Zalacznik do uchwaly nr XIV/91/99 by PIizhPIP

VIEWS: 651 PAGES: 327

									.




         STATUT
       GIMNAZJUM

    w Goczałkowicach - Zdroju
       ul. Powstańców Śl. 3
Podstawy prawne dokumentu

Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( Dz. U. nr 67 z 1996r. poz. 329)
publicznych szkół ( Dz.U. z 2001r.nr 61 poz. 624 z późniejszymi zmianami)

Rozporządzenie MEN z dnia 09 lutego 2007r.w sprawie ramowych statutów
publicznego przedszkola oraz publicznych szkół ( Dz.U. z 2007r.nr 35 poz. 222 )

r.

Podstawy prawne oceniania :

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r.
w sprawie warunków i sposobu or anizowania nauki reli ii w publicznych
przedszkolach i szkołach (Dz. U. Nr 36 poz. 1 ze zmianami

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie
ramowych statutów publiczne o przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61
poz. 624 . z późn. zmianami

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lute o 2002 r. w
sprawie podstawy pro ramowej wychowania przedszkolne o oraz kształcenia
ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 1 poz. 4   z 2003 r. z późn.
zmianami

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lute o 2002 r. w
sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola szkoły i placówki
dokumentacji przebiegu nauczania działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz
rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23 poz. 22 z późn. zmianami
 .

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie
warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy
oraz przeprowadzania sprawdzianów i e zaminów w szkołach publicznych. ( Dz. U.
Nr 3 poz. 62 ze zmianami


Tekst ujednolicony po aktualizacji do obowiązujących przepisów oświatowych z dnia
7 września 2004r.

Zaopiniowany pozytywnie przez Radę Rodziców w dniu 3 października 2005 r.
Zaopiniowany pozytywnie przez samorząd uczniowski w dniu 28 września. 2005 r.
Uchwalony do realizacji uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia 5 października 2005 r.
Zaktualizowany do obowiązujących przepisów uchwałą nr 35/2006/2007 z dnia 18
04.2007r
Zaktualizowany do obowiązujących przepisów z dnia 01.09.2008r
Zaktualizowany do obowiązujących przepisów uchwałą nr 47 / 2008/2009 z dnia
01.09.2008




                                         -2-
Spis treści                                                        strona

   I. ..NAZWA SZKOŁY…………………………………………………..………..4
  II. ..INNE INFORMACJE O GIMNAZJUM…………………............................4
 III. CELE I ZADANIA GIMNAZJUM………………………….….………..….5
 IV. ORGANY GIMNAZJUM..……………………………………….………….9
  V. ZASADY WSPÓŁDZIAŁANIA Z RODZICAMI
        ORAZ ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW ….……….……………...19
 VI. ORGANIZACJA GIMNAZJUM ………………………………………….20
VII. NAUCZYCIELE I INNI PRACOWNICY GIMNAZJUM:……...……....23
VIII. UCZNIOWIE GIMNAZJUM …………………………………..…………25
 IX. WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA (WSO)………...……….29
           1. PRZEPISY OGÓLNE………………………………………………...29
           2. METODY OCENIANIA UCZNIA…………………………………...31
           3. OCENIANIE W GIMNAZJUM……………………………………...38
           4. WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE
               STOPNIE SZKOLNE ……………………………………………….41
                   1) JĘZYK POLSKI ………………………..41
                   2) JEZYK ANGIELSKI …………………....63
                   3) JĘZYK NIEMIECKI …………………....89
                   4) HISTORIA ………………………………98
                   5) WOS ………………………………….116
                   6) BIOLOGIA ……………………………122
                   7) GEOGRAFIA ………………………….133
                   8) CHEMIA ……………………………....172
                   9) FIZYKA ……………………………….190
                   10) MATEMATYKA………………………202
                   11) INFORMATYKA ……………………..239
                   12) TECHNIKA …………………………...264
                   13) PLASTYKA……………………………280
                   14) MUZYKA……………………………...281
                   15) WYCHOWANIE FIZYCZNE…………286
                   16) RELIGIA……………………………….312
           5. TRYB PRZEPROWADZANIA EGZAMINU
               KLASYFIKACYJNEGO…………………………………………..319
           6. TRYB PRZEPROWADZANIA EGZAMINU
               SPRAWDZAJĄCEGO……………………………………………..320
           7. TRYB PRZEPROWADZANIA EGZAMINU
               POPRAWKOWEGO……………………………………….……....322
           8. DODATKOWE UPRAWNIENIA UCZNIA…………………….....323
           9. EGZAMIN ZEWNĘTRZNY…………………………………….....324
           10. PRZEPISY KOŃCOWE …………………………………………...325
  X. POSTANOWIENIA KOŃCOWE …………………………………….....326




                                   -3-
                                   I. NAZWA SZKOŁY



                                           §1

1. Pełna nazwa szkoły brzmi:
                                       Gimnazjum
                                w Goczałkowicach-Zdroju
                                  ul. Powstańców Śl. 3

2.   Gimnazjum jest szkołą publiczną.
3.   Siedzibą gimnazjum jest budynek położony przy ul. Powstańców Śląskich 3
4.   w Goczałkowicach - Zdroju.
5.   Ustalona nazwa szkoły jest używana przez szkołę w pełnym brzmieniu na pieczęciach i
     stemplach.



                                           §2

     1. Gimnazjum nie posiada imienia nadanego na wspólny wniosek rady pedagogicznej
        oraz rady rodziców i samorządu uczniowskiego.



                       II. INNE INFORMACJE O GIMNAZJUM


                                           §3

1.    Organem założycielskim i prowadzącym Gimnazjum jest Gmina Goczałkowice-Zdrój.
2.    Organem nadzoru pedagogicznego Gimnazjum jest                Kuratorium Oświaty w
      Katowicach.
3.    Cykl kształcenia zgodnie z przepisami w sprawie ramowych planów nauczania trwa 3
      lata i kończy się obowiązkowym egzaminem gimnazjalnym.
4.   Co roku, do 15 czerwca Rada Pedagogiczna opracowuje szkolny zestaw programów
      nauczania oraz szkolny zestaw podręczników na kolejny rok szkolny.
5.   Co roku, w terminie 30 dni od rozpoczęcia roku szkolnego, Rada Rodziców we
      współpracy z Radą Pedagogiczną, przygotowuje i uchwala program wychowawczy i
      program profilaktyczny szkoły. Rada Pedagogiczna zatwierdza te dokumenty do
      realizacji na kolejny rok szkolny w pierwszym tygodniu października.
6.    Ilekroć w treści Statutu jest mowa o szkole- należy przez to rozumieć Gimnazjum
      w Goczałkowicach-Zdroju.
7.    Do realizacji statutowych celów Gimnazjum zapewnia według możliwości
      pomieszczenia dydaktyczne z niezbędnym wypsażeniem do nauki oraz halę sportową,
      basen, bibliotekę, świetlicę i pomieszczenia administracyjne.
8.    Gabinet lekarski, boiska sportowe, zaplecze kuchenne i jadalnia udostępnione są, na
      mocy porozumienia między dyrektorami Gimnazjum i Szkoły Podstawowej nr 1,
      przez Szkołę Podstawową nr 1 w Goczałkowicach-Zdroju.

                                           -4-
                        III. CELE I ZADANIA GIMNAZJUM

                                          §4

1. Gimnazjum prowadzi działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września
   1991r o systemie oświaty ( Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz.2572 z późn. zm.)
2. W Gimnazjum stosuje się odpowiednie przepisy prawa obowiązującego w systemie
   oświaty dotyczące działalności szkół publicznych i zakładów pracy.
3. Szczegółowe zasady działalności Gimnazjum             określone są w regulaminach
   wewnętrznych stanowiących obowiązujące prawo szkolne.
4. Gimnazjum realizuje cele i zadania ogólne zawarte w podstawie programowej w
   zakresie nauczania, kształcenia umiejętności, wychowania oraz opieki i profilaktyki
   odpowiednio do istniejących potrzeb a także możliwości wyrównywania szans
   edukacyjnych uczniów, w tym:
   1) umożliwienia zdobycia wiedzy i umiejętności niezbędnych do uzyskania
       świadectwa ukończenia szkoły, a w szczególności: planowania, organizowania i
       oceniania własnego uczenia się, przyjmowania coraz większej odpowiedzialności
       za własną naukę
   2) umożliwienia absolwentom dokonania świadomego wyboru dalszego kierunku
       kształcenia, a zwłaszcza odnoszenia do praktyki zdobytej wiedzy
       oraz tworzenia potrzebnych doświadczeń i nawyków
   3) rozwoju sprawności umysłowych oraz osobistych zainteresowań
       poszukiwania porządkowania i wykorzystywania informacji różnych źródeł
   4) zapewnienia podtrzymania kultury i tradycji regionalnych,
   5) kształtowania środowiska wychowawczego sprzyjającego realizowaniu celów i
       zasad określonych w ustawie, stosownie do warunków szkoły i wieku uczniów,
   6) sprawowania opieki nad uczniami odpowiednio do ich potrzeb oraz możliwości
       szkoły,
   7) efektywne o współdziałania w zespole skuteczne o porozumiewania się w
       różnych sytuacjach budowania więzi międzyludzkich podejmowania decyzji
       oraz skuteczne o działania na runcie zachowania obowiązujących norm.
5. Szkoła w zakresie nauczania zapewnia uczniom w szczególności:

   1) zgodnie z polską racją stanu, podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej,
      uszanowanie tradycji, kultury narodowej, realizację programu edukacji regionalnej,
      postrzeganej w perspektywie kultury europejskiej
   2) umożliwia uczniom podtrzymanie tożsamości religijnej poprzez organizowanie na
      życzenie rodziców nauki religii i wliczenia tej oceny do średniej ocen
   3) umożliwia uczniom uczestniczenie w zajęciach dodatkowych – II język obcy i
      wliczenie oceny z tych zajęć do średniej ocen
   4) poznawanie wyma anych pojęć i zdobywanie rzetelnej wiedzy na poziomie
      umożliwiającym co najmniej kontynuację nauki na następnym etapie
      kształcenia
   5) dochodzenie do rozumienia a nie tylko do pamięciowe o opanowania
      przekazywanych treści
   6) traktowanie wiadomości przedmiotowych stanowiących wartość poznawczą
      samą w sobie w sposób inteli entny prowadzący do lepsze o rozumienia
      świata ludzi i siebie
   7) poznawanie zasad rozwoju osobowe o i życia społeczne o


                                         -5-
6. Nauczyciele w pracy wychowawczej, wspierając w tym zakresie obowiązki rodziców,
   zmierzają do tego, aby uczniowie szczególności:
          1) Znajdowali w szkole środowisko wszechstronnego rozwoju osobowego ( w
              wymiarze intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym,
              estetycznym, moralnym, duchowym)
          2) Stawali się coraz bardziej samodzielni w dążeniu do dobra w jego
              wymiarze indywidualnym i społecznym, godząc umiejętne dążeniedo
              dobrawłasnego z dobrem innych, odpowiedzialność za siebie i innch,
              wolność własną z wolnością innych
          3) Poszukiwali dążyli na drodze rzetelnej pracy do osiągnięcia celów
              życiowych i wartości ważnych dla odnalezienia własnego miejsca w
              świecie
          4) Uczyli się szacunku dla dobra wspólnego jako podstawy życia społecznego
              oraz przygotowywali się do życia w rodzinie, społeczności lokalnej w
              państwie w duchu przekazu dziedzictwa kulturowego i kształtowania
              postaw patriotycznych

7. Sposoby wykonywania zadań uwzględniają optymalne warunki rozwoju ucznia,
    zasady bezpieczeństwa oraz zasady promocji i ochrony zdrowia. Realizowane są
    one w ramach:

       1) Szkolne o zestawu pro ramów nauczania który uwz lędniając wymiar
          wychowawczy obejmuje całą działalnośc szkoły z punktu widzenia
          dydaktycznego
       2) Programu wychowawcze o szkoły który opisuje w sposób całościowy
          wszyste treści i działania o charakterze wychowawczym i jest realizowany
          przez wszystkich nauczycieli
       3) Działań opiekuńczych i profilaktycznych odpowiednio do istniejących
          potrzeb

8. Zadania zespołów nauczycielskich omówione są szczegółowo w § 28.

9. W szkole funkcjonuje wewnątrzszkolny system oceniania, przedstawiony
    szczegółowo rozdziale IX.
10. Tryb i sposób odwołania się od ustalonej oceny z zachowania lub przedmiotu
    re ulują WSO i kryteria oceniania zachownia ucznia.
11. Ocena z zachowania uwz lędnia respektowanie przez uczniów ich obowiązków
    zapisanych w statucie Gimnazjum w Goczałkowicach-Zdroju
12. Szkoła realizuje programy autorskie po uprzednim zaopiniowaniu przez radę
    pedagogiczną, doradcę metodycznego i organ prowadzący szkołę.
13. Szkoła or anizuje zajęcia       pozalekcyjne . Każdy uczeń może rozwijać swoje
    zainteresowania w ramach otwartych pracowni lub kół zainteresowań, SKS, SKKT,
    których termin zajęć ustala dyrektor szkoły każdorazowo na początku kolejnego roku
    szkolnego.
14. Szkoła promuje uczniów szczególnie uzdolnionych poprzez pomoc w przygotowaniu
    do olimpiad i konkursów, możliwość realizacji indywidualnego toku nauki i
    indywidualnego programu nauki, nagradzanie i eksponowanie ich osiągnięć w szkole i
    środowisku poprzez publikowanie informacji o osiągnięciach w lokalnej prasie i
    portalach internetowych, przyznawanie stypendiów naukowych, wpisy do kroniki
    szkoły,przyznawanie tytułu Absolwent Roku, występowanie z wnioskiem o Nagrodę
    Wójta
                                        -6-
15. Podejmuje działania mające na celu wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez:
    indywidualne formy zajeć, pomoc w trakcie lekcji, zajęcia wyrównawcze i inne
    pozalekcyjne.
16. Gimnazjum udziela uczniom i rodzicom pomocy psychologicznej i pedagogicznej
    we współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz instytucjami
    specjalistycznymi świadczącymi usługi w zakresie rozwoju emocjonalnego, zaburzeń
    rozwojowych i wrodzonych, problematyki niedostosowania, budowania zdrowego
    poczucia własnej wartości, dostarczania wiadomości na temat wpływu środków
    uzależniajacych Organizuje opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi uczęszczającymi
    do szkoły.
17. Gimnazjum realizuje pro ram wychowawczy w ramach które o określone są
    formy i zasady współdziałania z rodzicami ( prawnymi opiekunami) w zakresie
    nauczania, wychowania i profilaktyki, a w szczególności: pedagogizacji rodziców w
    ramach spotkań cyklicznych, umożliwienie rodzicom stałego kontaktu ze szkołą
    poprzez wprowadzenie konsultacji nauczycielskich, uczenia młodzieży myślenia w
    perspektywie zdrowego stylu życia, dobrego funkcjonowania w swerze fizycznej,
    psychicznej i społecznej.

18. Szkoła realizuje zadania opiekuńcze z uwzględnieniem obowiązujących przepisów
    bezpieczeństwa i higieny, a także wynikających z potrzeb środowiska, w szczególności:

    1)     sprawuje opiekę nad uczniami przebywającymi w szkole podczas zajęć
           obowiązkowych, dodatkowych i pozalekcyjnych, za którą odpowiedzialni są, w
           zależności od rodzaju zajęć, nauczyciele uczący, bądź wychowawcy,
    2)     sprawuje opiekę podczas przebywania uczniów poza terenem szkoły w czasie
           organizowanych przez nią zajęć, a także w trakcie wycieczek szkolnych, za którą
           odpowiedzialni są: kierownik wycieczki oraz nauczyciele organizujący tego typu
           formy zajęć.

19. Zajęcia poza terenem szkoły a także wycieczki szkolne or anizowane są z odnie z
    zasadami określonymi przez uregulowania prawne krajoznawstwa i turystyki
    młodzieży szkolnej ujęte w trzech ustawach i aktach wykonawczych do tych
    ustaw.


         1) Ustawa o systemie oświaty - wynikają z niej konkretne uregulowania
            obejmujące bezpieczeństwo i higienę uczniów także w trakcie turystycznych
            wycieczek szkolnych oraz warunków i sposobów organizowania przez
            szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki.

         2) Ustawa o kulturze fizycznej – wynikają z niej ważne dla turystyki
            rozporządzenia regulujące całokształt bezpieczeństwa osób przebywających w
            górach , pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne oraz zasad
            prowadzenia rekreacji ruchowej w tym spraw biwaków, obozów, rajdów,
            zlotów i spływów.

         3) Ustawa o usługach turystycznych – wynikają z niej istotne dla organizatorów
            turystyki sprawy obiektów hotelarskich oraz zadania i pozycje przewodników
            turystycznych i pilotów wycieczek.



                                           -7-
20. Procedury przygotowania wycieczki klasowej

   1) Każdy kierownik wycieczki/imprezy          ma   obowiązek     przestrze ania
      „Re ulaminu Wycieczek” a ponadto:

         a) Wychowawca klasy na pierwszym zebraniu rodziców w danym roku
            szkolnym       przedstawia propozycję wycieczek klasowych wskazując
            program, dostosowany do wieku, potrzeb, zainteresowań, możliwości
            psycho-fizycznych dzieci, oraz możliwości finansowych rodziców.

         b) Rodzice uczniów dokonują wyboru wycieczki i         deklarują fakt ten
            podpisując oświadczenie, o wyrażeniu zgody          na wyjazd dziecka
            niepełnoletniego.

         c) Forma i terminy płatności na spotkaniu klasowym określają rodzice.

         d) Wychowawca na godzinie wychowawczej             przedstawia    uczniom
            propozycję wycieczki.

         e) Wyznaczeni uczniowie        na tydzień przed wyjazdem         prezentują
            szczegółowy cel i program wycieczki.

         f) Wychowawca klasy – Kierownik odpowiednio wcześniej dokonuje
            rezerwacji noclegów, biletów wstępu do muzeów i obiektów, rezerwacji
            posiłków jeżeli nie korzysta z pośrednictwa Biura Podróży.
         g) Wszystkie możliwe płatności kierownik dokonuje wcześniej przelewami.

         h) Wychowawca- Kierownik omawia szczegółowo regulamin wycieczki i
            zasady bezpiecznych zachowań w czasie podróży, podczas zwiedzania i
            wędrówek oraz w miejscu noclegowym. Omówieniu podlega także
            wymagany ubiór oraz ewentualny ekwipunek. Fakt ten odnotowuje się w
            dzienniku na zajęciach lekcji wychowawczej.

         i) Wychowawca podejmuje starania pozyskania sponsorów dofinansujących
            wyjazd dzieci z rodzin najuboższych.

         j) Wypełnioną kartę wycieczki wraz z:
                o listą uczestników,
                o zgodami rodziców na wyjazd,
                o kserokopiami aktualnych koncesji i zezwoleń UKFiT lub
                    wojewody na organizację imprez turystycznych w kraju i za
                    granicą w przypadku korzystania z usług biur,
                    nauczyciel przedkłada dyrektorowi na 3 dni przed wyjazdem.

         k) Kierownik wycieczki zabiera ze sobą apteczkę pierwszej pomocy, kartę
            wycieczki wraz z załącznikami opisanymi w punkcie 10, oaz kserokopię
            polisy ubezpieczeniowej.

         l) Kierownik powiadamia rodziców o godzinie i miejscu odbioru dzieci
            wracających z wycieczki.

                                       -8-
21. Każdy z zatrudnionych nauczycieli zobowiązany jest do pełnienia dyżurów w szkole
    zgodnie z opracowanym regulaminem i planem dostosowanym do struktury budynku,
    planu zajęć oraz wymogów bezpieczeństwa uczniów.

22. Plan dyżurów sporządza wicedyrektor szkoły każdorazowo po zmianie planu lekcji.

23. Szkoła sprawuje szczególną opiekę indywidualną nad niektórymi uczniami, a
    zwłaszcza nad:
      1) uczniami klas pierwszych,
      2) uczniami z zaburzeniami rozwojowymi, uszkodzeniami narządów ruchu,
           słuchu, wzroku poprzez:
            a) indywidualne formy zajęć,
            b) pomoc w trakcie lekcji,
            c) opiekę nauczycielską przed, między i po zajęciach.
      3) uczniami, którym z powodu warunków rodzinnych lub losowych potrzebne są
           szczególne formy opieki, w tym stała lub doraźna pomoc materialna z takich
           źródeł, jak: rada rodziców, opieka społeczna, instytucje charytatywne,
      4) uczniami przebywającymi w rodzinach zastępczych, którym pomocy
           opiekuńczo-wychowawczej udzielają pedagodzy szkolni lub wychowawcy w
           oparciu o decyzję dyrektora szkoły.


                                         §5


1.   Dyrektor Szkoły powierza każdy oddział szczególnej opiece wychowawczej jednemu
     z nauczycieli uczących w tym oddziale, zwanym dalej "wychowawcą".
2.   Dla zachowania ciągłości pracy wychowawczej i jej skuteczności wskazane jest
     zapewnienie w całym etapie edukacyjnym jednego wychowawcy opiekującego się
     oddziałem.
3.   Formy realizacji zadań wychowawcy powinny być dostosowane do wieku uczniów,
     ich potrzeb oraz warunków środowiskowych szkoły.
4.   O zmianie wychowawcy oddziału decyduje dyrektor samodzielnie a także na
     wniosek rady rodziców lub samorządu uczniowskiego uwzględniając możliwości
     kadrowe szkoły.
5.   Dobór lub zmiana wychowawcy możliwe są na pisemny wniosek rady rodziców
     skierowany do dyrektora, uchwalony bezwzględną większością głosów, w obecności
     co najmniej 50% rodziców uczniów danej klasy.
6.   Ostateczną decyzję w tej sprawie podejmuje dyrektor i przedstawia ją rodzicom na
     zebraniu.

                                         §6



                          IV.    ORGANY GIMNAZJUM


1.   Organami gimnazjum są:
     1) Dyrektor gimnazjum
     2) Rada Pedagogiczna
                                         -9-
      3)   Rada Rodziców
      4)   Samorząd Uczniowski


2.    Ustala się następujące zasady współdziałania or anów szkoły oraz sposób
      rozwiązywania sporów między nimi:
     1) Dyrektor szkoły stanowi główną instancję odpowiedzialną za wymianę informacji
        między organami szkoły
     2) Tryb wyboru członków wymienionych organów określają wydane w tym względzie
        przepisy MEN oraz regulaminy wewnętrzne
     3) Rada Rodziców oraz Samorząd Uczniowski mogą występować do Dyrektora szkoły
        z wnioskami i opiniami dotyczącymi wszystkich spraw szkoły
     4) Zaistniałe spory oraz konflikty między wymienionymi organami rozstrzyga się
        w pierwszej kolejności wewnątrz szkoły, poprzez dialog przedstawicieli stron
        konfliktu, zawsze z udziałem dyrektora szkoły, ostateczną decyzję podejmuje
        dyrektor
     5) Rodzice mają prawo odwołać się od decyzji dyrektora do organu prowadzącego lub
        nadzorującego według kompetencji rozstrzyganego zagadnienia

                         A.      DYREKTOR GIMNAZJUM:

                                          §7

1.    Do zadań dyrektora gimnazjum należy planowanie, organizowanie, kierowanie
      i nadzorowanie pracy szkoły, a w szczególności:

      1)  kierowanie bieżącą działalnością dydaktyczno - wychowawczą i opiekuńczą
          gimnazjum oraz reprezentowanie szkoły na zewnątrz,
      2) sprawowanie        nadzoru pedagogicznego nad działalnością nauczycieli
          i wychowawców,
      3) realizowanie uchwał rady pedagogicznej, ewentualnie wstrzymywanie
          wykonania uchwał niezgodnych z przepisami prawa,
      4) stwarzanie warunków do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych
          i opiekuńczych szkoły a także warunków do harmonijnego rozwoju
          psychofizycznego i twórczej atmosfery pracy w szkole
      5) zatwierdzanie szkolnego zestawu programów nauczania,
      6) opracowanie arkusza organizacyjnego,
      7) dysponowanie środkami finansowymi określonymi w planie finansowym
          i ponoszenie odpowiedzialności za ich właściwe wykorzystanie
      8) organizowanie administracyjnej i gospodarczej obsługi szkoły
      9) organizowanie przeglądu technicznego obiektów szkolnych oraz prac
          konserwacyjno-remontowych a także okresowych inwentaryzacji majątku
          szkolnego,
      10) zapewnienie odpowiedniego stanu bezpieczeństwa i higieny pracy ,a w
          szczególności:
         a) dokonywanie okresowych prze lądów obiektów szkolnych pod kątem
             zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z tych
             obiektów ( boisko plac wewnętrzny parkin i
         b) przeprowadzanie 2 x w cią u roku ćwiczeń ewakuacyjnych uczniów i
             pracowników szkoły z odnie z obowiązującym planem ewakuacyjnym

                                         - 10 -
        c) nadzorowanie stanu techniczne o o rodzenia           oświetlenia terenu
           szkolne o oraz wewnątrz budynku
        d) zapewnianie bezpiecznych szlaków komunikacyjnych zewnętrznych i
           wewnętrznych ( równa nawierzchnia oczyszczanie ze śnie u i lodu
           posypywanie piaskiem )
        e) zapewnianie odpowiedniej temperatury, co najmniej 18 stopni w
           pomieszczeniach w których odbywają się zajęcia
        f) zapewnienie dostępu do apteczek szkolnych zaopatrzonych w środki
           niezbędne do udzielania pierwszej pomocy
        g) monitorowanie bezpiecznie prowadzonych zajęć wf
     11) wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów szczególnych

2.   Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla osób zatrudnionych w gimnazjum
     i w szczególności decyduje w sprawach:

     1)   zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników
     2)   przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom oraz
          innym pracownikom szkoły,
     3)   dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz ich mianowania,
     4)   występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i
          organizacji związkowych w sprawach nagród, odznaczeń i innych wyróżnień.

3.   Dyrektor jest organem podejmującym decyzje w sprawach przyjmowania uczniów do
     szkoły, przenoszenia ich do innych oddziałów, spełniania obowiązku szkolnego,
     zezwalania na realizację obowiązku szkolnego poza szkołą i przeprowadzania
     egzaminu klasyfikacyjnego..

4.   Dyrektor w wykonywaniu swoich zadań współpracuje z radą pedagogiczną, rodzicami
     i samorządem uczniowskim, organizacjami związkowymi, stowarzyszeniami
     i organizacjami społecznymi.

                         B.     RADA PEDAGOGICZNA:

                                        §8

1.   Rada Pedagogiczna Gimnazjum w Goczałkowicach Zdroju jest kolegialnym organem
     szkoły realizującym statutowe zadania szkoły w zakresie kształcenia, wychowania
     i opieki.
2.   W skład Rady wchodzą wszyscy nauczyciele zatrudnieni w gimnazjum.
3.   Przewodniczącym Rady Pedagogicznej jest dyrektor szkoły.
4.   Rada Pedagogiczna ustala Regulamin swojej działalności, a jej posiedzenia są
     protokołowane. Uchwały podejmowane są zwykłą większością głosów w obecności
     co najmniej ½ członków rady, którzy są zobowiązani do nie ujawniania spraw,
     będących przedmiotem posiedzeń rady.
5.   Do kompetencji Rady Pedagogicznej należy:
        1) zatwierdzanie planów pracy gimnazjum,
        2) tworzenie i zatwierdzenie szkolnego zestawu programów nauczania,
        3) tworzenia i zatwierdzenieszkolnego zestawu podręczników
        4) opracowanie i zatwierdzenie wewnątrzszkolnego systemu oceniania,
        5) zatwierdzanie wyników klasyfikacji i promocji uczniów
        6) podejmowanie uchwał w sprawie innowacji i eksperymentów pedagogicznych,
                                          - 11 -
      7) podejmowanie uchwał w sprawie skierowania ucznia do klas
          przysposabiających do zawodu,
      8) podejmowanie uchwał w sprawie przeniesienia ucznia do innego Gimnazjum
      9) podejmowanie uchwał w sprawie przedstawionego przez Radę Rodziców
          programu      wychowawczego i profilaktycznego
      10) występowanie z umotywowanym wnioskiem do Wójta Gminy o odwołanie z
          funkcji dyrektora,
      11) delegowanie dwóch przedstawicieli do komisji konkursowej na stanowisko
          dyrektora,
      12) opiniowanie tygodniowego podziału godzin,
      13) opiniowanie projektu planu finansowego,
      14) opiniowanie propozycji dyrektora gimnazjum w sprawach przydziału stałych
          prac i zajęć,
      15) opiniowanie wniosków dyrektora o przyznanie nauczycielom odznaczeń,
          nagród i innych wyróżnień,
      16) uczestniczenie w procesie wewnątrz szkolnego doskonalenia nauczycielii
          ustalanie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli we współpracy z
          liderem WDN, którego wybiera,
      17) przygotowanie projektu zmian statutu szkoły,
      18) wykonywanie innych zadań przewidzianych dla rady pedagogicznej gimnazjum
          zgodnie z ustawą o systemie oświaty.

                            C.    RADA RODZICÓW:

                                        §9

1. Rada Rodziców występuje do rady pedagogicznej i dyrektora gimnazjum z wnioskami
   i opiniami dotyczącymi wszystkich spraw szkoły, a w szczególności związanymi z
   opracowaniem programu wychowawczo-opiekuńczego Gimnazjum
2. Wnioskuje lub sugeruje podjęcie określonych działań ,wykonywania badań na rzecz
   szkoły.
3. W celu wsparcia działalności szkoły Rada Rodziców pozyskuje i gromadzi środki
   finansowe.
4. Porozumiewa się z innymi radami ,ustalając zasady i zakres współpracy,wymienia
   doświadczenia.
5. Szczegółowe zasady tworzenia i tryb działania Rady Rodziców określa jej regulamin
   i plan pracy, który zawiera między innymi:
       1) okres kadencji, tryb, powoływanie i odwoływanie Rady Rodziców,
       2) organa Rady, sposób ich wyłaniania i zakres kompetencji,
       3) zasady wydatkowania funduszy.
6. Regulamin zatwierdzany przez zebranie ogólne rodziców nie może być sprzeczny
   z niniejszym statutem.

7. Do kompetencji Rady Rodziców należy uchwalanie w porozumieniu z Radą
   Pedagogiczną:
       1) programu wychowawczego szkoły, obejmującego wszystkie treści i działania o
          charakterze wychowawczym skierowane do uczniów, realizowanego przez
          nauczycieli
       2) programu profilaktyki dostosowanego do potrzeb rozwojowych uczniów oraz
          potrzeb danego środowiska, obejmującego wszystkie treści i działania o
          charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów,nauczycieli i rodziców
                                       - 12 -
       3) Opiniowanie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub
           wychowania szkoły
       4) Opiniowanie projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły
       5) Opiniowanie szkolnych zestawów podręczników
       6) Opiniowanie zestawów programów nauczania
       7) Opiniowanie spraw dotyczących noszenia jednolitego stroju
       8) Opiniowanie wprowadzania dodatkowych zajęć edukacyjnych
       9) Opiniowania projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela
    Opinie wyrażane w ww.sprawach nie są wiązące dla dyrektora gimnazjum.
8. Jeżeli Rada Rodziców w terminie do 30 dni od dnia rozpoczęcia roku szkolnego nie
   uzyska porozumienia z Radą Pedagogiczną w sprawie programu wychowawczego i
   profilaktycznego, program ten ustala Dyrektor w uzgodnieniu z organem sprawującym
   nadzór pedagogiczny.


                         D.   SAMORZĄD UCZNIOWSKI:

                                         § 10

1.   W Gimnazjum działa Samorząd Uczniowski, który tworzą wszyscy uczniowie szkoły.
2.   Zasady wybierania i działania Samorządu określa jego regulamin uchwalany przez
     ogół uczniów w głosowaniu równym, tajnym i powszechnym.
     Regulamin Samorządu Uczniowskiego nie może być sprzeczny z niniejszym
     Statutem.
3.   Samorząd Uczniowski może opiniować pracę ocenianych nauczycieli oraz
     reprezentuje interesy uczniów w zakresie:
     1) oceniania, klasyfikowania i promowania,
     2) form i metod sprawdzania wiedzy i umiejętności przy zachowaniu następujących
          zasad:
           a) trzy sprawdziany w ciągu tygodnia, przy czym nie więcej niż dwa dziennie,
           b) tygodniowe uprzedzenie o zamiarze badania kompetencji.
4.   Samorząd Uczniowski przedstawia Radzie Pedagogicznej oraz Dyrektorowi
     Gimnazjum wnioski i opinie w zakresie praw uczniów, takich jak:
     1) prawo do zapoznania się z programem nauczania, z jego treścią, celem i
          stawianymi wymaganiami,
     2) prawo do organizacji życia szkolnego,
     3) uczniowie mają prawo do wyboru w porozumieniu z dyrektorem szkoły
          nauczyciela pełniącego rolę opiekuna samorządu uczniowskiego, a w
          porozumieniu z opiekunem do redagowania i wydawania gazetki szkolnej.
     4) prawo organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej oraz
          rozrywkowej zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami organizacyjnymi,
          w porozumieniu z dyrektorem,
5.   Samorząd Uczniowski opracowuje Regulamin swojej działalności i przedstawia go do
     zatwierdzenia społeczności uczniowskiej i Dyrektorowi szkoły.

                                         § 11

1.   Za zgodą Rady Gminy w Gimnazjum utworzone jest stanowisko wicedyrektora.
2.   Warunkiem utworzenia stanowiska, o którym mowa wyżej, jest liczba co najmniej 12
     oddziałów.

                                         - 13 -
3.   Powierzenia stanowiska wicedyrektora i odwołania z niego zgodnie z art. 37 ust.1
     ustawy o systemie oświaty, dokonuje dyrektor szkoły po zasięgnięciu opinii organu
     prowadzącego oraz rady pedagogicznej.

                                         §12

Do obowiązków wicedyrektora należy m.in.:
   1. podczas nieobecności w pracy dyrektora gimnazjum odpowiada jednoosobowo za
      całokształt pracy szkoły odpowiada przed dyrektorem szkoły za pełną i terminową
      realizację powierzonych zadań, a w szczególności za:
      a) zapewnienie uczniom podczas pobytu w szkole i na jej terenie opieki
          pedagogicznej w celu zapobiegania nieszczęśliwym wypadkom
      b) zachowanie przez nauczycieli, uczniów i rodziców oraz innych pracowników
          szkoły ładu i porządku wewnątrz budynku oraz wokół niego
      c) przygotowanie projektu tygodniowego rozkładu zajęć
      d) prowadzenie księgi zastępstw i prawidłowe organizowanie zastępstw za
          nieobecnych nauczycieli
      e) solidne pełnienie dyżurów przez nauczycieli podczas przerw oraz przed i po
          lekcjach
      f) pełną realizację zadań wychowawczo-opiekuńczych przez wychowawców oraz
          prawidłowe prowadzenie dokumentacji szkolnej
      g) przestrzeganie przez nauczycieli i uczniów dyscypliny pracy i nauki
      h) ład i porządek w klasach i na korytarzach,poszanowanie sprzętu szkolnego i
          pomocy naukowych
      i) całokształt pracy świetlicy szkolnej i nadzór nad stołówką podczas spożywania
          posiłków przez gimnazjalistów
      j) całokształt pracy biblioteki szkolnej
      k) opracowanie kalendarza imprez szkolnych,
      l) sprawowanie nadzoru pedagogicznego zgodnie z przydzielonym zakresem
          czynności
      m) przygotowanie projektów ocen pracy nauczycieli bezpośrednio objętych
          nadzorem pedagogicznym
      n) wnioskowanie do dyrektora w sprawach nagród i wyróżnień oraz kar dla tych
          nauczycieli, których bezpośrednio nadzoruje,
      o) opracowanie materiałów analitycznych oraz ocena dotycząca efektów
          kształcenia i wychowania,
      p) wykonywanie innych czynności i zadań zleconych przez dyrektora Gimnazjum.



                                         §13

W zależności od potrzeb w szkole, nauczyciele zajmują stanowisko doradcy
zawodowego, pedagoga szkolnego oraz opiekuna stażu. Ich obowiązki oraz dodatki
funkcyjne określają odrębne przepisy.

Pkt 1. W zakres obowiązków pedagoga szkolnego wchodzą:

I. Zadania ogólno – rozwojowe
     1. Dokonywanie okresowej oceny sytuacji wychowawczej w gimnazjum.

                                        - 14 -
        2. Współudział w opracowywaniu planu dydaktyczno – wychowawczego
           gimnazjum.
        3. Troska o realizację obowiązku szkolnego uczniów gimnazjum.
        4. Współpraca z dyrektorami szkół z terenu Gminy Goczałkowice- Zdrój,
           nauczycielami, rodzicami, Poradnią Psychologiczno –Pedagogiczną, w
           rozwiązywaniu pojawiających się problemów opiekuńczo – wychowawczych.
        5. Udzielanie porad uczniom, rodzicom, nauczycielom ułatwiających
           rozwiązywanie ich problemów wychowawczych
        6. Zwracanie szczególnej uwagi na przestrzeganie przez szkołę postanowień
           Konwencji o Prawach Dziecka.

II.      Profilaktyka wychowawcza

       1. Rozpoznawanie indywidualnych potrzeb uczniów, przyczyn trudności w nauce
          niepowodzeń szkolnych oraz trudności wychowawczych, poprzez: obserwację
          zachowań pojedynczych uczniów i klasy; rozmowy indywidualne i uczestnictwo
          w godzinach wychowawczych; analizę wyników nauczania i ocen z zachowania;
          diagnozę środowiskową ucznia; udzielanie porad wychowawczych; prowadzenia
          zajęć na tematy ważne i interesujące uczniów;
       2. Określanie form i sposobów udzielania pomocy uczniom poprzez:
              a. wnioskowanie o wydanie opinii o uczniu do Poradni Psychologiczno –
                 Pedagogicznej;
              b. opracowywanie wniosków dotyczących uczniów wymagających szczególnej
                 opiekj i pomocy wychowawczej;
              c. Rozpoznawanie sposobów spędzania czasu wolnego przez uczniów
                 wymagających szczególnej opieki i pomocy wychowawczej.
       3. Stwarzanie uczniom wymagającym szczególnej opieki i pomocy, z rodzin
          dysfunkcyjnych możliwości udziału w różnych zajęciach turystycznych,
          rekreacyjnych i innych zorganizowanych zajęciach pozalekcyjnych, pozaszkolnych.
       4. Udzielanie pomocy wychowawcom klas i nauczycielom w pracy z uczniami
          sprawiającymi trudności wychowawcze.
       5. Prowadzenie edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowia psychicznego, ze
          szczególnym uwzględnieniem zagadnień zapobiegania uzależnieniom, wśród
          uczniów, nauczycieli i rodziców.
       6. Wspieranie uczniów w dokonywaniu wyboru kierunku dalszego kształcenia,
          zawodu, oraz udzielania informacji w tym zakresie.
       7. Podejmowanie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych.
       8. Współpraca z organizacjami młodzieżowymi w zakresie wspólnego oddziaływania
          na uczniów wymagających szczególnej opieki i pomocy wychowawczej.


III.      Praca terapeutyczna

       1. Organizowanie pomocy w zakresie wyrównywania braków w wiadomościach
          szkolnych uczniom napotykającym na szczególne trudności w nauce.
       2. Organizowanie pomocy w zakresie wyrównywania i likwidowania mikrodefektów i
          zaburzeń rozwojowych / korekcja, reedukacja, terapia/
       3. Organizowanie różnych form terapii zajęciowej uczniom z objawami
          niedostosowania społecznego.

IV.       Indywidualna opieka psychologiczno – pedagogiczna
                                           - 15 -
      1. Udzielanie uczniom pomocy w eliminowaniu napięć psychicznych
         nawarstwiających się na tle niepowodzeń szkolnych.
      2. Udzielanie porad i pomocy uczniom posiadającym trudności w kontaktach
         rówieśniczych i środowiskowych.
      3. Przeciwdziałanie skrajnym formom niedostosowania społecznego młodzieży.

V.       Pomoc materialna

      1. Organizowanie opieki i pomocy materialnej uczniom osieroconym, z rodzin
         alkoholowych, zdemoralizowanych, wielodzietnych, mających szczególne trudności
         materialne.
      2. Troska o zapewnienie dożywiania uczniom z rodzin posiadających szczególnie
         trudne warunki materialne.
      3. Wnioskowanie o kierowanie spraw uczniów z rodzin zaniedbanych środowiskowo
         do odpowiednich sądów dla nieletnich
      4. Wnioskowanie o skierowanie uczniów do placówek opiekuńczych, rodzin
         zastępczych, jeśli zajdzie taka konieczność.

VI.      Organizacja pracy pedagoga

      1. Posiadanie rocznego planu pracy wynikającego z zadań zawartych w pkt. I – V ,
         oraz uwzględniające konkretne potrzeby opiekuńczo – wychowawcze gimnazjum i
         środowiska.
      2. Zapewnienie w tygodniowym rozkładzie zajęć możliwości kontaktu tak z uczniami
         jak i z rodzicami.
      3. Bieżąca współpraca z dyrektorem szkoły, wychowawcami klas, nauczycielami,
         pielęgniarką szkolną, Radą Rodziców, Samorządem Uczniowskim.
      4. Współpraca z Poradnią Psychologiczno – Pedagogiczną, Sądem Rodzinnym,
         Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej, Policją i innymi organizacjami i
         instytucjami w środowisku zainteresowanymi problemami opieki i wychowania.
      5. Składanie okresowej informacji / na półrocze i koniec roku / na posiedzeniu Rady
         Pedagogicznej oraz na zespołach wychowawczych / według potrzeb / na temat
         trudności wychowawczych, zdrowotnych, innych, występujących wśród uczniów w
         gimnazjum.
      6. Prowadzenie dokumentacji:
         a. dziennik pracy pedagoga, w którym rejestrowane są wykonywane czynności;
         b. ewidencje uczniów wymagających szczególnej opieki wychowawczej, pomocy
         korekcyjno – wyrównawczej, kształcenia specjalnego;


VII.     Kompetencje

      1. Pedagogizacja rodziców.
      2. Opracowanie tematyki i wyników badań w zakresie pracy korekcyjno –
         kompensacyjnej, wychowawczej, i opiekuńczej na potrzeby szkoły.
      3. Przygotowywanie wniosków do sądu w sprawach uczniów z rodzin zaniedbanych
         środowiskowo i zagrożonych patologią.
      4. Prowadzenie mediacji.
      5. Prowadzenie działań i przygotowywanie sprawozdań z działalności w zakresie
         Koordynatora do spraw bezpieczeństwa.
                                          - 16 -
   6. Prowadzenie działań wspierających i promujących właściwe postawy uczniowskiej
   7. Inne działania zlecone przez Dyrektora Gimnazjum.

Pkt 2. W zakres obowiązków opiekuna stażu wchodzą takie działania jak:


   1. Zapoznanie stażysty z procedurą uzyskania awansu.

   2. Pomoc w przygotowaniu planu rozwoju zawodowego.

   3. Wspieranie działania nauczyciela kontraktowego w zakresie wzbogacania jego
      warsztatu.

   4. Dzielienie się swoim doświadczeniem zawodowym.

   5. Informowanie o formach doskonalenia zawodowego i zachęcanie do udziału w
      nich.

   6. Udzielanie rad na prośbę stażysty w sytuacjach problemowych: dydaktycznych,
      wychowawczych.

   7. Sporządzanie wykazu literatury godnej polecenia.

   8. Pomoc w opracowaniu projektu sprawozdania.

   9. Pomoc w uporządkowaniu dokumentacji egzaminacyjnej.

   10. Przygotowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu.




Pkt 3. W zakres obowiązków doradcy zawodowego wchodzą:


    1. Systematyczne diagnozowanie zapotrzebowania uczniów na informacje i pomoc w
       planowaniu kształcenia i kariery zawodowej.

    2. Gromadzenie, aktualizacja i udostępnianie informacji edukacyjnych i zawodowych
       właściwych dla danego poziomu kształcenia ( w zapleczu merytorycznym jakim
       jest Ośrodek Kariery).

    3. Wskazywanie osobom zainteresowanym (młodzieży, rodzicom, nauczycielom)
       źródeł dodatkowej, rzetelnej informacji na poziomie regionalnym,
       ogólnokrajowym, europejskim na temat:

            a) rynku pracy,

            b) trendów rozwojowych w świecie zawodów i zatrudnienia,

            c) wykorzystania posiadanych uzdolnień i talentów w różnych obszarach

            d) świata pracy,


                                        - 17 -
        e) instytucji i organizacji wspierających funkcjonowanie osób
            niepełnosprawnych w życiu codziennym i zawodowym,

        f) alternatywnych możliwości kształcenia dla młodzieży z problemami

        g) programów edukacyjnych Unii Europejskiej.

4. Udzielanie indywidualnych porad edukacyjnych i zawodowych uczniom i ich
   rodzicom.

5. Prowadzenie grupowych zajęć aktywizujących, wspierających uczniów w
   świadomym planowaniu kariery i podjęciu roli zawodowej poprzez przygotowanie
   ich do aktywnego poszukiwania pracy, prezentowania się na rynku pracy oraz
   wyposażenie ich w wiedzę na temat reguł i trendów rządzących rynkiem pracy.

6. Kierowanie w sprawach trudnych, do specjalistów: doradców zawodowych w
   poradniach psychologiczno-pedagogicznych i urzędach pracy, lekarzy itp.

7. Koordynowanie działalności informacyjno – doradczej szkoły (prowadzenie
   Ośrodka Kariery).

8. Wspieranie rodziców i nauczycieli w działaniach doradczych poprzez
   organizowanie spotkań szkoleniowo-informacyjnych, udostępnianie im informacji
   i materiałów do pracy z uczniami itp.

9. Współpraca z Radą Pedagogiczną w zakresie:

      a) tworzenia i zapewnienia ciągłości działań wewnątrzszkolnego systemu
         doradztwa, zgodnie ze statutem szkoły,

      b) realizacji zadań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru drogi
         zawodowej.

10. Systematyczne podnoszenie własnych kwalifikacji.

11. Wzbogacanie warsztatu pracy o nowoczesne środki przekazu informacji (internet,
    CD, wideo itp.) oraz udostępnianie ich osobom zainteresowanym.

12. Prowadzenie odpowiedniej dokumentacji udzielanych porad i osób korzystających
    z usług doradcy zawodowego, sporządzanie sprawozdań z prowadzonej
    działalności.

13. Współpraca z instytucjami wspierającymi wewnątrzszkolny system doradztwa:
    kuratoria oświaty, centra informacji i planowania kariery zawodowej, poradnie
    psychologiczno – pedagogiczne, powiatowe urzędy pracy, przedstawiciele
    organizacji zrzeszających pracodawców itp.




                                     - 18 -
V.   ZASADY WSPÓŁDZIAŁANIA Z RODZICAMI ORAZ ROZWIĄZYWANIA
                          KONFLIKTÓW

                                         § 14

1.  Rodzice i nauczyciele współpracują ze sobą w sprawach wychowania i kształcenia
    dzieci.
2. Wychowawcy są zobowiązani do informowania rodziców o postępach
    indywidualnych dzieci i działalności szkoły na spotkaniach ogólnych nie rzadziej niż
    raz na kwartał.
3. Dyrektor szkoły przynajmniej raz w roku zapoznaje rodziców na zebraniu ogólnym z
    podstawowymi zadaniami i zamierzeniami dydaktyczno - wychowawczymi.
4. Wychowawcy oraz nauczyciele przedmiotów zobowiązani są do udzielania rodzicom
    porad oraz bieżących rzetelnych informacji o zachowaniu, postępach i przyczynach
    trudności w nauce ich dzieci w każdym czasie, zawsze jednak nie kolidującym z ich
    podstawowymi obowiązkami dydaktyczno - wychowawczymi.
5. Wychowawcy zobowiązani są do zapoznawania rodziców z treścią podstawowych
    dokumentów regulujących pracę szkoły, a w szczególności statutu szkoły, regulaminu
    oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów
    sprawdzających.
6. Nauczyciele poszczególnych przedmiotów za pośrednictwem wychowawcy
    klasowego są zobowiązani do powiadamiania ucznia i jego rodziców na miesiąc
    przed zakończeniem klasyfikacji semestralnej i rocznej o zagrożeniu oceną
    niedostateczną oraz oceną nieodpowiednią i na anną z zachowania.
7. Rodzica powiadamia się o zagrożeniu oceną wymienioną w pkt.6 pisemnie, a
    potwierdzenie powiadomienia zachowuje się w dokumentacji szkolnej .
8. W przypadku niepotwierdzenia przez rodziców powiadomienia o ocenach
    niedostatecznych wychowawca osobiście zawiadamia ich spisując z rozmowy notatkę
    służbową lub powiadamia ich listem poleconym.
9. Rodzice powinni utrzymywać stały kontakt z wychowawcą oraz interesować się na
    bieżąco zachowaniem, ocenami oraz postępami dziecka w nauce.
10. Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są zobowiązani do:
    1) dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły
    2) zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne,
    3) zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowanie się do zajęć
         szkolnych,
    4) zapewnienia dziecku realizującemu obowiązek szkolny poza szkołą właściwych
         warunków nauki.
11. Rodzice mają możliwość zgłaszania organowi prowadzącemu szkołę oraz pełniącemu
    nadzór pedagogiczny uwag dotyczących pracy szkoły.




                                         § 15

1.   Dyrektor jako przewodniczący Rady Pedagogicznej wykonuje uchwały o ile są
     zgodne z prawem natomiast wstrzymuje wykonywanie uchwał sprzecznych z
     prawem, powiadamiając o tym fakcie organ prowadzący.
                                        - 19 -
2.   Dyrektor rozstrzyga sprawy sporne powstałe między członkami Rady Pedagogicznej.
     Jest także negocjatorem w sytuacjach konfliktowych pomiędzy nauczycielem a
     rodzicem.
3.   Dyrektor przyjmuje wnioski, bada skargi dotyczące nauczycieli i pracowników
     niepedagogicznych i podejmuje stosowne rozstrzygnięcia kierując się przepisami
     prawa, zasadami partnerstwa, obiektywizmu oraz dobra publicznego.
4.   W sytuacjach konfliktowych dyrektor gimnazjum może wydawać zalecenia
     statutowym organom szkoły, jeżeli działalność tych organów narusza interesy
     gimnazjum i nie służy rozwojowi jego wychowanków.
5.   W przypadku podjęcia przez Radę Rodziców uchwał sprzecznych z prawem lub
     ważnym interesem szkoły, dyrektor zawiesza jej wykonanie i w terminie określonym
     w Regulaminie Rady przekazuje sprawę do rozstrzygnięcia organowi prowadzącemu.
6.   W sprawach spornych między pracownikami szkoły a uczniami ustala się co
     następuje:
     1) uczeń zgłasza swoje zastrzeżenia do przewodniczącego Samorządu
           Uczniowskiego za pośrednictwem przewodniczącego klasowego,
     2) przewodniczący Samorządu Uczniowskiego w uzgodnieniu z nauczycielem
           opiekunem przedstawia sprawę wychowawcy, który rozstrzyga sporne kwestie
     3) sprawy nie rozstrzygnięte kierowane są do dyrektora, którego decyzje są
           ostateczne.


                       VI. ORGANIZACJA GIMNAZJUM:

                                        § 16

Terminy rozpoczynania i zakończenia zajęć dydaktyczno - wychowawczych, przerw
świątecznych oraz ferii zimowych i letnich określają odrębne przepisy w sprawie
organizacji roku szkolnego i są corocznie aktualizowane przez dyrektora gimnazjum.

                                        § 17

1.   Szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym
     określa arkusz organizacyjny Gimnazjum opracowany przez dyrektora. Arkusz
     organizacji Gimnazjum zatwierdza Wójt Gminy w terminie do dnia 30 maja danego
     roku, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny.
2.   W arkuszu organizacyjnym Gimnazjum zamieszcza się w szczególności:
     1) liczbę pracowników szkoły, w tym pracowników zajmujących stanowiska
          kierownicze,
     2) ogólną liczbę godzin przedmiotów i zajęć obowiązkowych,
     3) ogólną liczbę godzin zajęć edukacyjnych finansowanych ze środków
          przydzielonych przez organ prowadzący szkołę




                                        § 18

1.   Podstawową jednostką organizacyjną gimnazjum jest oddział.W szkole funkcjonują
     oddziały klas I- III. Liczba uczniów w oddziale wynosi od 18 do 26.

                                        - 20 -
2.   W szkole są tworzone oddziały klas sportowych ze względu na posiadana bazę i
     wykwalifikowaną kadrę nauczycieli instruktorów.
3.   W przypadku klas sportowych liczba godzin wf zostaje zwiększona zgodnie z
     obowiązującymi przepisami.
4.   Uczniowie danego roku szkolnego uczą się wszystkich przedmiotów obowiązkowych
     i uczestniczą we wszystkich zajęciach dodatkowych, przewidzianych planem
     nauczania zgodnie z programami zatwierdzonymi przez dyrektora w zestawie
     szkolnych programów nauczania.


                                        § 19

1.   Oddział dzieli się na grupy na zajęciach wymagających specjalnych warunków
     i bezpieczeństwa z uwzględnieniem zasad określonych w rozporządzeniu w sprawie
     ramowych planów nauczania.
2.   Oddział dzieli na grupy w nauczaniu:
     1) języków obcych,
     2) informatyki,

3.   Zajęcia z wychowania fizycznego ze względu na naukę pływania są zgodne z
     obowiązującymi przepisami i prowadzone są w grupach liczących od 12 do 15
     uczniów.
4.   W przypadku oddziałów liczących mniej niż 24 uczniów, podziału na grupy na
     zajęciach, o których mowa w ust. 2 można dokonywać za zgodą organu
     prowadzącego szkołę.
5.   Podział uczniów na grupy uzależniony jest ponadto od możliwości finansowych
     szkoły oraz wielkości sal i pomieszczeń dydaktycznych.

                                       § 20

1.   Podstawową formą pracy szkoły są zajęcia dydaktyczne i wychowawcze prowadzone
     w systemie klasowo - lekcyjnym.
2.   Godzina lekcyjna trwa 45 minut.

                                       § 21

Dyrektor szkoły w porozumieniu z Radą Pedagogiczną i w uzgodnieniu z organem
prowadzącym ustala zasady prowadzenia niektórych zajęć, np. zajęcia wyrównawcze,
specjalistyczne, nauczanie języków obcych, informatyki, koła zainteresowań i innych
pozalekcyjnych, które mogą być prowadzone poza systemem klasowo-lekcyjnym w
grupach oddziałowych lub między oddziałowych.

                                       § 22

Organizację stałych, obowiązkowych i nadobowiązkowych zajęć dydaktycznych
i wychowawczych określa tygodniowy rozkład zajęć ustalonych przez dyrektora
gimnazjum na podstawie zatwierdzonego arkusza organizacyjnego, z uwzględnieniem
zasad ochrony zdrowia i higieny pracy.




                                       - 21 -
                                          § 23

1.   Dla uczniów, którzy po rocznym uczęszczaniu do Gimnazjum nie rokują ukończenia
     Gimnazjum w normalnym trybie, dyrektor szkoły może wystąpić o skierowanie
     ucznia do klasy przysposabiającej do pracy zawodowej w porozumieniu z
     dyrektorami innych gimnazjów i ich organów prowadzących.
2.   Dyrektor Gimnazjum kieruje ucznia do klasy, o której mowa w ust. 1 na podstawie
     uchwały rady pedagogicznej, po dokładnym zapoznaniu się z sytuacją i
     możliwościami ucznia, uwzględniając wynik sprawdzianu osiągnięć edukacyjnych
     ucznia, opinię lekarską opinię poradni psychologiczno - pedagogicznej, zgodę
     rodziców (prawnych opiekunów) ucznia.


                                          § 24

1.   Biblioteka szkolna jest pracownią szkolną, służącą realizacji potrzeb i zainteresowań
     uczniów, zadań dydaktycznych i wychowawczych szkoły, doskonaleniu warsztatu
     pracy nauczyciela, popularyzowaniu wiedzy pedagogicznej wśród rodziców.

2.   Do zadań bibliotekarzy należy:
     1) opracowanie projektu Regulaminu korzystania z biblioteki i czytelni,
     2) prowadzenie katalogu rzeczowego i alfabetycznego,
     3) udostępnienie informacji o zbiorach,
     4) określenie godzin wypożyczania książek przy zachowaniu zasady dostępności
         biblioteki dla ucznia przed i po lekcjach,
     5) organizowanie konkursów czytelniczych i wystaw,
     6) przedstawienie radzie pedagogicznej informacji o stanie czytelnictwa
         poszczególnych klas,
     7) współpraca z nauczycielami gimnazjum,
     8) współpraca w realizacji ścieżek edukacyjnych,
     9) zakup i oprawa książek, tworzenie wideo i taśmoteki.


                                          § 25

1.   Dla uczniów, którzy chcą dłużej przebywać w szkole, lub powinni podlegać
     szczególnej opiece organizuje się świetlicę szkolną o charakterze klubu
     młodzieżowego.
2.   Czas pracy świetlicy gimnazjum dostosowuje się do potrzeb uczniów i możliwości
     finansowych gimnazjum.
3.   Opiekę nad grupą powierza się wychowawcy świetlicy.
4.   Dopuszcza się możliwość utworzenia stanowisko kierownika świetlicy.
5.   Do zadań kierownika należy:
     1) organizacja pracy świetlicy,
     2) opracowanie regulaminu świetlicy, który nie może być sprzeczny
          z postanowieniami statutu,
     3) opracowywanie i przedkładanie dyrektorowi projektu budżetu świetlicy na dany
          rok
     4) organizowanie żywienia,
     5) bezpośredni nadzór nad pracą wychowawców świetlicy oraz współpraca z
          pracownikami kuchni i intendenta SP1
                                        - 22 -
     6)   prowadzenie zajęć z młodzieżą,
     7)   współorganizowanie form wypoczynku dla uczniów oraz pomocy socjalnej,
     8)   prowadzenia dokumentacji pracy świetlicy.



           VII. NAUCZYCIELE I INNI PRACOWNICY GIMNAZJUM:

                                        § 26

1.   W szkole zatrudnia się nauczycieli oraz pracowników administracyjnych i obsługi.
2.   Zasady zatrudnienia nauczycieli oraz innych pracowników, o których mowa w ust. 1
     określają odrębne przepisy.

                                        § 27

1.  Nauczyciel prowadzi pracę dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w oparciu
    o obowiązujące przepisy MEN, z zakresu BHP, wewnętrzne regulaminy
    organów szkoły i dokumenty regulujące pracę szkoły.
   Jest odpowiedzialny za jakość tej pracy i bezpieczeństwo powierzonych jego opiece
    uczniów.
2. Do obowiązków nauczyciela należy:
    1) kontrolować systematycznie miejsca prowadzenia zajęć pod względem
         bezpieczeństwa i higieny pracy,ze wz lędu na odpowiedzialność za życie,
         zdrowie bezpieczeństwo powierzonych mu uczniów
    2) uczestniczyć w szkoleniach w zakresie BHP organizowanych przez zakład pracy,
    3) pełnić dyżury w przerwach między lekcjami wg ustalonego przez dyrektora
         szkoły harmonogramu na dany semestr,
    4) przestrzegać zapisów statutowych,
    5) zapoznać się z aktualnym stanem prawnym w oświacie,
    6) usuwać drobne usterki w budynku, klasie, względnie zgłaszać dyrektorowi ich
         występowanie,
    7) w pracowniach o zwiększonych ryzyku wypadkowości egzekwować
         przestrzeganie regulaminów,
    8) w salach gimnastycznych i na boiskach sportowych używać tylko sprawnego
         sprzętu,
    9) na każdej lekcji kontrolować obecność uczniów,
    10) stosować zasady oceniania zgodne z przyjętymi przez szkołę kryteriami,
    11) dbać o systematyczne przekazywanie informacji o postępach ucznia jego
         rodzicom,
    12) podnosić i aktualizować wiedzę i umiejętności pedagogiczne,
    13) służyć pomocą nauczycielom rozpoczynającym pracę pedagogiczną,
    14) wzbogacać warsztat pracy i dbać o powierzone pomoce i sprzęt,
    15) aktywnie uczestniczyć w procesie wewnątrz szkolnego doskonalenia nauczycieli,
    16) dbać o własny rozwój zawodowy i rozwój szkoły jako organizacji,
    17) uczestniczyć w warsztatach i kursach doskonalących zgodnie z przyjętym przez
         radę pedagogiczną planem doskonalenia,
    18) stosować nowatorskie metody pracy i programy nauczania,
    19) wspomagać rozwój psychofizyczny ucznia poprzez prowadzenie różnorodnych
         form oddziaływań w ramach zajęć pozalekcyjnych.
    20) Czuwać nad prawidłowym przebie iem procesu dydaktyczne o
                                        - 23 -
     21) Wspierać rozwój psychofizyczny uczniów ich zdolności oraz
         zainteresowania
     22) Stosować bezstronność obiektywizm jawność w ocenie uczniów oraz ich
         sprawiedliwe traktowanie
     23) Udzielać pomocy w przezwyciężaniu niepowodzeń szkolnych w oparciu o
         rozpoznanie potrzeb uczniów


                                          § 28

1.   Nauczyciele danego przedmiotu, lub nauczyciele grupy przedmiotów pokrewnych,
     wychowawcy klas, tworzą zespoły przedmiotowe.
2.   Pracą zespołu kieruje powołany przez dyrektora gimnazjum kierownik zespołu.
3.   Do zadań zespołu należy:
     1) wybór programów nauczania i współdziałanie w ich realizacji,
     2) ewaluacja wewnątrz szkolnego systemu oceniania (stymulowanie rozwoju
          uczniów),
     3) opiniowanie przygotowanych w szkole autorskich programów nauczania,
     4) organizowanie wewnątrz szkolnego doskonalenia zawodowego nauczycieli,
     5) wymiana doświadczeń w zakresie metod nauczania, prowadzenie lekcji
          koleżeńskich,
     6) współpraca z doradcą metodycznym przedmiotu.
4.   Poszczególne zespoły ustalają harmonogram, zakres i sposób realizacji zadań, a efekty
     pracy przedstawiają na posiedzeniach rady pedagogicznej w formie wniosków.


                                          § 29

1.   Zadaniem nauczyciela wychowawcy jest sprawowanie opieki wychowawczej nad
     uczniami gimnazjum, a w szczególności:
     1) ścisła współpraca z rodzicami w zakresie wszystkich spraw związanych z
          wychowaniem i postępami w nauce,
     2) tworzenie warunków wspomagających rozwój ucznia,
     3) przygotowanie ucznia do życia w rodzinie i społeczności,
     4) rozwijanie umiejętności rozwiązywania życiowych problemów przez
          wychowanka.

2.   Wychowawca w celu realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 winien:
     1) zdiagnozować warunki życia i nauki swoich wychowanków,
     2) opracować wspólnie z rodzicami i uczniami program wychowawczy
        uwzględniający wychowanie pro rodzinne,
     3) utrzymywać systematyczny i częsty kontakt z innymi nauczycielami w celu
        koordynacji oddziaływań wychowawczych,
     4) współpracować z rodzicami, włączając ich do rozwiązywania problemów
        wychowawczych,
     5) współpracować z pedagogiem szkolnym i Poradnią Psychologiczno -
        Pedagogiczną,
     6) śledzić postępy w nauce swoich wychowanków,
     7) dbać o systematyczne uczęszczanie uczniów na zajęcia,
     8) udzielać porad w zakresie możliwości dalszego kształcenia się, wyboru zawodu,

                                          - 24 -
     9)   kształtować właściwie stosunki pomiędzy uczniami, opierając je na tolerancji i
          poszanowaniu godności osoby ludzkiej,
     10) systematycznie kontaktować się z rodzicami - tworzyć warunki do udziału
          rodziców w życiu klasy i szkoły,
     11) organizować zebrania rodziców co najmniej raz na kwartał,
3.   Wychowawca prowadzi określoną przepisami dokumentację pracy dydaktyczno-
     wychowawczej (dziennik, arkusze ocen, zeszyty obserwacji, świadectwo szkolne,
     inne..).
4.   Wychowawca ma prawo korzystać w swej pracy z pomocy merytorycznej i
     metodycznej ze strony Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej i pedagoga
     szkolnego.


                          VIII. UCZNIOWIE GIMNAZJUM

                                           § 30


1.  Do gimnazjum uczęszczają uczniowie po ukończeniu szkoły podstawowej,
    podlegający obowiązkowi szkolnemu, który trwa do 18 roku życia, mieszkający w
    obwodzie szkoły.
2. Dyrektor gimnazjum może przyjąć ucznia z innego obwodu, jeżeli warunki
    organizacyjne na to pozwolą.
   1) W przypadku wolnych miejsc do Gimnazjum przyjmowani są uczniowie spoza
      obwodu szkoły, którzy uzyskali na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej z
      obowiązkowych zajęć edukacyjnych średnią ocen 4,5 oraz co najmniej dobre
      zachowanie
   2) W przypadku większej ilości chętnych niż wolnych miejsc, pierwszeństwo mają:
          a) uczniowie z wyższą średnią ocen na świadectwie ukończenia szkoły
             podstawowej
          b) uczniowie, których rodzeństwo uczy się w tutejszym gimnazjum.
3. Na wniosek rodziców ucznia oraz po zasięgnięciu opinii psychologiczno -
    pedagogicznej dyrektor może zezwolić na pozaszkolną formę realizacji obowiązku
    szkolnego.
4. O zasadach przyjęcia do klasy sportowej decydują następujące warunki:

                            I Warunki przyjęcia do kasy sportowej
                            w Gimnazjum Goczałkowicach-Zdroju
           1)   Dostarczenie do szkoły w wyznaczonym terminie zaświadczenia
                lekarskiego z poradni sportowej o braku przeciwwskazań do uprawiania
                sportu.
           2)   Zaakceptowanie      przez    rodziców/prawnych     opiekunów/    zasad
                funkcjonowania klasy sportowej zawartych w karcie informacyjnej.
           3)   Uzyskanie przez ucznia w I semestrze klasy szóstej oceny bardzo dobrej
                lub celującej z wychowania fizycznego.
           4)   Uzyskanie przez ucznia z przeprowadzonego testu sprawności fizycznej
                minimum 65% punktów.
           5)   W przypadku uzyskania przez uczniów takiej samej ilości punktów z testu
                sprawności o zakwalifikowaniu do klasy sportowej będzie decydować
                kolejno:
                      a) ocena zachowania z pierwszego semestru klasy szóstej,
                                          - 25 -
                     b) ocena z wychowania fizycznego z pierwszego semestru klasy
                        szóstej,
                     c) średnia ocen z pierwszego semestru z: matematyki, języka
                        polskiego i języka obcego

                                      II Odwołanie

            6) Rodzice mogą odwołać się od decyzji o nie zakwalifikowaniu do klasy
                sportowej w ciągu 7 dni od daty ogłoszenia listy osób zakwalifikowanych.
            7) Odwołania w formie pisemnej wraz z uzasadnieniem należy złożyć w
                sekretariacie szkoły.
            8) Rozpatrzenie odwołania przez komisję składającą się z co najmniej dwóch
                nauczycieli     wychowania       fizycznego     przeprowadzających     test
                sprawnościowy, nastąpi w ciągu 7 dni od daty złożenia wniosku/podania.
               O decyzji komisji rodzice zostaną powiadomieni listownie lub telefonicznie.
            9) W przypadku nieobecności ucznia na teście sprawnościowym w
                uzasadnionych przypadkach rodzice mogą wystąpić do dyrektora szkoły o
                wyznaczenie dodatkowego terminu.
            10) Uzasadnienie nieobecności na teście sprawnościowym w formie pisemnej
                należy złożyć w sekretariacie szkoły w terminie 3 dni od daty
                przeprowadzania testu. Rozpatrzenie uzasadnienia nastąpi w ciągu 7 dni od
                daty złożenia.
            11) W przypadku uzyskania zgody uczeń przystępuje do testu w wyznaczonym
                przez dyrektora szkoły terminie.

Ostateczny termin przystąpienia do testu sprawnościowego przypada nie później niż w
ostatnim dniu sierpnia.


                                           § 31

1.    Do obowiązków ucznia należy przestrze anie postanowień zawartych w statucie
      a zwłaszcza:
     1) punktualnie,systematycznie przygotowywać się do lekcji i aktywnie uczestniczyć w
        zajęciach lekcyjnych, nie zakłócać przebiegu zajęć przez niewłaściwe zachowanie
        oraz uzupełniać braki wynikające z absencji
     2) przedstawiać w terminie do tygodnia, pisemnego usprawiedliwienia uzasadnionej
        nieobecności na zajęciach edukacyjnych w formie:
            a. -zaświadczenia lekarskiego
            b. -oświadczenia rodziców o uzasadnionej przyczynie nieobecności
     3) dbać o wspólne dobro, ład i porządek szkoły, jej estetyczny wygląd, poszanowanie
        powierzonego mienia
     4) wystrzegać się szkodliwych nałogów ( tytoniu,tabaki, alkoholu, narkotyków i
        innych środków odurzających)
     5) naprawiać wyrządzone szkody materialne,
     6) przestrzegać zasad kultury współżycia wobec nauczycieli, kolegów, innych osób,
        między innymi przez właściwe zwracanie się do nich
     7) dbać o honor i tradycję gimnazjum ( strój, postawa, zachowanie, udział w
        imprezach)
     8) przychodzić do szkoły ubranym czysto i schludnie, dbać o codzienny wygląd

                                          - 26 -
     9) podporządkować się zaleceniom i zarządzeniom dyrektora gimnazjum, rady
         pedagogicznej oraz ustaleniom samorządu uczniowskiego,
     10) okazywać szacunek nauczycielom, wychowawcom, pracownikom szkoły i ludziom
         starszym poprzez społeczne akceptowane formy.
     11) Dbać o kulturę zachowania i kulturę języka ( nie używać wulgaryzmów,ani
         zwrotów uwłaczających godności człowieka )
     12) Przestrzegać ustalonych warunków korzystania z telefonów komórkowych i innych
         urządzeń elektronicznych na terenie szkoły, w tym nieużywania telefonów
         komórkowych w czasie zajęć edukacyjnych
     13) Nie przynosić do szkoły niebezpiecznych przedmiotów
     14) Dbać o higienę osobistą
     15) W dni uroczystości szkolnych przychodzić w stroju galowym ( czarno-białym )

2. Uczeń imnazjum ma prawo:
   1) do informacji na temat zakresu wymagań oraz właściwie zorganizowanego procesu
       kształcenia
   2) uczeń ma prawo do jawności ocen; ocena może być wpisana do zeszytu na życzenie
       ucznia,
   3) posiadania pełnej wiedzy na temat kryteriów ocen z przedmiotów i zachowania,
   4) korzystania z zasad dotyczących sprawdzania wiedzy i umiejętności, o których
       mowa w § 13 ust.2 pkt 2 statutu,
   5) do tygodniowego rozkładu lekcji zgodnego z zasadami higieny pracy umysłowej,
   6) do poszanowania swojej godności i dobrego imienia
   7) do zdobywania wiedzy przy pomocy nauczyciela, poszerzania jej, ma prawo do
       twórczych poszukiwań intelektualnych; może wyrażać wątpliwości, własne sądy
       oraz prowadzić dyskusję z treściami zawartymi w podręczniku oraz
       przekazywanymi przez nauczyciela,
   8) uczeń ma prawo w czasie lub po zakończeniu zajęć zwrócić się do nauczyciela z
       prośbą o wyjaśnienie trudnych problemów omawianych na lekcjach lub
       występujących w zadaniach domowych,
   9) do swobodnego wyrażania myśli i przekonań o ile nie naruszają one dobra
       osobistego osób trzecich,
   10) do korzystania z pomocy doraźnej,
   11) do życzliwego, podmiotowego traktowania w procesie dydaktyczno -
       wychowawczym,
   12) noszenia emblematu szkoły,
   13) nietykalności osobistej,
   14) bezpiecznych warunków pobytu w szkole,
   15) korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń zgodnie z ich przeznaczeniem
       i w myśl obowiązujących regulaminów,
   16) reprezentowania szkoły w konkursach, przeglądach i zawodach,
   17) wpływania na życie szkoły poprzez działalność samorządową oraz zrzeszania się
       w organizacjach, których działalność jest zgodna z prawem,
   18) rzetelnej i sprawiedliwej oceny zachowania i postępów nauce,
   19) rozwijania zdolności i zainteresowań

3.    Uczeń imnazjum może otrzymać na rody i wyróżnienia za:
      1) rzetelną naukę i pracę na rzecz szkoły,
      2) wzorową postawę,
      3) wybitne osiągnięcia,
      4) dzielność i odwagę,
                                         - 27 -
4.  Nagrodę przyznaje dyrektor Gimnazjum na wniosek wychowawcy klasy, samorządu
    uczniowskiego, rady rodziców, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej.
5. Ustala się następujące rodzaje nagród dla uczniów klas I - III Gimnazjum:
    1) pochwała wychowawcy i opiekuna organizacji uczniowskich,
    2) pochwała dyrektora wobec całej społeczności szkolnej,
    3) dyplom,
    4) bezpłatna wycieczka dla wyróżniających się uczniów,
    5) nagroda rzeczowa,
    6) wpis do "kroniki Gimnazjum".
6. Na wniosek dyrektora Gimnazjum za szczególne osiągnięcia uczniowi może być
    przyznawana nagroda Wójta Gminy.
7. Nagrody finansowane są z budżetu szkoły oraz przez Radę Rodziców gimnazjum.
8. Uczniom przyznaje się świadectwa z wyróżnieniem zgodnie z odrębnymi przepisami.
9. Ustala się następujący rodzaj kar:
    1) upomnienie wychowawcy wobec klasy,
    2) upomnienie dyrektora,
    3) upomnienie dyrektora wobec społeczności uczniowskiej,
    4) założenie Niebieskiej Karty
    5) pisemne powiadomienie rodziców o nagannym zachowaniu ucznia,
    6) zakaz udziału w imprezach i wycieczkach szkolnych,
    7) przeniesienie ucznia do równoległego oddziału tej szkoły,
    8) przeniesienie ucznia do innego gimnazjum.
10. Od każdej wymierzonej kary uczeń może się odwołać za pośrednictwem
    samorządu uczniowskie o wychowawcy lub rodziców do dyrektora szkoły w
    terminie trzech dni od wymierzenia na piśmie. Po przeprowadzeniu analizy
    wszystkich dokumentów związanych ze sprawą dyrektor szkoły informuje na
    piśmie            w terminie 14 dni od złożenia odwołania rodziców ( prawnych
    opiekunów) ucznia o zasadności wymierzenia kary i terminie jej wykonania.
    Decyzja dyrektora jest ostateczna.

11. Na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu
    uczniowskiego dyrektor może skreślić ucznia z listy uczniów, gdy ten:
    1) dopuszcza się czynów zagrażających zdrowiu i życiu człowieka,
    2) wchodzi z kolizję z prawem,
    3) demoralizuje innych uczniów,
    4) permanentnie narusza postanowienia statutu gimnazjum.

12. Uczeń gimnazjum może być skreślony z listy uczniów jedynie z równoczesnym
    przeniesieniem ucznia do innego gimnazjum po wcześniejszym uzyskaniu zgody
    jego dyrektora. Przeniesienia dokonuje Kurator oświaty na wniosek dyrektora szkoły
    wynikający z uchwały rady pedagogicznej.
13. O każdej nagrodzie oraz karze wychowawca klasy ma obowiązek powiadomić
    Rodziców (prawnych opiekunów) ucznia.




                                        - 28 -
           IX. WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA (WSO

                                         § 32



                                  PRZEPISY OGÓLNE


Wewnątrzszkolny System Oceniania, zwany WSO, reguluje zasady oceniania,
klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów
w Gimnazjum w Goczałkowicach-Zdroju.
    1. Przyjmuje się zasadę, że główny ciężar informacyjny w kontekście oceniania
        spoczywa na ocenianiu bieżącym.
  2. Ocenianie śródroczne stanowi zwartą informację na temat osiągnięć edukacyjnych
     oraz zachowaniu ucznia za miniony okres nauki.

  3. Szczegółowe cele i zakresy oceniania wewnątrzszkolnego określają Przedmiotowe
     Systemy Oceniania, zwane dalej PSO, jednolite dla nauczycieli tej samej
     specjalności, stanowiące załączniki do WSO

  4. Ocenianiu podle ają:

          1) osiągnięcia edukacyjne ucznia;

          2) zachowanie ucznia.

   5. Oceny ucznia dokonują:

          1) nauczyciele przedmiotu,

          2) wychowawca klasy,

          3) uczeń w formie samooceny.

   6. Ocenianie wewnątrzszkolne osią nięć edukacyjnych ucznia pole a na:
          1) rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez
              ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych
              wynikających z podstawy programowej, określonej w odrębnych przepisach,
              i realizowanych w szkole programów nauczania, uwzględniając tę
              podstawę;
          2) formułowaniu oceny.
   7. Ocenianie zachowania ucznia polega na :

    rozpoznawaniu przez wychowawcę klasy, nauczycieli oraz uczniów danej klasy
   stopnia respektowania przez ucznia zasad współżycia społecznego, i norm etycznych.

                                         § 33

   1. Ocenianie wewnątrzszkolne ma na celu:
          1) poinformowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych
             i postępach w tym zakresie;
          2) pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju;
                                         - 29 -
           3) motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu;
           4) dostarczenie rodzicom (prawnym opiekunom) i nauczycielom informacji
              o aktywności, postępach, trudnościach w nauce, zachowaniu oraz
              specjalnych uzdolnieniach ucznia;
           5) umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy
              dydaktyczno- wychowawczej.

   2.     Ocenianie wewnątrzszkolne obejmuje:

           1) formułowanie przez nauczycieli wymagań edukacyjnych niezbędnych do
              uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z
              obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz informowanie o
              nich uczniów i rodziców (prawnych opiekunów);
           2) ustalenie kryteriów oceniania zachowania;
           3) bieżące ocenianie i śródroczne klasyfikowanie z obowiązkowych i
              dodatkowych zajęć edukacyjnych według skali i w formach przyjętych
              w szkole ;
           4) przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych;
           5) ustalanie ocen klasyfikacyjnych na koniec roku szkolnego i warunki ich
              poprawiania;
           6) ustalenie warunków i trybu uzyskiwania wyższych niż przewidywane
              rocznych (śródrocznych) ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i
              dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej
              zachowania;
           7) ustalenie warunków i sposobu przekazywania rodzicom (prawnym
              opiekunom) informacji o postępach i trudnościach ucznia w nauce.
           8) Na wniosek rodziców od roku szkolnego 2002/2003 zostało wprowadzone
              do przedmiotów obowiązkowych nauczanie drugiego języka obcego. Jest to
              przedmiot dodatkowy podlegający ocenianiu i klasyfikowaniu. Śródroczne i
              roczne oceny klasyfikacyjne z dodatkowych zajęć edukacyjnych ustalają
              nauczyciele prowadzący poszczególne dodatkowe zajęcia edukacyjne.
              Ocena klasyfikacyjna z dodatkowych zajęć edukacyjnych nie ma wpływu na
              promocję do klasy programowo wyższej.

