Het kan al een positief begin zijn om elkaar op de hoogte te stellen (en te
    houden) van elkaars activiteiten en te proberen om ze op elkaar af te stemmen.

-   Het is belangrijk dat de partners weten welke inzet nodig is om iets te doen, zodat zij duidelijk
    kunnen stellen welke inbreng zij zelf willen/kunnen leveren.

-   Samenwerken impliceert ook dat partners bereid zijn sommige ideeën, standpunten of plannen
    op te geven. Dat kost soms moeite, maar biedt tegelijkertijd kansen op andere inzichten: ”Zo
    had ik het nog niet bekeken”.


Met wie?

Welke partners hebben een unieke inbreng bij het opzetten van acties en wat is die inbreng? Een
overzicht:

       De gemeentelijke adviesraden

           o   De welzijnsraad, gezinsraad, seniorenraad, cultuurraad, emancipatieraad,… kunnen
               een dragende kracht zijn in de sensibiliseringscampagnes.
           o   Samen met hen kunnen nieuwe acties worden ontwikkeld.


                                                 14
   o   Op hun overlegvergaderingen kan het thema regelmatig op de agenda worden
       geplaatst, onder meer door acties aan te kondigen, te evalueren, op te zetten, …
       Zij kunnen zo een garantie bieden voor de continuering van de campagne.

Socio-culturele (vrouwen)verenigingen

   o   Vrouwen- en seniorenorganisaties hebben meestal aandacht voor het thema
       gezondheid en voor de vroegtijdige opsporing van borst- en baarmoederhalskanker.
       Een groot deel van hun leden bevindt zich in de doelgroep. Velen zijn ook al in hun
       omgeving geconfronteerd met borstkanker. Dit maakt hen gevoelig voor het
       onderwerp, waardoor borstkankerscreening vlugger op de agenda wordt geplaatst.
       Een kleine financiële ondersteuning (vergoeding voordrachtgever of locatie) kan
       hen meestal motiveren om mee te werken aan de campagne.
   o   Deze verenigingen kunnen op een snelle, vaak eenvoudige en zelfs persoonlijke
       wijze een deel van de doelgroep bereiken. Mond-aan-mond reclame is meestal
       de beste reclame en de leden binnen deze organisaties hebben veel persoonlijke
       contacten en bereiken gemakkelijk hun leden, bvb door een bezoekje,…
   o   Zij hebben vaak de mogelijkheid om een artikeltje te plaatsen in hun ledenblad. Een
       bezoekje brengen aan een erkende radioloog en gynaecoloog, een voordracht of
       discussieavond rond het thema organiseren, ... zijn acties die binnen hun bereik
       liggen.
   o   Hen betrekken bij het lokale overleg is dan ook zeker opportuun.
   o   Hou wel in het achterhoofd dat zij meestal enkel hun eigen leden bereiken. Een
       groot deel van de doelgroep is geen lid van een socio-culturele organisatie. Het is
       daarom een meerwaarde om verenigingen met hun leden te bereiken in een
       gezamenlijk project.

 Huisartsen en gynaecologen

   o   Huisartsen en gynaecologen spelen een sleutelrol binnen het Vlaams programma.
       En provinciale campagneZij kunnen met de vrouwen, tijdens een consultatie,
       vroegtijdige opsporing van borst- en baarmoederhalskanker bespreken en hen
       verwijzen voor een screeningsmammografie en/of een uitstrijkje nemen.
   o   Het geeft dus zeker een meerwaarde aan uw campagne, wanneer u de artsen
       betrekt bij het lokale overleg.
   o   Indien het niet mogelijk zou blijken om hen persoonlijk of via de huisartsenkringen te
       betrekken, kan u hen nog op verschillende andere manieren benaderen.
       Het is bijvoorbeeld mogelijk de artsen aan te schrijven om hen correcte informatie
       te voorzien over het bevolkingsonderzoek (borstkankerscreening) en de provinciale
       campagne ‘baarmoederhalskankeropsporing’ en hen zo tijdig op de hoogte te
       stellen van activiteiten. U kan hen ook extra motiveren actief mee te werken aan het
       bevolkingsonderzoek en de provinciale campagne. De gemeente kan hen folders
       aanbieden of hen verwijzen naar organisaties die over actiemateriaal beschikken
       voor in hun wachtzaal of in een persoonlijk gesprek met de vrouw.


 De thuiszorgdiensten

   o   Deze diensten staan vaak zeer dicht bij hun patiënten. Zij kunnen op een
       persoonlijke wijze bijkomende informatie geven aan hun patiënten uit de
       doelgroep of inspelen op vragen die over de screening worden gesteld.




                                         15
          o   Hen betrekken bij het lokale overleg is zeker niet zinloos. Zij zijn vaak zeer goed op
              de hoogte van wat er leeft bij de doelgroep en zij hebben een medische achtergrond
              die het overleg ten goede kan komen.
          o   U kan de thuiszorgdiensten ook aanschrijven om hen te informeren. Zij kunnen op
              hun beurt hun personeel warm maken om hun patiënten correct te informeren.
          o   Het is eventueel ook mogelijk hen folders aan te bieden of hen te verwijzen naar
              organisaties waar ze informatie kunnen verkrijgen. Een folder kan immers een
              geschikt hulpmiddel zijn om het onderwerp aan te snijden bij de patiënt.


         De wijkcentra of gemeentelijke dienstencentra

          o   Zij kunnen op een directe, eenvoudige en snelle wijze een deel van de
              doelgroep bereiken. Mond-aan-mondreclame is hier redelijk goed uitgebouwd. Zij
              kunnen uw geplande activiteiten bekendmaken en uw folders, affiches of
              informatiestand gebruiken.
          o   De wijkcentra en dienstencentra hebben, met het oog op het bereiken van de
              doelgroep, in grote mate een vergelijkbaar profiel met de socio-culturele
              organisaties.
          o   De centra kunnen ook zelf activiteiten opzetten, analoog aan deze van de socio-
              culturele verenigingen.
          o   Zij kunnen op het lokaal overleg worden uitgenodigd.

         Deze lijst van partners is zeker niet volledig. Bedrijven, ziekenfondsen of organisaties die
         zich tot een bepaalde subdoelgroep (allochtonen, mensen in kansarmoede, anders
         validen, enz.) richten, kunnen bij het overleg worden betrokken. Vaak maken zij gebruik
         van ge-eigende methodieken om met hun doelgroep te werken. Zij kunnen dus zeker een
         bijdrage leveren in het motiveren van alle vrouwen uit de doelgroep.


En wat doet de gemeente zelf?

De gemeente zal meestal een belangrijke coördinerende functie opnemen. Zij kan een actieve en
cruciale rol spelen inzake onderlinge afstemming en samenwerking. Het is vaak de gemeente
die het gemeentelijk overlegplatform in het leven roept en nieuwe impulsen geeft.

Het opnemen van deze coördinerende rol belet niet dat de gemeente binnen het
samenwerkingsverband als partner ook zelf specifieke taken kan opnemen en acties
organiseren. Voorbeelden van relatief eenvoudige acties zijn: de publicatie van een artikel in het
gemeentelijk infoblad, aanmaken en ophangen van een spandoek of publiciteitspaneel op een
duidelijk zichtbare plaats in het straatbeeld.


  U kan bij het team van het LOGO of het PROVINCIEBESTUUR terecht voor inhoudelijke
                                     ondersteuning .




                                                16
1.2. Eigen werknemers

Als gemeente bent u natuurlijk ook werkgever en als werkgever kan u ervoor kiezen een gezond
personeelsbeleid te voeren. Het promoten van de borst- en baarmoederhalskankeropsporing naar
uw werkneemsters uit de doelgroep kan daarvan een onderdeel zijn. Want om de preventieve
boodschap te ‘verkondigen’ bij de bevolking, moeten de eigen werknemers zelf eerst overtuigd
geraken van het belang van preventie. Een gezonde bevolking begint immers bij de eigen
werknemers.

Een eerste stap is kijken hoeveel vrouwen uit de doelgroep door de gemeente worden
tewerkgesteld. Eventueel kan voor hen een specifieke actie worden uitgewerkt.


Enkele voorbeelden:


         1. Organiseren van een dienstvrijstelling

                      De gemeente kan de eigen vrouwelijke personeelsleden uit de doelgroep de
                       kans bieden om tijdens de werkuren een mammografie en/of een uitstrijkje
                       te laten nemen. U kan bijvoorbeeld beslissen om de vrouwen die een
                       screeningsmammografie wensen te laten nemen, een paar uur of een halve
                       dag dienstvrijstelling te geven.
                      U kan hierdoor zelfs andere organisaties aanzetten om hetzelfde te doen.
                      Voor het bespreken van de aanpak kan u beroep doen op het Logo-team of
                       de Provincie.

         2. Organiseren van lunchgesprekken met het personeel

                      Tijdens de middagpauze, kan een gesprek over het thema preventie van
                       borstkanker en baarmoederhalskanker worden georganiseerd, bij voorkeur
                       met een expert ter zake. Begeleiding is vereist. Het is immers belangrijk dat
                       de juiste informatie wordt doorgegeven.

          3. Plaatsen infostand borst- en baarmoederhalskankeropsporing

          4. Verspreiden folders borst- en baarmoederhalskankeropsporing

          5. artikel in het personeelskrantje of op het intranet


Let erop dat u de vrouwen betrekt bij het voorbereiden van deze acties. Hoe meer vrouwen zich
betrokken voelen bij het project, hoe meer kans op succes.

Meer inspiratie vindt u in de actiefiches.




                                                 17
1.3. Bedrijven uit de gemeente

Het gemeentebestuur kan ook naar bedrijven toe een belangrijke invloed uitoefenen.

De schepen kan samen met de Logo’s en de Provincie de bedrijven aansporen met enkele
voorstellen van acties. Dit initiatief kan worden gekaderd binnen het gezondheidsbeleid van het
bedrijf in samenwerking met de preventie-adviseurs.


   1. Aanbieden folders campagnes borstkankerscreening en baarmoederhalskankeropsporing
      Aan alle vrouwen onder het personeel kan een folder worden aangeboden.

   2. Voordracht borst- en baarmoederhalskankeropsporing voor het vrouwelijke personeel
      Er kan een kort infomoment worden gepland door één van onze voordrachtgevers.

   3. Plaatsen infostand borst- en baarmoederhalskankeropsporing
      De infostand kan worden geplaatst in de hall van het bedrijf, het personeelsrestaurant,…
      waarbij er gratis folders worden aangeboden.




                                              18
DEEL 2 : SENSIBILISERINGSACTIES
In dit deel willen we enkele voorbeelden geven van concrete acties.

Uit deze acties kan een keuze worden gemaakt op maat van de gemeente. Er zitten heel
eenvoudige acties bij, die met weinig inspanningen kunnen worden gerealiseerd, maar die toch
heel waardevol zijn.

Het is echter wel belangrijk dat ook deze kleine acties deel uitmaken van een groeiproces en
worden gedragen door een groter netwerk. Men kan bijvoorbeeld beginnen met een spandoek te
hangen aan het gemeentehuis, daarna bijvoorbeeld een folder uitgeven, of een infoavond
organiseren…

Er zijn voorbeelden van gemeenten die op deze wijze een vervolg ‘breien’ aan hun acties. Een
paar voorbeelden kan u terugvinden in het onderdeel ‘Smaakmakers’ (p. 6).