   3.    Ze wz lędu na zmienne terminy ferii zimowych w celu rytmicznej pracy
        szkoły ustala się podział roku szkolne o na dwa semestry:

    1) I semestr z klasyfikacją śródroczną trwa od inauguracji nauki do 15 stycznia,
    2)   II semestr z klasyfikacją końcoworoczną trwa od pierwszego dnia roboczego po
15 stycznia do daty zakończenia roku szkolnego ustalonego przez MEN w kalendarzu roku
szkolnego.
   4. Ucznia ocenia się:
          1) na początku etapu kształcenia, ( testy wiedzy zastanej )
          2) w trakcie realizacji działu programowego (na bieżąco),
          3) po zakończeniu działu programowego,
          4) na koniec każdego etapu kształcenia (okres, rok szkolny).
    5. Oceny są jawne dla ucznia i jego rodziców ( prawnych opiekunów ).
    6. Na wniosek ucznia lub jego rodziców nauczyciel uzasadnia ustaloną ocenę, a
ocenione prace pisemne lub inna dokumentacja dotycząca ucznia jest im udostępniana.


                                        - 30 -
                                       § 34


                           METODY OCENIANIA UCZNIA

1. Nauczyciele, za pośrednictwem wychowawcy, na początku roku szkolnego w
   terminie do 30 września informują uczniów oraz ich rodziców (prawnych
   opiekunów) o wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do uzyskania
   poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i
   dodatkowych zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie
   programu nauczania, sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów, o
   warunkach i trybie uzyskiwania wyższej niż przeciętna rocznej (śródrocznej) oceny
   klasyfikacyjnej z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz o
   zasadach poprawiania śródrocznych ocen niedostatecznych z poszczególnych
   przedmiotów.

2. Wychowawca na początku każdego roku szkolnego informuje uczniów i rodziców
   (prawnych opiekunów) o warunkach i sposobie oraz kryteriach oceniania
   zachowania oraz o warunkach i trybie uzyskiwania wyższej niż przewidywana
   rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.



3. Nauczyciel dokonuje oceny ucznia na podstawie:

       1) prac klasowych – obejmujących duże partie materiału, ocena wystawiona na
          ich podstawie ma znaczący wpływ na ocenę okresową ( nie więcej niż dwie
          w cią u ty odnia nie więcej niż jedna w danym dniu może wystąpić z
          ty odniowym wyprzedzeniem i wpisem ołówkiem do dziennika )

       2) sprawdzianów – obejmujących materiał z kilku lekcji lub wiadomości i
          umiejętności konieczne w całym cyklu kształcenia ( zapowiedziany z
          ty odniowym wyprzedzeniem wpisany ołówkiem w dzienniku w cią u
          dnia nie może być więcej niż dwa sprawdziany ) nie można
          przeprowadzić sprawdzianu w dniu, w którym jest zapowiedziana praca
          klasowa.

       3) kartkówek – kontrują opanowanie wiadomości i umiejętności do trzech
          ostatnich lekcji lub pracy domowej, wystawiane na ich podstawie stopnie
          mają rangę oceny z odpowiedzi ustnej, przy ich przeprowadzaniu nie
          występują ograniczenia wymienione w punktach a) i b)

       4) odpowiedzi ustnych ( uczeń wykazuje się wiadomościami z trzech
          ostatnich lekcji) rozumianych jako: odpowiedź na pytanie nauczyciela lub
          z własnej inicjatywy, kilkuzdaniowej wypowiedzi umiejętności
          wnioskowania, argumentowania, rozwiązywania problemów, udziału w
          dyskusji

       5) testów

       6) zadań domowych

       7) samodzielnej pracy uczniów
                                     - 31 -
       8) pracy na lekcji ( grupowa, indywidualna )

       9) prac i ćwiczeń praktycznych ( bierze się pod uwa ę umiejętność
          praktycznego wykorzystania zdobytej wiedzy, przedstawienia
          niewerbalnego wytworu pracy – albumu słownika innych
          zaan ażowania w proces lekcyjny umiejętność współdziałania w
          grupie, inwencja twórcza )

4. Aby uzyskać informacje o przyroście wiedzy edukacyjnej uczniów wprowadza się
pomiar dydaktyczny:

       1) w klasie I – sprawdzian wiedzy zastanej z języka polskiego i matematyki –
          wrzesień każdego roku

       2) w klasie II – test wewnątrzszkolny z wybranych losowo przedmiotów – maj
          każdego roku oraz test wewnatrzszkolny z przedmiotów matematyczno-
          przyrodniczych – kwiecień każdego roku

       3) w klasie III – uczeń gimnazjum przystępuje do próbnego egzaminu
          gimnazjalnego –styczeń/luty każdego roku oraz do obowiązkowego
          egzaminu gimnazjalnego przeprowadzonego przez Okręgową Komisję
          Egzaminacyjną z siedzibą w Jaworznie.


5. Prace pisemna oceniane będą zgodnie z przyjętym systemem punktacji:
91% - 100%              - ocena bardzo dobra
75% - 90%               - ocena dobra
51% - 74%               - ocena dostateczna
31% - 50%               - ocena dopuszczająca
 0% - 30%               - ocena niedostateczna

6. Uczeń jest oceniany także na podstawie dodatkowych zajęć edukacyjnych przyjętych
do realizacji w szkolnym planie nauczania na dany rok szkolny, które kończą się oceną
i wpisem na świadectwie .

7. Podstawą zaliczenia zajęć dodatkowych są:

       1) - obecność na zajęciach

       2) - aktywne w nich uczestnictwo

       3) - realizacja zadań, wykonywanie ćwiczeń wynikających z realizowanego
          programu



                                          § 35



Nauczyciel jest zobowiązany, na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia
specjalnego albo indywidualnego nauczania dostosować pro ram nauczania a na
podstawie pisemnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej
poradni specjalistycznej dostosować wyma ania edukacyjne do indywidualnych
                                      - 32 -
potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i
odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się, uniemożliwiające
sprostanie tym wymaganiom oraz opracować kryteria wymagań na poszczególne
stopnie.



                                     § 36

Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego, techniki, plastyki i muzyki należy
w szczególności brać pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się
z obowiązków wynikających ze specyfiki tych zajęć.


                                     § 37


   1. Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego podstawowym elementem
      oceniania jest systematyczne i aktywne uczestnictwo w lekcji. Świadomość i
      zaan ażowanie na lekcji jest jednym z najważniejszych elementów podczas
      oceniania.
   2. Na koniec każdego semestru każdy uczeń otrzymuje ocenę za aktywność, która
      pełni rolę dominującą przy wystawianiu oceny półrocznej. Ponadto uczeń
      otrzymuje również oceny cząstkowe ze sprawdzianów lekkoatletyki, gier
      zespołowych oraz gimnastyki. W grach zespołowych, gimnastyce ocenie
      podlega technika wykonania poszczególnych elementów dodając przy
      gimnastyce estetykę wykonania elementów technicznych. Natomiast w
      lekkoatletyce liczy się czas wykonania próby lub odległość / w zależności od
      dyscypliny lekkoatletycznej/ z jednym wyjątkiem tzn. uczniów, przy których
      musimy zastosować bardzo ważną zasadę pedagogiczną zasadę
      indywidualizacji ( uczniowie z nadwagą zaangażowani w lekcję wychowania
      fizycznego).
   3. Uczeń może otrzymać dodatkowe oceny za reprezentowanie szkoły w
      zawodach sportowych.

   4. Ocena śródroczna i roczna jest oceną łączną z wychowania fizycznego i
      pływania. Ocena z pływania może podwyższyć lub obniżyć o jeden stopień
      ocenę z wychowania fizycznego (w przypadku, gdy jest wyższa lub niższa
      od proponowanej oceny składowej z WF). W przypadku nieuczestniczenia z
      przyczyn nieusprawiedliwionych w zajęciach z pływania powoduje obniżenie
      oceny o
      2 stopnie.

   5. Ustala się następujące oceny śródroczne i roczne z pływania;
         a) Ocena niedostateczna – nieuczestniczenie w zajęciach z przyczyn
              nieusprawiedliwionych,
         b) Ocena dopuszczajaca – wybiórczo uczestniczy w zajęciach a nieobecności
              ma usprawiedliwione,
         c) Ocena dostateczna – uczeń uczęszcza na zajęcia, lecz nie uczestniczy w
              nich aktywnie,
         d) Ocena dobra – bierze aktywny udział w zajęciach,
         e) Ocena bardzo dobra – wykazuje się progresją umiejętności (uczestniczy
                                    - 33 -
               w sprawdzianach),
          f) Ocena celująca – wykracza zdecydowanie poza ocenę 5, jest
               reprezentantem szkoły w zawodach międzyszkolnych.
 6. Przy ustalaniu oceny śródrocznej i rocznej z wychowania fizycznego bierze się pod
uwagę:
       1) Postawa wobec przedmiotu:
          a) aktywny udział w lekcjach wychowania fizycznego (3x „+”= 6)
          b) przeprowadzenie rozgrzewki („+” lub ocena )
          c) nieobecność nieusprawiedliwiona (3x „-” = 1)
          d) nieodpowiednie zachowanie: brak dyscypliny, wulgarność,
               nieposzanowanie sprzętu (3x „-”= 1)

       2) Współpraca z nauczycielem:
          a) pomoc w organizacji zawodów sportowych („+”)

       3) Zaangażowanie poza lekcjami wychowania fizycznego:
          a) udział w zawodach sportowych (ocena)

       4) Zakres wiedzy z wychowania fizycznego i sportu (ocena).
       5) Poziom rozwoju sprawności i wydolności fizycznej w poszczególnych
          dyscyplinach sportowych.
7. Nie ocenia się uczniów za dany wynik, (cechę motoryczną) uzyskany w
przeprowadzonej próbie, ale za postępwpodniesieniu swojej sprawności lub danej
cechy motorycznej. Każdy uczeń powinien znać szeroki wachlarz testów i prób aby
mieć możliwoścć samooceny swojej sprawności oraz umiejętności porównywania
własnych wyników z przyjętymi normami.

                                      § 38

1. Procedura usprawiedliwień i zwolnień z lekcji wychowania fizyczne o
      1) Każdy uczeń w trakcie semestru ma prawo do zgłoszenia 2 ,,braków stroju”
          bez konsekwencji, każde następne nieprzygotowanie jest równoznaczne z
          otrzymaniem oceny niedostatecznej
      2) Rodzic/prawny opiekun może zwolnić pisemnie ucznia z ćwiczen na lekcji
          wychowania fizycznego z uzasadnieniem nie częściej niż 3 razy w
          semestrze (wzory usprawiedliwień będą rozdawane na pierwszym spotkaniu
          z rodzicami)
      3) W każdym innym przypadku uczeń jest zobowiązany do okazania
          nauczycielowi wychowania fizycznego zwolnienia lekarskiego.
      4) Rodzic ma obowiązek poinformować nauczyciela wychowania fizycznego o
          wszystkich poważniejszych dolegliwościach i chorobach dziecka.
      5) Zwolnienie z ćwiczeń na lekcjach wychowania fizycznego z całości lub
          części roku szolnego winny być dostarczone dyrekcji szkoły, pielęgniarce
          szkolnej oraz nauczycielowi uczącemu w ciągu 7 dni od daty jej
          wystawienia przez lekarza.
2. Dyrektor szkoły zwalnia ucznia z zajęć z wychowania fizycznego, informatyki
   lub technologii informacyjnej na podstawie opinii o ograniczonych możliwościach
   uczestniczenia ucznia w tych zajęciach, wydanej przez lekarza oraz na czas
   określony w tej opinii.


                                      - 34 -
3. Zwolnienie może dotyczyć semestru, roku szkolnego bądź całego etapu
   kształcenia.
4. W przypadku zwolnienia ucznia z zajęć z wychowania fizycznego, informatyki lub
   technologii informacyjnej w dokumentacji przebiegu nauczania zamiast oceny
   klasyfikacyjnej wpisuje się "zwolniony". Uczeń jest obecny na zajęciach, ale nie
   uczestniczy w ćwiczeniach.


                                      § 39



1. Klasyfikacja roczna polega na podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych ucznia
   z zajęć edukacyjnych, określonych w szkolnym planie nauczania, i zachowania
   ucznia oraz ustaleniu śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych
   i śródrocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.

2. Raz w roku przeprowadza się klasyfikowanie śródroczne. Polega ono na
   okresowym podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych ucznia z zajęć edukacyjnych
   określonych w szkolnym planie nauczania i ustaleniu ocen, zwanych "ocenami
   klasyfikacyjnymi", oraz oceny zachowania.

3. Uczniowi można ustalić ocenę klasyfikacyjną, co najmniej z 3 ocen bieżących
   ustalonych podczas kontroli poziomu wiedzy i umiejętności.

4. Dopuszcza się w szkole ustalenie innych zasad oceniania uczniów w formie
   nowatorstwa, innowacji czy eksperymentów pedagogicznych, pod warunkiem
   uzyskania pozytywnej opinii Rady Pedagogicznej i rodziców zainteresowanych
   uczniów.

5. Oceny są jawne zarówno dla uczniów jak i rodziców ( opiekunów).

6. Ustala się następujące sposoby powiadamiania rodziców (prawnych opiekunów) o
   osiągnięciach ich dzieci:

       1)      wpis do zeszytu obserwacji, zeszytu przedmiotowego lub na karcie
            informacyjnej;

       2)      spotkania w czasie tzw. Konsultacji dla rodziców według ustalonego
            kalendarza;

       3)    zebranie z rodzicami (śródroczne, końcoworoczne );

       4)      pisemne informacje o przewidywanych ocenach nieodpowiednich i
            nagannych z zachowania oraz niedostatecznych śródrocznych i rocznych
            przez wychowawcę klasy (na jeden miesiąc przed końcem semestru) w
            formie ustnej podczas spotkania na terenie szkoły (rodzic potwierdza
            podpisem otrzymanie informacji) lub w wypadku nieobecności rodzica na
            wywiadówce - wychowawca informuje pisemnie za pośrednictwem poczty,
            za potwierdzeniem odbioru przesyłki;

       5)      pisemne informacje o proponowanych ocenach z zachowania oraz
            śródrocznych i rocznych ocenach klasyfikacyjnych przez wychowawcę
            klasy (na jeden tydzień przed radą pedagogiczną - nauczyciel wpisuje
                                      - 35 -
             proponowane oceny ołówkiem), ocena ostateczna      może różnić się od
             prognozowanej nie więcej niż o jeden stopień.

        6)    kontakty telefoniczne.

  7. Ostateczne oceny śródroczne i roczne należy wystawić w dzienniku lekcyjnym na
     dwa dni przed posiedzeniem klasyfikacyjnym rady pedagogicznej.

  8. Na wniosek ucznia lub rodzica (prawnych opiekunów) nauczyciel uzasadnia
     ustaloną ocenę.

  9. Sprawdzone i ocenione prace pisemne uczeń i rodzice (prawni opiekunowie)
     otrzymują do wglądu na zasadach określonych przez nauczycieli (zadania klasowe
     rodzice otrzymują do wglądu na zebraniach rodzicielskich lub podczas rozmów
     indywidualnych z nauczycielem).

  10. Pisemne prace kontrolne ucznia są przechowywane przez nauczyciela do końca
      roku szkolnego, w którym się odbyły (do 31 sierpnia).




                                       § 40


Ustala się następujące warunki i tryb poprawiania              śródrocznych    ocen
niedostatecznych z poszczególnych przedmiotów:

  1) Na zebraniu śródokresowym albo innym najbliższym, ustalonym przez rodzica i
     wychowawcę terminie, nauczyciel przedmiotu, z którego uczeń uzyskał śródroczną
     ocenę niedostateczną przedstawia uczniowi i jego rodzicom (prawnym
     opiekunom),zakres materiału wymagający uzupełnienia oraz możliwość uzyskania
     pomocy m.in.. poprzez udział w zajęciach wyrównawczych ( konsultacjach)oraz
     ustala sposób i ostateczny termin, do którego uczeń ma obowiązek brakujące
     wiadomości uzupełnić, biorąc pod uwagę możliwości ucznia i jego warunki
     społeczno-środowiskowe.

  2) Dokument ten podpisują rodzice(prawni opiekunowie), uczeń i nauczyciel
     przedmiotu, a następnie zostaje on złożony w dokumentacji wychowawcy klasy.



                                       § 41



   1. Ustala się następujące warunki i tryb uzyskiwania wyższych niż
      przewidywane        rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i
      dodatkowych zajęć edukacyjnych:
         1) W cią u 3 dni od przekazania informacji o uzyskanej przez ucznia ocenie
            klasyfikacyjnej, uczeń lub jego rodzice składają w sekretariacie pisemny
            wniosek o chęci uzyskania wyższej niż przewidywana oceny rocznej ze
            wskazaniem o jaką ocenę uczeń się ubiega z uwzględnieniem zasady, że
            ocena nie może zostać podwyższona o więcej niż jeden stopień.
                                      - 36 -
       2) Dyrektor szkoły informuje o tym fakcie nauczyciela prowadzącego dane
          zajęcia, który pisemnie określa zakres materiału oraz konieczne wymagania
          do uzyskania oceny wskazanej we wniosku z określeniem terminów w
          jakich uczeń winien materiał opanować i wykazać się je o
          znajomością nie później jednak niż jeden dzień przed klasyfikacją
          roczną.
       3) Rodzic i uczeń winni podpisać otrzymaną informację od nauczyciela
          której kopię przechowuje się w dokumentacji do czasu ukończenia lub
          opuszczenia przez ucznia szkoły.
       4)
2. Uczeń uzyskuje wyższą niż przewidywana roczną ocenę klasyfikacyjną, o którą
   ubiegał się we wniosku, jeśli spełni poniższe warunki:
       1) Dopełni trybu określone o w punkcie 1 ust.1 i 3
       2) Wypełni wszystkie zalecenia nauczyciela, o których mowa w ust. 2, pkt
          1
3. Niezależnie od zapisów § 8, pkt 6, ust. 4 i 5 uczeń może uzyskać wyższą roczną
   ocenę klasyfikacyjną jeśli nauczyciel uzna, że spełnił kryteria na daną ocenę do
   terminu klasyfikacji rocznej.

4. Ustala się następujące warunki i tryb uzyskiwania wyższej niż przewidywana
   rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania:
      1) Uczeń lub je o rodzice w terminie 3 dni od przekazania informacji,
          składają u Dyrektora pisemny wniosek o chęci uzyskania wyższej niż
          przewidywana rocznej oceny zachowania z uwzględnieniem zasady, że
          ocena nie może zostać podwyższona o więcej niż o jeden stopień.
      2) Informują o tym fakcie wychowawcę klasy, który w formie pisemnego
          kontraktu określa warunki konieczne do spełnienia w terminie nie później
          niż trzy dni przed klasyfikacją roczną. Warunki zawarte w kontrakcie
          winny odzwierciedlać kryteria na poszczególne oceny zachowania
          określone w rozdziale III § 10 ust. 6 i 7 i muszą być rygorystycznie
          przestrzegane przez ucznia.

5. Uczeń może uzyskać wyższą niż przewidywana klasyfikacyjną roczną ocenę
   zachowania, jeśli wypełni wszystkie postanowienia kontraktu, a poprawa
   zachowania będzie wyraźna i niepodważalna oraz jeśli nauczyciele, a także
   uczniowie danej klasy nie wniosą umotywowanych zastrzeżeń, co do wypełnienia
   kryteriów na daną ocenę w okresie objętym kontraktem.




                                    - 37 -
                                        § 42


                          OCENIANIE W GIMNAZJUM


1. Oceny bieżące (cząstkowe), oceny klasyfikacyjne śródroczne i końcoworoczne, ustala
   się w stopniach w skali:
          1) stopień celujący - 6;
          2) stopień bardzo dobry - 5;
          3) stopień dobry - 4;
          4) stopień dostateczny - 3;
          5) stopień dopuszczający - 2;
          6) stopień niedostateczny - 1.
2. Ustala się następujące o ólne kryteria ocen:

          1)   stopień celujący otrzymuje uczeń, który:

          a) posiadł wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza program
          nauczania przedmiotu w danej klasie, samodzielnie i twórczo rozwija swoje
          uzdolnienia;
          b) biegle posługuje się wiadomościami w rozwiązywaniu problemów
          teoretycznych lub praktycznych z programu nauczania w danej klasie,
          proponuje rozwiązania nietypowe, rozwiązuje także zadania wykraczające poza
          program nauczania tej klasy;
          c) osiąga sukcesy w konkursach interdyscyplinarnych i przedmiotowych,
          konkursach artystycznych, w zawodach sportowych i innych, kwalifikuje się do
          finałów na szczeblu międzyszkolnym, wojewódzkim (regionalnym), krajowym
          lub posiada inne porównywalne osiągnięcia;

          2) stopień bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:
          a) opanował pełny zakres wiedzy i umiejętności określony programem
          nauczania przedmiotu w danej klasie;
          b) sprawnie posługuje się zdobytymi wiadomościami, rozwiązuje samodzielnie
          problemy teoretyczne i praktyczne ujęte w programie nauczania, potrafi
          zastosować posiadaną wiedze do rozwiązywania zadań i problemów w nowych
          sytuacjach;


          3) stopień dobry otrzymuje uczeń, który:
          a) opanował zdecydowaną większość wiadomości określonych programem
          nauczania w danej klasie i właściwie je stosuje,
          b) rozwiązuje (wykonuje) samodzielnie typowe zadania teoretyczne lub
          praktyczne;

          4) stopień dostateczny otrzymuje uczeń, który:
          a) opanował wiadomości i umiejętności określone programem nauczania w
          danej klasie na poziomie nie przekraczającym wymagań zawartych w podstawie
          programowej;


                                        - 38 -
          b) rozwiązuje ( wykonuje) typowe zadania teoretyczne lub praktyczne o
          średnim stopniu trudności;

          5) stopień dopuszczający otrzymuje uczeń, który:
          a) ma braki w opanowaniu programu nauczania dla danej klasy, ale braki te nie
          przekreślają możliwości uzyskania przez ucznia podstawowej wiedzy z danego
          przedmiotu w ciągu dalszej nauki;
       b) rozwiązuje przy pomocy nauczyciela zadania teoretyczne i praktyczne o
          niewielkim stopniu trudności.
           6) stopień niedostateczny otrzymuje uczeń który:
       a) nie opanował wiadomości i umiejętności określonych programem nauczania
          przedmiotu, a braki w wiadomościach i umiejętnościach uniemożliwiają dalsze
          zdobywanie wiedzy z tego przedmiotu,
       b) nie jest w stanie nawet przy pomocy i pod kierunkiem nauczyciela rozwiązać
          (wykonać) zadań o niewielkim (elementarnym) stopniu trudności.

3. Przy ocenach bieżących (cząstkowych) i semestralnych dopuszcza się stosowanie
   plusów (+) i minusów (-).

4. Dopuszcza się zapisywanie ocen w notatnikach nauczycielskich w przypadku podziału
   klasy na grupy. Zobowiazuje się nauczycieli do przeniesienia ocen do dziennika w
   ostatnim dniu bieżącego tygodnia

5. Ocenę zachowania ucznia ustala się według skali:

          1)    wzorowe,

          2)    bardzo dobre,

          3)    dobre,

          4)    poprawne,

          5)    nieodpowiednie,

          6)    naganne

6. Szczegółowe kryteria oceniania zachowania określa Szkolny Regulamin Oceniana
   Zachowania.

7. Wychowawca klasy na początku każdego roku szkolnego informuje uczniów o raz ich
   rodziców ( prawnych opiekunów) o warunkach i sposobie oraz kryteriach zachowania,
   warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej
   zachowania oraz o skutkach ustalenia uczniowi nagannej rocznej oceny klasyfikacyjnej
   zachowania.

8. Przy ustaleniu oceny klasyfikacyjnej z zachowania ucznia, u którego stwierdzono
   zaburzenia lub odchylenia rozwojowe, należy uwzględnić wpływ stwierdzonych
   zaburzeń lub odchyleń na jego zachowanie na podstawie orzeczenia o potrzebie
   kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania lub opinii publicznej poradni
   psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej.



                                        - 39 -
9. Śródroczna     i roczna     ocena      klasyfikacyjna     zachowania       uwz lędnia
   w szcze ólności:

          1)    wywiązywanie się z obowiązków ucznia;

          2)    postępowanie zgodne z dobrem społeczności szkolnej;

          3)    dbałość o honor i tradycje szkoły;

          4)    dbałość o piękno mowy ojczystej;

          5)    dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób;

          6)    godne, kulturalne zachowanie się w szkole i poza nią;

          7)    okazywanie szacunku innym osobom.



10. Ocena zachowania nie może mieć wpływu na:
       1) oceny z zajęć edukacyjnych,
       2) promocję do klasy programowo wyższej lub ukończenie szkoły z zastrzeżeniem
       ustępu 9 a i 9 b.
       9a. Rada Pedagogiczna może podjąć uchwałę o nie promowaniu do klasy
       programowo wyższej lub nieukończeniu szkoły przez ucznia, któremu w danej
       szkole po raz drugi z rzędu ustalono naganną roczną ocenę z zachowania.
       9b.Uczeń, któremu w danej szkole po raz trzeci z rzędu ustalono naganną roczną
       ocenę klasyfikacyjną z zachowania, nie otrzymuje promocji do klasy programowo
       wyższej, a uczeń klasy programowo najwyższej w danym typie szkoły nie kończy
       szkoły.


11. Jeżeli w wyniku klasyfikacji śródrocznej stwierdzono u ucznia braki w osiągnięciach
    edukacyjnych mogące uniemożliwić kontynuację nauki w klasie programowo wyższej,
    szkoła jest zobowiązana zindywidualizować pracę z uczniem i w miarę możliwości
    stworzyć mu szansę uzupełnienia braków poprzez:
           1) pomoc koleżeńską;
           2) pomoc w uzupełnieniu braków w ramach zajęć świetlicowych;
           3) pracę z uczniem w ramach zajęć wyrównawczych;
           4) współpracę z poradnią psychologiczno-pedagogiczną.
12. Rada pedagogiczna przyjmuje, że ocena z religii i drugiego języka obcego nie jest
    wliczana do średniej.
13. Szczególnie wysokie osiągnięcia ucznia wpisuje się na świadectwie i do Kroniki
    Szkoły.




                                          - 40 -
 14. WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE
     ZE WSZYSTKICH OBOWIĄZKOWYCH I DODATKOWYCH ZAJĘĆ
                       EDUKACYJNYCH



                                          1) Język polski

(Dokument opracowano na podstawie materiałów Gdańskiego Wydawnictwa
Oświatowego)

                                          KLASA I


Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych
na ocenę dopuszczającą.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Uważnie słucha wypowiedzi kolegów i nauczyciela.
   2. Wyraża prośbę o powtórzenie wypowiedzi.
   3. Słucha nagrania wzorcowej recytacji
   4. Mówi na temat najważniejszych treści wysłuchanego utworu.
   5. Rozumie polecenia.
   6. Rozpoznaje fragmenty informacyjne i perswazyjne w wysłuchanym tekście.
   7. Rozpoznaje smutek, radość jako wyraz intencji wypowiedzi.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

   1. Czyta teksty współczesne i dawne.
   2. Odczytuje tekst na poziomie dosłownym.
   3. Rozpoznaje w tekście najważniejsze informacje.
   4. Wskazuje nadawcę i adresata wypowiedzi.
   5. Dostrzega różne motywy postępowania bohaterów.
   6. Odczytując sens utworu, dostrzega podstawowe wartości, takie jak przyjaźń, wierność,
       patriotyzm.
   7. Czyta utwory liryczne i zna cechy liryki jako rodzaju literackiego.
   8. Odróżnia osobę mówiącą w wierszu od autora tekstu.
   9. Zna podstawowe środki wyrazu artystycznego wypowiedzi.
   10. Rozpoznaje obrazy poetyckie w utworze.
   11. Zna cechy pieśni, hymnu.
   12. Wymienia elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze.
   13. Wie, czym się różni fikcja literacka od rzeczywistości.
   14. Zna cechy gatunkowe noweli, powieści, opowiadania.
   15. Rozróżnia narrację pierwszo- i trzecioosobową.
   16. Rozpoznaje w tekście epickim fragmenty opowiadania i opisu.
   17. Zna cechy gatunkowe bajki.
   18. Odróżnia dramat od innych rodzajów literackich.
   19. Wyszukuje informacje w encyklopedii i słowniku ortograficznym oraz słowniku języka
       polskiego.
   20. Posługuje się spisem treści.
   21. Wyszukuje informacje w tekście popularnonaukowym.
   22. Dostrzega symbole występujące w malarstwie.
   23. Zna terminy adaptacja filmowa i adaptacja teatralna.
   24. Wymienia osoby uczestniczące w procesie powstawania przedstawienia teatralnego
                                           - 41 -
           oraz filmu (reżyser, aktor, scenograf, charakteryzator),
      25. Zauważa związki między dziełem literackim a dziełem plastycznym.
      26. Rozróżnia elementy tragizmu i komizmu w dziele literackim.

MÓWIENIE
  1. Wypowiada się na podany temat.
  2. Unika zbędnych powtórzeń wyrazowych.
  3. Unika błędów gramatycznych.
  4. Zna zasady poprawnej wymowy.
  5. Zna zasady poprawnego akcentowania wyrazów i zdań
  6. Podejmuje próby uczestniczenia w dyskusji.
  7. Opisuje wygląd postaci, przedmiotu, krajobraz.
  8. Opowiada treść utworu.
  9. Streszcza prosty tekst literacki lub popularnonaukowy.
  10. Podaje cechy postaci fikcyjnej.
  11. Mówi o uczuciach własnych i postaci literackich.
  12. Wygłasza z pamięci tekst poetycki.
  13. Bierze udział w przygotowaniu inscenizacji wybranego utworu.


PISANIE

1.    Tworzy plan dłuższej wypowiedzi.
2.    Pisze na temat.
3.    Stara się zachować poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną tekstu.
4.    Stara się o estetyczny zapis wypowiedzi.
5.    Układa tekst, który zawiera prośbę, przeprosiny.
6.    Podejmuje próbę opisu postaci i krajobrazu, pisze list prywatny, kartkę z dziennika, prostą
      notatkę, streszczenie.
7.    Wyraża swoje zdanie.
8.     Pisze opowiadanie odtwórcze i twórcze, wie, jak umieścić dialog w tekście.
9.    Opisuje postaci rzeczywiste i fikcyjne.
10.   Rozróżnia narrację pierwszo- i trzecioosobową.
11.   Opisuje elementy dzieła malarskiego.
12.    Układa tekst o trójdzielnej kompozycji na bliskie mu tematy.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
  a) zna różnicę między głoską a literą,
  b) rozróżnia samogłoski i spółgłoski, głoski dźwięczne, bezdźwięczne, ustne, nosowe,
  c) wie, na czym polega zjawisko upodobnień pod względem dźwięczności i uproszczeń grup
      spółgłoskowych.
   2. Stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
  a) wie, czym jest podstawa słowotwórcza, formant, rdzeń, rodzina wyrazów,
  b) rozumie różnicę między wyrazem pokrewnym, a bliskoznacznym.
  3. Stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
  a) rozpoznaje odmienne i nieodmienne części mowy,
  b) poprawnie zapisuje nazwy własne,
  c) stara się poprawnie używać różnych form rzeczowników,
  d) stopniuje przymiotniki,
  e) poprawnie używa liczebników w datach,
  f) stara się używać zaimków;
  g) łączy wyrazy w zdaniu i zdania za pomocą spójników,
  h) stosuje wypowiedzenia wykrzyknikowe.
   4. Stosuje wiedzę językową w zakresie składni
  a) rozróżnia zdanie i równoważnik zdania,
                                                - 42 -
   b) ma świadomość logicznej budowy wypowiedzenia pojedynczego i z pomocą
       nauczyciela dokonuje jego rozbioru logicznego,
   c) określa formę gramatyczną wyrazów w zdaniu,
   d) odróżnia zdanie złożone współrzędnie od zdania złożonego podrzędnie.
    5. Świadomie wzbogaca zasób własnego słownictwa o przysłowia, powiedzenia,
   frazeologizmy itp.

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
  1. Świadomie uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej przez uważne słuchanie wypowiedzi
                           innych jej uczestników.
   2. Żywo reaguje na wypowiedzi kolegów i nauczyciela, m.in. prosi o jej
      powtórzenie, uzupełnienie, wyjaśnienie.
   3. Określa tematykę wysłuchanego utworu.
   4. Rozróżnia teksty o charakterze informacyjnym i perswazyjnym.
   5. Wybiera potrzebne informacje z wysłuchanego tekstu.
   6. Rozpoznaje kpinę i ironię jako wyraz intencji wypowiedzi.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

   1. Podejmuje próby odczytania różnych tekstów współczesnych i dawnych na poziomie
       przenośnym.
   2. Wybiera z tekstu najważniejsze informacje.
   3. Określa nadawcę i adresata wypowiedzi.
   4. Nazywa różne motywy postępowania bohaterów.
   5. Odczytując sens utworu, odwołuje się do podstawowych wartości, takich jak przyjaźń,
       wierność, patriotyzm.
   6. Nazywa cechy liryki jako rodzaju literackiego, identyfikuje je w tekście poetyckim.
   7. Określa osobę mówiącą w wierszu.
   8. Nazywa podstawowe środki wyrazu artystycznego wypowiedzi, potrafi wskazać
       w tekście epitet, przenośnię, porównanie.
   9. Wyodrębnia w tekście obrazy poetyckie.
   10. Rozróżnia takie gatunki poezji, jak psalm, pieśń, hymn.
   11. Identyfikuje elementy świata przedstawionego w utworze.
   12. Odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości.
   13. Rozumie znaczenie terminów realizm i fantastyka.
   14. Odróżnia cechy gatunkowe noweli, powieści, opowiadania.
   15. Podaje przykłady utworów należących do literatury dydaktycznej.
   16. Zna cechy literatury dydaktycznej, wymienia cechy bajki i ballady.
   17. Zna cechy dramatu jako gatunku literackiego i rozumie podstawowe terminy związane z
       dramatem.
   18. Wyszukuje potrzebne informacje w encyklopedii, słowniku ortograficznym, języka
       polskiego, wyrazów bliskoznacznych i wyrazów obcych.
   19. Wyszukuje informacje w spisie treści, indeksie i przypisach.
   20. Odróżnia teksty publicystyczne od innych tekstów.
   21. Wyszukuje informacje w tekście popularnonaukowym oraz prawnym.
   22. Rozpoznaje językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie prasowej.
   23. Identyfikuje symbole występujące w malarstwie.
   24. Dostrzega funkcje środków pozajęzykowych w sztuce teatralnej i filmie.
   25. Rozumie rolę reżysera, aktora, scenografa, charakteryzatora w procesie powstawania filmu
       i przedstawienia teatralnego.
   26. Rozpoznaje związki między dziełem literackim a plastycznym.
   27. Wskazuje elementy tragizmu i komizmu w dziele literackim.
   28. Odróżnia teksty groteskowe od innego rodzaju utworów.

                                            - 43 -
MÓWIENIE
  1. Wypowiadając się, podejmuje temat, wyraża własne zdanie i podaje argumenty
      na poparcie własnego stanowiska.
  2. Zachowuje trójdzielną kompozycję dłuższej wypowiedzi.
  3. Dba o poprawność językową i stylistyczną.
  4. Stara się stosować do zasad poprawnej wymowy oraz norm dotyczących akcentowania
      wyrazów i zdań.
  5. Rozróżnia środki językowe w zależności od adresata wypowiedzi w oficjalnych
      i nieoficjalnych sytuacjach mówienia,
  6. Dobierając odpowiednie słownictwo, opisuje wygląd postaci, przedmiotu, krajobraz,
      sytuację.
  7. Płynnie opowiada treść utworu jedno- i wielowątkowego.
  8. Streszcza tekst literacki i popularnonaukowy według wcześniej przygotowanego planu.
  9. Opisuje cechy postaci fikcyjnej.
  10. Nazywa uczucia własne i bohaterów literackich.
  11. Dostrzega zjawisko brutalności słownej, kłamstwo i manipulację.
  12. Wygłasza z pamięci tekst poetycki i stosuje się do zasad interpunkcji oraz intonacji
      zdaniowej.
  13. Wywiązuje się z zaplanowanych zadań związanych z przygotowaniem
      inscenizacji wybranego utworu.
  14. Uczestniczy w omówieniu recytacji własnej i kolegów.

PISANIE
   1. Pisze na temat, starając się zachować przejrzystą kompozycję logicznej i spójnej
       wypowiedzi.
   2. Stosuje akapity.
   3. Stara się zachować poprawność językową tworzonego tekstu.
   4. Wykazuje dbałość o estetykę zapisu oraz poprawność ortograficzną i interpunkcyjną.
   5. Uzasadnia swoje zdanie.
   6. Redaguje opis postaci, krajobrazu, list prywatny, kartkę z dziennika, notatkę, streszczenie,
       zaproszenie, ogłoszenie, przepis kulinarny.
   7. Pisze opowiadanie odtwórcze i opowiadanie twórcze z dialogiem.
   8. Stosuje narrację pierwszo- i trzecioosobową.
   9. Opisuje postaci fikcyjne i rzeczywiste.
   10. Z pomocą nauczyciela opisuje dzieło malarskie.
   11. Układa tekst o trójdzielnej kompozycji, w którym uzasadnia własne zdanie.
   12. Zna słownictwo oceniające i wyrazy modalne precyzujące stosunek piszącego
       do wyrażanych treści.

NAUKA O JĘZYKU
 1. Stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
 a) wymienia narządy mowy,
 b) rozumie różnicę między głoską a literą,
 c) identyfikuje samogłoski i spółgłoski, głoski dźwięczne, bezdźwięczne, ustne, nosowe,
 d) zna funkcje głoski i i wskazuje zjawisko upodobnień pod względem dźwięczności
                        i uproszczeń grup spółgłoskowych.
  2. Stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa
 a) rozpoznaje wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo,
 b) wskazuje podstawę słowotwórczą, formant, rdzeń,
 c) rozpoznaje wyrazy należące do tej samej rodziny wyrazów, odróżnia wyrazy pokrewne
    od bliskoznacznych,
 d) stara się prawidłowo zapisywać przedrostki zakończone
    w pisowni na literę będącą odpowiednikiem spółgłoski dźwięcznej.
3. Stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
  a) rozpoznaje odmienne i nieodmienne części mowy,
  b) poprawnie zapisuje nazwy własne,
                                              - 44 -
 c) stara się używać poprawnych form rzeczowników, przymiotników,
    liczebników, zaimków,
 d) rozróżnia zaimki rzeczowne, przymiotne, przysłowne, liczebne,
 e) łączy wyrazy w zdaniu i zdania za pomocą spójników,
 f) stosuje właściwą interpunkcję w wypowiedzeniach.
4. Stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
 a) dokonuje rozbioru logicznego i gramatycznego zdania,
 b) rozróżnia zdanie i równoważnik zdania,
 c) rozumie różnicę między zdaniem złożonym
   współrzędnie i podrzędnie,
 d) zna typy tych zadań, stara się stosować do zasad
    interpunkcji.
 5. Zna sposoby wzbogacania zasobu własnego słownictwa.

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Słucha i rozumie wypowiedzi kolegów oraz nauczyciela, dzięki czemu uczestniczy
      w sytuacji komunikacyjnej.
   2. Słucha nagrań recytacji utworów poetyckich i prozatorskich oraz dostrzega
      środki wyrazu artystycznego tekstu.
   3. Selekcjonuje informacje z wysłuchanego tekstu.
   4. Analizuje i rozpoznaje intencję nadawcy wysłuchanego utworu.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

   1. Płynnie czyta teksty współczesne i dawne, stosując się do zasad poprawnej
       interpunkcji, akcentowania i intonacji.
   2. Odczytuje tekst na poziomie przenośnym.
   3. Określa funkcję przeczytanego tekstu.
   4. Określa nadawcę i odbiorcę wypowiedzi.
   5. Wyjaśnia tytuł utworu.
   6. Wyjaśnia motywy postępowania bohaterów, ocenia ich zachowania i postawy
        w odniesieniu do ogólnie przyjętych zasad moralnych.
   7. Dostrzega perswazję i wartościowanie w czytanym tekście.
   8. Określa cechy liryki jako gatunku literackiego i ilustruje je przykładami z tekstu.
   9. Określa funkcję środków artystycznego wyrazu, takich jak epitet, porównanie,
       przenośnia, wyraz dźwiękonaśladowczy, pytanie retoryczne.
   10. Samodzielnie wyodrębnia i omawia obrazy poetyckie w utworze.
   11. Rozpoznaje i wskazuje cechy gatunkowe psalmu, pieśni i hymnu.
   12. Analizuje elementy świata przedstawionego w utworze.
   13. Posługuje się terminami realizm i fantastyka, adaptacja filmowa i adaptacja teatralna.
   14. Uzasadnia przynależność gatunkową powieści, noweli, opowiadania.
   15. Wskazuje w balladzie elementy typowe dla różnych rodzajów literackich.
   16. Posługuje się terminami związanymi z dramatem jako rodzajem literackim.
   17. Wyszukuje potrzebne informacje z encyklopedii i słowników (ortograficznego,
        języka polskiego, wyrazów bliskoznacznych, wyrazów obcych).
   18. Wybiera niezbędne informacje ze spisu treści, indeksu, przypisów.
   19. Uzasadnia przynależność tekstu prasowego do publicystyki.
   20. Wyszukuje i porównuje informacje w różnych tekstach, m.in. popularnonaukowych i
       prawnych.
   21. Analizuje językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie prasowej.
   22. Analizuje treść symbolu występującego w malarstwie.
   23. Określa funkcję pozajęzykowych środków wyrazu w sztuce filmowej i teatralnej.
   24. Określa rolę reżysera, aktora, scenografa, charakteryzatora w procesie powstawania
       filmu lub przedstawienia teatralnego.
                                             - 45 -
   25. Wyjaśnia związki między dziełem literackim a plastycznym.
   26. Próbuje omówić elementy tragizmu i komizmu w dziele literackim.
   27. Nazywa elementy groteski w utworze.

MÓWIENIE
  1. Płynnie mówi na podany temat, starając się zachować zasady poprawności
        językowej i stylistycznej.
  2. Stara się mówić logicznie i spójnie.
  3. Wyraźnie i poprawnie wymawia wyrazy, akcentuje wyrazy i zdania.
  4. Uzasadnia własne zdanie za pomocą rzeczowych argumentów.
  5. Dobiera środki językowe w zależności od adresata wypowiedzi w oficjalnych
       i nieoficjalnych sytuacjach mówienia.
  6. Aktywnie uczestniczy w dyskusji.
  7. Tworzy opis postaci, krajobrazu, sytuacji.
  8. Opowiada treść utworu.
  9. Charakteryzuje postać fikcyjną.
  10. Opisuje uczucia własne i bohaterów literackich.
  11. Wystrzega się brutalności słownej, kłamstwa i manipulacji w wypowiedzi ustnej.
  12. Aktywnie uczestniczy w przygotowaniu planu inscenizacji wybranego utworu
      oraz w jego realizacji.
  13. Ocenia recytację własną i kolegów.

PISANIE
   1. Pisze wypowiedź logiczną i spójną o trójdzielnej kompozycji, starając się
      zachować zasady poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej.
   2. Tworzy tekst wyrażający intencje nadawcy, na przykład prośby i przeprosiny,
      uzasadnia własne zdanie za pomocą odpowiednich argumentów.
   3. Redaguje opis, rozprawkę, charakterystykę postaci, kartkę z pamiętnika,
      recenzję, sprawozdanie, notatkę w postaci tekstu ciągłego, tabeli, wykresu,
      mapy pamięci, planu oraz pisma użytkowe, takie jak instrukcje i przepisy.
   4. Próbuje przekształcić tekst epicki na scenopis filmowy.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
  a) omawia proces powstawania głosek,
  b) omawia różnicę między głoską a literą,
  c) dostrzega funkcje głoski i,
  d) rozróżnia samogłoski, spółgłoski, głoski dźwięczne, bezdźwięczne, nosowe, ustne,
   e) dostrzega związek cech artykulacyjnych głoski ze znaczeniem wyrazu,
  f) zna mechanizm powstawania upodobnień pod względem dźwięczności i uproszczeń grup
     spółgłoskowych,
  g) stara się poprawnie zapisywać wyrazy z głoskami nosowymi i z upodobnieniem
      pod względem dźwięczności.
  2. Stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
  a) porównuje wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo,
  b) wskazuje podstawę słowotwórczą, formant, rdzeń,
  c) tworzy rodziny wyrazów,
  d) posługuje się wyrazami bliskoznacznymi w celu uniknięcia powtórzeń w tekście,
  e) rozumie różnicę między znaczeniem realnym a strukturalnym wyrazu,
  f) prawidłowo zapisuje przedrostki zakończone w pisowni na literę będącą odpowiednikiem

     spółgłoski dźwięcznej.
  3. Stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
  a) rozpoznaje odmienne i nieodmienne części mowy,
  b) prawidłowo używa czasowników wziąć, iść, rozumieć, umieć, lubić,
  c) prawidłowo używa różnych form rzeczowników, przymiotników, liczebników,
                                            - 46 -
  d) poprawnie stosuje rzeczownik z określającymi go przymiotnikami,
  e) rozróżnia liczebniki główne, porządkowe, zbiorowe, ułamkowe,
  f) rozróżnia zaimki rzeczowne, przymiotne, przysłowne, liczebne,
  g) stosuje zaimki w tekście w celu usunięcia zbędnych powtórzeń wyrazowych,
  h) łączy wyrazy w zdaniu i zdania za pomocą różnych spójników,
   d) stara się poprawnie zapisywać partykułę nie i by z różnymi częściami mowy,
   e) określa funkcję wykrzyknika w wypowiedziach.
   4. Stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
   a) dokonuje rozbioru logicznego i gramatycznego zdania,
   b) rozróżnia rodzaje zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie,
   c) poprawnie stosuje interpunkcję w zdaniach złożonych.
   5. Wskazuje sposoby wzbogacania zasobu słownikowego języka.

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Słucha i rozumie wypowiedzi kolegów oraz nauczyciela jako aktywny uczestnik
       sytuacji komunikacyjnej, zwłaszcza w czasie pracy w grupie.
   2. Słucha nagrań recytacji utworów poetyckich i prozatorskich oraz dostrzega
      i ocenia zabiegi związane z prezentacją walorów artystycznych tekstu.
   3. Wykorzystuje informacje wybrane z wysłuchanego tekstu.
   4. Interpretuje wysłuchany tekst, uwzględniając intencję jego nadawcy.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

   1. Płynnie czyta teksty współczesne i dawne, stosując się do zasad poprawnej
        interpunkcji, akcentowania, intonacji oraz uwzględnia budowę wersyfikacyjną,
        a także organizację rytmiczną utworu poetyckiego.
   2. Próbuje interpretować głosowo czytany lub wygłaszany z pamięci tekst.
   3. Odczytuje tekst na poziomie przenośnym i symbolicznym.
   4. Wartościuje zachowania i postawy bohaterów, uwzględniając motywy ich
        postępowania i odwołując się do ogólnie przyjętych zasad moralnych.
   5. Ustosunkowuje się do różnych sposobów oddziaływania tekstu na odbiorcę,
        takich jak perswazja, manipulacja itp.
   6. Na podstawie wybranych utworów omawia cechy liryki jako rodzaju literackiego.
   7. Określa funkcję środków artystycznego wyrazu, a zwłaszcza symbolu i alegorii.
   8. Analizuje obrazy poetyckie w utworze.
   9. Na wybranych przykładach analizuje cechy gatunkowe psalmu, pieśni, hymnu,
       ballady, powieści, opowiadania, noweli.
   10. Analizuje zależności między elementami konstrukcyjnymi świata przedstawionego w
       utworze.
   11. Korzysta z encyklopedii i słowników (ortograficznego, języka polskiego,
       wyrazów bliskoznacznych, wyrazów obcych).
   12. Samodzielnie korzysta ze spisu treści, indeksu, przypisów.
   13. Posługuje się informacją wyszukaną w różnych tekstach, a zwłaszcza
       popularnonaukowych i prawnych.
   14. Próbuje interpretować językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie prasowej.
   15. Interpretuje symbole występujące w malarstwie.
   16. Analizuje funkcję pozajęzykowych środków wyrazu w sztuce filmowej i teatralnej.
   17. Porównuje dzieło literackie i plastyczne, dostrzega i analizuje związki między nimi.
   18. Analizuje elementy tragizmu i komizmu w dziele literackim.
   19. Wyróżnia elementy groteskowe w utworze.

MÓWIENIE
  1. Podejmuje temat w wypowiedziach logicznych, spójnych, uporządkowanych
     i poprawnych pod względem językowym oraz stylistycznym.
                                             - 47 -
   2. Wykazuje się wyraźną i poprawną wymową oraz przestrzega zasad poprawnego
        akcentowania wyrazów i zdań.
   3. Udowadnia swoje racje za pomocą rzeczowych argumentów ułożonych w
       logiczny wywód.
   4. Aktywnie uczestniczy w dyskusji, używając środków językowych wyrażających
        stosunek mówiącego do przedstawianych treści i nawiązując do wypowiedzi
        przedmówców, podejmuje próby prowadzenia dyskusji.
   5. Posługując się bogatym słownictwem, tworzy opis postaci, krajobrazu, sytuacji.
   6. Barwnie opowiada treść utworu.
   7. Charakteryzując postać fikcyjną, ocenia i wartościuje jej zachowania i postawy
       w odniesieniu do ogólnie przyjętych norm moralnych.
   8. Analizuje uczucia własne i bohaterów literackich.
   9. Próbuje interpretować głosowo wygłaszany tekst, m.in. przez prawidłowe
       stosowanie pauz w tekście zawierającym przerzutnie.
   10. Aktywnie i twórczo uczestniczy w przygotowaniu inscenizacji wybranego utworu.
   11. Krytycznie, rzeczowo omawia oraz ocenia recytację własną i kolegów.



PISANIE
   1. Pisze wypowiedzi logiczne, spójne i przejrzyste pod względem kompozycyjnym
        i poprawne pod względem językowym, stylistycznym, ortograficznym oraz
   interpunkcyjnym.
   2. Dobierając odpowiednie słownictwo, tworzy tekst wyrażający intencje nadawcy.
   3. Posługuje się odpowiednimi argumentami i przykładami w celu uzasadnienia własnego
       zdania.
   4. Posługując się bogatym słownictwem, redaguje różne formy wypowiedzi, m.in.
       rozprawkę, recenzję i notatkę (różnorodne postaci) oraz pisma użytkowe.
   5. W sposób twórczy przekształca tekst epicki na scenopis filmowy.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
  a) omawia proces powstawania głosek i rolę poszczególnych narządów
  b) mowy,
  c) objaśnia różnicę między głoską a literą,
  d) określa funkcję głoski i,
  e) rozróżnia samogłoski, spółgłoski, głoski dźwięczne, bezdźwięczne,
  f) nosowe, ustne, wyjaśnia mechanizm powstawania upodobnień pod względem
  g) dźwięczności i uproszczeń grup spółgłoskowych,
  h) prawidłowo zapisuje wyrazy z głoską nosową i z upodobnieniem pod względem
      dźwięczności.
  2. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
   a) klasyfikuje wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo,
   b) analizuje budowę słowotwórczą wyrazu,
   c) tworzy rodziny wyrazów,
   d) posługuje się wyrazami bliskoznacznymi w celu doskonalenia stylu wypowiedzi ustnych i
       pisemnych,
   e) omawia znaczenie realne oraz strukturalne wyrazów,
   f) prawidłowo zapisuje przedrostki zakończone w pisowni na literę będącą odpowiednikiem
       spółgłoski dźwięcznej.
  3. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
  a) klasyfikuje odmienne i nieodmienne części mowy,
  b) prawidłowo używa form czasowników, rzeczowników, przymiotników, liczebników,
      zaimków i świadomie stosuje je dla wzbogacania tworzonego tekstu,
  c) prawidłowo zapisuje przyimki złożone i wyrażenia przyimkowe, partykuły nie i by
  d) z różnymi częściami mowy,
                                          - 48 -
   e) prawidłowo używa spójników i stosuje się do zasad interpunkcji.
   4. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
    a) samodzielnie dokonuje analizy logicznej i gramatycznej zdania,
    b) posługuje się różnego rodzaju typami zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie,
    c) wykazuje dbałość o poprawną interpunkcję zdania złożonego.
   5. Objaśnia sposoby wzbogacania zasobu własnego słownictwa.

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Słucha i rozumie wypowiedzi kolegów i nauczyciela jako aktywny uczestnik
      różnych sytuacji mówienia w czasie zajęć lekcyjnych.
   2. Odczytuje i interpretuje zabiegi związane z prezentacją walorów artystycznych
      nagrania wzorcowej recytacji.
   3. Analizuje i wykorzystuje w nowych sytuacjach dydaktycznych informacje
      wybrane z wysłuchanego tekstu.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

   1. Czyta różne teksty (zarówno współczesne, jak i dawne, przewidziane w programie
      nauczania oraz spoza niego) na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym.
   2. Samodzielnie interpretuje teksty pisane i inne teksty kultury, uwzględniając
      intencję nadawcy oraz konteksty niezbędne do interpretacji.
   3. Praktycznie wykorzystuje informacje wybrane z tekstu literackiego, popularnonaukowego,
      naukowego czy prawnego.
   4. Krytycznie ocenia i wartościuje treści, zachowania i postawy przedstawione
      w utworach w odniesieniu do systemu moralnego i etycznego.



MÓWIENIE
   1. Samodzielnie buduje spójne, logiczne, rzeczowe wypowiedzi na podany temat,
      w których przedstawia własne stanowisko, lub za pomocą popartych przykładami
      argumentów uwzględniających różne konteksty kulturowe dowodzi przyjętych racji.
   2. Aktywnie uczestniczy w dyskusji jako dyskutant lub przewodniczący, rzeczowo
       przedstawia swoje stanowisko, przedstawia wnioski.
   3. Interpretuje głosowo wygłaszany z pamięci lub czytany tekst.
   4. Planuje zadania grupowe oraz podejmuje zadania wymagające kreatywności i
      zaangażowania.
   5. Oceniając pracę innych, przedstawia krytyczną, rzeczową refleksję wynikającą
      z wnikliwej analizy wykonanych zadań i erudycji polonistycznej.
PISANIE

   1. Pisze wypowiedzi ciekawe pod względem sposobu ujęcia tematu, w których
      wykazuje się szczególną dbałością o poprawność językową, bezbłędny zapis,
      logiczną kompozycję.
   2. Tworzy oryginalne notatki, posługując się bogatym słownictwem, redaguje
      dłuższe formy wypowiedzi, takie jak recenzja czy rozprawka.
   3. Podejmuje próby własnej twórczości literackiej.

NAUKA O JĘZYKU

   1. Świadomie stosuje wiedzę językową w zakresie treści materiałowych przewidzianych
      programem nauczania fonetyki, słowotwórstwa, fleksji, składni oraz
      wiedzy o języku jako tworze społecznym.
   2. Samodzielnie poszerza wiedzę językową.
                                            - 49 -
                                         KLASA II

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych
na ocenę dopuszczającą.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Uważnie słucha wypowiedzi nauczyciela i innych uczniów.
   2. Rozpoznaje komunikat będący informacją, komentarzem czy oceną.
   3. Wybiera potrzebne informacje z tekstu.
   4. Identyfikuje językowe i pozajęzykowe środki wyrazu.
   5. Słucha wzorcowych recytacji utworów poetyckich i prozatorskich.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

   1. Odczytuje teksty na poziomie dosłownym, rozpoznaje sens przenośny utworu.
   2. Płynnie czyta różne teksty, uwzględniając zasady interpunkcji,
       prawidłowego akcentowania i intonacji.
   3. Zadaje pytania dotyczące przeczytanego utworu.
   4. Wybiera z tekstu najważniejsze informacje.
   5. Wymienia podstawowe środki wyrazu artystycznego w tekście literackim.
   6. Zna elementy konstrukcji świata przedstawionego w utworze.
   7. Rozróżnia narrację pierwszo- i trzecioosobową.
   8. Zna terminy wiersz stroficzny i ciągły, wiersz bezrymowy, wiersz wolny.
   9. Zna pojęcie legenda, podanie, przypowieść, dziennik, pamiętnik, nowela.
   10. Rozróżnia charakterystykę pośrednią i bezpośrednią.
   11. Wymienia cechy dramatu jako rodzaju literackiego.
   12. Odwołując się do własnego doświadczenia, podaje możliwe motywy
       postępowania bohatera.
   13. Z pomocą nauczyciela korzysta ze słowników.
   14. Dostrzega związek między tytułem a treścią utworu, np. artykułu prasowego.
   15. Zna językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie telewizyjnej i ulotce.
   16. Dostrzega różnice między filmem dokumentalnym a fabularnym.
   17. Świadomie wybiera programy telewizyjne, gry komputerowe.

MÓWIENIE
  1. Buduje wypowiedź zgodną z tematem.
  2. Dostrzega zależność między modulacją głosu a sensem wypowiedzi.
  3. Z pomocą nauczyciela formułuje argumenty odpowiednie do tezy.
  4. Wypowiada swoje zdanie w dyskusji.
  5. Opisuje postaci, przedmioty, krajobraz, podejmuje próbę opisu sytuacji.
  6. Streszcza tekst publicystyczny.
  7. Gromadzi słownictwo oceniające postać.
  8. Zadaje własne pytania w wywiadzie.
  9. Mówi o swoich uczuciach.
  10. Wygłasza z pamięci fragment tekstu poetyckiego lub prozatorskiego.

PISANIE
   1. Tworzy plan wypowiedzi.
   2. Redaguje tekst zgodny z tematem.
   3. Zna podstawowe zasady poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej.
   4. W opisie dzieła sztuki uwzględnia treści symboliczne.
   5. Pisze opowiadanie twórcze.
                                            - 50 -
   6.    Podejmuje próbę charakteryzowania postaci literackiej, mówi o przeżyciach bohatera.
   7.    Z pomocą nauczyciela redaguje wypowiedź, w której formułuje logiczne argumenty.
   8.    Opisuje swój wygląd, zainteresowania, postępowanie, omawia swoje przeżycia.
   9.    Redaguje kartkę z dziennika, pamiętnika.
   10.   Wypowiada się na temat książki, filmu, przedstawienia.
   11.   Streszcza tekst literacki.


NAUKA O JĘZYKU
  1. Stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
   a) zna podstawowe zasady poprawnej wymowy, mechanizmy powstawania
       upodobnień pod względem dźwięczności i uproszczeń wyrazowych.
  2. Stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
  a) zna rodzaje formantów,
  b) rozpoznaje podstawę słowotwórczą w wyrazach złożonych,
  c) dobiera pary antonimów,
  d) wzbogaca wypowiedź, stosując związki frazeologiczne,
  e) rozumie pojęcia treść i zakres wyrazu,
  f) zna różnicę między wyrazem abstrakcyjnym a konkretnym.
  3. Stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
   a) zna pojęcie temat i końcówka,
   b) wskazuje bezokoliczniki oraz formy zakończone na -no, -to,
   c) wie, jak się tworzy imiesłów.
   4. Stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
   a) rozpoznaje wypowiedzenie zawierające podmiot i zdanie bezpodmiotowe,
   b) wskazuje zdanie pojedyncze i złożone, równoważniki zdań, zdania
       złożone podrzędnie i współrzędnie, mowę zależną i niezależną,
  5. Rozpoznaje w tekście wyrazy zapożyczone i neologizmy.

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Jako uczestnik sytuacji komunikacyjnej uważnie słucha wypowiedzi nauczyciela
       i innych uczniów oraz podejmuje próby aktywnego w niej uczestnictwa.
   2. Dostrzega różnice między informacją, komentarzem i oceną.
   3. Posługuje się informacjami z wysłuchanego tekstu, m.in. z wywiadu.
   4. Dostrzega funkcję językowych i pozajęzykowych środków wyrazu w danej sytuacji
       komunikacyjnej.
   5. Słucha wzorcowych recytacji utworów poetyckich i prozatorskich, dostrzegając
      środki wyrazu artystycznego i sposoby prezentacji tekstu.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY
  1. Odczytuje teksty na poziomie dosłownym, podejmuje próby odczytywania ich
      sensu przenośnego i symbolicznego.
  2. Próbuje interpretować głosowo czytany tekst.
  3. Określa temat przeczytanego utworu.
  4. Wyszukuje cytaty na zadany temat w dłuższej lekturze.
  5. Identyfikuje utwory o cechach satyry.
  6. Wskazuje i nazywa podstawowe środki wyrazu artystycznego w tekście literackim.
  7. Rozpoznaje elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze.
  8. Wyróżnia wśród tekstów poetyckich wiersz stroficzny i ciągły, wiersz bezrymowy i
      wolny.
  9. Rozpoznaje układy rymów.
  10. Wymienia cechy trenu, legendy, podania, przypowieści, dziennika i pamiętnika.
  11. Zauważa w tekście szyk przestawny.
  12. Wskazuje porównania homeryckie.
                                              - 51 -
   13. Dostrzega związek treści dzieła z okolicznościami jego powstania i biografią autora.
   14. Identyfikuje cechy literatury faktu i powieści autobiograficznej.
   15. Odróżnia bezpośrednią i pośrednią charakterystykę postaci w tekście.
   16. Zna budowę noweli.
   17. Rozpoznaje cechy dramatu jako rodzaju literackiego.
   18. Nazywa motywy postępowania bohatera.
   19. Korzysta ze słownika poprawnej polszczyzny i słownika frazeologicznego.
   20. Zna cechy charakterystyczne dla wywiadu.
   21. Zna sens powszechnie znanych prawd filozoficznych.
   22. Rozpoznaje w tekście informację, komentarz i opinię.
   23. Rozpoznaje językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie telewizyjnej i ulotce.
   24. Wskazuje grę słowną w reklamie i próbuje wyjaśnić jej mechanizm.
   25. Zna cechy filmu dokumentalnego i fabularnego.
   26. Próbuje wyjaśnić elementy symboliczne dzieła malarskiego.
   27. Korzysta z Internetu i encyklopedii multimedialnej.
   28. Dokonuje wyboru programu telewizyjnego, gry komputerowej, uwzględniając ich
       wartości poznawcze, kulturalne, etyczne.
   29. Dostrzega cechy karykatury i przejaskrawienia w literaturze i rysunku.

MÓWIENIE
  1. Buduje wypowiedź zgodną z tematem, starając się zachować poprawność kompozycyjną i
      językową.
  2. Podejmuje próby dostosowania modulacji głosu do treści i celu wypowiedzi.
  3. Dobiera argumenty odpowiednie do tezy.
  4. Podejmuje próby wygłoszenia przemówienia.
  5. Uczestniczy w dyskusji, zajmując własne stanowisko i reagując na
      argumenty dyskutantów.
  6. Tworzy tekst zawierający opis postaci, przedmiotu, krajobrazu i sytuacji.
  7. Podejmuje próbę charakterystyki postaci i autocharakterystyki.
  8. Przygotowuje się do wywiadu (stawia pytania i formułuje możliwe odpowiedzi).
  9. Wyraża swoje uczucia, posługując się odpowiednim słownictwem.
  10. Dostrzega zjawisko brutalności słownej i manipulacji językowej.
  11. W wygłaszanym z pamięci tekście podkreśla głosowo najważniejsze treści utworu.
  12. Uczestniczy we wspólnym omówieniu recytacji lub wypowiedzi kolegów.

PISANIE
   1. Samodzielnie tworzy plan dłuższej wypowiedzi.
   2. Redaguje tekst zgodny z tematem, ze szczególnym uwzględnieniem zasad logicznej
       kompozycji.
   3. Stosuje akapity.
   4. Stara się stosować zasady poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej.
   5. Tworzy tekst reklamowy, informacyjny lub o charakterze instrukcji.
   6. Uwzględnia w opisie dzieła sztuki podstawową wiedzę dotyczącą czasu jego powstania.
   7. Podejmuje próbę wyjaśnienia w opisie dzieła plastycznego symbolicznego
       znaczenia barw, przedmiotów, usytuowania postaci.
   8. Charakteryzuje postać literacką lub rzeczywistą, opisując jej przeżycia wewnętrzne.
   9. Przedstawia logiczne argumenty w rozprawce na temat lektury.
   10. Próbuje napisać autocharakterystykę, list oficjalny na podstawie lektury lub sytuacji
       życiowej.
   11. Pisze wypowiedź na temat książki, filmu, przedstawienia.
   12. Sporządza opis bibliograficzny książki.
   13. Relacjonuje wydarzenia, np. z zawodów sportowych.
   14. Redaguje dedykację, regulamin.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
                                            - 52 -
      (jako użytkownik języka odwołuje się do elementarnej wiedzy
       z zakresu fonetyki oraz zasad poprawnej wymowy).
    2. Stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
    a) zna funkcję formantów słowotwórczych i rozpoznaje w tekście funkcję wyrazów
         zdrobniałych, zgrubiałych oraz nacechowanych emocjonalnie,
    b) używa w tekście własnym antonimów i poznanych związków frazeologicznych,
    c) definiuje pojęcia treść i zakres wyrazu,
    d) odróżnia wyrazy abstrakcyjne od konkretnych.
    3. Stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
    a) oddziela temat od końcówki w wyrazach odmiennych,
    b) wskazuje w tekście nieosobowe formy czasownika,
    c) rozpoznaje i tworzy imiesłowy.
    4. Stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
    a) rozpoznaje w zdaniach podmiot w dopełniaczu,
    b) przekształca wypowiedzenie zawierające podmiot na wypowiedzenie bezpodmiotowe
          i odwrotnie,
    c) rozpoznaje zdanie złożone podrzędnie podmiotowe i orzecznikowe,
    d) klasyfikuje zdania pojedyncze i złożone oraz równoważniki zdań,
    e) zna funkcję składniową różnych części mowy.
    5. Dostrzega przydatność wyrazów zapożyczonych oraz neologizmów w tekście.


Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Jako aktywny uczestnik sytuacji komunikacyjnej uważnie słucha wypowiedzi
      nauczyciela i innych uczniów.
   2. Porównuje komunikaty ze względu na cel wypowiedzi, odróżnia informację
       od komentarza i oceny.
   3. Analizuje treści wysłuchanego wywiadu.
   4. Dostrzega w wysłuchanym tekście językowe i pozajęzykowe środki perswazji.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY
  1. Odczytuje teksty na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym.
  2. Interpretuje głosowo czytany tekst.
  3. Samodzielnie określa temat utworu.
  4. Posługuje się wyszukanymi cytatami na zadany temat w dłuższej lekturze.
  5. Dostrzega cechy satyry w różnych tekstach.
  6. Wykorzystuje różne źródła tekstowe w celu zdobycia informacji, m.in. na temat
       miejscowych zabytków architektonicznych, obyczajów i typowych
  elementów krajobrazu.
  7. Nazywa środki artystyczne i analizuje wyodrębnione obrazy poetyckie.
  8. Wyróżnia elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze.
  9. Posługuje się terminami wiersz stroficzny i ciągły, wiersz bezrymowy i wiersz wolny.
  10. Wskazuje cechy gatunkowe legendy, podania, przypowieści, dziennika i pamiętnika.
  11. Rozumie funkcję szyku przestawnego w tekście.
  12. Wyjaśnia budowę porównania homeryckiego w tekście poetyckim.
  13. Wskazuje na związek treści dzieła i okoliczności jego powstania z biografią autora.
  14. Rozróżnia cechy literatury faktu, powieści autobiograficznej i historycznej.
  15. Rozróżnia w tekście charakterystykę bezpośrednią i pośrednią.
  16. Uzasadnia obecność narratora wszechwiedzącego w utworze.
  17. Omawia budowę noweli (ze szczególnym uwzględnieniem punktu kulminacyjnego
      i puenty) oraz dramatu.
  18. Uzasadnia działania bohatera literackiego.
  19. Wykorzystuje informacje zawarte w słowniku poprawnej polszczyzny i
      słowniku frazeologicznym.
                                            - 53 -
    20. Wskazuje cechy charakterystyczne dla wywiadu.
    21. Odkrywa sens powszechnie znanych prawd filozoficznych i wykorzystuje je w swoich
        wypowiedziach.
    22. Sprawnie wyszukuje informacje podczas pobieżnego czytania.
    23. Oddziela informację od komentarza i oceny, wyjaśnia rolę tytułu i śródtytułu w artykule
        prasowym.
    24. Wyszukuje językowe i pozajęzykowe środki perswazji oraz rozumie funkcję gry językowej
        w reklamie.
    25. Odróżnia film dokumentalny od fabularnego.
    26. Omawia funkcję ilustracji, podejmuje próbę interpretacji dzieła malarskiego.
    27. Omawia cechy karykatury i przejaskrawienia w literaturze i rysunku.

MÓWIENIE
  1. Podejmuje próby oddania sensu wypowiedzi przez odpowiednią modulację głosu.
  2. Porządkuje argumenty według ich ważności.
  3. Wygłasza przemówienie według stworzonego wcześniej planu.
  4. Aktywnie uczestniczy w dyskusji.
  5. Tworzy opis spełniający funkcję użytkową, artystyczną i reklamową,
      tekst publicystyczny według przygotowanego wcześniej planu.
  6. Charakteryzuje postać rzeczywistą i fikcyjną.
  7. Układa autocharakterystykę.
  8. Przeprowadza krótki wywiad z postacią fikcyjną.
  9. Mówi o swoich uczuciach w sytuacji konfliktowej i symulowanej.
  10. Reaguje na brutalność słowną i manipulację językową.

PISANIE
   1. Tworzy logiczną i spójną wypowiedź zgodną z tematem, poprawną pod względem
       językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym.
   2. Układa tekst reklamy, wypowiedź o charakterze informacji, komentarza.
   3. W opisie dzieła sztuki posługuje się informacją o czasie jego powstania.
   4. Opisuje dzieło plastyczne ze szczególnym uwzględnieniem symbolicznego sensu
       barw, przedmiotów, usytuowania postaci.
   5. Redagując opowiadanie twórcze, stara się odwołać do realiów epoki, w której się
       rozgrywa akcja utworu.
   6. Charakteryzuje postać literacką, stosuje opis jej przeżyć wewnętrznych i wyjaśnia
       motywy postępowania bohatera.
   7. Stosując odpowiednie słownictwo, redaguje rozprawkę na tematy związane
      z lekturą, autocharakterystykę, list oficjalny, kartkę z pamiętnika (dziennika),
      sprawozdanie, np. z zawodów sportowych, streszczenie.
   8. Omawia pisemnie książkę, film, przedstawienie.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
  a) jako użytkownik języka wykorzystuje wiedzę z zakresu fonetyki,
  b) stara się stosować zasady poprawnej wymowy.
  2. Umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
   a) określa funkcje formantów słowotwórczych,
   b) stara się poprawnie zapisywać przedrostki wez-, wz-, wes-, ws-, z-, s-, ś- i przyrostki
      -ctwo, -dztwo, -stwo, -dzki, -cki,
   c) omawia budowę wyrazów złożonych,
   d) posługuje się w tekście własnym zdrobnieniami, zgrubieniami, wyrazami
       nacechowanymi emocjonalnie, antonimami, związkami frazeologicznymi,
   e) omawia zależność między treścią a zakresem wyrazów,
   f) wzbogaca wypowiedzi o wyrazy abstrakcyjne i konkretne.
   3. Umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
   a) wskazuje oboczności i tematy oboczne,
                                              - 54 -
    b) zauważa różnice między fleksyjnymi i słowotwórczymi cząstkami budowy wyrazów,
    c) rozpoznaje funkcję składniową różnych części mowy.
   4. Umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
   a) buduje zdania z podmiotem w dopełniaczu,
   b) przekształca wypowiedzenie zawierające podmiot na wypowiedzenie bezpodmiotowe i
       odwrotnie,
   c) buduje zdania złożone podrzędnie podmiotowe i bezpodmiotowe,
   d) przekształca wypowiedzenia – zdanie pojedyncze na równoważnik, pojedyncze na
       złożone, mowę zależną na niezależną.
   5. Wyjaśnia znaczenie często używanych zapożyczeń,
       omawia okoliczności zapożyczania wyrazów z innych języków oraz
   tworzenia neologizmów.



Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:

SŁUCHANIE
   1. Uczestnicząc w sytuacji komunikacyjnej, uważnie słucha wypowiedzi jej uczestników,
      rozpoznaje intencję nadawcy i funkcję komunikatu.
   2. Klasyfikuje komunikaty (informacja, komentarz, ocena) ze względu na cel
      wypowiedzi i odpowiednio wykorzystuje ich treści.
   3. Wyciąga wnioski i uogólnia na podstawie informacji pozyskanych z
      wysłuchanego wywiadu.
   4. Dostrzega w wysłuchanym tekście językowe i pozajęzykowe środki perswazji oraz
      ocenia ich wymiar etyczny.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY
  1. Analizuje sens dosłowny, przenośny i symboliczny utworu.
  2. Interpretuje głosowo treści dosłowne i przenośne tekstu, stosując odpowiednią
     intonację zdaniową i poprawną artykulację.
  3. Posługuje się terminem satyra, legenda, podanie, przypowieść, dziennik, pamiętnik
      określa ich cechy gatunkowe w utworze.
  4. Poszukuje i porządkuje informacje na podstawie różnych źródeł tekstowych.
  5. Określa funkcje środków artystycznych i interpretuje wyodrębnione obrazy poetyckie.
  6. Analizuje elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze.
  7. Definiuje terminy wiersz stroficzny, ciągły, bezrymowy, wolny.
  8. Dokonuje analizy składniowej tekstu poetyckiego, w której dostrzega m.in.
      funkcje szyku przestawnego.
  9. Wyjaśnia funkcję porównania homeryckiego w tekście poetyckim.
  10. Analizując sens utworu, wykorzystuje zależność treści dzieła z okolicznościami
      jego powstania i biografią autora.
  11. Analizuje utwory należące do literatury faktu, rozpoznaje cechy powieści
      autobiograficznej i historycznej.
  12. Opisując bohatera literackiego, wykorzystuje informacje zawarte we fragmentach
      stanowiących charakterystykę bezpośrednią oraz spostrzeżenia i uogólnienia
      wynikające z analizy fragmentów stanowiących charakterystykę pośrednią.
  13. Motywuje postępowanie bohatera literackiego oraz postaci rzeczywistej.
  14. Analizuje budowę noweli, dramatu.
  15. Korzystając ze słowników (w szczególności ze słownika poprawnej polszczyzny
      słownika frazeologicznego), wzbogaca swoje słownictwo oraz wykazuje dbałość
      o poprawność językową swoich wypowiedzi.
  16. Wyjaśnia uniwersalną wartość prawd filozoficznych, ilustrując je
      odpowiednimi przykładami.
  17. Analizuje funkcję językową i pozajęzykową środków perswazji oraz gry językowej w
      reklamie.
                                             - 55 -
    18. Interpretuje symboliczne znaczenia ilustracji i dzieła malarskiego.
    19. Analizuje cechy karykatury i przejaskrawienia w literaturze i rysunku.

MÓWIENIE
  1. Posługuje się modulacją głosu w celu nadania wypowiedzi odpowiedniego tonu
       (np. uroczystego, parodystycznego, szyderczego).
  2. Tworzy logiczną argumentację do tezy.
  3. Wygłaszając przemówienie, stosuje odpowiednie figury retoryczne.
  4. Jako aktywny uczestnik dyskusji wyraża swój stosunek do przedstawianych treści.
  5. Nawiązuje do wypowiedzi przedmówców, przedstawia wnioski.
  6. Posługuje się obiektywną informacją, komentuje i ocenia.
  7. Charakteryzując postać rzeczywistą lub fikcyjną (układając autocharakterystykę),
        stosuje bogate słownictwo oceniające, stara się przedstawić bohatera w jak
        najpełniejszy sposób, np. przez wyjaśnienie motywów postępowania, opis jego przeżyć
  itp.
  8. W przeprowadzanym wywiadzie stawia pytania ewokujące obszerne, bogate w informacje
       odpowiedzi.
  9. Opisuje i wyjaśnia swoje uczucia w różnych sytuacjach, zwłaszcza konfliktowych.
  10. Interpretuje głosowo tekst wygłaszany z pamięci, omawia recytację i wypowiedzi
       kolegów z uwzględnieniem zawartości merytorycznej, poprawności językowej i
  artykulacyjnej.

PISANIE
   1. Buduje logiczną i spójną wypowiedź zgodną z tematem, ze szczególną dbałością
       o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.
   2. Opisując dzieło sztuki, analizuje i interpretuje jego treści symboliczne oraz uwzględnia
       czas powstania.
   3. W redagowanym opowiadaniu twórczym dba o realia epoki, w której się
      toczy akcja, dzięki świadomemu wprowadzeniu odpowiednich elementów
   świata przedstawionego.
   4. Wykorzystuje opis przeżyć wewnętrznych w charakterystyce postaci literackiej
      w celu wyjaśnienia jej postaw, podejmowanych decyzji, zachowań.
   5. Recenzuje książkę, film, przedstawienie teatralne, posługując się słownictwem
      charakterystycznym dla danej dziedziny kultury.
   6. Redaguje przemówienie na tematy związane z lekturą i dotyczące sytuacji
      życiowych, świadomie stosując wybrane figury retoryczne.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie fonetyki:
   a) świadomie wykorzystuje wiedzę z fonetyki,
   b) dba o poprawną wymowę,
   c) unika błędnych uproszczeń wyrazowych oraz hiperpoprawności.
   2. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie słowotwórstwa i słownictwa:
   a) klasyfikuje formanty słowotwórcze według ich funkcji,
   b) celowo wzbogaca swoje wypowiedzi o wyrazy zdrobniałe, zgrubiałe i wyrazy
       nacechowane emocjonalnie oraz antonimy,
   c) poprawnie zapisuje przedrostki i przyrostki oraz używa łącznika w wyrazach złożonych,
   d) analizuje zależności między treścią a zakresem wyrazów.
   3. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie fleksji:
   a) analizuje budowę fleksyjną i słowotwórczą wyrazu,
   b) buduje poprawne wypowiedzi, odwołując się do wiedzy z zakresu funkcji składniowych
       różnych części mowy.
   4. Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie składni:
   a) tworzy teksty różnorodne pod względem składniowym,
   b) dzięki przekształceniom składniowym wypowiedzeń unika powtórzeń i błędów
       stylistycznych.
                                              - 56 -
     5. Jako świadomy użytkownik języka wzbogaca słownictwo o niezbędne zapożyczenia
        i neologizmy, wyjaśnia okoliczności zapożyczania wyrazów i mechanizmy
        tworzenia neologizmów, ocenia ich przydatność w języku.


Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę
bardzo dobrą, a ponadto przejawia umiejętności pozaprogramowe w zakresie
przykładowo podanych zagadnień:

SŁUCHANIE
   1. Samodzielnie analizuje i interpretuje słuchany tekst pod względem celu wypowiedzi,
      środków perswazji oraz zabiegów artystycznych.
   2. Sporządza notatki, uczestnicząc w sytuacji komunikacyjnej jako odbiorca wypowiedzi,
      wykorzystuje je w nowych sytuacjach komunikacyjnych.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY
  1. Czyta, samodzielnie analizuje i interpretuje różne teksty literackie oraz inne teksty
     kultury, uwzględniając ich znaczenie metaforyczne i symboliczne, konteksty
     interpretacyjne oraz intencję nadawcy wypowiedzi.
  2. Posługuje się różnymi źródłami informacji, a zwłaszcza treściami przekazu
     medialnego.

MÓWIENIE
  1. Świadomie uczestniczy w różnych sytuacjach komunikacyjnych jako dyskutant,
     prowadzący dyskusję, przeprowadzający wywiad, wygłaszający przemówienie
     lub referat; przedstawia rzeczowe argumenty i wnioski.
  2. Wykazuje się oryginalnością interpretacji głosowej tekstu prozatorskiego lub
     poetyckiego wygłaszanego z pamięci.
  3. Krytycznie i rzeczowo oceniając wypowiedzi własne i innych, przejawia szczególną
     dbałość o kulturę słowa.

PISANIE
   1. Sprawnie redaguje teksty z zachowaniem cech gatunkowych różnych typów
      wypowiedzi, dbając o poprawność zapisu, bezbłędność językową i stylistyczną.
   2. Podejmuje próby własnej twórczości literackiej.

NAUKA O JĘZYKU
  1. Świadomie stosuje wiedzę w zakresie treści przewidzianych programem i wykraczających
      poza program nauczania fonetyki, słowotwórstwa, fleksji, składni oraz
      wiedzy o języku jako tworze społecznym.
  2. Samodzielnie poszerza wiedzę językową, korzystając z różnych źródeł informacji.


                                            Klasa III


Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę
dopuszczającą.

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

Słuchanie
    1. Uważnie słucha wypowiedzi innych osób w różnych sytuacjach komunikacyjnych i
       rozumie wysłuchane komunikaty.
    2. Zna typowe dla przemówienia środki językowe.
    3. Wymienia informacje zawarte w wysłuchanym wywiadzie.
                                              - 57 -
Czytanie tekstów pisanych i odbiór innych tekstów kultury
   1. Czyta tekst poetycki i prozatorski, przestrzegając zasad interpunkcji, poprawnego
       akcentowania oraz intonacji.
   2. Wskazuje w tekście treści symboliczne i przenośne.
   3. Określa wartość informacyjną tekstu.
   4. Wymienia cechy liryki bezpośredniej, pośredniej, sonetu, epiki współczesnej, historycznej
       i fantastycznej, dramatu (antycznego i współczesnego) oraz komiksu, melodramatu
       westernu, horroru, telenoweli.
   5. Wyróżnia w utworze wątek główny i poboczny.
   6. Wyjaśnia najczęstsze skróty językowe.
   7. Odczytuje informacje zawarte w zapisie bibliograficznym.
   8. Wskazuje elementy tragiczne i komiczne w utworze.

Mówienie
  1. Nadaje swojej wypowiedzi odpowiedni sens.
  2. Gromadzi argumenty na poparcie obranego stanowiska.
  3. Prezentuje własne zdanie w rozmowie.
  4. Opowiada.
  5. Podejmuje próby charakterystyki postaci literackiej i rzeczywistej, autocharakterystyki.
  6. Wygłasza z pamięci fragmenty poezji i prozy, stosując poprawną intonację,
      uwzględniającą interpunkcję utworu.

   Pisanie
   1. Redaguje teksty zgodne z tematem; stosuje się do podstawowych zasad poprawności
       wypowiedzi.
   2. Komponuje opis (postaci i zbiorowości), opowiadanie, list prywatny, kartkę z pamiętnika i
       dziennika.
   3. Pisemnie wypowiada się na wybrane tematy związane z historią, filozofią, sztuką.
   4. Zapisuje wywiad z osobą fikcyjną i rzeczywistą.
   5. Redaguje streszczenie tekstu popularnonaukowego, podanie, życiorys, cv.

Nauka o języku
   1) Stosuje wiedzę językową w zakresie:
           a) fonetyki (zna cechy wymowy charakterystyczne dla danego regionu)
           b) słowotwórstwa i słownictwa (zna zasady tworzenia i zapisywania skrótów, różne
              źródła pochodzenia związków frazeologicznych, zastępuje wyrażenia i zwroty
              dosadne eufemizmami)
           c) fleksji (odróżnia wypowiedzenie z czasownikiem w stronie czynnej od
              wypowiedzenia                  z czasownikiem w stronie biernej, zauważa
              potrzebę korzystania ze słownika poprawnej polszczyzny lub słownika języka
              polskiego)
           d) składni (odróżnia orzeczenie czasownikowe od orzeczenia imiennego, zdanie od
              imiesłowowego równoważnika zdania, zdanie pojedyncze od zdania złożonego)
           e) języka jako tworu społecznego (zna różne rodzaje kodu – werbalnego i
              niewerbalnego, terminy gwara i dialekt, wskazuje w tekście archaizmy, dostrzega
              różnicę między tekstem stylizowanym       a napisanym w języku
              ogólnonarodowym)

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

Słuchanie
    1. Słucha wypowiedzi innych osób i podejmuje próby sporządzania notatek.
    2. Rozumie wypowiedzi innych osób w takich sytuacjach komunikacyjnych, jak na przykład
       rozmowa            i dyskusja, aktywnie w nich uczestniczy.
    3. Wskazuje typowe dla przemówienia środki językowe.
                                             - 58 -
   4. Wybiera informacje z wysłuchanego wywiadu.

Czytanie tekstów pisanych i odbiór innych tekstów kultury
   1. Dobiera odpowiednią intonację i barwę głosu, stosuje się do zapisanej interpunkcji, aby
       podkreślić najważniejsze treści czytanego tekstu poetyckiego lub prozatorskiego.
   2. Identyfikuje i określa w tekście treści symboliczne oraz przenośne.
   3. Dostrzega aluzję literacką.
   4. Identyfikuje w tekście cechy typowe dla sonetu.
   5. Wskazuje cechy liryki bezpośredniej i pośredniej oraz epiki współczesnej, historycznej i
       fantastycznej.
   6. Rozpoznaje cechy gatunkowe dramatu (zarówno antycznego, jak i współczesnego), określa
       funkcję tekstu pobocznego.
   7. Zna cechy charakterystyczne dla reportażu, komiksu; odróżnia cechy thrillera i horroru,
       melodramatu           i dramatu psychologicznego, telenoweli.
   8. Zna terminy peryfraza i inwokacja.
   9. Określa w utworze wątek główny i poboczny.
   10. Wyszukuje potrzebne informacje w słowniku kultury antycznej i słowniku terminów
       literackich.
Mówienie
   1. Moduluje głos w celu nadania odpowiedniego sensu formułowanej wypowiedzi.
   2. Porządkuje zebrane argumenty według ich ważności.
   3. Wygłasza przemówienie według sporządzonego wcześniej planu.
   4. Uczestniczy w dyskusji, stosując się do zasad kulturalnej rozmowy.
   5. Wzbogaca opisem twórcze opowiadanie.
   6. Charakteryzuje bohatera literackiego i rzeczywistego; sporządza autocharakterystykę.
   7. Wybiera spośród podanych cytatów najbardziej odpowiednie do wygłaszanego
       przemówienia.
   8. Wygłaszając z pamięci fragmenty poezji lub prozy, próbuje podkreślić głosowo
       najważniejsze treści tekstu.
   9. Wypowiada się na temat wypowiedzi innych osób.

Pisanie
    1. Redaguje poprawne logicznie teksty o przejrzystej kompozycji zgodne z tematem,
        prawidłowe pod względem stylistycznym, językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym.
    2. Samodzielnie opisuje dzieło sztuki.
    3. Wprowadza do opowiadania elementy charakterystyki bohatera.
    4. Przedstawia logiczną argumentację w wypowiedzi poruszającej tematykę związaną z
        historią, filozofią, sztuką.
    5. Porównuje postaci literackie lub rzeczywiste.
    6. Redaguje list oficjalny.
    7. Omawia krytycznie elementy tekstu kultury, stosując odpowiednio dobrane środki wyrazu.
    8. Sporządza opis bibliograficzny artykułu z czasopisma.
    9. Redaguje streszczenie tekstu literackiego, w którym zastosowano inwersję czasową fabuły.

Nauka o języku
   1) Stosuje wiedzę językową w zakresie:
           a) fonetyki (wymienia cechy wymowy charakterystyczne dla danego regionu,
              rozpoznaje zjawisko mazurzenia w dialektach),
           b) słowotwórstwa i słownictwa (tworzy i zapisuje skróty, objaśnia najważniejsze
              skrótowce, klasyfikuje związki frazeologiczne według kryterium ich pochodzenia,
              wyszukuje eufemizmy w tekście),
           c) fleksji (przekształca wypowiedzenia z czasownikiem w stronie czynnej na
              wypowiedzenia z czasownikiem w stronie biernej i odwrotnie, odróżnia formy
              odmiany wyrazów w mowie potocznej od form zalecanych przez słownik
              poprawnej polszczyzny),

                                            - 59 -
           d) składni (przekształca zdania z orzeczeniem czasownikowym na zdania z
              orzeczeniem imiennym, zdania złożone podrzędnie na wypowiedzenia z
              imiesłowowym równoważnikiem zdania, wydziela wypowiedzenia składowe w
              wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym),
           e) języka jako tworu społecznego (podaje przykłady kodu ograniczonego i
              rozwiniętego, podaje różne funkcje języka, wskazuje w tekstach dialektyzmy,
              redaguje słownik gwary uczniowskiej, zna typy archaizmów, przekształca tekst
              stylizowany na język ogólnonarodowy).

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:

Słuchanie
    1. Słucha i sporządza notatki.
    2. Dostrzega logikę wywody w wypowiedziach innych osób.
    3. Krytycznie wypowiada się na temat wysłuchanego przemówienia, odwołując się do jego
       struktury i treści.
    4. Podejmuje próby samodzielnego przeprowadzenia wywiadu.

Czytanie tekstów pisanych i odbiór innych tekstów kultury
   1. Podejmuje próby interpretacji głosowej czytanego lub wygłaszanego utworu poetyckiego i
       prozatorskiego.
   2. Określa funkcję środków stylistycznych w tekście.
   3. Ocenia wartość informacyjną tekstu.
   4. Dostrzega w tekście ironię.
   5. Definiuje cechy sonetu, inwokacji, liryki bezpośredniej i pośredniej.
   6. Wskazuje peryfrazę w utworze poetyckim.
   7. Rozpoznaje w tekście cechy epiki współczesnej, historycznej i fantastycznej.
   8. Porównuje dramat antyczny i współczesny.
   9. Odnajduje potrzebne informacje w słowniku kultury antycznej i współczesnej.
   10. Odnajduje w słowniku języka polskiego wzory odmiany rzeczowników.
   11. Posługuje się bibliografią.
   12. Wyróżnia w tekście cechy charakterystyczne komiksu, thrillera, horroru, dramatu
       psychologicznego, melodramatu, telenoweli.
   13. Wskazuje związki dzieła sztuki z historią i filozofią.
   14. Dostrzega niejednorodności stylowe dzieła.

Mówienie
  1. Podaje odpowiednio dobrane argumenty popierające prezentowane stanowisko.
  2. Formułuje podsumowanie wyników dyskusji.
  3. Układa charakterystykę porównawczą.
  4. Nagrywa wywiad z osobą rzeczywistą według wcześniej przygotowanego planu.
  5. Podejmuje próby interpretacji głosowej wygłaszanych z pamięci utworów poetyckich i
      prozatorskich.
  6. Podejmuje próby oceny wypowiedzi innych kolegów i koleżanek według przyjętych
      kryteriów

Pisanie
    1. Stosuje elementy ironii w redagowanym tekście.
    2. Opisuje dzieło sztuki i podejmuje próbę jego interpretacji.
    3. Stosuje w opowiadaniu elementy charakterystyki pośredniej.
    4. Redaguje rozprawkę podejmującą tematy związane z historią, filozofią i sztuką.
    5. Redaguje charakterystykę porównawczą.
    6. Wprowadza realia epoki w tekście odwołującym się do minionych epok.
    7. Wzbogaca list, kartkę z dziennika, pamiętnika opisem przeżyć i charakterystyką.
    8. Pisze recenzję.
    9. Posługuje się stylem urzędowym.
                                             - 60 -
Nauka o języku
   1) Umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie
           a) fonetyki (omawia cechy wymowy charakterystyczne dla danego regionu, objaśnia
              zjawisko mazurzenia w dialektach),
           b) słowotwórstwa i słownictwa (tworzy i zapisuje skróty wchodzące w skład nazw
              własnych, dostosowuje formę czasownika do skrótowca w wypowiedzeniu,
              rozróżnia związki frazeologiczne stałe, luźne i łączliwe, rozumie ich funkcję w
              tekście),
           c) fleksji (porównuje wypowiedzenie z czasownikiem w stronie czynnej z
              wypowiedzeniem z czasownikiem w stronie biernej, wyszukuje poprawne formy
              odmiany wyrazów w słowniku poprawnej polszczyzny),
           d) składni (omawia budowę wypowiedzeń wielokrotnie złożonych, stosuje się do
              zasad interpunkcji w wypowiedzeniu złożonym, przekształca tekst w celu
              uniknięcia powtórzeń składniowych),
           e) języka jako tworu społecznego (porównuje przykład kodu rozwiniętego i
              ograniczonego, wyjaśnia przyczyny zaniku gwar, świadomie stosuje dialektyzmy
              w redagowanych tekstach, rozróżnia typy archaizmów, określa funkcję archaizacji
              w tekstach literackich).

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:

Słuchanie
    1. Aktywnie słucha wypowiedzi innych osób w różnych sytuacjach komunikacyjnych, a w
       szczególności podczas dyskusji; analizuje ich kompozycję, treść, poprawność stylistyczną
       i językową.
    2. Ocenia wysłuchane przemówienie według samodzielnie opracowanych kryteriów.
    3. Samodzielnie prowadząc wywiad według przygotowanego wcześniej planu, reaguje na
       wypowiedzi rozmówcy.

Czytanie tekstów pisanych i odbiór innych tekstów kultury
   1. Interpretuje głosowo czytany tekst poetycki lub prozatorski.
   2. Analizuje utwór na poziomie przenośnym i symbolicznym.
   3. Tłumaczy aluzję literacką.
   4. Posługuje się terminami: sonet, inwokacja, liryka pośrednia i bezpośrednia.
   5. Porównuje cechy epiki współczesnej, historycznej i fantastycznej.
   6. Posługuje się słownikiem kultury antycznej, słownikiem terminów literackich oraz
       słownikiem języka polskiego.
   7. Wyszukuje potrzebne informacje w katalogu bibliotecznym.
   8. Porównuje cechy horroru i thrillera, telenoweli , melodramatu i dramatu
       psychologicznego.
   9. Analizuje cechy reportażu
   10. Omawia związki dzieła sztuki z historią i filozofią.
   11. Analizuje niejednorodność dzieła literackiego.

Mówienie
  1. Przekonuje dyskutantów do wygłaszanych racji dzięki odpowiednio pogrupowanym i
      popartym przykładami argumentom.
  2. Posługuje się odpowiednio dobranymi figurami retorycznymi podczas wygłaszania
      przemówienia.
  3. Wprowadza cytaty do przemówienia.
  4. Komentuje wynik dyskusji, ocenia racje dyskutantów pod względem merytorycznym.
  5. Interpretuje głosowo wygłaszane z pamięci utwory poetyckie i prozatorskie przewidziane
      programem nauczania.
  6. Analizuje i ocenia wypowiedzi innych osób (treść, poprawność językową, intonacyjną i
      artykulacyjną).
                                             - 61 -
Pisanie
    1. Układa teksty o charakterze ironicznym, stosuje puentę.
    2. Interpretuje treści symboliczne i metaforyczne dzieła sztuki.
    3. Indywidualizuje język bohatera.
    4. W rozprawkach podejmujących tematy związane z historią, filozofią i sztuką wprowadza
        cytaty z tekstów filozoficznych i łacińskie sentencje na poparcie prezentowanego
        stanowiska.
    5. Stylizuje język listu na język dawnych epok.
    6. Pisze reportaż na podstawie sytuacji z życia klasy, szkoły, rodziny.
    7. Sporządza przypisy do tekstów
    8. Parafrazuje utwory znanych twórców.

Nauka o języku
   1) Sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie:
           a) fonetyki (porównuje cechy wymowy poszczególnych dialektów),
           b) słowotwórstwa i słownictwa (stosuje w tekście skróty i skrótowce, wzbogaca
              wypowiedź związkami frazeologicznymi różnego pochodzenia, posługuje się
              eufemizmami),
           c) fleksji (stosuje w tekście wypowiedzenia z czasownikiem w stronie czynnej i
              biernej w zależności od intencji nadawcy, dokonuje autokorekty w zakresie
              poprawności w stosowaniu form odmiany wyrazów),
           d) składni (w zależności od sytuacji komunikacyjnej posługuje się w tekście
              wypowiedzeniem złożonym, imiesłowowym równoważnikiem zdania, analizuje i
              omawia budowę wypowiedzenia złożonego, przekształca je w celu uniknięcia
              błędów składniowych, bezbłędnie stosuje zasady interpunkcji wypowiedzeń
              złożonych),
           e) języka jako tworu społecznego (wyjaśnia specyfikę języka na tle innych kodów,
              analizuje różne funkcje języka na wybranych przykładach, określa funkcję
              dialektyzacji, tworzy teksty stylizowane na gwarę uczniowską, stylizuje tekst na
              archaiczny).

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą, a
ponadto
przejawia umiejętności pozaprogramowe w zakresie przykładowo podanych zagadnień:

Słuchanie
    1. Samodzielnie analizuje i interpretuje słuchany tekst pod względem celu wypowiedzi,
       środków perswazji oraz zabiegów artystycznych.
    2. Ocenia wysłuchany tekst pod względem merytorycznym i poprawnościowym; stosuje
       kryteria oceny odpowiednio dobrane do celu wypowiedzi i intencji nadawcy.
    3. Prowokuje różne sytuacje komunikacyjne, podtrzymuje kontakt z rozmówcą.

Czytanie tekstów pisanych i innych tekstów kultury
   1. Czyta, samodzielnie analizuje i interpretuje różne teksty literackie i inne teksty kultury,
       uwzględniając ich cechy gatunkowe, znaczenie metaforyczne i symboliczne, konteksty
       interpretacyjne oraz intencję nadawcy wypowiedzi.
   2. Porównuje i klasyfikuje informacje wyszukane w różnych źródłach.
   3. Recenzuje przeczytane utwory literackie, rzeczowo i logicznie uzasadnia swoje zdanie.
Mówienie:
   1. Świadomie uczestniczy w różnych sytuacjach komunikacyjnych, posługując się wieloma
       środkami wyrazu.
   2. Wykazuje się oryginalnością oraz artyzmem interpretacji głosowej wygłaszanego z
       pamięci tekstu prozatorskiego lub poetyckiego.
   3. Krytycznie i rzeczowo ocenia wypowiedzi własne i innych osób, przejawia szczególną
       dbałość o kulturę słowa.
                                              - 62 -
Pisanie
    1. Sprawnie redaguje teksty, zachowując cechy gatunkowe oraz stylistyczne różnych typów
        wypowiedzi oraz dbając o poprawność zapisu, bezbłędność językową i stylistyczną.
    2. Redaguje teksty krytyczne na temat utworów literackich i innych tekstów kultury.
    3. Podejmuje próby własnej twórczości literackiej.

Nauka o języku
   1. Świadomie stosuje wiedzę w zakresie treści przewidzianych programem nauczania
      fonetyki, słowotwórstwa, fleksji, składni, wiedzy o języku jako tworze społecznym oraz
      wykraczających              poza program.
   2. Samodzielnie poszerza wiedzę językową, badając różne źródła informacji.


                                          2) Język an ielski
                                             CLICK ON 1

               Kryteria oceniania uczniów korzystających z podręcznika CLICK ON 1



                        Stopień dopuszczający otrzymuje uczeń który zna:


 1.    alfabet angielski;
 2.    liczebniki główne od 1 do 100;
 3.    dni tygodnia;
 4.    nazwy miesięcy;
 5.    nazwy krajów (np. Britain, the USA, Japan, Poland, Italy, Brazil, Canada);
 6.    nazwy dyscyplin sportowych (np. swimming, tennis, football, baseball, skiing, ice-hockey);
 7.    zwroty zapewniające komunikację przy zawieraniu znajomości (np. Hello. My name is...
       Nice to meet you. What is your name? How old are you? Where are you from?);
 8.    zaimki osobowe w formie podmiotu (I, you, he, she, it, we, they);
 9.    formy pełne i krótkie czasownika to be w zdaniach twierdzących i pytających;
 10.   nazwy zawodów (np. pilot, teacher, doctor, cook, firefighter, postman, farmer);
 11.   nazwy przedmiotów szkolnych (np. Art, English, Maths, Computer Studies, Geography,
       History, Science, Music, Sport);
 12.   nazwy przyborów szkolnych (np. blackboard, schoolbag, ruler, pencil, rubber, book);
 13.   formy pełne i krótkie czasownika to be w zdaniach przeczących;
 14.   nazwy pokoi, pomieszczeń i części domu/mieszkania (np. living room, dining room, kitchen,
       garage, garden, bathroom, attic, ground floor, first floor);
 15.   przyimki miejsca (in, on, at, in front of, on the right/left, between, next to, under, behind,
       opposite);
 16.   czasownik can w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających;
 17.   nazwy gatunków muzycznych (np. rock, jazz, rap, techno, country, classical);
 18.   nazwy instrumentów muzycznych (np. piano, guitar, drums, violin, harp);
 19.   nazwy czynności wykonywanych w wolnym czasie i hobby (np. camping, collecting stamps,
       painting, playing computer games, taking pictures, sailing, climbing);
 20.   słownictwo potrzebne do wyrażania godzin (np. quarter, half, past, to, minute, hour, am, pm);
 21.   nazwy środków transportu (car, train, bus, bike);
 22.   nazwy artykułów spożywczych (np. peppers, carrots, lettuce, onions, garlic, strawberries,
       apples, cherries, milk, coffee, milk, fish, chips, oil, pasta, roast chicken, sugar, butter, flour,
       eggs);
 23.   nazwy części garderoby (np. coat, belt, trainers, gloves, suit, tie, cap, tracksuit, socks,

                                                  - 63 -
    blouse, jumper, dress, trousers);
24. nazwy części ciała (np. leg, arm, head, foot, neck, knee, toe) i twarzy (np. ear, mouth, nose,
    eyebrow, chin, cheek);
25. zasadę tworzenia przysłówków od przymiotników (np. slow – slowly);
26. przymiotniki opisujące ubrania (np. long, short, small, big, tight);
27. czasownik to be w czasie przeszłym
28. nazwy zwierząt (np. mammals: cow, sheep, horse, elephant, mammoth; birds: duck, parrot,
    pidgeon, owl; reptiles: snake, crocodile, lizard, tortoise; insects: ladybird, fly, butterfly);
29. formy czasu Past Simple czasowników nieregularnych (np. have, get, make, leave, see, go,
    drink, give, spend, do, eat, come, tell)


                       Stopień dostateczny otrzymuje uczeń który zna:


  1.    przedimek nieokreślony a/an;
  2.    pytania z who, where, when, what, how, whose;
  3.    strony świata (north, south itd.);
  4.    nazwy państw, stolic i narodowości (np. Egypt – Egyptian, Greece – Greek, Germany –
        German, Cairo, Athens, Berlin);
  5.    liczebniki porządkowe od 1 do 100
  6.    przymiotniki dzierżawcze (my, your, his itd.);
  7.    konstrukcję there is/there are;
  8.    czasownik can do wyrażania próśb lub propozycji (np. Can you give me an apple? Can I
        help you with your homework?)
  9.    nazwy mebli i sprzętów domowych (np. cupboards, sink, cooker, fridge, lamp, fireplace,
        curtains, carpet, wardrobe, wall, plant);
  10.   nazwy sklepów oraz towarów, które można w nich kupić (np. florist’s, flowers, butcher’s,
        meat, toy shop, ball)
  11.   konstrukcję there is/are w pytaniach i przeczeniach oraz zasadę stosowania some i any w
        tej konstrukcji;
  12.   zaimki wskazujące (this, that, these, those)
  13.   nazwy gatunków filmowych i programów telewizyjnych (np. thriller, soap opera, news,
        western, comedy, cartoon);
  14.   czas Present Simple w zdaniach twierdzących, pytających i przeczących;
  15.   zaimki osobowe w formie dopełnienia (me, you, him itd.)
  16.   łączniki first, then, after that;
  17.   przysłówki częstotliwości (always, often, sometimes, seldom, never, once a week, every
        day);
  18.   czasowniki opisujące codzienne czynności (np. get up, make the bed, have breakfast, go to
        school/work, watch TV, go jogging, cook dinner, meet friends)
  19.   zasady określania godzin (np. It’s 3 o’clock.);
  20.   przyimki czasu at, on, in (np. at night, at 6 o’clock, on Monday, in July);
  21.   miejsce przysłówków częstotliwości w zdaniu
  22.   słowa oznaczające ilość (np. bottle, carton, cup, bowl, packet, slice, loaf, tin, piece)
  23.   nieregularną liczbę mnogą rzeczowników (np. loaf, tomato, potato);
  24.   kategorię policzalności i niepoliczalności oraz rzeczowniki należące do obu grup
  25.   zasadę użycia some i any z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi;
  26.   zasadę użycia how much i how many
  27.   stopniowanie przymiotników (stopień wyższy najwyższy)i przysłówków
  28.   słownictwo związane z opisem pogody (np. rain, rainy day, wet, hot, sunny day, snow,
        freezing cold, chilly, windy);
  29.   zwroty używane w sklepie z ubraniami (np. Can I try it on? I’m size 10.)
  30.   czas Present Continuous w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających oraz krótkich
        odpowiedziach;
  31.   różnice w formie i znaczeniu między czasem Present Simple a Present Continuous;
                                              - 64 -
32. zasady opisywania pogody z użyciem konstrukcji it’s... (np. It’s a rainy day. It’s cold.)
33. nazwy miejsc w mieście (np. acquarium, library, hospital, travel agent’s, optician’s);
34. nazwy czynności codziennych (np. buy a dress, catch the ball, pick flowers, write a letter,
    make an omlette, have a party, go snowboarding, have a barbecue);
35. zwroty używane do wyrażania propozycji (np. Shall we go out tonight? Why don’t we go to
    the cinema?);
36. zwroty używane do doradzania (np. You must go to the dentist. You mustn’t play outside.)
37. konstrukcję to be going to do wyrażania planów, zamiarów oraz przewidywań;
38. czas Present Continuous do wyrażania zaplanowanych czynności przyszłych;
39. różnicę w formie i znaczeniu między konstrukcją to be going to a czasem Present
    Continuous;
40. słowo too z przymiotnikami (np. This dress is too long.)
41. liczebniki oznaczające lata (np. 1872 – eighteen seventy-two);
42. przymiotniki opisujące ludzi (np. bored, proud, miserable, scared, tired, angry,
    disappointed, surprised);
43. nazwy współczesnych i dawnych sprzętów domowych (np. oil lamp, broom, kettle, light
    bulb, electric heater, vacuum cleaner)
44. czasownik can w czasie przeszłym do wyrażania umiejętności;
45. czas Past Simple w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających oraz krótkich
    odpowiedziach;
                      Stopień dobry otrzymuje uczeń który potrafi:


1. przeliterować swoje imię i nazwisko
2. powiedzieć datę (np.swoich urodzin)
3. zadać pytanie z czasownikiem to be o nazwę przedmiotu (What is this?) oraz
    odpowiedzieć stosując czasownik to be oraz przedimek nieokreślony a/an
4. rozpocząć rozmowę, przywitać się, przedstawić się, zapytać rozmówcę o wiek i kraj
    pochodzenia
5. zapytać rozmówcę i odpowiedzieć jaki jest jego ulubiony sport stosujęc przymiotnik
    favourite (My favourite sport is swimming. How about you?)
6. powiedzieć, gdzie znajduje się jego miasto rodzinne używając nazw stron świata
7. zapytać rozmówcę o zawód oraz odpowiedzieć na pytanie o zawód innej osoby stsosując
    czasownik to be w 3 os. l. poj. oraz określniki dzierżawcze (What's his job? He is a pilot)
8. powiedzieć, jaki jest jego ulubiony przedmiot w szkole oraz zapytać rozmówcę, czy dany
    przedmiot jest lubiany przez niego stosując formę pytającą czasownika to be (Is Art your
    favourite subject?)
9. samodzielnie prosto opisać ilustrację klasy szkolnej używając konstrukcji there is/are oraz
    liczby mnogiej rzeczownika (np. There is a blackboard in the classroom. There are five
    schoolbags.);
10. zapisać usłyszany oraz podać swój własny numer telefonu
11. samodzielnie opisać swoją okolicę, dom/mieszkanie oraz swój pokój i domowe sprzęty;
12. samodzielnie opisać pokoje na ilustracji stosując konstrukcję there is/are oraz
    odpowiednie określniki i przedimki (np. There is a radio in the kitchen. There are some
    cupboards in the kitchen.);
13. powiedzieć jakie towary można kupić w danym sklepie stosując czasownik can
14. używając mapy okolicy zapytać, gdzie znajduje się dany sklep, bank itp.; odpowiedzieć na
    takie pytanie (Is there a bank near here? Yes, there is. It’s between the bookshop and the
    post office.);
15. powiedzieć, które programy telewizyjne, gatunki muzyczne i filmy lubi, a których nie lubi
    używając czasowników like, love, hate, etc w czasie Present Simple w zdaniach
    twierdzących i przeczących
16. zapytać kolegę czy lubi daną czynność/hobby (Do you like swimmning?) a następnie
    przekazać innym uzyskaną odpowiedź (Tony likes football.)
17. samodzielnie rozmawiać o czynnościach wykonywanych zwyczajowo (np.Do you play
    tennis on Monday?No, I don’t.);
                                          - 65 -
18. zapytać kolegę oraz na podstawie rozkładu jazdy powiedzieć o której godzinie pociąg
    wyrusza z danego miejsca i o której przybywa w inne miejsce (What time does the train to
    London leave? It leaves at ten fifteen)
19. na podstawie ilustracji oraz podanych informacji opowiedziec o codziennych
    czynnościach danej osoby stosując czas Present Simple, określenia godzin oraz łączniki
    first, then, after that
20. opowiedzieć o swoim dniu
21. powiedzieć jakie potrawy, owoce itp. lubi
22. powiedzieć co zwykle jada na śniadanie, obiad, itp.
23. zapytać oraz powiedzieć, ile dany przedmiot kosztuje używając określenia brytyjskiej
    waluty
24. samodzielnie pytać i odpowiadać na pytania o artykuły spożywcze stosując there is/are
    oraz some/any i a/an (np.Is there any water in the fridge?No, there isn’t.);
25. opisać strój postaci na ilustracji używając czasu Present Continuous
26. zapytać oraz powiedzieć, jaka jest dzisiaj pogoda (It's raining. It's a sunny day)
27. mówić o pogodzie w swoim kraju w różnych porach roku używając czasu Present Simple
    (np. In winter it often snows.);
28. na podstawie ilustracji i podanych informacji rozmawiać o zaplanowanych czynnościach
    przyszłych (np. What is Billy doing this afternoon? He’s going to the acquarium to see the
    dolphins.);
29. rozmawiać z kolegą na temat jego i swoich planów używając konstrukcji to be going to
    (np.What are you going to do this evening? I’m going to watch TV. What about you?) oraz
    na temat zaplanowanych czynności w przyszłości używając czasu Present Continuous (np.
    What are you doing on Monday? I’m visiting my grandparents.);
30. na podstawie ilustracji powiedzieć co postacie umiały a czego nie umiały robić w
    przeszłości
31. powiedzieć co umiał, a czego nie kiedy był dzieckiem
32. na podstawie ilustracji powiedzieć, co ludzie mieli, a czego nie mieli w przeszłości (np.
    They had oil lamps 150 years ago. They didn’t have electrical light bulbs.);
33. mówić o ważnych wydarzeniach z przeszłości (Was the discovery of America in 1492?)
34. samodzielnie mówić o tym, co postacie na ilustracji robiły w przeszłości (np.Did Alex
    watch TV last Saturday?Yes, he did.);
35. rozmawiać z kolegą o czynnościach w przeszłości (np.When did you last see your friends?
    Yesterday afternoon.)


                Stopień bardzo dobry otrzymuje uczeń który potrafi:



1. na podstawie podanych informacji samodzielnie rozmawiać z kolegą o posiadaniu stosując
   dopełniacz saksoński (np. Whose is this cat? It’s John’s.);
2. napisać o sobie i swoich kolegach (e-mail) w celu nawiązania zanjomości
   korespondencyjnej
3. samodzielnie opowiedzieć i napisać list/artykuł o sobie i swojej szkole (np. gdzie mieszka,
   gdzie znajduje się jego szkoła, w której jest klasie itp.)
4. zapytać kolegę co myśli o danym gatunku muzycznym, filmie itp. Oraz w prosty sposób
   wyrazić swoją opinię (What do you think of “Frantic”? Not much. I don't like thrillers.)
5. powiedzieć jaki rodzaj filmów, muzyki lubią członkowie jego rodziny
6. samodzielnie zaprosić kolegę/zaproponować koledze wyjście do kina, zagranie w tenisa
   itp. i odpowiedzieć na zaproszenie kolegi (np.Would you like to go to the cinema tonight?
   I’d like to, but I can’t.);
7. samodzielnie napisać prostą recenzję ulubionego filmu lub książki;
8. rozmawiać z kolegą na temat dnia codziennego, zapytać jak często wykonuje dane
   czynności oraz odpowiedzieć na takie pytania (How often do you exercise? I go swimming
   three times a week)
                                          - 66 -
9. samodzielnie napisać tekst o codziennym dniu innej osoby;
10. samodzielnie zamówić danie w restauracji;
11. zaproponować koledze coś do jedzenia i picia oraz odpowiedzieć na taką propozycję
    (Would you like a drink? Yes, please)
12. na podstawie reklamy samodzielnie opisać i ocenić restaurację;
13. na podstawie podanych informacji samodzielnie napisać artykuł o zwyczajach kulinarnych
    np.Anglików
14. rozmawiać z kolegą na temat pory roku oraz jakie ubrania nosi w zależności od pogody
    (np. When the sun is shining and it’s hot, I usually wear shorts, a T-shirt and a hat.);
15. rozmawiać z kolegą o czynnościach postaci na ilustracji (np. Is Betty picking flowers? No,
    she isn’t. She’s feeding a duck.);
16. samodzielnie kupić ubranie (zapytać o cenę, powiedzieć, jaki nosi rozmiar itp.);
17. samodzielnie napisać kartkę z wakacji prosto opisując miejsce pobytu i to, co robi;
18. rozmawiać z kolegą na temat jego i swoich planów używając konstrukcji to be going to
    (np.What are you going to do this evening? I’m going to watch TV. What about you?) oraz
    na temat zaplanowanych czynności w przyszłości używając czasu Present Continuous (np.
    What are you doing on Monday? I’m visiting my grandparents.);
19. zaproponować koledze sposób spędzenia wolnego czasu i odpowiedzieć na taką
    propozycję (What shall we do on Sunday? How about going to the zoo?)
20. rozmawiać o dolegliwościach i udzielać rady (I've got a stomach ache. You must see a
    doctor.)
21. samodzielnie napisać list-zaproszenie oraz odpowiedź na taki list
22. napisać opowiadanie



                          Stopień celujący otrzymuje uczeń który:


1. posiadł wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania języka
   angielskiego
2. samodzielnie i twórczo rozwija zdolności językowe
3. osiąga sukcesy w konkursach i olimpiadach z języka angielskiego, kwalifikując się do
   finałów na szczeblu wojewódzkim lub krajowym
4. utrzymuje korespondencję z użytkownikami języka angielskiego jako samodzielny sposób
   uczenia się języka
5. potrafi zaprojektować stronę internetową z informacjami o sobie w celu nawiązania
   znajomości korespondencyjnej
6. potrafi zdefiniować słownictwo (np. employer – the person you work for)
7. potrafi wykonać broszurę turystyczną opisującą miejsce wakacyjne
8. zna ciekawostki kulinarne z życia różnych kultur




       Kryteria oceniania uczniów korzystających z podręcznika CLICK ON 2

                  Stopień dopuszczający otrzymuje uczeń który zna:

1. nazwy zawodów (np. shop assistant, journalist, carpenter, fashion designer, accountant);
2. czynności dnia codziennego (np. brush one’s teeth, catch the bus to school, walk the dog,
   have lessons, do one’s homework);
3. zajęcia w wolnym czasie (np. climbing, scuba diving, canoeing, cutting the grass, eating
   out, rollerblading);
4. zwroty wyrażające upodobania (np. I like/ enjoy..., I hate can’t stand..., I don’t mind...);

                                           - 67 -
5. przysłówki częstotliwości (always, often, sometimes, seldom, never, once
    a week);
6. nazwy państw i narodowości (np. Argentina – Argentinian, Brazil Brazilian, France –
    French, Greece – Greek, Turkey – Turkish)
7. łączniki and, but, because
8. zasady określania godzin (np. It’s 3 o’clock.);
9. zasady tworzenia czasu Present Simple i Present Continuous
10. nazwy członków rodziny (np. grandad, grandmother, uncle, aunt, cousin, nephew, niece);
11. czas Past Simple czasowniki regularne i nieregularne;
12. zwrot was/were born oraz czasownik to die – died;
13. zaimki osobowe w formie podmiotu (np. I, you, she)
14. słownictwo związane z parkami rozrywki (np. theme park, rides, haunted house, firework
    dispaly, rollercoaster);
15. nazwy kolorów, kształtów, materiałów (np. blue, white, grey, round, triangular,
    rectagular, square, plastic, glass, canvas, leather, cotton);
16. nazwy biżuterii i cennych kamieni (np. earrings, necklace, ring, bracelet, diamonds,
    rubies);
17. przysłówki zwykle używane z czasem Present Perfect (np. yet, just, already, never, ever,
    since, for);
18. nazwy urazów i dolegliwości (np. to break one’s arm, to catch a cold, , to bruise one’s
    knee itp)
19. czas Present Perfect w zdaniach twierdzących, przeczących, pytających;
20. nazwy nieszczęść i wypadków (np. crash into a tree, sprain one’s ankle, cut one’s finger,
    etc);
21. przymiotniki określające uczucia i samopoczucie (np. lonely, miserable, bored,
    exhausted,relieved);
22. środki transportu (np. ferryboat, hovercraft, helicopter, bus, train);
23. czas Past Continuous w zdaniach twierdzących, przeczących, pytających;
24. zasadę tworzenia przysłówków od przymiotników (np. careful – carefully)
25. nazwy sprzętu i ubrań wakacyjne (np. goggles, tent, binoculars, sandals);
26. nazwy ubrań, materiałów oraz wzorów (np. straw hat, striped shorts, suede belt, denim
    dress, long-sleeved cardigan, plain trousers, silk scarf, plastic raincoat, high-heeled
    shoes, jumper);
27. przymiotniki i wyrażenia opisujące pogodę (np. boiling hot, cool, wet, chilly, freezing
    cold, cloudy, windy, sunny);
28. słownictwo opisujące domy towarowe (np. customers, department store, brands, huge
    selection)
29. czas Future Simple w zdaniach twierdzących, przeczących, pytających;
30. konstrukcję to be going to w zdaniach twierdzących, przeczących, pytających;
31. nazwy produktów spożywczych, potraw i składników odżywczych (np. junk food, pulses,
    fat, protein, vitamins, carbohydrates, beans, cauliflower, lentils, boiled eggs, pasta, soup,
    spices);
32. nazwy naczyń (np. frying pan, saucepan, wooden spoon, knife);
33. przymiotniki opisujące smak (np. hot and spicy, sweet, sour, salty);
34. sposoby przygotowywania jedzenia (np. chop, pour, bake, roast, mix, boil, fry, slice)
35. nazwy zwierząt (np. bear, snake, rabbit, leopard, goose, zebra, eagle, deer, camel);
36. części ciała zwierząt (np. scales, claws, beak, antlers, tail, feathers);
37. planety w systemie słonecznym (the Solar system: Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter,
    Saturn, Uranus, Neptune, Pluto)
38. stopniowanie przymiotników i przysłówków

39. nazwy prac domowych (np. do the washing-up, water the plants, hang out the washing,
    help with the cooking);
40. słownictwo związane z ekologią (np. water pollution, rubbish, to destroy the rainforest,
    endagered species, wildlife parks);
41. słownictwo opisujące dokumenty (np. valid, permanent address, current passport)
                                           - 68 -
   42. zasady obowiązujące w szkole, domu itp. (np. wear a uniform, run in the corridors, be
       polite to teachers, stay out late)
   43. tryb rozkazujący w zdaniach twierdzących i przeczących; ()
   44. czasownik can do wyrażania pozwolenia oraz can’t w sytuacji braku pozwolenia (np. You
       can take my book. You can’t park here.);
   45. czasownik must do wyrażania przymusu lub obowiązku oraz mustn’t dla wyrażania zakazu
       (np. You must pay the rent. You mustn’t smoke here.);
   46. czasownik should/ shouldn’t dla udzielania rady (np. You shouldn’t buy expensive
       clothes.)
   47. czasownik have to/ don’t have to
   48. nazwy materiałów budowlanych (np. stone, marble, steel, concrete, wood);
   49. części budynku, pokoi, mebli (np. fountain, roof, chimney, fence, basement, library,
       ballroom, attic, dressing tables, chest of drawers, silk sofas);
   50. zwroty używane do wyjaśnienia, jak dojść do danego miejsca (np. turn left/right, go
       down/up/along/ across)
   51. zasadę tworzenia strony biernej w zdaniach twierdzących, przeczących, pytających
   52. przedimek określony the używany przed nazwami własnymi
   53. przymiotniki i wyrażenia opisujące wygląd zewnętrzny, wiek itp. człowieka (np. age: in
       his early/ mid/late teens, middle-aged; height: tall, short, of medium height; build: slim,
       plump, fat; hair: straight, curly, wavy, dark; eyebrows: bushy, arched; eyes: almond-
       shaped, narrow, blue; nose: pointed, wide; mouth: thin, wide);
   54. cechy charakteru (np. generous, honest, ambitious, stubborn, reliable, outgoing, sensitive,
       greedy)
   55. słowa too i enough z przymiotnikami;
   56. oraz
   57. zna podstawowe czasowniki nieregularne (3 formy)

i potrafi:
   1.    zrozumieć ogólnie dialogi o zwyczajowych i tymczasowych zajęciach postaci
   2.    podawać godziny (np. A: What time does the sailing lesson start? B: At ten.);
   3.    powiedzieć, jakie zajęcia lubi, jakich nie lubi;
   4.    na podstawie podanych informacji odpowiedzieć na pytania o inną osobę (np. A: Where
         does Paula come from? B: She comes from Brazil. A: Does she like her job? B: Yes, she
         does.);
   5.    na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela rozmawiać o czynnościach
         wykonywanych przez postacie używając czasu Present Simple i Present Continuous (np.
         A: What does Irene do at work? B: She cuts hair. A: Is she cutting hair now? B: No, she
         isn’t. She’s talking on the phone.);
   6.    zrozumieć ogólnie teksty o dniu codziennym postaci
   7.    przedstawiać się, przeliterować swoje imię i nazwisko, powiedzieć, jakiej jest
         narodowości i gdzie mieszka;
   8.    zrozumieć ogólnie list z wakacji
   9.    na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela napisać wypracowanie o
         codziennym dniu innej osoby
   10.   zrozumieć ogólnie dialogi o życiu w przeszłości i teraźniejszości
   11.   na podstawie podanych informacji podać datę urodzin/śmierci różnych osób
         (np. Queen Victoria was born in 1819. She died in 1901.);
   12.   powiedzieć, co miał, a czego nie miał, co potrafił, a czego nie, kiedy miał np. 7 lat
         (np. I didn’t have a mobile phone when I was 7. I could ride a bike when I was 7.);
   13.   z pomocą nauczyciela mówić o swojej przeszłości ( gdzie i kiedy się urodził, rozpoczął
         szkołę itp.)
   14.   zrozumieć ogólnie: zapiski w pamiętniku, życiorysy sławnych pisarzy, opis jakiegoś
         miejsca w przeszłości
   15.   na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela napisać życiorys znanej osoby;
   16.   nazyać formy rozrywki na ilustracji (np. I can’t see a parade, but I can see a turtle.);

                                               - 69 -
17. na podstawie podanych informacji opisać kolor i kształt różnych przedmiotów oraz
    materiał, z jakiego zostały wykonane (np. It’s a blue plastic frame with glass stones on it.)
18. zrozumieć ogólnie dialogi i teksty o parkach rozrywki w Europie, opis ulubionego
    przedmiotu, list z najnowszymi wiadomościami
19. z pomocą nauczyciela kupić bilet na przedstawienie;
20. zrozumieć ogólnie dialogi o wypadkach i odpowiedzieć na proste pytania;
21. zrozumieć napisy w środkach transportu i powiedzieć, gdzie można je spotkać (np. Please
    don’t talk to the driver. – bus);
22. z pomocą nauczyciela powiedzieć, jakim środkiem transportu dociera do szkoły, z jakiego
    korzysta najczęściej i jaki jest jego ulubiony;
23. z pomocą nauczyciela powiedzieć, co robił o danej godzinie w danym dniu używając czasu
    Past Continuous (np. At 6.00 am yesterday I was sleeping.);
24. zrozumieć ogólnie opowiadania o niezwykłych przygodach i odpowiedzieć na pytania
25. na podstawie podanych informacji wyrazić opinię dotyczącą przyszłości stosując czasu
    Future Simple (np. I think they’ll go swimming every day.);
26. zrozumieć ogólnie dialogi o zamiarach postaci i odpowiedzieć na pytania;
27. opisać ubrania osób na ilustracji (np. Steffi is wearing a red jacket, a pair of jeans, a white
    T-shirt and black shoes.);
28. na podstawie mapy pogody powiedzieć, jaka będzie pogoda w danym miejscu używając
    czasu Future Simple (np. A: What will the weather be like in LA tomorrow? B: It’ll be cool
    and cloudy.);
29. mówić o swoich zamiarach i planach na przyszły tydzień, na następne lato itp. stosując
    konstrukcję to be going to;
30. na podstawie ilustracji wyrazić przewidywanie stosując to be going to (np. She is trying on
    a scarf. She is going to buy that scarf.);
31. zrozumieć ogólnie teksty o życiu w przyszłości i odpowiedzieć na pytania;
32. z pomocą nauczyciela kupić ubranie, podać swój rozmiar, powiedzieć, jakie lubi kolory
    itp.;
33. zrozumieć ogólnie list do kolegi o planach autora i odpowiedzieć na pytania;
34. z pomocą nauczyciela opowiedzieć o swoich nawykach żywieniowych, np. co zwykle jada
    na śniadanie, obiad, kolację, co w restauracji itp.; zamówić danie w restauracji;
35. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące jedzenia i posiłków i odpowiedzieć na pytania;
36. z pomocą nauczyciela zapytać o ilość stosując how much/many i odpowiedzieć na takie
    pytanie (np. A: How many loaves of bread do you need? B: Two will be fine.);
37. zrozumieć ogólnie teksty o różnych świętach i daniach serwowanych podczas świąt i
    odpowiedzieć na pytania;
38. zrozumieć ogólnie dialogi, w których postacie porównują np. miejsca wakacyjne i
    odpowiedzieć na pytania;
39. przyporządkować zwierzęta na ilustracji do odpowiedniej grupy
40. zrozumieć ogólnie tekst o adopcji niedźwiedzia polarnego i odpowiedzieć na pytania
41. z pomocą nauczyciela opisać filmy, programy TV stosując przymiotniki w stopniu
    najwyższym (np. “Scream” is the scariest film I have ever seen.);
42. zrozumieć ogólnie program wycieczki po USA i odpowiedzieć na pytania;
43. kupić kwiaty w kwiaciarni;
44. z pomocą nauczyciela zarezerwować bilet lotniczy/ kolejowy;
45. zrozumieć ogólnie dialogi na temat zasad obowiązujących w szkole, w wynajętym
    mieszkaniu itp. i odpowiedzieć na pytania;
46. zareagować na sytuacje na ilustracji używając zdań w trybie rozkazującym
    (np. Eat your dinner! Don’t touch the computer!);
47. na podstawie podanych informacji powiedzieć, jakie reguły obowiązują w szkole używając
    must, mustn’t, have to, can (np. You don’t have to wear a uniform. You mustn’t eat in
    class.);
48. zrozumieć ogólnie tekst o lasach deszczowych i odpowiedzieć na pytania;
49. zrozumieć ogólnie tekst o recyklingu i odpowiedzieć na pytania;
50. zrozumieć ogólnie list do gazety, w którym autor wyraża swoją opinię na ważny temat
    społeczny i odpowiedzieć na pytania;
                                            - 70 -
51. zrozumieć ogólnie dialogi na temat znanych zabytków na świecie i odpowiedzieć na
    pytania;
52. na podstawie ilustracji powiedzieć, z jakich materiałów jest zbudowana dana budowla (np.
    A: What’s Hampton Court made of? B: It’s made of brick.);
53. zrozumieć ogólnie tekst o wizycie w sławnym budynku, miejscu (np. Wieży Eiffla w
    Paryżu, Empire State Building w Nowym Jorku, Wodospadzie Niagara) i odpowiedzieć na
    pytania;
54. opisać sprzęty i meble znajdujące się na ilustracji (np. In the dining room there is a big
    table and some wooden chairs.);
55. opisać swój ulubiony pokój i powiedzieć, dlaczego go lubi;
56. zapytać kolegę o drogę do jakiegoś miejsca
57. na podstawie podanych informacji opisać wygląd zewnętrzny osób na ilustracji (np. Bob
    has got short light brown hair.);
58. opisać cechy charakteru osób na ilustracji (np. Carl is very clumsy.);
59. zrozumieć ogólnie teksty o wyglądzie i cechach charakteru różnych osób (np. znanych
    aktorów) i odpowiedzieć na pytania;
60. z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o tym, jak mogliby spędzić czas;
61. zrozumieć ogólnie list-referencje i odpowiedzieć na pytania;
62. z pomocą nauczyciela opisać osobę, którą podziwia

                   Stopień dostateczny otrzymuje uczeń który zna:

1. przyimki czasu at, on, in (np. at night, at 6 o’clock, on Monday, in July);
2. zasady tworzenia czasu Present Simple i Present Continuous oraz różnice w znaczeniu
    między nimi
3. zasadę użycia czasu Present Continuous dla wyrażania zaplanowanych czynności
    przyszłych
4. przyimki miejsca at, in, on (np. at school/work, on holiday/the beach, in the mountains);
5. konstrukcję used to do wyrażania czynności regularnie wykonywanych i stanów w
    przeszłości
6. wyrażenia określające czas w przeszłości (np. last Sunday, two weeks ago, yesterday
    morning)
7. zaimki osobowe w formie dopełnienia (np. me, you, her);
8. różnicę w znaczeniu i użyciu między yet, already i just;
9. zasadę użycia since i for z czasem Present Perfect;
10. różnicę w znaczeniu i użyciu między czasem Past Simple (do wyrażania czynności w
    określonym momencie w przeszłości) a Present Perfect (do wyrażania czynności w
    nieokreślonym momencie
    w przeszłości)
11. określenia czasu używane z czasem Past Continuous (np. while, when, as)
12. różnicę w użyciu i znaczeniu między czasem Past Simple a Past Continuous;
13. zasadę tworzenia przysłówków od przymiotników (np. careful – carefully) i różnicę
    między nimi
14. nazwy działów w domu towarowym (np. ladieswear, footwear, home department, food
    halls, toy department, accessories)
15. różnicę w znaczeniu i użyciu między to be going to (do wyrażania zamiarów i planów oraz
    przewidywań opartych na obecnych sytuacjach) a czasem Future Simple (do wyrażania
    decyzji podjętych w momencie mówienia oraz przewidywań opartych na opinii
    mówiącego);
16. różnicę między to be going to (do wyrażania zamiarów i planów) a czasem Present
    Continuous (do wyrażania zaplanowanych czynności przyszłych)
17. struktury stosowana do wyrażania sugestii (np. Let’s..., Shall we..., Why don’t we...)
18. słownictwo związane z Halloween (np. treat or trick, toffee apples, pumpinks); i ze
    Świętem Dziękczynienia (np. survival, early settlers, turkey)
19. nazwy grup zwierząt (np. mammals, birds, reptiles, carnivores, herbivores, wild, tame,
    endangered species, farm animals);
                                          - 71 -
   20. zdania warunkowe typu 0(np. If you heat water, it boils.);typu 1 (np. If you don’t like this
       shirt, I’ll buy it.)
   21. zwroty używane w prośbach o radę i doradzaniu (np. Could you give me some advice?
       What would you do in my place? You should..., Why don’t you ...?);
   22. czasownik have to do wyrażania konieczności oraz don’t have to w sytuacji jej braku (np.
       You have to clean your room. You don’t have to make the bed.)
   23. angielskie nazwy sławnych zabytków (np. the Parthenon, the Millenium Dome, the
       Colosseum, the Leaning Tower of Pisa);
   24. przyimki ruchu (np. through, past, along)
   25. zasadę zamiany strony czynnej na bierną;
   26. spójniki and, as well as, also, in addition to (wyrażające podobieństwo) oraz but, however,
       although (wyrażające przeciwieństwo);
   27. czasowniki używane z bezokolicznikiem to-infinitive (np. agree, decide, want), z formą
       podstawową bare infinitive (np. let, make, would rather, czasowniki modalne) oraz z
       formą
       z końcówką –ing (np. can’t help, enjoy, don’t mind, prefer)
   28. oraz
   29. zna czasowniki nieregularne (3 formy)

i potrafi:
   30. zrozumieć ogólnie dialogi o zwyczajowych i tymczasowych zajęciach postaci i
       odpowiedzieć na pytania;
   31. podawać godziny (np. A: What time does the sailing lesson start? B: It starts at nine ten.);
   32. na podstawie podanych informacji mówić o swoich czynnościach codziennych stosując
       przyimki czasu i przysłówki częstotliwości (np. I catch the bus to school in the morning. I
       never walk the dog on Saturdays.);
   33. powiedzieć, jakie zajęcia lubi, jakich nie lubi; z pomocą nauczyciela zgodzić się/ nie
       zgodzić się
       z kolegą (np. A: I like rollerblading. B: So do I./I don’t.);
   34. na podstawie podanych informacji mówić o zaplanowanych czynnościach przyszłych
       używając czasu Present Continuous (np. A: Are the Brows having a barbecue on Tuesday?
       B: No they aren’t. They are visiting their parents.);
   35. zrozumieć ogólnie teksty o dniu codziennym postaci i odpowiedzieć na pytania;
   36. z pomocą nauczyciela zadać koledze pytania o jego dane osobowe;
   37. zrozumieć ogólnie list z wakacji i odpowiedzieć na pytania;
   38. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela napisać list do kolegi
       z wakacji;
   39. zrozumieć ogólnie dialogi o życiu w przeszłości i teraźniejszości i odpowiedzieć na
       pytania;
   40. na podstawie drzewa genealogicznego określić stopień pokrewieństwa (np. A: How was
       queen Victoria related to Sophia? B: She was her grandmother.);
   41. z pomocą nauczyciela zapytać kolegę o czynności w przeszłości i odpowiedzieć
       na takie pytanie (np. A: Where were you last Sunday? B: I was at home. A: When did you
       last take a photo? B: I took a photo a week ago.);
   42. na podstawie podanych informacji odpowiedzieć na pytanie o czynności zwyczajowe w
       przeszłości używając used to (np. A: Did Sandra use to buy designer clothes? B: No, she
       didn’t.);
   43. zrozumieć ogólnie zapiski w pamiętniku, życiorysy sławnych pisarzy i opis jakiegoś
       miejsca i odpowiedzieć na pytania;
   44. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela opisać dane miejsce w
       przeszłości
   45. na podstawie podanych informacji opisać kolor i kształt różnych przedmiotów oraz
       materiał, z jakiego zostały wykonane (np. It’s a blue plastic frame with glass stones on it.;
       Mrs Adams had a pair of earrings with oval sapphires);


                                              - 72 -
46. na podstawie ilustracji powiedzieć, co się przydarzyło postaci używając czasu Present
    Perfect (np. A: What’s wrong with him? B: He has broken his arm.);
47. z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o czynnościach w przeszłości stosując czas
    Prezent Perfect i Simple Past (np. A: Have you ever seen a lion? B: Yes, I have. A: When
    did you see one? B: Last year.);
48. na podstawie podanych informacji powiedzieć o tym, jakie czynności dziś już wykonał, a
    jakich jeszcze nie w czasie Present Perfect używając already i yet (np. I’ve already tidied
    my room. I haven’t had dinner yet.) oraz od jak dawna wykonuje lub nie robił danej
    czynności używając since i for (np. I have lived here for a long time. I haven’t seen him
    since January.);
49. zrozumieć ogólnie teksty o parkach rozrywki w Europie, opis ulubionego przedmiotu, list
    z najnowszymi wiadomościami i odpowiedzieć na pytania;
50. z pomocą nauczyciela napisać opis swojego ulubionego przedmiotu, podarunku oraz
    wyjaśnić, dlaczego jest to jego ulubiona rzecz;
51. z pomocą nauczyciela dopasować prezenty do osób na podstawie ich cech i napisać list do
    kolegi z najnowszymi wiadomościami
52. na podstawie ilustracji i podanych informacji mówić o samopoczuciu postaci
    i powodach takiego samopoczucia (np. Joan feels lonely and miserable because she hasn’t
    got any friends.);
53. na podstawie ilustracji powiedzieć, co postacie robiły w przeszłości używając czasu Past
    Continuous i Past Simple (np. David was flying a kite at 11 o’clock yesterday morning. Jill
    was driving home when she crashed into a tree.);
54. z pomocą nauczyciela powiedzieć lekarzowi, co mu dolega i wyjaśnić powód dolegliwości
    (np. I sprained my ankle while I was jogging.);
55. na podstawie podanych informacji i ilustracji z pomocą nauczyciela napisać opowiadanie
56. powiedzieć, jakie ubrania nosi na różne okazje;
57. z pomocą nauczyciela mówić o pogodzie w swoim mieście i kraju, jaka jest dzisiaj, jaka
    jest prognoza na jutro, jaka jest zwykle pogoda w różnych porach roku;
58. na podstawie podanych informacji mówić o zamiarach postaci stosując konstrukcję to be
    going to (np. They are going to take their gloves.; A: Is she going to buy a diamond ring?
    B: No, she isn’t.);
59. na podstawie podanych informacji napisać list do kolegi o swoich planach;
60. z pomocą nauczyciela reklamować kupione ubranie;
61. zrozumieć ogólnie list z prośbą o udzielenie informacji i odpowiedzieć na pytania;
62. z pomocą nauczyciela napisać list z prośbą o udzielenie informacji
63. przyporządkować artykuły do odpowiedniej grupy itp. (np. fat – butter, oil and chocolate
    contain a lot of fat);
64. powiedzieć, jakie potrawy lubi, a jakich nie ze względu na ich smak (np. I don’t like
    lemons because they are too sour.);
65. na podstawie podanych informacji powiedzieć, jak przygotowujemy dane produkty
    spożywcze (np. We can fry meat on a frying pan.);
66. z pomocą nauczyciela opisać artykuły spożywcze na ilustracji stosując a lot of/much/
    many/a few (np. There are a lot of grapes. There aren’t many onions.);
67. z pomocą nauczyciela wyrazić niezadowolenie z otrzymanego dania i poprosić o wymianę;
68. z pomocą nauczyciela napisać o święcie obchodzonym w jego kraju;
69. przyporządkować zwierzęta na ilustracji do odpowiedniej grupy oraz opisać je używając
    przymiotników i nazw części ciała (np. An eagle is a bird. A bear has got a heavy body.)
70. na podstawie podanych informacji porównać np. planety układu słonecznego, sławne
    budowle na świecie, stosując przymiotniki w stopniu wyższym itp. (np. Uranus is bigger
    than Neptune. The Statue of Liberty is older than the Eiffel Tower.);
71. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela porównać życie w mieście i na
    wsi stosując przymiotniki w stopniu wyższym (np. I wouldn’t like to live in the city
    because it’s nosier and dirtier. I’d rather live in the countryside.);
72. zrozumieć ogólnie teksty, w których autor wyraża swoją opinię (np. na temat
    podróżowania pociągiem) i odpowiedzieć na pytania;

                                          - 73 -
73. z pomocą nauczyciela napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię
    (np. na temat podróżowania samolotem w porównaniu z podróżowaniem innymi środkami
    transportu);
74. na podstawie podanych informacji mówić o ochronie środowiska stosując zdanie
    warunkowe typu 1 (np. If we don’t pollute rivers, fewer fish will die.);
75. z pomocą nauczyciela zinterpretować znaki i napisy w miejscach publicznych (np. A:
    What does this sign mean? B: It means you mustn’t talk.);
76. na podstawie ilustracji z pomocą nauczyciela rozmawiać o pracach domowych stosując
    czasownik have to (np. A: Do you have to do the washing up very often? B: I don’t have to
    do the washing up every day, but I have to do it sometimes.);
77. udzielić rady w różnych sytuacjach korzystając z podanych informacji (np. A: I can’t
    manage my money. B: You shouldn’t buy expensive clothes.);
78. z pomocą nauczyciela poprosić kolegę o radę i doradzić mu w różnych sytuacjach;
79. z pomocą nauczyciela napisać list, w którym poradzi komuś, kto ma problem;
80. na podstawie podanych informacji opowiedzieć o sławnych zabytkach stosując stronę
    bierną (np. The Parthenon was designed by Ictinus and Callicrates.);
81. z pomocą nauczyciela zinterpretować nagłówki gazet stosując stronę bierną
    (np. Fire destroys National Museum – The National Museum was destroyed by fire last
    Monday.);
82. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela rozmawiać na temat znanych
    rzeźb i monumentów stosując stronę bierną (np. A: Where is the Lincoln Memorial
    located? B: It’s located in Washington, DC., in the USA.);
83. z pomocą nauczyciela opisać wizytę w sławnym budynku, miejscu;
84. na podstawie mapy udzielić informacji, jak dojść do danego miejsca;
85. na podstawie podanych informacji wyjaśnić, co oznacza dana cecha charakteru
    (np. A generous person is somebody who likes giving things to others.);
86. na podstawie cech charakteru dopasować sport/hobby/pracę do osoby (np. I think Liza
    would probably like playing chess because she is quiet and intelligent.);
87. z pomocą nauczyciela wyrazić swoje upodobania, np. powiedzieć, jakie filmy, aktorów
    lubi i dlaczego;
88. z pomocą nauczyciela napisać list z referencjami dla innej osoby;



                     Stopień dobry otrzymuje uczeń który potrafi:

1. zrozumieć szczegółowo dialogi o zwyczajowych i tymczasowych zajęciach postaci;
2. powiedzieć, jakie zajęcia lubi, jakich nie lubi; samodzielnie zgodzić się/ nie zgodzić sie z
    kolegą (np. A: I like rollerblading. B: So do I.);
3. na podstawie podanych informacji rozmawiać o innej osobie (np. A: Where does Paula
    come from? B: She comes from Brazil. A: Does she like her job? B: Yes, she does.);
4. na podstawie podanych informacji samodzielnie rozmawiać o czynnościach
    wykonywanych przez postacie używając czasu Present Simple i Present Continuous (np.
    A: What does Irene do at work? B: She cuts hair. A: Is she cutting hair now? B: No, she
    isn’t. She’s talking on the phone.);
5. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć teksty o dniu codziennym postaci;
6. samodzielnie zadać koledze pytania o jego dane osobowe;
7. zrozumieć szczegółowo list z wakacji;
8. na podstawie podanych informacji samodzielnie napisać list do kolegi z wakacji;
9. opisać ilustracje stosując czas przeszły (np. People travelled by coach 300 years ago.
    People didn’t travel by car 300 years ago.);
10. zrozumieć szczegółowo dialogi o życiu w przeszłości i teraźniejszości; samodzielnie
    zapytać kolegę o czynności w przeszłości i odpowiedzieć na takie pytanie (np. A: Where
    were you last Sunday? B: I was at home. A: When did you last take a photo? B: I took a
    photo a week ago.);

                                           - 74 -
11. na podstawie podanych informacji rozmawiać o czynnościach zwyczajowych
    w przeszłości używając used to (np. A: Did Sandra use to buy designer clothes? B: No,
    she didn’t.);
12. samodzielnie mówić o swojej przeszłości np. gdzie i kiedy się urodził, kiedy rozpoczął
    szkołę itp.;
13. zrozumieć szczegółowo zapiski w pamiętniku i opis jakieś miejsca w przeszłości;
14. zrozumieć szczegółowo życiorysy sławnych pisarzy (np. Arthura Conana Doyle’a);
15. na podstawie podanych informacji samodzielnie napisać życiorys znanej osoby;
16. zrozumieć szczegółowo dialogi o parku rozrywki;
17. samodzielnie rozmawiać z kolegą o czynnościach w przeszłości stosując czas Present
    Perfect i Simple Past (np. A: Have you ever seen a lion? B: Yes, I have. A: When did you
    see one? B: Last year.);
18. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć teksty o parkach rozrywki w Europie;
19. samodzielnie powiedzieć, od jak dawna wykonuje daną czynność lub nie robił danej
    czynności w czasie Present Perfect używając since i for (np. I have lived here for a long
    time. I haven’t seen him since January.);
20. zrozumieć szczegółowo opis ulubionego przedmiotu, podarunku; miejsca godnego
    zwiedzenia
21. samodzielnie napisać opis swojego ulubionego przedmiotu, podarunku oraz wyjaśnić,
    dlaczego jest to jego ulubiona rzecz oraz dopasować prezenty do osób na podstawie ich
    cech;
22. samodzielnie kupić bilet na przedstawienie;
23. zrozumieć szczegółowo list z najnowszymi wiadomościami z życia autora;
24. rozmawiać o czynnościach postaci na ilustracji stosując Past Continuous i Past Simple
    (np. A: Was Paul fishing at 2 o’clock yesterday afternoon? B: No, he wasn’t. He was
    reading a newspaper.);
25. zrozumieć szczegółowo dialogi o wypadkach;
26. samodzielnie powiedzieć, jakim środkiem transportu dociera do szkoły, z jakiego korzysta
    najczęściej i jaki jest jego ulubiony;
27. samodzielnie powiedzieć, co robił o danej godzinie w danym dniu używając czasu Past
    Continuous (np. At 6.00 am yesterday I was sleeping.);
28. zrozumieć szczegółowo opowiadania o niezwykłych przygodach;
29. napisać opowiadanie na podstawie podanych informacji i ilustracji
30. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela napisać list do gazety,
    w którym wyrazi swoją opinię na ważny temat społeczny
31. zrozumieć szczegółowo dialogi o dialogi o zamiarach postaci;
32. samodzielnie mówić o pogodzie w swoim mieście i kraju, jaka jest dzisiaj, jaka jest
    prognoza na jutro, jaka jest zwykle pogoda w różnych porach roku;
33. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć teksty o życiu w przyszłości;
34. samodzielnie kupić ubranie, podać swój rozmiar, powiedzieć, jakie lubi kolory itp.;
35. zrozumieć szczegółowo list do kolegi o planach autora;
36. zrozumieć szczegółowo prognozę pogody;
37. zrozumieć szczegółowo list z prośbą o udzielenie informacji i napisać taki list
38. samodzielnie opowiedzieć o swoich nawykach żywieniowych, np. co zwykle jada na
    śniadanie, obiad, kolację, co w restauracji itp.;
39. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące jedzenia i posiłków;
40. samodzielnie zapytać o ilość stosując how much/many i odpowiedzieć na takie pytanie (np.
    A: How many loaves of bread do you need? B: Two will be fine.);
41. samodzielnie opisać artykuły spożywcze na ilustracji stosując a lot of/much/many/
    a few (np. There are a lot of grapes. There aren’t many onions.);
42. zrozumieć szczegółowo teksty o różnych świętach i daniach serwowanych podczas świąt;
43. samodzielnie wyrazić niezadowolenie z otrzymanego dania i poprosić o wymianę;
44. napisać o święcie obchodzonym w jego kraju;
45. zrozumieć szczegółowo teksty o znanych świętach w Wielkiej Brytanii i USA oraz
    daniach serwowanych podczas świąt;
46. zrozumieć szczegółowo dialogi, w których postacie porównują np. miejsca wakacyjne;
                                         - 75 -
47. porównać budowle w swoim kraju ze sławnymi budowlami na świecie, np. ich wiek,
    wielkość itp.;
48. na podstawie podanych informacji samodzielnie porównać życie w mieście i na wsi
    stosując przymiotniki w stopniu wyższym (np. I wouldn’t like to live in the city because
    it’s nosier and dirtier. I’d rather live in the countryside.);
49. samodzielnie opisać filmy, programy TV stosując przymiotniki w stopniu najwyższym
    (np. “Scream” is the scariest film I have ever seen.);
50. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć program wycieczki po USA;
51. samodzielnie zarezerwować bilet lotniczy/kolejowy;
52. zrozumieć szczegółowo teksty, w których autor wyraża swoją opinię (np. na temat
    podróżowania pociągiem);
53. zrozumieć szczegółowo tekst o adopcji niedźwiedzia polarnego
54. zrozumieć szczegółowo interesujące fakty z geografii Wielkiej Brytanii i USA;
55. zrozumieć szczegółowo dialogi na temat zasad obowiązujących w szkole, w wynajętym
    mieszkaniu
56. samodzielnie zinterpretować znaki i napisy w miejscach publicznych
    (np. A: What does this sign mean? B: It means you mustn’t talk.);
57. na podstawie ilustracji samodzielnie rozmawiać o pracach domowych stosując czasownik
    have to (np. A: Do you have to do the washing up very often? B: I don’t have to do the
    washing up every day, but I have to do it sometimes.);
58. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć tekst o lasach deszczowych;
59. zrozumieć szczegółowo list, w którym autor udziela rady;
60. napisać list, w którym poradzi komuś, kto ma problem;
61. zrozumieć szczegółowo tekst o recyklingu;
62. zrozumieć szczegółowo list do gazety, w którym autor wyraża swoją opinię na ważny
    temat społeczny;
63. zrozumieć szczegółowo teksty o dokumentach wymaganych by wyjechać do Wielkiej
    Brytanii i USA;
64. zrozumieć szczegółowo dialogi na temat znanych zabytków na świecie;
65. na podstawie podanych informacji samodzielnie rozmawiać na temat znanych rzeźb
    i monumentów stosując stronę bierną (np. A: Where is the Lincoln Memorial located? B:
    It’s located in Washington, DC., in the USA.);
66. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć tekst o Pałacu Letnim w Pekinie;
67. zrozumieć szczegółowo tekst o wizycie w sławnym budynku, miejscu (np. Empire State
    Building w Nowym Jorku ,Wieży Eiffla, Wodospadzie Niagara);
68. opisać wizytę w sławnym budynku, miejscu;
69. zrozumieć szczegółowo teksty o sławnych pomnikach w Wielkiej Brytanii i USA;
70. zrozumieć szczegółowo dialogi o cechach charakteru różnych osób;
71. zrozumieć szczegółowo teksty o wyglądzie i cechach charakteru różnych osób
    (np. znanych aktorów);
72. samodzielnie wyrazić swoje upodobania, np. powiedzieć, jakie filmy, aktorów lubi i
    dlaczego;
73. samodzielnie rozmawiać z kolegą o tym, jak mogliby spędzić czas;
74. zrozumieć szczegółowo list-referencje;
75. samodzielnie napisać list z referencjami dla innej osoby
76. samodzielnie opisać osobę, którą podziwia
77. zrozumieć szczegółowo teksty o władzy w Wielkiej Brytanii i USA
78. stosować czasowniki nieregularne (w 3 formach)


                Stopień bardzo dobry otrzymuje uczeń który potrafi:

1. na podstawie podanych informacji samodzielnie napisać wypracowanie o codziennym
   dniu innej osoby zrozumieć szczegółowo teksty o szkole w Wielkiej Brytanii i w USA;


                                         - 76 -
2. samodzielnie opowiedzieć o szkole w swoim kraju, np. o której godzinie zaczynają się i
    kończą lekcje, w jakim wieku chodzi się do jakiej szkoły itp.
3. na podstawie podanych informacji samodzielnie opisać dane miejsce w przeszłości
    zrozumieć szczegółowo teksty o rdzennych mieszkańcach Wysp Brytyjskich i Ameryki;
4. opowiedzieć o mieszkańcach ziem polskich w przeszłości (gdzie mieszkali, jak żyli itp.)
5. samodzielnie rozmawiać z kolegą o czynnościach w przeszłości stosując poprawnie czas
    Present Perfect i Simple Past (np. A: Have you ever seen a lion? B: Yes, I have. A: When
    did you see one? B: Last year.);
6. samodzielnie napisać list do kolegi z najnowszymi wiadomościami ze swojego życia
    opowiedzieć o znanych i odwiedzanych miejscach w swoim kraju
7. samodzielnie powiedzieć lekarzowi, co mu dolega i wyjaśnić powód dolegliwości
    (np. I sprained my ankle while I was jogging.);
8. samodzielnie napisać opowiadanie na podstawie podanych informacji i ilustracji
9. rozmawiać (np. z policjantem) na temat wypadku, którego był świadkiem, podając
    szczegóły
10. wyrazić swoją opinię na temat mody w przyszłości;
11. samodzielnie reklamować kupione ubranie;
12. zrozumieć szczegółowo prognozę pogody;
13. zrozumieć szczegółowo list z prośbą o udzielenie informacji i samodzielnie napisać taki
    list
14. wyrazić własną opinię na temat zakupów w domu towarowym
15. samodzielnie napisać o święcie obchodzonym w jego kraju;
16. opowiedzieć o świętach narodowych obchodzonych w Polsce oraz daniach wtedy
    serwowanych
17. zaplanować szczegółowo i opowiedzieć program wycieczki po USA;
18. samodzielnie napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię (np. na temat
    podróżowania samolotem w porównaniu z podróżowaniem innymi środkami transportu);
19. opowiedzieć o interesujących faktach z geografii Polski
20. samodzielnie poprosić kolegę o radę i doradzić mu w różnych sytuacjach;
21. samodzielnie napisać list, w którym poradzi komuś, kto ma problem;
22. na podstawie podanych informacji samodzielnie napisać list do gazety, w którym wyrazi
    swoją opinię na ważny temat społeczny
23. opowiedzieć o warunkach przekroczenia granicy Polski przez obcokrajowców
24. samodzielnie zinterpretować nagłówki gazet stosując stronę bierną (np. Fire destroys
    National Museum – The National Museum was destroyed by fire last Monday.);
25. samodzielnie opisać wizytę w sławnym budynku, miejscu;
26. wyrazić swoją opinię na temat zwiedzania miejsc historycznych
27. samodzielnie wyrazić swoje upodobania, np. powiedzieć, jakie filmy, aktorów lubi i
    dlaczego;
28. samodzielnie napisać list z referencjami dla innej osoby
29. prowadzić rozmowę na temat władzy w Wielkiej Brytanii, USA, Polsce.
30. stosować poprawnie czasowniki nieregularne (w 3 formach)


                       Stopień celujacy otrzymuje uczeń który:

1. posiadł wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania języka
   angielskiego
2. samodzielnie i twórczo rozwija zdolności językowe
3. posługuje się płynnie i poprawnie językiem angielskim, ma właściwą wymowę
4. osiąga sukcesy w konkursach i olimpiadach języka angielskiego, kwalifikując się do finału
   na szczeblu wojewódzkim lub krajowym
5. zna sławnych przedstawicieli kultury, ich twarze i osobowości
6. orientuje się w edukacji ekologicznej – ochrona środowiska i zagrożonych gatunków


                                         - 77 -
7. zna święta i zwyczaje w różnych krajach i kulturach ; ciekawostki dotyczące żywienia i
    jedzenia w różnych krajach
8. potrafi wykonać projekt wycieczki zagranicznej
9. potrafi wykonać prezentację multimedialną popularnych miejsc turystycznych
10. zna sławnych pisarzy anglojęzycznych ; najbardziej znanych monarchów brytyjskich
11. potrafi wypowiedzieć się na temat rodzimych mieszkańców wysp brytyjskich(Celtów)i
    USA(Indian)


                                      CLICK ON III

      Kryteria oceniania uczniów korzystających z podręcznika CLICK ON III

         Stopień dopuszczający otrzymuje uczeń który zna:

1. czasownik look z różnymi przyimkami (np. look after, look for, look into, look up); Nazwy
2. zawodów (estate agent, pet sitter, cameraman, ski instructor, lawyer, miner, florist,
    glazier, surgeon, counsellor, firefighter, telephone operator);
3. cechy osobowości i typy ludzi (np. brave, dedicated, creative, courageous, funny, helpful,
    careful, patient, confident, persuasive, caring understanding, polite, entertaining)
4. wyrażenia opisujące zawody i stanowiska (np. highly-paid, not well-paid, part-time, full-
    time, regular hours, interesting, satisfying);
5. nazwy sportów i zajęć w wolnym czasie (np. bird watching, stamp collecting, water skiing,
    wind surfing, horse riding);
6. czas Present Simple i Present Continuous oraz różnice w znaczeniu i użyciu między nimi;
7. przysłówki częstotliwości (np. often, always itp.) i ich miejsce w zdaniu
8. zaimki względne (who, which, that, whose)
9. nazwy dzikich zwierząt (np. chimp, flamingo, sea lion, wallaby, marmoset), rodzaje
    zwierząt (np. bird, mammal, carnivore, endangered species) i ich części ciała (np. claws,
    beak, feathers, scales);
10. słownictwo związane z wypadkami i katastrofami (np. flood, explosion, train crash,
    hurricane, earthquake, to drown, to derail, to burst);
11. nazwy kontynentów, krajów i miast (np. Asia, North America, Europe, Antarctica, Egypt,
    Brazil, Cairo);
12. typy klimatów (np. tropical wet, tropical dry, desert, arctic, mediterranean, humid
    subtropical, humid oceanic, humid);
13. nazwy środków transportu (np. yacht, jeep, ship);
14. sprzęt wakacyjny (np. cool box, sun screen, compass, binoculars, insect repellent, money
    belt, mask and snorkel, rucksack);
15. słownictwo opisujące miasto i wieś (np. fields, factories, car parks, suburbs, cottages,
    shopping centres, hospitals, congested, popular, picturesque);
16. czas Past Perfect w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających;
17. czas Past Perfect Continuous w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających
18. przedmioty pomocne w razie wypadku, katastrofy (np. life jacket, mobile phone, first aid
    kit, whistle, life belt, fire extinguisher, torch); artykuły spożywcze (np. mushrooms, pulses,
    pineapple, broccoli, yogurt, aubergine, lamb, asparagus, parsley, prawns);
19. nazwy pojemników (np. packet, tube, jar, bottle, tin, box, carton, tub, cup) oraz żywności,
    która zwykle w nich występuje (np. a packet of biscuits, a jar of jam)
20. zasadę użycia słowa unless w zdaniach warunkowych;
21. rzeczowniki policzalne i niepoliczalne
22. miejsca i sposoby spędzania wolnego czasu (np. art gallery, circus, marine park, football
    match; surf the net, listen to CDs, chat on the phone, go for a coffee, go to the gym);
23. gatunki muzyczne (np. rock, heavy metal, jazz, classical, country, pop, opera);
24. przymiotniki opisujące samopoczucie (np. excited, relaxed, depressed, moved, cheerful,
    bored, aggressive, lively, lonely, annoyed);

                                           - 78 -
   25. zawody osób świadczących usługi (np. flight attendant, police officer, warden, curator,
       lifeguard, careers advisor, judge);
   26. słownictwo związane z dolegliwościami i chorobami (np. headache, pain in the chest/back,
       to cut one’s finger, to lie down, to put a plaster on it, to soak it in warm water);
   27. czasowniki modalne: must do wyrażania nakazu i przekonania, mustn’t i can’t – zakazu,
       have to – konieczności, don’t have to – braku konieczności, may i can – pozwolenia oraz
       prawdopodobieństwa
   28. czasownik shall do wyrażania propozycji i sugestii (np. Shall I help you?);
   29. czasowniki will i would do wyrażania próśb (np. Will you help me please?)
   30. przedmioty szkolne (np. Maths, Art and Design, Geography, Biology, History, Chemistry,
       PE);
   31. dyscypliny sportowe (np. rowing, ice hockey, high jump, long jump, pole vault, discus
       hurdles, javelin, snooker, archer);

i potrafi:

   1. na podstawie podanych informacji opowiadać o różnych zawodach (np. An estate agent
       sells houses. Being a pet sitter is a part-time job.);
   2. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące pracy i odpowiedzieć na pytania;
   3. na podstawie podanych informacji powiedzieć, jakie cechy charakteru są niezbędne przy
       wykonywaniu danego zawodu (np. Politicians need to be persuasive because they have to
       make people believe in them.);
   4. opisać swoje cechy charakteru;
   5. mówić o swoich czynnościach codziennych oraz o czynnościach codziennych członków
       rodziny w czasie Present Simple (np. I usually get up at 7 o’clock. Mum always does the
       washing up.);
   6. mówić o ulubionych i nielubianych sposobach spędzania wolnego czasu stosując
       czasowniki enjoy, love, like, hate, don’t mind (np. I really enjoy sunbathing.);
   7. zadawać pytania o częstotliwość wykonywanych przez kolegę czynności oraz odpowiadać
       na takie pytania w czasie Present Simple stosując przysłówki częstotliwości (np. A: How
       often do you play football? B: I never play football.);
   8. zdefiniować różne zawody i przedmioty za pomocą zdań względnych (np. A porter is a
       person who carries luggage.);
   9. zrozumieć ogólnie tekst o pracy psa policyjnego i odpowiedzieć na pytania;
   10. z pomocą nauczyciela zarejestrować się w biurze pośrednictwa pracy;
   11. zrozumieć ogólnie tekst o zaletach i wadach danego zawodu i odpowiedzieć na pytania;
   12. z pomocą nauczyciela napisać wypracowanie o zaletach i wadach zawodu lekarza;
   13. na podstawie podanych informacji wybrać dla siebie zawód i uzasadnić, dlaczego jest on
       dla niego odpowiedni;
   14. opisać zwierzęta na ilustracji (np. A chimp is a mammal and a herbivore. It has got long
       arms and dark fur.);
   15. zrozumieć ogólnie tekst o parku dzikich zwierząt i odpowiedzieć na pytania;
   16. z pomocą nauczyciela odbyć rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy;
   17. zrozumieć ogólnie list nieoficjalny opisujący pracę autora i odpowiedzieć na pytania;
   18. z pomocą nauczyciela napisać list do kolegi o swojej pracy
   19. powiedzieć, jaką jest osobą (np. I’m a TV addict); mówić o swoich ulubionych sposobach
       spędzania wolnego czasu (np. I like watching TV, but I hate watching sports.);
   20. zrozumieć ogólnie komiks o powrocie ojca Hucka i odpowiedzieć na pytania
   21. na podstawie podanych informacji opowiedzieć wiadomości z ostatniego wieczora
       (np. There was an earthquake. A building collapsed.);
   22. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące wypadków, katastrof i odpowiedzieć na pytania;
   23. powiedzieć, co postacie robiły o danej godzinie w przeszłości stosując czas Past
       Continuous (np. A: What were the girls doing at 6 o’clock last Sunday? B: They were
       eating watermelon.);


                                            - 79 -
24. na podstawie podanych informacji mówić o swoich czynnościach w przeszłości stosując
    Present Perfect i Simple Past (np. I didn’t go to the hairdresser last week.
    I have been to the hairdresser this week.);
25. z pomocą nauczyciela przeprosić kolegę np. za spóźnienie i wytłumaczyć powód
    spóźnienia;
26. zrozumieć ogólnie opowiadania i odpowiedzieć na pytania;
27. na podstawie podanych informacji opisać ilustracje wakacyjne (np. Tom’s car has broken
    down. John has stopped for a break.);
28. na podstawie podanych informacji mówić o zastosowaniach różnych przedmiotów
    na wakacjach (np. We use a cool box to keep food and drinks cool.);
29. na podstawie podanych informacji powiedzieć, co ktoś już zrobił a czego jeszcze nie
    używając czasu Present Perfect oraz already i yet (np. Tom hasn’t hung the curtains yet.
    Tom has already unpacked the boxes.);
30. zrozumieć ogólnie tekst o wycieczce pociągiem w Afryce i odpowiedzieć na pytania;
31. zrozumieć ogólnie list-zażalenie i odpowiedzieć na pytania;
32. z pomocą nauczyciela opisać miejscowość, w której mieszka, polecić miejsca godne
    zwiedzenia, sklepy, lokalne potrawy;
33. zrozumieć ogólnie dialogi o wakacjach i odpowiedzieć na pytania;
34. z pomocą nauczyciela zarezerwować pokój w hotelu;
35. zrozumieć ogólnie teksty o atrakcjach turystycznych Polski, Chile i Portugalii
    i odpowiedzieć na pytania;
36. zrozumieć ogólnie list nieoficjalny na temat wizyty w danym miejscu i odpowiedzieć na
    pytania;
37. z pomocą nauczyciela kupić bilet kolejowy na dworcu;
38. zrozumieć ogólnie reklamę podróży przez Saharę i odpowiedzieć na pytania;
39. zrozumieć ogólnie raport oceniający (assessment report) np. hotel i odpowiedzieć
    na pytania;
40. sporządzić listę zakupów używając określeń ilościowych i nazw pojemników
    (np. 1 packet of flour, 1 tub of margarine);
41. na podstawie podanych informacji mówić o zamiarach postaci stosując going to
    (np. He’s going to make a phone call.);
42. nazywać artykuły spożywcze na ilustracji;
43. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące menu i odpowiedzieć na pytania;
44. zarezerwować stolik w restauracji;
45. z pomocą nauczyciela wyrazić niezadowolenie z otrzymanego dania w restauracji;
46. zrozumieć ogólnie tekst o zdrowej diecie i odpowiedzieć na pytania;
47. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące rozrywki i odpowiedzieć na pytania;
48. opisać kostiumy osób na ilustracji
49. powiedzieć, co zwykle nosi na różne okazje (np. piknik, ślub itp.);
50. mówić o zasadach zachowania np. w muzeum, w czasie podróży jachtem itp. używając
    czasowników modalnych (np. You mustn’t take photographs at a museum.);
51. zrozumieć ogólnie tekst o pracy jako żywy posąg i odpowiedzieć na pytania;
52. zrozumieć ogólnie list do gazety w odpowiedzi na zamieszczony w niej artykuł
    i odpowiedzieć na pytania;
53. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące środowiska i odpowiedzieć na pytania;
54. zrozumieć ogólnie tekst o projektach ochrony zwierząt i roślin i odpowiedzieć na pytania;
55. z pomocą nauczyciela poprosić o radę; udzielić rady dotyczącej ochrony środowiska;
56. zrozumieć ogólnie artykuły, w których autor proponuje rozwiązania problemu
    i odpowiedzieć na pytania;
57. zgodzić się/nie zgodzić się z opinią kolegi (np. A: You never help with the housework. B:
    That’s not true.);
58. zasadę tworzenia i użycia tzw. Question Tags (krótkich pytań dodanych na końcu zadnia);
59. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące pomocy innym i odpowiedzieć na pytania;
60. zrozumieć ogólnie tekst o organizacjach charytatywnych i odpowiedzieć na pytania;


                                          - 80 -
61. zapytać kolegę o jego umiejętności w przeszłości i odpowiedzieć na takie pytanie stosując
    could/couldn’t lub was/wasn’t able to (np. A: Could you cook when you were five? B: No
    I couldn’t.);
62. zrozumieć ogólnie tekst o medycynie holistycznej i odpowiedzieć na pytania;
63. zaprosić kolegę np. do kina i przyjąć jego zaproszenie;
64. zrozumieć ogólnie list do gazety z propozycją rozwiązania jakiegoś problemu społecznego
    i odpowiedzieć na pytania;
65. zrozumieć ogólnie dialogi w trakcie uprawiania sportu i odpowiedzieć na pytania;
66. powiedzieć, które przedmioty lubi, a których nie, które uważa za ważne, a które
    za mniej ważne;
67. powiedzieć, jaki sprzęt jest potrzebny do uprawiania danego rodzaju sportu
    (np. You need a racquet and a shuttlecock to play badminton.) oraz gdzie można dany
    rodzaj sportu uprawiać (np. We play badminton on a court.);
68. mówić o dyscyplinach sportu, które uprawia, lubi, grach, w które gra, w których jest dobry
    itp.;
69. kupić bilety na imprezę sportową;
70. zrozumieć ogólnie tekst o zajęciach w centrum sportowym i odpowiedzieć na pytania;
71. zrozumieć ogólnie tekst, w którym autor wyraża opinię, np. na temat boksu
    i odpowiedzieć na pytania;
72. zrozumieć ogólnie list, w którym autor udziela rady i odpowiedzieć na pytania;
73. udzielić koledze rady stosując konstrukcję If I were you... (np. A: I’m hungry.
    B: If I were you, I’d have an apple.);
74. zrozumieć ogólnie tekst o ludziach, którzy zrewolucjonizowali świat i odpowiedzieć na
    pytania;
75. zrozumieć ogólnie list-podanie o pracę i odpowiedzieć na pytania;
76. na podstawie podanych informacji napisać list-podanie o pracę;
77. zrozumieć ogólnie tekst reklamujący obóz wakacyjny i odpowiedzieć na pytania;
78. na podstawie podanych informacji napisać tekst reklamujący obóz wakacyjny
79. zrozumieć ogólnie komiks o uwolnieniu Jima i odpowiedzieć na pytania
80. zrozumieć ogólnie teksty o rzece Mississippi i Tamizie i odpowiedzieć na pytania;
81. opowiedzieć o najdłuższej rzece w Polsce i miastach nad jej brzegami
82. zrozumieć ogólnie dialogi dotyczące nowoczesnych technologii i odpowiedzieć na
    pytania;


Stopień dostateczny otrzymuje uczeń który zna:

1. powiedzenia i przysłowia dotyczące pracy (np. Many hands make light work)
2. słowa like i as oraz różnicę w znaczeniu i użyciu między nimi (np. He works like a slave.
    She works as a nurse.)
3. przymiotniki opisujące uczucia (np. confused, amazed, surprised, disgusted, interested,
    relieved) i dźwięki lub krótkie słowa wyrażające je (np. Huh?, Wow!, Oh!, Yuk!, Mm...,
    Really?, Phew!);
4. czasowniki break i bring z różnymi przyimkami (np. break down, break in, bring about);
5. różnicę w znaczeniu i użyciu między czasem Past Simple i Past Continuous;
6. kolejność przymiotników opisujących rzeczownik w zdaniu (np. It’s a nice small light
    round red plastic ball.)
7. słownictwo związane życiem w przeszłości (np. barbaric, colonists, ancient, acsestors)
8. różnice w znaczeniu i użyciu między czasem Present Perfect Simple a Present Perfect
    Continuous
9. rodzaje wakacji (np. safari, sailing, cycling, cruise, package)
10. czasownik get z różnymi przyimkami (np. get away, get away with, get by, get on with, get
    over
11. przyimki miejsca i ruchu (np. out, away, through, around)
12. słowa zwykle używane z czasem Past Perfect (np. before, after, already, until, by the time);
13. słowa zwykle używane z czasem Past Perfect Continuous (np. until, since, how long, for);
                                           - 81 -
14.   czasownik turn z różnymi przyimkami (np. turn back, turn down, turn into);
15.   przysłowia i powiedzenia dotyczące podróży (np. When in Rome, do as the Romans do.)
16.   stopniowanie przymiotnika;
17.   zrozumieć ogólnie komiks o wizycie Hucka w mieście odpowiedzieć na pytania
18.   słownictwo związane z transportem (np. snowmobile, dog sled, skin boat, sails
19.   zrozumieć ogólnie teksty o tradycyjnych środkach transportu w Kanadzie i Irlandii
      odpowiedzieć na pytania
20.   czasowniki określające sposoby przygotowania potraw (np. dice, fry, slice, mash, boil,
      grill, grate, scramble);
21.   typowe określenia potraw i napojów (np. brown or white bread, still or sparkling water,
      medium, rare or well-done steak);
22.   słownictwo opisujące smak, wartości odżywcze itp. potraw (np. hot and spicy, high fibre,
      creamy, sweet, sour, juicy, raw, salty, vegetarian, oily, crunchy, low fat);
23.   różnice między czasem Future Simple, Present Continuous oraz konstrukcją to be going to
      do wyrażania przyszłości;
24.   zasadę tworzenia i użycia zdań warunkowych typu 0 i typu 1;
25.   zasady użycia przedimków i określników z tymi rzeczownikami (a/an, some, any, much
      many, a lot of, few, little itd.);
26.   zaimki zwrotne we wszystkich osobach
27.   zrozumieć ogólnie komiks o wypadku na Mississippi i odpowiedzieć na pytania
28.   typy osób (np. TV addict, bookworm, loner);
29.   nazwy ubrań i kostiumów teatralnych/ filmowych (np. top hat, striped tie, waistcoat, cane,
      bonnet, parasol);
30.   czasownik set z różnymi przyimkami (np. set about, set aside, set back, set off, set out, set
      up);
31.   przysłowia i powiedzenia dotyczące sztuki (np. Art is long and life is short.)
32.   słownictwo związane z działalnością społeczną i charytatywną (np. relief worker, refugee
      camp, volunteer work, famine, charitable organizations, drought, physical disabilities,
      donation);
33.   czasowniki make i put z różnymi przyimkami (np. make out, make up, make up one’s
      mind, put on, put off, put out, put through);
34.   czasowniki will i would do wyrażania próśb (np. Will you help me please?)
35.   czasowniki, po których następny czasownik występuje w bezokoliczniku z to (np. agree,
      expect, want, would like) oraz bez to (np. let, make, had better, would rather, could, must);
36.   czasowniki, po których następny czasownik występuje z końcówką –ing (np. can’t help,
      don’t mind, can’t stand, look forward to, deny);
37.   czasowniki, po których następny czasownik występuje z końcówką –ing lub w
      bezokoliczniku bez zmiany znaczenia zdania (np. begin, start, finish) oraz ze zmianą
      znaczenia (np. stop, forget, remember);
38.   słownictwo związane ze środowiskiem (np. acid rain, industrial waste, deforestation,
      famine, overfishing , rising water levels, hole in ozone layer, oil spills, water pollution,
      ultraviolet radiation, carbon dioxide, the greenhouse effect, global warming);
39.   czasowniki carry i hold z różnymi przyimkami (np. carry off, carry out, carry over, hold
      on, hold up);
40.   przysłowia i powiedzenia dotyczące problemów i znajdowania rozwiązań (np. When there
      is a will there is a way.)
41.   zasady tworzenia strony biernej;
42.   różnicę między with i by używanych w zdaniach w stronie biernej (np. This book was
      written by a famous writer. He was shot with a pistol.);
43.   czasownik could i konstrukcję was able to dla wyrażania przeszłych umiejętności;
44.   konstrukcję used to
45.   sprzęt sportowy (np. shuttlecock, pins, stick, puck, baseball bat, bow, arrows, cue);
46.   miejsca uprawiania sportów (np. field, course, court, ice rink range, bowling alley);
47.   słownictwo związane z wynikami gier i konkurencji (np. draw, beat, lose, win);
48.   czasownik take z różnymi przyimkami (np. take after, take in take on, take out);
49.   wyrażenia i zwroty wyrażające emocje (np. What a lovely day!, Aren’t they pretty girls!);
                                             - 82 -
50. pytania i polecenia w mowie zależnej
51. nazwy wynalazków (np. penicillin, antenna, space shuttle, solar cells, satellite dish,
    camcorder, stethoscope, light bulb, microscope);
52. czasowniki oznaczające wynalezienie czegoś, odkrycie itp. (np. invent, discover, change,
    improve, develop, launch);
53. czasownik come z różnymi przyimkami (np. come across, come down with, come into,
    come round, come up);
54. przysłowia i powiedzenia dotyczące wynalazków (np. There is nothing new under the sun.)
55. zdania warunkowe typu 2 i typu 3;
56. konstrukcje I wish i if only

i potrafi:
1. na podstawie nagłówków prasowych opowiedzieć o wypadku, katastrofie; co, kiedy i gdzie
    się stało;
2. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela rozmawiać o wypadku, którego
    był świadkiem;
3. na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o tym, jakie przedmioty są
    przydatne w razie wypadku, katastrofy (np. A: What do you need in case of an earthquake?
    B: You need a whistle. A: Why? B: To attract attention.);
4. na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o swoim samopoczuciu w różnych
    sytuacjach używając czasu Present Perfect i Past Simple (np. A: Have you ever felt
    exhausted? B: Yes, I have. A: When was it? B: When I studied all night.);
5. na podstawie podanych informacji napisać opowiadanie;
6. opisać przedmioty na ilustracji używając kilku przymiotników w odpowiedniej kolejności
    (np. It’s a big, heavy, brown wooden chest with a metal lock.)
7. zrozumieć ogólnie teksty o klanach szkockich i Aborygenach australijskich i odpowiedzieć
    na pytania
8. zrozumieć ogólnie dialogi w czasie podróży i odpowiedzieć na pytania;
9. na podstawie podanych informacji mówić o klimacie panującym w danej części świata
    (np. Cairo has a desert climate. It has very hot days and cool nights with little rain.);
10. mówić o klimacie panującym w jego kraju i mieście
11. mówić środkach transportu na wakacjach (np. When you go on a safari holiday, you travel
    by jeep.);
12. wyrazić swoją opinię na temat tego, co należy zabrać ze sobą na dany rodzaj wakacji
    i dlaczego;
13. mówić o swoich wakacjach, gdzie je zwykle spędza, co jada, co robi itp.;
14. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela mówić o wakacjach innych osób
    stosując odpowiedni czas (np. Carol has just come back from Lake District. She stayed in
    a tent for a week. The weather was wet...);
15. z pomocą nauczyciela przekonać kolegę do wybranego przez siebie typu wakacji;
16. na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o jego doświadczeniach używając
    czasu Present Perfect i Past Simple (np. A: Have you ever met somebody famous? B: Yes,
    I have. A: Who was it?...);
17. z pomocą nauczyciela rozmawiać przez telefon z obsługą hotelową (room service);
18. z pomocą nauczyciela napisać list-zażalenie
19. na podstawie mapy udzielić wskazówek, jak dojść do danego miejsca;
20. zrozumieć ogólnie teksty o wyspie Bali o meksykańskim Acapulco i odpowiedzieć na
    pytania;
21. opisać miejsce np. wakacji
22. zrozumieć ogólnie komiks o ucieczce Jima i odpowiedzieć na pytania
23. na podstawie podanych informacji porównać miasta/hotele (np. New York is more
    crowded than York.);
24. na podstawie podanych informacji opisać miasto i wieś (np. You can find fields in the
    countryside. You can’t find department stores in the countryside.);
25. z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą na temat zalet i wad mieszkania w mieście
    i na wsi;
                                         - 83 -
26. na podstawie podanych informacji opowiedzieć o problemach, których doświadczył
    w czasie wyjazdu wakacyjnego;
27. mówić o swoich doświadczeniach używając stopniowania przymiotnika (np. The „Mask”
    is the worst film I have ever seen.);
28. na podstawie podanych informacji napisać list do kolegi na temat wizyty w danym
    miejscu;
29. z pomocą nauczyciela napisać raport oceniający (assessment report) np. kemping
30. na podstawie podanych informacji mówić o grupach produktów spożywczych i ich
    zaletach (np. We can find vitamin A in fish, butter, carrots and broccoli. Vitamin A is
    good for our eyes.);
31. rozmawiać z kolegą o smakach, wartościach odżywczych itp. (np. A: What would you like
    to have? B: Salmon mousse. What about you? A: No salmon mousse for me. It’s too
    creamy.);
32. z pomocą nauczyciela opowiedzieć o potrawach, które jadł w innych krajach, czy
    je lubił, czym różniły się od potraw rodzimych itp.;
33. mówić o swojej diecie, z czego się składa, czy jest zdrowa itp.;
34. z pomocą nauczyciela zapytać kolegę o jego ulubioną restaurację, potrawy, jakie w niej
    zamawia, osoby, z którymi do niej chodzi itp. oraz odpowiedzieć na takie pytania;
35. ustalić z kolegą menu na jego przyjęcie urodzinowe (np. A: I think I’ll do chicken wings.
    B: That would be great.);
36. mówić o swoich zamiarach i planach stosując to be going to oraz zaplanowanych
    czynnościach przyszłych stosując czas Present Continuous;
37. zrozumieć ogólnie tekst o właściwościach oliwy z oliwek i odpowiedzieć na pytania;
38. powiedzieć, do jakich celów używa się oliwy z oliwek w jego kraju;
39. zrozumieć ogólnie raport dotyczący restauracji i odpowiedzieć na pytania;
40. na podstawie podanych informacji napisać raport dotyczący supermarketu itp.;
41. zrozumieć ogólnie tekst opisujący święto/festyn i odpowiedzieć na pytania;
42. z pomocą nauczyciela opisać tradycyjne święto polskie lub festyn
43. na podstawie podanych informacji zaproponować koledze wspólne spędzanie wolnego
    czasu; odpowiedzieć na propozycję kolegi (np. A: Do you fancy going to the theatre? B:
    No, I’d rather not. I’d prefer to go to the cinema.);
44. na podstawie podanych informacji zapytać kolegę, jak wpływa na niego muzyka, film itp.;
    odpowiedzieć na takie pytanie (np. A: What makes you feel excited? B: Listening to rock
    music.);
45. z pomocą nauczyciela opowiedzieć o filmie, przedstawieniu teatralnym, które widział
    (tytuł, reżyser, rodzaj, główne postacie, co się mu podobało itp.);
46. z pomocą nauczyciela przekonać kolegę do obejrzenia wybranego przez siebie filmu,
    podając powody i argumenty;
47. opisać kostium, jaki chciałby włożyć na bal kostiumowy;
48. z pomocą nauczyciela napisać list do gazety w odpowiedzi na zamieszczony w niej
    artykuł;
49. zrozumieć ogólnie tekst o indiańskich totemach i odpowiedzieć na pytania;
50. telefoniczne zarezerwować bilet kolejowy;
51. zrozumieć ogólnie opis budynku i odpowiedzieć na pytania;
52. na podstawie podanych informacji opisać budynek
53. zrozumieć ogólnie komiks o dwóch uciekinierach i odpowiedzieć na pytania
54. zrozumieć ogólnie teksty o brytyjskich siedzibach królewskich i odpowiedzieć na pytania
55. na podstawie podanych informacji mówić o przyczynach, skutkach i konsekwencjach
    zanieczyszczenia środowiska (np. Exhaust fumes cause air pollution. As a result, people
    can develop breathing difficulties.);
56. z pomocą nauczyciela przekonać np. swojego ojca do tego, żeby mniej korzystał
    z samochodu, prezentując odpowiednie argumenty i rozwiązania;
57. na podstawie podanych informacji mówić o tym, jak zapobiegać niszczeniu środowiska
    (np. A good idea would be to use public transport instead of driving your car.);


                                         - 84 -
58. na podstawie podanych informacji mówić o sposobach i celach przetwarzania surowców
    wtórnych (np. Don’t throw away old newspapers and magazines; they can be recycled to
    make greeting cards and writing paper.);
59. na podstawie podanych informacji z pomocą nauczyciela mówić o zagrożeniach
    środowiska naturalnego używając strony biernej (np. The air is being polluted by smoke
    and gases from factories.);
60. na podstawie podanych informacji i ilustracji z pomocą nauczyciela mówić o sposobach
    utrzymania czystości w miastach; wymienić problemy związane z zagrożeniem środowiska
    w swoim kraju oraz mówić o stosowanych rozwiązaniach;
61. z pomocą nauczyciela napisać artykuł na temat zagrożeń i ochrony środowiska,
    zaproponować rozwiązania problemów z nimi związanych;
62. zrozumieć ogólnie tekst o kwaśnym deszczu i odpowiedzieć na pytania
63. zrozumieć ogólnie komiks o przechytrzeniu oszustów i odpowiedzieć na pytania
64. zasadę tworzenia i użycia krótkich pytań wyrażających zdziwienie lub zainteresowanie
    (np. A: We went to the circus. B: Did you?);
65. na podstawie podanych informacji mówić o wynikach badań opinii publicznej
    (np. It seems that the majority of people want to help plant trees.);
66. powiedzieć, jaki rodzaj pracy społecznej by wybrał;
67. na podstawie podanych informacji rozmawiać z kolegą o dolegliwościach i sposobach na
    nie (np. A: I’ve got a terrible headache. B: You should take an aspirin and lie down.);
68. z pomocą nauczyciela rozmawiać z kolegą o różnych zawodach i ich cechach
    (np. A: What’s a doctor’s job like? B: It’s very stressful. A: Why do you think so?
    B: Because he’s responsible for people’s lives.);
69. opowiedzieć o działalności organizacji charytatywnych;
70. zgłosić się do pracy charytatywnej i z pomocą nauczyciela prowadzić rozmowę w tej
    sprawie;
71. zrozumieć ogólnie list-prośbę o informację i odpowiedzieć na pytania;
72. z pomocą nauczyciela napisać list-prośbę o informację;
73. z pomocą nauczyciela napisać list do gazety z propozycją rozwiązania jakiegoś problemu
    społecznego
74. zrozumieć ogólnie komiks o pogrzebie Petera Wilksa i odpowiedzieć na pytania
75. zrozumieć ogólnie teksty o emigracji do Australii i USA i odpowiedzieć na pytania
76. na podstawie podanych informacji opisać ilustracje przedstawiające różne zajęcia
    sportowe (np. Picture 1 shows some rowers and their cox in a boat.);
77. wyjaśnić nowemu uczniowi z zagranicy polski system edukacji: przedmioty szkolne,
    organizację planu lekcji itp.;
78. na podstawie podanych informacji porównać system edukacji w Polsce i w Anglii
    (np. ilość semestrów, przedmioty szkolne, mundurki, zadania domowe, egzaminy, wakacje
    itd.);
79. z pomocą nauczyciela przekonać kolegę, żeby zagrał z nim w grę wybraną przez niego,
    podać argumenty;
80. na podstawie podanych informacji opisać wyniki gier sportowych (np. Manchester United
    drew with Liverpool nil-nil.);
81. z pomocą nauczyciela przekonać kolegę, żeby razem z nim zaczął chodzić do centrum
    sportowego (opisać, co to centrum oferuje, wyjaśnić, dlaczego powinni tam chodzić,
    wspólnie zdecydować, w jakie dni itp.);
82. z pomocą nauczyciela napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię np. na temat
    wykorzystania mediów w edukacji;
83. na podstawie podanych informacji mówić o różnych sportach i aktywnościach i
    wymaganych cechach osób, które się w nie angażują (np. A chess player needs to be
    patient and intelligent because chess is a slow game and it takes a lot of thought and
    concentration.);
84. zrozumieć ogólnie tekst o sportach wodnych i odpowiedzieć na pytania;
85. mówić o sportach i grach popularnych i mniej popularnych w jego kraju;
86. w rozmowie telefonicznej z pomocą nauczyciela poprosić o bliższe informacje dotyczące
    np. kursu komputerowego;
                                        - 85 -
          87. napisać list do kolegi, w którym mu doradzi
          88. na podstawie podanych informacji mówić o tym, jak wyglądałby świat bez wynalazków
              stosując zdania warunkowe typu 2 (np. If we didn’t have satellites, we wouldn’t be able to
              receive TV pictures in our houses.);
          89. z pomocą nauczyciela przekonać rodziców, żeby zainstalowali w domu antenę satelitarną,
              podać powody i odeprzeć argumenty rodziców;
          90. powiedzieć, co zrobiłby w danej sytuacji używając zdania warunkowego typu 2 (np. A:
              What would you do if you saw somebody stealing money? B: If I saw somebody stealing
              money, I’d call the police.);
          91. z pomocą nauczyciela mówić o sławnych wynalazcach i odkrywcach oraz ich wynalazkach
              i odkryciach (opisać wynalazki, ich zastosowania, powiedzieć, jak zmieniły życie ludzi
              itp.);
          92. z pomocą nauczyciela przekonać rodziców, żeby pozwolili mu pracować latem
              w kawiarence internetowej zamiast wyjechać na obóz, podać powody i odeprzeć
              argumenty rodziców;
          93. opowiedzieć o ludziach, którzy zrewolucjonizowali świat;
          94. wyrazić swoje życzenia oraz powiedzieć, czego żałuje w swoim życiu stosując konstrukcję
              I wish (np. I wish I owned a mobile phone.);
          95. mówić o życiu w przeszłości i teraźniejszości uwzględniając wynalazki (np. In the past
              people used candles. Nowadays, we use light bulbs.);
          96. zrozumieć ogólnie tekst o kubańskiej piosenkarce, Glorii Estefan, i odpowiedzieć na
              pytania;
    

        Stopień dobry otrzymuje uczeń który zna:

          1. różnicę w znaczeniu i użyciu między czasem Past Simple i Past Continuous;
          2. kolejność przymiotników opisujących rzeczownik w zdaniu (np. It’s a nice small light
              round red plastic ball
          3. zasadę tworzenia zdania okolicznikowego czasu z użyciem when (np. I’ll do it when I
              come back.);
          4. formy dzierżawcze (przymiotniki, zaimki oraz dopełniacz saksoński)
          5. różnice w znaczeniu i użyciu między czasem Present Perfect Simple a Present Perfect
              Continuous
          6. stopniowanie przymiotnika;
          7. czas Past Perfect w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających;
          8. czas Past Perfect Continuous w zdaniach twierdzących, przeczących i pytających
          9. zasady tworzenia strony biernej;
          10. różnicę między with i by używanych w zdaniach w stronie biernej (np. This book was
              written by a famous writer. He was shot with a pistol.);
          11. czasownik shall do wyrażania propozycji i sugestii (np. Shall I help you?);
          12. czasowniki will i would do wyrażania próśb
              (np. Will you help me please?)
          13. czasownik could i konstrukcję was able to dla wyrażania przeszłych umiejętności;
          14. konstrukcję used to
          15. pytania i polecenia w mowie zależnej
          16. zdania warunkowe typu 2 i typu 3;
          17. konstrukcje I wish i if only
          18. konstrukcje z wyrazami so, neither/ nor (np. A: I enjoyed reading the story. B: So did I.)
          19. - słownictwo związane z rzekami (np. commercial waterways, trade route, luxury
              steamboats

    i potrafi:
          1. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące pracy;
          2. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć tekst o pracy psa policyjnego;

                                                     - 86 -
3. zrozumieć szczegółowo tekst o zaletach i wadach danego zawodu;
4. mówić o swoich doświadczeniach z dzikimi zwierzętami: które już widział, czy w jego
    kraju są parki dla dzikich zwierząt itp.
5. zrozumieć szczegółowo tekst o parku dzikich zwierząt
6. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące wypadków, katastrof; opowiedzieć o nich;
7. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć komiks o ucieczce Hucka
8. zrozumieć szczegółowo teksty o klanach szkockich i Aborygenach australijskich;
9. opowiedzieć o rdzennych mieszkańcach ziem polskich
10. zrozumieć szczegółowo dialogi w czasie podróży;
11. samodzielnie rozmawiać przez telefon z obsługą hotelową (room service);
12. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć tekst o wycieczce pociągiem w Afryce;
13. zrozumieć szczegółowo list-zażalenie
14. zrozumieć szczegółowo teksty o wyspie Bali o meksykańskim Acapulco
15. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć komiks o ucieczce Jima
16. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć teksty o atrakcjach turystycznych Polski, Chile i
    Portugalii;
17. samodzielnie zarezerwować pokój w hotelu
18. zrozumieć szczegółowo list nieoficjalny na temat wizyty w danym miejscu;
19. samodzielnie kupić bilet kolejowy na dworcu;
20. zrozumieć szczegółowo reklamę podróży przez Saharę
21. zrozumieć szczegółowo raport oceniający (assessment report) np. hotel-
22. zrozumieć szczegółowo komiks o wizycie Hucka w mieście
23. zrozumieć szczegółowo teksty o tradycyjnych środkach transportu w Kanadzie i Irlandii;
24. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące menu i tekst o zdrowej diecie
25. zrozumieć szczegółowo raport dotyczący restauracji;
26. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć komiks o wypadku na Mississippi ozumieć
    szczegółowo tekst opisujący święto/festyn;
27. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące rozrywki;
28. zrozumieć szczegółowo tekst o pracy jako żywy posąg;
29. zrozumieć szczegółowo list do gazety w odpowiedzi na zamieszczony w niej artykuł;
30. zrozumieć szczegółowo tekst o indiańskich totemach;
31. zrozumieć szczegółowo opis budynku
32. zrozumieć szczegółowo komiks o dwóch uciekinierach
33. zrozumieć szczegółowo teksty o brytyjskich siedzibach królewskich;
34. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące środowiska;
35. samodzielnie przekonać np. swojego ojca do tego, żeby mniej korzystał z samochodu,
    prezentując odpowiednie argumenty i rozwiązania;
36. na podstawie podanych informacji i ilustracji samodzielnie mówić o sposobach utrzymania
    czystości w miastach;
37. samodzielnie napisać artykuł na temat zagrożeń i ochrony środowiska, zaproponować
    rozwiązania problemów z nimi związanych;
38. zrozumieć szczegółowo tekst o kwaśnym deszczu
39. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć komiks o przechytrzeniu oszustów
40. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące pomocy innym;
41. zrozumieć szczegółowo tekst o organizacjach charytatywnych;
42. zrozumieć szczegółowo list-prośbę o informację;
43. samodzielnie napisać list-prośbę o informację;
44. zrozumieć szczegółowo tekst o medycynie holistycznej;
45. zrozumieć szczegółowo list do gazety z propozycją rozwiązania jakiegoś problemu
    społecznego
46. zrozumieć szczegółowo komiks o pogrzebie Petera Wilksa
47. zrozumieć szczegółowo teksty o emigracji do Australii i USA;
48. wyrazić swoją opinię na temat emigracji do innego kraju;
49. opowiedzieć o emigrantach w Polsce
50. zrozumieć szczegółowo dialogi na temat uprawiania sportu;
51. napisać krótki artykuł na temat systemu edukacji w Polsce;
                                        - 87 -
       52. samodzielnie przekonać kolegę, żeby zagrał z nim w grę wybraną przez niego, podać
           argumenty;
       53. zrozumieć tekst szczegółowo o zajęciach w centrum sportowym;
       54. samodzielnie przekonać kolegę, żeby razem z nim zaczął chodzić do centrum sportowego
           (opisać, co to centrum oferuje, wyjaśnić dlaczego powinni tam chodzić, wspólnie
           zdecydować, w jakie dni itp.);
       55. zrozumieć szczegółowo list, w którym autor udziela rady
       56. zrozumieć szczegółowo komiks o poszukiwaniach Jima
       57. zrozumieć szczegółowo dialogi dotyczące nowoczesnych technologii;
       58. samodzielnie przekonać rodziców, żeby zainstalowali w domu antenę satelitarną, podać
           powody i odeprzeć argumenty rodziców;
       59. zrozumieć szczegółowo tekst o ludziach, którzy zrewolucjonizowali świat;
       60. zrozumieć szczegółowo list-podanie o pracę;
       61. zrozumieć szczegółowo tekst o kubańskiej piosenkarce, Glorii Estefan;
       62. zrozumieć szczegółowo tekst reklamujący obóz wakacyjny
       63. zrozumieć szczegółowo i opowiedzieć komiks o uwolnieniu Jima
       64. zrozumieć szczegółowo teksty o rzece Mississippi i Tamizie

    Stopień bardzo dobry otrzymuje uczeń który potrafi:

       1.    napisać list z referencjami;
       2.    samodzielnie zarejestrować się w biurze pośrednictwa pracy;
       3.    samodzielnie napisać wypracowanie o zaletach i wadach zawodu lekarza;
       4.    samodzielnie odbyć rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy;zrozumieć szczegółowo list
             nieoficjalny opisujący pracę autora
       5.     czasownik look z różnymi przyimkami (np. look after, look for, look into, look up);
       6.    na podstawie podanych informacji samodzielnie rozmawiać o wypadku, którego był
             świadkiem;
       7.    samodzielnie przeprosić kolegę np. za spóźnienie i wytłumaczyć powód spóźnienia
       8.    zrozumieć szczegółowo teksty o klanach szkockich i Aborygenach australijskich;
       9.    opowiedzieć o rdzennych mieszkańcach ziem polskich
       10.   na podstawie podanych informacji samodzielnie mówić o wakacjach innych osób stosując
             odpowiedni czas (np. Carol has just come back from Lake District. She stayed in a tent for
             a week. The weather was wet...);
       11.   samodzielnie przekonać kolegę do wybranego przez siebie typu wakacji;
       12.   samodzielnie napisać list-zażalenie;
       13.   samodzielnie opisać miejscowość, w której mieszka, polecić miejsca godne zwiedzenia,
             sklepy, lokalne potrawy;
       14.   samodzielnie rozmawiać z kolegą na temat zalet i wad mieszkania w mieście i na wsi;
       15.   samodzielnie napisać raport oceniający (assessment report) np. kemping
       16.   opowiedzieć historyjkę stosując zadnie okolicznikowe celu (np. Huck went to Mrs Loftus
             to get the latest news.)
       17.   - opowiedzieć o tradycyjnych środkach transportu w Polsce
       18.   samodzielnie opowiedzieć o filmie, przedstawieniu teatralnym, które widział (tytuł,
             reżyser, rodzaj, główne postacie, co się mu podobało itp.);
       19.   samodzielnie przekonać kolegę do obejrzenia wybranego przez siebie filmu, podając
             powody i argumenty;
       20.   samodzielnie napisać list do gazety w odpowiedzi na zamieszczony w niej artykuł
       21.   opisać budowlę historyczną w Polsce
       22.   na podstawie podanych informacji samodzielnie mówić o zagrożeniach środowiska
             naturalnego używając strony biernej (np. The air is being polluted by smoke and gases
             from factories.);
       23.   samodzielnie wymienić problemy związane z zagrożeniem środowiska w swoim kraju oraz
             mówić o stosowanych rozwiązaniach;
       24.   zrozumieć szczegółowo tekst o projektach ochrony zwierząt i roślin;
       25.   samodzielnie poprosić o radę; udzielić rady dotyczącej ochrony środowiska;
                                                   - 88 -
   26. zrozumieć szczegółowo artykuły, w których autor proponuje rozwiązania problemu;
   27. napisać list do gazety z propozycją pracy społecznej na rzecz mieszkańców swojej
       miejscowości
   28. samodzielnie rozmawiać z kolegą o różnych zawodach i ich cechach (np. A: What’s
       a doctor’s job like? B: It’s very stressful. A: Why do you think so? B: Because he’s
       responsible for people’s lives.);
   29. zgłosić się do pracy charytatywnej i samodzielnie prowadzić rozmowę w tej sprawie;
   30. samodzielnie napisać list do gazety z propozycją rozwiązania jakiegoś problemu
       społecznego
   31. przysłowia i powiedzenia dotyczące nauki (np. Knowledge is power.)
   32. zrozumieć szczegółowo tekst, w którym autor wyraża opinię, np. na temat boksu;
   33. samodzielnie napisać wypracowanie, w którym wyrazi swoją opinię np. na temat
       wykorzystania mediów w edukacji;
   34. zrozumieć szczegółowo tekst o sportach wodnych;
   35. w rozmowie telefonicznej samodzielnie poprosić o bliższe informacje dotyczące np. kursu
       komputerowego
   36. samodzielnie mówić o sławnych wynalazcach i odkrywcach oraz ich wynalazkach
       i odkryciach (opisać wynalazki, ich zastosowania, powiedzieć, jak zmieniły życie ludzi
       itp.);
   37. napisać wypracowanie na temat przedmiotów, które schowałby w kapsule czasu dla
       przyszłych pokoleń;
   38. samodzielnie przekonać rodziców, żeby pozwolili mu pracować latem w kawiarence
       internetowej zamiast wyjechać na obóz, podać powody i odeprzeć argumenty rodziców;


Ocenę celującą otrzymuje uczeń który dodatkowo:

   1. posiadł wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania języka
      angielskiego
   2. samodzielnie i twórczo rozwija zdolności językowe
   3. posługuje się płynnie i poprawnie językiem angielskim, ma właściwą wymowę
   4. osiąga sukcesy w konkursach i olimpiadach języka angielskiego, kwalifikując się do finału
      na szczeblu wojewódzkim lub krajowym
   5. bierze czynny udział w imprezach popularyzujących kulturę krajów anglojęzycznych
      (Halloween, Walentine’s Day, St. Patric’s Day etc)
   6. czyta lektury w języku angielskim, wybiega wiedzą poza materiał, pracuje samodzielnie
      poza zajęciami szkolnymi
   7. potrafi przygotować i przedstawić prezentację na temat zadany lub dowolny
   8. orientuje się w kulturoznawstwie brytyjskim i amerykańskim
   9. pomaga słabszym kolegom w nauce




                                  3) Język niemiecki
                                          KLASA I




NA OCENĘ CELUJĄCĄ UCZEŃ POWINIEN:

   1) rozumieć całkowicie nowy tekst i potrafić zinterpretować
   2) reagować na pytania nauczyciela związane z tekstem, szybko na nie odpowiadać

                                            - 89 -
  3) mówić spójnie, płynnie, bez zawahań
  4) mówić poprawnie fonetyczne, we właściwym tempie, z odpowiednią intonacją
  5) umieć bezbłędnie opowiadać o faktach mających miejsce w teraźniejszości (prawidłowe
      stosowanie czasu Präsens)
  6) poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające również nową leksykę
  7) czytać teksty z pełnym zrozumieniem – bez trudu rozumie wszystkie informacje,
      wydobywa je z czytanego tekstu oraz przekształca w formę pisemną
  8) posiadać wiedzę z zakresu geografii i kultury państw niemieckojęzycznych
  9) posiadać szeroki zakres słownictwa wykraczający poza program klasy I; operować
      bezbłędnie poznanymi strukturami gramatycznymi
  10) w zakresie pisania uczeń powinien umieć bezbłędnie dostrzegać różnicę między
      fonetyczną a graficzną formą wyrazu i prawidłowo odpisywać dany tekst
  11) potrafi formułować swoje wypowiedzi pisemne pełnymi zdaniami z użyciem poznanych
      struktur oraz rozszerzonego słownictwa
  12) swoimi wiadomościami i umiejętnościami znacznie wykracza poza materiał przewidziany
      programem,
  13) osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych,



NA OCENĘ BARDZO DOBRĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć globalnie i szczegółowo nowy tekst
  2)  zrozumieć kluczowe informacje w różnorodnych tekstach i rozmowach
  3)  rozpoznać uczucia i reakcje mówiącego
  4)  mówić płynnie, poprawnie fonetycznie i gramatycznie
  5)  posługuje się poprawnym językiem, popełniając niewiele błędów
  6)  mówić poprawnie fonetycznie, w odpowiednim tempie, z odpowiednią intonacją
      odpowiadać na pytania       (i zadawać je)
  7) posiadać zasób leksyki podawanej przez nauczyciela, związane z zagadnieniami
      tematycznymi : nazwy państw i ich stolic, dane osobowe , szkoła, przybory szkolne ,
      przedmioty szkolne, dni tygodnia , plan lekcji, określanie czasu zegarowego, zwierzęta
      domowe - opis ich wyglądu i zachowanie, kolory , przebieg dnia, pory dnia, formy
      spędzania czasu wolnego, rodzina, stopnie pokrewieństwa , zwyczaje świąteczne
  8) umieć bezbłędnie opowiadać o faktach i wydarzeniach mających miejsce w teraźniejszości
      (prawidłowe stosowanie czasu Präsens)
  9) dobrze znać pewne fakty i dane              z zakresu      geografii i kultury państw
      niemieckojęzycznych, obejmujące zakres materiału klasy I : formuły powitań, pożegnań i
      podziękowań, rozpoznaje nazwiska i obiekty z kręgu krajów niemieckojęzycznych, szkoły w
      Niemczech, zwyczaje świąteczne w krajach niemieckojęzycznych, nazwy stolic i państw,
  10) biegle stosować reguły gramatyczne i znać je w teorii : (koniugacja czasownika
      regularnego i nieregularnego oraz czasownika rozdzielnie złożonego, szyk wyrazów w
      zdaniu oznajmującym i pytającym, przeczenie kein, nicht, zaimek osobowy w mianowniku,
      liczebniki główne od 1 do 100, zaimek dzierżawczy liczby pojedynczej imnogiej w
      mianowniku i bierniku, koniugacja czasowników haben i sein oraz czasowników
      modalnych „mögen” i „können” rodzajnik określony i nieokreślony w mianowniku i
      bierniku, przymiotnik w funkcji orzecznika, tryb rozkazujący, stopniowanie przysłówków
      „gern” i „gut”
  11) poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu leksykę oraz teksty z nieznaną
      leksyką, ale o regularnej wymowie
  12) czytać ze zrozumieniem teksty poznane na lekcji i operować zawartym w nich
      słownictwem,
  13) poprawnie budować zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,
  14) zrozumieć ze słuchu tekst zawierający znane słownictwo,
  15) rozumieć kluczowe informacje w różnorodnych tekstach i rozmowach
  16) wydobyć potrzebne informacje i przekształcić je w formę pisemną lub ustną
                                          - 90 -
  17) napisać zadanie zawierające pełne zdania, proste struktury i słownictwo
  18) w spójny sposób zorganizować tekst
  19) w zadaniu pisemnym zawrzeć wszystkie istotne punkty
  20) używać prawidłowej pisowni i interpunkcji
  21) w swych wypowiedziach pisemnych lub ustnych popełniać sporadyczne i drobne błędy,
  22) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń
  23) przygotowywać się do lekcji i być na nich aktywny,



NA OCENĘ DOBRĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć globalnie i szczegółowo nowy tekst, korzystając niekiedy z pomocy nauczyciela
  2)  mówić poprawnie fonetycznie
  3)  dopuszczalne jest wolniejsze tempo mówienia
  4)  dopuszczalne są błędy w trudniejszych nowopoznanych słowach
  5)  mieć opanowane 75 % leksyki podanej przez nauczyciela
  6)  orientować się w geografii i kulturze państw niemieckojęzycznych obejmujące zakres
      materiału klasy I
  7) w miarę poprawnie stosować reguły gramatyczne i znać je w teorii
  8) w zakresie rozumienia ze słuchu rozumieć ogólny sens różnorodnych tekstów i rozmów
  9) rozumieć większość kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  10) wydobyć większość potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  11) posługiwać się w miarę poprawnym językiem, popełniając niekiedy zauważalne błędy
  12) w zakresie mówienia
  13) - mówić spójnie z lekkim wahaniem, z powodzeniem przekazać wiadomość
  14) w zakresie czytania zazwyczaj poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę oraz teksty z nieznaną leksyką, ale o regularnej wymowie
  15) napisać w miarę poprawnie zadanie zawierające pełne zdania, proste struktury i
      słownictwo
  16) w zadaniu pisemnym zawrzeć wszystkie istotne punkty, choć niektórym poświęca niewiele
      miejsca
  17) w swych wypowiedziach pisemnych lub ustnych popełniać nieliczne błędy,
  18) używać przeważnie prawidłowej pisowni i interpunkcji, popełniając niewiele błędów
  19) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń
  20) przygotowywać się do lekcji i być na nich aktywny,


NA OCENĘ DOSTATECZNĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  umieć wysławiać się przy pomocy nauczyciela
  2)  rozumieć globalnie tekst
  3)  dopuszczalne jest wolne tempo czytania z pomyłkami fonetycznymi
  4)  opanować 51 % leksyki podanej przez nauczyciela
  5)  posiadać podst. wiadomości o Niemczech,
  6)  znać teoretyczne reguły gramatyczne i umieć je stosować przy pomocy nauczyciela
  7)  w zakresie rozumienia ze słuchu zazwyczaj rozumieć ogólny sens prostych tekstów i
      rozmów
  8) zrozumieć część kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć część potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) w zakresie mówienia przy pomocy nauczyciela przekazać wiadomość
  11) formułować niezbyt spójne wypowiedzi, z wyraźnym wahaniem, wykorzystując proste
      struktury i popełniając sporo zauważalnych błędów
  12) mówić w miarę poprawnie fonetycznie, w odpowiednim tempie, z odpowiednią intonacja
      odpowiadać na pytania (i zadawać je) w taki sposób , by można go było bez trudności
      zrozumieć
                                          - 91 -
  13) w zakresie czytania zazwyczaj poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę, rozumieć część kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  14) pisać w miarę poprawnie zadania zawierające pełne zdania, proste struktury i słownictwo
      oraz większość istotnych punktów przy użyciu czasem nieprawidłowej pisowni i
      interpunkcji
  15) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń


NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć fragmenty tekstu
  2)  reagować na proste pytania w czasie teraźniejszym i próbować odpowiadać na nie
  3)  dopuszczalne jest bardzo wolne tempo czytania, wspomagane przez nauczyciela
  4)  dopuszczalne są pomyłki w przepisywaniu tekstu
  5)  mieć opanowane 31 % leksyki podanej przez nauczyciela
  6)  z pomocą nauczyciela stosować najprostsze reguły gramatyczne oraz ogólnie znać ich
      teoretyczne podstawy
  7) w zakresie rozumienia ze słuchu od czasu do czasu zrozumieć ogólny sens prostych
      tekstów i rozmów
  8) rozumieć kilka kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć niedużą ilość potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) w zakresie czytania czasami poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę
  11) w wypowiedziach pisemnych posługiwać się ograniczonym zasobem słownictwa i
      struktur zawierając jednak przynajmniej znikomą część informacji ( bardzo poważne błędy
      zaburzające komunikację)
  12) z trudnością zbudować przy pomocy nauczyciela pełne zdania , które zawierają proste
      struktury gramatyczne i podstawowe słownictwo
  13) rzadko ale próbować zabierać głos w rozmowie
  14) przynajmniej próbować napisać zadanie pisemne zawierając niektóre istotne punkty,
      używając w większości nieprawidłowej pisowni i interpunkcji
  15) prowadzi zeszyt przedmiotowy

                                        KLASA II


NA OCENĘ CELUJĄCĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć całkowicie nowy tekst i potrafić zinterpretować
  2)  reagować na pytania nauczyciela związane z tekstem, szybko na nie odpowiadać
  3)  mówić spójnie, płynnie, bez zawahań
  4)  mówić poprawnie fonetyczne, we właściwym tempie, z odpowiednią intonacją
  5)  umieć bezbłędnie opowiadać o faktach mających miejsce w teraźniejszości i przeszłości
      (prawidłowe stosowanie czasu Präsens i Perfekt)
  6) poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające również nową leksykę
  7) czytać teksty z pełnym zrozumieniem – bez trudu rozumie wszystkie informacje,
      wydobywa                  je z czytanego tekstu oraz przekształca w formę pisemną
  8) posiadać wiedzę z zakresu geografii i kultury państw niemieckojęzycznych
  9) posiadać szeroki zakres słownictwa wykraczający poza program klasy II; operować
      bezbłędnie poznanymi strukturami gramatycznymi
  10) w zakresie pisania uczeń powinien umieć bezbłędnie dostrzegać różnicę między
      fonetyczną a graficzną formą wyrazu i prawidłowo odpisywać dany tekst
  11) potrafi formułować swoje wypowiedzi pisemne pełnymi zdaniami z użyciem poznanych
      struktur oraz rozszerzonego słownictwa


                                          - 92 -
  12) swoimi wiadomościami i umiejętnościami znacznie wykracza poza materiał przewidziany
      programem,
  13) osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych,

NA OCENĘ BARDZO DOBRĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć globalnie i szczegółowo nowy tekst
  2)  zrozumieć kluczowe informacje w różnorodnych tekstach i rozmowach
  3)  rozpoznać uczucia i reakcje mówiącego
  4)  mówić płynnie, poprawnie fonetycznie i gramatycznie
  5)  posługuje się poprawnym językiem, popełniając niewiele błędów
  6)  mówić poprawnie fonetycznie, w odpowiednim tempie, z odpowiednią intonacją
      odpowiadać na pytania       (i zadawać je)
  7) posiadać zasób leksyki podawanej przez nauczyciela, związane z zagadnieniami
      tematycznymi : pory roku, miesiące, terminy ,przyjęcie urodzinowe, szkoła, pomieszczenia
      w szkole określanie położenia ,krajobrazy i atrakcje turystyczne ,podróże i wycieczki,
      potrawy i napoje, rutynowe czynności dnia codziennego, czas wolny, zawody i czynności z
      nimi związane, charakterystyka osób, przyjaźń, wycieczka klasowa, zwiedzanie miasta,
      media, prasa młodzieżowa, telewizja, programy telewizyjne
  8) umieć bezbłędnie opowiadać o faktach i wydarzeniach mających miejsce w teraźniejszości
      i przeszłości (prawidłowe stosowanie czasu Präsens i Perfekt)
  9) dobrze znać pewne fakty i dane                z zakresu       geografii i kultury państw
      niemieckojęzycznych, obejmujące zakres materiału klasy II : święta państwowe i religijne
      w krajach niemieckojęzycznych oraz związane z nimi zwyczaje, regiony turystyczne w
      Niemczech, Austrii i Szwajcarii oraz ich walory, funkcjonowanie schronisk młodzieżowych
      w Niemczech, zabytki i ciekawostki Wiednia, najbardziej znane programy telewizyjne w
      Niemczech;
  10) biegle stosować reguły gramatyczne i znać je w teorii : liczebniki porządkowe, czasowniki
      modalne, czas przeszły Präteritum „sein” i „haben”, przyimki in, auf, bei, neben, vor,
      hinter, unter, an, zwischen; zaimek osobowy w celowniku, przyimki z biernikiem (an,
      nach), przyimki z celownikiem (mit), stopniowanie przymiotnika, czas przeszły Perfekt,
      odmiana przymiotnika, zdanie złożone z „dass”, „weil””denn”, „aber”, zaimek osobowy
      i zwrotny w bierniku i celowniku, zdania z czasownikami modalnymi,
  11) poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu leksykę oraz teksty z nieznaną
      leksyką, ale o regularnej wymowie
  12) czytać ze zrozumieniem teksty poznane na lekcji i operować zawartym w nich
      słownictwem,
  13) poprawnie budować zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,
  14) zrozumieć ze słuchu tekst zawierający znane słownictwo,
  15) rozumieć kluczowe informacje w różnorodnych tekstach i rozmowach
  16) wydobyć potrzebne informacje i przekształcić je w formę pisemną lub ustną
  17) napisać zadanie zawierające pełne zdania, proste struktury i słownictwo
  18) w spójny sposób zorganizować tekst
  19) w zadaniu pisemnym zawrzeć wszystkie istotne punkty
  20) używać prawidłowej pisowni i interpunkcji
  21) w swych wypowiedziach pisemnych lub ustnych popełniać sporadyczne i drobne błędy,
  22) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń
  23) przygotowywać się do lekcji i być na nich aktywny,

NA OCENĘ DOBRĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)   rozumieć globalnie i szczegółowo nowy tekst, korzystając niekiedy z pomocy nauczyciela
  2)   mówić poprawnie fonetycznie
  3)   dopuszczalne jest wolniejsze tempo mówienia
  4)   dopuszczalne są błędy w trudniejszych nowopoznanych słowach

                                           - 93 -
  5) mieć opanowane 75 % leksyki podanej przez nauczyciela orientować się w geografii i
      kulturze państw niemieckojęzycznych obejmujące zakres materiału klasy II
  6) w miarę poprawnie stosować reguły gramatyczne i znać je w teorii
  7) w zakresie rozumienia ze słuchu rozumieć ogólny sens różnorodnych tekstów i rozmów
  8) rozumieć większość kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć większość potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) posługiwać się w miarę poprawnym językiem, popełniając niekiedy zauważalne błędy
  11) w zakresie mówienia
  12) - mówić spójnie z lekkim wahaniem, z powodzeniem przekazać wiadomość
  13) w zakresie czytania zazwyczaj poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę oraz teksty z nieznaną leksyką, ale o regularnej wymowie
  14) napisać w miarę poprawnie zadanie zawierające pełne zdania, proste struktury i
      słownictwo
  15) w zadaniu pisemnym zawrzeć wszystkie istotne punkty, choć niektórym poświęca niewiele
      miejsca
  16) w swych wypowiedziach pisemnych lub ustnych popełniać nieliczne błędy,
  17) używać przeważnie prawidłowej pisowni i interpunkcji, popełniając niewiele błędów
  18) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń
  19) przygotowywać się do lekcji i być na nich aktywny,


NA OCENĘ DOSTATECZNĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  umieć wysławiać się przy pomocy nauczyciela
  2)  rozumieć globalnie tekst
  3)  dopuszczalne jest wolne tempo czytania z pomyłkami fonetycznymi
  4)  opanować 51 % leksyki podanej przez nauczyciela
  5)  posiadać podst. wiadomości o Niemczech,
  6)  znać teoretyczne reguły gramatyczne i umieć je stosować przy pomocy nauczyciela
  7)  w zakresie rozumienia ze słuchu zazwyczaj rozumieć ogólny sens prostych tekstów i
      rozmów
  8) zrozumieć część kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć część potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) w zakresie mówienia przy pomocy nauczyciela przekazać wiadomość
  11) formułować niezbyt spójne wypowiedzi, z wyraźnym wahaniem, wykorzystując proste
      struktury i popełniając sporo zauważalnych błędów
  12) mówić w miarę poprawnie fonetycznie, w odpowiednim tempie, z odpowiednią intonacja
      odpowiadać na pytania (i zadawać je) w taki sposób , by można go było bez trudności
      zrozumieć
  13) w zakresie czytania zazwyczaj poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę, rozumieć część kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  14) pisać w miarę poprawnie zadania zawierające pełne zdania, proste struktury i słownictwo
      oraz większość istotnych punktów przy użyciu czasem nieprawidłowej pisowni i
      interpunkcji
  15) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń


NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)   rozumieć fragmenty tekstu
  2)   reagować na proste pytania w czasie teraźniejszym i próbować odpowiadać na nie
  3)   dopuszczalne jest bardzo wolne tempo czytania, wspomagane przez nauczyciela
  4)   dopuszczalne są pomyłki w przepisywaniu tekstu
  5)   mieć opanowane 31 % leksyki podanej przez nauczyciela z zakresu takich zagadnień
       tematycznych jak

                                          - 94 -
  6) z pomocą nauczyciela stosować najprostsze reguły gramatyczne oraz ogólnie znać ich
      teoretyczne podstawy
  7) w zakresie rozumienia ze słuchu od czasu do czasu zrozumieć ogólny sens prostych
      tekstów i rozmów
  8) rozumieć kilka kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć niedużą ilość potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) w zakresie czytania czasami poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę
  11) w wypowiedziach pisemnych posługiwać się ograniczonym zasobem słownictwa i
      struktur zawierając jednak przynajmniej znikomą część informacji ( bardzo poważne błędy
      zaburzające komunikację)
  12) z trudnością zbudować przy pomocy nauczyciela pełne zdania , które zawierają proste
      struktury gramatyczne i podstawowe słownictwo
  13) rzadko ale próbować zabierać głos w rozmowie
  14) przynajmniej próbować napisać zadanie pisemne zawierając niektóre istotne punkty,
      używając w większości nieprawidłowej pisowni i interpunkcji
  15) prowadzi zeszyt przedmiotowy

                                         KLASA III


NA OCENĘ CELUJĄCĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć całkowicie nowy tekst i potrafić zinterpretować
  2)  reagować na pytania nauczyciela związane z tekstem, szybko na nie odpowiadać
  3)  mówić spójnie, płynnie, bez zawahań
  4)  mówić poprawnie fonetyczne, we właściwym tempie, z odpowiednią intonacją
  5)  umieć bezbłędnie opowiadać o faktach mających miejsce w teraźniejszości i przeszłości
      (prawidłowe stosowanie czasu Präsens ,Perfekt i Präteritum)
  6) poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające również nową leksykę
  7) czytać teksty z pełnym zrozumieniem – bez trudu rozumie wszystkie informacje,
      wydobywa                  je z czytanego tekstu oraz przekształca w formę pisemną
  8) posiadać wiedzę z zakresu geografii i kultury państw niemieckojęzycznych
  9) posiadać szeroki zakres słownictwa wykraczający poza program klasy II; operować
      bezbłędnie poznanymi strukturami gramatycznymi
  10) w zakresie pisania uczeń powinien umieć bezbłędnie dostrzegać różnicę między
      fonetyczną a graficzną formą wyrazu i prawidłowo odpisywać dany tekst
  11) potrafi formułować swoje wypowiedzi pisemne pełnymi zdaniami z użyciem poznanych
      struktur oraz rozszerzonego słownictwa
  12) swoimi wiadomościami i umiejętnościami znacznie wykracza poza materiał przewidziany
      programem,
  13) osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych,

NA OCENĘ BARDZO DOBRĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1) rozumieć globalnie i szczegółowo nowy tekst
  2) zrozumieć kluczowe informacje w różnorodnych tekstach i rozmowach
  3) rozpoznać uczucia i reakcje mówiącego
  4) mówić płynnie, poprawnie fonetycznie i gramatycznie
  5) posługuje się poprawnym językiem, popełniając niewiele błędów
  6) mówić poprawnie fonetycznie, w odpowiednim tempie, z odpowiednią intonacją
     odpowiadać na pytania       (i zadawać je)
  7) posiadać zasób leksyki podawanej przez nauczyciela, związane z zagadnieniami
     tematycznymi takimi jak : dyscypliny sportowe, części ciała, choroby i dolegliwości, części
     garderoby, wygląd zewnętrzny, nazwy potraw i artykułów spożywczych ,posiłki, potrawy,

                                            - 95 -
      zdrowa żywność, uczucia i nastroje, meble i wyposażenie pokoju, rodzaje budynków,
      pomieszczenia w mieszkaniu, pieniądze, zjawiska pogodowe
  8) umieć bezbłędnie opowiadać o faktach i wydarzeniach mających miejsce w teraźniejszości
      i przeszłości (prawidłowe stosowanie czasu Präsens ,Präteritum i Perfekt)
  9) dobrze znać pewne fakty i dane                z zakresu       geografii i kultury państw
      niemieckojęzycznych, obejmujące zakres materiału klasy III : zwyczaje żywieniowe w
      Austrii, Niemczech i Szwajcarii, warunki mieszkaniowe młodzieży niemieckiej,
      kieszonkowe w krajach niemieckojęzycznych, porównywanie cen w Polsce i Niemczech,
      niezwykłe obyczaje w krajach niemieckiego obszaru językowego, stereotypy na temat
      mieszkańców Niemiec, Austrii i Szwajcari, zwyczaje świąteczne,
  10) biegle stosować reguły gramatyczne i znać je w teorii :czas przeszły Präteritum,
      stopniowanie przymiotników i przysłówków, zdania złożone ze spójnikiem „weil”,
      „wenn……..dann”, przyimki z biernikiem i/lub celownikiem, odmiana przymiotnika po
      rodzajniku nieokreślonym i określonym oraz bez rodzajnika i po liczebnikach ,zdania
      względne, zaimki nieokreślone „etwas”, „nichts”, „jeder”, „alle”, „viel” itd., strona
      bierna (Vorgangspassiv) , bezokolicznik z i bez „zu”
  11) poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu leksykę oraz teksty z nieznaną
      leksyką, ale o regularnej wymowie
  12) czytać ze zrozumieniem teksty poznane na lekcji i operować zawartym w nich
      słownictwem,
  13) poprawnie budować zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,
  14) zrozumieć ze słuchu tekst zawierający znane słownictwo,
  15) rozumieć kluczowe informacje w różnorodnych tekstach i rozmowach
  16) wydobyć potrzebne informacje i przekształcić je w formę pisemną lub ustną
  17) napisać zadanie zawierające pełne zdania, proste struktury i słownictwo
  18) w spójny sposób zorganizować tekst
  19) w zadaniu pisemnym zawrzeć wszystkie istotne punkty
  20) używać prawidłowej pisowni i interpunkcji
  21) w swych wypowiedziach pisemnych lub ustnych popełniać sporadyczne i drobne błędy,
  22) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń
  23) przygotowywać się do lekcji i być na nich aktywny,

NA OCENĘ DOBRĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć globalnie i szczegółowo nowy tekst, korzystając niekiedy z pomocy nauczyciela
  2)  mówić poprawnie fonetycznie
  3)  dopuszczalne jest wolniejsze tempo mówienia
  4)  dopuszczalne są błędy w trudniejszych nowopoznanych słowach
  5)  mieć opanowane 75 % leksyki podanej przez nauczyciela
  6)  orientować się w geografii i kulturze państw niemieckojęzycznych obejmujące zakres
      materiału klasy III
  7) w miarę poprawnie stosować reguły gramatyczne i znać je w teorii w zakresie rozumienia
      ze słuchu rozumieć ogólny sens różnorodnych tekstów i rozmów
  8) rozumieć większość kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć większość potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) posługiwać się w miarę poprawnym językiem, popełniając niekiedy zauważalne błędy
  11) w zakresie mówienia
  12) - mówić spójnie z lekkim wahaniem, z powodzeniem przekazać wiadomość
  13) w zakresie czytania zazwyczaj poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę oraz teksty z nieznaną leksyką, ale o regularnej wymowie
  14) napisać w miarę poprawnie zadanie zawierające pełne zdania, proste struktury i
      słownictwo
  15) w zadaniu pisemnym zawrzeć wszystkie istotne punkty, choć niektórym poświęca niewiele
      miejsca
  16) w swych wypowiedziach pisemnych lub ustnych popełniać nieliczne błędy,
  17) używać przeważnie prawidłowej pisowni i interpunkcji, popełniając niewiele błędów
                                          - 96 -
  18) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń
  19) przygotowywać się do lekcji i być na nich aktywny,


NA OCENĘ DOSTATECZNĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  umieć wysławiać się przy pomocy nauczyciela
  2)  rozumieć globalnie tekst
  3)  dopuszczalne jest wolne tempo czytania z pomyłkami fonetycznymi
  4)  opanować 51% leksyki podanej przez
  5)  posiadać podst. wiadomości o Niemczech,
  6)  znać teoretyczne reguły gramatyczne i umieć je stosować przy pomocy nauczyciela
  7)  w zakresie rozumienia ze słuchu zazwyczaj rozumieć ogólny sens prostych tekstów i
      rozmów
  8) zrozumieć część kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć część potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) w zakresie mówienia przy pomocy nauczyciela przekazać wiadomość
  11) formułować niezbyt spójne wypowiedzi, z wyraźnym wahaniem, wykorzystując proste
      struktury i popełniając sporo zauważalnych błędów
  12) mówić w miarę poprawnie fonetycznie, w odpowiednim tempie, z odpowiednią intonacja
      odpowiadać na pytania (i zadawać je) w taki sposób , by można go było bez trudności
      zrozumieć
  13) w zakresie czytania zazwyczaj poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę, rozumieć część kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  14) pisać w miarę poprawnie zadania zawierające pełne zdania, proste struktury i słownictwo
      oraz większość istotnych punktów przy użyciu czasem nieprawidłowej pisowni i
      interpunkcji
  15) systematycznie prowadzić zeszyt przedmiotowy i uzupełniać zeszyt ćwiczeń


NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ UCZEŃ POWINIEN:

  1)  rozumieć fragmenty tekstu
  2)  reagować na proste pytania w czasie teraźniejszym i próbować odpowiadać na nie
  3)  dopuszczalne jest bardzo wolne tempo czytania, wspomagane przez nauczyciela
  4)  dopuszczalne są pomyłki w przepisywaniu tekstu
  5)  mieć opanowane 31% leksyki podanej przez nauczyciela
  6)  z pomocą nauczyciela stosować najprostsze reguły gramatyczne oraz ogólnie znać ich
      teoretyczne podstawy
  7) w zakresie rozumienia ze słuchu od czasu do czasu zrozumieć ogólny sens prostych
      tekstów i rozmów
  8) rozumieć kilka kluczowych informacji w różnorodnych tekstach i rozmowach
  9) wydobyć niedużą ilość potrzebnych informacji i przekształcić je w formę pisemną
  10) w zakresie czytania czasami poprawnie przeczytać głośno teksty zawierające znaną mu
      leksykę
  11) w wypowiedziach pisemnych posługiwać się ograniczonym zasobem słownictwa i
      struktur zawierając jednak przynajmniej znikomą część informacji ( bardzo poważne błędy
      zaburzające komunikację)
  12) z trudnością zbudować przy pomocy nauczyciela pełne zdania , które zawierają proste
      struktury gramatyczne i podstawowe słownictwo
  13) rzadko ale próbować zabierać głos w rozmowie
  14) przynajmniej próbować napisać zadanie pisemne zawierając niektóre istotne punkty,
      używając w większości nieprawidłowej pisowni i interpunkcji
  15) prowadzi zeszyt przedmiotowy


                                          - 97 -
                                            4) Historia
                                           KLASA I - III




                                          1. Czas w historii


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Daty:
Pojęcia: historia, historyk, dzieje, źródło historyczne, muzeum, skansen, wiek, era
Umiejętności:
- uczeń potrafi powiedzieć po co uczymy się historii i co to jest historia
- umie wymienić źródła historyczne (przykłady)
- umie przyporządkować datę wiekowi, lokować wydarzenia na osi czasu, narysować oś czasu
(przy pomocy nauczyciela)
- potrafi określić kolejność wydarzeń

OCENA DOSTATECZNA
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczającą oraz: kalendarz, chronologia, epoka
Umiejętności:
- potrafi podać przykłady źródeł historycznych i określić różnice między nimi, sklasyfikować
- ułożyć ciąg chronologiczny wydarzeń
- dzieli przeszłość na epoki
- samodzielnie nanosi na oś czasu daty i wydarzenia

OCENA DOBRA
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: podział źródeł, rodzaje kalendarzy
Umiejętności:
- uczeń potrafi wyjaśnić i zastosować w życiu codziennym poznane pojęcia
- potrafi sporzadzić drzewo genealogiczne swojej rodziny
- rozumie tekst źródłowy, potrafi przyporządkować go do określonego źródła
- zna typologie źródeł i potrafi określić typ źródła np. na podstawie ilustracji

OCENA BARDZO DOBRA
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: prehistoria, starożytnosć, średniowiecze, dzieje nowożytne,
najnowsze, epoka kamienia, brązu i żelaza
Umiejętności:
- uczeń prawidłowo posługuje się pojęciami
- samodzielnie tworzy, definiuje i prawidłowo się nimi posługuje
- potrafi wskazać jakie informacje można uzyskać z różnych źródeł historycznych
- potrafi wyodrębnić epoki ze względu na zmiany zachodzące w społeczeństwach, w produkcji
narzędzi


                    II. Warunki życia człowieka w czasach najdawniejszych


                                                - 98 -
OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Pojęcia: człowiek pierwotny, koczowniczy( wędrowny) tryb życia, jaskinia, ziemianka, szałas,
maczuga, mamut, krzemień
Umiejętności:
- uczeń umie wymienić cechy wyglądu ludzi pierwotnych
- wie gdzie mieszkali, jak zdobywali pożywienie, jakich narzędzi używali
- umie wymienić zwierzęta na które polował człowiek
- wie dlaczego ludzie pierwotni przenosili się z miejsca na miejsce

OCENA DOSTATECZNA
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczającą oraz: tryb życia ludzi pierwotnych: koczowniczy,
półosiadły, osiadły, handel wymienny, rolnictwo, hodowla
Umiejętności:
- uczeń rozumie zależnośc człowieka pierwotnego od warunków przyrodniczych
- potrafii na podstawie ilustracji rozróznić narzędzia ludzi pierwotnych i wskazać ich zastosowanie
- wie na czym polegał handel wymienny
- wie dlaczego człowiek zaczął porowadzić tryb zycia półosiadły i osiadły

OCENA DOBRA
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: podział na epoki: kamienia, brązu, żelaza
Umiejetności:
- uczeń rozumie przyczyny i skutki przejścia od życia koczowniczego do osiadłego
- rozumie wpływ warunków naturalnych na życie ludzi pierwotnych w różnych epokach
- wypowiada sie na temat:
"Jak zmieniło się życie człowieka pierwotnego po odkryciu ognia?"
"Wynalezieniu metali?"
- potrafi porównać sposoby życia ludzi pierwotnych

OCENA BARDZO DOBRA
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: rewolucja neolityczna, rysunki naskalne, obrzędy pochówków,
magia
Umiejętności:
- uczeń potrafi uzasadnić przyczyny pojawienia sie religii, magii, sztuki prehistorycznej
- potrafi dowieść znaczenia archeologii w procesie kształtowania wiedzy o prehistorii
- ocenić znaczenie osiadłego trybu życia dla dalszych dziejów ludzkości
- wskazać znaczenie wynalazków: narzędzi, rozniecania ognia, wykorzystywania łuku, wytopu
metali i ich obróbki w rozwoju życia ludzi pierwotnych
- opowiadać o życiu i wyglądzie ludzi pierwotnych na podstawie samodzielnie zebranych
informacji


                            III. Cywilizacje Starożytne o Wschodu


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Daty: ok. 3500 r. p. n.e., 3000 r. p.n.e., ok. 1750 r. p.n.e.
Postacie: Mojżesz, Hammurabii
Pojęcia: Mezopotamia=Międzyrzecze, kanały nawadniające, wielobóstwo, pismo klinowe,
hieroglify, faraon, kapłan, papirus, piramida, Palestyna, Żydzi, Pismo Święte, jednobóstwo, bóg
Jahwe
Umiejętności:
uczeń:
- zna podstawowe postacie
- wskazuje na mapie położenie geograficzne: Mezopotamii, rzeki Eufrat i Tygrys, Egiptu, rzeki Nil,
Palestyny (przy pomocy nauczyciela)
- umie wymienić zajęcia ludności
                                              - 99 -
- kojarzy zasadę"oko za oko, a ząb za ząb" z postracią Hammurabiego
- wie na czym polega wielobóstwo i jednobóstwo
- potrafi na podstawie ilustracji nazwać rodzaj pisma i materiał pisarski
- zna warunki życia w Egipcie ( pustynie 90%, życie nad Nilem)
- wie co to jest Stary Testament

OCENA DOSTATECZNA
Daty: te co na ocene dopuszczającą
Postacie: Mojżesz, Hammurabii, Dawid, Salamon
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczającą oraz: kodeks, urzędnik, władca despotyczny, delta, mumia,
balsamowanie
Umiejętności:
uczeń:
- umie pokazać na mapie w/w państwa
- rozumie zależność między położeniem geograficznym, warunkami naturalnymi, a tworzeniem
państwa.
- wyjaśnić wpływ warunków naturalnych na życie i zajęcia ludności
- wie jaka rolę spełniał w państwie władca ( król, faraon), bóg, źródło prawa
- wie z jakich grup społecznych składało sie społeczeństwo egipskie
- umie wyjaśnić do czego służył papirus
- potrafi wyjaśnić na czym polegało jednobóstwo i wielobóstwo
- potrafi odpowiedzieć na pytanie: dlaczego balsamowano ciała zmarłych
- wie z czego słynął Dawid i Salomon, Mojżesz

OCENA DOBRA
Daty: te co na ocenę dostateczną
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Abraham
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: Babilończycy, monarchia despotyczna, politeizm, system
60 - tny, system nawadniający, monoteizm, salomonowy wyrok, mądrość
Umiejętności:
uczeń:
- potrafi określić cechy charakterystyczne budowli sakralnych państw orientalnych
- potrafi wymienić osiągnięcia ludów starożytnego Wschodu
- potrafi opowiedzieć, w jaki sposób funkcjonowała monarchia despotyczna
- potrafi wymienić najważniejszych bogów i ich wyobrażenia
- odpowiedzieć na pytania:
Dlaczego pisarze w Egipcie byli cennymi osobami? Jak Egipcjanie wyobrażali sobie życie po
śmierci?
- wie dlaczego i w jaki sposób budowano piramidy
- potrafi określić, co należało do obowiązków każdej grupy społecznej w Egipcie
- zna etapy wędrówki Żydów do Ziemi Obiecanej(mapa)

OCENA BARDZO DOBRA
Daty: te co na ocenę dobrą
Postacie: te co na ocenę dobrą
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: Sumerowie, przykłady cudów świata, sarkofag, Księga
Umarłych, katarakta
Umiejętności:
uczeń:
- potrafi wymienić i omówić przykłady budowli charakterystycznych dla państw starożytnego
Wschodu
- samodzielnie interpretuje tekst źródłowy:( fr. Kodeksu Hammurabiego, Księgi Umarłych, Starego
Testamentu, Dekalogu)
- potrafi wytłumaczyć zróżnicowanie kar w zaleźności od statusu społecznego
- samodzielnie wykonuje mapę
- potrafi określić jakie osiągnięcia ludów starożytnego Wschodu przetrwały do naszych czasów
                                               - 100 -
- potrafi przedstawić cechy charakteryzujące religię żydowską i wyjaśnić czym różni się od innych
religii starożytnych




                                 IV. STAROŻYTNA GRECJA


OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Daty: 490 p.n.e. 480 p.n.e.
Pojęcia: hoplita, falanga, barbarzyńcy, style architektoniczne, Akropol
Postacie:Miltiades, Kserkses, Dariusz, Perykles, Fidiasz, Sokrates, Platon, Arystoteles
Nazwy geograficzne: Półwysep Bałkański, Peloponez, Aleksandria
Umiejętności:
Uczeń:
- porównuje zasady funkcjonowania ustroju Sparty i Aten
- wymienia przyczyny i skutki wojen Grecji z Persją
- potrafi wyjaśnić powiedzenia "wrócić z tarczą lub na tarczy", "mówić lakonicznie"
- potrafi porównywać igrzyska sportowe w starożytnej Grecji z igrzyskami olimpijskimi
wspólcześnie
- wymienia i ocenia osiągnięcia Greków w dziedzinie kultury
- potrafi rozpoznać na ilustracjach Akropol i inne zabytki kultury greckiej
- rozumie na czym polega trwałość osiągnieć cywilizacji greckiej


OCENA DOBRA
Wiadomości:
Daty: 776 p.n.e.
Pojęcia: polis, Hellada, Macedonia, Persja, Olimp, demokracja ateńska, zgromadzenie ludowe,
wychowanie spartańskie, agora, "Iliada i Odyseja", wojna trojańska
Postacie: Leonidas, Homer
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi lokalizować wydarzenia na osi czasu
- rozumie wymienione pojęcia
- wskaże na mapie szlak podbojów Aleksandra Wielkiego
- wie na czym polega demokracja ateńska
- wymienia najważniejszych bogów greckich i wskazuje dziedziny, którymi sie opiekowali
- wyjaśnia rolę igrzysk w życiu Greków i wymienia dyscypliny sportowe
- porównuje wychowanie spartańskie ze współczesnym
- rozumie różnicę między komedią a tragedią
- potrafi wyjaśnić powiedzena: "koń trojański", "pięta Achillesa", "syzyfowe prace"
- wie, że Persja była wrogiem Greków, z którym prowadziła wojny
- wymienia osiągnięcia Greków w dziedzinie kultury




OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
Daty: V wiek p.n.e.
Pojęcia: Aleksander Wielki
                                             - 101 -
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi wskazać na mapie położenie Aten i Sparty
- rozumie wymienione pojęcia i umie się nimi posługiwać
- wie, na czym polegała demokracja
- potrafi wskazać na mapie kierunek podbojów Aleksandra Wielkiego
- wymienia przynajmniej dwa osiągnięcia Greków w dziedzinie kultury
- potrafi opowiedzieć o teatrze greckim


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomośći:
Daty: przed naszą erą
Pojęcia: miasta-państwa greckie, mity, wielobóstwo, igrzyska
Postacie: Zeus
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi wskazać na mapie (przy pomocy nauczyciela) położenie Grecji
- wie na czym polega wielobóstwo
- wie, co to jest mit i potrafi podać dwa przykłady mitów
- wymienia najważniejsze zajęcia Greków



                                    V. STAROŻYTNY RZYM


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Pojęcia: legenda, król, osada, miasto, cesarz, cesarstwo, niewolnik, chrześcijaństwo, stara i nasza
era
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- podać przykłady fantastyki dotyczącej początków Rzymu
- opisać warunki naturalne panujące na Półwyspie Apenińskim
- wskazać na mapie Rzym, Półwysep Apeniński (a za pomocą nauczyciela zasięg imperium )
- rozumie różńice w położeniu ludzi bogatych, biednych, niewolników
- potrafi podać dwie przyczyny upadku państwa rzymskiego
- zna oś czasu: zaznacza rok narodzenia Chrystusa oraz wieki p.n.e. oraz n.e.


OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
Pojęcia: republika, urzędnicy, wodociąg, łaźnie, gladiator
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- potrafi wymienić rządy republikańskie oraz wymienić nazwy urzędników
- zna organizację armii, wymmienia części uzbrojenia
- jest w stanie wymienić główne osiągnięcia cywilizacyjne państwa rzymskiego
- wskaże na mapie podboje Rzymu, zlokalizuje Kartaginę, Sycylię, Galię
- odróżnia republikę od monarchii


OCENA DOBRA
Wiadomości:
Postacie: Hannibal, G.J. Cezar, Oktawian August

                                              - 102 -
Pojęcia: legiony, imperium, namiestnik, monoteizm, ewangelie, męczennicy, senat, zgromadzenie
ludowe, Koloseum
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wyjaśnić mechanizm funkcjonowania republiki
- określić etapy powstania imperium
- wymienić przyczyny podziału państwa rzymskiego na częć zachodnią i wschodnią
- wskazać na mapie zasięg kultury latyńskiej
- rozpoznać na mapie najważniejsze zabytki Rzymu
- wymienić głównych bogów rzymskich oraz ich greckie odpowiedniki
- wskazać na mapie wędrówki barbarzyńców
- objaśnić powiedzenia
         "Wszystkie drogii prowadzą do Rzymu"
         "Kości zostały rzucone"
         "Przekroczyć Rubikon"


OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Postacie: Jezus, Spartakus, Poncjusz Piłat, Konstantyn, W., Atylla, Romulus, Augustulus
Pojęcia: gmina chrześcijańska, wyzwolenie, latyfundium, Mesjasz, bazylika, Hunowie, prawo
rzymskie, romanizacja, wojny punickie, pokój rzymski, trybun ludowy, konsul, dyktator + reszta
urzędników (nazwy i funkcje)
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wymienić etapy i czas podbojów rzymskich
- opisać organizację prowincji
- określić rolę prowincji w państwie rzymskim
- korzystać z różnych źródeł wiedzy i informacji
- umiejscowić w czasie wydarzenia od założenia miasta do upadku Cesarstwa Zachodnio -
Rzymskiego 9753 p.n.e., 313, 381, 476)
- krytycznie ocenić przyczyny upadku Rzymu oraz okoliczności wtargnięcia Hunów
- wskazać różnorodny wpływ cywilizacji rzymskiej na późniejsze organizacje państwowe od
czasów nam współczesnych
- rozumie wpływ kultury greckiej na Rzym
- rozumie określenie "wieczne miasto" powiedzenia: "przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem", "
pieniądze nie smierdzą", " I ty Brutusie przeciwko mnie"
- potrafi wymienić różnice między republiką a współczesną formą republiki


               VI. KSZTAŁTOWANIE SIĘ ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPY


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomości:
Daty: 800 r
Postacie: Karola Wielkiego, Ottona III, Mahometa
Pojęcia: ród, islam, średniowiecze
Umiejętności:
Uczeń:
- umie za pomocą nauczyciela lokalizować na mapie państwa Franków i Anglię
- potrafi ustalić następstwo w czasie omawianych wydarzeń


OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
                                            - 103 -
Pojęcia: dynastia, plemię, cyfry arabskie, bizantyjski przepych
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- zaprezentować postać Ottona I, Cyryla i Metodego, Mahometa
- nazwać i pokazać na mapie Państwo Wielkomorawskie, Rzeszę Ottonów, Konstantynopol
- odnaleźć w tekście podręcznika fragmenty będące odpowiedzią na pytania np.: o organizację
państwa Karola Wielkiego
- dokonać prostej oceny poznanych postaci Karola Wielkiego i Ottona III


OCENA DOBRA
Wiadomości:
Daty: 962
Pojęcia: dynastia, koran, cyfry arabskie, bizantyjski przepych, wędrówka ludów, muzulmanie
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- przedstawić postanowienia traktatu w Verdun
- ocenić rolę poznanych postaci: Karola Wielkiego, Ottona I, Ottona III, Cyryla i Metodego
- dostrzec próby tworzenia zjednoczonej Europy w planach Ottona III
- wyjaśnić rolę Kościoła w życiu politycznym i kulturalnym Europy
- scharakteryzować osiągnięcia cywilizacyjne monarchii Karola Wielkiego
- lokalizować poznane państwa na mapie, a także zasięg podbojów arabskich
- zastosować poznane pojęcia w pracy pisemnej i odpowiedzi ustnej
- interpretować fragmenty źródeł zamieszczobych w podręczniku: kroniki Einharda i Thietmara


OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Daty: 662
Postacie: Ludwika Niemca, Karola Łysego, Latariusza, Włodzimierza Wielkiego, Stefana
Wielkiego
Pojęcia: alfabet słowiański, głagolica, patriarcha,meczet, arabeska
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wyszukiwać samodzielnie informacje z różnych źródeł (literatury, czasopism, encyklopedii,
słowników)
- wytłumaczyć przyczynę sukcesów misji Cyryla i Metodego, źródła powodzenia podbojów
arabskich
- wyjaśnić dlaczego Cyryl i Metody zostali patronami Europy
- sformułować i przedstawić własne opinie na temat istaotnych zdarzń i postaci
- wykonuje zadania dodatkowe o charakterze dobrowolnym np: opracowuje biogramy poznanych
postaci



                         VII. POLSKA PIERWSZYCH PIASTÓW


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomości: 966,1000, 1138
Postacie: Mieszko I, Bolesław Chrobry, Dobrawa
Pojęcia: dróżyna, gród, podgrodzie, danina, kroniki
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi krótko omówić wydarzenia związane z wymienionymi datami

                                            - 104 -
- potrafi usytuować datę na taśmie chronologicznej
- wie gdzie powstało w Polsce pierwsze arcybiskupstwo
- potrafi z pomocą nauczyciela wskazać na mapie granice Polski piastowskiej


OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
Daty: 1018, 1025, 1076
Postacie: Bolesław Smiały, Kazimierz Odnowiciel, Gall Anonim, Jan Długosz, Otton III, Św.
Wojciech
Pojęcia:bezkrólewie, unia, zakon, Kraków, Gniezno, chrystianizacja
Umiejętności:
Uczeń:
- rozumie znaczenie chrystianizacji
- opisuje obyczaje religijne i modele wychowywania w średniowieczu(np. wychowanie domowe,
rycerskie, cechowe, zakonne)
- potrafi wyjaśnić pochodzenie przydomków książąt i królów z dynasti Piastów
- potrafi wskazać na mapie pierwsze stolice Polski


OCENA DOBRA
Wiadomości:
Daty: 972, 1109
Postacie: Grzegorz VII, Władysław Herman
Pojęcia: misja, parafia, diecezja, hołd lenny, lenno, biskup, arcybiskup
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi wyjaśnić jaki wpływ na dzieje państwa polskiego miał spór papiesko-cesarski (Grzegorz
VII i Henryk IV)
- wskazuje na mapie przy pomocy nauczyciela zmiany granic za pierwszych Piastów
- potrafi korzystać z tablic genealogicznych
- porządkuje i uogólnia informacje na temat polityki pierwszych Piastów, wykorzystuje w tym celu
różne źródła
- dostrzega związki między historią powszechną, narodową i regionalną (wskazuje przykłady)


OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Daty: 997, 1038
Postacie: Sieciech, bp Stanisław
Pojęcia: bulla, kanonizacja, Kraków, Wrocław, Kołobrzeg
Umiejętności:
Uczeń:
- samodzielnie pracuje z mapą Polski piastowskiej (wskazuje omawiane tereny, miasta, zmiany
granic itd.)
- na podstawie mapy potrafi omówić zmiany zachodzące na przestrzeni panowania pierwszych
Piastów
- potrafi wskazać pierwsze biskupstwa i arcybiskupstwo
- potrafi wymienić w kolejności chronologicznej władców Polski z dynastii Piastów
- porównuje i interpretuje różne opinie na temat tych samych wydarzeń historycznych (np. zatarg
króla Bolesława i bp Stanisława)
- wie dlaczego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa


                              VIII. ROZBICIE DZIELNICOWE

                                             - 105 -
OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomości:
Daty: 1138
Postacie: Bolesław Krzywousty, Tatarzy, Krzyżacy
Pojęcia: testament, senior, junior, hejnał
Umiejętności:
Uczeń:
- rozumie znaczenie słowa testament w powiązaniu z sytuacją polityczną Polski w XVII wieku
- łączy rozbicie dzielnicowe z osobą Bolesława Krzywoustego
- potrafi umiejscowić datę rozbicia na osi czasu
- potrafi wyjaśnić przyczynę urwanego hejnału mariackiego


OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
Daty: 1226
Postacie: Konrad Mazowiecki
Pojęcia: rozbicie dzielnicowe, dzielnica senioralna, dziesięcina, trójpolówka, mieszczanin
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi objaśnić przyczynę senioratu i wymienić poszczególne dzielnice
- potrafi opisac zmiany w sposbie uprawy ziemi i wyjaśnić znaczenie trójpolówki
-potrafi połączyć osobę Konrada Mazowieckiego ze sprowadzeniem Krzyżaków do Polski


OCENA DOBRA
Wiadomości:
Daty: 1241
Postacie: lennik, cech, jasyr, lokacja na prawie niemieckim
Umiejętności:
Uczeń:
- potrafi wskazać na mapie poszczególne dzielnice
- umie powiązać najazd Tatarów z upadkiem monarchii Henryków śląskich
- potrafi omówić wygląd grodu, oraz podgrodzia i powiązać je z powstaniem średniowiecznych
miast
- rozumie słowa chan, jasyr i wiąże je z najazdem Tatarów
- rozumie znaczenie słów sołtys, zasadźca, i potrafi powiązać je z rozwojem osadnictwa na
ziemiach polskich
- potrafi wskazać na mapie ziemie Zakonu Krzyżackiego


OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Postacie: Henryk Probus, Przemysław II, Władysław Łokietek
Pojęcia: immunitet, możnowładztwo, statut, lokacja miasta na prawie magdeburskim, patrycjat,
pospólstwo, plebs
Umiejętności:
Uczeń:
- zna przyczyny rozpadu władzy centralnej
- potrafi przyporządkować każdą dzielnicę właściwemu księciu
- potrafi podać skutki rozbicia dzielnicowego i ocenić ich negatywny charakter
- umie wymienić trzy warstwy mieszczaństwa i wskazać różnice w ich położeniu
- potrafi przedstawić wzajemne zależności pomiędzy feudałem a lennikiem
- potrafi opowiedzieć jak lokowano wsie na prawie niemieckim

                                             - 106 -
- potrafi wskazać negatywne skutki i sprowadzenie Krzyżaków na ziemie polskie




                                 IX. Polska ostatnich Piastów


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomości:
Postacie: Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki
Pojęcia: chłop, szlachta, mieszczanin, Małopolska, Wielkopolska, Akademia Krakowska,
Krzyżacy
Umiejętności:
Uczen potrafi:
- rozumie konieczność zjednoczenia państwa polskiego
- pokazać na mapie Wielkopolskę, Małopolskę, Pomorze
- pokazać na mapie ziemie utracone na rzecz Zakonu
- wymienić stany na które dzieliło się społeczeństwo polskie
- wymienić dwa przykłady świadczące o wielkości Kazimierza

OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
Daty: 1320
Postacie: te co na ocenę dopuszczającą oraz: Przemysł II, Wacław II
Pojęcia: prawo pisane, koronacja, żak, Ruś Halicka
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wskazać na mapie ziemie połączone przez Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego
- wymienić dwie korzyści płynące z połączenia tych ziem
- określić rolę Władysława Łokietka w dziele jednoczenia ziem polskich
- rozumie zagrożenie dla państwa polskiego ze strony zakonu Krzyżackiego

OCENA DOBRA
Wiadomości:
Daty: 1320, 1333, 1364, 1370
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Leszek Biały, Henryk Probus, Wierzynek,
Luksemburgowie
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: monarchia stanowa, chorągiew, dyplomacja, przywilej
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wymienić osoby i instytucje zaangażowane w proces jednoczenia państwa
- rozumie znaczenie zjednoczenia państwa
- wymienić różnice między stanami
- podać przykłady korzyści wynikających z powołania Akademii Krakowskiej
- wyjaśnic znaczenie statutów Kazimierza Wielkiego
- przewidzieć skutki wymarcia dynastii Piastów

OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Daty: te co na ocenę dobrą

                                            - 107 -
Postacie: Jakub Świnka, wójt Albert
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: prawo składu, opozycja możnych, poradlne, królewszczyzny,
żupy solne, pokój wieczysty, sukcesja, kanclerz, podskarbi, starosta, kasztelan, Przemyśl, Halicz,
Włodzimierz, Lwów, Wyszehrad
Umiejętności:
Uczen potrafi:
- ocenić postawy władców na przykładzie Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego
- wyjaśnić i rozróżnić zagrożenia dla Polski w czasach Władysława Łokietka i Kazimierza
Wielkiego
- wskazać na mapie państwo Kazimierza Wielkiego, ziemie połączone i lenne
- wskazać róznice w polityce wobec Zakonu między Łokietkiem a Kazimierzem Wielkim
- posługiwać się prawidłowo pojęciami, np. pospolite ruszenie, dyplomacja
- analizować tekst źródłowy, np. "kroniki" J. Długosza
- selekcjonować i systematyzować w dyskusji wiedzę, np. na temat roli Akademi Krakowskiej i
roli ostatnich Piastów
- wyjaśnić dlaczego Kazimierz Wielki układał się z Luksemburczykami



                                X. Początki czasów nowożytnych


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomości:
Daty: wiek XV, 1492
Postacie: Krzysztof Kolumb, Leonardo da Vinci, Marcin Luter
Pojęcia: Wielkie odkrycia geograficzne, kompas, reformacja, odrodzenie
Umiejętności:
Uczeń wie:
- jaki kontynent odkrył Krzysztof kolumb
- dlaczego Marcin Luter wystąpił przeciwko Kościołowi
- kim był Leonardo da Vinci i podaje jedno jego dzieło
Potrafi:
- krótko, w trzech zdaniach opowiedzieć o wyprawie Kolumba
- zaznaczyć na osi czasu datę odkrycia Ameryki
- umieścić w XV wieku wymagane pojęcia i w jednym zdaniu je scharakteryzowć.



OCENA DOSTATECZNA
Wiadomosci:
Daty: te co na ocenę dopuszczającą oraz: 1517
Postacie: te co na ocenę dopuszczającą oraz: Vasco da Gama, Michał Anioł
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczajacą oraz: Tezy Marcina Lutra
Umiejętności:
Uczen wie:
- dlaczego Kolumba nazywamy odkrywcą nowego świata, a Marcina Lutra reformatorem?
Potrafi:
- wymienicć najważniejsze odkrycia geograficzne i wynalazki przełomu XV/XVI wieku, np.
odkrycie Ameryki, drogi do Indii, wynalazek druku i inne
-wymienić dwie przyczyny odkryć geograficznych i dwie przyczyny reformacji,
- z pomocą nauczyciela posługiwać sie mapą, wskazać np. Amerykę, Indie, Niemcy, Włochy
- skojarzyć dwóch twórców renesansu i ich dzieła
- sporzadzić przy pomocy pytań do tekstu notatkę na zadany przez nauczyciela temat

OCENA DOBRA
                                              - 108 -
Wiadomości:
Daty: te co na ocenę dostateczną oraz: 1498
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Jan Gutenberg, Amerigo Vespucci, Jan Kalwin, Henryk
VIII
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz humanizm, kontrreformacja, celibat, kolonia, sobór,
kościół anglikański
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wymienić założenia poszczególnych nurtów reformacji i kontrreformacji
- analizować przy pomocy nauczyciela tekst źródłowy, dotyczący poglądów Marcina Lutra,
wyprawy Krzysztofa Kolumba, obrad soboru trydenckiego
- samodzielnie pracować z mapą, np. wskazać podróże Kolumba, wyprawy dookoła świata
- wyodrębnić dwa podobieństwa pomiędzy kulturą antyczną, a odrodzeniem, różnice między
życiem człowieka w średniowieczu, a w renesansie
- wiązać wydarzenia w ciągu chronologicznym i przyczynowo - skutkowym
- wymienić dwa skutki reformacji i wielkich odkryć geograficznych

OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Daty: te co na ocenę dobrą oraz: 1450, 1555, 1519-1522
Postacie: te co na ocenę dobrą oraz: Rafael Santi, Ferdynand Magellan
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: karawela, inkwizycja, Indeks Ksiąg Zakazanych, wojny
religijne, tolerancja religijna, konkwistadorzy, jezuici
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- ocenić znaczenie odkryć geograficznych
- określić rolę reformacji w powstaniu nowych wyznań
- wykazać przełomowy charakter dat: 1492, 1517
- wykazać związki między odkryciami geograficznymi a rozwojem gospodarczym Europy
- udowodnić uniwersalny charakter poglądów humanistów
- samodzielnie analizować dowolny teksy żródłowy i wyciągac wnioski
- samodzielnie argumentowć stwierdzenia: "Włochy kolebką renesansu", " Hiszpania i Portugalia
podbijaja świat, "Czyj kraj, tego religia", "jezuici głównym narzędziem papiestwa w walce z
reformacją"



                                 XI. Polska " złote o wieku"


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Wiadomości:
Daty: XVI wiek
Postacie: Zygmunt Stary, Zygmunt August, Mikołaj Kopernik
Pojęcia: pańszczyzna, "złoty wiek", hołd, sejm walny, tolerancja
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wyjaśnić znaczenie wymienionych pojęć
- lokalizować wydarzenia na taśmie chronologicznej
- wyjaśnić stwierdzenie: " wstrzymał słońce..."
- powiedzieć kim był Zygmunt Stary, Zygmunt August i skojarzyć z nimi jedno wydarzenie

OCENA DOSTATECZNA
Wiadomości:
Daty: XVI wiek, 1525, 1572

                                            - 109 -
Postacie: te co na ocenę dopuszczającą oraz: Bona Sforza, Jan Kochanowski, Mikołaj Rej, Henryk
Walezy
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczająca oraz: folwark pańszczyźniany, wolna elekcja, przywileje,
arrasy
Umiejętności:
Uczen potrafi:
- lokalizować na mapie obszar Polski w XV I XVI wieku
- podać głównych twórców literatury polskiej w XVI wieku
- wymienić dwa dzieła architektury renesansowej w Polsce
- wyjaśnić na czym polegała wolna elekcja
- wskazać jakich uprawnień dotyczyły przywileje szlacheckie,
- przedstawić obraz wsi w XVI wieku

OCENA DOBRA
Wiadomości:
Daty: te co na ocenę dostateczną oraz: 1569, 1493, 1573
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: P. Skarga, A. F. Modrzewski, Stefan Batory, A.
Hohenzollern
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: artykuły henrykowskie, piechota wybraniecka, Inflanty,
mecenat
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wymienić główne nurty reformacji w Polsce
- podać skład sejmu walnego
- wskazać skutki unii lubelskiej i pierwszej wolnej elekcji,
- wyjaśnić na czym polegał mecenat
- uzasadnić dlaczego wiek XVI nazywamy "złoty wiekiem"
- wskazać główne kierunki polityki zagranicznej Jagiellonów
- wymienić główne towary importoweane i eksportowane w XVI wieku
- wskazać na mapie ziemie włączone do Rzeczpospolitej w XVI wieku

OCENA BARDZO DOBRA
Wiadomości:
Daty: te co na ocenę dobrą oraz: 1582, 1505, 1496
Postacie: te co na ocenę dobrą oraz: Aleksander Jagiellończyk, Galileusz, Iwan IV Groźny, Jan
Zamojski
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: konfederacja, pacta conventa, arianie, attyka, ruch
egzekucyjny, interrex
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wyjaśnić związek między gospodarką folwarczną a rozwojem handlu
- pracować z tekstem źródłowym w zakresie głównych dokumentów
- wyjaśnić na czym polegała demokracja szlachecka
- wyjaśnić na dowolnych przykładach termin" człowiek renesansu"


                                    XII. Europa - wiek XVII

OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Pojęcia: absolutyzm, barok
Postacie: Ludwik XIV
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wymienić cechy baroku
- rozumie i potrafi wyjaśnic określenia"państwo to ja" oraz "król słońce"

                                             - 110 -
OCENA DOSTATECZNA
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczającą oraz: Tolerancja, nietolerancja, manufaktura
Umiejętności:
- uczeń zna cechy manufaktury
- potrafi wymienić i okreslić stany we Francji
- potrafi wyjaśnić czym był teatr dworski

OCENA DOBRA
Daty: 1618-1648, 1649
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: burżuazja, merkantylizm, eksport, import, bilans
handlowy, rewolucja burżuazyjna, monarchia parlamentarna, "szara eminencja"
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Oliwer Cromwell, Habsburgowie, Mazarini, kardynał
Richelieu
Umiejętności:
- uczeń potrafi wyjasnić określenie "szara eminencja"
- określić rolę merkantylizmu
- wymienić cechy monarchii absolutystycznej i parlamentarnej
- posługuje sie określeniami: eksport i import
- podaje przykłady architektury baroku oraz wymienia jego cechy

OCENA BARDZO DOBRA
Daty: te co na ocenę dobrą oraz: 1689
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: pantonima, deklaracja
Postacie: te co na ocenę dobrą oraz: Colbert, Molier
Umiejetności:
- uczenń potrafi porównać monarchię absolutna i parlamentarną
- wyjaśnić wieloznaczność pojęcia " Wersal"
- dostrzega role burźuazji w tworzeniu nowożytnej republiki
- potrafi wyjaśnić zasady polityki dynastycznej
- docenić znaczenie dodatniego bilansu handlowego
- ocenic znaczenie ogłoszenia:" Deklaracji praw narodu angielskiego"


                               XIII. Rzeczpospolita XVII wieku


OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Daty: 1683
Postacie: Zygmunt III Waza, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski
Pojęcia: "nowa" dynastia wybrana drogą elekcji, husaria
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- nazwać nową dynastię i wymienić jej przedstawicieli
- wyjaśnić cel przeniesienia stolicy do Warszawy
- -pokazać na mapie Kraków i Warszawę
- wymienić państwa, z którymi Polska prowadziła wojny w XVII wieku
- na podstawie ilustracji wymienić elementy uzbrojenia husarii

OCENA DOSTATECZNA
Daty: 1683, 1648, 1655-1660
Postacie: te co na ocenę dopuszczającą oraz: Stefan Żółkiewski, Bohdan Chmielnicki, Stefan
Czarniecki
Pojęcia: te co na ocene dopuszczajacą oraz: wojna podjazdowa, potop, magnaci, czajka kozacka
Umiejętności:

                                             - 111 -
Uczeń potrafi:
- z pomocą nauczyciela wymienić najważniejsze przyczyny wojen z Rosja, Szwecją, Turcją
- wskazać na mapie: Kłuszyn, Chocim, Ukrainę, Kircholm
- z pomocą nauczyciela wymienić przyczyny powstania na Ukrainie
- odnaliźć w tekscie podręcznika fragmenty przybliżające postać Zygmunta III Wazy, Bohdana
Chmielnickiego, Stefana Czarnieckiego

OCENA DOBRA
Daty: te co na ocenę dostateczną oraz: 1605, 1610, 1620, 1621
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Karol X Gustaw, Augustyn Kordecki
Pojęcia: żołd, prawosławie, liberum veto, odsiecz wiedeńska
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
- wymienić przywódców, podać czas prowadzonych wojen ze Szwecją, Rosją, Turcją i powstania
na Ukrainie
- określić skutki rejestru Kozaków
- samodzielnie wskazać na mapie miejsca ważnych wojen
- skojarzyć pojęcia z wydarzeniami
- samodzielnie sporzadzic notatkę o przyczynach i skutkach wojen
- interpretować teksty źródłowe

OCENA BARDZO DOBRA
Daty: te co na ocenę dobrą oraz: 1652
Postacie: te co na ocenę dobrą oraz: Kara Mustafa, Władysław Siciński
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: sarmatyzm, islam, nietolerancja
Umiejętności:
Uczen potrafi:
- wyjaśnić przyczyny i skutki rozpadu wewnętrznego Rzeczpospolitej
- wyszukać samodzielnie informacji z róźnych źródeł
- wykonać dodatkowe zadanie, np. sporządzić biogram wybranych postaci
- wyjaśnić, jak pod wpływem wojen zmieniały sie granice, pokazać te zmiany na mapie
- wymienić fakty świadczące o kryzysie państwa w II poł. XVII wieku


                     XIV. Panowanie Stanisława Au usta Poniatowskie o

OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Daty: 1772, 1793, 1795, 03.05.1791, 1794
Postacie: Stanisław August Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Tadeusz Rejtan
Wydarzenia i pojęcia: I,II,III rozbiór Polski, powstanie kościuszkowskie, bitwa pod Racławicami,
konstytucja 3 maja, Komisja Edukacji Narodowej, insurekcja, kosynierzy
Umiejetności:
- uczen wie co kryje sie pod wyżej wymienionymi datami
- rozumie i prawidłowo operuje poznanymi pojęciami
- wie kim były wymienione postacie
- potrafi krótko opowiedzieć o w/w wydarzeniach
- wskazać na mapie( przy pomocy nauczyciela) ziemie zabrane Polsce w rozbiorach
- wymienić najważniejsze przyczyny upadku Polski

OCENA DOSTATECZNA:
Daty: jak na ocenę dopuszczającą oraz: 1788-1792
Postacie: ja na ocenę dopuszczającą oraz: Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki, Seweryn
Rzewuski, Hugo Kołątaj, Jan Kiliński, Jakub Jasiński, Ignacy Krasicki, Jan Dekert, Katarzyna II



                                             - 112 -
Wydarzenia i pojęcia: jak na ocenę dopuszczającą oraz: Sejm Wielki, Targowica, bitwa pod
Zieleńcami, Dubienką, Maciejowicami, uniwersał połaniecki, insurekcja w Warszawie i w Wilnie,
obiady czwartkowe, prawo o miastach, Szkoła Rycerska, mecenat króla
Umiejętności:
- uczeń wie co kryje sie po w/w datami
- rozumie pojęcia
- wie kim były wymienione postacie
-potrafi krótko opowiedzieć o wydarzeniach
- dostrzega przyczyny i skutki wydarzeń
- wskazuje na mapie ziemie zabrane Polsce w rozbiorach, miejscowości wyżej wymienione
- wymienia najwazniejsze przyczyny upadku Polski, dzieli je na zewnętrzne i wenętrzne

OCENA DOBRA
Daty: te co na ocenę dostateczną oraz: 1765, 1768
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Canaletto, Wojciech Bogusławski, Stanisław Staszic
Wydarzenia i pojęcia: te co na ocenę dosatateczną oraz: sarmatyzm, Towarzystwo do Ksiąg
Elementarnych, konfederacja barska, "Monitor"
Umiejętności:
- uczeń dostrzega związki przyczynowo - skutkowe wydarzeń
- sprawnie posługuje się mapą
- wymienia najważniejsze przyczyny upadku Polski, dzieli je na wewnętrzne i zewnętrzne
- wie, jakie próby ratowania kraju podejmowali patrioci i potrafi je ocenić

OCENA BARDZO DOBRA
Daty: jak wyżej
Postacie: jak wyżej
Pojęcia i wydarzenia: jak wyżej
Umiejętności: jak wyżej oraz:
- uczeń potrafi ustosunkować się do przedstawionych faktów i opinii
- potrafi przedstawić własne argumenty i bronić swojej tezy dotyczącej oceny rządów Stanisława
Augusta Poniatowskiego, prób ratowania kraju i przyczyn upadku Polski szlacheckiej


                                         XV. Wiek XIX

OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Pojęcia: Waterloo, autonomia, konstytucja, germanizacja, rusyfikacja
Postacie: Napoleon Bonaparte, Jan Henryk Dąbrowski, Józef Wybicki, Juliusz Słowacki, Fryderyk
Chopin
Wydarzenia: powstanie Legionów Polskich we Włoszech, Kongres Wiedeński, powstanie
listopadowe, powstanie styczniowe
Umiejętności:
- uczeń potrafi wyjasnić znaczenie w/w pojęć
- wie kim były w/w osoby i kojarzy z nimi jedno wydarzenie
- umie wymienić najważniejsze wydarzenia XIX wieku i potrafi powiedzieć kilka zdań na ich
temat
- potrafi wydarzenia te lokalizować w czasie
- umie przy pomocy nauczyciela, wskazać na mapie Księstwo Warszawskie i Królestwo Polskie

OCENA DOSTATECZNA
Pojęcia: te co na ocenę dopuszcvzającą oraz: kodeks, uwłaszczenie, cenzura, opozycja, Wielka
Emigracja, rabacja, branka, kontrybucja
Postacie: te co na ocenę dopuszczająca oraz: ks. Józef Poniatowski, Aleksander I, Piotr Wysocki,
Józef Chłopicki, Cyprian Kamil Norwid, Jakub Szela, Romuald Traugutt, Otto von Bismarck,


                                             - 113 -
Michał Drzymała, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz,
Stefan Żeromski, Jan Matejko
Wydarzenia: wyprawa Napoleona na Rosję, "bitwa trzech cesarzy", "bitwa narodów", powstanie
krakowskie, rabacja galicyjska, Wiosna Ludów, zjednoczenie Niemiec i Włoch
Umiejętności:
- uczeń potrafi posługiwac się w/w pojęciami
- wie kim były w/w osoby
- umie wymienić najważniejsze wydarzenia XIX wieku i potrafi podać najważniejsze ich
przyczyny i skuki
- potrafi zlokaliozować najważniejsze wydarzenia w czasie
- rozumie treść czytanych źrodeł historycznych, potrafi wyszukac w nich informacje
- umie samodzielnie wskazać na mapie: Księstwo Warszawskie, Królestwo Polskie, Królestwo
Włoch i II Rzesza Niemiecką

OCENA DOBRA
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: konkordat, emisariusz, restauracja, legitymizm,
liberalizm, romantyzm, socjalizm, komunizm, secesja, konfederacja, nacjonalizm, antysemityzm,
anarchizm, rasizm, emancypacja, kulturkampf, rugi pruskie, praca organiczna, praca u podstaw
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: wielki książe Konstanty, Walerian Łukasiński, Jan
Skrzynecki, Jan Krukowiecki, Józef Sowiński, Józef Bem, Adam Jerzy Czartoryski, Szymon
Konarski, Edward Dembowski, Aleksander Wielopolski, Franciszek Józef, Camillo Cavour, Karol
Marks, Ludwik Waryński, Roman Dmowski, Józef Piłsudski, Róża Luksemburg, Feliks
Dzierżyński, Karol Darwin
Wydarzenia: wojna francusko- pruska, wojna secesyjna, sytuacja na ziemiach polskich przed
wybuchem powstań narodowych i po ich załończeniu
Umiejętności:
- uczeń potrafi posługiwać się pojęciami historycznymi
- wie, jaki jest związek pomiędzy wymienionymi osobami a wydarzeniami, w których brały udział
- rozumie treść czytanych źródeł historycznych, potrafi je zinterpretować
- odnajduje i interpretuje związki przyczynowo- skutkowe wydarzeń
- dobrze posługuje sie mapą

OCENA BARDZO DOBRA
Pojęcia: te co na ocene dobrą oraz: protektorat, abolicjonizm, Hakata
Postacie: te co na ocene dobrą oraz: Klemens von Metternich, Karol de Talleyrand, Iwan
Paskiwicz, Abraham Lincoln, Robert Lee
Wydarzenia: te co na ocenę dobrą oraz: podboje napoleońskie w Europie, powstanie partii
robotniczych, narodowych i chłopskiej
Umiejętności:
- uczeń posługuje się pojęciami właściwymi dla historii
- potrafi wyjaśnić, jaka rolę w historii odegrały wymienione osoby
- potrafi wskazać wzajemne zależności pomiędzy wydarzeniami
- rozumie treść czytanych źródeł historycznych, potrafi je zinterpretować
- odnajduje i i terpretuje związki przyczynowo - skutkowe wydarzeń
- dostrzega i analizuje konteksty niezbędne do interpretacji tekstów źródłowych
-precyzyjnie posługuje sie mapą
- potrafi ocenić wydarzenia historyczne




                                      XVI. WIEK XX



                                           - 114 -
OCENA DOPUSZCZAJĄCA
Pojęcia: rozejm, pokój, kapitulacja, kryzys, despotyzm, neutralność
Postacie: arcyksiążę Franciszek Ferdynand, Józef Piłsudski, Włodzimierz Lenin, Józef Stalin,
Adolf Hitler, Lech Wałęsa, Wojciech Jaruzelski, Karol Wojtyła
Wydarzenia: I wojna światowa, powstania śląskie, II wojna światowa
Umiejętności:
- uczeń potrafi wyjaśnić znaczenie w/w pojęć
- wie kim były w/w osoby i kojarzy z nimi jedno wydarzenie
- umie wymienić najważniejsze wydarzenia XX wieku i potrafi powiedzieć kilka zdań na ich temat
- potrafi wydarzenia te lokalizować w czasie
- umie, przy pomocy nauczyciela, swskazać na mapie: państwa biorące udział w I i II wojnie
światowej po obu stronach, obszar II RP i Polski po roku 1945


OCENA DOSTATECZNA
Pojęcia: te co na ocenę dopuszczającą oraz: ultimatum, wojna pozycyjna, internowanie,
totalitaryzm, bolszewicy, Liga Narodów, inflacja, hiperinflacja, stalinizm, faszyzm, nazizm,
demilitaryzacja, remilitaryzacja, autotytaryzm, eksterminacja, kolaboracja
Postacie: te co na ocenę dopuszczającą oraz: Benito Mussolini, Mikołaj II, Roman Dmowski,
Ignacy Paderewski, Gabriel Narutowicz, Stanisław Wojciechowski, Ignacy Mościcki, Władysław
Grabski, Joachim Ribbentrop, Wiaczesław Mołotow, Stanisław Sikorski, Winston Churchill,
Roosevelt, Bolesław Bierut, Władysław Gomułka, Stefan Wyszyński, Edward Gierek
Wydarzenia: te co na oceneę dopuszczającą oraz: rewolucja lutowa i październikowa 1917 roku,
powstanie wielkopolskie, plebiscyt na Warmii, Mazurach i Górnym Śląsku, wojna polsko -
radziecka, przewrót majowy, konferencja w monachium, traktat Ribbentrop - Mołotow, dojście
Hitlera do władzy, wojna obronna Polski we IX 1939 - główne bitwy, etapy II wojny światowej,
powstanie ONZ, zimna wojna, obrady Okrągłego Stołu
Umiejętności:
- uczeń potrafi posługiwać sie w/w pojęciami
- wie kim były w/w osoby
- umie wymienić najwaźniejsze wydarzenia XX wieku i potrafi popdać najważniejsze ich
przyczyny i skutki
- potrafi zlokalizować wydarzenia w czasie- rozumie treść czytanych źródeł historycznych, potrafi
wyszukać w nich informacje
- umie samodzielnie wskazać na mapie: państwa biorące udział w I i II wojnie światowej po obu
stronach, granice II RP i Polski po 1945 roku

OCENA DOBRA
Pojęcia: te co na ocenę dostateczną oraz: bolszewicy, mienszewicy, rewolucja proletariacka,
federacja, reparacje, rewanżyzm, recesja, komunizm wojenny, deportacja
Postacie: te co na ocenę dostateczną oraz: Woodrow Wilson, Wojciech Korfanty, gen. Żeligowski,
Wincenty Witos, Józef Beck, Eugieniusz Kwiatkowski, Stanisław Raczkiewicz, mjr Henryk
Sucharski, gen. Charles de Gaulle, Władysław Gomułka, gen. Bór- Komorowski, Stanisław
Mikołajczyk
Wydarzenia: jak wyżej
Umiejętności:
- uczeń potrafi posługiwać się pojęciami historycznymi
- wie, jaki jest związek pomiędzy wymienionymi osobami a wydarzeniami
-rozumie treść czytanych źródeł historycznych, potrafi je zinterpretować
- odnajduje i interpretuje związki przyczynowo - skutkowe wydarzeń
- dostrzega i analizuje konteksty niezędne do interpretacji tekstów źródłowych
- dobrze posługuje sie mapą

OCENA BARDZO DOBRA


                                             - 115 -
Pojęcia: te co na ocenę dobrą oraz: dyktatura proletariatu, pakt antykominternowski,
restrukturyzacja
Postacie: te co na ocenę dobra oraz: Hans Frank, Władysław Anders
Wydarzenia: jak wyżej
Umiejętności:
- uczeń posługuje sie pojęciami właściwymi dla historii
- potrafi wyjaśnić, jaka rolę w historii odegrały wymienione osoby
- potrafi wskazać wzajemnie zależności pomiędzy wydarzeniami
- rozumie treść czytanych źródeł historycznych, potrafi je zinterpretować
- odnajduje i interpretuje związki przyczynowo - skutkowe wydarzeń
- dostrzega i analizuje konteksty niezbędne di interpretacji tekstów źródłowych
- precyzyjnie posługuje się mapą
- potrafi ocenić wydarzenia historyczne



                                           5) WOS
                                         KLASA I - III


Podstawowe umiejętności obywatelskie.


Dopuszczający:

-wymienić najważniejsze cechy dobrego obywatela,
- wyjaśnić, jaką rolę odgrywają w ludzkim życiu więzi społeczne,
- przedstawić kilka najważniejszych zasad pozyskiwania sojuszników do realizacji różnych
przedsięwzięć
- wymienić jakimi sprawami może zajmować się samorząd uczniowski,
- wyjaśnić co to jest agresja, konflikt

Dostateczny:

-podać przykłady wartości, które odgrywają zasadniczą rolę w społeczeństwie
-wyjaśnić znaczenie słowa wspólnota, naród
-wymienić prawa i obowiązki obywatela
- określić co to są obowiązki i z czego wynikają

Dobry:

-sformułować własną opinię i poprzeć ja racjonalnymi argumentami
-wskazać na przykładach z życia literatury, filmu, jakie mogą być grupy i role grupowe
-wyjaśnić jakimi wartościami kierują się uczestnicy życia publicznego w swoim postępowaniu
-wyjaśnić pojęcia: jednostka, społeczeństwo, więź społeczna, odbiorca, argument, fakt, opinia,
sojusznicy
-wyjaśnić co to sa obowiązki i z czego wynikają
- wyjaśnić co to jest odpowiedzialność

Bardzo dobry:

-jak wyżej oraz:
-ocenić postępowanie wybranej osoby publicznej z punktu widzenia dobra wspólnego
-podać przykłady sytuacji, gdy dobro publiczne i dobro prywatne są zbieżne oraz gdy pozostają ze
sobą w konflikcie
-przedstawić kilka najważniejszych zasad pozyskiwania sojuszników
                                             - 116 -
-wyjaśnić w jaki sposób można pomóc przy podejmowani decyzji
- omówić sposoby podejmowania decyzji w sprawie grup

Celujący:

-jak wyżej oraz:
-podać przykłady obowiązków jakie wynikają z pełnienia określonych ról społecznych
-określić z jakich źródeł informacji w konkretnych sytuacjach należy korzystać
-wyjaśnić co to jest prezentacja, polemika, perswazja, opinia, sonda, reklama, propaganda
-wyjaśnić, dlaczego życie społeczne nie mogłoby się toczyć bez poczucia odpowiedzialności i
wywiązywania się z obowiązków przez poszczególnych obywateli.


INSTYTUCJE PAŃSTWA DEMOKRATYCZNEGO


Dopuszczający:

-wyjaśnić zasadę trójpodziału władz
-wymienić nazwy obu izb parlamentu
-wymienić zasady wyboru polskiego parlamentu
-wymienic nazwy organów władzy wykonawczej
- wymienic nazwy organów władzy sądowniczej
-wyjaśnić co to jest prawo
-wyjaśnić co to jest konstytucja

Dostateczny:

Jak wyżej oraz:
-wyjaśnić czym różni się władza uprawniona od nieuprawnionej
-wyjaśnić zasady wyboru polskiego parlamentu
-opisać w jaki sposób parlament podejmuje decyzje
-wymienić najważniejsze uprawnienia prezydenta i rządu
-wymienić zasady współczesnego prawa
-wiedziec jak jest struktura sądownictwa powszechnego w Polsce
-odróżnic sprawy, które powinny trafic do sadu karnego od spraw, które powinny być
rozpatrywane w procesie cywilnym

Dobry

jak wyżej oraz:
-wyjaśnić dlaczego konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym w państwie
wyjaśnić co to jest kworum, kluby i komisje parlamentarne
wyjaśnić komu w Polsce przysługuje inicjatywa ustawodawcza
-wyjaśnić w jaki sposób powoływany jest prezydent i rząd oraz jacy ministrowie wchodzą w skład
rządu
-wyjaśnić co to jest administracja rządowa
-wyjaśnić jaką funkcję pełni prawo w życiu społecznym
-znać gałęzie prawa
-wymienić organy, które stoją na straży praworządności w Polsce
-wymienić zadania organów ścigania

Bardzo dobra

 jak wyżej plus:
-opisać charakterystyczne cechy systemu prezydenckiego, parlamentarnego i mieszanego
                                            - 117 -
-podać jakie partie wchodzą aktualnie w skład koalicji rządowej i opozycji w Sejmie
-wymienić kolejne etapy uchwalania ustawy
-przedstawić główne elementy procedury sądowej w procesie cywilnym i karnym
-określić zadania organów stojących na straży praworządności w Polsce i podać przykłady spraw,
którymi się zajmowały

PRAWA CZŁOWIEKA


Dopuszczająca
-wymienić najważniejsze prawa człowieka
-podać przykłady naruszeń praw człowieka
-wymienić mniejszości narodowe zamieszkujące obecnie Polskę
-wie do kogo może się zwrócić o pomoc, gdy jego prawa zostaną naruszone
-rozumie zasadę mówiącą, że prawa człowieka są naturalne, niezbywalne, nienaruszalne

Dostateczny
Jak wyżej oraz:
-wyjaśnić pojęcia: organizacja pozarządowa, więzień sumienia, mniejszość narodowa, rasowa,
religijna
-umie wymienić dwie organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną praw człowieka
-zna metody działania tych organizacji
-zna najważniejsze prawa mniejszości narodowych
-zna katalog praw człowieka
-wie jakie obowiązki wobec państwa mają obywatele Polski
Dobry
Jak wyżej oraz
-umie wymienić dokumenty międzynarodowe dotyczące praw człowieka
-wie w jaki sposób człowiek, którego prawa zostały naruszone może dochodzić swoich spraw
-zna nazwy instytucji zajmujących się ochroną praw człowieka
-wie jakie są zadania i metody działania AI
-umie wskazać, które prawa człowieka były łamane w PRLu
Bardo dobry
Jak wyżej oraz
-wie, jakimi sprawami zajmuje się Europejski Trybunał Praw Człowieka i Międzynarodowy
Trybunał Sprawiedliwości
-umie zaprezentować własne stanowisko w kwestiach naruszeń i ochrony praw człowieka , praw
mniejszościowych narodowych
-na podstawie tekstów źródłowych, filmu i własnej wiedzy potrafi przedstawić sytuacje z czasów
PRLu.kiedy następowało łamanie praw człowieka.



Samorząd Lokalny

Dopuszczający:

-wyjaśnić, co to jest zasada pomocniczości, i podać przykład jej zastosowania
- wymienić kilka przykładów zadań realizowanych przez władze własnej gminy
-podać, gdzie mieszczą się urzędy gminy i powiatu oraz przykłady spraw, które można tam
załatwić
- wyjaśnić, co to jest budżet gminy, oraz podać przykłady dochodów i wydatków
- opisać cechy szczególne swego regionu, jego walory i problemy
 - scharakteryzować kompetencje rady gminy, podać, czym zajmuje się zarząd i kto go powołuje.


                                            - 118 -
dostateczna
- jak wyżej oraz
- opisać sposób przeprowadzania wyborów do rad gmin i powiatów oraz sejmiku samorządowego
- scharakteryzować kompetencje rady gminy, podać, czym zajmuje się zarząd i kto go powołuje
- określić, czym zajmuje się radny
- podać, kto kieruje pracą rady gminy
- podać przykład zadania rady gminy
- opisać sposób powoływania burmistrza (wójta, prezydenta miasta).
Dobra

- jak wyżej oraz
- określić, jakie zadania dotyczące prowadzenia szkół mają władze samorządowe, i wskazać
przykłady związków łączących szkołę i społeczność lokalną.
- wymienić formy radzenia sobie władz samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego z
problemami społecznymi i ekonomicznymi
-wyjaśnić, co to jest zasada pomocniczości, i podać przykład jej zastosowania
- opisać sposoby wpływania obywateli na decyzje władz samorządowych różnych szczebli
- wyjaśnić, co to jest budżet gminy, oraz podać przykłady dochodów i wydatków

bardzo dobra

- jak wyżej oraz
- wymienić obowiązki radnego
- podać, kto kieruje pracą rady gminy i jak jest powoływany na to stanowisko
- wymienić nazwy i podać, jakimi sprawami zajmują
się co najmniej dwie komisje rady gminy
- podać co najmniej trzy przykłady zadań rady gminy
- opisać, jak powoływany jest zarząd, jakie są jego zadania i kto jest jego przewodniczącym.


Gospodarka wolnorynkowa.


Dopuszczająca:

- wyjaśnić, jak powstaje i o czym rozstrzyga budżet państwa
- wyjaśnić, skąd wynika rzadkość dóbr i jak wpływa na działalność gospodarczą ludzi
- wymienić i zilustrować czynniki wytwórcze wykorzystywane przy produkcji różnych dóbr
- wskazać podstawowe różnice między gospodarką centralnie sterowaną i rynkową
- podać rodzaje podmiotów gospodarczych działających na rynku

dostateczna

- wyjaśnić, co to jest budżet państwa
- podać, kto proponuje i kto uchwala budżet państwa
- wymienić 1–2 przykłady źródeł dochodów budżetowych oraz przykłady dziedzin życia
publicznego finansowanych z budżetu państwa.
- przedstawić rolę banków we współczesnej gospodarce
- przedstawić działanie prawa podaży i popytu oraz określić, w jaki sposób kształtuje się cena
równowagi
- wskazać podstawowe różnice między gospodarką centralnie sterowaną i rynkową oraz
historyczne i współczesne przykłady tych systemów podać rodzaje podmiotów gospodarczych
działających na rynku i opisać, czym się one przede wszystkim zajmują
- uzasadnić, dlaczego gospodarka współczesnego państwa nie może funkcjonować bez podatków


                                             - 119 -
Dobra

- jak wyżej oraz
- określić, jakie kroki powinien podjąć młody człowiek poszukujący pracy, a także napisać
życiorys i podanie o pracę.
- wyjaśnić, co to jest gra rynkowa, i podać przykłady różnych rynków dóbr/usług
- wyjaśnić, na czym polega wolna konkurencja na rynku oraz dlaczego w praktyce często jest ona
niedoskonała
- wyjaśnić, jak powstają i działają przedsiębiorstwa w Polsce

bardzo dobra

- jak wyżej oraz
- wyjaśnić, co to jest budżet państwa
- podać, kto proponuje i kto uchwala budżet państwa oraz jakie konsekwencje
przewiduje konstytucja w razie nieuchwalenia budżetu przez parlament w odpowiednim terminie
- wymienić kilka przykładów źródeł dochodów budżetowych i dziedzin życia publicznego
finansowanych z budżetu
- podać, jakich wskaźników używa się najczęściej, by ocenić stan gospodarki
- przedstawić główne reformy gospodarcze, które przeprowadzono w Polsce po 1989 roku
- wytłumaczyć, co to jest i skąd się bierze „szara strefa” w gospodarce, oraz wskazać łączące się z
nią zagrożenia.

Zasady demokracji

Dopuszczająca:

-wyjaśnic czym jest naród, a czym społeczeństwo,
-czym jest państwo,
-wyjaśnić co to jest obywatelstwo,
-określić korzyści płynące z trójpodziału władz i wymienić główne gałęzie władz i ich podstawowe
kompetencje,
-wyjaśnić co to jest demokracja, dyktatura, anarchia, monarchia
-wymienić podstawowe wartości demokratyczne
Dostateczna:

-jak wyżej oraz
-wyjaśnić jakie zagrożenia niesie ze sobą skupienie władzy w jednym ręku,
-przedstawić kompetencje i zadania sądu konstytucyjnego,
-wyjaśnić czym jest republika, państwo komunistyczne, federacja, kompromis,
-podać przykłady różnych typów ustrojów i form rządu,
-podać przykłady ograniczenia wolności słowa w państwie demokratycznym,
-wyjaśnić wzajemne relacje pomiędzy narodem i państwem
Dobra:

-jak wyżej
-określić istotę patriotyzmu i porównać tę postawę z nacjonalizmem,
-uzasadnić znaczenie wyborów demokratycznych oraz podać podstawowe zasady w nich
obowiązujące,
-wyjaśnić znaczenie terminów: konflikt wartości, consensus, narodowość, tożsamość narodowa,
-wskazać sfery działania parlamentu , rządu i sądów,
-objaśnić korzyści płynące ze stosowania kompromisu

Bardzo dobra:


                                              - 120 -
-jak wyżej oraz
-wyjaśnić, jakie zagrożenia niesie za sobą brak podziału władz, i zilustrować je przykładami
historii
-wymienić trzy podstawowe gałęzie władzy
-określić główne zadanie władzy ustawodawczej
- określić główne zadanie władzy wykonawczej
- określić główne zadanie władzy ustawodawczej
- określić główne zadanie władzy sądowniczej
-podać przykłady instytucji należących do trzech gałęzi władzy
-wyjaśnić znaczenie wyżej wymienionych terminów
-wymienić czynniki kształtujące naród
-podać kilka przykładów demokratycznych zasad znanych z historii Polski
-wyjaśnić co to jest cenzura oraz podać jej rodzaje
-zestawić argumenty za i przeciw ograniczaniu wolności słowa.

Wyzwania dla Polski i świata
Dopuszczająca:
- określić cele i sposoby działania NATO i wymienić co najmniej kilka państw będących
członkami tego paktu oraz kraje, które ubiegają się o wejście do NATO
- wyjaśnić, czym jest suwerenność i pokazać na przykładach,
- wyjaśnić, co to jest Unia Europejska, podać główne jej organy
- przedstawić cele ONZ i wymienić jej podstawowe organy i ich zadania
- uzasadnić, dlaczego wymiana międzynarodowa jest niezbędna
- wyjaśnić, kim są imigranci i uchodźcy i jakie są międzynarodowe zasady ich traktowania
- uzasadnić, dlaczego działanie na rzecz pokoju i bezpieczeństwa jest podstawowym zadaniem
wspólnoty międzynarodowej
- określić, w jaki sposób wspólnota międzynarodowa może pomagać krajom ubogim i gospodarczo
zacofanym

 dostateczna
- jak wyżej oraz
 - rozwinąć skrót ONZ i rozpoznać symbol tej organizacji krótko wyjaśnić, czym zajmuje się ta
organizacja i kto kieruje na bieżąco jej pracą (sekretarz generalny)
- wymienić kilka organizacji działających w ramach ONZ i przedstawić cele, które realizują
- wskazać trudności, jakie stoją przed Polską w procesie integracji z Unią Europejską, oraz
korzyści wynikające z przystąpienia do niej
- przedstawić sytuację polityczną po II wojnie światowej, która doprowadziła do powstania paktów
obronnych (NATO i Układ Warszawski), wyjaśnić pojęcie - zimnej wojny

Dobra
- jak wyżej
- uzasadnić znaczenie regionów i współpracy międzyregionalnej w Europie oraz współczesnym
świecie i podać przykłady
- wyjaśnić, czym jest suwerenność i pokazać na przykładach, jak współcześnie jest ona
ograniczana opisać procesy integracyjne w powojennej Europie
- przedstawić najważniejsze zagrożenia cywilizacyjne stojące przed ludzkością na progu XXI
wieku (choroby cywilizacyjne, patologie społeczne)
- przedstawić najważniejsze zagrożenia ekologiczne współczesnego świata i wskazać możliwości
ich rozwiązania na poziomie społeczności lokalnej, regionu, państwa i społeczności
międzynarodowej
bardzo dobra
-jak wyżej
-rozwinąć skrót ONZ i rozpoznać symbol tej organizacji i wyjaśnić, czym zajmuje się ONZ
-wymienić podstawowe organy ONZ (Zgromadzenie Ogólne, Sekretarz Generalny, Rada
Bezpieczeństwa) oraz ewentualnie podać nazwisko osoby obecnie pełniącej funkcję sekretarza

                                             - 121 -
generalnego
-wymienić kilka wyspecjalizowanych organizacji ONZ i wyjaśnić, czym się zajmują
-podać przykład działania ONZ w dziedzinie utrzymania pokoju na świecie i ochrony praw
człowieka
- wyjaśnić pojęcia: Układ Warszawski, Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, Europejska
Wspólnota Węgla i Stali, Europejska Wspólnota Gospodarcza


Aktywność obywatelska i opinia publiczna
   Dopuszczająca:

   wymienić i scharakteryzować formy uczestniczenia obywateli w życiu publicznym
   -wyjaśnić, co to jest stowarzyszenie oraz kto i po co może je założyć
    -opisać sposoby wywierania wpływu na decyzje władz
   -wymienić najważniejsze związki zawodowe działające w Polsce
   -wymienić największe partie polityczne działające w Polsce i wskazać podstawowe różnice
   programowe pomiędzy nimi
   -opisać, jaką funkcję pełni kampania wyborcza, i podać przykłady działań komitetów
   wyborczych
   -podać w jaki sposób bada się opinię publiczną


   Dostateczna:
   -scharakteryzować cele i formy działania związków zawodowych
   -wyjaśnić, co to jest opinia publiczna i jaką rolę pełni w państwie demokratycznym
   -opisać sposoby badania opinii publicznej oraz krytycznego wykorzystywania wyników badań
   -wyjaśnić, czym jest referendum
   -podać przykłady sposobów oddziaływania obywateli na władze (co najmniej dwa)


   Dobra:
   -podać podstawowe różnice programowe pomiędzy partiami lewicowymi i prawicowymi
   -przedstawić typy systemów partyjnych istniejących na świecie i na tym tle opisać system
   istniejący w Polsce
   -wymienić podstawowe założenia ustawy o partiach politycznych określające zasady, cele i
   formy działania partii w Polsce
   -przedstawić rolę środków masowego przekazu w państwie demokratycznym i porównać ją z
   ich sytuacją w państwie totalitarnym
   -wyjaśnić, skąd się bierze selektywność doboru informacji i jakie mogą być jej skutki
   -opisać, na czym polega i z czego wynika stronniczość przekazu oraz jak się przed nią bronić
   -uzasadnić pogląd, że działalność stoważyszeń stanowi o sile społeczeństwa obywatelskiego

    bardzo dobra
   - jak wyżej oraz
   - wyjaśnić, czym jest referendum i w jakich sytuacjach najczęściej jest organizowane
   -podać przykłady sposobów oddziaływania na władze (co najmniej cztery) i krótko je
   scharakteryzować
   -przedstawić sytuację z życia publicznego, w której obywatele próbowali zmienić stanowisko
   władz, i ocenić, na ile im się to udało
   -scharakteryzować specyfikę przekazu zawartego w reklamie oraz dokonać jego krytycznej
   analizy.
   - wymienić ważne formy obywatelskich działań Polaków w XX wieku.


                                      6) BIOLOGIA
                                            - 122 -
                                          KLASA 1

   I.      STRUKTURA I FUNKCJE ORGANIZMU

     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
 1. Wie, jaka jest podstawowa jednostka budująca organizmu.
 2. Przedstawia ogólną budowę organizmu roślinnego i zwierzęcego
     OCENA DOSTATECZNA
1. Wymienia podstawowe składniki komórki roślinnej i zwierzęcej.
2. Wymienia tkanki roślinne i zwierzęce.
3. Poprawnie prowadzi obserwacje mikroskopowe.
4. Sporządza prosty preparat mikroskopowy.
     OCENA DOBRA
1. Zna budowę komórki roślinnej i zwierzęcej.
2. Wykonuje schematyczne rysunki z obserwacji mikroskopowych tkanek roślinnych i
zwierzęcych.
3. Dokonuje analizy budowy rośliny na podstawie okazów
     OCENA BARDZO DOBRA
1. Porównuje budowę komórki roślinnej i zwierzęcej.
2. Wykazuje związek zachodzący między budową tkanek, ich rozmieszczeniem oraz funkcją.
3. Rozpoznaje wybrane preparaty mikroskopowe tkanek roślinnych i zwierzęcych.
4. Samodzielnie wyciąga wnioski i formułuje wnioski.


   II.     WYBRANE CZYNNOŚCI ŻYCIOWE ORGANIZMÓW

   1) Wykonywanie ruchów

     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wymienia podstawowe funkcje życiowe organizmów.
2. Jest przekonany o współdziałaniu układu mięśniowego i szkieletowego w wykonywaniu
ruchów.
3. Wykazuje podstawowe funkcje skóry u kręgowców.
4. Wymienia wytwory naskórka u kręgowców.
     5. Wymienia rodzaje układów szkieletowych.
     OCENA DOSTATECZNA
1. Wyjaśnia pojęcia: cudzożywność i samożywność.
2. Przedstawia budowę tkanki nabłonkowej i jej funkcje.
3. Omawia pokrycie ciała i sposób poruszania się dżdżownicy, raka, biedronki i ślimaka
winniczka.
4. Wymienia, posługując się schematem, warstwy skóry u ssaków.
     5. Określa funkcje tkanki okrywającej i wzmacniającej u roślin.
     OCENA DOBRA
1. Wyjaśnia, czym się różni organizm roślinny od zwierzęcego.
2. Omawia budowę zewnętrzną dżdżownicy, raka, biedronki i ślimaka winniczka.
3. Porównuje budowę skóry i jej wytworów różnych grup kręgowców.
4. Omawia budowę i funkcje szkieletu zewnętrznego.
5. Przedstawia budowę układu szkieletowego poszczególnych grup kręgowców.
6. Omawia budowę tkanki okrywającej i wzmacniającej u roślin.
     OCENA BARDZO DOBRA
1. Określa przystosowania w budowie morfologicznej dżdżownicy do jej trybu życia.
2. Wykonuje schematycznie rysunek obrazujący budowę zewnętrzną ciała dżdżownicy.


                                           - 123 -
3. Charakteryzuje przystosowania w budowie morfologicznej przedstawicieli stawonogów do
różnorodnych środowisk życia.
4. Porównuje budowę skóry kręgowców z zewnętrznym nabłonkiem bezkręgowców.
5. Dokonuje analizy porównawczej budowy i funkcji układu szkieletowego hydrostatycznego,
zewnętrznego i wewnętrznego.

   2) Odżywianie się or anizmów


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wyjaśnia pojęcia: fotosynteza, producenci, konsumenci.
2. Wymienia czynniki warunkujące przebieg procesu fotosyntezy.
3. Wymienia substraty i produkty fotosyntezy.
4. Określa rolę roślin.
5. Podaje przykłady organizmów autotroficznych i heterotroficznych.
6. Wymienia sposoby zdobywania pokarmu przez zwierzęta.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Zapisuje słownie proste równanie chemiczne procesu fotosyntezy.
2. Zna sposoby odżywiania się organizmów.
3. Wyjaśnia pojęcie „reducenci” i podaje ich przykłady.
    OCENA DOBRA
1. Omawia, jakie typy reakcji składają się na przemianę materii.
2. Wykazuje przystosowania w budowie liścia do przebiegu procesu fotosyntezy.
3. Wyjaśnia istotę procesu fotosyntezy.
4. Wykonuje proste ćwiczenia dotyczące wykrywania produktów fotosyntezy.
5. Wykazuje związek między budową narządów gębowych u owadów a sposobem ich odżywiania.
6. Wyjaśnia, na jakich terenach można stosować rolnictwo ekologiczne.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Omawia znaczenie fotosyntezy.
2. Wykazuje na podstawie doświadczenia wpływ niektórych czynników na proces fotosyntezy.
3. Omawia znaczenia reducentów w obiegu materii.
4. Wykazuje przystosowania organizmów żyjących w różnych środowiskach do zdobywania
pokarmu i jego trawienia.
5. Porównuje sposób odżywiania się roślin i zwierząt.
6. Wyjaśnia różne wykorzystywanie pokarmu przez organizm.
7. Omawia wpływ uprawy roślin na środowisko.


   3) Oddychanie organizmów


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wskazuje miejsce wymiany gazowej u roślin.
2. Wymienia narządy oddechowe zwierząt żyjących w środowisku wodnym i lądowym.
3. Podaje przykłady zwierząt oddychających całą powierzchnią ciała, tchawkami, skrzelami i
płucami.
4. Wymienia wybrane organizmy oddychające tlenowo i beztlenowo.
5. Zna rolę roślin jako producentów tlenu.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Wykazuje na podstawie doświadczenia obecność dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu.
2. Omawia wykorzystanie energii przez organizmy żywe.
3. Omawia za pomocą schematu budowę płuc kręgowców.
4. Zapisuje słownie proste równanie chemiczne procesu oddychania.
5. Zna źródła zanieczyszczeń powietrza i wody.
    OCENA DOBRA
                                           - 124 -
1. Wyjaśnia istotę procesu oddychania.
2. Omawia budowę narządów wymiany gazowej stawonogów, mięczaków i poszczególnych grup
kręgowców w związku z trybem życia wymienionych grup zwierząt.
3. Dokonuje porównania budowy płuc płazów, gadów, ptaków i ssaków.
4. Omawia budowę skóry u ssaków.
5. Wykazuje rolę skóry w oddychaniu.
6. Określa wpływ zanieczyszczeń środowiska na niszczenie lasów, a w konsekwencji m.in. na
produkcję tlenu.
7. Wskazuje propozycję rozwiązań zapobiegania tym zanieczyszczeniom.
8. Wskazuje wpływ zanieczyszczeń środowiska na organizmy roślinne i zwierzęce.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Wykonuje rysunek aparatu szparkowego na podstawie preparatu dolnej skórki liścia.
2. Wyjaśnia mechanizm działania aparatu szparkowego.
3. Wykonuje schematyczne rysunki skrzeli ryb, płuc płazów, ptaków i ssaków.
4. Porównuje oddychanie ryb i płazów.
5. Wyjaśnia mechanizm wymiany gazowej u płazów i tzw. Podwójnego oddychania u ptaków.
6. Wykazuje zależność między budową płuc a pełnioną przez nie funkcją.
7. Omawia sposoby wykorzystania energii przez organizmy.
8. Określa czynniki regulujące szybkość przemiany materii.
9. Wyjaśnia istotę oddychania komórkowego tlenowego i beztlenowego.


4 Transport substancji u roślin i zwierząt


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Omawia funkcje tkanki przewodzącej u roślin.
2. Wyjaśnia pojęcia: otwarty i zamknięty układ krwionośny.
3. Wymienia narządy wchodzące w skład układu krążenia u kręgowców.
4. Omawia funkcje układu krwionośnego u kręgowców.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Rozpoznaje tkanki przewodzące.
2. Określa miejsce położenia układu krwionośnego u bezkręgowców.
3. Nazywa elementy morfotyczne krwi i omawia ich funkcję.
4. Rozpoznaje preparaty przedstawiające krew płaza i ssaka.
5. Analizuje schematy obiegu krwi u kręgowców.
    OCENA DOBRA
1. Omawia budowę wewnętrzną łodygi i korzenia, korzystając z preparatów mikroskopowych.
2. Zna budowę naczyń krwionośnych.
3. Opisuje budowę serca u poszczególnych grup kręgowców.
4. Zna rolę małego i dużego obiegu krwi.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Wykazuje zależność miedzy budową, rozmieszczeniem a funkcją tkanek przewodzących.
2. Porównuje budowę wewnętrzną korzenia i łodygi
3. Potrafi narysować schematycznie obiegi krwi i objaśnić przepływ krwi
4. Wyjaśnia rolę częściowej przegrody w komorze serca gadów i całkowitej u ptaków


  Rozmnażanie się i rozwój or anizmów


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wymienia sposoby rozmnażania bezpłciowego roślin i zwierząt i podaje przykłady.
2. Odróżnia na rysunku komórki rozrodcze męskie i żeńskie i nazywa je.
3. Omawia rolę kwiatu u roślin okrytozalążkowych.
                                             - 125 -
4. Wyjaśnia pojęcia: jajorodność i żyworodność, rozdzielnopłciowość, zapłodnienie zewnętrze i
wewnętrzne.
5. Omawia rozmnażanie ryb.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Omawia budowę i rolę komórek rozrodczych.
2. Wyjaśnia pojęcia: zapylenie i zapłodnienie.
3. Nazywa na schemacie rysunku poszczególne elementy budowy kwiatu.
4. Wymienia rodzaje owoców.
5. Przedstawia rozmnażanie i rozwój płazów na przykładzie żaby.
6. Podaje przykłady ptaków gniazdowników i zagniazdowników
    OCENA DOBRA
1. Podaje różnicę miedzy rozmnażaniem płciowym a bezpłciowym.
2. Omawia budowę kwiatostanów żeńskich i męskich u sosny.
3. Omawia sposoby zapylenia.
4. Uzasadnia, dlaczego sosna należy do roślin nagonasiennych.
5. Wyjaśnia, czym się różnią rośliny nagonasienne od okrytonasiennych.
6. Omawia różne sposoby rozmnażania się owadów.
7. Wyjaśnia, czym się różni postać larwalna płazów od dorosłej.
8. Podaje różnice w rozmnażaniu się płazów i gadów.
9. Omawia budowę jaja ptaka.
10. Określa, co to jest łożysko i jaką pełni rolę.
11. Omawia rozmnażanie się i rozwój ssaków.
12. Wykazuje, na czym polega opieka nad potomstwem u ptaków i ssaków.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Uzasadnia, że rozmnażanie się organizmów jest warunkiem ciągłości istnienia i różnorodności
gatunków.
2. Wykonuje schematyczny rysunek nasienia sosny i opisuje go.
3. Wykazuje przystosowania roślin do rozsiewania nasion i owoców.
4. Wyjaśnia, na czym polega przeobrażenie zupełne i niezupełne, podaje odpowiednie przykłady.
5. Omawia różne rodzaje ptasich gniazd.
6. Charakteryzuje zachowania godowe ptaków i inne strategie rozrodcze zwierząt.


                                          KLASA 2


             BUDOWA I FUNKCJONOWANIE ORGANIZMU CZŁOWIEKA


I.     UKŁAD NARZĄDU RUCHU


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wymienia podstawowe kości wchodzące w skład szkieletu.
2. Zna rolę układu ruchu.
3. Wie, jak należy dbać o utrzymanie prawidłowej postawy ciała.
4. Dostrzega znaczenie wypoczynku czynnego.
5. Umie udzielić pierwszej pomocy przy zwichnięciu i złamaniu.
6. Ma świadomość znaczenia prawidłowo udzielonej pierwszej pomocy.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Wskazuje na szkielecie człowieka i nazywa podstawowe kości.
2. Zna rodzaje połączeń kości.
3. Wie o udziale mięśni w wykonywaniu ruchu.
4. Wymienia ważniejsze mięśnie.
    OCENA DOBRA
                                            - 126 -
1. Wskazuje na szkielecie człowieka kości: czaszki, kończyn, klatki piersiowej i kręgosłupa.
2. Segreguje kości ze względu na kształt.
3. Wykonuje rysunek schematyczny kości długiej i opisuje go.
4. Przeprowadza doświadczenie wykazujące budowę chemiczną kości.
5. Uzasadnia związek budowy szkieletu z pełnioną funkcją.
6. Omawia budowę stawu, np. biodrowego.
7. Wymienia ważniejsze mięśnie, dokonując ich podziału wg kryteriów kształtu, rodzaju
przyczepu, położenia, zakresu wykonywanych ruchów.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Rozpoznaje na preparatach mikroskopowych tkanki budujące szkielet i mięśnie.
2. Wykonuje rysunki schematyczne z obserwacji mikroskopowych tych tkanek.
3. Uzasadnia, co nadaje wytrzymałość kości.
4. Omawia na czym polega proces kostnienia.
5. Wyjaśnia funkcję elementów wchodzących w skład stawu.
6. Omawia na czym polega praca mięśni.
II.     UKŁAD ODDECHOWY


     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Omawia budowę i rolę narządu wymiany gazowej.
2. Jest przekonany o szkodliwości palenia tytoniu.
3. Zna drogi oddziaływania zanieczyszczenia środowiska na organizm ludzki.
4. Wie i jest przekonany o szkodliwym wpływie pyłów, gazów, sadzy, azbestu i drobnoustrojów na
zdrowie człowieka.
     OCENA DOSTATECZNA
1. Omawia budowę układu oddechowego za pomocą schematycznego rysunku.
2. Wie gdzie zachodzi wymiana gazowa.
3. Zna przyczyny powstawania chorób układu oddechowego.
     OCENA DOBRA
1. Omawia budowę i funkcję górnych i dolnych dróg oddechowych.
2. Zna skład powietrza wdychanego i wydychanego.
3. Uzasadnia, na czym polega istota procesu oddychania.
4. Analizuje schemat przemian energii w organizmie.
     OCENA BARDZO DOBRA
1. Wyjaśnia działanie krtani jako narządu głosotwórczego.
2. Zna pojęcie pojemności życiowej płuc i sposoby jej mierzenia.
3. Dostrzega powiązania między budową a funkcją płuc podczas procesu oddychania.
4. Wykazuje potrzebę procesu wytwarzania energii.
5. Wyjaśnia mechanizm działania tlenku węgla na organizm.


III.    UKŁAD KRĄŻENIA


     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Określa skład i rolę krwi.
2. Zna położenie serca i jego funkcję.
3. Wymienia podstawowe grupy krwi.
4. Udziela pierwszej pomocy w wypadku zranienia, krwotoku i omdlenia.
5. Dostrzega wpływ alkoholu i nikotyny na układ krążenia.
6. Jest przekonany o wartości honorowego krwiodawstwa.
     OCENA DOSTATECZNA
1. Zna budowę układu krwionośnego.
2. Zna miejsce występowania węzłów chłonnych i ich funkcji.
     OCENA DOBRA
                                             - 127 -
1. Dostrzega różnice w budowie i funkcji tętnic, żył i naczyń włosowatych.
2. Zna możliwości przetaczania krwi.
3. Analizuje schematyczne rysunki obiegów krwi.
4. Umie dokonać pomiaru tętna i ciśnienia krwi.
5. Wyjaśnia na czym polega praca serca.
6. Porównuje budowę i funkcję układów krwionośnego i limfatycznego.
7. Zna najczęściej występujące choroby układu krążenia oraz czynniki je wywołujące.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Umie wyjaśnić związek budowy z funkcją naczyń krwionośnych.
2. Rozpoznaje składniki morfotyczne krwi.
3. Porównuje zadania małego i dużego obiegu krwi.
4. Wyjaśnia na czym polega krążenie wrotne.
5. Wykazuje na czym polega istota procesu krzepnięcia krwi.
6. Wyjaśnia po co stosujemy szczepienia ochronne.

IV.    UKŁAD POKARMOWY


     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wyjaśnia pojęcie: odżywianie.
2. Wymienia podstawowe składniki pokarmowe.
3. Wymienia odcinki przewodu pokarmowego, zna ich położenia.
4. Jest przekonany o konieczności utrzymywania higieny jamy ustnej.
5. Zna sposoby zapobiegania zakażeniom pasożytami.
6. Wie, jakie zagrożenia pociąga za sobą nieumiejętne odchudzanie się.
7. Dostrzega związek pomiędzy odżywianiem się, trybem życia a zdrowiem.
8. Zna źródła związków toksycznych w żywności.
9. Wie, że nieumiejętne stosowanie środków ochrony roślin i nawozów sztucznych jest przyczyną
skażenia żywności.
10. Dostrzega dodatnie i ujemne znaczenie wprowadzania substancji chemicznych do żywności.
11. Jest przekonany o skażeniu płodów rolnych zebranych z działek znajdujących się w pobliżu
zakładów przemysłowych i tras komunikacyjnych.
     OCENA DOSTATECZNA
1. Określa rolę, jaką pełnią składniki pokarmowe dostarczane organizmowi.
2. Opisuje budowę przewodu pokarmowego.
3. Wyjaśnia pojęcie „zdrowa żywność”.
4. Zna zasady racjonalnego odżywiania się.
     OCENA DOBRA
1. Wyjaśnia znaczenie określeń: składniki budulcowe, energetyczne i regulujące.
2. Omawia rolę poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego.
3. Zna gruczoły związane z przewodem pokarmowym (i ich położenie i funkcję).
4. Układa jadłospis z uwzględnieniem zapotrzebowania dobowego na poszczególne składniki
pokarmowe.
5. Zna najczęściej występujące choroby układu pokarmowego.
6. Wie, że negatywny wpływ na zdrowie mają pokarmy skażone metalami ciężkimi,
konserwantami, azotanami i azotynami.

    OCENA BARDZO DOBRA
1. Zna mechanizm trawienia pokarmów.
2. Omawia sposób wchłaniania miazgi pokarmowej do krwi i limfy.
3. Wyjaśnia dlaczego wątrobę uważa się za główne laboratorium chemiczne organizmu.
4. Wyjaśnia dlaczego alkoholizm to choroba społeczna.
5. Rozumie oznakowania na opakowaniach żywności.
6. Wykonuje schematyczny rysunek z obserwacji mikroskopowej budowy ściany jelita cienkiego.

                                            - 128 -
7. Dostrzega, negatywny wpływ na nasze zdrowie ma złe przechowywanie żywności i jej
opakowanie.
8. Wie, jak chronić żywność przed skażeniami.
9. Korzysta z czasopism i prasy lokalnej, wyszukując dane o wpływie zanieczyszczeń środowiska
na zdrowie człowiek


V.     UKŁAD WYDALNICZY I SKÓRA


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wyjaśnia pojęcie „wydalanie”.
2. Zna miejsce położenia nerek, ich budowę i funkcję.
3. Zna podstawowe funkcje skóry.
4. Wyjaśnia na czym polega higiena skóry.
5. Właściwie udziela pierwszej pomocy w wypadku oparzenia i odmrożenia.
6. Dostrzega związek opalania z oparzeniami i chorobami skóry.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Wymienia i wskazuje na schemacie struktury tworzące układ moczowy człowieka (nerki,
moczowody, pęcherz moczowy, cewka moczowa).
2. Umie zinterpretować wyniki podstawowej analizy moczu.
3. Wskazuje na schemacie warstwy skóry.
4. Wymienia wytwory naskórka.
    OCENA DOBRA
1. Definiuje pojęcie „przemiana materii”.
2. Zna funkcję poszczególnych elementów układu moczowego.
3. Omawia czynniki wpływające na ilość wydalanego moczu.
4. Wyjaśnia mechanizm wydalania moczu.
5. Opisuje budowę i rolę poszczególnych warstw skóry.
6. Wymienia najczęściej spotykane choroby skóry.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Omawia etapy powstawania moczu.
2. Opisuje, posługując się schematycznym rysunkiem, budowę wewnętrzną nerki.
3. Wyjaśnia rolę nerki.
4. Wymienia najczęściej spotykane choroby układu moczowego, ich przyczyny, typowe objawy i
skutki.
5. Zna mechanizmy obronne skóry.
6. Porównuje funkcję gruczołów potowych i łojowych.