Er is een grote variatie aan en combinatie van acties mogelijk. Keuzes die men doet, kunnen
gebaseerd zijn op een duidelijke keuze betreffende beleid. Ook schaalgrootte van de gemeente,
personeelsbestand van het gemeentebestuur, grootte van het ondersteunende netwerk, expertise
die werd opgebouwd inzake gezondheidsbevorderende acties, werkbelasting van bepaalde acties,
financiële mogelijkheden van het netwerk, het bestaan van adviesraden of een gezondheidsraad,...
Het is slechts een greep uit de factoren die een rol kunnen spelen in de keuze van één bepaald
initiatief boven een ander.

We zijn er ons van bewust dat deze bovenstaande factoren de keuze voor bepaalde activiteiten in
grote mate beïnvloeden. Het is echter belangrijk ook met onderstaande factoren rekening te
houden.


2.1. Welke acties zijn aangewezen?

Wat is de essentie? Het is belangrijk dat vrouwen uit de doelgroep op de hoogte zijn van het
Vlaams programma borstkankerscreening/de provinciale campagne ‘baarmoederhalskanker-
opsporing’ en van de manier waarop ze eraan kunnen deelnemen. Verder is het belangrijk dat de
acties aansluiten bij de leefwereld van de vrouwen. Ook is het aangewezen om, indien mogelijk,
vrouwen uit de doelgroep zelf te betrekken bij de organisatie van de activiteiten. Dus even
belangrijk als het informeren, is het motiveren van de vrouwen om deel te nemen aan het
programma.


Aandacht trekken

Vooraleer je kan informeren, moet je eerst de aandacht van de vrouwen proberen te trekken.
Dit kan je doen aan de hand van voornamelijk visuele prikkels. Voorbeelden zijn een affiche,
spandoek of een uithangbord, een aantrekkelijke folder,...


Informeren

Wanneer je de aandacht van de vrouwen uit de doelgroep hebt, dan kan je hen informeren.
Informatie over de procedure van het Vlaams programma en de provinciale campagne, het belang
van de screening, de gevolgen van borstkanker en baarmoederhalskanker,... Dit kan aan de hand
van brochures, voordrachten, persartikels, informatie op de website, een tentoonstelling,...



                                               19
Motiveren

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat louter objectief informeren beperkingen heeft.
Voor slechts een deel van de doelgroep is informatie voldoende om tot actie over te gaan.
Eigenlijk wordt ‘informeren’ best gekoppeld aan ‘motiveren’.

Veel actiemiddelen bevatten naast een informerend ook een motiverend luik. Voorbeelden hiervan:

   -   persoonlijke wervende brief
   -   voordracht door spreker met beantwoorden van vragen
   -   getuigenis van een vrouw die zichzelf preventief laat onderzoeken
       (preventief borstonderzoek en uitstrijkje)

Naarmate een vrouw meer kan participeren aan de actie, zal zij sterker worden gemotiveerd om
deel te nemen aan de screening zelf en zal zij tegelijktertijd ook een voorbeeld zijn voor anderen.
En daarnaast is het lezen van een artikel of folder of het volgen van een voordracht minder
motiverend dan

   -   een bezoek aan de radioloog en gynaecoloog
   -   een interactieve tentoonstelling
   -   een gesprek met een arts of vrouw die al heeft deelgenomen

Versterken

Versterking is zeer belangrijk. Het is nuttig om met verschillende organisaties samen een overleg
te organiseren. Op deze wijze horen de vrouwen uit de doelgroep vanuit verschillende kanten
dezelfde boodschap. Ze horen het in hun vereniging, ze lezen het in het gemeentelijk infoblad, ze
zien het spandoek aan het gemeentehuis,…
Deze combinatie werkt, omdat ze het gesprek erover gaande houdt.
Het zorgt er ook voor dat een grotere doelgroep kan worden bereikt. Niet alle organisaties bereiken
immers dezelfde vrouwen.

Herhalen

Maar ook belangrijk is de periodieke herhaling! Deze is nodig om de vrouwen aan te moedigen om
er een goede gewoonte van te maken elke twee jaar een screeningsmammografie te laten nemen
en elke drie jaar een uitstrijkje. Het is dus niet voldoende om het bevolkingsonderzoek en de
provinciale campagne slechts eenmalig in de kijker te plaatsen. Versterking en herhaling zorgen
voor het gaande houden van het gesprek, het bereiken van een grotere doelgroep en het creëren
van een gewoonte. Planning op korte, middellange en lange termijn is dus aangewezen.


Gecombineerde acties

Uit het bovenstaande is duidelijk dat een combinatie van acties veel voordelen biedt. U kan zich
laten inspireren door de ‘actiefiches' om acties of projecten in de gemeente uit te werken. Het zijn
slechts voorbeelden en een aanzet om de eigen creativiteit te laten werken.
Eigen kwaliteitsvolle, originele acties kunnen trouwens opnieuw als inspiratiebron fungeren voor
andere projecten of gemeenten om aan de slag te gaan.




                                                20
2.2. Actiefiches

Acties en projecten uitwerken en uitvoeren kan aangenaam en uitdagend zijn. Soms zijn we echter
geneigd om er té snel en te weinig doordacht in te vliegen. We bezinnen voor we beginnen.

Het is aangeraden eerst even stil te staan bij het doel dat we voor ogen hebben, en hoe we dit
binnen onze mogelijkheden kunnen realiseren. Een aantal essentiële vragen moeten worden
gesteld en worden beantwoord om de slaagkansen van een actie te verhogen.

 Planning
 Wat is mijn doel? Wat wil ik bereiken?

 Wanneer wil ik iets doen? Over welke termijn?

 Welke doelgroep heb ik daarbij voor ogen?
  Een actie naar de algemene populatie
  Een sensibiliseringsactie naar de vrouwen uit de doelgroep
  Een actie naar subdoelgroepen (allochtone vrouwen, kansarme vrouwen, ...)
  Intermediairen zoals thuisverpleegkundigen, artsen, vrouwenorganisaties...

 Met wie wil ik dit doen?
  Alleen
  Samen met partners (zie onderdeel ‘1.1. Krachten bundelen’)

 Wat zijn onze mogelijkheden? Wat kan welke partner inbrengen?
  Financieel
  Organisatorisch: tijdsinvestering, ...
  Expertise

 Wat willen we doen? (zie onderdeel ‘2.1. Welke acties zijn aangewezen’)
  Aandacht trekken
  Informeren
  Motiveren
  Gewoonte creëren

 Implementeren we één enkele actie of proberen we een groter geheel te zien?
 (zie onderdeel 2.1. gecombineerde acties)

 Wat, hoe en wanneer evalueren we?
  Procesevaluatie: is alles naar planning verlopen? Wat is er fout gelopen?
  Effectevaluatie: is het doel bereikt? Is het percentage deelnemende vrouwen gestegen?

 Pas dan, rekening houdend met al het voorgaande, beslissen we welke actie(s) we
 zullen ondernemen.

 Bijna alle acties en actiemiddelen hebben zowel hun sterke als zwakke kanten, mogelijkheden
 en beperkingen. Het is belangrijk om zich daarvan bewust te zijn bij het uitwerken van een
 actie of project.




                                              21
Fiche 1: affiche / spandoek / display

Bondige omschrijving
Aan de hand van affiches, spandoeken en displays proberen we in het straatbeeld de aandacht te
vestigen op de borstkankerscreening en baarmoederhalskankeropsporing.
Affiches, spandoeken en displays hebben het voordeel dat een boodschap of activiteit op korte
termijn kan worden bekend gemaakt.
Ze hebben het bijkomende voordeel dat erover wordt gepraat, zeker wanneer ze op plaatsen
worden gehangen waar het grote publiek komt (bvb. het gemeentehuis, het OCMW, de lokalen van
vrouwenorganisaties, de bibliotheek, sporthal …) of waar mensen moeten wachten of aanschuiven
(vb. de bakker, de bank, het bushokje, …)

Een spandoek bevat meestal enkel een slogan, bvb: “Ben je tussen 50 en 69 jaar, laat naar je
borsten kijken!”
Een affiche bevat naast de slogan meestal ook een aantrekkelijk beeld. Een display bestaat uit een
of meerdere panelen met daarop de affiche bevestigd. Dit heeft als voordeel dat de plaatsing ervan
niet gelimiteerd is tot de voorbestemde plaatsten op muren.


Doel
Affiches, spandoeken en displays hebben voornamelijk tot doel de aandacht te trekken en het
bespreekbaar maken van het onderwerp (zie onderdeel 2.1.). Meestal zullen ze ook informeren
over bepaalde geplande activiteiten: wat, waar en wanneer?
Zij versterken de herhaling die we willen bereiken door meerdere activiteiten over
borstkankerscreening/baarmoederhalskankeropsporing te organiseren.
Enkel zeer korte boodschappen kunnen worden overgebracht.


Doelgroep
Het hangen van de affiches en spandoeken en het plaatsen van de displays is afhankelijk van de
specifieke doelgroep. Indien ze op openbare plaatsen te vinden zijn is het bereik de algemene
bevolking. Ook kansarmen en allochtonen vangen de beelden in het straatbeeld op.
De doelgroep kan worden beperkt door de vrouwen rechtstreeks aan te spreken: “ben je tussen 50
en 69 jaar…”(borstkankerscreening) ; “ben je tussen 25 en 64 jaar…..”
(baarmoederhalskankeropsporing).

Indien de affiches in privé-vertrekken hangen, bvb de vergaderzaal van eenseniorenvereniging;
dan zullen enkel de bewoners en bezoekers deze affiches kunnen aanschouwen. Dit kunnen zeer
specifieke doelgroepen zijn.


Partners
-      Tekenaar, lay-outer, drukker (aanmaak)
-      Gemeente en OCMW: openbare plaatsen (verspreiding)
-      Socio-culturele verenigingen (aanvaardbaarheid - verspreiding)
-      Zelfhulpgroepen (aanvaardbaarheid - verspreiding)
-      Huisartsen, gynaecologen en apothekers (aanvaardbaarheid – verspreiding)
-      Middenstand (verspreiding)
-      …




                                               22
Kostprijs
Hier kunnen we de keuze maken:

   1. voor een spandoek:
        Men moet rekenen op ontwerp- en aanmaakkosten. Beiden kunnen intern worden
        uitgevoerd of aan een externe organisatie worden uitbesteed.
   2. voor affiches:
          a. Men kan een bestaande affiche gebruiken. Deze zijn gratis te verkrijgen bij het
              Logo en de Provincie West-Vlaanderen.
          b. Een andere mogelijkheid is zélf een affiche te (laten) ontwerpen. Hier kan men
              dezelfde type kosten terugvinden als deze bij de aanmaak van een spandoek.
   3. voor displays
        Dezelfde twee opties als bij de affiches gelden eveneens voor displays. De extra kost
        voor het plaatsen van displays is de huur/aanschaf van geschikte panelen.

De prijs hangt natuurlijk ook af van de oplage, de grootte, het soort materiaal en het al dan niet
werken in kleur.


Tijdsinvestering
Personeelsuren om
      - ofwel afspraken te maken met de diensten of externen die de taken zullen uitvoeren
      - ofwel om zelf een ontwerp te maken en/of zelf uit te werken
      - op te volgen
      - te zorgen voor de verdeling van de affiches, spandoeken of displays of afspraken
          daarover te maken.
      - de displays aan te kleden.