VI.    UKŁAD HORMONALNY I NERWOWY


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wskazuje na schematycznym rysunku położenie gruczołów dokrewnych w organizmie
człowieka.
2. Wskazuje na planszy elementy budowy ośrodkowego układu nerwowego.
3. Wyjaśnia rolę układu nerwowego.
4. Wymienia narządy zmysłów.
5. Zna budowę ucha i potrafi wskazać na modelu jego podstawowe elementy
6. Określa znaczenie skóry w odbieraniu bodźców ze środowiska zewnętrznego.
7. Wie o ujemnym wpływie hałasu, zbyt głośnej muzyki na narząd słuchu.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Wyjaśnia pojęcia: gruczoły dokrewne i hormony.
                                           - 129 -
2. Wskazuje na modelu części mózgowia.
3. Wskazuje na planszy elementy tworzące gałkę oczną i jej aparat ochronny.
4. Zna wady wzroku i sposoby ich korekty.
5. Zna ogólną funkcję ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego.
6. Wymienia podstawowe rodzaje smaku
    OCENA DOBRA
1. Podaje różnicę między gruczołami wydzielania zewnętrznego, wewnętrznego i mieszanymi.
2. Określa ogólne funkcje hormonów.
3. Wykonuje i opisuje schematyczny rysunek komórki nerwowej widzianej pod mikroskopem.
4. Zna charakterystyczne cechy budowy mózgu.
5. Opisuje prosty łuk odruchowy za pomocą schematycznego rysunku.
6. Podaje przykłady odruchów warunkowych i bezwarunkowych.
7. Wyjaśnia działanie układu autonomicznego.
8. Wyjaśnia funkcjonowanie źrenicy, soczewki i siatkówki.
9. Przedstawia budowę i funkcjonowanie narządu równowagi.
10. Rysuje rozmieszczenie kubków smakowych na języku.
11. Wskazuje położenie narządu powonienia
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Wyjaśnia rolę przysadki mózgowej.
2. Zna ogólną budowę i działalność wydzielniczą ważniejszych gruczołów.
3. Określa wpływ wybranych hormonów na prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
4. Analizuje przeciwstawne działanie hormonów, np. insulina i glukagon.
5. Zna rolę neurytu i dendrytów.
6. Dostrzega zależność między budową a funkcjami mózgu i rdzenia kręgowego.
7. Wykonuje schematyczny rysunek łuku odruchowego i wyjaśnia, na jakiej zasadzie zachodzi
przewodzenie impulsu.
8. Porównuje czynności układu współczulnego i przywspółczulnego.
9. Wyjaśnia mechanizm widzenia.
10. Wyjaśnia, na czym polega odbieranie dźwięków.
11. Wyjaśnia jaką rolę w naszym życiu odgrywają narządy zmysłów


VII.   UKŁAD ROZRODCZY I ZACHOWANIA ROZRODCZE CZŁOWIEKA

     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Zna budowę komórek rozrodczych męskich i żeńskich.
2. Wymienia elementy budowy męskiego i żeńskiego układu rozrodczego.
3. Wymienia choroby szerzące się drogą płciową.
4. Zna zasady higieny osobistej w okresie dojrzewania.
5. Dostrzega ujemne skutki zbyt wczesnej inicjacji seksualnej.
6. Jest przekonany o konieczności osiągnięcia pełnej dojrzałości jako warunku założenia własnej
rodziny.
7. Wie jak można zapobiegać zarażeniu się chorobami przenoszonymi drogą płciową (szczególnie
wirusem HIV).
     OCENA DOSTATECZNA
1. Zna funkcję żeńskich i męskich narządów rozrodczych.
2. Opisuje zmiany zachodzące w organizmie dziecka wkraczającego w okres dojrzewania
płciowego.
     OCENA DOBRA
1. Opisuje drogę komórki jajowej od momentu uwolnienia jej z jajnika aż do zagnieżdżenia się w
błonie śluzowej macicy.
2. Wskazuje rolę łożyska, pępowiny i błon płodowych.
3. Charakteryzuje choroby szerzące się drogą płciową.
     OCENA BARDZO DOBRA
1. Zna miejsce, przebieg i znaczenie procesu zapłodnienia.
                                            - 130 -
2. Opisuje, w jaki sposób przebiega rozwój płodowy człowieka.
3. Wykazuje różnicę między zarodkiem a płodem.

VII.    STAN ZDROWIA I CHOROBY CZŁOWIEKA

     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wymienia zagrożenia zdrowia.
2. Podaje negatywne skutki nikotynizmu, alkoholizmu i narkomanii.
     OCENA DOSTATECZNA
1. Określa pojęcie zdrowia i choroby.
2. Jest przekonany o znaczeniu profilaktyki (lepiej zapobiegać niż leczyć).

    OCENA DOBRA
1. Wykazuje wpływ hałasu, zbyt głośnej muzyki na zdrowie człowieka.
2. Omawia przyczyny i objawy uzależnień.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Wykazuje wpływ zanieczyszczeń środowiska na fizyczne i psychiczne zdrowie człowieka.
2. Uzasadnia znaczenie zdrowia psychicznego.
3. Planuje promocję ochrony zdrowia i środowiska przyrodniczego



                                            KLASA 3


       I. CECHY ORGANIZMU JAKO WYNIK INFORMACJI DZIEDZICZNEJ I
          ODDZIAŁYWAŃ ŚRODOWISKA


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Definiuje pojęcia: genetyka, gen.
2. Wyjaśnia co to jest dziedziczność.
    OCENA DOSTATECZNA
1. Podaje przykłady dziedziczności.
2. Wie (wskazuje) gdzie zawarta jest informacja genetyczna..
    OCENA DOBRA
1. Zna ogólną budowę DNA.
2. Wskazuje gdzie wykorzystuje się podstawowe zasady dziedziczenia.
3. Wymienia ważniejsze choroby dziedziczne.
    OCENA BARDZO DOBRA
1. Dostrzega różnice między rozmnażaniem płciowym a bezpłciowym.
2. Wykazuje związek między DNA a dziedzicznością.
3. Analizuje mechanizm dziedziczenia płci.
4. Wyjaśnia praktyczne znaczenie inżynierii genetycznej.
    5. Określa proste zależności między przekazywaniem informacji genetycznej rodziców,
    wpływem środowiska a cechami potomstwa

   II. EKOLOGIA

    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Zna części składowe biosfery.
2. Zna kilka wybranych, pospolitych gatunków roślin, grzybów i zwierząt występujących w
najbliższym otoczeniu.
3. Podaje definicję ekologii, populacji, biocenozy, biotopu, ekosystemu.
4. Wymienia charakterystyczne cechy populacji.
                                              - 131 -
5. Odróżnia rodzaje struktury przestrzennej populacji na prostych schematach.
6. Układa prosty łańcuch pokarmowy.
7. Wskazuje producentów, konsumentów i reducentów, zna ich rolę w przyrodzie.
8. Zna składniki ekosystemu
     OCENA DOSTATECZNA
1. Rozpoznaje wybrane pospolite gatunki roślin, grzybów i zwierząt w najbliższym środowisku.
2. Podaje przykładowe czynniki ograniczające rozmieszczenie gatunków.
3. Podaje definicję liczebności, śmiertelności i rozrodczości populacji.
4. Wymienia przyczyny śmiertelności.
5. Przyporządkowuje sposoby rozmieszczenia osobników w populacji odpowiednim rysunkom
schematycznym.
6. Wymienia oddziaływania antagonistyczne i nie antagonistyczne.
7. Podaje przykłady wybranych interakcji międzygatunkowych: konkurencji, drapieżnictwa,
pasożytnictwa i symbiozy.
8. Interpretuje pojęcia: populacja, biocenoza, biotop, ekosystem.
9. Opisuje na schemacie elementy składowe ekosystemu.
     OCENA DOBRA
1. określa i interpretuje cechy przystosowawcze organizmów do środowiska.
2. Umie korzystać z atlasów i prostych kluczy do oznaczania roślin i zwierząt.
3. Charakteryzuje cechy populacji.
4. Graficznie przedstawia i interpretuje strukturę przestrzenną i wiekową populacji.
5. Podaje przykłady populacji w naturalnym środowisku rozmieszczonych równomiernie,
skupiskowo i przypadkowo.
6. Omawia przyczyny śmiertelności populacji.
7. Zna cel określenia zagęszczenia populacji.
8. Dostrzega różnicę między populacją a gatunkiem.
9. Wie kiedy można mówić o masowym pojawieniu się szkodników.
10. Zna wybrane sposoby zwalczania szkodników.
11. Wskazuje różnice między mutualizmem a protokooperacją.
12. Wykazuje różnice między drapieżnictwem a konkurencją.
13. Wyjaśnia rolę producentów I i II rzędu, reducentów w łańcuchu pokarmowym.
14. Analizuje schemat przepływu energii i obiegu materii w ekosystemie.
15. Podaje przykłady populacji, gatunków i ekosystemów.
16. Formułuje wnioski z przeprowadzonych obserwacji.
     OCENA BARDZO DOBRA
1. Wykazuje wpływ organizmów na środowiska życia oraz wpływ środowiska na organizmy.
2. Interpretuje krzywe przeżywania i krzywe przedstawiające dynamikę liczebności populacji.
3. Przedstawia graficznie prostą sieć pokarmową.
4. Wyjaśnia, dlaczego mówimy o zależności między przepływem energii a obiegiem materii.
5. Wyjaśnia kiedy biocenoza jest w równowadze.
6. Wymienia systemy ekologiczne o wzrastającym stopniu złożoności.
7. Właściwie prowadzi obserwację i ćwiczenia w terenie.
8. Dobiera odpowiednie przykłady organizmów przy wyjaśnianiu pojęć i procesów zachodzących
w ekosystemach.
9. Notuje samodzielnie wyniki obserwacji.


  III. OCHRONA ŚRODOWIAKA


    OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. dostrzega źródła i przyczyny zanieczyszczeń powietrza, gleby i wody.
2. Dostrzega zasad ochrony środowiska.
3. Dostrzega pozytywne działania w zakresie ochrony środowiska.
4. Aktywnie uczestniczy w działaniach na rzecz ochrony najbliższego środowiska.
                                            - 132 -
     OCENA DOSTATECZNA
1. Wskazuje niekorzystny wpływ zanieczyszczeń środowiska na rośliny, zwierzęta i człowieka.
2. Zna zagrożenia środowiska we własnym regionie.
3. Ocenia na podstawie skali porostowej stopień zanieczyszczenia dwutlenkiem siarki powietrza w
najbliższej okolicy.
4. Wymienia odnawialne i nieodnawialne zasoby przyrody.
5. Podaje przyczyny i skutki powstawania efektu cieplarnianego, kwaśnych deszczów i dziury
ozonowej.
     OCENA DOBRA
1. Jest przekonany o konieczności zachowania i ochrony różnorodności biologicznej gatunków i
ekosystemów.
2. Zna zagrożenia dla środowiska ze strony energetyki jądrowej, składowania odpadów.
3. Określa stopień zanieczyszczenia wody poprzez liczbę i różnorodność występujących w niej
organizmów.
4. Wyjaśnia na czym polegają zjawiska: kwaśnego deszczu, dziury ozonowej i efektu
cieplarnianego.
5. Wyjaśnia ideę zrównoważonego rozwoju.
     OCENA BARDZO DOBRA
1. Wykazuje zagrożenia ekosystemów i konieczność ich ochrony.
2. Ocenia zmiany zachodzące w środowisku pod wpływem działalności człowieka.
3. Dostrzega wpływ zmian (negatywnych i pozytywnych) zachodzących w środowisku na jakość
życia człowieka.
4. Wykazuje wpływ zanieczyszczeń na funkcjonowanie ekosystemów.
5. Wyjaśnia z czym związane są dysproporcje w poziomie życia ludzi w różnych regionach świata


  IV. OCHRONA PRZYRODY


     OCENA DOPUSZCZAJĄCA
1. Wymienia podstawowe formy ochrony przyrody w Polsce.
2. Zna obiekty chronione w najbliższej okolicy.
3. Przestrzega zasad ochrony przyrody.
     OCENA DOSTATECZNA
1. Podaje definicję parku narodowego, rezerwatu przyrody i pomnika przyrody.
2. Zna kilka gatunków roślin i zwierząt chronionych.
     OCENA DOBRA
1. Wskazuje na mapie Polski parki narodowe.
2. Umie korzystać z różnych źródeł informacji.
3. Jest przekonany o celowości tworzenia parków narodowych, rezerwatów przyrody
     OCENA BARDZO DOBRA
1.Uzasadnia konieczność istnienia obszarów chronionych.
2. Rozpoznaje wybrane gatunki roślin i zwierząt chronionych.
3. Wie, że gatunki zagrożone wyginięciem trzeba nie tylko objąć ochroną ale także chronić miejsce
jego występowania.



                                             6) Geografia

                                           KLASA I

UKACYJNE Z GEOGRAFII W KLASIE I12 Wymagania edukacyjne
I Podstawy geografii

                                             - 133 -
1. Czym zajmuje się geografia?
2. Współrzędne geograficzne
3. Skala i rodzaje map
4. Układ Słoneczny

Ocena dopuszczająca

   1) definiuje termin: geografia
   2) wymienia podstawowe dyscypliny nauk geograficznych
   3) wymienia oraz wskazuje na mapie hipsometrycznej Świata kontynenty i oceany
   4) określa kształt i wymiary Ziemi
   5) wyjaśnia termin: siatka geograficzna
   6) wskazuje na mapie i globusie południki:0° i 180° oraz półkule: wschodnią i zachodnią
   7) wskazuje na mapie i globusie równik oraz półkule: północna i południowa
   8) określa położenie geograficzne punktu na mapie z dokładnością do 1°
   9) definiuje terminy: skala, mapa, plan, legenda mapy, siatka kartograficzna
   10) rozróżnia rodzaje skali mapy
   11) wskazuje skalę mniejszą i większą
   12) wyjaśnia wpływ skali na treści mapy
   13) wyjaśnia różnice między wysokością względną a bezwzględną
   14) wymienia i wskazuje przykłady map tematycznych
   15) definiuje terminy: wszechświat, ciało niebieskie
   16) wymienia rodzaje ciał niebieskich i podaje ich przykłady
   17) wskazuje różnice między gwiazdą a planetą
   18) wymienia planety Układu Słonecznego

Ocena dostateczna

   1) wyjaśnia, czym zajmuje się geografia fizyczna i społeczno-ekonomiczna
   2) porządkuje kontynenty i oceany według wielkości
   3) wymienia cechy południków i równoleżników
   4) wskazuje na globusie oraz mapie świata zwrotniki i koła podbiegunowe
   5) wyjaśnia terminy: długość i szerokość geograficzna
   6) definiuje termin: poziomica
   7) analizuje mapy poziomicowe odczytuje wysokość bezwzględną
   8) podaje rodzaje skali i przekształca je
   9) wyjaśnia różnice między siatką geograficzną a kartograficzną
   10) wskazuje różnice między planem a mapą
   11) orientuje mapę
   12) posługuje się planem miasta
   13) klasyfikuje mapy ze względu na ich skalę i treść
   14) wymienia metody prezentacji rzeźby terenu na mapach
   15) oblicza odległość rzeczywistą,
   16) wymienia planety Układu Słonecznego, zachowując właściwą kolejność
   17) porównuje planety Układu Słonecznego, korzystając z danych liczbowych

Ocena dobra:

   1) wyjaśnia różnice między elipsoidą a geoidą
   2) określa współrzędne geograficzne punktów wskazanych na mapie i globusie z
      dokładnością do 1’
   3) lokalizuje na mapie i globusie miejsca na podstawie współrzędnych geograficznych
   4) wymienia i wskazuje rodzaje sygnatur w legendzie mapy
   5) uzasadnia konieczność generalizacji map
   6) oblicza wysokość względną wybranych punktów, posługując się mapą poziomicową
                                           - 134 -
   7) wyjaśnia terminy: galaktyka, Droga Mleczna, konstelacja
   8) wskazuje różnice między Ziemią a innymi ciałami niebieskimi Układu Słonecznego
   9) omawia różnice między teorią heliocentryczną a geocentryczną

Ocena bardzo dobra:

   1) przedstawia ewolucje poglądów na temat kształtu i wymiarów Ziemi wraz z rozwojem
      nauki
   2) określa na mapie współrzędne geograficzne obszarów z dokładnością do 1°
   3) ocenia znaczenie umiejętności określania współrzędnych geograficznych w życiu
      człowieka
   4) oblicza skalę, znając odległość rzeczywistą i odległość na mapie
   5) czyta mapy w różnej skali, porównuje i analizuje ich treść
   6) wskazuje możliwości praktycznego wykorzystania planów i różnych rodzajów map
   7) ocenia znaczenie lotów kosmicznych w rozwoju nauki i cywilizacji


II. Ziemia we wszechświecie

1. Ruch obrotowy Ziemi
2. Ruch obiegowy Ziemi

Ocena dopuszczająca

   1) wyjaśnia terminy: ruch obrotowy Ziemi, górowanie Słońca, czas słoneczny, strefowy
      i urzędowy
   2) wyjaśnia przyczynę występowania dnia i nocy
   3) wymienia następstwa ruchu obrotowego Ziemi
   4) wskazuje na mapie przebieg linii zmiany daty
   5) definiuje terminy: ruch obiegowy Ziemi, równonoc, przesilenie letnie, przesilenie zimowe,
      dzień i noc polarna, rok przestępny
   6) wymienia daty równonocy oraz przesilenia letniego i zimowego
   7) podaje przykłady następstw ruchu obiegowego Ziemi
   8) określa wartość kąta nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity


Ocena dostateczna

   1)   omawia ruch obrotowy Ziemi oraz jego następstwa, posługując się globusem
   2)   wyjaśnia różnice między czasem słonecznym a czasem strefowymi urzędowym
   3)   określa czas strefowy, korzystając z mapy stref czasowych na Ziemi
   4)   podaje przyczynę zmiany kąta padania promieni słonecznych w ciągu roku
   5)   omawia oświetlenie Ziemi w pierwszych dniach kalendarzowych pór roku, posługując się
        planszą lub ilustracją
   6)   wymienia przyczyny występowania pór roku
   7)   podaje przyczyny występowania zaćmienia Słońca i Księżyca
   8)   wskazuje na mapie świata obszary, na których występują dni i noce polarne
   9)   omawia różnice między kalendarzem juliańskim a gregoriańskim

Ocena dobra

   1)   wskazuje zależności między ruchem obrotowym a rachubą czasu na Ziemi
   2)   uzasadnia konieczność stosowania czasu strefowego i urzędowego
   3)   oblicza czas miejscowy, znając różnicę długości geograficznej
   4)   wyjaśnia działanie siły Coriolisa
   5)   wyjaśnia przyczyny występowania dnia i nocy polarnej
                                           - 135 -
    6) dowodzi związki między ruchem obiegowym a zmianą długości trwania dnia i nocy w
       ciągu roku
    7) przedstawia na ilustracji układ Ziemi, Słońca i Księżyca podczas zaćmienia Słońca i
       Księżyca

Ocena bardzo dobra

    1) wyjaśnia znaczenie istnienia linii zmiany daty
    2) wyjaśnia, dlaczego linia zmiany daty nie pokrywa się dokładnie z południkiem 180°
    3) omawia zastosowanie gnomonu
    4) omawia wpływ ruchu obrotowego na zjawiska przyrodnicze i życie człowieka
    5) dowodzi wpływu nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity na występowanie pór
       roku
    6) oblicza wysokość Słońca nad horyzontem w południe w pierwszych dniach
       astronomicznych pór roku
    7) omawia wpływ ruchu obiegowego na zmiany w przyrodzie i życie człowieka


III. Atmosfera i hydrosfera

1. Sfery Ziemi i ich współzależności
2. Atmosfera
3. Klimaty kuli ziemskiej
4. Zasoby wodne Ziemi

Ocena dopuszczająca

    1)  wymienia sfery Ziemi
    2)  definiuje termin: środowisko przyrodnicze
    3)  wyjaśnia terminy: atmosfera, troposfera, wiatr, ciśnienie atmosferyczne
    4)   podaje nazwy gazów wchodzących w skład powietrza atmosferycznego
    5)   wymienia warstwy atmosfery, posługując się planszą lub schematem
    6)   wskazuje na mapie świata obszary o najwyższej i najniższej temperaturze powietrza
    7)  wskazuje na mapie świata obszary o najwyższych i najniższych rocznych sumach opadów
        atmosferycznych
    8) wymienia przykłady wiatrów stałych i okresowo zmiennych
    9) rozróżnia terminy klimat i pogoda
    10) wymienia elementy klimatu
    11) wymienia czynniki klimatotwórcze
    12) wskazuje na mapie świata główne strefy klimatyczne: równikową, zwrotnikową,
        podzwrotnikową, umiarkowaną i okołobiegunową
    13) wymienia i wskazuje na mapie fizycznej świata oceany
    14) podaje przykłady wód powierzchniowych i podziemnych
    15) podaje przykłady ruchów wody morskiej
    16) wskazuje na mapie przykłady największych jezior i najdłuższych rzek świata

ocena dostateczna

    1)   opisuje poszczególne sfery Ziemi
    2)   podaje, w jakich postaciach występuje woda w hydrosferze
    3)   podaje przykłady współzależności między sferami Ziemi
    4)   wymienia zjawiska atmosferyczne występujące w troposferze
    5)   omawia zmiany temperatury w atmosferze, posługując się schematem
    6)   wymienia czynniki wpływające na rozkład temperatury powietrza i opadów
         atmosferycznych na Ziemi

                                            - 136 -
   7) oblicza średnią roczną temperaturę powietrza, średnią roczną amplitudę temperatury i
       roczną sumę opadów, korzystając z danych klimatologicznych
   8) omawia zasoby wodne Ziemi, korzystając ze schematu
   9) podaje przyczyny zasolenia wód oceanicznych
   10) omawia zasolenie wód wszechoceanu
   11) wyjaśnia wpływ prądów morskich na klimat
   12) wyjaśnia terminy: przepływ, wody mineralne, gejzer, firn, pole firnowe, granica
       wiecznego śniegu
   13) podaje przykłady prądów ciepłych i zimnych
   14) wymienia elementy dorzecza
   15) omawia rolę rzek w przyrodzie
   16) określa różnice między lodowcem a lądolodem
   17) wskazuje na mapie świata obszary współcześnie zlodowacone
   18) wskazuje na mapie świata obszary występowania wiatrów stałych i okresowo zmiennych
   19) wymienia jednostki ciśnienia atmosferycznego
   20) opisuje strefy klimatyczne na podstawie klimatogramów
   21) klasyfikuje klimaty na strefowe i astrefowe
   22) podaje przykłady wpływu klimatu na życie i działalność gospodarczą człowieka

Ocena dobra

   1)  omawia współzależności zachodzące między sferami Ziemi
   2)  wymienia nauki zajmujące się badaniem poszczególnych sfer Ziemi
   3)  omawia wpływ poszczególnych sfer Ziemi na życie i działalność gospodarczą człowieka
   4)  charakteryzuje poszczególne warstwy atmosfery
   5)  analizuje przyczyny zróżnicowania temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na
       kuli ziemskiej
   6) wyjaśnia cyrkulację pasatową na Ziemi
   7) omawia na przykładach wpływ wybranych czynników klimatotwórczych na klimat danego
       obszaru
   8) charakteryzuje klimat górski
   9) wykreśla klimatogramy na podstawie danych klimatologicznych
   10) analizuje zależność między temperaturą powietrza, temperaturą wody morskiej a
       zasoleniem wód
   11) wymienia i wskazuje na mapie świata prądy ciepłe i zimne
   12) wskazuje na mapie największe jeziora i najdłuższe rzeki na poszczególnych kontynentach
   13) rozpoznaje i nazywa rodzaje ujść rzek: lejkowe i deltowe
   14) omawia warunki powstawania lodowców górskich i lądolodów
   15) podaje przykłady gospodarczego znaczenia wód podziemnych

Ocena bardzo dobra

   1)  omawia wpływ działalności człowieka na funkcjonowanie sfer Ziemi
   2)  charakteryzuje wielokierunkowe zależności między sferami Ziemi
   3)  omawia przyczyny powstawania bryzy i fenu, posługując się ilustracjami
   4)  analizuje cechy klimatów strefowych i astrefowych
   5)  analizuje współzależności między strefami klimatycznymi a roślinnymi
   6)  omawia wpływ klimatu górskiego na tworzenie się pięter roślinnych
   7)  ocenia wpływ klimatu na zagospodarowanie wybranych regionów kuli ziemskiej
   8)  wskazuje związek między występowaniem wód a warunkami klimatycznymi na Ziemi
   9)  omawia przyczyny występowania ruchów wody morskiej: falowania, pływów i prądów
       morskich
   10) wyjaśnia proces tworzenia się gejzerów


IV Litosfera i pedosfera
                                          - 137 -
1. Budowa wnętrza Ziemi
2. Najważniejsze wydarzenia z przeszłości geologicznej Ziemi
3. Procesy wewnętrzne kształtujące powierzchnię Ziemi
4. Procesy zewnętrzne kształtujące powierzchnię Ziemi
5. Powstawanie gleb

Ocena dopuszczająca

   1) • wymienia warstwy wnętrza Ziemi
   2) • uzasadnia potrzebę badania wnętrza Ziemi
   3) • wyjaśnia różnice między litosferą a skorupą ziemską
   4) • wyjaśnia terminy: skała, minerał
   5) • wymienia nazwy skał najczęściej występujących na Ziemi
   6) • podaje przykłady gospodarczego znaczenia skał
   7) • określa wiek Ziemi
   8) • wymienia nazwy er, zaczynając od najstarszej
   9) • podaje przykłady najważniejszych wydarzeń w dziejach Ziemi w poszczególnych erach
   10) • wymienia procesy wewnętrzne kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi
   11) • wyjaśnia terminy: ruchy górotwórcze, góry fałdowe, góry zrębowe
   12) • podaje przykłady gór fałdowych i zrębowych
   13) • omawia budowę wulkanu, posługując się schematem
   14) • wymienia produkty erupcji wulkanicznej
   15) • omawia wpływ procesów wewnętrznych na życie i gospodarkę ludzi
   16) • wymienia procesy zewnętrzne kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi
   17) • wymienia rodzaje wietrzenia
   18) • określa produkt wietrzenia
   19) • wyjaśnia różnice między budującą a niszczącą działalnością czynników zewnętrznych
   20) • podaje przykłady budującej i niszczącej działalności rzek, lodowców, morza oraz wiatru
   21) • wyjaśnia termin: gleba
   22) • wymienia czynniki glebotwórcze
   23) • podaje przykłady gleb strefowych

Ocena dostateczna

   1) • wyjaśnia znaczenie badań geofizycznych w poznawaniu budowy wnętrza Ziemi
   2) • omawia budowę wnętrza Ziemi, posługując się schematem
   3) • rozpoznaje skały występujące powszechnie na powierzchni Ziemi
   4) • klasyfikuje skały ze względu na ich genezę
   5) • analizuje tablicę stratygraficzną
   6) • podaje we właściwej kolejności nazwy okresów w dziejach Ziemi
   7) • podaje przykłady skamieniałości przewodnich
   8) • omawia przyczyny oraz skutki występowania trzęsień ziemi i wulkanizmu
   9) • wskazuje na mapie świata obszary aktywne sejsmicznie
   10) • rozpoznaje góry fałdowe i zrębowe
   11) • omawia działalność erozyjną, akumulacyjną i transportową rzeki w jej górnym, dolnym
       i Środkowym biegu
   12) • wyjaśnia, w jaki sposób powstają formy krasowe
   13) • omawia rzeźbę polodowcową na nizinach i w górach
   14) • podaje przykłady niszczącej i budującej działalności wiatru na pustyniach
   15) • omawia warunki sprzyjające powstawaniu wybrzeża klifowego i mierzejowego
   16) • rozpoznaje formy powstałe w wyniku rzeźbotwórczych procesów zewnętrznych
   17) • definiuje termin: próchnica
   18) • wyjaśnia, na czym polega proces glebotwórczy
   19) • wskazuje i nazywa poziomy glebowe na schemacie profilu glebowego
   20) • omawia znaczenie gleb w przyrodzie i gospodarce człowieka
                                            - 138 -
   21) • podaje przykłady gleb astrefowych

Ocena dobra

   1)  • wskazuje różnice między minerałem a skałą
   2)  • podaje przykłady minerałów skałotwórczych
   3)  • opisuje cechy fizyczne wybranych skał i minerałów
   4)  • określa gospodarczą przydatność skał i minerałów
   5)  • charakteryzuje w kolejności od najstarszego do najmłodszego najważniejsze wydarzenia
       w dziejach geologicznych Ziemi w poszczególnych erach
   6) • wyjaśnia proces powstawania gór fałdowych i zrębowych, posługując się schematem
   7) • omawia ogólne założenia teorii płyt litosfery
   8) • wyjaśnia proces wietrzenia fizycznego i chemicznego
   9) • wyjaśnia zjawisko wietrzenia mrozowego
   10) • wymienia i wskazuje na mapie fizycznej świata regiony, w których dominuje wietrzenie
       fizyczne oraz chemiczne
   11) • analizuje na podstawie planszy lub schematu formy krasu powierzchniowego i
       podziemnego
   12) • klasyfikuje formy rzeźby na powstałe w wyniku procesów niszczących i akumulacyjnych
   13) • wskazuje na mapie świata obszary występowania głównych typów gleb strefowych
   14) • charakteryzuje wybrane typy gleb strefowych i astrefowych

Ocena bardzo dobra

   1)  • porównuje warstwy wnętrza Ziemi
   2)  • omawia zróżnicowanie temperatury wnętrza Ziemi
   3)  • analizuje wpływ temperatury wnętrza Ziemi na rozwój górnictwa
   4)  • omawia warunki powstawania skał magmowych, osadowych i metamorficznych na
       podstawie schematu
   5) • dowodzi znaczenia skamieniałości przewodnich dla odtwarzania geologicznych dziejów
       Ziemi
   6) • dowodzi związku między występowaniem obszarów sejsmicznych i wulkanicznych
       przebiegiem granic płyt litosfery
   7) • omawia proces krasowienia i warunki, w których zachodzi
   8) • omawia wpływ lodowców na rzeźbę gór oraz lądolodów na rzeźbę nizin
   9) • dowodzi zależności między budową geologiczną, warunkami klimatycznymi a
       charakterem zewnętrznych procesów rzeźbotwórczych
   10) • porównuje profile glebowe różnych typów gleb
   11) • analizuje związek między typem gleby a klimatem i roślinnością
   12) • uzasadnia potrzeb´ racjonalnego gospodarowania glebami



V Ludność świata

1. Liczba ludności
2. Rozmieszczenie ludności na świecie
3. Zróżnicowanie ludności świata
4. Rozwój miast

Ocena dopuszczająca

   1) • podaje przybliżoną liczbę ludności na świecie
   2) • wyjaśnia terminy: przyrost naturalny, współczynnik przyrostu naturalnego, eksplozja
      demograficzna
   3) • wyjaśnia wpływ wielkości przyrostu naturalnego na liczbę ludności
                                             - 139 -
   4)  • wskazuje na mapie świata kraje o największej liczbie ludności
   5)  • wyjaśnia terminy: gęstość zaludnienia, migracja, imigracja, emigracja
   6)  • wymienia czynniki przyrodnicze ograniczające osiedlanie się ludzi
   7)  • wymienia główne czynniki pozaprzyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności na
       Ziemi
   8) • wymienia obszary o małej i dużej gęstości zaludnienia
   9) • wyjaśnia termin naród
   10) • rozpoznaje piramidy płci i wieku społeczeństwa młodego i starzejącego się
   11) • podaje główne rasy ludzkie na Ziemi
   12) • wymienia religie skupiające największą liczbę wyznawców na świecie
   13) • uzasadnia potrzebę tolerancji wobec innych religii, ras i narodowości
   14) • wyjaśnia terminy: urbanizacja, aglomeracja, konurbacja
   15) • wymienia przyczyny wzrostu liczby ludności miast
   16) • wymienia podstawowe funkcje miast
   17) • nazywa i wskazuje na mapie największe miasta świata pod względem liczby ludności
   18) • wymienia wady i zalety życia w wielkim mieście

Ocena dostateczna

   1) • omawia przyczyny gwałtownego wzrostu liczby ludności świata w XX w.
   2) • oblicza współczynnik przyrostu naturalnego
   3) • porównuje współczynnik przyrostu naturalnego w krajach wysoko i słabo rozwiniętych
       gospodarczo
   4) • wymienia i wskazuje na mapie świata przykłady państw, w których występuje eksplozja
       demograficzna oraz państwa z ujemnym przyrostem naturalnym
   5) • wskazuje na mapie świata obszary o niewielkiej i dużej gęstości zaludnienia
   6) • oblicza wskaźnik gęstości zaludnienia
   7) • wyjaśnia terminy: migracja wewnętrzna, migracja zewnętrzna
   8) • wymienia główne kierunki i przyczyny współczesnych migracji zewnętrznych
   9) • omawia wpływ migracji zewnętrznych na liczbę i rozmieszczenie ludności
   10) • omawia na podstawie mapy zróżnicowanie religijne ludności świata
   11) • wymienia najbardziej rozpowszechnione języki na świecie
   12) • wyjaśnia proces urbanizacji
   13) • analizuje różnice między aglomeracją a konurbacją
   14) • wskazuje na mapie przykłady aglomeracji i konurbacji
   15) • analizuje poziom urbanizacji na różnych kontynentach

Ocena dobra

   1) • wyjaśnia, dlaczego w krajach słabo rozwiniętych gospodarczo przyrost naturalny jest
       większy niż w krajach wysoko rozwiniętych
   2) • omawia przyczyny i konsekwencje eksplozji demograficznej w państwach słabo
       rozwiniętych gospodarczo
   3) • wymienia negatywne skutki starzenia się społeczeństw w krajach wysoko rozwiniętych
       gospodarczo
   4) • charakteryzuje wpływ czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych na
       rozmieszczenie ludności na Ziemi
   5) • wymienia przyczyny i kierunki migracji wewnętrznych
   6) • analizuje na przykładach konsekwencje nierównomiernego rozmieszczenia ludności na
       świecie
   7) • omawia struktur´ płci i wieku ludności na podstawie analizy piramidy płci i wieku
   8) • wyjaśnia, dlaczego języki angielski i hiszpański są bardzo rozpowszechnione na świecie
   9) • omawia kryteria wyróżniające miasto od innych osiedli
   10) • omawia przyczyny powstawania dzielnic nędzy w wielkich miastach
   11) • analizuje przyczyny dezurbanizacji

                                           - 140 -
Ocena bardzo dobra

   1) • charakteryzuje zróżnicowanie przyrostu naturalnego na świecie oraz jego przyczyny
      i konsekwencje
   2) • określa przyczyny rozmieszczenia ludności w danym państwie lub regionie na podstawie
      analizy map tematycznych
   3) • przewiduje i analizuje zmiany w strukturze demograficznej i narodowościowej na
      świecie spowodowane migracjami zewnętrznymi
   4) • ocenia wpływ rozwoju gospodarczego na rozmieszczenie ludności
   5) • omawia przyczyny i konsekwencje zróżnicowania ludności pod względem rasowym,
      religijnym i narodowościowym
   6) • analizuje zależność między stopniem rozwoju gospodarczego a poziomem urbanizacji
   7) • omawia pozytywne i negatywne skutki urbanizacji

VI ospodarka światowa

1.Warunki rozwoju rolnictwa na świecie
2. Uprawa roślin i hodowla zwierząt
3. Rozmieszczenie i rola przemysłu
4. Energetyka jako podstawa gospodarki
5. Usługi
6. Turystyka

Ocena dopuszczająca

   1) • definiuje termin: rolnictwo
   2) • wymienia przyrodnicze i pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa
   3) • wskazuje na mapie najważniejsze regiony rolnicze świata
   4) • omawia znaczenie rolnictwa w życiu i gospodarce człowieka
   5) • wyjaśnia terminy: uprawa roślin, hodowla zwierząt
   6) • wymienia grupy roślin uprawnych i przykłady gatunków zaliczanych do tych grup
   7) • omawia cele upraw wybranych roślin żywieniowych i przemysłowych
   8) • wymienia zwierzęta hodowlane
   9) • omawia cele hodowli wybranych zwierząt
   10) • wyjaśnia terminy: przemysł, okręg przemysłowy, ośrodek przemysłowy, przemysł high-
       tech
   11) • wymienia po trzy podstawowe czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze lokalizacji
       przemysłu
   12) • podaje przykłady produktów przemysłu wysokiej technologii używanych w życiu
       codziennym
   13) • podaje przykład ośrodka przemysłu wysokiej technologii na świecie
   14) • wymienia odnawialne i nieodnawialne źródła energii
   15) • podaje nazwy i wskazuje na mapie świata państwa, które są największymi producentami
       ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla kamiennego
   16) • wyjaśnia, dlaczego węgiel kamienny i ropa naftowa to surowce nieodnawialne
   17) • omawia znaczenie energetyki w życiu oraz gospodarce człowieka
   18) • wyjaśnia terminy: usługi, komunikacja, transport, łączność
   19) • wymienia rodzaje usług
   20) • rozróżnia rodzaje transportu
   21) • omawia znaczenie transportu w rozwoju gospodarki i życiu człowieka
   22) • rozróżnia terminy: atrakcyjno turystyczna i walory turystyczne
   23) • wymienia główne przyczyny rozwoju turystyki na świecie
   24) • wymienia formy turystyki
   25) • wymienia przyrodnicze i pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju turystyki
   26) • wskazuje na mapie świata i Europy najważniejsze regiony turystyczne

                                          - 141 -
Ocena dostateczna

   1) • wyjaśnia różnicę między plonem a zbiorem
   2) • omawia rolę czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych w rozwoju rolnictwa,
       korzystając z map tematycznych i danych statystycznych
   3) • wyjaśnia terminy: rolnictwo ekstensywne i rolnictwo intensywne
   4) • wymienia formy użytkowania ziemi
   5) • porównuje pozaprzyrodnicze warunki rozwoju rolnictwa w wybranych krajach świata
   6) • uzasadnia potrzebę upraw roślin dla potrzeb produkcji żywności
   7) • wskazuje na mapie świata obszary upraw najważniejszych roślin żywieniowych
   8) • porównuje wielkość plonów i zbiorów w różnych krajach świata
   9) • analizuje rozmieszczenie hodowli zwierząt na świecie, korzystając z map tematycznych
   10) • omawia czynniki wpływające na rozmieszczenie upraw roślin i hodowli zwierząt
   11) • wyjaśnia znaczenie upraw roślin i hodowli zwierząt dla rozwoju pozarolniczych
       sektorów gospodarki
   12) • analizuje diagramy dotyczące wielkości i rodzaju upraw roślin oraz hodowli zwierząt
   13) • omawia przyrodnicze i pozaprzyrodnicze czynniki lokalizacji przemysłu
   14) • podaje nazwy i wskazuje na mapie świata największe okręgi przemysłowe
   15) • wskazuje na mapie świata państwa, w których rozwinął się przemysł high-tech
   16) • wymienia produkty przemysłu wysokiej technologii
   17) • wskazuje na mapie świata ośrodki przemysłu high-tech
   18) • omawia znaczenie przemysłu high-tech dla innych sektorów gospodarki
   19) • wyjaśnia, dlaczego na świecie wzrasta wydobycie i zużycie ropy naftowej oraz gazu
       ziemnego
   20) • ustala przyczyny zmiany znaczenia niektórych źródeł energii
   21) • wskazuje korzyści i zagrożenia energetyki jądrowej i wodnej
   22) • wyjaśnia przyczyny wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną na świecie
   23) • omawia wady i zalety poszczególnych rodzajów transportu
   24) • dowodzi znaczenia usług w gospodarce i życiu codziennym
   25) • analizuje czynniki warunkujące rozwój poszczególnych rodzajów transportu
   26) • wymienia środki łączności
   27) • ocenia rolę łączności w gospodarce i życiu codziennym
   28) • wymienia czynniki decydujące o atrakcyjności turystycznej regionu lub kraju
   29) • analizuje wielkość ruchu turystycznego na świecie

Ocena dobra

   1)  • wykazuje różnice między ekstensywnym a intensywnym sposobem gospodarowania
   2)  • ocenia przydatność wskazanych obszarów pod kątem działalności rolniczej
   3)  • porównuje struktur´ użytkowania gruntów w różnych krajach świata
   4)  • wymienia i wskazuje na mapie świata państwa, które są największymi producentami
       wybranych roślin uprawnych
   5) • wymienia i wskazuje na mapie świata państwa o największym pogłowiu wybranych
       zwierząt gospodarskich
   6) • wyjaśnia przyczyny małego znaczenia gospodarczego bydła w Indiach oraz trzody
       chlewnej          w państwach muzułmańskich
   7) • analizuje zmiany wielkości pogłowia zwierząt gospodarskich na świecie
   8) • omawia czynniki lokalizacji zakładów przemysłowych w przeszłości i obecnie
   9) • wymienia i omawia czynniki, które zadecydowały o lokalizacji największych okręgów
       przemysłowych na świecie
   10) • wyjaśnia, dlaczego ośrodki przemysłu high-tech zlokalizowane są głównie w krajach
       wysoko rozwiniętych gospodarczo
   11) • omawia strukturę produkcji energii elektrycznej w wybranych państwach
   12) • dowodzi zależności między poziomem rozwoju gospodarczego a wielkości produkcji
       energii elektrycznej w danym państwie
   13) • uzasadnia konieczność rozwoju energetyki alternatywnej
                                           - 142 -
   14) • analizuje przyczyny zróżnicowania poziomu łączności na świecie
   15) • omawia wpływ poszczególnych rodzajów transportu na środowisko przyrodnicze
   16) • wymienia przyczyny zróżnicowania poziomu motoryzacji na świecie
   17) • analizuje przyczyny gwałtownego rozwoju turystyki na świecie
   18) • omawia przyczyny przestrzennego zróżnicowania wielkości ruchu turystycznego na
       świecie

Ocena bardzo dobra

   1) • omawia wpływ barier przyrodniczych na rozwój rolnictwa i struktur´ użytkowania ziemi
       na świecie
   2) • wyjaśnia, dlaczego w krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo maleje zużycie
       nawozów sztucznych
   3) • omawia przyczyny zróżnicowania poziomu rozwoju rolnictwa na świecie
   4) • dowodzi zależności między warunkami przyrodniczymi a rodzajem upraw roślin i
       sposobem hodowli zwierząt
   5) • omawia pozaprzyrodnicze czynniki wpływające na rozmieszczenie hodowli zwierząt na
       świecie
   6) • wyjaśnia, dlaczego w rolnictwie krajów wysoko rozwiniętych gospodarczo dominuje
       produkcja zwierzęca
   7) • analizuje i przewiduje zmiany znaczenia czynników przyrodniczych i
       pozaprzyrodniczych              w lokalizacji zakładów przemysłowych
   8) • uzasadnia twierdzenie, że przemysł high-tech jest przemysłem przyszłości
   9) • omawia skutki wyczerpywania się złóż surowców energetycznych dla gospodarki
       światowej
   10) • przewiduje rozwój energetyki w przyszłości
   11) • wskazuje i analizuje bariery utrudniające wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
   12) • wskazuje i omawia najnowsze kierunki rozwoju transportu i łączności na świecie
   13) • omawia zależność między poziomem rozwoju gospodarczego państw a poziomem
       rozwoju komunikacji
   14) • wyjaśnia, dlaczego turystyka może być szansą rozwoju regionów słabo rozwiniętych
       gospodarczo
   15) • omawia pozytywny i negatywny wpływ turystyki na środowisko przyrodnicze,
       gospodarkę            i kulturę


VI . Problemy współczesne o świata

1. Głód i niedożywienie
2. Konflikty zbrojne na świecie
3. Degradacja i ochrona środowiska naturalnego

Ocena dopuszczająca

   1) • wyjaśnia terminy: państwo, społeczeństwo
   2) • wymienia przykładowe mierniki rozwoju społeczno-gospodarczego państw
   3) • wymienia główne problemy państw słabo rozwiniętych
   4) • wyjaśnia terminy: głód, niedożywienie
   5) • wymienia główne przyczyny głodu
   6) • podaje przykłady krajów, w których występują największe niedobory żywności
   7) • wymienia sposoby walki z głodem
   8) • wyjaśnia terminy: wojna, terroryzm
   9) • wymienia główne przyczyny konfliktów na świecie
   10) • wymienia i wskazuje na mapie obszar aktualnych konfliktów zbrojnych
   11) • wymienia główne źródła zanieczyszczeń atmosfery i hydrosfery

                                           - 143 -
   12) • proponuje działania przyczyniające się do ochrony środowiska, które może podjąć każdy
       człowiek
   13) • wymienia formy ochrony przyrody

Ocena dostateczna

   1) • podaje przykłady terytoriów zależnych
   2) • podaje nazwy i wskazuje na mapie świata przykłady państw wysoko i słabo rozwiniętych
       gospodarczo
   3) • podaje nazwy i wskazuje na mapie świata kontynenty, na których znajduje się najwięcej
       państw o niskiej wartości wskaźnika HDI
   4) • wymienia cechy krajów o niskimi wysokim poziomie rozwoju gospodarczego
   5) • porównuje wartość PKB i HDI w wybranych krajach świata
   6) • podaje nazwy i wskazuje na mapie świata obszary głodu i niedożywienia
   7) • analizuje przyczyny niedożywienia w krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo
   8) • wymienia skutki głodu i niedożywienia
   9) • omawia przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych na świecie
   10) • wyjaśnia znaczenie terminu: „zimna wojna”
   11) • omawia główne zadania ONZ
   12) • omawia wybrane formy ochrony przyrody
   13) • uzasadnia potrzeb´ tworzenia Światowej sieci rezerwatów biosfery UNESCO
   14) • wymienia i wskazuje na mapie Świata przykłady rezerwatów biosfery UNESCO

Ocena dobra

   1)  • wskazuje na mapie świata wybrane terytoria zależne
   2)  • omawia kryteria potrzebne do obliczenia wskaźnika HDI
   3)  • analizuje cechy państw o wysokim i niskim stopniu rozwoju społeczno-gospodarczego
   4)  • porównuje poziom rozwoju społeczno-gospodarczego państw, korzystając z różnych
       mierników
   5) • wyjaśnia różnice między głodem a niedożywieniem
   6) • dzieli przyczyny głodu na przyrodnicze i pozaprzyrodnicze
   7) • wymienia nazwy państw, które w największym stopniu korzystają z międzynarodowej
       pomocy żywnościowej
   8) • klasyfikuje konflikty ze względu na ich przyczyn´
   9) • omawia przyczyny terroryzmu
   10) • opisuje wybrany konflikt zbrojny toczący się aktualnie na świecie
   11) • przedstawia, na podstawie dostępnych źródeł informacji, środki bezpieczeństwa
       podejmowane przez różne kraje w walce z terroryzmem
   12) • wyjaśnia mechanizmy powstawania kwaśnych opadów, dziury ozonowej i wzrostu efektu
       cieplarnianego
   13) • omawia wpływ odpadów i „dzikich” wysypisk na środowisko
   14) • udowadnia, że recykling ma pozytywny wpływ na stan środowiska przyrodniczego
Ocena bardzo dobra

   1) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania państw świata pod względem poziomu rozwoju
      społeczno-gospodarczego
   2) • wyjaśnia, dlaczego wskaźnik HDI lepiej odzwierciedla poziom rozwoju społeczno-
      gospodarczego państw niż wskaźnik PKB
   3) • uzasadnia potrzebę walki z głodem
   4) • omawia różne sposoby walki z głodem – pomoc doraźną oraz metody zwiększania
      produkcji żywności w krajach najbiedniejszych
   5) • wyjaśnia, na podstawie różnych źródeł informacji, rolę „zielonej rewolucji” w
      ograniczeniu głodu na świecie
   6) • dowodzi tezy, że bieda jest równocześnie przyczyną i skutkiem wojen

                                           - 144 -
   7) • uzasadnia tezę, że terroryzm stanowi obecnie jedno z największych zagrożeń dla pokoju
       na świecie
   8) • ocenia znaczenie ONZ w zapobieganiu konfliktom międzynarodowym
   9) • proponuje sposoby zapobiegania rozwiązywania konfliktów zbrojnych
   10) • wykazuje związki między nasileniem efektu cieplarnianego a zmianami klimatycznymi
       i zmianami w środowisku przyrodniczym
   11) • ocenia znaczenie parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych
       w ochronie środowiska przyrodniczego
   12) • uzasadnia potrzebę ochrony środowiska przyrodniczego

                                         KLASA II

I. Afryka

1. Warunki naturalne
2. Ludność i urbanizacja
3. Gospodarka
4. Egipt
5. Etiopia
6. Republika Południowej Afryki

Ocena dopuszczająca

   1) • wskazuje Afrykę na mapie świata
   2) • wyjaśnia terminy: linia brzegowa, obszar bezodpływowy, rzeka okresowa, rzeka
       epizodyczna
   3) • odczytuje na mapie ogólnogeograficznej Afryki nazwy elementów linii brzegowej, krain
       geograficznych, rzek i jezior
   4) • wymienia czynniki geograficzne kształtujące klimat Afryki
   5) • przyporządkowuje strefom klimatycznym odpowiednie formacje roślinne
   6) • wyjaśnia termin gęstość zaludnienia
   7) • podaje liczbę ludności Afryki
   8) • wymienia nazwy ras ludzkich zamieszkujących Afrykę
   9) • podaje nazwy obszarów najgęściej i najsłabiej zaludnionych w Afryce
   10) • wymienia podstawowe mierniki rozwoju gospodarczego
   11) • opisuje poziom rozwoju gospodarczego Afryki
   12) • wymienia czynniki warunkujące rozwój rolnictwa w Afryce
   13) • wylicza nazwy najważniejszych roślin żywieniowych i eksportowych uprawianych w
       Afryce
   14) • wskazuje na mapie Egipt i podaje nazwę jego stolicy
   15) • wymienia główne cechy środowiska przyrodniczego Egiptu
   16) • wymienia najważniejsze cechy gospodarki Egiptu
   17) • wskazuje na mapie świata Etiopię i podaje nazwę jej stolicy
   18) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Etiopii
   19) • wskazuje na mapie świata RPA oraz podaje nazwę jej stolicy
   20) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego RPA

Ocena dostateczna

   1)   • określa położenie geograficzne Afryki na kuli ziemskiej
   2)   • porównuje linię brzegową Afryki z liniami brzegowymi innych kontynentów
   3)   • określa cechy ukształtowania powierzchni Afryki
   4)   • charakteryzuje klimat Afryki na podstawie mapy klimatycznej i klimatogramów
   5)   • wyjaśnia terminy: eksplozja demograficzna, urbanizacja
   6)   • omawia na podstawie map ludnościowych i danych statystycznych czynniki warunkujące
        zróżnicowanie rasowe i religijne ludności Afryki
                                           - 145 -
   7) • omawia przyczyny eksplozji demograficznej w Afryce
   8) • wyjaśnia przyczyny niskiego poziomu urbanizacji w Afryce
   9) • wskazuje na mapie oraz podaje nazwy obszarów silnie zurbanizowanych
   10) • wyjaśnia, dlaczego Afryka nazywana jest kontynentem rolniczym
   11) • wyjaśnia przyczyny niskiego poziomu rozwoju przemysłu w Afryce
   12) • opisuje poziom rozwoju usług w Afryce
   13) • określa położenie geograficzne Egiptu
   14) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Egiptu
   15) • charakteryzuje klimat Egiptu
   16) • uzasadnia konieczność sztucznego nawadniania pól uprawnych w Egipcie
   17) • opisuje wybrane atrakcje turystyczne Egiptu
   18) • określa położenie geograficzne Etiopii
   19) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Etiopii
   20) • charakteryzuje klimat Etiopii
   21) • wymienia przyczyny niskiego poziomu rozwoju gospodarczego Etiopii
   22) • określa położenie geograficzne RPA
   23) • omawia cechy ukształtowania powierzchni RPA
   24) • wymienia problemy społeczne RPA
   25) • opisuje potencjał gospodarczy RPA

Ocena dobra

   1) • omawia wpływ wybranych czynników klimatycznych na klimat Afryki
   2) • wyjaśnia zależności między rozmieszczeniem stref klimatycznych i roślinnych
   3) • charakteryzuje wody powierzchniowe Afryki
   4) • ocenia wpływ warunków naturalnych na rozmieszczenie ludności
   5) • proponuje sposoby przezwyciężenia głodu w Afryce
   6) • omawia problemy związane z epidemią AIDS na kontynencie afrykańskim
   7) • wymienia przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych toczących się na terenie Afryki
   8) • omawia uwarunkowania rozwoju gospodarczego Afryki
   9) • analizuje strukturę użytkowania ziemi w Afryce
   10) • analizuje czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze pod kątem możliwości rozwoju
       turystyki          w Afryce
   11) • porównuje PKB i HDI Egiptu z PKB i HDI innych państw
   12) • określa korzyści wynikające ze strategicznego położenia Egiptu
   13) • opisuje poziom rozwoju gospodarczego Etiopii
   14) • porównuje PKB i HDI Etiopii z PKB i HDI innych państw
   15) • porównuje PKB i HDI Republiki Południowej Afryki z PKB i HDI innych państw
   16) • analizuje rozmieszczenie ośrodków przemysłowych w RPA

Ocena bardzo dobra

   1)  • wykazuje symetryczność Afryki względem równika
   2)  • wykazuje związki między budową geologiczną a ukształtowaniem pionowym Afryki
   3)  • wyjaśnia mechanizm powstawania systemu rowów tektonicznych w Afryce
   4)  • dowodzi związku między warunkami klimatycznymi, ukształtowaniem pionowym a
       gęstością         i układem sieci rzecznej
   5) • wyjaśnia przyczyny i skutki wysokiego przyrostu naturalnego
   6) • uzasadnia twierdzenie, że Afryka jest kontynentem ludzi młodych
   7) • analizuje przyczyny i skutki głodu w Afryce
   8) • ocenia skutki wybranych konfliktów zbrojnych
   9) • ocenia warunki środowiska przyrodniczego Afryki pod kątem rozwoju rolnictwa
   10) • analizuje wskaźnik HDI w państwach Afryki i formułuje wnioski
   11) • analizuje mapy gospodarcze Afryki i formułuje wnioski
   12) • porównuje cechy państw o różnym poziomie rozwoju gospodarczego
   13) • dowodzi wpływu kolonializmu na aktualne problemy gospodarcze Afryki
                                           - 146 -
    14) • omawia warunki przyrodnicze oraz charakterystyczne cechy społeczne, gospodarcze
        i polityczne Egiptu
    15) • analizuje uwarunkowania rozwoju społeczno-gospodarczego Egiptu
    16) • ocenia konsekwencje powstania zbiornika Nasera
    17) • omawia warunki naturalne oraz charakterystyczne cechy społeczne, gospodarcze i
        polityczne Etiopii
    18) • analizuje uwarunkowania rozwoju społeczno-gospodarczego Etiopii
    19) • ocenia możliwości rozwoju gospodarczego Etiopii w przyszłości
    20) • omawia warunki przyrodnicze oraz charakterystyczne cechy społeczne, gospodarcze
        i polityczne RPA
    21) • ocenia wpływ polityki apartheidu na współczesne problemy społeczno--gospodarcze
        RPA

II. Ameryka Północna i Południowa

 7. Warunki naturalne
 8. Ludność i urbanizacja
 9. Gospodarka
10. Stany Zjednoczone
11. Meksyk
12. Brazylia

Ocena dopuszczająca

    1)  • wskazuje Amerykę na mapie świata
    2)  • wyjaśnia terminy: Ameryka Łacińska i Ameryka Środkowa
    3)  • wskazuje elementy linii brzegowej Ameryki na mapie oraz podaje ich nazwy
    4)  • wymienia czynniki geograficzne kształtujące klimat Ameryki
    5)  • wskazuje na mapie i podaje nazwy najważniejszych krain geograficznych, rzek i jezior
        w Ameryce Północnej i Południowej
    6) • wyjaśnia terminy: Metys, Mulat, Zambos
    7) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania rasowego ludności Ameryki
    8) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów gęsto i słabo zaludnionych
    9) • podaje nazwy i wskazuje na mapie największe miasta Ameryki
    10) • wymienia cechy państw wysoko rozwiniętych gospodarczo
    11) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów w Ameryce o korzystnych warunkach
        przyrodniczych dla rozwoju rolnictwa
    12) • wskazuje na mapie świata Stany Zjednoczone, podaje nazwę ich stolicy i nazwy państw
        sąsiadujących
    13) • wskazuje na mapie i podaje nazwy wybranych krain geograficznych, najważniejszych
        rzek             i jezior USA
    14) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego USA
    15) • wyjaśnia terminy: megalopolis, technopolia
    16) • wymienia najważniejsze cechy gospodarki USA
    17) • wymienia nazwy głównych roślin uprawianych na terenie USA
    18) • wskazuje na mapie świata Meksyk i podaje nazwę jego stolicy
    19) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Meksyku
    20) • opisuje wybrane problemy demograficzne Meksyku
    21) • wymienia najważniejsze cechy gospodarki Meksyku
    22) • wskazuje na mapie świata Brazylię i podaje nazwę jej stolicy
    23) • wskazuje na mapie i podaje nazwy wybranych krain geograficznych i najważniejszych
        rzek Brazylii
    24) • wskazuje na mapie i podaje nazwy największych miast Brazylii
    25) • wymienia najważniejsze cechy gospodarki Brazylii
    26) • wymienia nazwy głównych roślin żywieniowych i eksportowych uprawianych w Brazylii

                                           - 147 -
Ocena dostateczna

   1) • określa położenie geograficzne Ameryki na kuli ziemskiej
   2) • opisuje linie brzegową Ameryki
   3) • opisuje cechy klimatu Ameryki Północnej i Południowej na podstawie klimatogramów i
       mapy klimatycznej
   4) • opisuje, korzystając z mapy, rozmieszczenie ludności Ameryki Północnej i Południowej
   5) • porównuje liczbę ludności w wybranych krajach Ameryki
   6) • analizuje skutki gwałtownego wzrostu liczby ludności w wielkich miastach Ameryki
   7) • opisuje cechy gospodarki bogatej północy i biednego południa Ameryki
   8) • wskazuje na mapie i nazywa obszary o największej koncentracji przemysłu w Ameryce
   9) • określa położenie geograficzne USA
   10) • omawia cechy ukształtowania powierzchni USA
   11) • charakteryzuje klimat USA
   12) • opisuje zróżnicowanie ludności USA
   13) • wskazuje na mapie oraz podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu
   14) • opisuje genezę i znaczenie Doliny Krzemowej
   15) • określa położenie geograficzne Meksyku
   16) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Meksyku
   17) • charakteryzuje klimat Meksyku
   18) • wyjaśnia przyczyny i skutki eksplozji demograficznej w Meksyku
   19) • określa położenie geograficzne Brazylii
   20) • charakteryzuje klimat Brazylii
   21) • charakteryzuje rozmieszczenie ludności w Brazylii
   22) • omawia uwarunkowania rozwoju przemysłu i rolnictwa Brazylii
   23) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów silnie uprzemysłowionych oraz obszarów
       rolniczych

Ocena dobra

   1) • omawia skutki południkowego układu form rzeźby terenu w Ameryce Północnej i
       Południowej
   2) • wyjaśnia przyczyny wulkanizmu i trzęsień ziemi w Ameryce
   3) • wykazuje wpływ wybranych czynników przyrodniczych na klimat Ameryki
   4) • wykazuje wpływ klimatu na rozmieszczenie zbiorowisk roślinnych w Ameryce
   5) • wyjaśnia wpływ migracji na zróżnicowanie rasowe i etniczne ludności Ameryki
   6) • wykazuje zależności między warunkami naturalnymi a rozmieszczeniem ludności w
       Ameryce
   7) • wyjaśnia przyczyny wysokiego stopnia urbanizacji w Ameryce Północnej i Południowej
   8) • ocenia warunki środowiska przyrodniczego Ameryki pod kątem rozwoju rolnictwa
   9) • wyjaśnia różnice między gospodarką krajów wysoko i słabo rozwiniętych gospodarczo
   10) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat USA
   11) • wyjaśnia uwarunkowania wysokiego rozwoju gospodarczego USA
   12) • udowadnia, że Stany Zjednoczone są potęgą gospodarczą
   13) • charakteryzuje dominujący typ gospodarki rolnej w USA
   14) • wyjaśnia zależność między warunkami przyrodniczymi a rozmieszczeniem ludności w
       USA
   15) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat Meksyku
   16) • omawia wpływ migracji wewnętrznych na rozwój miast w Meksyku
   17) • wyjaśnia uwarunkowania rozwoju gospodarczego Meksyku
   18) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat Brazylii
   19) • opisuje warunki życia w wielkich miastach
   20) • omawia przyczyny kryzysów ekonomicznych
   21) • analizuje udział i miejsce Brazylii w światowych zbiorach wybranych roślin uprawnych

Ocena bardzo dobra
                                           - 148 -
    1) • porównuje rozwinięcie linii brzegowej i ukształtowanie powierzchni Ameryki z innymi
        kontynentami
    2) • wykazuje związki miedzy budową geologiczną a ukształtowaniem pionowym Ameryki
    3) • wykazuje związki między warunkami klimatycznymi, ukształtowaniem pionowym a
        gęstością        i układem sieci rzecznej
    4) • porównuje, korzystając z mapy, wielkość zlewisk Oceanu Atlantyckiego i Oceanu
        Spokojnego oraz formułuje wnioski
    5) • analizuje przyczyny wzrostu liczby ludności Ameryki oraz prognozuje dalsze jej zmiany
    6) • analizuje zmiany wskaźnika urbanizacji w Ameryce
    7) • opisuje warunki życia i pracy ludzi zamieszkujących dzielnice nędzy w wielkich
        miastach Ameryki
    8) • analizuje przyczyny zróżnicowania gospodarczego bogatej północy i biednego południa
        Ameryki
    9) • opisuje związki między warunkami przyrodniczymi a rozmieszczeniem przemysłu
    10) • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu nowoczesnych technologii
    11) • wykazuje zależność między wysokim poziomem gospodarki a poziomem rozwoju
        transportu
    12) • analizuje, korzystając ze schematu, wpływ zjawisk geologicznych na rzeźbę powierzchni
        Meksyku
    13) • analizuje przyczyny i skutki przeludnienia niektórych obszarów Meksyku
    14) • opisuje uwarunkowania rozmieszczenia głównych ośrodków przemysłowych w Meksyku
    15) • omawia atrakcje turystyczne Meksyku
    16) • analizuje naturalne i antropogeniczne zagrożenia dla puszczy amazońskiej
    17) • analizuje zmiany poziomu urbanizacji Brazylii
    18) • analizuje uwarunkowania rozwoju hydroenergetyki
    19) • porównuje poziom rozwoju gospodarczego Brazylii z poziomem rozwoju innych państw
        Ameryki
    20) • omawia działania podejmowane przez mieszkańców Brazylii w celu zagospodarowania
        interioru

III. Antarktyda, Australia i Oceania

13. Antarktyda
14. Australia i Oceania

Ocena dopuszczająca

    1)  • wskazuje na mapie świata Antarktydę
    2)  • wyjaśnia terminy: nunatak, oaza, lodowiec szelfowy, góra lodowa
    3)  • wymienia cechy klimatu Antarktydy
    4)  • wskazuje na mapie świata Australię i Oceanię
    5)  • wymienia osobliwości Australii
    6)  • wyjaśnia termin endemity
    7)  • wskazuje na mapie najważniejsze obiekty geograficzne: rzeki, jeziora, krainy
        geograficzne Australii
    8) • wskazuje na mapie obszary o największej gęstości zaludnienia oraz obszary
        niezamieszkane          w Australii
    9) • charakteryzuje zróżnicowanie ludności Australii pod względem rasowym
    10) • wymienia główne cechy gospodarki Australii

Ocena dostateczna

    1) • określa położenie Antarktydy na podstawie mapy
    2) • omawia główne cechy pokrywy lodowej Antarktydy
    3) • omawia status prawny Antarktydy
                                             - 149 -
   4) • charakteryzuje bariery ograniczające rozwój osadnictwa na Antarktydzie
   5) • określa położenie geograficzne Australii i Oceanii
   6) • dokonuje podziału geograficznego Oceanii na podstawie mapy ogólno geograficznej
   7) • opisuje, korzystając z mapy, linię brzegową i ukształtowanie pionowe Australii
   8) • charakteryzuje cechy środowiska przyrodniczego Australii i Oceanii ze szczególnym
      uwzględnieniem cech klimatu oraz specyfiki świata roślin i zwierząt
   9) • omawia wybrane zagadnienia gospodarcze ze szczególnym uwzględnieniem roli
      górnictwa, rolnictwa, turystyki i handlu zagranicznego w funkcjonowaniu Australii

Ocena dobra

   1)     • opisuje czynniki warunkujące klimat Antarktydy
   2)     • analizuje uwarunkowania powstania pokrywy lodowej na Antarktydzie
   3)     • ocenia znaczenie wód artezyjskich dla gospodarki
   4)     • analizuje uwarunkowania rozmieszczenia ludności Australii i Oceanii
   5)     • opisuje przyczyny małej gęstości zaludnienia oraz niskiego poziomu urbanizacji Oceanii
   6)     • wykazuje wpływ migracji na zróżnicowanie australijskiego społeczeństwa
   7)     • analizuje struktur´ użytkowania gruntów w Australii


Ocena bardzo dobra

   1) • ocenia celowość badań prowadzonych przez naukowców na Antarktydzie
   2) • porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze Australii oraz Oceanii ze
      środowiskiem na innych kontynentach
   3) • analizuje zależności między warunkami klimatycznymi a występowaniem wód
      powierzchniowych
   4) • opisuje budowę niecki artezyjskiej i uwarunkowania powstawania źródeł artezyjskich
   5) • ocenia warunki środowiska przyrodniczego Australii i Oceanii z punktu widzenia
      warunków życia i gospodarki ludzi
   6) • wyjaśnia zależności między warunkami środowiska przyrodniczego a sposobami
      gospodarowania w rolnictwie


V. Azja

15. Warunki naturalne
16. Ludność i urbanizacja
17. Gospodarka
18. Chiny
19. Indie
20. Japonia

Ocena dopuszczająca

   1)  • wyjaśnia termin Eurazja
   2)  • wskazuje na mapie świata Eurazję i Azję
   3)  • wskazuje na mapie elementy linii brzegowej Azji
   4)  • wymienia czynniki geograficzne kształtujące klimat Azji
   5)  • podaje nazwy i wskazuje na mapie najważniejsze krainy geograficzne, rzeki i jeziora
       Azji
   6) • wymienia nazwy ras ludzkich zamieszkujących Azję
   7) • podaje liczbę ludności zamieszkującej Azję
   8) • wskazuje na mapie i podaje nazwy azjatyckich miast-gigantów
   9) • wymienia nazwy państw o wysokim i niskim wskaźniku urbanizacji
   10) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej i małej gęstości zaludnienia
                                               - 150 -
   11) • wymienia nazwy głównych roślin żywieniowych uprawianych w Azji
   12) • wymienia nazwy surowców mineralnych wydobywanych w Azji
   13) • podaje przykłady państw wysoko i słabo rozwiniętych gospodarczo
   14) • wymienia cechy gospodarki azjatyckich tygrysów
   15) • wskazuje na mapie Chiny, podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw sąsiadujących
   16) • wskazuje na mapie i podaje nazwy krain geograficznych oraz najważniejszych rzek w
       Chinach
   17) • podaje liczbę ludności Chin
   18) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Chin
   19) • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych
   20) • wymienia najważniejsze cechy gospodarki Chin
   21) • wskazuje na mapie Indie, podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw sąsiadujących
   22) • wskazuje na mapie i podaje nazwy głównych krain geograficznych oraz rzek Indii
   23) • podaje liczbę ludności Indii
   24) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Indii
   25) • wymienia nazwy głównych roślin
   26) • podaje najważniejsze cechy gospodarki Indii
   27) • wskazuje na mapie świata Japonię i podaje nazwę jej stolicy
   28) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Japonii
   29) • podaje liczbę ludności Japonii
   30) • wskazuje na mapie i podaje nazwy wielkich miast Japonii
   31) • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych
   32) • wymienia najważniejsze cechy japońskiej gospodarki

Ocena dostateczna

   1) • określa położenie geograficzne Eurazji i Azji na kuli ziemskiej
   2) • charakteryzuje wybrane strefy roślinne Azji
   3) • opisuje cechy klimatu Azji na podstawie klimatogramów i mapy klimatycznej
   4) • wymienia cechy ukształtowania powierzchni Azji
   5) • opisuje rozmieszczenie wód powierzchniowych na podstawie mapy
   6) • wyjaśnia, co oznacza stwierdzenie, że Azja jest kolebką wielu religii
   7) • opisuje zróżnicowanie rasowe i religijne ludności Azji
   8) • wymienia nazwy i wskazuje na mapie obszary objęte konfliktami zbrojnymi
   9) • wskazuje na mapie i podaje nazwy głównych rejonów rolniczych
   10) • omawia przyczyny zróżnicowania uprzemysłowienia państw w Azji
   11) • charakteryzuje azjatyckie tygrysy
   12) • wyjaśnia wpływ warunków przyrodniczych na działalność gospodarczą człowieka
       na wybranych przykładach
   13) • określa położenie geograficzne Chin
   14) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Chin
   15) • charakteryzuje klimat Chin
   16) • opisuje przyczyny oraz sposoby zapobiegania katastrofalnym powodziom
   17) • wyjaśnia zależność między warunkami przyrodniczymi a rozmieszczeniem ludności Chin
   18) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu
   19) • określa położenie geograficzne Indii
   20) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Indii
   21) • charakteryzuje klimat Indii
   22) • opisuje przyczyny i skutki katastrofalnych powodzi
   23) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów rolniczych
   24) • wyjaśnia, dlaczego w Indiach występuje duże pogłowie bydła
   25) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu
   26) • określa położenie geograficzne Japonii
   27) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Japonii
   28) • charakteryzuje klimat Japonii
   29) • wyjaśnia uwarunkowania rozwoju przemysłu przetwórczego
                                          - 151 -
   30) • opisuje cechy rolnictwa Japonii

Ocena dobra

   1)  • opisuje na podstawie mapy granic między Europą i Azją
   2)  • wyjaśnia przyczyny wulkanizmu i trzęsień ziemi w Azji
   3)  • opisuje cyrkulację monsunową w Azji
   4)  • wykazuje wpływ klimatu na rozmieszczenie zbiorowisk roślinnych
   5)  • wyjaśnia, na czym polega kontrastowość klimatyczna Azji
   6)  • opisuje czynniki warunkujące występowanie w Azji wielkich systemów rzecznych i
       zbiorników wodnych
   7) • opisuje sposoby wykorzystywania syberyjskich rzek
   8) • analizuje zmiany liczby ludności Azji
   9) • omawia uwarunkowania eksplozji demograficznej
   10) • wyjaśnia przyczyny warunkujące rozmieszczenie ludności w Azji
   11) • wyjaśnia uwarunkowania powstania miast-gigantów
   12) • ocenia warunki rozwoju rolnictwa w Azji
   13) • omawia przyczyny zróżnicowania poziomu rozwoju rolnictwa w Azji
   14) • analizuje strukturę użytkowania gruntów w Azji
   15) • opisuje znaczenie OPEC dla gospodarki światowej
   16) • analizuje strukturę eksportu wybranych państw Azji
   17) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat
   18) • omawia kontrasty klimatyczno--roślinne Chin
   19) • wyjaśnia, na czym polega chiński program kontroli urodzeń
   20) • opisuje uwarunkowania rozwoju rolnictwa na Nizinie Chińskiej
   21) • udowadnia, że Chiny są potęgą gospodarczą
   22) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat
   23) • analizuje zależności między rozkładem opadów atmosferycznych a występowaniem
       obszarów upraw ryżu
   24) • omawia przyczyny i skutki wysokiego przyrostu naturalnego
   25) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat Japonii
   26) • analizuje zmiany wskaźnika urbanizacji w ostatnich dziesięcioleciach
   27) • opisuje strukturę eksportu oraz importu Japonii
   28) • wykazuje znaczenie transportu w gospodarce Japonii

Ocena bardzo dobra

   1) • porównuje rozwinięcie linii brzegowej i ukształtowanie powierzchni Azji z innymi
       kontynentami
   2) • analizuje związki między warunkami klimatycznymi, ukształtowaniem pionowym a
       gęstością       i układem sieci rzecznej oraz rozmieszczeniem jezior w Azji
   3) • przewiduje skutki przyrodnicze i społeczno-gospodarcze zanikania Jeziora Aralskiego
   4) • analizuje przyrost naturalny w wybranych państwach Azji
   5) • charakteryzuje przyczyny i skutki wybranych problemów demograficznych Azji
   6) • wyjaśnia przyczyny i skutki wybranych konfliktów zbrojnych i terroryzmu w Azji
   7) • analizuje strukturę i wartość PKB na jednego mieszkańca w wybranych państwach
   8) • wyjaśnia przyczyny nierównomiernego rozwoju gospodarczego wybranych państw Azji
   9) • analizuje poziom rozwoju gospodarczego państw eksportujących ropę naftową
   10) • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a rozwojem gospodarczym
   11) • analizuje przyczyny szybkiego rozwoju gospodarczego Chin w ostatnich latach
   12) • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a rozwojem gospodarczym
   13) • opisuje dokonania zielonej rewolucji
   14) • analizuje poziom rozwoju gospodarczego Indii
   15) • przewiduje skutki społeczno-gospodarcze wynikające z eksplozji demograficznej
   16) • ukazuje przyczyny trzęsień ziemi i wulkanizmu
   17) • opisuje uwarunkowania rozwoju gospodarczego Japonii
                                           - 152 -
   18) • udowadnia, że Japonia jest potęgą gospodarczą
   19) • analizuje wysokość plonów podstawowych zbóż w Japonii na tle innych krajów Azji


VI. Europa

21. Warunki naturalne
22. Ludność i urbanizacja
23. Gospodarka

Ocena dopuszczająca

   1)  • wskazuje na mapie świata Europę
   2)  • wskazuje na mapie i podaje nazwy elementów linii brzegowej Europy
   3)  • wskazuje na mapie i podaje nazwy wybranych nizin, wyżyn i gór
   4)  • wymienia cechy ukształtowania powierzchni na podstawie mapy
   5)  • wskazuje na mapie i podaje nazwy wybranych europejskich rzek i jezior
   6)  • podaje liczbę ludności Europy
   7)  • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o największej i najmniejszej gęstości
       zaludnienia
   8) • podaje przykłady krajów o dodatnim i ujemnym przyroście naturalnym
   9) • podaje nazwy państw wysoko rozwiniętych gospodarczo i krajów o średnim poziomie
       rozwoju gospodarczego w Europie
   10) • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych
   11) • wskazuje na mapie i podaje nazwy głównych obszarów wydobycia surowców
       energetycznych w Europie
   12) • wskazuje na mapie i podaje nazwy najważniejszych europejskich okręgów
       przemysłowych             i ośrodków high-tech

Ocena dostateczna

   1)  • omawia położenie geograficzne Europy na podstawie mapy
   2)  • charakteryzuje linię brzegową Europy na podstawie mapy
   3)  • wykazuje nizinność Europy na podstawie mapy
   4)  • opisuje klimat Europy na podstawie mapy i klimatogramów
   5)  • charakteryzuje wybrane strefy roślinne Europy
   6)  • opisuje rozmieszczenie wód powierzchniowych na podstawie mapy
   7)  • wyjaśnia wpływ zlodowaceń na rzeźbę powierzchni Europy
   8)  • opisuje zróżnicowanie rasowe, religijne i kulturowe ludności Europy, wymienia nazwy
       stolic europejskich i uzupełnia mapę polityczną Europy
   9) • opisuje rozmieszczenie ludności w Europie na podstawie mapy
   10) • omawia przyczyny wysokiego wskaźnika urbanizacji w Europie
   11) • wyjaśnia na przykładach skutki wybranych konfliktów na tle etnicznym
   12) • opisuje potencjał ekonomiczny Europy
   13) • opisuje uwarunkowania rozwoju rolnictwa europejskiego
   14) • wyjaśnia zasady Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej
   15) • porównuje poziom rozwoju gospodarczego wybranych europejskich państw na podstawie
       wskaźnika PKB i HDI
   16) • opisuje strukturę produkcji energii elektrycznej w wybranych krajach Europy
   17) • opisuje poziom rozwoju usług w Europie

Ocena dobra

   1) • opisuje czynniki warunkujące klimat Europy
   2) • wyjaśnia zależności między typem klimatu a występowaniem formacji roślinnych
   3) • wyjaśnia genezę wybranych europejskich jezior
                                          - 153 -
   4) • wyjaśnia przyczyny oraz skutki ujemnego przyrostu naturalnego w Europie
   5) • wyjaśnia przyczyny warunkujące rozmieszczenie ludności w Europie
   6) • analizuje zróżnicowanie wskaźnika urbanizacji w krajach Europy
   7) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania wskaźników PKB i HDI w wybranych państwach
      Europy
   8) • porównuje strukturę użytkowania ziemi w wybranych państwach, korzystając z
      diagramów
   9) • opisuje czynniki rozwoju przemysłu ze szczególnym uwzględnieniem przemysłu high-
      tech

Ocena bardzo dobra

   1) • dowodzi zależności między budową geologiczną a ukształtowaniem pionowym Europy
   2) • analizuje czynniki warunkujące rozmieszczenie wielkich systemów rzecznych i
      zbiorników wodnych w Europie
   3) • porównuje ustroje rzek europejskich płynących w różnych strefach klimatycznych
   4) • przewiduje zmiany demograficzne w Europie
   5) • uzasadnia twierdzenie, że Europa się starzeje
   6) • porównuje poziom rozwoju rolnictwa w Europie Zachodniej i Środkowo--Wschodniej
   7) • wykazuje przyczyny zmian struktury wydobycia surowców energetycznych w Europie
   8) • omawia na wybranych przykładach proces restrukturyzacji przemysłu


24. Rosja
25. Litwa, Białoruś Ukraina
26. Czechy i Słowacja
27. Niemcy

Ocena dopuszczająca

   1)  • wskazuje na mapie świata Rosję, podaje nazwę jej stolicy
   2)  • wskazuje na mapie i podaje nazwy głównych krain geograficznych, rzek i jezior w Rosji
   3)  • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Rosji
   4)  • wymienia główne cechy rosyjskiej gospodarki
   5)  • wymienia przyczyny ujemnego przyrostu naturalnego ludności
   6)  • wskazuje na mapie świata Litwę, Białoruś i Ukrainę, podaje nazwy ich stolic oraz nazwy
       państw sąsiadujących z tymi krajami
   7) • wymienia najważniejsze cechy przyrodnicze i społeczno-gospodarcze Litwy, Białorusi
       i Ukrainy
   8) • wskazuje na mapie świata Czechy i Słowację, podaje nazwy ich stolic oraz nazwy państw
       sąsiadujących z tymi krajami
   9) • wymienia najważniejsze cechy przyrodnicze i społeczno-gospodarcze tych państw
   10) • wskazuje na mapie świata Niemcy, podaje nazwę stolicy tego państwa oraz nazwy
       krajów z nim sąsiadujących
   11) • wskazuje na mapie i podaje nazwy głównych krain geograficznych oraz najważniejszych
       rzek
   12) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego oraz gospodarki Niemiec
   13) • opisuje strukturę narodowościową Niemiec

Ocena dostateczna

   1)   • określa położenie geograficzne Rosji
   2)   • omawia cechy ukształtowania powierzchni Rosji
   3)   • charakteryzuje klimat Rosji
   4)   • opisuje zróżnicowanie narodowościowe ludności
   5)   • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu
                                           - 154 -
   6) • określa położenie geograficzne Litwy, Białorusi i Ukrainy
   7) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Litwy, Białorusi i Ukrainy
   8) • charakteryzuje klimat Litwy, Białorusi i Ukrainy
   9) • wyjaśnia przyczyny kryzysów gospodarczych w tych państwach po rozpadzie ZSRR
   10) • określa położenie geograficzne Czech i Słowacji
   11) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Czech i Słowacji
   12) • charakteryzuje klimat tych państw
   13) • wyjaśnia znaczenie dodatniego salda migracji w Czechach
   14) • opisuje strukturę narodowościową Słowacji
   15) • określa położenie geograficzne Niemiec
   16) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Niemiec
   17) • charakteryzuje klimat Niemiec
   18) • wyjaśnia przyczyny i skutki dodatniego salda migracji
   19) • charakteryzuje strukturę zatrudnienia w niemieckiej gospodarce
   20) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu

Ocena dobra

   1)  • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat Rosji
   2)  • omawia uwarunkowania rozwoju przemysłu wydobywczego
   3)  • omawia najważniejsze problemy rosyjskiego rolnictwa
   4)  • wyjaśnia zależność między warunkami przyrodniczymi a rozmieszczeniem ludności w
       Rosji
   5) • opisuje czynniki warunkujące rozwój gospodarczy Litwy, Białorusi i Ukrainy
   6) • opisuje przyczyny i skutki ujemnego przyrostu naturalnego
   7) • opisuje skutki ujemnego przyrostu naturalnego w Czechach
   8) • charakteryzuje czynniki warunkujące rozwój gospodarczy Czech i Słowacji
   9) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat Niemiec
   10) • opisuje skutki ujemnego przyrostu naturalnego
   11) • udowadnia, że Niemcy są potęgą gospodarczą
   12) • opisuje zróżnicowanie rozwoju społeczno-gospodarczego wschodniej i zachodniej części
       Niemiec

Ocena bardzo dobra

   1) • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a poziomem rozwoju
      gospodarczego Rosji
   2) • ocenia zasoby bogactw mineralnych Litwy, Białorusi i Ukrainy
   3) • omawia efekty przemian gospodarczych, które nastąpiły w tych krajach
   4) • opisuje specyfik´ sieci hydrograficznej Czech
   5) • ocenia zasoby bogactw mineralnych w Czechach i na Słowacji
   6) • omawia efekty przemian gospodarczych w tych krajach
   7) • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu przetwórczego
   8) • opisuje restrukturyzację tradycyjnych okręgów przemysłowych na przykładzie Zagłębia
      Ruhry
   9) • wykazuje na przykładzie Niemiec zależność między poziomem rozwoju transportu a
      funkcjonowaniem pozostałych działów gospodarki


28. Wielka Brytania
29. Włochy
30. Francja

Ocena dopuszczająca

   1) • wskazuje na mapie świata Wielką Brytanię, podaje nazwę jej stolicy
                                           - 155 -
   2) • wskazuje na mapie i podaje nazwy krain geograficznych oraz najważniejszych rzek
   3) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego i gospodarki Wielkiej
      Brytanii
   4) • wskazuje na mapie świata Włochy, Francję podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw
      sąsiadujących z Włochami Francją
   5) • wskazuje na mapie i podaje nazwy krain geograficznych, głównych rzek i jezior
   6) • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego i gospodarki Włoch i Francji
   7) • wyjaśnia pojęcie enklawa
   8) • podaje przykłady atrakcji turystycznych Włoch i Francji

Ocena dostateczna

   1) • określa położenie geograficzne Wielkiej Brytanii
   2) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Wielkiej Brytanii
   3) • charakteryzuje klimat Wielkiej Brytanii
   4) • opisuje podział Wielkiej Brytanii na krainy historyczne
   5) • opisuje strukturę narodowościową Wielkiej Brytanii
   6) • wyjaśnia uwarunkowania dodatniego salda migracji
   7) • wyjaśnia termin monarchia konstytucyjna
   8) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu
   9) • określa położenie geograficzne Włoch i Francji
   10) • omawia cechy ukształtowania powierzchni Włoch i Francji
   11) • charakteryzuje klimat Włoch i Francji
   12) • wyjaśnia przyczyny i skutki dodatniego salda migracji
   13) • wskazuje na mapie i podaje nazwy obszarów o dużej koncentracji przemysłu
   14) • charakteryzuje rolnictwo Włoch i Francji
   15) • ocenia rolę turystyki w rozwoju gospodarczym Włoch i Francji

Ocena dobra

   1) • opisuje poziom urbanizacji oraz rozmieszczenie ludności w Wielkiej Brytanii
   2) • wyjaśnia uwarunkowania wysokiego poziomu rozwoju gospodarczego
   3) • udowadnia, że Wielka Brytania jest potęgą gospodarczą
   4) • wyjaśnia przyczyny i skutki trzęsień ziemi i wulkanizmu na terenie Włoch
   5) • wykazuje wpływ czynników geograficznych na klimat Włoch
   6) • opisuje skutki ujemnego przyrostu naturalnego
   7) • omawia uwarunkowania zróżnicowanego poziomu gospodarki bogatej północy i
      biednego południa
   8) • opisuje strukturę PKB Włoch



Ocena bardzo dobra

   1) • wykazuje zalety wyspiarskiego położenia Wielkiej Brytanii
   2) • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a poziomem rozwoju
      gospodarczego
   3) • analizuje na przykładzie Wielkiej Brytanii uwarunkowania rozwoju przemysłu wysokiej
      technologii
   4) • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu przetwórczego
   5) • analizuje czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze z punktu widzenia możliwości
      rozwoju turystyki we Włoszech


                                       KLASA III

                                          - 156 -
I .Zróżnicowanie środowiska eo raficzne o Polski

1. Położenie, granice i obszar Polski
2. Dzieje geologiczne obszaru Polski
3. Zlodowacenia na obszarze Polski
4. Surowce mineralne
5. Ukształtowanie powierzchni

Ocena dopuszczająca

    1)  • wyjaśnia terminy: terytorium lądowe, powietrzne, wody terytorialne
    2)  • porównuje wielkość terytorium Polski z wielkościami innych krajów
    3)  • wskazuje na mapie państwa graniczące z Polską i wymienia ich nazwy
    4)  • wymienia korzyści wynikające z nadmorskiego położenia Polski
    5)  • wskazuje na mapie główne jednostki tektoniczne Europy i Polski oraz wymienia ich
        nazwy
    6) • wymienia nazwy er, w czasie których na obszarze Polski wystąpiły ruchy górotwórcze
    7) • wskazuje na mapie Polski zasięgi zlodowaceń i wymienia nazwy zlodowaceń
    8) • klasyfikuje surowce mineralne ze względu na ich gospodarcze wykorzystanie
    9) • wskazuje na mapie Polski obszary występowania najważniejszych surowców
        mineralnych
    10) • wymienia cechy rzeźby powierzchni Polski
    11) • wskazuje na mapie Polski pasy ukształtowania powierzchni i wymienia ich nazwy
    12) • wskazuje na mapie Polski najwyżej i najniżej położone punkty w Polsce i wymienia ich
        nazwy

Ocena dostateczna

    1)  •wskazuje na mapie skrajne punkty Polski i wymienia ich nazwy
    2)  • określa współrzędne geograficzne skrajnych punktów Polski
    3)  • opisuje na podstawie mapy przebieg granicy Polski
    4)  • opisuje na podstawie tabeli stratygraficznej najważniejsze wydarzenia z przeszłości
        geologicznej Polski
    5) • wskazuje na mapie Polski górotwory kaledońskie, hercyńskie oraz alpejskie i wymienia
        ich nazwy
    6) • rozpoznaje formy i osady polodowcowe na schematach oraz wskazuje na mapie obszary
        ich występowania
    7) • wymienia sposoby pozyskiwania surowców mineralnych
    8) • wykazuje znaczenie gospodarcze surowców mineralnych
    9) • omawia cechy rzeźby powierzchni Polski
    10) • rozróżnia wskazane formy rzeźby terenu na ilustracjach
    11) • wskazuje na mapie Polski i nazywa główne krainy geograficzne w poszczególnych
        pasach

Ocena dobra

    1) • opisuje położenie fizycznogeograficzne ,polityczne i matematyczne Polski, korzystając z
       map Polski
    2) i Europy
    3) • oblicza rozciągłość równoleżnikową i południkową Polski
    4) • charakteryzuje główne jednostki tektoniczne Polski
    5) • opisuje najważniejsze wydarzenia z przeszłości geologicznej Polski
    6) • wyjaśnia genezę wybranych form i osadów polodowcowych
    7) • opisuje warunki powstania wybranych form polodowcowych
    8) • wykazuje związek między budową geologicznà a występowaniem surowców
       mineralnych
                                            - 157 -
   9) • analizuje zasoby surowców mineralnych w Polsce
   10) • opisuje na podstawie schematu proces powstawania węgla kamiennego
   11) • wyjaśnia wpływ wydarzeń z przeszłości geologicznej na ukształtowanie powierzchni
       Polski
   12) • wyjaśnia wpływ współczesnych procesów geologicznych na ukształtowanie powierzchni
       Polski
   13) • porównuje cechy rzeźby terenu poszczególnych pasów ukształtowania powierzchni
       Polski

Ocena bardzo dobra

   1)  • oblicza różnice miejscowego czasu słonecznego między skrajnymi punktami Polski
   2)  • omawia na podstawie mapy zasięg wód terytorialnych Polski
   3)  • wykazuje korzyści i zagrożenia wynikające z położenia Polski w Europie środkowej
   4)  • wykazuje związki między budową geologicznà a wydarzeniami geologicznymi
   5)  • interpretuje przekrój geologiczny
   6)  • opisuje wpływ zmian poziomu morza oraz zmian klimatycznych na współczesny obraz
       Polski
   7) • analizuje i porównuje cechy krajobrazu peryglacjalnego i młodoglacjalnego
   8) • analizuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko przyrodnicze
   9) • klasyfikuje wybrane formy rzeźby terenu według wieku i sposobu powstania
   10) • wykazuje pasowość ukształtowania powierzchni Polski
   11) • charakteryzuje cechy rzeźby terenu na podstawie mapy hipsometrycznej

6. Klimat
7. Wody powierzchniowe i podziemne
8. Morze Bałtyckie
9. Gleby
10. Szata roślinna i świat zwierzęcy
11. Ochrona przyrody

Ocena dopuszczająca

   1) • wymienia czynniki geograficzne wpływające na klimat Polski
   2) • określa typ klimatu, w którego zasięgu leży Polska
   3) • wymienia termiczne pory roku
   4) • wymienia nazwy wiatrów lokalnych i miejsc ich występowania
   5) • wskazuje na mapie Polski największe rzeki i wymienia ich nazwy
   6) • porównuje długości głównych rzek oraz powierzchnie i głębokości wybranych jezior
   7) • wskazuje na mapie Polski wybrane jeziora i wymienia ich nazwy
   8) • wskazuje na mapie Morze Bałtyckie, największe jego zatoki, wyspy i cieśniny
   9) • wymienia główne przyczyny zanieczyszczenia Bałtyku
   10) • wymienia czynniki glebotwórcze
   11) • wymienia główne typy gleb występujące w Polsce
   12) • wymienia funkcje lasów
   13) • rozpoznaje typy zbiorowisk roślinnych w Polsce
   14) • rozróżnia formy ochrony przyrody w Polsce
   15) • wskazuje na mapie parki narodowe znajdujące się w Polsce i wymienia ich nazwy
   16) • podejmuje działania na rzecz ochrony przyrody

Ocena dostateczna

   1) • analizuje na mapach klimatycznych rozkład temperatury powietrza i opadów
      atmosferycznych w Polsce
   2) • opisuje cechy klimatu przejściowego
   3) • kreśli klimatogramy na podstawie danych liczbowych
                                          - 158 -
   4) • odczytuje, korzystając z mapy, długość okresu wegetacyjnego na wskazanym obszarze
   5) • wymienia sposoby zasilania rzek
   6) • kreśli diagramy ilustrujące długość rzek
   7) • wymienia przyczyny oraz skutki powodzi
   8) • wskazuje na mapie Polski obszary występowania wód podziemnych
   9) • omawia wykorzystanie wód podziemnych
   10) • opisuje położenie geograficzne Bałtyku
   11) • omawia cechy geograficzne Morza Bałtyckiego
   12) • wymienia główne typy wybrzeży i wskazuje na mapie Bałtyku miejsca ich występowania
   13) • klasyfikuje gleby występujące w Polsce na strefowe i astrefowe
   14) • analizuje, przy pomocy mapy gleb, rozmieszczenie głównych typów genetycznych gleb
   15) • klasyfikuje gleby ze względu na ich żyzność
   16) • wymienia przyczyny erozji gleb i sposoby przeciwdziałania temu zjawisk
   17) • wskazuje zasięgi występowania wybranych gatunków drzew na mapie Polski
   18) • opisuje rozmieszczenie kompleksów leśnych w Polsce
   19) • opisuje świat zwierząt w Polsce
   20) • opisuje osobliwości wybranych parków narodowych
   21) • rozpoznaje i wymienia nazwy gatunków roślin i zwierząt prawnie chronionych w Polsce

Ocena dobra

   1) • wyjaśnia wpływ czynników geograficznych na cechy klimatu Polski
   2) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych
       na obszarze Polski
   3) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania okresu wegetacyjnego
   4) • porównuje reżimy wybranych rzek w Polsce
   5) • ocenia zasoby wody w Polsce
   6) • uzasadnia asymetrię dorzeczy i wyjaśnia przyczyny jej powstania
   7) • wyjaśnia genezę wybranych typów jezior w Polsce oraz podaje ich przykłady
   8) • ocenia stopień i sposoby wykorzystania wód podziemnych
   9) • analizuje linię brzegowà Bałtyku oraz omawia genez´ poszczególnych typów wybrzeży
   10) • wyjaśnia zróżnicowanie zasolenia i temperatury wody w Bałtyku
   11) • porównuje cechy wód Morza Bałtyckiego z cechami wód innych mórz
   12) • analizuje profil glebowy wybranych typów gleb
   13) • ocenia przydatność rolniczà głównych typów genetycznych gleb Polski
   14) • wyjaśnia zależności między klimatem a szatą roślinną
   15) • charakteryzuje zbiorowiska leśne na obszarach nizinnych i w górach
   16) • uzasadnia konieczność ochrony gatunkowej roślin i zwierząt
   17) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody i krajobrazu w Polsce
   18) • wyjaśnia znaczenie współpracy międzynarodowej na rzecz ochrony przyrody

Ocena bardzo dobra

   1)  • wykazuje przejściowość klimatu Polski
   2)  • analizuje wpływ napływających mas powietrza na kształtowanie się pogody w Polsce
   3)  • charakteryzuje na podstawie map klimatycznych klimat wybranych regionów Polski
   4)  • porównuje klimat Polski z klimatami innych państw Europy
   5)  • analizuje głębokość i kształt wybranych jezior
   6)  • opisuje na podstawie mapy rozmieszczenie rejonów eksploatacji i wykorzystanie wód
       mineralnych
   7) • wykazuje związki między budowà geologicznà, rzeźbà powierzchni, klimatem a siecią
       hydrograficznà
   8) • charakteryzuje czynniki wpływające na wielkość zasobów wodnych Polski
   9) • wykreśla na mapie poziomicowej działy wodne
   10) • charakteryzuje na podstawie map etapy rozwoju Bałtyku
   11) • porównuje wielkość i głębokość Bałtyku z wielkością i głębokością innych mórz
                                          - 159 -
    12) • proponuje sposoby ochrony wód Bałtyku przed zanieczyszczeniami
    13) • wykazuje wpływ budowy geologicznej, klimatu i warunków wodnych na występowanie
        gleb w Polsce
    14) • ocenia lesistość Polski na tle innych państw
    15) • opisuje działania wybranych polskich organizacji działających na rzecz ochrony
        przyrody

II. Podział administracyjny i struktura ludności

12. Podział administracyjny
13. Liczba ludności i jej zmiany po II wojnie światowej
14. Struktura płci i wieku ludności
15. Rozmieszczenie ludności. Urbanizacja
16. Struktura zatrudnienia. Problem bezrobocia
17. Migracje
18. Struktura narodowościowa. Grupy etniczne

Ocena dopuszczająca

    1) • wyjaśnia terminy: powiat grodzki, powiat ziemski, wojewoda, prezydent, burmistrz,
        starosta
    2) • wskazuje na mapie administracyjnej Polski województwa, wymienia ich nazwy oraz
        nazwy ich stolic
    3) • wyjaśnia terminy: demografia, przyrost naturalny, przyrost rzeczywisty, migracja
    4) • opisuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności w Polsce po 1939
        roku
    5) • określa aktualną liczbę ludności Polski
    6) • wymienia czynniki wpływające na zmiany liczby ludności
    7) • opisuje na podstawie wykresu strukturę płci i wieku społeczeństwa polskiego
    8) • wymienia przyczyny starzenia się społeczeństwa
    9) • wyjaśnia terminy: gęstość zaludnienia, urbanizacja, wskaźnik urbanizacji, wieś, miasto,
        aglomeracja
    10) • wskazuje na mapie Polski obszary o największej i najmniejszej gęstości zaludnienia i
        wymienia ich nazwy
    11) • określa wartość wskaźnika urbanizacji dla Polski
    12) • wskazuje na mapie Polski aglomeracje miejskie i wymienia ich nazwy
    13) • wyjaśnia terminy: aktywny zawodowo, bierny zawodowo, bezrobotny, stopa bezrobocia
    14) • wymienia przyczyny i skutki bezrobocia w Polsce
    15) • określa wartość średniej stopy bezrobocia w Polsce
    16) • wyjaśnia terminy: migracja, emigracja, imigracja, reemigracja, przyrost rzeczywisty
        ludności
    17) • wymienia główne przyczyny migracji wewnętrznych i zewnętrznych Polaków
    18) • opisuje główne ruchy migracyjne po II wojnie światowej w Polsce
    19) • wyjaśnia terminy: mniejszość narodowa, grupa etniczna
    20) • wyjaśnia, dlaczego Polska jest krajem niemal jednolitym narodowościowo
    21) • omawia strukturę narodowościową ludności Polski

Ocena dostateczna

    1) • omawia trójstopniowy podział administracyjny Polski
    2) • opisuje zmiany przyrostu naturalnego od zakończenia II wojny Światowej do dnia
       dzisiejszego
    3) • wymienia nazwy regionów o dodatnim i ujemnym przyroście naturalnym
    4) • wyjaśnia przyczyny i skutki zmiany modelu rodziny w społeczeństwie Polski
    5) • prezentuje dane liczbowe na diagramach

                                             - 160 -
   6) • porównuje na podstawie danych liczbowych długość życia w Polsce z długością życia w
       innych krajach
   7) • wyjaśnia przyczyny nadwyżki liczby kobiet nad liczbą mężczyzn w społeczeństwie
       Polski
   8) • wymienia atrakcje i bariery osadnicze w Polsce
   9) • wskazuje na mapie Polski obszary najbardziej i najsłabiej zurbanizowane i wymienia ich
       nazwy
   10) • opisuje funkcje miast na wybranych przykładach
   11) • wskazuje na podstawie map i schematów różnice między aglomeracją a konurbacją
   12) • porównuje, korzystając z danych statystycznych, liczbę ludności aktywnej zawodowo z
       liczbà ludności w wieku produkcyjnym
   13) • opisuje na podstawie danych statystycznych zmiany struktury zatrudnienia ludności w
       Polsce w ostatnich dziesięcioleciach
   14) • wskazuje na mapie świata kraje zamieszkałe przez ludność pochodzenia polskiego i
       wymienia ich nazwy
   15) • opisuje wpływ ruchów migracyjnych na zmiany liczby ludności Polski
   16) • wskazuje na mapie Polski regiony zamieszkiwane przez mniejszości narodowe i
       wymienia nazwy tych regionów
   17) • wymienia nazwy grup etnicznych i opisuje ich rozmieszczenie w Polsce, korzystając z
       mapy

Ocena dobra

   1)  • analizuje znaczenie podziału administracyjnego dla funkcjonowania kraju
   2)  • wymienia zadania poszczególnych szczebli administracji samorządowej
   3)  • porównuje liczbę ludności Polski z liczbą ludności innych krajów Europy
   4)  • wykazuje przyczyny i skutki spadku współczynnika przyrostu naturalnego w ostatnich
       latach
   5) • oblicza współczynniki: przyrostu naturalnego, zgonów oraz urodzeń
   6) • analizuje piramidę płci i wieku ludności Polski
   7) • wyjaśnia przyczyny i skutki starzenia się społeczeństwa polskiego
   8) • oblicza gęstość zaludnienia oraz wskaźnik urbanizacji dla wybranych obszarów
   9) • charakteryzuje rozmieszczenie ludności w Polsce
   10) • wyjaśnia przyczyny i skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Polsce
   11) • wyjaśnia przyczyny zmian w strukturze zatrudnienia w Polsce
   12) • porównuje strukturę zatrudnienia w gospodarce Polski ze strukturà zatrudnienia w innych
       krajach
   13) • oblicza stopę bezrobocia
   14) • opisuje zróżnicowanie stopy bezrobocia w Polsce i porównuje je ze zróżnicowaniem
       stopy bezrobocia w regionie, w którym mieszka
   15) • oblicza saldo migracji i przyrost rzeczywisty ludności Polski i interpretuje
   16) • porównuje dawne i współczesne przyczyny emigracji Polaków
   17) • porównuje liczebność mniejszości narodowych w Polsce przed II wojnà światową ze
       stanem obecnym,
   18) wyjaśnia przyczyny zmian
   19) • opisuje zróżnicowanie narodowościowe i etniczne wybranych regionów Polski

Ocena bardzo dobra

   1) • ocenia wady i zalety dwustopniowego i trójstopniowego podziału administracyjnego
      kraju
   2) • porównuje współczynnik przyrostu naturalnego występujący w województwie, w którym
      mieszka i Polsce ze współczynnikiem przyrostu naturalnego innych krajów Europy
   3) • prognozuje zmiany liczby ludności Polski w przyszłości
   4) • prognozuje zmiany struktury płci i wieku ludności

                                            - 161 -
    5) • analizuje strukturę wiekową społeczeństwa polskiego i porównuje ją ze strukturami
        wiekowymi społeczeństw innych krajów
    6) • oblicza współczynnik feminizacji
    7) • porównuje gęstość zaludnienia Polski z gęstością zaludnienia innych krajów Europy
    8) • ocenia atrakcje i bariery osadnicze w Polsce
    9) • ocenia wpływ ruchów migracyjnych na rozmieszczenie ludności w Polsce
    10) • porównuje wskaźnik urbanizacji w Polsce z innymi krajami oraz wymienia przyczyny
        jego zróżnicowania
    11) • ocenia wpływ koncentracji ludności na środowisko przyrodnicze
    12) • wyjaśnia wpływ przekształceń własnościowych w gospodarce na strukturę zatrudnienia
        ludności
    13) • proponuje sposoby przeciwdziałania bezrobociu
    14) • ocenia przyczyny i skutki reemigracji
    15) • analizuje przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia mniejszości narodowych w
        Polsce
    16) • wymienia przykłady wkładu przedstawicieli różnych grup etnicznych i
        narodowościowych w tworzenie dorobku kulturowego, gospodarczego i naukowego Polski




III Przemysł

19. Pojęcie, funkcje i podział przemysłu
20. Górnictwo i kopalnictwo
21. Czynniki lokalizacji przemysłu
22. Wytwarzanie energii elektrycznej
23. Gospodarka morska
24. Obszary koncentracji przemysłu
25. Sytuacja polskiego przemysłu

Ocena dopuszczająca

    1) • wyjaśnia termin: przemysł
    2) • wymienia funkcje przemysłu
    3) • opisuje udział przemysłu w strukturze PKB Polski
    4) • wymienia i klasyfikuje surowce mineralne występujące w Polsce
    5) • wymienia surowce mineralne eksportowane przez Polskę
    6) • odczytuje z tabel statystycznych wielkość wydobycia wybranych surowców
    7) • wymienia i klasyfikuje czynniki lokalizacji przemysłu
    8) • klasyfikuje elektrownie ze względu na źródło wykorzystywanej energii
    9) • opisuje strukturę produkcji energii elektrycznej według rodzajów elektrowni
    10) • wyjaśnia konieczność oszczędzania energii elektrycznej
    11) • odczytuje z danych statystycznych i diagramów wielkość produkcji energii elektrycznej
    12) • wyjaśnia termin: gospodarka morska
    13) • wymienia działy gospodarki morskiej
    14) • wskazuje na mapie Polski największe porty morskie i wymienia ich nazwy oraz
        uwzględnia specjalizację
    15) • wyjaśnia terminy: okręg przemysłowy, ośrodek przemysłowy
    16) • wskazuje na mapie Polski obszary najbardziej uprzemysłowione
    17) • wyjaśnia terminy: restrukturyzacja, prywatyzacja
    18) • wyjaśnia przyczyny nierównomiernego uprzemysłowienia kraju
    19) • wymienia przyczyny i skutki zmian, które zaszły w polskim przemyśle po 1989 roku

Ocena dostateczna

                                            - 162 -
   1)  • wyjaśnia znaczenie przemysłu dla gospodarki i społeczeństwa
   2)  • klasyfikuje przemysł na sekcje i działy
   3)  • porównuje zatrudnienie w poszczególnych sekcjach przemysłu
   4)  • wymienia i wskazuje na mapie obszary wydobywania surowców mineralnych
   5)  • wymienia nazwy krajów, z których Polska importuje surowce mineralne
   6)  • kreśli diagramy ilustrujące wielkość wydobycia wybranych surowców
   7)  • opisuje na przykładach wpływ wybranych czynników na lokalizację zakładów
       przemysłowych
   8) • uzasadnia na podstawie mapy lokalizację wybranych ośrodków przemysłowych w Polsce
   9) • wskazuje na mapie Polski największe elektrownie cieplne i wymienia ich nazwy
   10) • opisuje czynniki lokalizacji wybranych elektrowni
   11) • opisuje wady i zalety poszczególnych rodzajów elektrowni
   12) • wykazuje korzyści dla gospodarki Polski wynikające z dostępu kraju do morza
   13) • charakteryzuje strukturę przeładunków w portach morskich
   14) • opisuje przyczyny zmniejszenia ilości poławianych ryb w Polsce
   15) • odróżnia ośrodek przemysłowy od okręgu przemysłowego
   16) • wskazuje na mapie największe okręgi przemysłowe i wymienia ich nazwy
   17) • opisuje czynniki lokalizacji i strukturę gałęziową wybranych okręgów przemysłowych
   18) • opisuje proces restrukturyzacji i prywatyzacji przemysłu w Polsce
   19) • ustala na podstawie danych statystycznych pozycję polskiego przemysłu w świecie

Ocena dobra

   1) • ocenia znaczenie przemysłu dawniej i obecnie
   2) • wykazuje związki przemysłu z innymi działami gospodarki
   3) • porównuje wielkość wydobycia poszczególnych surowców mineralnych w Polsce z
       wielkością
   4) wydobycia tych surowców w innych krajach
   5) • analizuje diagramy ilustrujące wielkość wydobycia wybranych surowców
   6) • wykazuje potrzebę racjonalnego wykorzystania surowców mineralnych
   7) • wyjaśnia związki między lokalizacją przemysłu a warunkami naturalnymi, rynkiem
       zbytu, szlakami komunikacyjnymi i potencjałem ludzkim
   8) • uzasadnia czynniki lokalizacji wybranych sekcji i działów przemysłu
   9) • porównuje wielkość produkcji energii elektrycznej w Polsce z wielkością produkcji
       energii elektrycznej w innych krajach
   10) • ocenia strukturę produkcji energii elektrycznej w Polsce na tle innych krajów
   11) • wyjaśnia przyczyny i skutki dominacji energetyki cieplnej w strukturze produkcji energii
   12) • charakteryzuje czynniki sprzyjające rozwojowi gospodarki morskiej w Polsce
   13) • wyjaśnia funkcje i specjalizacje portów
   14) • omawia aktualne problemy gospodarki morskiej
   15) • analizuje na podstawie kartogramu przestrzenne zróżnicowanie odsetka pracujących w
       przemyśle
   16) • ocenia korzyści i negatywne skutki koncentracji przemysłu
   17) • opisuje zmiany struktury gałęziowej w wybranych okręgach przemysłowych
   18) • ocenia gospodarcze i społeczne skutki restrukturyzacji i prywatyzacji przemysłu
   19) • uzasadnia potrzebę rozwijania nowoczesnych gałęzi przemysłu

Ocena bardzo dobra

   1) • określa perspektywy rozwoju przemysłu w Polsce
   2) • ocenia na podstawie danych statystycznych zasoby surowców mineralnych w Polsce
   3) • wykazuje zależności między lokalizacją kopalni a umiejscowieniem zakładów
      przetwarzających surowce mineralne
   4) • ocenia wpływ lokalizacji wybranego zakładu przemysłowego na stan środowiska
   5) • określa przyczyny wstrzymania budowy elektrowni jądrowej w Polsce
   6) • ocenia perspektywy rozwoju energetyki jądrowej w Polsce
                                            - 163 -
   7) • wykazuje korzyści i ograniczenia wynikające z wykorzystywania alternatywnych źródeł
       energii
   8) • porównuje przeładunki towarów w portach morskich Polski z przeładunkami w innych
       portach świata
   9) • proponuje sposoby efektywniejszego wykorzystania warunków panujących w Polsce do
       rozwoju gospodarki morskiej
   10) • wyjaśnia przyczynę przestrzennego zróżnicowania lokalizacji okręgów przemysłowych
   11) • uzasadnia potrzebę restrukturyzacji przemysłu w wybranych okręgach przemysłowych
   12) • ocenia możliwość lokalizacji nowych okręgów przemysłowych w Polsce
   13) • wskazuje potencjalną lokalizację nowoczesnych gałęzi przemysłu
   14) • ocenia społeczne i gospodarcze korzyści płynące z wielkich inwestycji kapitału
       zagranicznego w Polsce

IV. Rolnictwo

26. Warunki rozwoju rolnictwa
27. Produkcja roślinna
28. Produkcja zwierzęca
29. Problemy polskiego rolnictwa

Ocena dopuszczająca

   1) • wyjaśnia terminy: użytki rolne, grunty orne
   2) • wymienia funkcje rolnictwa
   3) • wskazuje na mapie Polski obszary o najkorzystniejszych warunkach przyrodniczych dla
       rozwoju rolnictwa i wymienia ich nazwy
   4) • wyjaśnia terminy: plony, zbiory
   5) • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych w Polsce
   6) • wyjaśnia terminy: chów zwierząt, hodowla zwierząt, pogłowie
   7) • wymienia cele hodowli zwierząt
   8) • wskazuje na mapie Polski obszary chowu wybranych zwierząt i wymienia nazwy tych
       obszarów
   9) • wymienia najważniejsze problemy polskiego rolnictwa
   10) • opisuje udział rolnictwa w tworzeniu dochodu narodowego i zatrudnieniu w Polsce na tle
       innych krajów
   11) • porównuje plony i zbiory głównych roślin uprawnych oraz produkcję mleka i mięsa w
       Polsce z innymi krajami

Ocena dostateczna

   1) • opisuje na podstawie map tematycznych warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa w
       Polsce
   2) • opisuje, korzystając z danych statystycznych, pozaprzyrodnicze aspekty rozwoju
       rolnictwa w Polsce
   3) • wymienia czynniki ograniczające rozwój rolnictwa w Polsce
   4) • wskazuje na mapie Polski obszary upraw wybranych roślin i wymienia nazwy tych
       obszarów
   5) • analizuje strukturę upraw w Polsce
   6) • opisuje główne kierunki produkcji zwierzęcej w Polsce
   7) • opisuje zmiany pogłowia bydła i trzody chlewnej w Polsce w ostatnich latach
   8) • wskazuje przyczyny spadku ilości pogłowia zwierząt hodowlanych w Polsce
   9) • wymienia cechy rolnictwa ekologicznego
   10) • wykazuje potrzebę restrukturyzacji rolnictwa w Polsce

Ocena dobra

                                           - 164 -
   1) • ocenia społeczne i gospodarcze korzyści tworzenia specjalnych stref ekonomicznych
   2) • ocenia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa
   3) • ocenia strukturę użytkowania ziemi w Polsce i porównuje ją ze strukturą użytkowania
       ziemi w innych krajach
   4) • opisuje poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce i porównuje go z innymi
       krajami
   5) • wyjaśnia związek między rodzajem upraw a żyznością i typem gleb
   6) • porównuje plony i zbiory wybranych roślin w Polsce z plonami i zbiorami tych roślin w
       innych krajach
   7) • ocenia strukturę chowu zwierząt gospodarskich
   8) • wyjaśnia regionalne zróżnicowanie obsady wybranych zwierząt gospodarskich
   9) • porównuje poziom rozwoju rolnictwa w Polsce z poziomem rozwoju rolnictwa w innych
       krajach europejskich
   10) • ocenia przyczyny niskiej wydajności i towarowości polskiego rolnictwa
   11) • ocenia zmiany w rolnictwie wynikające z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej

Ocena bardzo dobra

   1) • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania wielkości gospodarstw rolnych
   2) • analizuje skutki rozdrobnienia gospodarstw rolnych w Polsce
   3) • prognozuje zmiany w wykorzystaniu użytków rolnych w Polsce
   4) • uzasadnia regionalne zróżnicowanie struktury upraw
   5) • porównuje wydajność chowu zwierząt w Polsce z wydajnością chowu zwierząt w innych
      krajach
   6) • uzasadnia potrzebę rozwoju gospodarstw ekologicznych
   7) • ocenia konkurencyjność polskiego rolnictwa na rynku międzynarodowym

V. Usłu i

30. Podział usług
31. Transport lądowy
32. Transport wodny i lotniczy
33. Łączność
34. Handel
35. Turystyka
36. Walory turystyczne Polski

Ocena dopuszczająca

   1) • klasyfikuje usługi
   2) • wyjaśnia terminy: usługi, transport, komunikacja, handel
   3) • określa odsetek, który stanowią usługi w strukturze PKB i strukturze zatrudnienia w
       Polsce
   4) • rozróżnia rodzaje transportu
   5) • opisuje znaczenie poszczególnych działów transportu lądowego w gospodarce i życiu
       codziennym ludzi
   6) • wskazuje na mapie Polski główne szlaki transportu lądowego
   7) • wymienia bariery rozwoju transportu samochodowego i kolejowego
   8) • wyjaśnia znaczenie transportu morskiego, śródlądowego i lotniczego w gospodarce kraju
   9) • wskazuje na mapie Polski miasta, w których znajdują się lotniska i wymienia ich nazwy
   10) • wymienia rodzaje usług wchodzących w skład łączności
   11) • wyjaśnia znaczenie łączności w gospodarce i życiu codziennym
   12) • wyjaśnia terminy: saldo bilansu handlowego, import, eksport
   13) • wymienia nazwy głównych partnerów handlowych Polski
   14) • opisuje strukturę towarową handlu zagranicznego
   15) • wyjaśnia terminy: turystyka, walory turystyczne, baza turystyczna, agroturystyka
                                           - 165 -
   16) • omawia najważniejsze cele podróży turystycznych Polaków
   17) • wskazuje na mapie świata rejony najczęściej odwiedzane przez Polaków i wymienia ich
       nazwy
   18) • opisuje walory przyrodnicze i kulturowe wybranych regionów Polski
   19) • wskazuje na mapie Polski regiony oraz ośrodki turystyczne o wysokich walorach
       turystycznych i wymienia ich nazwy

Ocena dostateczna

   1) • omawia znaczenie usług we współczesnej gospodarce
   2) • wymienia przykłady działów usług rozwijających się i zanikających
   3) • analizuje strukturę przewozów ładunków transportem kolejowym i samochodowym
   4) • wymienia przyczyny wzrostu znaczenia transportu przesyłowego
   5) • wymienia cechy transportu morskiego i śródlądowego
   6) • wskazuje na mapie Polski główne szlaki transportu śródlądowego
   7) • uzasadnia, dlaczego żegluga śródlądowa jest najtańszym rodzajem transportu
   8) • wskazuje na mapie główne kierunki transportu lotniczego
   9) • omawia przyczyny wzrostu znaczenia niskobudżetowych linii lotniczych
   10) • porównuje liczbę abonentów telefonicznych w Polsce z liczbą abonentów telefonicznych
       w innych krajach
   11) • wymienia czynniki wpływające na rozwój telefonii komórkowej i stacjonarnej
   12) • wymienia bariery ograniczające rozwój internetu w Polsce
   13) • ocenia znaczenie handlu krajowego i zagranicznego w życiu codziennym
   14) • omawia bilans handlu zagranicznego Polski
   15) • analizuje przyczyny powolnego wzrostu eksportu
   16) • analizuje dane liczbowe dotyczące bilansu handlu zagranicznego Polski w ostatnich
       latach
   17) • klasyfikuje turystykę według ustalonych kryteriów
   18) • uzasadnia konieczność pilnej modernizacji sieci transportu lądowego
   19) • opisuje rolę turystyki w gospodarce
   20) • wyjaśnia przyczyny wzrostu ruchu turystycznego po 1989 roku
   21) • wyjaśnia znaczenie turystyki krajowej jako źródła dochodu dla regionu i państwa
   22) • wyjaśnia przyczyny popularności agroturystyki

Ocena dobra

   1) • wyjaśnia przyczyny oraz skutki wzrostu zatrudnienia w usługach
   2) • wykazuje wady i zalety poszczególnych rodzajów transportu lądowego
   3) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gęstości sieci dróg samochodowych oraz sieci linii
       kolejowych w Polsce
   4) • porównuje gęstość sieci dróg samochodowych oraz sieci linii kolejowych w Polsce z
       gęstością tych sieci w innych krajach
   5) • wykazuje wady i zalety transportu morskiego, śródlądowego i lotniczego
   6) • wykazuje, na przykładach, znaczenie transportu morskiego, śródlądowego i lotniczego
   7) • wyjaśnia przyczyny wzrostu wielkości ruchu pasażerskiego w transporcie lotniczym w
       ostatnich latach
   8) • wyjaśnia przyczyny niewielkiego znaczenia transportu śródlądowego
   9) • ocenia przyczyny i skutki rozwoju technologii informacyjnej
   10) • ocenia zmiany zachodzące w Polsce na skutek rozwoju telekomunikacji
   11) • porównuje wartość eksportu przypadającą na jednego mieszkańca Polski z tą samà
       wartością w innych krajach
   12) • wyjaśnia przyczyny ujemnego salda bilansu handlu zagranicznego
   13) • porównuje wpływy z turystyki w Polsce z wpływami z turystyki w wybranych krajach
   14) • analizuje dane statystyczne dotyczące wielkości przyjazdów cudzoziemców do Polski w
       ostatnich latach

                                          - 166 -
   15) • porównuje wielkość ruchu pasażerskiego w transporcie lotniczym Polsce z tą samà
       wielkością w innych krajach
   16) • ocenia walory wybranych regionów Polski pod kàtem możliwości rozwoju turystyki
   17) • porównuje atrakcyjność turystyczną wybranych regionów

Ocena bardzo dobra

   1)  • prognozuje kierunki rozwoju sektora usług w gospodarce Polski
   2)  • analizuje jakość dróg kołowych i linii kolejowych w Polsce
   3)  • wyjaśnia potrzebę budowy nowoczesnych autostrad
   4)  • przewiduje skutki gwałtownego rozwoju motoryzacji
   5)  • porównuje odległości oraz koszty przewozu towarów i pasażerów różnymi środkami
       transportu
   6) • ukazuje wpływ łączności na kształtowanie opinii i postaw
   7) • wykazuje związki między rozwojem gospodarczym a poziomem łączności
   8) • ocenia wartość eksportu przypadającą na jednego mieszkańca w Polsce i innych krajach
   9) • proponuje sposoby uzyskania przez Polskę dodatniego bilansu handlowego
   10) • ocenia walory turystyczne Polski z punktu widzenia potencjalnego zagranicznego turysty
   11) • wykazuje znaczenie bazy turystycznej dla rozwoju turystyki
   12) • wyjaśnia wpływ polityki państwa i władz lokalnych na rozwój turystyki
   13) • dowodzi potrzeby ochrony walorów turystycznych


VI. De radacja środowiska przyrodnicze o

37. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego

Ocena dopuszczająca

   1)   • wymienia źródła zagrożeń dla środowiska przyrodniczego Polski
   2)   • opisuje zagrożenia wynikające ze składowania śmieci
   3)   • ocenia wpływ ścieków komunalnych na stan czystości wód
   4)   • uzasadnia konieczność segregacji śmieci, oszczędności energii oraz wody
   5)   • wymienia sposoby zmniejszania emisji zanieczyszczeń przez przemysł

Ocena dostateczna

   1)   • porównuje na podstawie diagramu stan zanieczyszczenia Wisły i Odry
   2)   • opisuje zróżnicowanie regionalne zanieczyszczenia środowiska przyrodniczego w Polsce
   3)   • opisuje wpływ przemysłu, rolnictwa i transportu na stan środowiska w Polsce
   4)   • wskazuje sposoby zmniejszania zanieczyszczenia środowiska odpadami komunalnymi
   5)   • wymienia skutki zanieczyszczania środowiska środkami chemicznymi stosowanymi w
        rolnictwie


Ocena dobra

   1) • ocenia społeczne i gospodarcze skutki zanieczyszczenia środowiska w Polsce
   2) • wyjaśnia proces powstawania kwaśnych opadów
   3) • wyjaśnia przyczyny i skutki eutrofizacji jezior

Ocena bardzo dobra

   1) • uzasadnia konieczność ochrony środowiska
   2) • proponuje działania prowadzące do ograniczenia zanieczyszczenia środowiska
      przyrodniczego
                                            - 167 -
VII. Zróżnicowanie środowiska przyrodnicze o

38. Pobrzeża
39. Pojezierza
40. Niziny Środkowopolskie– część zachodnia
41. Niziny Środkowopolskie– część wschodnia
42. Wyżyny Polskie –część zachodnia
43. Wyżyny Polskie –część wschodnia
44. Kotliny Podkarpackie
45. Pogórze Karpackie i Beskidy
46. Tatry i Obniżenie Orawsko-Podhalańskie
47. Sudety i Przedgórze Sudeckie
48. Mój region – moja mała ojczyzna

Ocena dopuszczająca

   1)  • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne pasa pobrzeży i wymienia ich nazwy
   2)  • opisuje najważniejsze cechy krajobrazu pasa pobrzeży
   3)  • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne pasa pojezierzy i wymienia ich nazwy
   4)  • wyróżnia cechy rzeźby młodoglacjalnej
   5)  • wskazuje na mapie Polski i wymienia nazwy wybranych jezior polodowcowych
   6)  • wskazuje na mapie Polski najważniejsze miasta pasa pojezierzy i wymienia ich nazwy
   7)  • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne zachodniej części Nizin
       Środkowopolskich            i wymienia ich nazwy
   8) • wyróżnia cechy krajobrazu zachodniej części Nizin Środkowopolskich
   9) • wskazuje na mapie Polski miasta położone w zachodniej części Nizin Środkowopolskich
       i wymienia ich nazwy
   10) • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne wschodniej części Nizin
       Środkowopolskich             i wymienia ich nazwy
   11) • wymienia cechy krajobrazu wschodniej części Nizin Środkowopolskich
   12) • wskazuje na mapie Polski miasta położone we wschodniej części Nizin
       Środkowopolskich              i wymienia ich nazwy
   13) • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne Wyżyn Polskich części zachodniej i
       wymienia ich nazwy
   14) • wyróżnia cechy krajobrazu zachodniej części Wyżyn Polskich
   15) • wymienia nazwy bogactw mineralnych występujących w zachodniej części Wyżyn
       Polskich
   16) • wskazuje na mapie Polski najważniejsze miasta Wyżyn Polskich części zachodniej i
       wymienia ich nazwy
   17) • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne wschodniej części Wyżyn Polskich i
       wymienia ich nazwy
   18) • opisuje cechy krajobrazu wschodniej części Wyżyn Polskich
   19) • wskazuje na mapie Polski najważniejsze miasta wschodniej części Wyżyn Polskich i
       wymienia ich nazwy
   20) • wskazuje na mapie Polski regiony geograficzne Kotlin Podkarpackich i wymienia ich
       nazwy
   21) • wskazuje na mapie Polski najważniejsze miasta Kotlin Podkarpackich i wymienia ich
       nazwy
   22) • wyróżnia Karpaty Zachodnie, Wschodnie oraz Południowe i wskazuje je na mapie Polski
   23) • wskazuje na mapie Polski i omawia położenie Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza
       Karpackiego
   24) • wskazuje na mapie Polski parki narodowe położone na terenie Beskidów, Bieszczadów
       oraz Pogórza Karpackiego i wymienia ich nazwy
   25) • wskazuje na mapie Polski najważniejsze miasta Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza
       Karpackiego i wymienia ich nazwy
                                          - 168 -
   26) • omawia na podstawie mapy Polski położenie Tatr i Obniżenia Orawsko- Podhalańskiego
   27) • wymienia nazwy skał występujących w Tatrach i Pieninach
   28) • opisuje na podstawie ilustracji cechy rzeźby wysokogórskiej
   29) • wyróżnia cechy krajobrazu Pienin
   30) • wskazuje na mapie Polski ośrodki turystyczne Tatr i Pienin i wymienia ich nazwy
   31) • omawia położenie Sudetów i Przedgórza Sudeckiego na podstawie mapy Polski
   32) • wymienia atrakcje turystyczne Sudetów i Przedgórza Sudeckiego
   33) • wskazuje na mapie Polski miasta położone w Sudetach i wymienia ich nazwy
   34) • opisuje na podstawie mapy położenie geograficzne regionu zamieszkania
   35) • opisuje środowisko przyrodnicze regionu zamieszkania
   36) • wymienia główne cechy gospodarki regionu, w którym mieszka

Ocena dostateczna

   1) • wskazuje na mapie Polski parki narodowe znajdujące się w pasie pobrzeży i wymienia
       ich nazwy
   2) • wymienia atrakcje turystyczne pasa pobrzeży
   3) • charakteryzuje wybrane miasta pasa pobrzeży
   4) • opisuje na podstawie map klimatycznych zróżnicowanie klimatyczne pasa pojezierzy
   5) • wymienia bogactwa naturalne pasa pojezierzy
   6) • wskazuje na mapie Polski kompleksy leśne i parki narodowe położone w pasie pojezierzy
       i wymienia ich nazwy
   7) • opisuje, przy pomocy map klimatycznych, zróżnicowanie klimatyczne zachodniej części
       Nizin Środkowopolskich
   8) • wskazuje na mapie Polski kompleksy leśne oraz parki narodowe położone w zachodniej
       części Nizin Środkowopolskich i wymienia ich nazwy
   9) • opisuje rozmieszczenie bogactw mineralnych zachodniej części Nizin Środkowopolskich
   10) • opisuje wybrane miasta zachodniej części Nizin Środkowopolskich
   11) • opisuje zróżnicowanie klimatyczne wschodniej części Nizin Środkowopolskich na
       podstawie map klimatycznych
   12) • wskazuje na mapie Polski kompleksy leśne oraz parki narodowe znajdujące się w części
       wschodniej Nizin Środkowopolskich i wymienia ich nazwy
   13) • opisuje rozmieszczenie bogactw mineralnych w części wschodniej Nizin
       Środkowopolskich
   14) • charakteryzuje wybrane miasta wschodniej części Nizin Środkowopolskich
   15) • omawia na podstawie map klimatycznych zróżnicowanie klimatyczne zachodniej części
       Wyżyn Polskich
   16) • wymienia nazwy kompleksów leśnych oraz parków narodowych znajdujących się w
       zachodniej części Wyżyn Polskich
   17) • opisuje cechy krajobrazu Kotlin Podkarpackich
   18) • omawia atrakcje turystyczne Kotlin Podkarpackich
   19) • uzasadnia przyczyny tworzenia parków narodowych na terenie wschodniej części Wyżyn
       Polskich
   20) • opisuje na podstawie map klimatycznych zróżnicowanie klimatyczne wschodniej części
       Wyżyn Polskich
   21) • wskazuje na mapie Polski rejony występowania bogactw mineralnych i wymienia ich
       nazwy
   22) • wskazuje na mapie Polski kompleksy leśne występujące w Kotlinach Podkarpackich i
       wymienia ich nazwy
   23) • wskazuje na mapie Polski miejsca występowania bogactw mineralnych w Kotlinach
       Podkarpackich i wymienia nazwy tych rejonów
   24) • opisuje na podstawie map klimatycznych cechy klimatu Kotlin Podkarpackich
   25) • omawia różnice w krajobrazie Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza Karpackiego
   26) • omawia na podstawie map klimatycznych cechy klimatu Beskidów, Bieszczadów oraz
       Pogórza Karpackiego
   27) • wymienia atrakcje turystyczne Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza Karpackiego
                                          - 169 -
   28) • omawia formy rzeźby krasowej Tatr Zachodnich
   29) • uzasadnia atrakcyjność turystyczną Tatr i Pienin
   30) • wymienia źródła zagrożeń przyrody w Tatrach
   31) • opisuje skutki nadmiernego ruchu turystycznego w Tatrach i Pieninach
   32) • omawia specyfikę kulturową regionu Tatr i Obniżenia Orawsko- -Podhalańskiego
   33) • opisuje na podstawie ilustracji cechy krajobrazu Sudetów
   34) • omawia na podstawie map klimatycznych cechy klimatu Sudetów i Przedgórza
       Sudeckiego
   35) • wymienia bogactwa naturalne Sudetów i Przedgórza Sudeckiego oraz wskazuje rejony
       ich eksploatacji na mapie
   36) • opisuje zagrożenia środowiska przyrodniczego powstające w wyniku działalności
       gospodarczej człowieka
   37) • opisuje rozmieszczenie ludności w regionie zamieszkania
   38) • wskazuje na mapie miasta / wsie położone w regionie zamieszkania i wymienia ich
       nazwy
   39) • omawia tradycje i kulturę regionu
   40) • analizuje dane statystyczne dotyczące zagadnień społecznych i gospodarczych regionu,
       w którym mieszka

Ocena dobra

   1) • wykazuje wpływ zewnętrznych czynników rzeźbotwórczych na rzeźbę powierzchni pasa
       pobrzeży
   2) • wyjaśnia genezę mierzei, wydm, klifów i jezior przybrzeżnych
   3) • ocenia potencjał gospodarczy pasa pobrzeży
   4) • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania krajobrazu w pasie pojezierzy
   5) • uzasadnia konieczność ochrony kompleksów leśnych
   6) • wyjaśnia różnice między krajobrazem młodoglacjalnym a staroglacjalnym
   7) • charakteryzuje czynniki kształtujące rzeźbę terenu zachodniej części Nizin
       Środkowopolskich
   8) • ocenia potencjał gospodarczy zachodniej części Nizin Środkowopolskich
   9) • wyjaśnia genezę jezior krasowych na Polesiu Lubelskim
   10) • ocenia potencjał gospodarczy wschodniej części Nizin Środkowopolskich
   11) • wykazuje związki między budową geologiczną a rzeźbą terenu zachodniej części Wyżyn
       Polskich
   12) • opisuje wpływ działalności gospodarczej człowieka na krajobraz Wyżyny Śląskiej
   13) • ocenia potencjał gospodarczy zachodniej części Wyżyn Polskich
   14) • wykazuje związki między budową geologicznà a rzeźbą terenu wschodniej części Wyżyn
       Polskich
   15) • charakteryzuje czynniki rzeźbotwórcze wschodniej części Wyżyn Polskich
   16) • wyjaśnia genezę wąwozów i parowów
   17) • ocenia potencjał gospodarczy wschodniej części Wyżyn Polskich
   18) • wyjaśnia rolę rzek w kształtowaniu krajobrazu Kotlin Podkarpackich
   19) • ocenia potencjał gospodarczy Kotlin Podkarpackich
   20) • wykazuje zależności między budowà geologicznà a cechami rzeźby Pogórza
       Karpackiego, Bieszczadów i Beskidów
   21) • omawia budowę fliszową Karpat
   22) • porównuje ze sobą krajobrazy Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza Karpackiego
   23) • wykazuje różnice krajobrazu Tatr Wysokich i Zachodnich
   24) • omawia na podstawie ilustracji piętrowość klimatyczno-roślinną Tatr
   25) • ocenia potencjał gospodarczy Tatr i Obniżenia Orawsko-Podhalańskiego
   26) • przedstawia cechy rzeźby Gór Stołowych i Karkonoszy
   27) • wykazuje zróżnicowanie klimatyczne i roślinne Sudetów
   28) • ocenia potencjał gospodarczy Sudetów i Przedgórza Sudeckiego
   29) • proponuje trasę wycieczki po obszarze jednego z pasm Sudetów i uzasadnienia swój
       wybór
                                           - 170 -
   30) • ocenia warunki i możliwości produkcji rolnej i przemysłowej w regionie zamieszkania
   31) • wykazuje specyfikę regionu zamieszkania na tle innych regionów kraju
   32) • sporządza folder informacyjny o regionie, w którym mieszka

Ocena bardzo dobra

   1) • porównuje cechy klimatu Pojezierza Pomorskiego z cechami klimatu Pojezierza
       Mazurskiego
   2) • ocenia walory krajobrazowe i przyrodnicze pasa pojezierzy
   3) • ocenia potencjał gospodarczy pasa pojezierzy
   4) • wyjaśnia genezę Żuław Wiślanych
   5) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody pasa pobrzeży
   6) • ocenia walory turystyczne pasa pobrzeży
   7) • ocenia warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa Niziny Śląskiej
   8) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody zachodniej części Nizin Środkowopolskich
   9) • wykazuje podobieństwa i różnice między regionami wschodniej części Nizin
       Środkowopolskich
   10) • wyjaśnia genezę wydm występujących na Nizinie Mazowieckiej
   11) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody wschodniej części Nizin Środkowopolskich
   12) • wskazuje na mapie Polski obszary bagienne i podmokłe wschodniej części Nizin
       Środkowopolskich i wymienia ich nazwy
   13) • omawia uwarunkowania występowania wód podziemnych w niecce artezyjskiej Kotliny
       Warszawskiej
   14) • wykazuje negatywny wpływ koncentracji ludności i przemysłu na środowisko
       przyrodnicze
   15) • proponuje sposoby zagospodarowania terenów zdegradowanych na skutek działalności
       gospodarczej człowieka
   16) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody zachodniej części Wyżyn Polskich
   17) • ocenia warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa na Wyżynie Lubelskiej
   18) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody wschodniej części Wyżyn Polskich
   19) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody Kotlin Podkarpackich
   20) • wyjaśnia genezę Kotlin Podkarpackich
   21) • wykazuje zróżnicowanie klimatyczne i roślinne Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza
       Karpackiego
   22) • uzasadnia konieczność budowy sztucznych zbiorników na rzekach karpackich
   23) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody Beskidów, Bieszczadów oraz Pogórza
       Karpackiego
   24) • ukazuje zależności miedzy budową geologicznà a cechami rzeźby Tatr i Obniżenia
       Orawsko-Podhalańskiego
   25) • porównuje budowę geologicznà Tatr Wysokich i Zachodnich
   26) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody Tatr i Obniżenia Orawsko-Podhalańskiego
   27) • wykazuje zróżnicowanie budowy geologicznej Sudetów
   28) • wyjaśnia genezę rzeźby zrębowej Sudetów
   29) • uzasadnia konieczność ochrony przyrody w Sudetach
   30) • wykazuje zależności między środowiskiem przyrodniczym a różnorodnymi formami
       działalności człowieka w regionie zamieszkania
   31) • ocenia znaczenie gospodarcze regionu, w którym mieszka na tle kraju

VIII. Polska w świecie

49. Miejsce Polski w gospodarce światowej
50. Polska w strukturach międzynarodowych

Ocena dopuszczająca

   1) • wymienia wskaźniki określające poziom rozwoju gospodarczego
                                            - 171 -
   2)   • wymienia korzyści wynikające ze współpracy międzynarodowej
   3)   • porównuje PKB w Polsce na tle innych krajów
   4)   • wymienia nazwy największych organizacji międzynarodowych
   5)   • wymienia przykłady współpracy Polski z innymi krajami Unii Europejskiej
   6)   • wskazuje na mapie i wymienia nazwy euroregionów

Ocena dostateczna

   1) • ocenia na podstawie danych statystycznych poziom rozwoju gospodarczego Polski
   2) • omawia, z punktu widzenia zagranicznego inwestora, czynniki zachęcające i
      zniechęcające zagranicznych przedsiębiorców do inwestowania w Polsce
   3) • wymienia przykłady inwestycji zagranicznych w Polsce
   4) • wyjaśnia znaczenie euroregionów
   5) • omawia proces integracji Polski z Unią Europejską

Ocena dobra

   1) • analizuje i porównuje dane statystyczne dotyczące produkcji wybranych towarów w
      Polsce           i innych krajach
   2) • ocenia korzyści wynikające ze współpracy międzynarodowej
   3) • ocenia skutki integracji Polski z Unià Europejskà i NATO
   4) • wymienia przykłady działań podejmowanych przez Polskę w ramach Unii Europejskiej i
      NATO

Ocena bardzo dobra

   1) • wyjaśnia korzyści dla gospodarki Polski wynikające z inwestycji zagranicznych
   2) • określa rolę Polski w strukturach międzynarodowych
   3) • charakteryzuje wybrany euroregion


                                        8) Chemia
                                          KLASA I


Substancje chemiczne i ich przemiany
 ocena dopuszczająca   ocena dostateczna            ocena dobra           ocena bardzo dobra
         [1]                  [1+2]                    [1+2+3]                [1+2+3+4]
          1                     2                         3                        4
Uczeń :              Uczeń :                   Uczeń :                  Uczeń :
1) zna zasady bhp    1) wie, co to jest        1) podaje                1) analizuje
    obowiązujące w      materia,                   zastosowanie             przemianę
    pracowni         2) wyjaśnia, czym             wybranego                chemiczną a
    chemicznej,         różni się ciało            sprzętu                  zjawisko fizyczne,
2) nazywa sprzęt i      fizyczne od                laboratoryjnego,     2) proponuje
    szkło               substancji             2) identyfikuje              doświadczenie (
    laboratoryjne,      chemicznej,                substancje na            rysunek
3) wie, że           3) wymienia i                 podstawie                obserwacje,
    substancje          wyjaśnia                   podanych                 wnioski) mając
    charakteryzują      podstawowe                 informacji,              podany jego tytuł,
    się określonymi     metody                 3) wyjaśnia, na czym     3) potrafi wykonać
    właściwościami,     rozdzielania               polega destylacja,       doświadczenie z
4) określa              mieszanin,             4) podaje sposób             tego działu,
    właściwości      4) umie sporządzić            rozdzielania         4) przewiduje wyniki
    substancji,         mieszaninę                 wskazanej                niektórych

                                            - 172 -
5)     dzieli substancje     substancji,                mieszaniny,                doświadczeń na
      czyste               5)   umie rozdzielić    5) przeprowadza                 podstawie
      chemicznie na          składniki                  proste                     posiadanej wiedzy,
      pierwiastki i          mieszaniny (sól            doświadczenie        5)    otrzymuje tlenek
      związki                kuchenna i woda,           pokazujące                 węgla (IV)w
      chemiczne,             piasek i woda),            przemianę                  reakcji węglanu
6)    wyjaśnia, jaką       6) wyjaśnia różnicę          chemiczną,                 wapnia z kwasem
      mieszaninę             między zjawiskiem     6) analizuje w                  solnym,
      nazywamy               fizycznym a                podanych             6)    uzasadnia na
      jednorodna , a         przemianą                  przykładach                podstawie reakcji
      jaka                   chemiczną,                 przemianę                  magnezu z
      niejednorodną ,      7) podaje                    chemiczną i                tlenkiem
7)    podaje przykłady       przykłady zjawiska         zjawisko                   węgla(IV) że
      mieszanin,             fizycznego,                chemiczne,                 tlenek węgla (IV)
8)     wymienia              przemiany             7) wskazuje wśród               jest związkiem
      najprostsze            chemicznej,                różnych                    chemicznym węgla
      metody               8) formułuje                 substancji                 i tlenu,
      rozdzielania           obserwacje do              mieszaninę i         7)    umie uzasadnić na
      mieszanin,             doświadczeń,               związek                    podstawie reakcji
9)     definiuje           9) wyjaśnia                  chemiczny,                 magnezu z parą
      zjawisko               potrzebę              8) wyjaśnia różnicę             wodną, że woda
      fizyczne,              wprowadzenia               pomiędzy                   jest związkiem
      przemianę              symboliki                  związkiem                  chemicznym tlenu
      chemiczną,             chemicznej,                chemicznym a               i wodoru,
      pierwiastek ,        10) zna wymagane             mieszaniną,          8)    proponuje sposoby
      związek                symbole               9) odszukuje w                  ograniczania
      chemiczny              chemiczne                  układzie                   zanieczyszczeń
10)    podaje                pierwiastków,              okresowym                  powietrza i wody,
      przykłady            11) rozpoznaje               pierwiastków         9)    identyfikuje
      związków               pierwiastki,               podane                     substancje na
      chemicznych,           związki                    pierwiastki,               podstawie
11)    zna podział           chemiczne,            10) opisuje                     schematów
      pierwiastków, na     12) wymienia                 doświadczenie              przebiegu ich
      metale,                zmienne i stałe            wykonane na                reakcji,
      niemetale,             składniki                  lekcji,              10)   wykazuje
      półmetale,             powietrza,            11) określa, które              zależność między
12)    podaje              13) oblicza                  składniki                  rozwojem
      przykłady              przybliżoną                powietrza są stałe         cywilizacji a
      pierwiastków           objętość tlenu i           a które zmienne,           występowaniem
      (niemetali i           azotu np.: w sali     12) wykonuje                    zagrożeń np.
      metali),               lekcyjnej,                 obliczenia                 podaje przykład
13)    zna podstawowe      14) wie, jak można           dotyczące składu           dziedziny życia,
      symbole                otrzymać tlen,             pierwiastkowego            której rozwój
      pierwiastków         15) określa                  powietrza w                powoduje
      chemicznych,           właściwości tlenu,         określonym                 negatywne skutki
14)    wie, że             16) odróżnia                 pomieszczeniu,             dla środowiska
      powietrze jest         utlenianie od         13) wyjaśnia rolę               przyrodniczego,
      mieszaniną             spalania,                  procesu              11)   podaje przykłady
      jednorodną ,         17) wie, na czym             fotosyntezy w              reakcji
15)    wymienia              polega obieg tlenu,        naszym życiu,              egzoenergetycznyc
      główne składniki       dwutlenku węgla i     14) wyjaśnia skąd się           hi
      powietrza,             azotu w                    biorą kwaśne               endoenergetycznyc
16)    wie co to są          przyrodzie,                opady,                     h,
      stałe i zmienne      18) rozumie, na         15) określa zagrożenia
      składniki              czym polega                wynikające z
      powietrza,             proces fotosyntezy,        efektu
                                               - 173 -
17) wie, co to jest      19) określa, do              cieplarnianego,
    tlen, wodór,           czego                      dziury ozonowej,
    tlenek węgla(IV),      wykorzystuje się           kwaśnych
    azot, gazy             tlen, azot, gazy           opadów,
    szlachetne,            szlachetne,           16) zapisuje słownie
18) wymienia             20) podaje sposób            przebieg różnych
    najważniejsze          otrzymywania               rodzajów reakcji,
    właściwości            tlenku węgla(IV),     17) umie wykazać
    tlenu, tlenku        21) określa                  obecność pary
    węgla (IV) i           właściwości tlenku         wodnej w
    wodoru,                węgla(IV),                 powietrzu,
19) wie co to jest       22) wie, co to jest     18) omawia sposoby
    woda,                  reakcja                    otrzymywania
20) określa                charakterystyczna,         wodoru ,
    znaczenie
    powietrza, tlenu i   23) wie, w jaki         19) wskazuje
    wody,                  sposób                     utleniacz,
21) określa jak            wykrywamy tlenek           reduktor,
    zachowują się        24) węgla(IV),          20) zaznacza w
    substancje           25) wie, co to jest          słownym zapisie
                           efekt cieplarniany,        przebiegu reakcji
22) higroskopijne,       26) zna rolę wody w          proces utleniania,
23) definiuje reakcję      przyrodzie,                redukcji,
    syntezy, analizy,    27) wymienia            21) określa co to są
    wymiany,               właściwości wody,          reakcje
24) wie na czym          28) wyjaśnia                 egzoenergetyczne
    polega reakcja         zjawisko                   i
    spalania,              higroskopijności,          endoenergetyczne,
25) wyjaśnia pojęcie     29) zapisuje słownie    22) podaje przykłady
    substrat, produkt,     przebieg reakcji           reakcji
    reagent,               chemicznej,                egzoenergetyczny
26) określa co to są     30) wskazuje w               ch i
    tlenki i jaki jest     słownym zapisie            endoenergetyczny
    ich podział,           przebiegu reakcji          ch
27) definiuje:             substraty,            23) ( z lekcji),
    reakcję                produkty,
    utleniania,            reagenty,
    reakcję redukcji,      pierwiastki,
    reduktor,              związki
    utleniacz,             chemiczne,
28) wymienia             31) umie określić
    niektóre efekty        typ reakcji,
    towarzyszące         32) wie, co to jest
    reakcjom               dziura ozonowa,
                           kwaśne opady,
                         33) określa źródła
                           zanieczyszczeń
                           powietrza, wód,
                         34) wie, w jaki
                           sposób otrzymać
                           wodór ( reakcja
                           kwasu z metalem),
                         35) określa
                           właściwości
                           wodoru,
                         36) wie, na czym
                                             - 174 -
                               polegają reakcje
                               utleniania i
                               redukcji,
                             37) rozumie, co to
                               jest utleniacz,
                               reduktor,
                             38) umie w prostych
                               przykładach
                               wskazać proces
                               utleniania,
                               redukcji, reduktor i
                               utleniacz,
                             39) wie jak odróżnić
                               wodór, tlen, tlenek
                               węgla (IV), ( próba
                               łuczywka)



   Atom i cząsteczka
     ocena dopuszczająca            ocena dostateczna           ocena dobra         ocena bardzo dobra
              [1]                         [1+2]                   [1+2+3]               [1+2+3+4]
               1                            2                         3                      4
   Uczeń :                    Uczeń :                        Uczeń :              1)    Uczeń :
   1) definiuje materię,     1) omawia poglądy na temat      1) proponuje         2)    wyjaśnia,
   2) wie, że materia ma        budowy materii,                 doświadczenie           dlaczego masa
       budowę ziarnistą,     2) podaje założenia teorii         potwierdzające          atomowa nie
   3) odróżnia atom od          atomistycznocząsteczkow         ziarnistą               zawsze jest
       cząsteczki,              ej,                             budowę                  liczbą
4) definiuje atomową         3) rysuje modele budowy            materii,                całkowitą,
   jednostkę masy, masę         atomu,                       2) opisuje           3)    podaje
   atomową, masę             4) oblicza masy                    historyczne             przykłady
   cząsteczkową,                cząsteczkowe,                   modele                  szeregów
5) oblicza masę              5) podaje definicję                atomów,                 promieniotwór
   cząsteczkową (proste)        pierwiastka,                 3) określa, co to          czych,
   6)       wie, że atom     6) zna rodzaje izotopów,           jest reakcja      4)    uzasadnia, że
   jest zbudowany z jądra    7) wymienia izotopy wodoru         łańcuchowa,             msubstr= mprod,
   (zawierającego               i podaje różnice między      4) wyjaśnia          5)    umie
   protony, neutrony) i         nimi,                           pojęcie czasu           udowodnić
   krążących wokół niego     8) określa, na czym polega         połowicznego            doświadczalni
   elektronów,                  promieniotwórczość              rozpadu,                e
   7) definiuje elektrony       naturalna i sztuczna,        5) wie, co to jest   6)    msubstr= mprod,
       walencyjne,           9) potrafi korzystać z układu      szereg            7)    rozwiązuje
   8)       wie co to jest      okresowego                      promieniotwór           trudniejsze
   liczba atomowa, liczba       pierwiastków,                   czy,                    zadania
   masowa,                   10)      umie wykorzystać       6) zna                     wykorzystując
   9)       określa liczby      informacje odczytane w          zastosowanie            e poznane
   protonów, neutronów,         układzie okresowym              izotopów,               prawa
   elektronów na                pierwiastków,                7) swobodnie               (zachowania
   podstawie liczby          11)      podaje maksymalną         korzysta z              masy, stałości
   atomowej i masowej,          liczbę elektronów na            informacji              składu
   10) dokonuje                 powłokach,                      zawartych w             związku
       podziału izotopów,    12)      rozpisuje                 układzie                chemicznego),
   11) wymienia                 rozmieszczenie                  okresowym         8)    wskazuje
   zastosowanie                 elektronów na powłokach         pierwiastków,           podstawowe

                                                  - 175 -
niektórych izotopów,         (proste przykłady),          8) podaje                 różnice między
12) wie, co to jest       13)      rysuje modele              rozmieszczenie        wiązaniami
promieniotwórczość,          atomów pierwiastków              elektronów na         kowalencyjny
13) definiuje izotopy,       (proste przykłady),              powłokach,            m a jonowym,
czas połowicznego         14)      zapisuje wzory         9) rysuje modele          kowalencyjny
rozpadu,                     sumaryczne,                      atomów,               m
14)     wymienia          15)      rysuje wzory           10) określa typ           spolaryzowany
najważniejsze                strukturalne,                    wiązań                ma
zagrożenia związane z     16)      odczytuje na               chemicznych ,         kowalencyjny
promieniotwórczością,        podstawie wzoru              11) wyjaśnia              m
15)     wie, co to jest      chemicznego, z jakich            różnice między        niespolaryzow
układ okresowy               pierwiastków i ilu               różnymi               anym ,
pierwiastków,                atomów składa się                typami wiązań 9)      umie powiązać
16) zna budowę               cząsteczka lub kilka             ,                     właściwości
układu okresowego            cząsteczek,                  12) korzysta z            związku
pierwiastków,             17)      wyjaśnia jak               pojęcia               chemicznego z
17) podaje prawo             powstają kationy i aniony,       wartościowośc         występującymi
    okresowości,          18)      określa rodzaje            i,                    w nim
18) wie, kto jest            wiązań w cząsteczkach        13) określa               wiązaniami,
twórcą układu                proste przykłady),               możliwe         10)   zapisuje i
okresowego,               19)      wie, jak powstają          wartościowośc         odczytuje
19) zna podstawowe           cząsteczki,                      i pierwiastka         równania
zasady korzystania z      20)      podaje przykłady           na podstawie          reakcji
układu okresowego ,          substancji o wiązaniu            jego położenia        chemicznych o
20)     zna                  kowalencyjnym(atomowy            w układzie            dużym stopniu
podstawowe symbole           m), jonowym,                     okresowym             trudności,
pierwiastków,             21)      odczytuje                  pierwiastków,
21) potrafi odnaleźć         wartościowość                14) nazywa
podstawowe symbole           pierwiastków z układu            związki
22) pierwiastków w           okresowego                       chemiczne na
układzie okresowym           pierwiastków,                    podstawie
pierwiastków,                                                 wzorów i
23) wie, co to jest       22)      umie wykorzystać           zapisuje wzory
wiązanie chemiczne,          modele cząsteczek do             na podstawie
24)     wymienia typy        pisania wzorów,                  ich nazw,
wiązań chemicznych,       23)      rysuje model danej     15) zapisuje i
25)     podaje               cząsteczki,                      odczytuje
definicje wiązań:         24)      wyjaśnia znaczenie         równania
kowalencyjnego               współczynnika                    reakcji
kowalencyjnego               stechiometrycznego i             chemicznych
spolaryzowanego,             indeksu                          (o większym
(atomowego                   stechiometrycznego(duży          stopniu
spolaryzowanego),            współczynnik i mały              trudności),
jonowego,                    współczynnik),               16) rozwiązuje
26) określa, co to są     25)      wyjaśnia pojęcie           zadania na
jony, kationy, aniony,       równania reakcji                 podstawie
27) wie, co to jest          chemicznej,                      prawa
wzór sumaryczny,          26)      odczytuje równanie         zachowania
wzór strukturalny,           reakcji chemicznej,              masy i prawa
28) zapisuje wzory        27)      zapisuje równanie          stałości składu
prostych cząsteczek,         reakcji chemicznej,              związku
29)     określa, co to    28)      przeprowadza               chemicznego,
jest wartościowość,          proste obliczenia z
30)     wie, że              wykorzystaniem prawa
wartościowość                zachowania masy i prawa
pierwiastków w stanie        stałości składu związku
                                              - 176 -
 wolnym wynosi zero,       chemicznego,
 31) odczytuje z
 układu okresowego
 wartościowość
 pierwiastków np.:
 sodu, magnezu, glinu,
 węgla, azotu, siarki,
 chloru,
 32) wyznacza
 wartościowość
 pierwiastków na
 podstawie wzorów
 sumarycznych,
 33) zapisuje wzory
 sumaryczne i
 strukturalne na
 podstawie
 wartościowości
 pierwiastków,
 34)     określa liczbę
 pierwiastków w
 związku
35) odczytuje
 ilościowo i jakościowo
 proste zapisy np.: 5Cl,
 3H2O,
 36)     podaje nazwy
   prostych związków
   chemicznych na
   podstawie wzorów,
 37)     zapisuje wzory
   prostych związków
   chemicznych na
   podstawie ich nazw,
 38)     wymienia
   podstawowe rodzaje
   reakcji chemicznych,
 39)     rozróżnia
   podstawowe rodzaje
   reakcji chemicznych,
 40) podaje prawo
   zachowania masy,
   prawo stałości składu
   związku
   chemicznego,
 41) stosuje powyższe
 prawa w prostych
 zadaniach,
 42) wie, co to jest
   równanie reakcji
   chemicznej,
   współczynnik
   stechiometryczny
 43)     zapisuje proste
     równania reakcji,
 44) odczytuje proste
                                          - 177 -
 równania reakcji
 chemicznych,

                                             KLASA II
                                   Woda i roztwory wodne
 ocena dopuszczająca          ocena dostateczna           ocena dobra          ocena bardzo dobra
           [1]                      [1+2]                    [1+2+3]                [1+2+3+4]
            1                         2                          3                      4
Uczeń :                   Uczeń :                     Uczeń :                 Uczeń :
1) zna podział            1)      podaje, jakie       1) wyjaśnia, na czym   1) wymienia
  mieszanin,               wiązanie występuje w           polega tworzenie        laboratoryjne
2) podaje właściwości      cząsteczce wody,               wiązania                metody
  mieszanin,              2)      wie, co to jest         kowalencyjnego          otrzymywania
3) zna proste sposoby      cząsteczka polarna,            spolaryzowanego         wody,
  rozdzielania            3)      wyjaśnia, na            w cząsteczce       2) proponuje
  mieszanin,               czym polega asocjacja          wody,                   doświadczenie
4) wyjaśnia, co to jest    cząsteczek wody,           2) wyjaśnia budowę          udowadniające,
  woda destylowana i      4)      opisuje etapy           polarną                 że woda jest
  czym się różni od        oczyszczania ścieków,          cząsteczki wody,        związkiem
  wód występujących       5)      wymienia            3) określa                  wodoru i tlenu,
  w przyrodzie,            właściwości wody               właściwości        3) wykazuje
5) wymienia rodzaje        zmieniające się pod            wody wynikające         doświadczalnie,
  wód występujących        wpływem                        z jej polarnej          czy roztwór jest
  w przyrodzie,            zanieczyszczeń,                budowy,                 nasycony czy
6) wie, na czym           6)      wie, jak usunąć z   4) omawia wpływ             nienasycony,
  polega obieg wody        wody naturalnej                zanieczyszczeń     4) rozwiązuje
  w przyrodzie,            niektóre                       wód na                  zadania
7) podaje stany            zanieczyszczenia np.:          organizmy,              rachunkowe na
  skupienia wody,          gazy,                      5) wymienia sposoby         mieszanie
8) nazywa przemiany       7)      określa, dla jakich     przeciwdziałania        roztworów,
  stanów skupienia         substancji woda jest           zanieczyszczaniu   5) rozwiązuje
  wody,                    dobrym                         wód,                    zadania
9) wymienia                rozpuszczalnikiem,         6) potrafi omówić           rachunkowe na
  właściwości wody,       8)      zna podział             proces                  stężenie
10)      zapisuje          substancji ze względu          uzdatniania             procentowe z
  wzory sumaryczny i       na ich rozpuszczalność         wody,                   wykorzystaniem
  strukturalny             w wodzie,                  7) omawia proces            gęstości,
  cząsteczki wody,        9)      wyjaśnia, na            destylacji,        6) oblicza
11)      definiuje         czym polega proces         8) modelowo                 rozpuszczalność
  dipol,                   rozpuszczania,                 przedstawia             substancji w
12)      wie, że          10)     odczytuje z             proces                  danej
  cząsteczka wody jest     wykresu                        rozpuszczania w         temperaturze,
  dipolem,                 rozpuszczalność danej          wodzie                  znając stężenie
13)      wymienia          substancji w podanej           substancji o            procentowe jej
  źródła                   temperaturze,                  budowie polarnej        nasyconego
  zanieczyszczeń wód,     11)     porównuje               np.:                    roztworu w tej
14)      wymienia          rozpuszczalność                chlorowodoru,           temperaturze,
  zagrożenia               różnych substancji w tej 9) podaje rozmiary
  wynikające z             samej temperaturze,            cząstek
  zanieczyszczeń wód,     12)     podaje przykłady        substancji
15)      określa etapy     roztworu właściwego,           rozpuszczonej w
  oczyszczania             koloidalnego,                  roztworze
  ścieków,                 zawiesiny,                     właściwym,
16)      zna podział      13)     wskazuje różnice        roztworze
  substancji na dobrze     między roztworem               koloidalnym,