Praktische tips
Als men een spandoek wil maken of laten maken, kiest men best voor stevig materiaal zodat het
enkele jaren na elkaar op verschillende manifestaties kan worden gebruikt.
Denk vooraf goed na over de plaatsen waar de affiches of spandoeken zullen worden
opgehangen, om zo de grootte ervan te kunnen bepalen.

Een affiche moet een echte ‘blikvanger’ zijn. Het beeld als aandachtstrekker is zeer belangrijk. Het
affiche moet opvallen tussen de anderen. Men moet zin krijgen om die mooie affiche op te hangen.
De tijd dat een eenvoudige, eigengemaakte kopie als affiche werkte, is voorbij. Kwaliteit primeert.

Een display moet voldoen aan dezelfde eisen als een affiche. Er zijn echter bijkomende eisen. De
panelen moeten groot genoeg zijn, stevig en toch makkelijk plaatsbaar maar niet te gemakkelijk
verplaatsbaar.


       WAAR

Spandoeken worden meestal op openbare wegen aangebracht. Boodschappen over in- en
uitvalswegen worden massaal opgemerkt, ook een spandoek aan het gemeentehuis,…




                                                23
Affiche:
       -   Plaatsen waar veel mensen moeten wachten en zich verzamelen zijn lonend:
           wachtlokalen, loketten, vergaderlokalen, …
       -   Je kan affiches ook bezorgen aan plaatselijke zelfstandigen: de bakker, beenhouwer
           maar ook aan lingeriezaken! Er zal zeker over worden gepraat.
       -   Ook apothekers en huisartsen zijn vaak bereid de affiches op te hangen. Je kan hen
           meteen ook op de hoogte brengen van andere activiteiten in de gemeente.


Display
      -    Ook hier gelden de meeste punten van de affiches. Ze moeten op een goed gekozen
           plaats worden gezet waar mensen zich er niet aan kunnen ergeren (omverlopen,…).


       LUDIEKE AFFICHE OF SPANDOEK

       -   Misschien zijn er wel drie bekende vrouwen uit de doelgroep en die in de gemeente
           wonen bereid om op een affiche te gaan staan!
       -   Naar aanleiding van carnaval heeft de stad Aalst zelfs 3 “voil jaenetten” op een poster
           gezet met daaronder een oproep in het Aalsters dialect om deel te nemen aan de
           screening.
           Hou er wel rekening mee dat wanneer je iets dergelijks doet, lokale
           vrouwenorganisaties en/of zelfhulpgroepen voor vrouwen met borstkanker, hiermee
           akkoord moeten gaan. Niet elke gemeente heeft een Aalsterse carnavalmentaliteit.




Bijlage 1: de Vlaamse affiche


U kunt bij uw LOGO en de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN terecht voor gratis affiches of
voor ideeën voor een eigen affiche en/of spandoek.




                                               24
Fiche 2: artikel in lokale pers

Bondige omschrijving

In een lokaal gemeentelijk magazine, ledenbladen van lokale socio-culturele organisaties,… wordt
er informatie gegeven over borstkanker(screening) en/of baarmoederhalskanker(opsporing).



Doel
Vooraf moet worden besproken met welk doel we willen communiceren, welke boodschap
er via de pers aan de vrouwen zal worden gebracht:
    1. Meestal informeren
        - algemene informatie over het bevolkingsonderzoek borstkankerscreening en over de
           provinciale campagne baarmoederhalskankeropsporing
        - informatie over de procedure van het bevolkingsonderzoek borstkankerscreening en
           over de provinciale campagne baarmoederhalskankeropsporing, herhalings-
           boodschappen
        - aankondiging van een activiteit (bvb. voordracht, tentoonstelling, infostand,…)
        - rapportage over hoe het bevolkingsonderzoek borstkankerscreening loopt in de eigen
           gemeente
    2. Motiveren kan ook
        - interview met een sleutelfiguur uit de doelgroep
        - oproep om deel te nemen aan een activiteit of aan het bevolkingsonderzoek
    3. Combinatie van voorgaande


Doelgroep
       -   algemene bevolking
       -   vrouwen tussen 50 en 69 jaar (borstkankerscreening)
       -   vrouwen van 25 tot 64 jaar (baarmoederhalskankeropsporing):
            die vrouwen kunnen echter al warm worden gemaakt voor de preventie van
              borstkanker.
       -   entourage van de vrouw (echtgenoten, partners, kinderen, collega’s, vrienden…): zij
           spelen immers een belangrijke rol in de houding van de vrouw ten opzichte van het
           Vlaamse screeningsprogramma en de provinciale campagne kunnen helpen haar te
           overtuigen om deel te nemen.


Partners
       -   Niet enkel de gemeente geeft een lokaal informatieblaadje uit, ook sommige socio-
           culturele verenigingen (vrouwenverenigingen, seniorenverenigingen, …) hebben een
           ledenblad waarin een artikel kan worden geplaatst.
       -   Een vrouw met borstkanker en/of een ex-borstkankerpatiënte kan (kunnen), eventueel
           via een zelfhulpgroep, worden aangesproken voor een interview.
       -   Een lokale BV uit de doelgroep wil misschien getuigen over haar redenen om deel te
           nemen aan de screening.




                                               25
Kostprijs
De kostprijs voor de publicatie van een artikel is doorgaans beperkt: personeelskost voor de
opmaak van de tekst en de kost van verzending aan de pers. Eventueel een beperkte
verplaatsingsvergoeding wanneer het personeel of geïnterviewden zich moeten verplaatsen.


Tijdsinvestering
Tijd nodig voor het opmaken en versturen van het artikel.


Praktische tips
       -    Probeer uit te zoeken welke journalisten er in de lokale pers schrijven over het thema
            gezondheid of welzijn. Het is altijd nuttig om goede contacten met de pers uit te bouwen
            zodat de journalist weet waar hij terecht kan als hij bvb een stukje wil schrijven over het
            thema waar de gemeente mee bezig is.
       -    Ook de journalist die zich bezighoudt met de opiniestukjes in de krant is belangrijk:
            misschien wil deze persoon wel een opiniestukje maken over borstkanker en/of
            baarmoederhalskanker
       -    De aard van het blad waarin het artikel verschijnt, speelt een rol in de keuze van vorm
            en inhoud. Het ledenblad van een lokale vrouwengroepering heeft een ander
            lezerspubliek dan bijvoorbeeld het gemeentelijk infoblad.
       -    Huis-aan-huisbladen worden vooral gelezen door mensen die het financieel niet breed
            hebben: dit is bijgevolg een middel om een deel van de kansarmen te bereiken.
       -    Hou rekening met de maximum beschikbaar gestelde ruimte voor het artikel. Hou, hoe
            dan ook, de tekst kort (zeker nooit langer dan een A4 pagina). Een korte tekst heeft als
            voordeel dat de journalist de tekst integraal kan overnemen. Zo krijgt men zekerheid
            over de juistheid van weergave.
       -    De timing moet nauwlettend in het oog worden gehouden. Bekijk eerst wanneer het
            artikel moet verschijnen en ga dan na wanneer de deadline valt.
       -    Het is nodig vooraf goed na te denken over wie de exacte doelgroep is. Bekijk dan
            welke boodschap en taalstijl het best bij deze groep past.
       -    Het is goed de basisboodschap of slagzin meerdere keren te herhalen. Men kan bvb.
            één keer een kort artikel maken en de volgende keer een uitgebreider met dezelfde
            herkenbare slogan. Herhaling werkt!
       -    Gebruik steeds de recentste en juiste informatie. Deze kan je bij het Logo/Provincie
            bekomen.
       -    Bij de keuze van het tijdschrift waarin wordt geadverteerd moet er rekening worden
            gehouden met: de oplage van het blad, de lezers van dit blad en met de tijd dat het blad
            in de huiskamer zal blijven liggen (bvb. als het gaat om een maandblad, waar de
            activiteiten van de gemeente in staan dan wordt dit langer door de lezer bewaard, met
            de kans dat het nog eens wordt herlezen).

Aanbevelingen bij het schrijven van een tekst

       -    Een persbericht wordt steeds opgebouwd rond de volgende woorden: WIE-WAT-
            WAAR-WAAROM-HOE. De antwoorden hierop moeten steeds in het artikel terug te
            vinden zijn.
       -    Maak nieuws aantrekkelijk. Een actie die een mooi plaatje oplevert zal vlugger op de
            voorpagina terecht komen. Stuur een aantrekkelijke foto van goede kwaliteit mee.
       -    Het gebruik van foto’s trekt de aandacht. Voorzie de foto’s van een pakkend
            onderschrift met een belangrijke boodschap: dit wordt veel gelezen en wekt de
            nieuwsgierigheid op.
       -    Duidelijkheid is de eerste regel. Als je een tekst voor iedereen begrijpbaar wil houden,
            stel hem dan zo op dat een 12-jarige hem kan begrijpen. Het is beter moeilijke
            woordspelingen te vermijden.


                                                  26
      -   Gebruik geen kleine letters: dit wekt argwaan.
      -   Gebruik korte zinnen en vermijd komma’s. Geef slechts één boodschap per zin en
          gebruik maximum tien woorden.
      -   Stop de pagina niet te vol: er moet nog wat open ruimte blijven, zodat de lezer wat
          adem krijgt.
      -   De eerste alinea moet kort zijn, anders begint men er niet aan.
      -   Schrijf zoals je praat en vermijd dus woorden als ‘doch, steeds, slechts, indien, echter,
          gans, alsook, immers… ‘.Schrijf ook niet ‘U ontvangt, U wenst…’(dit is geen spreektaal).
          Ook niet ‘wonen te…’
      -   Schrijf altijd enthousiasmerend, laat de mensen zin krijgen om mee te doen. Spoor de
          mensen aan met zinnetjes als ‘schrijf ons’ of ‘laat van je horen’.
      -   Door een zin te laten beginnen met ‘En…’ of ‘Of…’ sleep je de lezer mee in het verhaal.
      -   Probeer steeds een positieve boodschap te brengen. Als je een probleem aanhaalt,
          geef er dan ook een duidelijke oplossing bij. Vermijd zoveel mogelijk ‘niet’ en ‘geen’.
          Gebruik vooral geen dubbele ontkenningen zoals “aarzel niet”.
      -   Mensen kijken altijd eerst naar het rechtse gedeelte van de bladzijde, dit maakt de
          eerste indruk en is zeer belangrijk om te beslissen of ze al dan niet verder lezen. Daar
          plaats je dus best een foto met een krachtige slagzin.
      -   Mensen lezen graag over mensen: een kort interview trekt aan.
      -   Richt je met je tekst tot één persoon, daardoor voelt de lezer zich aangesproken. Het is
          niet goed om te schrijven “de vrouwen weten…’” beter is “jij weet…” Vermijd het
          woordje ‘men’, dat maakt de boodschap banaal.
      -   Vraagzinnen zijn een manier om de band met de lezer te houden; bijvoorbeeld door een
          zinnetje als “ heb je al eens gedacht aan…?”



Referenties
- ‘Goed geschreven, goed begrepen’. Tips om leesbare ambtelijke teksten te schrijven. Uitgave
Federaal Ministerie van Ambtenarenzaken (info tel 02/287 42 54)


U kan bij uw LOGO en de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN terecht voor een basisartikel en
om uw artikel te laten nalezen en eventueel aan te vullen met de recentste informatie.




                                               27
Fiche 3: folders

Bondige omschrijving
Folders zijn een goed middel om informatie over te brengen naar de vrouwen en hun omgeving. Er
kan heel wat praktische informatie worden opgenomen in een folder. Folders kunnen door de
vrouw gemakkelijk worden bewaard, zeker als er nuttige adressen, telefoonnummers, … instaan
waardoor de vrouw de folder later nog eens kan nalezen en de boodschap actueel blijft.
De manier van verspreiding zal invloed hebben op het percentage van de verspreide folders die
worden gelezen. Folders kunnen actief en gericht worden uitgedeeld op bvb plaatsen waar veel
mensen komen of na een voordracht. Folders kunnen ook ergens passief worden gelegd (bvb.
wachtzalen) of ze kunnen massaal worden bedeeld tussen, samen of met bvb. de reclamebladen
of als insert in bepaalde ledenbladen.


Doel
Folders worden voornamelijk gebruikt om te informeren en dit op een beknopte, gestructureerde
en eenvoudige wijze.


Doelgroep
De lezers zijn geïnteresseerden en kunnen dus zijn:
       - alle vrouwen
       - vrouwen uit de doelgroep
       - entourage van de vrouw (partners, kinderen, vriendinnen,…): kunnen helpen bij de
           motivering van de vrouw
       - allochtone vrouwen (vertaalde of visuele folder)


Partners
       -    Gemeente (verspreiding samen met gemeentelijk infoblad)
       -    Socio-culturele verenigingen
       -    Huisartsen(kring) (in wachtzalen)
       -    Apothekers, middenstand
       -    Allochtonenverenigingen
       -    …


Kostprijs
Hangt af van de keuze die we maken:
      - bestaande folder gebruiken van andere organisatie: personeelskost om de folderkeuze
           en afspraken te maken + eventuele kost van de folder en zijn verspreiding.
      - folder (laten) ontwerpen, drukken en verspreiden: hier is het belangrijk de totaalkosten
           per handeling (ontwerp, druk, verspreiding) af te wegen.
      - Personeelskost voor het actief uitdelen van folders.

De kostprijs hangt ook af van het aantal exemplaren, de kwaliteit, de kleuren en de manier van
verspreiden.


Tijdsinvestering
   1. Folder van andere organisatie: tijd om uit te zoeken welke folder men zal gebruiken, om de
      folder te bestellen en te verdelen.


                                              28
   2. Eigen folder door personeel: tijd voor opmaak, druk en verspreiding
   3. Folder uitgewerkt door drukker: tijd voor afspraken met drukker en voor verspreiding.


Praktische tips
       -   We bepalen vooraf aan wie we de folders willen geven en via welke kanalen we ze
           willen verspreiden. Het is nodig om vooraf een realistische inschatting te maken, omdat
           daarvan afhangt hoe de folder eruit zal zien, welke taal men in de folder gebruikt en op
           hoeveel exemplaren men hem wil laten drukken.
       -   Een aantrekkelijke folder wordt bewaard en herlezen of getoond aan anderen. We
           maken dus beter een mooie folder, ontworpen door een professioneel ontwerper; dit
           werkt. Een gewone kopie met enkel tekst wordt niet meer meegenomen.
       -   Het is uiterst belangrijk om goed na te denken over de wijze van verspreiding bvb. een
           folder meegeven met het reclamedrukwerk heeft weinig zin, hij verdwijnt meestal direct
           in de papierbak, samen met de rest. Bovendien zijn er meer en meer mensen die geen
           ongeadresseerd drukwerk meer wensen te ontvangen.
       -   Een folder bij een persoonlijk geadresseerde brief is echter wel geschikt.
       -   De keuze van de plaats waar men folders legt, speelt een grote rol voor het al dan niet
           meenemen (wachtplaatsen zijn ook hier lonend). Let wel: het is niet omdat er zoveel
           folders zijn uitgedeeld, dat we mogen aannemen dat er zoveel vrouwen zijn
           geïnformeerd. Een deel gaat verloren of wordt bvb meegenomen als
           schooldocumentatie.
       -   De folder is een gepast medium om face-to-face communicatie te ondersteunen.
       -   Ook de lay-out van een folder is erg belangrijk. De folder moet:
                             goed leesbaar zijn
                             aantrekkelijke kleuren/foto’s bevatten
                             eenvoudig en duidelijk geschreven zijn.

Enkele schrijftips (cfr. aanbevelingen actiefiche 2)


U kan bij uw LOGO terecht voor informatie over organisaties die beschikken over gratis
folders, of waar u folders tegen een voordelige prijs kan aankopen. Of u kan zich laten
bijstaan door uw LOGO voor wat betreft de inhoud van uw eigen folder.
De LOGO’s zijn ook bezig met het ontwikkelen van een visuele folder voor vrouwen die de
Nederlandse taal niet volledig machtig zijn.
Bij het PROVINCIEBESTUUR kan u terecht voor gratis folders van de provinciale campagne
‘baarmoederhalskankeropsporing.’




                                                 29
Fiche 4: brief

Bondige omschrijving
Er wordt naar elke vrouw uit de doelgroep, of eventueel zelfs naar elke inwoner, een brief gestuurd
met informatie over de borstkankerscreening en/of baarmoederhalskankeropsporing (eventueel
met bijgesloten folder). In de brief wordt er een warme oproep gedaan om deel te nemen aan de
screening/opsporing.
De brief kan bijvoorbeeld ook worden bezorgd door vrouwenverenigingen, ingesloten bij hun
ledenblad, zoals ook het geval is voor de folders (zie boven).


Doel
Een persoonlijke brief kan verschillende doelstellingen hebben:
      - vrouwen over de streep trekken om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek naar
          borstkanker of om een uitstrijkje te laten nemen bij de huisarts of gynaecoloog ter
          preventie van baarmoederhalskanker
      - vrouwen uitnodigen naar een ‘actie’
      - organisaties       aanmoedigen      om      het   thema ‘borstkankerscreening’    en
          'baarmoederhalskankeropsporing’ op te nemen in hun programma
Want met een brief voelt men zich persoonlijk benaderd.

Doelgroep
       -    vrouwen van 50-69 jaar (borstkankerscreening)
       -    vrouwen van 25-64 jaar (baarmoederhalskankeropsporing)
       -    organisaties


Partners
       -    schepenen en/of burgemeester (ondertekening)
       -    socio-culturele verenigingen (verspreiding)
       -    huisartsen (moeten op de hoogte zijn)


Kostprijs
De kostprijs zal in grote mate worden bepaald door de manier van verspreiden van de brief:
gebeurt dit via post of bedeling door vrijwilligers.
Daarnaast zijn er ook nog kosten verbonden aan de opmaak van de brief (personeelskost) en de
vermenigvuldiging (kopieerkosten). Deze kosten zijn meestal redelijk beperkt.


Tijdsinvestering
Vooral de opmaak zal wat tijd vergen, maar, mits een goed voorbeeld waar men zich op kan
baseren, is dit heel beperkt.
Verspreiding van de brief door eigen personeel is zeer tijdintensief. Samenwerking met socio-
culturele verenigingen is aangewezen.


Praktische tips
Het is uiterst belangrijk dat de brief niet bedreigend overkomt. Het moet de bedoeling zijn om
vrouwen in actie te laten komen, en niet om hen angst aan te jagen. Emoties kunnen
gezondheidsboodschappen blokkeren of vertroebelen.



                                                30
We vermelden en betrekken zoveel mogelijk de artsen uit onze gemeente bij een rondschrijven.

Cijfers zijn een goed middel om de aandacht te trekken, maar het is niet goed om daarin te
overdrijven.

We houden rekening met de stand van zaken van het bevolkingsonderzoek borstkankerscreening
(tweede spoor) in onze gemeente. Om de vrouwen niet in verwarring te brengen is het daarom van
uiterst belang om de inhoud van de brief te laten controleren door het Logo (zij beschikken over de
meest recente informatie).

De brief wordt opgesteld op maat van de vrouw aan wie je hem verstuurt: gebruik geen moeilijke
woorden of ellenlange zinnen; zoniet kan dit als gevolg hebben dat de brief wordt weggegooid.

We sluiten de brief af met een warme, motiverende oproep.

Geef deze opdracht aan een ervaren tekstschrijver.



U kan bij uw LOGO terecht voor het nalezen van uw brief en voor inhoudelijke en recente
informatie over borstkanker en het bevolkingsonderzoek.
Bij het PROVINCIEBESTUUR kan u terecht voor het nalezen van uw brief en voor
inhoudelijke en recente informatie over baarmoederhalskanker en de provinciale campagne
baarmoederhalskankeropsporing.




                                                31
Fiche 5: website

Bondige informatie
Op de gemeentelijke website kan men informatie plaatsen over de campagnes
borstkankerscreening/baarmoederhalskankeropsporing en de activiteiten die daarrond in de
gemeente gebeuren.
Mensen die naar informatie op zoek zijn via een website, zijn geïnteresseerden. Op de
website kan men dus uitgebreider informatie geven met links naar andere interessante
sites over het thema borstkanker en baarmoederhalskanker. Een link die zeker de moeite
waard is is de link naar de website die de Vlaamse overheid heeft over dit thema
(www.borstkankeropsporing.be en de sites www.logowvl.be                en www.west-
vlaanderen.be/baarmoederhalskanker).

Doel
Kennisverhoging bevolking en de doelgroep, in het bijzonder over de screening.
Aankondiging van activiteiten en daarna ook de verslaggeving, sfeerbeelden,…


Doelgroep
Meer en meer mensen gaan op zoek naar informatie via internet. Hiermee bereiken we naast de
vrouwen uit de doelgroep, ook kinderen en partners, die de boodschap kunnen doorgeven en
bespreken met de vrouw.


Partners
Gemeente (website)
Andere organisaties die werken rond borstkanker(screening) en baarmoederhalskankeropsporing
(links).


Kostprijs
Loonkost van de persoon die de tekst opmaakt en de persoon of de externe computerspecialist,
die de gegevens op de site plaatst.
Kosten van regelmatige bijwerking.


Tijdsinvestering
Personeelsuren om de tekst op te maken, in te voeren en bij te werken.


Praktische tips
Het is uiterst belangrijk om een gebruiksvriendelijke site te hebben, waar mensen gemakkelijk hun
weg in vinden. Duidelijkheid is ook hier de boodschap.

We kunnen links leggen naar adressen van organisaties die werken rond borst- en
baarmoederhalskanker en interessante informatie hebben.

Wanneer we onze site interactief maken bvb. via een kleine quiz om de kennis over borst- en
baarmoederhalskanker te testen, dan wekt dit de interesse.

We zorgen er vooral voor dat de site regelmatig wordt bijgewerkt met nieuwe en recente informatie
bvb het participatiecijfer van de gemeente. Daarvoor kunt u bij het Logo terecht.


                                               32
U kan op de website van de West-Vlaamse Logo’s (www.logowvl.be) terecht voor nuttige
links en informatie over het bevolkingsonderzoek borstkankerscreening.

Bij het provinciebestuur kan je terecht voor nuttige links en informatie       over
baarmoederhalskankeropsporing (www.west-vlaanderen.be/baarmoederhalskanker)




                                        33
Fiche 6: voordracht

Bondige omschrijving
We proberen de vrouwen de informatie te bieden die ze nodig hebben om te beslissen deel te
nemen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker en om een uitstrijkje te laten nemen.
Een voordracht die wordt georganiseerd door het gemeentebestuur kan meestal op veel bijval
rekenen en biedt het voordeel om ook de plaatselijke doelgroep directer te bereiken.
De voordracht is zeker succesvol als het gemeentebestuur samenwerkt met diverse lokale
verenigingen/organisaties die elk hun achterban aanspreken (socio-culturele verenigingen,
gezondheidsdiensten,…).

Een voordracht heeft enorm vele voordelen, vermits face-to-face communicatie alle andere
communicatie overtreft. Als er iemand iets niet begrijpt en dit op een non-verbale manier
communiceert, kan de ander erop inspelen.
Een voordracht vereist wel veel luister- en communicatievaardigheid van beide partijen.


Doel
De vrouwen voldoende informeren van zodat de angst en twijfel daalt en zij worden gemotiveerd
om deel te nemen aan het ondrzoek.


Doelgroep
       -    het ruime publiek
       -    de vrouwen in de leeftijdscategorie van 50 tot 69 jaar (borstkankerscreening)
       -    vrouwen van 25 tot 64 jaar (baarmoederhalskankeropsporing)

Partners
       -    socio-culturele verenigingen (organisatie voor hun leden)
       -    kansarmenorganisaties en/of allochtonenorganisaties + tolk (organisatie voor hun
            leden)


Kostprijs
       -    vergoeding en verplaatsingskosten van de spreker
       -    kost voor de bekendmaking (zie fiches affiche, artikel, brief,…).
       -    eventueel de prijs van de huur van het lokaal waar de voordracht plaats heeft en de
            eventuele huur van materiaal zoals LCD-projector, scherm en laptop.
       -    eventueel aangeboden hapjes en drankjes.


Tijdsinvestering
Het organiseren van een voordracht vergt een zekere tijdsinvestering maar deze zal voornamelijk
naar de bekendmaking gaan.
       - bekendmaking: folders, persartikel, artikel voor gemeentelijk infoblad, affiches,
          uitnodigingsbrieven,…
       - afspraken met/opleiden van de spreker
       - locatie bepalen en vastleggen
       - nodige materialen voorzien
       - …




                                                 34
Praktische tips
Het is heel belangrijk dat we een goede reclamecampagne voeren voor dit interessante initiatief.
Een voordracht staat of valt door de manier van bekendmaking. Een bekendmaking in de lokale
pers en affiches zullen meestal niet volstaan; veel belangrijker is om ons netwerk aan te spreken
bvb. vrouwenorganisaties.

We kijken zeker na of er niets gepland is op dezelfde avond door andere organisaties, zowel in
eigen gemeente als in de buurgemeenten. We verplaatsen eventueel de datum van onze activiteit.
We bekijken vooraf ook of er in de afgelopen maanden niets dergelijks over het thema
borstkanker/ / baarmoederhalskanker gebeurde of in de nabije toekomst te gebeuren staat.

De informatie moet duidelijk en begrijpbaar zijn, op maat van het publiek dat we beogen. Om de
vrouwen te boeien, is het nodig dat de spreker zich op het niveau van zijn publiek kan plaatsen.

We voorzien ook voldoende tijd om het publiek (eventueel schriftelijk) vragen te laten stellen. Uit
ervaring is gebleken dat vrouwen met veel vragen en/of vooroordelen zitten.

Een voordracht kan ook goed worden ingebed in de programmatie van organisaties. Als gemeente
kunnen we deze organisaties een duwtje in de rug geven door hen een financiële tussenkomst of
logistieke steun te geven.

Een voordracht voor een grote groep is altijd minder interessant, het publiek krijgt onvoldoende
kans om te participeren. Groepen van ca. 20 deelnemers zijn ideaal.


Het LOGO en de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN hebben een kwaliteitsvolle voordracht
aangemaakt die wordt ondersteund door een Powerpoint presentatie. U kan bij ons terecht
voor het organiseren van een voordracht.




                                                35
Fiche 7: infostand

Bondige omschrijving
Een infostand kan men multifunctioneel gebruiken.
Men kan er mee naar markten gaan, ze plaatsen in de inkomhal van het gemeentehuis of
bibliotheek, ze gebruiken als onderdeel van een gezondheidsbeurs,… De bedoeling is vooreerst
de aandacht te trekken voor het thema borstkanker en baarmoederhalskanker. Ze moeten dan ook
in het oog springen door sterke visuele prikkeling. Daarnaast wil een infostand natuurlijk
informeren: korte ‘to-the-point’-informatie op de panelen, meer informatie in brochures,…


Doel
Eerst en vooral aandacht trekken en op die manier de vrouw uitnodigen om de informatie op de
panelen te bekijken.


Doelgroep
Kan zeer uiteenlopend zijn en is afhankelijk van de plaats waar de stand wordt opgezet: het kan
gaan om vrouwen die gaan winkelen op de markt, het kunnen vrouwen zijn die voor een inlichting
naar het gemeentehuis komen, het kunnen de bibliotheekbezoekers zijn, of de bezoekers van een
bejaardentehuis,...
Meestal zal de volledige bevolking in contact komen met de infopanelen. Het zijn echter vooral de
vrouwen tussen 25 en 69 die zich aangesproken moeten voelen, of hun partner, kinderen,…


Partners
Alle organisaties die ruimtes hebben die voor een groter publiek toegankelijk zijn.


Kostprijs
De Provincie West-Vlaanderen en de Logo’s kunnen u gratis een stand ter beschikking stellen over
beide thema’s.


U kan bij uw LOGO terecht voor informatie over organisaties die al dan niet gratis educatief
materiaal ter beschikking stellen. Ook bij het PROVINCIEBESTUUR kan u terecht voor gratis
educatief materiaal (folders, affiches,…)




                                                 36
Fiche 8: tentoonstelling

Bondige omschrijving
Het doel van een tentoonstelling is voornamelijk informeren maar kan ook de bedoeling hebben de
vrouw te laten nadenken over ‘vrouw zijn’, ‘borsten’, ‘kanker’,…of om de vrouw en eventueel ook
haar familie te overtuigen van het nut van de screening.
Kortom een tentoonstelling kan heel verschillend worden opgevat: ze kan louter informatief zijn,
kan interactief zijn, kan doen nadenken, kan kunst tonen rond ‘vrouw zijn’, kan verhalen
weergeven van vrouwen die reeds te maken hebben gehad met borstkanker,…


Doelgroep
Algemene bevolking, meer specifiek de vrouwen van 25 tot 69 jaar en hun directe omgeving.


Partners
-   Cultuurraad
-   Academies voor beeldende kunsten en hun leerlingen
-   Lagere scholen
-   Cultureel centrum
-   Lokale kunstenaars


Kostprijs
Hangt af van de keuzes van:
      - soort tentoonstelling. We kunnen bvb kiezen voor een informatieve tentoonstelling die
           we ontlenen aan een organisatie die met borstkanker of baarmoederhalskanker bezig
           is, maar we zouden ook kunnen kiezen voor een tentoonstelling met beroemde
           kunstwerken (waar men uiteraard een budget voor verzekering zal moeten voorzien).
           Gebruikmaken van eigen creatieve werken (klei, foto’s, enz.) kunnen deze kost
           drukken!
      - kost voor bekendmaking voor de tentoonstelling (folders, affiches…) Dit is heel
           belangrijk, want met de bekendmaking staat of valt het project.
      - al dan niet een openingsreceptie
      - de eventuele huur van een geschikte zaal
      - de al dan niet permanente bemanning


Tijdsinvestering
       -    uitzoeken van het soort tentoonstelling
                - eigen samengestelde tentoonstelling
                - tentoonstelling van anderen
       -    bepalen van geschikte locatie en datum (nakijken programmatie van andere
            organisaties in eigen gemeente of buurgemeenten)
       -    bekendmaking bvb via folders, affiches, persberichten,…
       -    organiseren van een eventuele openingsreceptie.


Praktische tips
Een tentoonstelling kan op duizend-en-één manieren worden opgevat.
Het kan gaan van een tentoonstelling van beroemde kunstenaars tot een tentoonstelling van
kunstwerkjes, gemaakt door de leerlingen van de lagere scholen, de academie van de gemeente


                                              37
of van kunstenaars uit eigen gemeente rond het thema ‘vrouw zijn’. Dit kan ook worden gekoppeld
aan een wedstrijd of aan een veiling,…

Voorbeeld : Tentoonstelling "Buste.Houder"
15 foto's van vrouwen met telkens hun levensverhaal en visie op gezondheid. Enkelen van hen
werden van dicht of veraf met borstkanker geconfronteerd. DVD als informatief luik bij de
tentoonstelling Buste.Houder


U kan bij uw LOGO en de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN terecht voor begeleiding bij het
uitwerken van de tentoonstelling en voor het invullen van de inhoudelijke kant ervan.




                                              38
Fiche 9: bekende personen – rolmodellen – ambassadrices

Bondige omschrijving
Mensen zoeken heel dikwijls herkenning in bekende personen. En als deze bekenden, dan nog
vrouwen zijn uit hun gemeente, die hen aanmoedigen om zich te laten onderzoeken…heeft dit een
dubbel effect. We kunnen daarop inspelen door bekende vrouwen aan te spreken om bv op een
affiche of folder te staan.


Doel
Drempels verlagen en angsten wegnemen door het tonen van bekende vrouwen uit de doelgroep
die de borstkankerscreening genegen zijn en het vanzelfsprekend vinden zich te laten screenen.


Doelgroep
Vrouwen tussen 25 en 69 jaar.



Partners
Lokale bekende vrouwen of BV’s die door de vrouwen uit de doelgroep als rolmodel worden
beschouwd.


Tijdsinvestering
       -   contacteren van bekende vrouwen
       -   affiche of folder opmaken (zie actiefiche 1)


Praktische tips
Men kan een Bekende Vlaming aanspreken, maar het is vaak nog beter om een team te hebben
van bekende vrouwen uit de gemeente die de boodschap brengen bvb de vrouwelijke schepenen.
Met deze ‘BV’s’ kan men dan bvb ook :
      - een receptie organiseren voor de vrouwen uit de gemeente
      - een motivatiebrief versturen aan de vrouwelijke bevolking van 25-69 jaar
          (doelgroep baarmoederhalskankeropsporing: 25 tot 64 jaar,
           doelgroep borstkankerscreening: 50-69 jaar)
      - verschillende kleine initiatieven worden georganiseerd, waarbij de bekende persoon
          zijn/haar medewerking aan verleend.

U kan bij uw LOGO terecht voor inhoudelijke informatie om de bekende vrouwen aan te
spreken
Ook bij het PROVINCIEBESTUUR kan u terecht voor inhoudelijke ondersteuning




                                                 39
Fiche 10: bibliotheek

Bondige omschrijving
Sommige vrouwen willen informatieve boeken lezen; anderen houden meer van een ontspannend
boek of van poëzie. Er bestaan allerhande boeken over borstkanker. Door een aantal boeken over
dit thema in het gamma van de bibliotheek op te nemen, kunnen we de vrouw ook bereiken om
over het thema na te denken.
We kunnen een literatuurlijst opstellen met boeken en poëzie over het thema borstkanker. Dit kan
de vrouwen op het idee brengen om daar iets over te lezen en het kan hen helpen in hun
zoektocht naar het voor hen geschikte boek.
In de boeken kan er een foldertje worden bijgevoegd met informatie over de screening van borst-
en baarmoederhalskanker
Boeken over baarmoederhalskanker zijn in mindere mate beschikbaar.

Doel
Vrouwen maken op een ontspannen manier kennis met het thema borstkanker en denken na over
het thema: aandacht trekken.
Informatieve boeken of foldertjes ingesloten in de meer ontspannende boeken kunnen de vrouwen
informeren.


Doelgroep
       -    Geïnteresseerde vrouwen/mannen
       -    Vrouwen die graag lezen, maar daarom niet noodzakelijk op zoek zijn naar informatie
            over borstkanker.


Partners
Bibliotheek


Kostprijs
Hangt af van het budget dat door de gemeente jaarlijks wordt besteed aan de aankoop van
boeken. De gemeente kan beslissen om elk jaar minstens één boek aan te kopen over borst- en/of
baarmoederhalskanker.
Kosten voor het eventueel opstellen en verspreiden van een literatuurlijst. Kosten voor de
eventuele aanmaak van folders/brieven die in de boeken kunnen worden bijgevoegd.


Tijdsinvestering
Tijd nodig om boeken te kiezen en te bestellen. Eventueel tijd om een literatuurlijst samen te
stellen en de in te steken formulieren te vermenigvuldigen en in de boeken te voegen.


Praktische tips
Het is mogelijk een themaweek te organiseren waar de werken over over borst- en/of
baarmoederhalskanker.in de kijker worden geplaatst. Dit kan door een hoekje te maken met de
aanwezige literatuur over het thema, poëziewerkjes over het thema op te hangen en elke vrouw
een literatuurlijst mee te geven. Er kan meteen ook een infostand worden geplaatst.
Als men dan nog de boekenwinkels uit onze gemeente kan motiveren om mee te werken, versterkt
dit de actie.



                                               40
Referenties

      -   Zoekfunctie openbare bibliotheken
      -   Literatuurlijst Logo


U kan bij uw LOGO terecht voor informatie over recent verschenen boeken rond het thema
borstkanker.




                                              41
Fiche 11: marktactie

Bondige omschrijving
Een andere formule die steeds op veel bijval kan rekenen, is een infostand op de wekelijkse markt.
Het is een unieke kans om een zeer ruim publiek te bereiken; ook diegene die tijdens de
infomomenten niet te bereiken zijn. Deze formule kan echter ook worden gebruikt ter
bekendmaking van een infomoment in de gemeente of stad.
Tijdens deze informele gelegenheid worden de vrouwen aangesproken om een korte vragenlijst in
te vullen over borst- en baarmoederhalskanker. Het is hierbij niet de bedoeling de vrouwen te
testen, maar hen wel te wijzen op het belang van vroegtijdige opsporing. De vrouwen krijgen nog
een informatieve folder mee, die ze rustig thuis kunnen nalezen.


Doel
De aandacht trekken van de vrouwen uit de doelgroep. Hen informatie (mee)geven over de
borstkankerscreening en baarmoederhalskankeropsporing Antwoorden op hun vragen, zo
mogelijke angsten reduceren en hen te motiveren om deel te nemen aan het onderzoek.


Doelgroep
       -    Een ruime groep vrouwen
       -    Ook moeilijk bereikbare vrouwen


Kostprijs
Een plaats op de markt kan verkregen worden via de gemeente, misschien ook een kraampje. De
kostprijs     gaat       vooral     naar      het     bemannen       van        het       kraam.
Ook het voorzien van materialen: een eigen folder, affiches, infopanelen, gadget om mee te
geven,… verhoogt de kostprijs. Informatieve folders om mee te geven, zijn gratis verkrijgbaar via
verschillende organisaties.


Voordelen
    zeer ruim publiek te bereiken
    uitstekend medium ter bekendmaking van een infomoment in de stad of gemeente

Praktische tips
    de infostand moet opvallen: creatief zijn is hier de boodschap
    Een stand waar een kopje koffie wordt aangeboden, wordt enorm geapprecieerd door de
     mensen
    Plaats de infostand op een plaats waar veel mensen voorbijkomen.
    De vragenlijst kan worden gekoppeld aan een verloting van een fruitmand. Dit is een
     bijkomende gezonde aandachtstrekker.



U kan bij het LOGO terecht voor informatie over het opzetten van een marktactie.
Het PROVINCIEBESTUUR en het Logo stellen het eigen personeel ter beschikking om de
stand te bemannen. Ook het aanleveren van folder en affiches wordt door ons verzorgd.




                                               42
Fiche 12: toneelstuk ‘Ontboezemingen’

Bondige omschrijving
Het toneelstuk ‘Ontboezemingen’ geeft een beeld weer over alle gevoelens die je als vrouw
meemaakt bij de diagnose borstkanker gaande van het vermoeden tot de behandeling. Het
toneelstuk doet nadenken over borstkanker en wat ermee samenhangt: familiaal, sociaal, medisch,
… Het toneelstuk biedt een kapstop om vroegtijdig opsporen van borstkanker bespreekbaar te
maken.

Het toneelstuk is gebaseerd op het boek ‘Roodborstje’ geschreven door Frieda Joris. Frieda Joris
is journaliste. Toen ze met borstkanker af te rekenen kreeg, publiceerde ze elke week een
dagboek in ‘Het Laatste Nieuws’. Daarin schreef ze over de goede en de slechte dagen, over hoop
en wanhoop, over de plotse confrontatie met de wereld achter de ziekenhuismuur, waarin alles
anders wordt. Dit dagboek werd gebundeld in de roman ‘Roodborstje’. Deze roman werd door
Theater Taljoor bewerkt tot het toneelstuk ‘Ontboezemingen’.

Het theaterstuk maakt heel wat emoties los, zodat het aangewezen is dat het toneel wordt gevolgd
door een bespreking.


Doel
Vrouwen gevoelig maken voor het onderwerp borstkanker en alles wat er bij komt kijken.
Het is dan ook noodzakelijk daar ook een informatief luik aan te koppelen!


Doelgroep
       -    Vrouwen van alle leeftijden
       -    De hele bevolking
       -    Professionelen


Partners
       -    Vzw Taljoor (toneel)
       -    Frieda Joris (omkadering)
       -    Huisartsen(kring) (omkadering)
       -    Socio-culturele vereniging (bekendmaking - uitnodigingen)
       -    Gezondheids- en welzijnsinstelling
       -    Sleutelfiguur uit doelgroep (ambassadrice)


Kostprijs
795 euro per voorstelling ( incl. BTW 6 %)(prijs januari 2006)
424 euro bijkomende voorstelling op dezelfde dag en plaats (prijs januari 2006)
Vanaf 100 km worden er verplaatsingskosten gerekend (0,20 euro/km)(prijs januari 2006).

Daarnaast natuurlijk ook de kosten voor de bekendmaking van het toneel!
Het succes en de opkomst hangt af van een goede bekendmaking.
Betrek daarvoor de socio-culturele organisaties.

Tijdsinvestering
Contacten leggen met het toneelgezelschap en de personen die de nabespreking doen; tijd om het
toneelstuk bekend te maken via diverse kanalen.
Het theaterstuk zelf duurt ongeveer 50 minuten.


                                                43
Praktische tips
Het is aangewezen een nabespreking te voorzien bij het toneelstuk. Frieda Joris alsook een lokale
arts kunnen daarvoor worden aangesproken. Er kan een voordracht aan worden gekoppeld of een
infostand kan worden opgezet, een tentoonstelling,…

Aangezien het toneelstuk heel wat emoties losmaakt, is het aangenaam om na het toneelstuk een
officieus moment te voorzien met een glaasje. Zo kunnen de mensen die kwamen kijken nog rustig
napraten.

Het gekoppelde beeld :




U kan bij het LOGO terecht voor informatie over de organisatie van het toneelstuk en een
nabespreking.




                                               44
Fiche 13: bezoek aan een erkende mammografische eenheid
en/of dienst gynaecologie

Bondige omschrijving
Een bezoek aan een erkende mammografische eenheid kan drempelverlagend werken voor
vrouwen waarbij angst voor het onderzoek een drempel is om deel te nemen aan het Vlaamse
programma voor borstkankeropsporing. Op de radiologische dienst wordt informatie gegeven over
het mammografietoestel en over het nemen van een mammografie.
Bij dit bezoek kan van de gelegenheid gebruik worden gemaakt om een bezoek te brengen aan de
dienst gynaecologie om zo uitleg te geven over het uitstrijkje.

Doel
Angst voor het onbekende, de mammografie en/of uitstrijkje verminderen. Hierdoor vergroot de
kans dat de vrouw deelneemt aan het bevolkingsonderzoek en/of de provinciale campagne.


Doelgroep
In principe alle vrouwen die tot de doelgroep behoren maar speciale aandacht kan gegeven
worden aan:
-          Allochtone vrouwen (25-69 jaar)
-          Vrouwen in kansarmoede (25-69 jaar)
-          Vrouwen binnen het verenigingsleven (25-69 jaar)


Partners
       -    Allochtonen- en kansarmenorganisaties
       -    Socio-culturele verenigingen
       -    erkende mammografische eenheden
       -    Ziekenhuizen
       -    Huisartsen, radiologen en gynaecologen


Kostprijs
Normaal zijn er aan een bezoek aan een erkende mammografische eenheid/ziekenhuis/huisarts
geen kosten verbonden. Indien de dienst verder uit de buurt is gelegen, kunnen vervoerskosten
worden gemaakt.


Tijdsinvestering
Het maken van de afspraken met de erkende mammografische eenheid en/of dienst
gynaecologie/huisarts, het op de hoogte brengen van de mensen de je graag mee wil hebben, het
bezoek aan de radiologische dienst (verschilt van dienst tot dienst).


Praktische tips
Het is aangewezen om voor het bezoek aan een dienst een infosessie te organiseren waarop het
‘vroegtijdig opsporen van borst- en baarmoederhalskanker’ in haar totaliteit wordt verduidelijkt.

Je maakt best tijdig een afspraak met de dienst in kwestie. Zo kan het personeel voldoende tijd
voorzien voor een rondleiding.




                                               45
Vrouwen die dit wensen, kunnen misschien zelfs op dat moment een mammografie en/of uitstrijkje
laten nemen. Elk vrouw gaat dan afzonderlijk op onderzoek, maar er wordt op elkaar gewacht in de
wachtzaal. Deze werkwijze moet je goed vooraf afspreken met de dienst. Er moet immers een arts
aanwezig zijn, die een voorschrift voor een screeningsmammografie kan voorschrijven. Vrouwen
moeten in het bezit te zijn van hun SIS-kaart. Misschien kan dit op voorhand ook worden gemeld.
Hou er ook rekening mee dat één onderzoek per vrouw 15 tot 20 minuten duurt.


U kan bij het LOGO terecht voor informatie over erkende mammografische eenheden en/of
diensten gynaecologie/huisartsen aan wie organisaties en verenigingen een geleid bezoek
kunnen brengen.




                                              46
Fiche 14: dienstvrijstelling
Bondige omschrijving
Gemeente, als werkgever, geeft de vrouwen uit de doelgroep die zich tijdens hun werkuren willen
laten screenen, vrij voor deelname gedurende de duur van de screening met inbegrip de tijd nodig
om zich te verplaatsten. Gemeentebesturen kunnen eveneens afspraken maken met (grote)
werkgevers op hun grondgebied over het eventueel (gedeeltelijk) terugbetalen van de
personeelskosten aan de werkgever, die zijn personeel vrijstelt.


Doel
Facilitatie voor vrouwen uit de doelgroep. Veel werkende vrouwen uit de doelgroep die momenteel
niet deelnemen aan het onderzoek, halen dikwijls aan dat tijd een limiterende factor is. Zij zeggen
dikwijls wel geïnteresseerd te zijn in het onderzoek, maar vinden de tijd niet om zich buiten de
werkuren te laten screenen.


Doelgroep
Gemeentepersoneel uit de doelgroep. Vrouwen die werken bij (grote) werkgevers op het
grondgebied van de gemeente


Partners
Gemeentebestuur
Werkgevers


Kostprijs
Moet door collegebeslissing worden goedgekeurd. Dus officiële weg volgen, in samenspraak met
burgemeester of betreffende schepen. Het kan opgenomen worden als klein verlet.
Bij goedkeuring zijn de kosten dus meestal reeds begroot. Zoniet is het belangrijk om na te gaan
hoeveel werknemers in aanmerking komen voor de screening. Dit zijn er meestal niet zo heel veel.


Tijdsinvestering
Personeelsadministratie.




                                                47
Fiche 15 : Borstkransjes - Mammobox

Bondige omschrijving
Borstkransjes        zijn      infosessies-aan-huis           over           borstkanker(screening).
Vanuit een dienst, zoekt een vertrouwenspersoon vrouwen die een borstkransje willen
organiseren. De gastvrouw nodigt vriendinnen bij haar thuis uit. In huiselijke kring wordt er a.d.h.v.
de Mammobox gepraat over borstkanker(screening). Op het einde van de sessie worden nieuwe
gastvrouwen gezocht die op hun beurt vriendinnen en familieleden uitnodigen voor een
Borstkransje. De gastvrouw ontvangt een attentie. De Mammobox is een vragenspel met vijf
thema's over: borsten, borstkanker, borstzelfonderzoek, screening en de behandeling van
borstkanker


Doel
Vrouwen uit de doelgroep, die niet actief zijn binnen het verenigingsleven; op een speelse,
ontspannen wijze leren kennismaken met borstkanker en de borstkankerscreening en een
antwoord bieden op de mogelijke vragen en moeilijkheden deze vrouwen ervaren.
Het spel probeert de dialoog onder de deelnemers te bevorderen en is er tevens op gericht om de
kennis omtrent borstkanker(screening) bij de deelneemsters aan het borstkransje te verhogen.


Doelgroep
Vrouwen die niet actief zijn binnen een vereniging.
Ook zeer geschikt voor allochtone vrouwen.


Partners
      - Spelbegeleider
      - Socio-culturele verenigingen
      - Allochtonen- en kansarmenorganisaties


Kostprijs
Personeelskost: persoon die op zoek gaat naar vrouwen die een borstkransje willen organiseren
en de spelbegeleider, die toch een minimum aan opleiding moet krijgen.


Tijdsinvestering
Tijd nodig voor het op zoek gaan naar vrouwen die een borstkransje willen organiseren en tijd
nodig voor de begeleiding van het spel/het opleiden van de spelbegeleider.


Praktische tips
Vrouwen die op dat moment overtuigd zijn van de screening, krabbelen later soms terug. Wanneer
aan de vrouwen de mogelijkheid wordt gegeven om onmiddellijk (samen) een afspraak te maken
bij een erkende mammografische eenheid, is de kans groter dat deze vrouwen ook effectief zullen
gaan. Misschien is het mogelijk om een aantal voorschriften te voorzien die tijdens het borstkransje
kunnen worden gepersonaliseerd.




                                                 48
Gecombineerde acties

Het is aangeraden verschillende acties te combineren!
De redenen hiervoor zijn terug te vinden in het onderdeel ‘2.1. Welke acties zijn aangewezen?’.
Inspiratie voor gecombineerde acties vind je terug in het onderdeel ‘Smaakmakers’.

Andere actiemogelijkheden
Er zijn naast de voorgestelde actiefiches nog tal van creatieve acties mogelijk, denken we maar
aan:
        - poëzieavond met gedichten over vrouwen en borstkanker
        - een getuigenis van een vrouw die borstkanker ervaren heeft
        - wedstrijd bvb tekenwedstrijd of wedstrijd beeldende kunst…
        - quiz
        - ….




                                               49
AANGEPASTE INFORMATIE
    (KANS)ARMEN




          50
Fiche 1: Informatief spel BMHKO voor (kans)armen

Doordat vele (kans)arme vrouwen niet worden bereikt tijdens de gewone infomomenten en soms
onvoldoende     ingelicht   zijn     over    de     preventie, werd  een   informatief   spel
‘baarmoederhalskankeropsporing’ uitgewerkt. Zo kan er toch een vorm van communicatie ontstaan
met deze doelgroep, wat niet altijd even evident is.

Met dit spel is het de bedoeling om op een ontspannen manier de vrouwen voor te lichten d.m.v.
eenvoudige vraagjes over baarmoederhalskanker en de vroegtijdige opsporing ervan.
Tijdens dit spelmoment hangt er een enorm positieve sfeer, waarbij ernst en plezier hand in hand
gaan. Door er een spelelement te verwerken bij het overbrengen van informatie, blijft de aandacht
langer vastgehouden.

Een vereiste is dat dit informatief spel door een vertrouwenspersoon wordt begeleid en op een
vertrouwde plaats wordt gespeeld.
Zo ontstaat er een vertrouwenssfeer en voelen de vrouwen zich meer op hun gemak.


Voordelen

                   o   aangepaste informatie
                   o   vertrouwenssfeer
                   o   de mogelijkheid de informatie te verwerken op eigen tempo


Nadelen

                   o   arbeidsintensief


Tips/Aanbevelingen

Een voorbereidend gesprek tussen de spelbegeleider en de Provincie is wel noodzakelijk. Niet alle
spelbegeleiders zijn immers voldoende op de hoogte van baarmoederhalskanker. In dit gesprek
kan zowel de spelformule als wat theorie worden bijgebracht.
Nodig tijdens dit spelmoment geen –voor de groep- onbekende mensen uit.
De vrouwen zullen zich niet op hun gemak voelen en dan zal het gewenste effect van het spel ook
uitblijven.
Koppel andere initiatieven aan het spel. Nodig de vrouwen nogmaals uit kort na het spelmoment
en bevraag wie er nu werkelijk een afspraak bij de huisarts of gynaecoloog wil maken. Stel
eventueel voor om samen met een vriendin een afspraak te maken.
Na het onderzoek kunnen ervaringen worden uitgewisseld.


Kostprijs
Het ontlenen van het informatief spel is volledig gratis.

Het informatief spel ‘baarmoederhalskankeropsporing’ wordt in 2006 gefinaliseerd en
kan worden uitgeleend bij het PROVINCIEBESTUUR. We zijn ook steeds bereid een
voorbereidend gesprek te voeren met de spelbegeleider, waarbij de nodige toelichting
kan worden gegeven over het spel.




                                                  51
Fiche 2: Voordracht met aangepaste informatie
Voor de (kans)armen kan een aangepaste voordracht over borst- en
baarmoederhalskankeropsporing worden gegeven. D.w.z. op een eenvoudige manier informatie
overbrengen in een vertrouwelijke sfeer.

Voordelen

                o    aangepaste informatie
                o    vertrouwenssfeer
                o    de mogelijkheid de informatie te verwerken op eigen tempo


Nadelen

                o    voldoende tijd investeren in de bekendmaking


Tips/Aanbevelingen

                o    een groep van maximum 10 personen
                o    verklaar moeilijke woorden
                o    gebruik veel foto’s/afbeeldingen



U kan steeds terecht bij het PROVINCIEBESTUUR of het LOGO voor een
voordrachtgever + aangepaste presentatie en folders.




                                              52
DEEL 3 : ONDERSTEUNING DOOR LOGO EN PROVINCIE
De gemeentebesturen kunnen rekenen op ondersteuning van het Logo en de Provincie West-
Vlaanderen

Wat kunnen wij u aanbieden :

      -   Informatie en uitnodiging tot samenwerking :
              °Via onze partners wordt u als gemeentebestuur geïnformeerd over de plannen,
              acties en projecten binnen de regio. Dit kan voor u een bron van inspiratie zijn of
              aanleiding tot mogelijke samenwerking.
              °Heel wat partners werken rond borstkankerscreening en hebben een aanbod bvb.
              ziekenfondsen, Stichting tegen Kanker, Vlaamse Liga tegen Kanker,
              huisartsenkringen,…Via het Logonetwerk kan u gemakkelijk kennis maken met hun
              aanbod.

      -   Inhoudelijke ondersteuning bij het uitwerken van het project, het informeren van de
          partners (bvb. verenigingen) en het communiceren met de vrouwen (specifieke
          aandacht voor de kansarmen).

      -   Procesmatige ondersteuning bij het uitwerken, implementeren en evalueren van het
          project (o.a. deelname aan voorbereidende werkgroepen, mee voorbereiden van het
          project,…)

      -   Informeren, sensibiliseren en motiveren van de partners zoals de huisartsen, de
          gynaecologen, de ziekenhuizen, de ziekenfondsen, de apothekers, de
          kinesitherapeuten, de verpleegkundigen en verzorgenden, de zelfhulpgroep ‘leven
          zoals voorheen’,… tot deelname aan en ondersteuning van het project, zodat het
          project intersectoraal wordt omkaderd en gedragen.

      -   Procesmatige ondersteuning bij het opstarten of het verder uitwerken van een
          gemeentelijke stuurgroep/preventieraad/gezondheidsraad/overlegplatform in het kader
          waarvan onder andere de gezondheidsthema’s ‘baarmoederhalskankeropsporing’ en
          ‘borstkankerscreening’, naast andere gezondheids-of welzijnsthema’s; aan bod kunnen
          komen.




                                              53
DEEL 4 : BASISINFO EN NUTTIGE ADRESSEN

4.1. LOGO’S

Bij de voorbereiding van acties is het belangrijk om over juiste en actuele informatie te beschikken.
Daarom vind je in dit deel een hoofdstuk over het bevolkingsonderzoek, een voorstelling van
LOGO en nuttige adressen.


4.1.1. Bevolkingsonderzoek naar borstkanker in Vlaanderen

Sinds 15 juni 2001 loopt in Vlaanderen het programma ‘Bevolkingsonderzoek naar borstkanker’.
Dit programma biedt alle vrouwen van 50 t.e.m. 69 jaar de mogelijkheid om gratis elke twee jaar
een mammografisch onderzoek te laten uitvoeren, in een door de overheid hiervoor erkende
radiologische dienst (ca. 160 diensten in Vlaanderen). De erkenning waarborgt de kwaliteit van de
gebruikte apparatuur en de deskundigheid van het personeel inzake mammografische
borstkankeropsporing.

Wil een vrouw deelnemen aan het bevolkingsonderzoek, dan neemt ze contact op met haar
huisarts of gynaecoloog. De arts verwijst haar dan naar een erkende radiologische dienst van haar
keuze (eerste ‘spoor’).
Vrouwen die langer dan twee jaar geleden of nog nooit deelnamen, ontvangen een brief van een
Regionaal Screening Centrum, waarin een afspraak voor een mammografie bij een erkende
radiologische dienst in de buurt voorgesteld wordt (tweede ‘spoor’). Wenst de vrouw het onderzoek
elders of op een ander tijdstip te laten uitvoeren, dan kan ze de afspraak telefonisch wijzigen. Deze
procedure herhaalt zich elke twee jaar.

Alle foto’s die in het kader van het bevolkingsonderzoek worden genomen, worden bezorgd aan
het Regionaal Screening Centrum, waar ze door een tweede radioloog worden beoordeeld.
Verschilt deze tweede beoordeling van het advies van de radiologische dienst waar de vrouw de
mammografie liet uitvoeren, dan wordt het advies van een derde radioloog gevraagd. Pas na de
tweede of derde beoordeling, krijgen, de vrouw en haar arts schriftelijk bericht over het resultaat.
Is het resultaat ‘normaal’, dan kan de vrouw na twee jaar opnieuw deelnemen aan het
bevolkingsonderzoek. Is er een afwijking op de foto’s zichtbaar, dan wordt haar gevraagd om haar
arts te raadplegen. In dit geval is bijkomend onderzoek, zoals een echografie of een punctie,
nodig.

Het bevolkingsonderzoek is niet bedoeld voor vrouwen met klachten, of een al duidelijk voelbare of
zichtbare afwijking aan de borsten. Bij deze vrouwen is er geen sprake meer van vroegtijdige
opsporing (‘screening’) van borstkanker, en is het volgen van een diagnostische
onderzoeksprocedure aangewezen.

Meer informatie over het bevolkingsonderzoek, waaronder een lijst van alle erkende radiologen in
Vlaanderen, en het prototype van de schriftelijke uitnodiging van het Regionaal Screening
Centrum,    is   te    vinden    op    de    website  van     de    Vlaamse      Gemeenschap,
www.wvc.vlaanderen.be/kanker. U kan vanzelfsprekend voor meer informatie ook terecht bij het
Regionaal Screening Centrum of bij het Logo.




                                                 54
4.1.2. Lokaal Gezondheidsoverleg (Logo)


Wat zijn Logo’s?
Een Logo (Lokaal Gezondheids-Overleg) is een netwerk van organisaties, actief op het terrein van
de preventieve gezondheidszorg. De Logo-regio is een gebied van 100000 tot 400000 inwoners. In
Vlaanderen zijn er 26 Logo's.
Een Logo coördineert op lokaal vlak acties m.b.t. ziektepreventie en gezondheidspromotie. Het
accent ligt darbij op lokaal gerichte initiatieven, netwerkvorming en het op elkaar afstemmen van
organisaties. De voornaamste opdracht van de Logo’s is de implementatie van de vijf Vlaamse
gezondheidsdoelstellingen.


Partner-organisaties
De Raad van Beheer en de Algemene Vergadering zijn samengesteld uit afgevaardigden van de
partnerorganisaties. Partners van een Logo zijn onder meer:.

   gemeentebesturen en OCMW’s
   huisartsen(kringen)
   ziekenfondsen
   paramedische diensten en beroepen, zoals apothekers:
   tandartsen, kinesisten, diëtisten, ….
   CLB’s
   thuisverzorgingsdiensten
   diensten voor preventie en bescherming op het werk

Het zijn deze partners die via hun eigen kanalen, medewerkers en/of leden, het gehele netwerk
gestalte geven.


Het Multidisciplinaire Team
De dagelijkse werking van het Logo ligt in handen van een multidisciplinair team. Deze
multidisciplinariteit staat garant voor een integratie van het medisch en gedragsmatig model en
een omgevingsgerichte aanpak van ziektepreventie en gezondheidsbevorderende projecten.


De vijf Vlaamse gezondheidsdoelstelllingen
De Logo’s werken in hoofdzaak rond de Vlaamse gezondheidsdoelstellingen, rekening houdend
met lokale en regionale prioriteiten en werkvoorstellen:

   daling van het aantal rokers
   verbeteren van onze voedingsgewoonten
   verhogen van de participatiegraad aan het Vlaams bevolkingsonderzoek borstkanker
   verminderen van het aantal ongevallen in de privésfeer, vooral valongevallen bij 65+ers thuis
   preventie van infectieziekten door verhoging van de vaccinatiegraad




                                                55
4.1.3. Nuttige adressen

  o    Adressen contactpersonen gemeentebesturen

  o    Adressen screeningscentra

                    Regionaal Screening Centrum Gent:

                         RSC- Gent
                         RUG- Blok A – 1e verdieping
                         De Pintelaan 185
                         9000 Gent
                         Tel.: 09/240 36 36
                         Fax:
                         e-mail:

                    Adres Vroegtijdige Opsporing van Borstklierkanker Brugge

                         VOB Brugge
                         Filips de Goede laan 7
                         8000 Brugge
                         Tel.: 050 / 312178
                         Fax: 050/312246
                         e-mail : vzw.vob@pi.be

  o    Adressen LOGO’s

      LOGO Roeselare-Tielt                        LOGO Oostende-Ieper-Veurne-Diksmuide
      Mandellaan 101                              Kiekenstraat 2A
      8800 Roeselare                              8600 Diksmuide
      tel 051 / 27 27 17                          tel 051 / 510733
      fax 051 / 24 60 54                          fax 051 / 510924
      e-mail : info@logoroeselaretielt.be         e-mail : info@logo-oivd.be

                                        www.logowvl.be
       LOGO Brugge                                LOGO Zuid-West-Vlaanderen
      Weidestraat 81                              Kloosterstraat 25
      8310 Assebroek                              8510 Marke
      tel 050 / 361034                            tel 056 / 440794
      fax 050 / 361908                            fax 056 / 440796
      e-mail : logo.Brugge@telenet.be             e-mail : logo.zuid.west.vlaanderen@pandora.be

  o    interessante websites:

           Vlaams bevolkingsonderzoek, lijst van erkende regionale screeningcentra en lijst
            van de Logo's:
                www.borstkankeropsporing.be

           informatie omtrent borstkanker – algemeen
                 www.borstkanker.net        website met informatie rond borstkanker
                 www.tegenkanker.net        website Vlaamse Liga tegen Kanker
                 www.kanker.be              website Belgische Federatie tegen Kanker
                 www.logowvl.be             Website Logo West-Vlaanderen


                                              56
4.2. Provincie West-Vlaanderen

4.2.1. Provinciale campagne baarmoederhalskankeropsporing

De Provincie West-Vlaanderen voert sedert 1994 de campagne ‘vroegtijdige opsporing van
baarmoederhalskanker’.

In navolging van de Europese richtlijnen en de opdracht van de Vlaams minister voor
Gezondheidsbeleid, opteerde de Provincie West-Vlaanderen voor een campagne die aan
volgende kenmerken voldoet:

              Alle vrouwen van 25 tot 64 jaar, die woonachtig zijn in de Provincie West-
               Vlaanderen, krijgen een persoonlijke uitnodigingsbrief (met toelichtende folder)
               om een uitstrijkje te laten nemen door de huisarts of gynaecoloog.

              Er wordt vooropgesteld om als standaardinterval tussen twee uitstrijkjes een periode
               van drie jaar te houden.
               (op voorwaarde dat het voorafgaande uitstrijkje een negatief resultaat gaf)

              Voor iedere campagne gaat de provincie regionaal te werk, d.w.z. om de drie jaar
               wordt er campagne gevoerd in:
                   Regio Roeselare-Tielt
                   Regio Brugge
                   Regio Zuid-West-Vlaanderen
                   Regio Oostende-Ieper-Veurne-Diksmuide

Die regio’s stemmen overeen met de regio’s van het Lokaal Gezondheidsoverleg (Logo’s).
Dit laat echter niet na dat er bepaalde initiatieven kunnen worden georganiseerd in jullie gemeente
tussen die campagnes door.
Na de campagne in de vier regio’s is er telkens een evaluatiefase voorzien, waarbij de
verschillende aspecten van de campagne worden geëvalueerd en eventueel worden aangepast.
Daarna wordt er terug gestart met de eerste regio.

              Bij de provinciale campagne wordt er speciale aandacht geschonken aan
               de vrouwen die een verhoogd risico vertonen om baarmoederhalskanker te
               ontwikkelen. De risicogroep wordt als volgt gedefinieerd: de vrouwen die nog nooit
               een uitstrijkje hadden of wanneer dit meer dan 3 jaar geleden is.

              Er worden inspanningen gedaan om een positieve stimulans te geven aan de
               gegevensuitwisseling tussen de diverse betrokken beroepsgroepen
               (huisartsen, gynaecologen, pathologen,…).

              Er worden nog steeds inspanningen gedaan om tot een uniforme manier van
               lezing en protocollering van de uitstrijkjes te komen. Guidelines voor follow-up
               van afwijkende resultaten worden uitgewerkt en verspreid naar de artsen.




                                                57
4.2.2. Provincie West-Vlaanderen - dienst Welzijn

De Provincie voert een uitgebreid welzijnsbeleid. Zo wordt er gewerkt aan coördinatie en
ondersteuning van een provinciaal beleid inzake gelijke kansen voor diverse doelgroepen, zoals
jongeren, ouderen, minderheden, mannen en vrouwen enzovoort.

De ondersteuning van diverse projecten en diensten binnen de welzijnszorg en de coördinatie
van verschillende bovenlokale en provinciale zorgprojecten vormen de hoofdopdracht binnen het
provinciaal zorgbeleid.

Daarnaast kunnen particulieren voor een beperkt aantal toelagen, bedoeld als een steuntje voor
bepaalde thuiszorgkosten, bij het provinciebestuur terecht.
Voor tegemoetkoming naar particulieren, wat betreft bepaalde kosten gemaakt voor een gezonde
woning, kan je terecht bij de dienst Huisvesting.

Drugpreventie en de sensibilisatie voor baarmoederhalskankeropsporing vormen hoofdthema’s
binnen het provinciaal preventief gezondheidsbeleid.

Jongeren kunnen voor al hun vragen naar het provinciaal jeugdwerkbeleid en jeugdhulpverlening
terecht bij de provinciale jeugddienst.

Het noord-zuid beleid tenslotte vertelt je meer over de steun aan projecten in de derde wereld en
het provinciaal beleid inzake ontwikkelingseducatie, zoals ontwikkeld vanuit het Provinciaal Noord-
Zuid Centrum (PNZC) te Roeselare.

Voor cijfergegevens omtrent welzijn in West-Vlaanderen en voor gegevens omtrent de talrijke
West-Vlaamse organisaties werkzaam in dit domein kun je respectievelijk terecht bij het
steunpunt sociale planning en de sociale kaart.



De Provincie West-Vlaanderen werkt mee aan GEZONDHEIDSPREVENTIE door het:

        samenwerken met de regionale netwerken van de logo's (lokaal gezondheidsoverleg)
       subsidiëren van initiatieven of projecten in het kader van de preventieve
       gezondheidszorg
        coördineren, ondersteunen en initiatieven nemen op het vlak van drugpreventie
        organiseren van de baarmoederhalskankeropsporing op regionale basis
        organiseren van een campagne ‘verstandig zonnen’ tijdens de zomermaanden




                                                58
4.2.3. nuttige adressen


             Provincie West-Vlaanderen
             Dienst baarmoederhalskankeropsporing
             Koning Leopold III-laan 41
             8200 Sint-Andries (Brugge)
             Tel : 050 / 40 33 96 of 050 / 40 33 97
             Fax: 050/40 31 07
             E-mail : baarmoeder@west-vlaanderen
             Website : www.west-vlaanderen.be/baarmoederhalskanker




         o   Websites i.v.m. (baarmoederhals)kanker


          www.vlk.be (Vlaamse Liga tegen Kanker)

          www.kanker.be (Belgische Federatie tegen Kanker)

          www.femistyle.be/nl/gezondheid/baarmoederhalskanker

          www.diagnose-kanker.nl

          www.google.be: zoekwoorden: cervix uteri, cervixcarcinoma, kankerpreventie
     baarmoederhals, baarmoederhalskanker,




                                           59

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:29
posted:2/12/2012
language:
pages:60