                                             - 178 -
 i słabo rozpuszczane      właściwym a zawiesiną,         zawiesinie,
 oraz praktycznie         14)    określa sposoby      10) wykazuje
 nierozpuszczalne w        rozdzielania składników        doświadczalnie
 wodzie,                   roztworu właściwego i          wpływ różnych
17)     określa, co to     zawiesiny,                     czynników na
 jest rozpuszczalnik,     15)    przeprowadza             szybkość
 substancja                krystalizację,                 rozpuszczania
 rozpuszczana,            16)    umie,                    substancji stałej
18)     zna definicję      przekształcić wzór na          w wodzie,
 rozpuszczalności,         stężenie procentowe        11) posługuje się
19)     podaje, od         roztworu, aby obliczyć         wykresem
 czego zależy              masę substancji lub            rozpuszczalności,
 rozpuszczalność,          masę roztworu,             12) dokonuje
20)     wie, co to jest   17)    oblicza masę             obliczeń z
 wykres                    substancji                     wykorzystaniem
 rozpuszczalności,         rozpuszczonej lub masę         krzywej
21)     wymienia           roztworu znając                rozpuszczalności,
 czynniki wpływające       stężenie procentowe        13) oblicza masę
 na szybkość               roztworu,                      wody, znając
 rozpuszczania się        18)    wie, jak                 masę roztworu i
 substancji stałej w       sporządzić roztwór o           jego stężenie
 wodzie,                   określonym                     procentowe,
22)     definiuje                                     14) rozwiązuje
 pojęcia: roztwór         19)   stężeniu                  zadania z
 właściwy, roztwór         procentowym ( np.:             wykorzystaniem
 koloidalny,               100g                           gęstości
 zawiesina, roztwór       20)   20 procentowego           roztworu,
 nasycony,                 roztworu soli              15) oblicza stężenie
 nienasycony,              kuchennej),                    procentowe
 stężony,                                                 roztworu
 rozcieńczony,                                            powstałego przez
                                                          zagęszczenie,
23)     określa, co to                                    rozcieńczenie
 jest krystalizacja,                                      roztworu,
24)     podaje                                        16) oblicza stężenie
 sposoby                                                  procentowe
 otrzymywania                                             roztworu
 roztworu                                                 nasyconego w
 nienasyconego z                                          danej
 roztworu                                                 temperaturze,
 nasyconego i                                             znając wartości
 odwrotnie,                                               rozpuszczalności
25)     definiuje                                         substancji,
 stężenie procentowe
 roztwory,                                            17) wymienia
26)     podaje wzór                                       czynności
 opisujący stężenie                                       prowadzące do
 procentowe                                           18) sporządzenia
 roztworu,                                                określonej ilości
27)     wykonuje                                          roztworu o
 proste obliczenia                                        określonym
 dotyczące stężenia                                       stężeniu
 procentowego                                             procentowym,
 roztworu                                                 potrafi
                                                          sporządzić taki
                                                          roztwór,
                                            - 179 -
Kwasy i wodorotlenki
  ocena dopuszczająca       ocena dostateczna           ocena dobra           ocena bardzo dobra
           [1]                    [1+2]                   [1+2+3]                 [1+2+3+4]
            1                        2                        3                        4
Uczeń :                  Uczeń :                    Uczeń :                 Uczeń :
1) zna zasady bhp        1) wymienia wspólne        1) wyjaśnia,           1) zapisuje wzór
     dotyczące              właściwości                  dlaczego przy       strukturalny danego
     obchodzenie się z      kwasów, zasad,               pracy z             kwasu
     kwasami i           2) wyjaśnia, skąd               kwasami i           nieorganicznego oraz
     zasadami               wynikają wspólne             zasadami należy     wodorotlenku
2) definiuje elektrolit,    właściwości                  zachować            dowolnego metalu o
     nieelektrolit,         kwasów, zasad,               szczególną          podanym wzorze
3) wyjaśnia pojęcie      3) zapisuje wzory               ostrożność,         sumarycznym,
     wskaźnika i            strukturalne            2) odróżnia pojęcie    2) umie zaplanować
     wymienia trzy          poznanych kwasów             wodorotlenku        i przeprowadzić
     przykłady              i wodorotlenków,             od zasady,          doświadczenia, w
     wskaźników,         4) nazywa aniony           3) wymienia              których w wyniku
4) podaje, jak              reszt kwasowych              poznane tlenki      otrzymuje się kwasy
     zbudowane są           poznanych kwasów,            kwasowe i           i wodorotlenki,
     kwasy,              5) określa, co to jest          zasadowe,         3) omawia
     wodorotlenki,          tlenek kwasowy,         4) zapisuje              przemysłową metodę
5) wymienia kwasy           tlenek zasadowy,             równanie            otrzymywania kwasu
     występujące w       6) wskazuje przykłady           reakcji             azotowego(V),
     otoczeniu,             tlenków                      otrzymywania      4) zna metodę
6) odróżnia kwasy           kwasowych,                   wskazanego          otrzymywania
     tlenowe od             zasadowych,                  kwasu,              wodorotlenków
     beztlenowych,       7) wymienia metody              wodorotlenku,       praktycznie
7) wskazuje wodór i         otrzymywania            5) na podstawie          nierozpuszczalnych
     resztę kwasową we      kwasów tlenowych,            doświadczenia       w wodzie np:
     wzorze kwasu,          beztlenowych,                wykazuje żrące      wodorotlenku
8) wyznacza              8) zna główne metody            właściwości         miedzi(II),
     wartościowość          otrzymywania                 kwasu             5) identyfikuje
     reszty kwasowej,       wodorotlenków,               siarkowego          kwasy, wodorotlenki
9) podaje wzory          9) zapisuje równania            (VI),               na podstawie
     sumaryczne i           reakcji                 6) uzasadnia, jak        podanych informacji,
     nazwy poznanych        otrzymywania                 rozcieńczać       6) proponuje sposób
     kwasów i               poznanych kwasów             kwasy,              zmiany odczynu
     wodorotlenków,         i wodorotlenków,        7) wyjaśnia,             roztworu,
10) podaje               10)       podaje                dlaczego kwas     7) odczytuje
     właściwości            właściwości                  siarkowy(VI),       równania reakcji,
     kwasów:                poznanych kwasów             pozostawiony w    8) potrafi rozwiązać
     chlorowodorowego       i wodorotlenków,             otwartym            trudniejsze
     , azotowego (V),    11)       wymienia              naczyniu,           chemografy,
     siarkowego(VI),        zastosowanie                 zwiększy swoją
     wodorotlenków:         poznanych kwasów             objętość,
     sodu i wapnia,         i wodorotlenków,        8) wie, jak wykryć
11) wymienia             12)       określa, co to        doświadczalnie
     podstawowe             jest wapno palone,           obecność białka
     zastosowanie           wapno gaszone,               w próbce
     kwasów:                woda wapienna,               żywności( w
     chlorowodorowego 13)          wie, jak              serze, mleku,
     , azotowego (V),       korzystać z tabeli           jajku),
     siarkowego(VI) i       rozpuszczalności        9) zapisuje i

                                             - 180 -
      wodorotlenków:       14)      wyjaśnia                odczytuje
      sodu i wapnia,          pojęcie dysocjacji            równania
12)   podaje                  jonowej, jonu,                reakcji
      wartościowość           kationu, anionu,              dysocjacji
      jonu                 15)      zapisuje i              jonowej
      wodorotlenkowego        odczytuje równanie            kwasów i zasad,
      OH,                     proste równanie        10)   umie powiązać
13)   podaje definicję        dysocjacji jonowej,           odczyn
      dysocjacji jonowej   16)      definiuje               roztworu z
14)   wie, jak dysocjują      odczyn kwaśny,                obecnością
      kwasy, zasady,          obojętny zasadowy,            odpowiednich
15)   definiuje kwasy,     17)      zna skalę pH,           jonów i skalą
      wodorotlenki,        18)      zapisuje                pH,
      zasady,                 obserwacje             11)   potrafi otrzymać
16)   umie napisać            przeprowadzanych              roztwór
      równanie                doświadczeń,                  obojętny, w
      dysocjacji jonowej                                    wyniku reakcji
      np.: NaOH, HCl                                        kwasu z zasadą,
17)   wymienia odczyny                               12)   wie, co to jest
      roztworów,                                            zapis
18)   zna zakres pH dla                                     cząsteczkowy,
      poszczególnych                                        jonowy,
      odczynów,                                             równania
19)   określa barwę                                         reakcji
      trzech wskaźników                                     chemicznej,
      w roztworach o                                 13)   rozwiązuje
      odczynie                                              chemografy,
      kwaśnym,                                       14)   opisuje
      zasadowym                                             doświadczenia
      obojętnym,                                            przeprowadzane
                                                            na lekcjach (
                                                            rysunek,
                                                            obserwacje,
                                                            wnioski),


Sole
  ocena dopuszczająca         ocena dostateczna             ocena dobra          ocena bardzo dobra
           [1]                       [1+2]                    [1+2+3]                [1+2+3+4]
            1                          2                          3                       4
Uczeń :                    Uczeń :                      Uczeń :                  Uczeń :
1) zna budowę soli,        1) wie, jakie jest           1) wie, na czym          1) wskazuje
2) wskazuje metal i           wiązanie między              polega wiązanie          substancje,
   resztę kwasową we          metalem a resztą             jonowe w solach,         które mogą ze
   wzorze soli,               kwasową,                  2) zapisuje i               sobą reagować,
3) podaje nazwy soli,      2) ustala nazwę soli na         odczytuje                tworząc sól,
   zapisuje ich wzory         podstawie wzoru              równania              2) zna metody
   sumaryczne np.:            sumarycznego i               dysocjacji               otrzymywania
   wzory soli kwasów          zapisuje wzór na             jonowej soli,            soli,
   chlorowodorowego,          podstawie                 3) przewiduje wynik      3) identyfikuje
   siarkowodorowego, i     3) zapisuje wzory               reakcji                  sole na
   metali np.: sodu,          sumaryczne soli,             otrzymywania             podstawie
   potasu i wapnia,        4) zapisuje wzory               soli, korzystając z      podanych
4) umie wśród                 strukturalne soli *,         tabeli                   informacji,
   zapisanych              5) zapisuje proste              rozpuszczalności      4) wyjaśnia

                                              - 181 -
   związków wskazać         równania dysocjacji         wodorotlenków i        zmiany odczynu
   sole,                    jonowej soli,               soli,                  roztworów
5) wie, jak dysocjują    6) wymienia cztery         4) stosuje pięć            podanych
   sole,                    najważniejsze               metod                  reakcji
6) zapisuje równanie        sposoby                     otrzymywania           zobojętniania,
   dysocjacji jonowej       otrzymywania soli,          soli,              5) przewiduje czy
   np.:KCl, NaCl,        7) zapisuje proste         5) zapisuje przebieg       zajdzie dana
7) zna podział soli ze      równania reakcji            reakcji                reakcja
   względu na ich           otrzymywania soli w         otrzymywania       6) proponuje
   rozpuszczalność w        postaci                     soli z postaci         reakcję
   wodzie,                  cząsteczkowej,              cząsteczkowej,         tworzenia
8) wie, co to jest tabela   jonowej, jonowo             jonowej i              trudno
   rozpuszczalności         skróconej,                  skróconej              rozpuszczalnej
   wodorotlenków i       8) odczytuje równania          jonowej,               soli,
   soli,                    zapisanych reakcji      6) wie, na podstawie 7) określa
9) potrafi korzystać z      otrzymywania soli,          szeregu                zastosowanie
   tabela                9) wyjaśnia, na czym           aktywności             reakcji
   rozpuszczalności         polegają reakcje            metali, które          strącenia,
   wodorotlenków i          zobojętniania,              metale reagują z   8) zapisuje i
   soli,                    wytrącania osadów,          kwasami wg             odczytuje
10)      podaje sposoby  10)      korzysta z tabeli     schematu: metal +      równania
   otrzymywania soli        rozpuszczalności            kwas → sól +           reakcji
   trzema                   wodorotlenków i             wodór                  chemicznych
   podstawowymi             soli,                   7) podaje przykłady        otrzymywania
   metodami,             11)      zna podział           soli                   soli,
11)      zapisuje           metali ze względu na        występujących w 9) planuje
   najprostsze              ich aktywność               przyrodzie,            doświadczalny
   równania reakcji         (szereg aktywności      8) opisuje                 sposób
   otrzymywania soli,       metali),                    doświadczenia          otrzymywania
12)      definiuje       12)      wie, że metale        przeprowadzane         soli,
   reakcję                  mogą różnie się             na                 10) potrafi
   zobojętniania,           zachowywać w                lekcjach(rysunek,      przeprowadzić
   wytrącania osadów,       reakcji z                   obserwacje,            doświadczenia
13)      zna zapis          kwasami(np.: miedź          wnioski)               otrzymywania
   równania reakcji w       lub magnez w reakcji 9) zapisuje równania          soli,
   postaci                  z kwasem                    reakcji            11) przewiduje
   cząsteczkowej,           chlorowodorowym),           elektrodowych,         efekty tych
   jonowej i skróconej   13)      wyjaśnia proces 10) określa                  doświadczeń,
   jonowej,                 elektrolizy,                najważniejsze      12) formułuje
14)      wie, że ładunek 14)      wie, na czym          zastosowania           wnioski z
   jonu związany jest z     polegają reakcje            procesów               doświadczeń,
   wartościowością          elektrodowe,                elektrodowych,
   metalu, reszty        15)      określa           11) określa
   kwasowej,                produkty elektrolizy        zastosowanie soli,
15)      podaje definicję   np.: chlorku
   elektrolizy, katody,     miedzi(II),
   anody,                16)      zapisuje
16)      wymienia           obserwacje
   zastosowanie             doświadczeń,
   najważniejszych soli  17)      wymienia
   ,np.: chlorku sodu,      zastosowanie
                            niektórych soli,
*przedstawienie budowy soli za pomocą wzorów strukturalnych jest wyłącznie teoretyczne i ma na
celu wyćwiczenie umiejętności zapisywania tego rodzaju wzorów.


                                           - 182 -
Surowce i tworzywa pochodzenia mineralnego
 ocena dopuszczająca       ocena dostateczna         ocena dobra          ocena bardzo dobra
          [1]                    [1+2]                 [1+2+3]                [1+2+3+4]
           1                        2                      3                       4
Uczeń :                 Uczeń :                 Uczeń :                  Uczeń :
1) definiuje skorupę    1) wskazuje miejsca     1) porównuje skład       1) udowadnia
    ziemską,                występowania w          pierwiastkowy           doświadczalnie,
2) wymienia                 Polsce omawianych       Ziemi,                  że stary tyn
    najważniejsze           surowców,               Wszechświata i          zawiera węglan
    pierwiastki         2) podaje reakcję           organizmu               wapnia,
    skorupy ziemskiej,      charakterystyczną       człowieka,           2) wyjaśnia, jakie
3) wie, co to są            dla wapieni,        2) objaśnia i zapisuje      procesy zachodzą
    minerały, skały,    3) zapisuje równanie        równanie reakcji        w wielkim piecu,
    surowce                 reakcji                 przemian             3) zapisuje
    mineralne,              charakterystycznej      chemicznych skał        odpowiednie
4) dokonuje podział         dla wapieni,            wapiennych              równanie reakcji
    surowców            4) zapisuje równanie        prowadzących do         zachodzących w
    mineralnych,            reakcji termicznego     otrzymana               wielkim piecu,
5) wie, w jakiej            rozkładu wapieni,       zaprawy              4) opisuje dokładnie
    postaci pierwiastki     gaszenia wapna          murarskiej,             procesy
    na Ziemi,               palonego,           3) zapisuje równanie        destylacji ropy
6) podaje przykłady     5) podaje jak               reakcji                 naftowej i suchej
    związków                przygotować             otrzymywania            destylacji węgla
    chemicznych             zaprawę murarską,       gipsu palonego,         kamiennego oraz
    występujących w     6) wie, na czym         4) umie otrzymać            zastosowanie
    skorupie                polega twardnienie      wapno palone,           niektórych
    ziemskiej,              zaprawy murarskiej,     wapno gaszone,          powstałych
7) wymienia skały       7) wypisuje wzór            gips palony,            produktów,
    wapienne,               gipsu               5) wyjaśnia, na czym     5) uzasadnia,
8) wie, jaki jest           krystalicznego,         polega                  dlaczego sucha
    główny składnik     8) umie przygotować         twardnienie             destylacja węgla
    skał wapiennych,        zaprawę gipsowych,      zaprawy                 kamiennego jest
9) podaje wzory:        9) wyjaśnia, na czym        murarskiej,             ważnym
    węglanu wapnia,         polega twardnienie      gipsowej, i podaje      procesem
    tlenku wapnia,          zaprawy gipsowej,       ich równania            przemysłowym,
    wodorotlenku        10) wie, co to jest         reakcji,             6) wyjaśnia
    wapnia,                 zaprawa             6) wymienia rodzaje         przyczyny
10) wie, co to jest         hydrauliczna,           szkła i podaje          poszukiwania
    wapno palone,       11) wie, co to jest         najważniejsze ich       nowych źródeł
    gaszone, zaprawa        cement,                 zastosowanie,           energii,
    murarska,           12) wymienia            7) określa               7) ocenia zalety i
11) wie, na czym            właściwości             podobieństwa i          wady
    polega gaszenie         krzemionki,             różnice we              alternatywnych
    wapna palonego,     13) podaje jak się          właściwościach          źródeł energii,
12) wymienia                produkuje szkło,        metali,              8) analizuje
    zastosowanie        14) zna podstawowe      8) wyjaśnia metodę          problemy
    wapieni,                właściwości szkła,      otrzymywania            ekologiczne
13) wymienia skały      15) wie, na czym            metali z rud,           związane z
    gipsowe,                polega              9) wyjaśnia,                wydobyciem
14) wie, co to są           otrzymywanie            dlaczego częściej       surowców
    hydraty,                metali z rud,           używa się stopów        energetycznych,
15) wie, czym się       16) zapisuje proste         metali niż           9) umie
    różni gips              równania reakcji        czystych metali         przeprowadzić
    krystaliczny od         redukcji tlenków    10) podaje, czym się        doświadczenia
    gipsu palonego,         metali,                 różnią                  prezentowane w

                                          - 183 -
16) wymienia              17) wymienia                  poszczególne         tym dziale,
    zastosowanie              właściwości metali,       frakcje destylacji
    gipsu,                18) podaje nazwy              ropy naftowej,
17) wymienia                  metali                11) opisuje
    odmiany                   wchodzących w             doświadczenia
    krystaliczne tlenku       skład: mosiądzu,          przeprowadzane
    krzemu(IV),               brązu, stali,             na lekcjach,
18) wie, do czego         19) wyjaśnia, na czym
    służy krzemionka,         polega destylacja
19) określa różnicę           ropy naftowej i
    pomiędzy                  sucha destylacja
    substancją                węgla kamiennego,
    krystaliczną a        20) zna zastosowanie
    bezpostaciową,            niektórych
20) wymienia, z czego         produktów suchej
    produkuje się             destylacji węgla
    szkło,                    kamiennego i
21) podaje                    destylacja ropy
    zastosowanie              naftowej,
    szkła,                21) rozumie problemy
22) wie, w jakiej             związane z
    postaci występują         wydobyciem
    metale w skorupie
    ziemskiej,            22) surowców
23) definiuje rudy            energetycznych i
    metali,                   ich
24) podaje przykłady          wykorzystaniem,
    rud metali,
25) definiuje stopy
    metali,
26) podaje przykłady
    stopów metali,
27) wie, jakie jest
    zastosowanie
    najważniejszych
    stopów metali,
28) wyjaśnia, na czym
    polega korozja,
29) wie, powstały
    złoża węgli, ropy
    naftowej, gazu
    ziemnego,
30) wymienia rodzaje
    węgli kopalnych,
31) wie, że ropa
    naftowa, gaz
    ziemny są
    mieszaniną
    węglowodorów,
32) wymienia,
    właściwości ropy
    naftowej,
33) wie, że palącej się
    ropy naftowej i
    produktów jej
    przerobu nie gasi
                                             - 184 -
    się wodą,
34) wymienia
    produkty
    destylacji ropy
    naftowej
35) zna zastosowanie
    gazu ziemnego i
    najważniejszych
    produktów
    destylacji ropy
    naftowej,
36) wymienia
    produkty suchej
    destylacji węgla
    kamiennego,
37) rozumie
    zespalanie węgli
    kopalnych i
    produktów
    przerobu ropy
    naftowej zagraża
    środowisku
    przyrodniczemu,
38) wie, co to są
    alternatywne
    źródła energii,
39) podaje przykłady
    alternatywne
    źródła energii,


                                         KLASA III
                          Węgiel i jego związki z wodorem
  ocena dopuszczająca       ocena dostateczna       ocena dobra        ocena bardzo dobra
           [1]                    [1+2]               [1+2+3]              [1+2+3+4]
            1                        2                    3                     4
Uczeń :                   Uczeń :               Uczeń :               Uczeń :
1) określa, czym zajmuje 1) wymienia            1) podaje różnicę w   1) wie, jakie są
   się chemia organiczna,     właściwości          budowie                konsekwencje w
2) wie, co to jest            diamentu i           diamentu i             budowy
   alotropia,                 grafitu,             grafitu,               wewnętrznej
3) wymienia odmiany       2) potrafi wykryć     2) potrafi wykryć         diamentu i
   alotropowe węgla,          obecność węgla       obecność węgla i       grafitu,
4) wie, co to są              w związkach          wodoru w           2) podaje
   węglowodory,               organicznych,        związkach              informacje na
5) wie, co to jest metan, 3) zapisuje wzory i      organicznych,          temat fulerenów,
6) podaje wzory               nazwy alkanów,    3) wie jak            3) dokonuje
   sumaryczny i               alkenów, alkinów     doświadczalnie         analizy
   strukturalny metanu,       z                    wykryć produkty        właściwości
7) wymienia właściwości       wykorzystaniem       spalania               węglowodorów,
   metanu,                    wzorów               węglowodorów,      4) wyjaśnia wpływ
8) wie, na czym polega        ogólnych,         4) zapisuje               wiązania
   spalanie całkowite,    4) buduje model          równania reakcji       wielokrotnego w
   półspalanie i spalanie     cząsteczki           spalania               cząsteczce
   niecałkowite,              metanu, etenu i      dowolnych              węglowodoru na

                                         - 185 -
9) definiuje szereg              etynu,                    węglowodorów,            jego
    homologiczny,            5) zapisuje i             5) zapisuje                  reaktywność,
10) podaje skład gazu            doczytuje reakcje         równania reakcji    5)   zapisuje
    ziemnego,                    spalania metanu,          otrzymywania             równania reakcji
11) wie, jakie jest          6) etenu i etynu,             etenu i etynu,           przyłączania np.:
    zastosowanie gazu        7) podaje sposób          6) odczytuje podane          bromowodoru,
    ziemnego,                    otrzymywania              równania reakcji,        wodoru, chloru
12) wyjaśnia, że z gazem         etenu i etynu,        7) zapisuje                  do wiązania
    ziemnym należy           8) porównuje                  równania reakcji         podwójnego,
    obchodzić się                budowę etenu i            etenu i etynu z     6)   określa produkty
    ostrożnie, bo z              etynu,                    bromem,                  polimeryzacji
    powietrzem tworzy        9) wyjaśnia, na               polimeryzacji            etynu,
    mieszaninę                   czym polegają             etenu,              7)   potrafi
    wybuchową,                   reakcje               8) określa zależność         wykonywać
13) podaje wzory                 przyłączania,             między liczba            doświadczenia,
    sumaryczne i                 polimeryzacji,            atomów węgla w      8)   stosuje swoją
    strukturalne etenu i     10) wie jak                   cząsteczce a             wiedzę w
    etynu,                       doświadczalnie            właściwościami           złożonych
14) podaje definicję             odróżnić                  węglowodoru,             zadaniach,
    polimeryzacji,               węglowodory           9) objaśnia, co jest
    polimeru, monomeru,          nasycone od               przyczyną
15) podaje najważniejsze         nienasycone,              większej
    zastosowanie etenu i     11) określa, od czego         aktywności
    etynu,                       zależą                    chemicznej
16) wymienia przykłady           właściwości               węglowodorów
    tworzyw sztucznych i         węglowodorów,             nienasyconych w
    ich zastosowanie,        12) wykonuje proste           porównaniu z
17) zna podział                  obliczenia                węglowodorami
    węglowodorów na              dotyczące                 nasyconymi,
    nasycone i                   węglowodorów,         10) opisuje
    nienasycone,                                           przeprowadzane
18) zalicza alkany do                                      doświadczenia,
    węglowodorów                                       11) wyjaśnia, jakie
    nasyconych, a alkeny i                                 substancje mogą
    alkiny do                                              ulegać
    nienasycone,                                           polimeryzacji,
19) określa zachowanie                                 12) wykonuje
    wody bromowej (lub                                     obliczenia
    rozcieńczonego                                         dotyczące
    roztworu manganianu                                    węglowodorów,
    (VII) potasu,) wobec
    węglowodoru
    nasyconego i
    nienasyconego,
20) zapisuje wzory ogólne
    akanów, alkenów,
    alkinów,
21) przyporządkowuje
    dany węglowodór do
    odpowiedniego
    szeregu
    homologicznego,
22) wie, co to jest wzór
    sumaryczny,
    strukturalny,
    półstrukturalny,
                                             - 186 -
23) podaje wzory i nazwy
    węglowodorów do
    pięciu atomów węgla
    w cząsteczce,
24) wyjaśnia, dlaczego w
    pracy z
    węglowodorami
    należy zachować
    ostrożność,


                               Pochodne węglowodorów.
   ocena dopuszczająca        ocena dostateczna         ocena dobra       ocena bardzo dobra
             [1]                     [1+2]                [1+2+3]             [1+2+3+4]
              1                        2                     3                     4
Uczeń :                     Uczeń :                Uczeń :                Uczeń :
1) podaje, że alkohole i    1) zna omawiane        1) uzasadnia           1) proponuje
    kwasy karboksylowe,         grupy funkcyjne,       odczyn roztworu       doświadczenie
    estry, aminy,           2) zapisuje wzory i        alkoholu,             do podanego
    aminokwasy są               wymienia nazwy     2) zna nazwę              tematu,
    pochodnymi                  alkoholi,              systematyczna      2) formułuje
    węglowodorów,           3) wie, że alkohole i      glicerolu,            wnioski z
2) określa budowę               kwasy tworzą       3) zapisuje               doświadczeń,
    pochodnych                  szeregi                równania reakcji   3) umie,
    węglowodorów(grupa          homologiczne,          alkoholi,             przeprowadzać
    węglowodorowa +         4) podaje odczyn       4) wyjaśnia,              doświadczenia,
    grupa funkcyjna),           roztworu               dlaczego wyższe    4) zapisuje wzory
3) wymienia pierwiastki         alkoholu,              kwasy                 dowolnych
    wchodzące w skład       5) zapisuje równania       karboksylowe          alkoholi i
    pochodnych                  reakcji spalania       nazywam               kwasów,
    węglowodorów,               całkowitego            tłuszczami,        5) wyjaśnia
4) zalicza daną                 metanolu i         5) porównuje              mechanizm
    substancję organiczną       etanolu,               właściwości           mycia i prania,
    do odpowiedniej grupy   6) zapisuje wzór           kwasów             6) określa
    związków,                   glicerolu              organicznych i        dokładnie
5) wie, co to jest grupa        (gliceryny),           nieorganicznych,      warunki
    funkcyjna,              7) omawia              6) porównuje              przebiegu
6) zaznacza i nazywa            zastosowanie           właściwości           reakcji ( np.: w
    grupy funkcyjne w           alkoholi,              kwasów                reakcji
    alkoholach, kwasach     8) zapisuje wzory i        karboksylowych,       polimeryzacji)
    karboksylowych,             wymienia nazwy     7) podaje metodę       7) przewiduje
    estrach, aminach i          systematyczne          otrzymywania          produkty
    aminokwasach,               podstawowych           kwasu octowego,       reakcji,
7) zapisuje wzory ogólne        kwasów             8) wyjaśnia proces     8) identyfikuje
    alkoholi, kwasów            karboksylowych,        fermentacji           poznane
    karboksylowych i        9) podaje                  octowej,              substancje,
    estrów,                     właściwości        9) zapisuje               omawia różnicę
8) zapisuje wzory               kwasów                 równanie reakcji      pomiędzy
    czterech pierwszych         mrówkowego i           spalania kwasu        estryfikacja a
    alkoholi                    octowego,              octowego,             zobojętniania,
    jednowodorotlenowyc     10) wie, jak dysocjują 10) nazywa sole        9) zapisuje
    h, kwasów                   kwasy                  kwasów                równania
    karboksylowych i            karboksylowe,          organicznych,         reakcji w
    podaje ich nazwy,       11) zapisuje równania 11) wie gdzie w            postaci
9) zaznacza we wzorze           reakcji kwasów         cząsteczce            cząsteczkowej,

                                          - 187 -
    kwasu                         karboksylowych z          kwasu                   jonowej oraz
    karboksylowego resztę         metalami,                 oleinowego jest         skróconej
    kwasową,                      tlenkami metali,          umiejscowione           jonowej,
10) określa, co to są nazwy       wodorotlenkami            wiązanie            10) analizuje
    zwyczajowe i                  metali w postaci          podwójne,               konsekwencje
    systematyczne,                cząsteczkowej,        12) wyjaśnia, na            istnienia dwóch
11) wymienia reguły               jonowej oraz              czym polega             grup
    tworzenia nazw                skróconej                 utwardzanie             funkcyjnych w
    systematycznych               jonowej,                  tłuszczu                cząsteczce
    związków                  12) nazywa sole               ciekłego,               aminokwasu,
    organicznych,                 pochodzące od         13) wie, co to jest     11) zapisuje
12) podaje nazwy                  kwasu                     twarda woda,            równania rekcji
    zwyczajowe podanych           mrówkowego i          14) zapisuje                tworzenia
    kwasów                        octowego,                 równania reakcji        dipeptydu,
    karboksylowych,           13) zna wzory                 zachodzących w      12) umie,
13) wymienia                      sumaryczne kwasu          twardej wodzie          wykorzystać
    najważniejsze                 stearynowego i            po dodaniu              swoją wiedzę
    właściwości metanolu,         oleinowego,               mydła                   do
    etanolu, kwasów           14) wie, jak                  sodowego,               rozwiązywania
    mrówkowego i                  doświadczalnie        15) zapisuje                złożonych
    octowego,                     udowodnić, że             równania reakcji        zadań
14) zna podziały alkoholi         dany kwas                 otrzymywania
    (jednowodorotlenowe           karboksylowych            estrów,
    i                             jest kwasem           16) umie pisać
    wielowodorotlenowe)           nienasyconym,             wzory i nazywać
    i kwasów                  15) określa, co               estry,
    karboksylowych (              obserwujemy           17) układa równanie
    nasycone i                    używając mydła w          reakcji hydrolizy
    nienasycone),                 twardej wodzie,           estru o znanej
15) wie, co to są alkohole    16) podaje przykłady          nazwie lub
    wielowodorotlenowe,           estrów,                   wzorze,
                              17) określa sposób        18) zapisuje wzory
16) wymienia właściwości          otrzymywania              poznanej aminy,
    glicerolu ( gliceryny),       np..: octanu etylu,       aminokwasu,
17) wymienia dwa              18) wymienia              19) opisuje
    najważniejsze kwasy           właściwości               przeprowadzone
18) tłuszczowe,                   octanu etylu,             doświadczenia,
19) podaje właściwości        19) omawia reakcję
    kwasów tłuszczowych:          hydrolizy ,
    stearynowego i
    oleinowego,               20) wymienia
20) definiuje mydła,              właściwości amin
21) podaje sposób                 i aminokwasów,
    otrzymywania mydła i      21) zapisuje wzór
    podział mydeł,                najprostszej
22) wymienia związki,             aminy,
    między którymi            22) zapisuje
    zachodzi reakcja              obserwacje
    estryfikacji,                 przeprowadzonych
23) definiuje estry,              doświadczeń,
24) określa miejsca
    występowania estrów
    w przyrodzie i ich
    niektóre zastosowania,
25) opisuje zagrożenia
    dotyczące alkoholi
                                              - 188 -
    (metanol, etanol),
26) zna toksyczne
    właściwości
    poznanych substancji,
27) wie, co to są amin y i
    aminokwasy,
28) podaje miejsca
    występowania amin i
    aminokwasów,


      Związki chemiczne w składnikach pokarmowych i w życiu codziennym
 ocena dopuszczająca ocena dostateczna         ocena dobra           ocena bardzo dobra
          [1]               [1+2]                [1+2+3]                  [1+2+3+4]
           1                  2                     3                          4
Uczeń :               Uczeń :          Uczeń :                    Uczeń :
1) wie, jakie główne 1) określa, czym 1) podaje wzór ogólny       1) planuje
    pierwiastki          są tłuszcze,      tłuszczów,                 doświadczenie na
    wchodzą w skład 2) zapisuje        2) zna wzór                    badanie składu
    organizmu            słownie           tristearynianuglicerol     pierwiastkowego
    człowieka,           przebieg          u,                         omawianych
2) wymienia              reakcji       3) potrafi                     związków,
    podstawowe           hydrolizy         przeprowadzić          2) odróżnia
    składniki            tłuszczów i       reakcje zmydlania          doświadczalnie
    pożywienia,          zmydlenia         tłuszczu,                  tłuszcze nasycone od
3) wie, co to są         tłuszczów,    4) wyjaśnia, jaka jest         nienasyconych,
    makro i           3) określa,          różnica w budowie      3) zapisuje równania
    mikroelementy,       zachowanie        tłuszczów stałych i        reakcji
4) zna skład             tłuszczu          ciekłych,                  otrzymywania i
    pierwiastkowy:       wobec wody    5) wie, dlaczego oleje         zmydlania
    tłuszczów,           bromowej,         roślinne odbarwiają        tristearynianuglicero
    cukrów i białek,  4) omawia            wodę bromową,              lu,
5) dokonuje              budowę        6) potrafi zbadać skład    4) wyjaśnia, na czym
    podziału             glukozy,          pierwiastkowy:             polega denaturacja
    tłuszczów,        5) wie, że           tłuszczu, cukru,           białka,
    cukrów i białek,     glukoza ma    7) wyjaśnia sposób         5) udowadnia, że
6) podaje przykłady      właściwości       powstawania                glukoza ma
    tłuszczów,           redukujące,       glukozy,                   właściwości
    cukrów i białek,  6) zapisuje      8) zna wzór fruktozy,          redukujące,
7) wie, co to są         równania      9) wyjaśnia, co to         6) udowadnia, że
    węglowodany,         rekcji            znaczy ze sacharoza        sacharoza, skrobia,
8) zapisuje wzory        sacharozy z       jest dwucukrem,            celuloza są cukrami
    sumaryczne:          wodą,         10) porównuje budowę           złożonymi,
    glukozy,          7) zna przebieg      cząsteczek: skrobi,    7) omawia hydrolizę
    sacharozy, skrobi    reakcji           celulozy                   skrobi, białek,
    i celulozy,          hydrolizy     11) zapisuje poznane       8) umie zaplanować i
9) wymienia              skrobi i          równania reakcji           przeprowadzić
    występowanie         celulozy,         hydrolizy cukrów,          reakcję weryfikujące
    tłuszczów,        8) potrafi       12) wie, co to jest            przewidywania,
    cukrów i białek,     wykryć            wiązanie peptydowe, 9) identyfikuje poznane
10) wie, na czym         skrobię i     13) zna właściwości i          substancje,
    polega reakcja       białko,           zastosowanie           10) umie wiązać teorię z
    hydrolizy,        9) podaje            różnych włókien,           praktyką,
11) definiuje pojęcia    produkty      14) opisuje
    koagulacji i         hydrolizy         przeprowadzane

                                          - 189 -
    denaturacji,            białek,            doświadczenia,
12) wymienia            10) zna,           15) zna zastosowanie
    czynniki                właściwości:       poznanych
    powodujące              tłuszczów,         związków,
    denaturację             glukozy,
    białka,                 sacharozy
13) podaje reakcję          skrobi,
    charakterystyczną   11) wymienia
    białek i skrobi,        właściwości
14) rozumie                 niektórych
    znaczenie wody,         włókien,
    tłuszczów,          12) umie
    cukrów białek,          odróżnić
    witamin,                włókna
    mikroelementów          wełniane od
    dla organizmów          bawełnianych
    człowieka,              ,
15) wie, co to są
    związki
    wielocząsteczkow
    e i podaje ich
    przykłady,
16) wymienia
    podstawowe
    zasady zdrowego
    żywienia,
17) podaje podział
    włókien i ich
    przykłady,



Negatywne skutki działania niektórych substancji chemicznych na organizm człowieka i
środowisko przyrodnicze

Uczeń:

   1. wyjaśnia, na czym polega szkodliwość spożywania alkoholu, palenia tytoniu, zażywania
      narkotyków,
   2. określa ich wpływ na organizm ludzki
   3. wie, co to jest uzależnienie,
   4. wie, że alkoholizm jest choroba społeczną,
   5. zna zasady zażywania leków,
   6. wie, że złe stosowanie nawozów i środków ochrony roślin jest szkodliwe,
   7. rozumie wagę problemów wynikających z działania tych substancji na organizm ludzki
      środowisko przyrodnicze,




                                           10) Fizyka


                                           klasa I

Opracowano na podstawie Poradnika i programu „Ciekawa Fizyka cz. 1” DKOS401411/02
                                           - 190 -
Wymagania programowe:
P – podstawowe
R – rozszerzające
D – dopełniające
W – wykraczające
Oceny:
Dopuszczająca 70% P
Dostateczna         P
Dobra               P+R
Bardzo dobra        P+R+D
Celująca            P+R+D+W

Prace pisemna oceniane będą zgodnie z przyjętym dla przedmiotów matematyczno –
przyrodniczych systemem punktacji:
91% 100%               ocena bardzo dobra
75% 90%                ocena dobra
51% 74%                ocena dostateczna
31% 50%                ocena dopuszczająca
 0% 30%                ocena niedostateczna


                              WYMAGANIA PROGRAMOWE
                                  ŚWIAT FIZYKI
Wiadomości i umiejętności
                              WYMAGANIA PODSTAWOWE – P
Uczeń zna:
        1) pojęcie siły i jej podstawowej jednostki;
        2) budowę materii;
        3) warunek równowagi sił;
        4) wzór na ciężar ciała;
        5) pojęcia: tor, droga, prędkość , czas.
Uczeń potrafi:

        1) odczytać wskazanie siłomierza;
        2) wskazać zjawisko nieustannego ruchu cząsteczek gazu, cieczy i ciała stałego;
        3) wymienić właściwości materii;
        4) wymienić i rozpoznać rodzaje oddziaływań i ich skutki;
        5) sklasyfikować skutki oddziaływań;
        6) zmierzyć siłę;
        7) zdefiniować masę ciała;
        8) rozpoznać symbole wielkości fizycznych i ich jednostek;
        9) zdefiniować i wyjaśnić zjawisko ruchu;
        10) nazwać podstawowe jednostki: drogi, czasu i prędkości;
        11) posługiwać się miernikami poznanych wielkości fizycznych,
        12) zilustrować i opisać wektor.

                            WYMAGANIA ROZSZERZAJĄCE – R
Uczeń potrafi:

        1)   opisać budowę kinetycznocząsteczkową materii;
        2)   scharakteryzować prędkość średnią;
        3)   obliczyć siłę wypadkową;
        4)   zaplanować i wykonać eksperyment dot. równowagi sił;
        5)   obliczyć ciężar ciała;
        6)   zmierzyć masę ciała;
                                            - 191 -
        7) wyznaczyć siłę równoważącą
        8) analizować, czytając treść wykresów zależności v(t), s(t);
        9) wyjaśnić , na czym polega względność ruchu;
        10) obliczyć prędkość średnią;
        11) zbadać opory ruchu klocka;
        12) wykonać pomiary i oszacować błędy.

                            WYMAGANIA DOPEŁNIAJĄCE – D
Uczeń potrafi:

        1) przeliczyć jednostki poznanych wielkości fizycznych;
        2) w nowej sytuacji wyznaczyć i sprawdzić rachunek wektorowy;
        3) uwzględniać w pomiarach niepewność pomiarową;
        4) określić niepewność względną pomiaru;
        5) zaprojektować siłomierz;
        6) przeanalizować wykres zależności F(m), wyciągnąć wnioski;
        7) ze wzoru na ciężar wyznaczyć masę ciała;
        8) rysować wykresy zależności v(t), s(t)
        9) przeanalizować dowolny wykres zależności v(t), s(t)
        10) analizować i obliczać prędkość względną.

                              WŁAŚCIWOŚCI MATERII
                               Wiadomości i umiejętności
                            WYMAGANIA PODSTAWOWE – P
Uczeń potrafi:

        1)  wymienić stany skupienia materii;
        2)  scharakteryzować właściwości poszczególnych stanów skupienia;
        3)  wymienić procesy fazowe;
        4)  rozróżniać procesy fazowe wymagające dostarczania ciepła;
        5)  wyjaśnić zjawisko dyfuzji;
        6)  nazwać i rozróżniać pojęcia: masa, gęstość;
        7)  posługiwać się poznanymi symbolami wielkości fizycznych i ich podstawowymi
            jednostkami;
        8) zdefiniować masę ciała;
        9) zdefiniować gęstość substancji, podać wzór;
        10) zdefiniować ciśnienie, podać wzór;
        11) odczytać wskazanie manometru i gęstościomierza;
        12) rozpoznać zjawisko rozszerzalności cieplnej cieczy, gazów i ciał stałych;
        13) rozpoznać i rozróżniać siły spójności i przylegania;
        14) rozpoznać i rozróżniać menisk wklęsły , wypukły;
        15) wyjaśnić zjawisko włoskowatości;
        16) podać treść prawa Archimedesa, podać wzór na siłę wyporu;
        17) wymienić warunki pływania ciał;
        18) scharakteryzować siłę wyporu;
        19) podać zastosowanie prawa Archimedesa: statek, batyskaf, łódź podwodna, areometr;
        20) wymienić i zidentyfikować ciała plastyczne, sprężyste, kruche

                            WYMAGANIA ROZSZERZAJĄCE – R
Uczeń potrafi:

        1) opisać stany skupienia materii;
        2) wymienić praktyczne zastosowanie zjawiska rozszerzalności cieplnej cieczy i ciał
           stałych;
        3) wykonać eksperyment ilustrujący kinetyczno – cząsteczkową budowę materii;
        4) scharakteryzować warunki, w jakich zachodzą przemiany fazowe;
                                            - 192 -
        5)  zaproponować eksperyment ilustrujący zjawisko dyfuzji;
        6)  dokonać samodzielnie pomiarów masy i objętości;
        7)  wyznaczyć gęstość substancji;
        8)  obliczyć ciśnienie hydrostatyczne;
        9)  scharakteryzować anomalne zachowanie wody i wykazać jego znaczenie w
            przyrodzie;
        10) wyjaśnić i przeanalizować zależność ciśnienia od siły i powierzchni, na którą ono
            działa;
        11) scharakteryzować zjawisko rozszerzalności cieplnej w oparciu o cząsteczkową
            budowę materii;
        12) opisać parametry gazu: ciśnienie, temperaturę, objętość;
        13) zbadać wzajemną zależność powyższych parametrów;
        14) obliczać siłę wyporu;
        15) obliczać siłę uzyskaną w prasie hydraulicznej;
        16) zilustrować siłę wyporu i ciężar ciała zanurzonego;
        17) podać praktyczne rozwiązanie zapobiegające niepożądanemu zjawisku
            rozszerzalności cieplnej;
        18) zaprojektować i skonstruować modele budowy materii dla trzech stanów skupienia.

                            WYMAGANIA DOPEŁNIAJĄCE – D

Uczeń potrafi:

        1)  dowieść słuszności teorii kinetyczno – cząsteczkowej budowy materii;
        2)  analizować ruchy Browna w doświadczeniach życia codziennego;
        3)  przeliczać jednostki: gęstości, masy i objętości;
        4)  przekształcić wzór na gęstość, wyliczając masę lub objętość;
        5)  obliczać ciśnienie, jakie uczeń wywiera stojąc na jednej lub na dwóch nogach;
        6)  zaplanować i wykonać eksperyment ilustrujący zjawisko rozszerzalności cieplnej;
        7)  zbadać zależność ciśnienia hydrostatycznego od rodzaju substancji i wysokości słupa
            nad poziomem, na którym dokonuje się analizy;
        8) przekształcić wzór na ciśnienie, wyliczając wartość siły nacisku lub pole powierzchni,
            na które ona działa;
        9) sprawdzić doświadczalnie słuszność prawa Pascala;
        10) zaproponować konstrukcję prasy hydraulicznej, określić pole przekroju w zależności
            od uzyskiwanej siły;
        11) przekształcić wzór na siłę wyporu do użytecznej postaci;
        12) uzasadnić wzrost siły wyporu podczas dosypywania soli do roztworu;
        13) zbadać powyższe doświadczalnie i matematycznie;
        14) określić ciężar ciała zanurzonego;
        15) wyjaśnić, jak powstaje siła nośna samolotu.

                                      ENERGIA
                                Wiadomości i umiejętności
                             WYMAGANIA PODSTAWOWE – P

Uczeń potrafi:

        1)   zdefiniować pracę;
        2)   podać wzór na pracę;
        3)   podać podstawową jednostkę pracy;
        4)   zdefiniować moc;
        5)   podać wzór na moc;
        6)   podać podstawową jednostkę mocy;
        7)   wymienić maszyny proste;
        8)   utożsamiać energię potencjalną z energią podniesionego ciała;
                                             - 193 -
         9) podać jednostkę energii potencjalnej;
         10) wyjaśnić związek energii kinetycznej z ruchem;
         11) podać jednostkę energii kinetycznej;
         12) podać symbole poznanych wielkości fizycznych i ich jednostek.

                               WYMAGANIA ROZSZERZAJĄCE – R

Uczeń potrafi:

         1) obliczyć pracę;
         2) obliczyć moc;
         3) posługiwać się w życiu codziennym maszynami prostymi;
         4) obliczyć przyrost energii potencjalnej;
         5) omówić łańcuch przemian energetycznych;
         6) scharakteryzować rodzaje energii: konwencjonalne, niekonwencjonalne, odnawialne,
            nieodnawialne;
         7) obliczyć energię kinetyczną.

                               WYMAGANIA DOPEŁNIAJĄCE – D

Uczeń potrafi:

         1) przekształcić wzór na pracę do postaci, z której wyznaczy siłę bądź przesunięcie;
         2) przekształcić wzór na moc do postaci, z której wyznaczy pracę bądź czas;
         3) uzasadnić celowość użycia maszyn prostych: matematycznie i za pomocą rysunku;
         4) przeliczać jednostki pracy;
         5) przeliczać jednostki mocy;
         6) przekształcić wzór na energie potencjalną do postaci, z której wyznaczy masę bądź
            wysokość podniesionego ciała;
         7) przekształcić wzór na energię kinetyczną do postaci, z której wyznaczy prędkość bądź
            masę ciała;
         8) przeanalizować fizycznie i matematycznie zasadę zachowania energii.

                                          klasa II
Opracowano na podstawie Poradnika i programu „Ciekawa Fizyka cz. 2” DKOS401411/02

                CIEPŁO JAKO FORMA PRZEKAZYWANIA ENERGII
           Wiadomości i umiejętności
WYMAGANIA PODSTAWOWE – P

Uczeń zna i rozumie:

   1)            pojęcie temperatury, skali temperatur i jej podstawowej jednostki;
   2)            że zmiany temperatury w skali Celsjusza są równe zmianom temperatury
   3)            wyrażonym w skali Kelwina (równość podziałki w obu skalach);
   4)            budowę i przeznaczenie kalorymetru (funkcje);
   5)            z życia codziennego urządzenia działające jak kalorymetr;
   6)            pojęcie ciepła i jego podstawowej jednostki;
   7)            pojęcia: przewodnik ciepła i izolator;
   8)            pojęcie energii wewnętrznej;
   9)            warunek przepływu ciepła;
   10)           podstawowy wzór na bilans energii wewnętrznej;
   11)           pojęcia: przewodnictwo cieplne, konwekcja, promieniowanie cieplne, ciepło
                 właściwe, ciepło topnienia (krzepnięcia) i parowania (skraplania), ciepło spalania;
   12)           przemiany energii wewnętrznej w pracę;
   13)           pojęcia: silnik cieplny, współczynnik sprawności silnika;
   14)           treść I zasady termodynamiki.
                                               - 194 -
Uczeń potrafi:

   1)            poprawnie zapisać poznane wielkości fizyczne i ich jednostki za pomocą symboli;
   2)            odczytać wskazanie termometru;
   3)            wymienić różne skale temperatury;
   4)            zapisać wzór na energię wewnętrzną ciał;
   5)            wymienić znane z życia codziennego przykłady cieplnego przepływu energii;
   6)            podać warunki w których zachodzi cieplny przepływ energii;
   7)            wyjaśnić zjawisko cieplnego przepływu energii między ciałami o
   8)            różnych temperaturach;
   9)            rozróżnić ciała dobrze przewodzące ciepło od złych przewodników ciepła;
   10)           wskazać przewodniki i izolatory ciepła w swoim otoczeniu;
   11)           wymienić zastosowanie przewodników i izolatorów ciepła;
   12)           zdefiniować ciepło właściwe;

                              WYMAGANIA ROZSZERZAJĄCE – R
Uczeń potrafi:

   1)            wymienić różne rodzaje skal termometrycznych;
   2)            wyjaśnić celowość stosowania kalorymetru;
   3)            wyjaśnić I zasadę termodynamiki;
   4)            posługując się odpowiednim modelem za pomocą pojęć ciepła topnienia i
                 parowania, wyjaśnić zjawisko: przewodnictwa cieplnego, konwekcji,
                  promieniowania cieplnego;
   5)            omówić zasadę działania silnika cieplnego;
   6)            obliczyć współczynnik sprawności cieplnej;
   7)            obliczyć zmianę energii wewnętrznej ciała;
   8)            obliczyć energię pobraną lub oddaną przy znanej masie ciała i różnicy
                  temperatur;
   9)            wykonywać rachunek na mianach we wszelkich obliczeniach w ich podstawowych
                  postaciach;
   10)           wyjaśnić stałość temperatury topnienia ciał o budowie krystalicznej;
   11)           opisać przebieg doświadczenia, w którym można wyznaczyć ciepło właściwe
                 substancji;
   12)           analizować zależności T (Q) na podstawie wykresów;
   13)           wyjaśnić zmiany energii wewnętrznej podczas zmian stanów skupienia;
   14)           wskazać zastosowania silników cieplnych;
   15)           zdefiniować ciepło skraplania i parowania, porównując procesy parowania i
                 skraplania;
   16)           zastosować równanie bilansu cieplnego do rozwiązywania zadań.
                                                       RUCH I SIŁY
                                      wiadomości i umiejętności
                                WYMAGANIA PODSTAWOWE – P

Uczeń zna i rozumie:

   1)            że w pobliżu Ziemi na każde ciało działa siła grawitacji;
   2)            że ruch jest pojęciem względnym;
   3)            że w ruchu zazwyczaj występują opory ruchu;
   4)            że ciała poruszają się ze stałą prędkością lub przyspieszeniem;
   5)            że parametrami ruchu są: tor, droga, prędkość;
   6)            dynamiczne i statyczne skutki działania siły;
   7)            kiedy ciało ma pęd;
   8)            że w zjawiskach ruchu obowiązują I i II zasada dynamiki Newtona;
   9)            że każdej sile działania towarzyszy przeciwdziałanie, III zasada dynamiki
                 Newtona;
                                               - 195 -
   10)           podstawowe jednostki wielkości fizycznych opisujących ruch.

Uczeń potrafi:

   1)        podać przykład, kiedy siła grawitacji jest zrównoważona;
   2)        podać przykład, kiedy siła grawitacji nie jest zrównoważona;
   3)        opisać ruch podając jego parametry: tor, droga, prędkość i ich symbole;
   4)        wymienić jednostki wielkości opisujących ruch;
   5)        wymienić przykłady z życia codziennego świadczące o względności ruchu;
   6)        posługiwać się różnymi przyrządami do mierzenia siły, długości i czasu;
   7)        opisywać położenie ciał względem układu odniesienia, sporządzić tabelę pomiarów;
   8)        wybrać właściwy układ odniesienia w analizie ruchu;
   9)        przedstawić położenie ciała na osi liczbowej, na płaszczyźnie i w przestrzeni;
   10)       określić współrzędne położenia ciała w odpowiednim układzie odniesienia;
   11)       klasyfikować ruch ze względu na tor, prędkość;
   12)       zdefiniować prędkość chwilową i średnią;
   13)       określać siłę wypadkową i równoważącą;
   14)       podać przykłady równoważenia się sił, zaproponować eksperyment;
   15)       wyznaczyć wypadkową dwóch i więcej sił działających w tym samym kierunku;
   16)       podać opory ruchu: tarcie statyczne i kinetyczne oraz sposoby ich zmniejszania i
             zwiększania;
   17)       podać treść I zasady dynamiki Newtona, kojarząc z zasady bezwładności;
   18)       podać treść II zasady dynamiki Newtona i jej zapis matematyczny;
   19)       podać treść III zasady dynamiki Newtona i jej zapis matematyczny;
   20)       interpretować wartości: v = 1m/s, a = 1m/s2;
   21)       wyjaśnić proporcjonalność przyspieszenia do siły wypadkowej;
   22)       wyjaśnić odwrotną proporcjonalność przyspieszenia do masy ciała;
   23)       podać i wymienić cechy wielkości wektorowych (siłę, przyspieszenie,
            prędkość); podać cechy zderzeń sprężystych i niesprężystych;
   24)     wybrać odpowiednie równania ruchu do obliczenia zadanych podstawowych

                              WYMAGANIA ROZSZERZAJĄCE – R
Uczeń potrafi:

   25)           sporządzać i odczytywać wykresy położenia i drogi w funkcji czasu;
   26)           sporządzać i odczytywać wykresy prędkości w funkcji czasu;
   27)           stosować zasady dynamiki Newtona do wyjaśniania obserwowanych zjawisk;
   28)           określić przemieszczenie ciała;
   29)           dodawać wektory prędkości o tych samych kierunkach;
   30)           wyjaśnić pojęcie prędkości średniej;
   31)           zdefiniować i wyjaśnić pojęcie prędkości chwilowej;
   32)           obliczać prędkość średnią;
   33)           przeliczać N/kg na m/s2;
   34)           rozróżniać i określać rodzaje ruchu ciał bazując na doświadczeniach i wykresach;
   35)           obliczać drogę na podstawie równań ruchu i wykresów;
   36)           wyjaśnić różnicę między drogą a przemieszczeniem;
   37)           wykonać eksperyment ilustrujący zadany ruch, dokonać analizy pomiarowej
                 zmierzonych wielkości;
   38)           dokonać samodzielnie pomiarów: siły, czasu i drogi;
   39)           na podstawie wykresu v(t) sporządzić wykres s(t) lub a(t);
   40)           przekształcać równania ruchu i wykonywać rachunek na mianach;
   41)           odczytać prędkość z wykresu v(t) i obliczyć przyspieszenie;
   42)           zaproponować eksperyment dowodzący niezależności przyspieszenia – g od masy
                 ciała;
   43)           uzasadnić fakt, że oddziaływania są wzajemne na dowolnie wybranym przykładzie;
   44)           podać przykłady powszechności zasady zachowania pędu w przyrodzie;
   45)           przewidzieć zachowanie się ciała, na które działają siły się równoważące;
                                               - 196 -
                           WYMAGANIA DOPEŁNIAJĄCE – D

Uczeń potrafi:

   1)   zaprojektować i wykonać eksperyment ilustrujący zadany ruch oraz dokonać analizy
       pomiarowej – sporządzić tabelę pomiarów i wykres oraz interpretować otrzymaną
       zależność;
   2) na podstawie wykresu a(t) sporządzić wykres v(t), gdy v0 = 0;
   3) na podstawie wykresu a(t) obliczyć prędkość i przebytą drogę;
   4) zastosować zasady dynamiki do wyjaśniania przebiegu zjawisk;
   5) stosować zasadę zachowania pędu do opisu zderzeń niesprężystych ciał;
   6) analizować swobodny spadek ciała;
   7) rozłożyć ciężar ciała na równi pochyłej na składowe: siłę nacisku i siłę zsuwającą;
   8) dostrzec, że siła zsuwająca jest niezrównoważona i jest powodem przyspieszenia (II
       zasada dynamiki Newtona);
   9) wytłumaczyć, że siła wypadkowa jest przyczyną przyspieszenia
       i zmiany pędu – dowodząc zrozumienie obu sformułowań II zasady dynamiki Newtona;
   10) wyjaśnić złożoność rzutu poziomego jako jednostajnego w kierunku poziomym i
       jednostajnie przyspieszonego w kierunku pionowym; i jednostajnie przyspieszonego w
       czasie spadania;
   11) wyjaśnić parametry ruchu po okręgu;
   12) wyjaśniać wszystkie zasady dynamiki Newtona, stosując odpowiedni zapis matematyczny
       i zauważać sytuacje (gdzie mają miejsce);przewidzieć zachowanie się ciała, na które działa
       niezrównoważona siła;
   13) rozłożyć siłę na składowe o właściwych kierunkach np. na równi pochyłej;
   14) wyznaczyć geometrycznie siłę wypadkową dwóch sił działających na ciało w różnych
       kierunkach;
   15) zaprojektować eksperyment potwierdzający słuszność zasady zachowania pędu.

                                        klasa III
Opracowano na podstawie Poradnika metodycznego „Fizyka i astronomia dla gimnazjum” moduł 3
i 4 i programu DKW– 401493_99

WYMAGANIA PROGRAMOWE
                            DRGANIA I FALE MECHANICZNE
   Dopuszczający           Dostateczny              Dobry                    Bardzo Dobry
1) Co to jest położenie 1) Wie w jaki       1) Wie jaka jest              1) wyjaśnia , na czym
   równowagi,              sposób zmieniają     zależność okresu             polega skala
   amplituda, okres i      się podczas          drgań od długości            decybelowa
   częstotliwość w         drgań prędkość,      wahadła                      poziomu natężenia
   ruchu drgającym         przyspieszenie i     (jakościowo)                 dźwięku (tylko dla
2) Jaka jest jednostka     siła             2) Jak powstaje fala             całkowitych
   częstotliwości       2) Wskaże               stojąca                      wartości beli)
3) Co to jest prędkość,    przykłady        3) Jakie mogą być             2) wyjaśnia zasadę
   częstotliwość i         ruchów               długości fal                 działania
   długość fali            drgających           powstających w               ultrasonografu i
4) Wie, że długość fali 3) Oblicza jeden z      strunie                      echosondy
   jest iloczynem jej      trzech           4) Wyjaśnia, jak              3) jakie informacje o
   prędkości i okresu      brakujących          powstają dźwięki             wewnętrznej
5) Zna orientacyjny        parametrów fali      instrumentów(co w            budowie Ziemi
   zakres                  (λ, v, f)            nich drga, jak               można uzyskać z
   częstotliwości       4) Wie jaka jest        zmieniamy                    analizy
   słyszalnych dla         różnica              wysokość dźwięku)            rozchodzenia się
   ucha ludzkiego          pomiędzy falami                                   fal sejsmicznych
6) Co to są                poprzecznymi a
   ultradźwięki i          podłużnymi
                                            - 197 -
   infradźwięki             5) Wie, że fala
7) Wie, że fale                poprzeczna może
   mechaniczne nie             rozchodzić się
   rozchodzą się w             tylko w ciałach
   próżni                      stałych
                            6) Wie, że
                               wysokość
                               dźwięku zależy
                               od częstotliwości
                               dźwięku
                            7) Jak zmienia się
                               natężenie
                               dźwięku przy
                               zbliżaniu się do
                               źródła
                            8) Rozumie pojęcie
                               brzmienia
                               (barwy) dźwięku


                                         ELEKTROSTATYKA
      Dopuszczający                 Dostateczny                 Dobry            Bardzo Dobry
 1.   Wie że ciała          1.   Wie że równowaga       1. Umie odróżnić        1. Wyjaśnia efekt
      elektrycznie               ilościowa ładunków        doświadczalnie          rozładowania
      obojętne zawierają         dodatnich i               przewodnik od           przez
      ładunki                    ujemnych zapewnia         izolatora oraz          uziemienie
 2.   Jaka jest jednostka        obojętność                podać kilka          2. Umiej
      ładunku                    elektryczną ciała i że    przykładów obu          posługiwać się
      elektrycznego              ciało                     rodzajów                zależnościami
 3.   Ładunki                    naelektryzowane to        substancji              pomiędzy
      jednoimienne się           takie, w którym te     2. Zademonstruje i         ładunkami,
      odpychają a                równowagę                 opisze różne            napięciem i
      różnoimienne               zaburzono                 sposoby                 pojemnością
      przyciągają           2.   Na czym polega            elektryzowania          elektryczną
 4.   Materiały dzielimy         zasada zachowania         ciał ( w tym przez   3. Oblicza
      na przewodniki i           ładunku                   indukcję)               pojemność
      izolatory                  elektrycznego          3. Od czego zależy         korzystając z
 5.     Co to jest          3.   Na czym polega            siła oddziaływania      wykresu
      kondensator i do           elektryzowanie ciał       miedzy ładunkami        zależności
      czego służy                przez dotyk i przez    4. Oblicz ilość            ładunku
 6.   pole elektryczne           pocieranie                ładunku                 elektrycznego
      oddziałuje na         4.   Co to jest ładunek        elektrycznego           od napięcia
      umieszczone w nim          elementarny               zgromadzonego w         miedzy
      ładunki               5.   Ładunki wytwarzają        kondensatorze o         okładkami
 7.   narysuj linie pola         wokół siebie pole         danej pojemności        kondensatora
      centralnego i              elektryczne               przy danym
      jednorodnego          6.   Przedstaw graficznie      napięciu
 8.   jaka jest jednostka        pole elektryczne
      napięcia                   wokół naładowanej
      elektrycznego              kuli oraz w
 9.   podaj przykłady            kondensatorze
      elektryzowania ciał        płaskim
                            7.   Jak można
                                 naładować i
                                 rozładować

                                               - 198 -
                             kondensator
                          8. Jaka jest jednostka
                             pojemności
                             elektrycznej
                          9. Czym jest uziemienie

PRĄD ELEKTRYCZNY STAŁY
    Dopuszczający              Dostateczny                   Dobry            Bardzo Dobry
 1. Wie na czym         1. Na czym polega             1. Umie zmierzyć     1. Zbuduje obwód
    polega zjawisko        przepływ prądu w              natężenie prądu i     według
    prądu stałego          ciałach stałych               napięcie              otrzymanego
 2. Jaki jest umowny       cieczach i gazach          2. Obliczy natężenie     schematu
    kierunek przepływu 2. Zna wykres zależności          prądu w prostych 2. Dokona obliczeń
    prądu                  natężenia prądu od            obwodach              parametrów
 3. Narysuje schemat       napięcia dla danego           elektrycznych         złożonego
    badanego obwodu        opornika                   3. Rozwiąże proste       obwodu
    elektrycznego       3. Jak włącza się do             zadania               elektrycznego
 4. Do czego służą         obwodu woltomierz a           dotyczące mocy i
    amperomierz i          jak amperomierz               pracy prądu
    woltomierz i umie 4. Natężenie prądu w            4. Oszacuje koszt
    odczytać ich           każdym miejscu                pracy prądu
    wskazania              prostego obwodu               elektrycznego
 5. Jak obliczyć           szeregowego jest takie        urządzenia
    natężenie prądu i      samo a napięcia się           elektrycznego
    jaka jest jego         sumują
    jednostka           5. Dlaczego przewody
 6. Wie, że ogniwo jest    elektryczne wykonuje
    źródłem prądu          się z miedzi a oporniki
    elektrycznego          ze stopów oporowych
 7. Jaka jest treść     6. Na czym polega
    prawa Ohma             łączenie szeregowe a
 8. Jaka jest jednostka    na czym równoległe
    oporu                  oporników
    elektrycznego       7. Jak obliczać pracę i
 9. Wie że podczas         moc prądu
    przepływu prądu w      elektrycznego
    obwodzie wydziela 8. Kilowatogodzina jest
    się energia            jednostką
                        9. pracy prądu
                           elektrycznego
                        10.      (energii
                           elektrycznej)

                                          MAGNETYZM
     Dopuszczający               Dostateczny                Dobry             Bardzo Dobry
Wie, że:                  Zademonstruje kształt    1. Określi kierunek     1. Wyjaśni jak
1. Magnes ma dwa          linii pola magnetycznego linii pola              powstaje zorza
bieguny                   dowolnego magnesu        magnetycznego           polarna i jak działa
2. Wokół Ziemi istnieje   Wie, że :                powstającego wokół      kineskop
pole magnetyczne          1. Linie pola            przewodnika z prądem    2. Wyjaśni dlaczego
3. Za pomocą opiłków      magnetycznego są         2. Wskaże               żelazo pozostawione
żelaza pokaż linie pola   zawsze zamknięte         podobieństwa pól        w polu
magnetycznego             2. Igła magnetyczna      magnetycznych cewki     magnetycznym
magnesu do wykrycia       ustawia się w polu       i magnesu               namagnesowuje się
pola magnetycznego        magnetycznym wzdłuż      sztabkowego             3. W oparciu o

                                            - 199 -
można użyć igły            linii pola                   3. Określi kierunek        regułę Lenza określi
magnetycznej               3. Że nie można uzyskać      działania siły             kierunek płynącego
4. Każdy przewód w         jednego bieguna              elektrodynamicznej         prądu indukcyjnego
którym płynie prąd         magnetycznego                4. Określi kierunek        4. Wie że zmiana
wytwarza pole              4. Zbuduje prosty            siły z jaką pole           napięcia prądu
magnetyczne                elektromagnes                magnetyczne działa na      przemiennego (na
5. Czym różni się          5. Rdzeń z żelaza            ładunek poruszający        czas przesyłania)
magnes od                  zwiększa oddziaływanie       się prostopadle do linii   jest podyktowana
elektromagnesu             elektromagnesu               pola                       koniecznością
6. Na przewód w którym     6.Żelazo znajdujące się      5. Wyjaśni działanie       minimalizacji
płynie prąd umieszczony    w polu magnetycznym          silnika prądu stałego i    natężenia prądu
w polu magnetycznym        namagnesuje się              prądnicy                   (grubość kabli) i
działa siła                7. Od czego zależy           6. Reguła Lenza jest       strat energii
elektrodynamiczna          wartość siły                 konsekwencją zasady        5. Objaśni pojęcie
7. Jakie zjawisko          elektrodynamicznej           zachowania energii         napięcia i natężenia
nazywamy indukcją          8. Pole magnetyczne nie      7. Wyjaśni, że             skutecznego
elektromagnetyczną         działa na ładunki            zjawisko indukcji          6. Wykaże wady i
8. Dynamo w rowerze        poruszające się wzdłuż       powoduje powstanie         zalety zasilania
jest rodzajem prądnicy     linii pola                   napięcia w obwodzie        prądem
9. Z czego składa się      9. Pole magnetyczne          wtórnym                    przemiennym i
transformator i do czego   może zakrzywiać tor          transformatora             stałym
służy                      poruszających się            8. Obliczy wielkość
10. Prądnica wytwarza      ładunków elektrycznych       napięcia uzyskiwanego
prąd przemienny a          10. Poda różne sposoby       za pomocą
ogniwo stały               wywołania zjawiska           transformatora znając
                           indukcji                     liczbę zwojów
                           11. Co wpływa na             9. Opisze jak działa
                           natężenie uzyskiwanego       system przesyłania
                           prądu indukcyjnego           energii elektrycznej w
                           12. Elektrownia zamienia     skali państwa
                           energię mechaniczną lub      10. Wymieni
                           cieplną na elektryczną za    podobieństwa i różnice
                           pomocą prądnicy w            obwodów prądu
                           których wykorzystuje się     przemiennego i stałego
                           zjawisko indukcji            11. Jakie zagrożenia
                           13. Jak powstaje napięcie    dla środowiska niesie
                           w obwodzie wtórnym           produkcja i transport
                           transformatora               energii elektrycznej
                           14. Dlaczego sprawność
                           transformatora < 100%
                           15. Co to jest
                           częstotliwość prądu
                           przemiennego
                           16. Domowe instalacje
                           elektryczne zasilane są
                           prądem przemiennym i
                           zna jego parametry

FALE ELEKTROMAGNETYCZNE. OPTYKA.
    Dopuszczający           Dostateczny               Dobry                           Bardzo Dobry
1. wymień zakres fal   1. jak wykorzystuje się 1. wskaże                           1. wyjaśni sposób
   elektromagnetycznyc    w życiu                 podobieństwa i                      wykorzystania
   h i podaj ich          poszczególne            różnice pomiędzy                    siatki
   przykład               zakresy fal             falami                              dyfrakcyjnej do
2. wie z jaką             elektromagnetycznyc     mechanicznymi a                     pomiaru długości

                                              - 200 -
    prędkością                    h                              elektromagnetyczn        światła
    rozchodzą się fale      2.    obliczy długość fali           ymi                   2. wyjaśni jak fale
    elektromagnetyczne            znając jej                2.   wie, że światło ma       radiowe mogą
    w próżni                      częstotliwość i                dwoistą naturę:          przenosić
3. wie, że prędkość fal           odwrotnie                      cząsteczkowo             zakodowane
    elektromagnetycznyc     3.    wie, na czym polega            falową                   informacje
    h zależy od ośrodka,          zjawisko polaryzacji      3.   wie, że światło       3. pokaże różne
    w którym się                  fal                            możemy traktować         obrazy
    rozchodzą               4.    wie, że światło może           jak strumień             powstające
4. wie, że fale                   ulegać polaryzacji co          cząstek zwanych          dzięki soczewce
    elektromagnetyczne            świadczy o tym, że             fotonami                 skupiającej i
    są poprzeczne                 jest falą poprzeczną      4.   jaka jest zależność      zwierciadłu
5. wie, że fale radiowe     5.    wie, że barwa                  załamania światła        wklęsłemu
    są wykorzystywane             światła jest związana          na granicy dwóch      4. zna konstrukcję
    do łączności i                z częstotliwością fali         ośrodków od              obrazów
    przekazu informacji     6.    jaki jest przybliżony          prędkości światła        otrzymywanych
6. jak wygląda siatka             zakres długości fal            w tym ośrodku            za pomocą
    dyfrakcyjna                   widzialnych               5.   na czym polega           soczewki o
7. wie, że należy           7.    na czym polega                 zjawisko                 znanej
    chronić się przed             interferencja                  całkowitego              ogniskowej
    skutkami                8.    opisz zjawisko                 wewnętrznego          5. jak powstają
    nadmiernego                   dyfrakcji                      odbicia                  wrażenia barwne
    nasłonecznienia         9.    jak odbija się światło    6.   dlaczego zachodzi        w świetle
8. wie, że promienie              od powierzchni                 ono tylko wtedy,         odbitym i
    światła rozchodzą się         gładkich a jak od              gdy prędkość             przechodzącym
    po liniach prostych           chropowatych                   światła przy             (filtry)
9. zna prawo odbicia              (rozpraszanie)                 zmianie ośrodka       6. wskaże
    światła                 10.   jak powstaje obraz             rośnie                   podobieństwa i
10. wie, że soczewka              rzeczywisty               7.   umie zmierzyć            różnice w
    skupiająca (lub         11.   rozumie, że obraz              ogniskową                działaniu oka i
    zwierciadło wklęsłe)          pozorny jest efektem           soczewki                 aparatu
    skupia równoległa             złudzenia                      skupiającej lub          fotograficznemu
    wiązkę światła w              optycznego                     zwierciadła
    ognisku                 12.   wie, że przyczyną              wklęsłego i
11. co oznaczają pojęcia:         załamania światła              obliczyć zdolność
    ognisko i ogniskowa           jest różnica                   skupiającą
12. wie, że warunkiem             prędkości                      soczewki
    koniecznym                    rozchodzenia się          8.   na czym polegają
    widzenia jest                 światła w różnych              podstawowe wady
    dotarcie do oka               ośrodkach                      wzroku i jak się je
    promieni odbitych       13.   jak różne rodzaje              koryguje
    lub wysyłanych                zwierciadeł odbijają
    przez oglądany                światło
    przedmiot               14.   wie, że światło białe
13. co nazywamy                   padające na pryzmat
    pryzmatem                     ulega rozszczepieniu
                                  na skutek różnicy
                                  prędkości promieni o
                                  różnych barwach
                            15.   co to jest zdolność
                                  skupiająca soczewki
                            16.   jak działa oko, aparat
                                  fotograficzny, lupa (
                                  rodzaj obrazu,
                                  ustawienie ostrości
                                  powiększenie)
                                                  - 201 -
                                         FIZYKA JĄDROWA
    Dopuszczający                Dostateczny                 Dobry             Bardzo Dobry
 1. wie, że rozmiary      1.   Wie, jakiego rzędu   1. opisz w              1. opisz, na czym
    jądra są bardzo            są rozmiary jądra i     uproszczeniu            polega metoda
    małe w porównaniu          atomu                   działanie reaktora      datowania
    z rozmiarem atomu     2.   Wie, że odmiany         atomowego               wykopalisk
 2. wie, że atom składa        tego samego          2. wskaż wady i            organicznych
    się z elektronów i         pierwiastka różniące    zalety energetyki       metodą węgla 14C
    jądra                      się liczbą neutronów    jądrowej             2. oblicz energię
    zawierającego              w jądrze to izotopy  3. znając okres            uwalnianą w
    protony i neutrony    3.   Czym się różni          połowicznego            czasie rozpadu
 3. wie, że liczba             promieniowanie alfa,    rozpadu oblicz po       promieniotwórcz
    protonów w jądrze          beta i gamma            jakim czasie            ego, znając masę
    decyduje o            4.   Jakim                   aktywność próbki        produktów i
    tożsamości atomu i         prawidłowościom         zmaleje 2,4,8,16,       substratów
    jest jego numerem          podlega proces          .... razy            3. jaki jest
    w układzie                 rozpadu              4. opisz reakcje           szacunkowy
    okresowym                  promieniotwórczego      termojądrowe w          stosunek ilości
 4. co to jest okres      5.   Na czym polega          gwieździe i             energii
    połowicznego               szkodliwość             bombie                  otrzymywanej z
    rozpadu                    promieniowania          wodorowej               kilograma paliwa
 5. wie, że istnieją           jądrowego                                       konwencjonalneg
    reakcje               6.   Wie, że organizm                                o do ilości
    rozszczepienia i           nie rozróżnia                                   energii
    syntezy oraz umie          izotopów tego                                   otrzymywanej z
    podać przykłady            samego pierwiastka                              kilograma paliwa
    sytuacji, kiedy       7.   Zna pojecie                                     jądrowego
    zachodzą te reakcje        aktywności                                   4. wyjaśnij różnice
 6. wie, że w                  promieniotwórczej i                             w zagrożeniu
    gwiazdach                  zna jej jednostkę                               napromieniowani
    zachodzą reakcje                                                           em z zewnątrz i
    termojądrowe                                                               wewnątrz
                                                                               organizmu


                                      10) Matematyka
Opracowano na podstawie programu „Matematyka z Plusem”,
nr dopuszczenia DPN 500217/08

                                         KLASA I
                                    LICZBY I DZIAŁANIA


dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.   zna pojęcie liczby naturalnej, całkowitej, wymiernej
   2.   rozumie rozszerzenie osi liczbowej na liczby ujemne
   3.   umie porównywać liczby wymierne
   4.   umie zaznaczać liczbę wymierną na osi liczbowej
   5.   umie zamieniać ułamek zwykły na dziesiętny i odwrotnie
   6.   zna pojęcia: rozwinięcie dziesiętne skończone, nieskończone, okres
   7.   umie zapisać liczby wymierne w postaci rozwinięć dziesiętnych skończonych i rozwinięć
        dziesiętnych nieskończonych okresowych

                                             - 202 -
   8.  zna sposób zaokrąglania liczb
   9.  rozumie potrzebę zaokrąglania liczb
   10. umie zaokrąglić liczbę do danego rzędu
   11. umie szacować wyniki działań
   12. zna algorytm dodawania i odejmowania liczb wymiernych dodatnich
   13. umie dodawać i odejmować liczby wymierne zapisane w jednakowej postaci
   14. zna algorytm mnożenia i dzielenia liczb wymiernych dodatnich
   15. umie podać liczbę odwrotną do danej
   16. umie mnożyć i dzielić przez liczbę całkowitą
   17. umie obliczać ułamek danej liczby całkowitej
   18. zna kolejność wykonywania działań
   19. umie dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić dwie liczby ujemne oraz o różnych znakach
   20. zna pojęcie liczb przeciwnych
   21. zna pojęcie pierwiastka arytmetycznego II stopnia z liczby nieujemnej i III stopnia z
       dowolnej liczby
   22. umie obliczyć pierwiastek arytmetyczny II stopnia z liczby nieujemnej i III stopnia z
       dowolnej liczby
   23. zna pojęcie liczby niewymiernej i rzeczywistej

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    rozumie pojęcie zbioru liczb wymiernych
   2.    umie porównywać liczby wymierne
   3.    umie znajdować liczbę wymierną leżącą pomiędzy dwiema danymi na osi liczbowej
   4.    umie zamieniać ułamek zwykły na dziesiętny i odwrotnie
   5.    umie zapisać liczby wymierne w postaci rozwinięć dziesiętnych skończonych i rozwinięć
         dziesiętnych nieskończonych okresowych
   6.    zna warunek konieczny zamiany ułamka zwykłego na ułamek dziesiętny skończony
   7.    umie porównywać liczby wymierne
   8.    umie określić na podstawie rozwinięcia dziesiętnego, czy dana liczba jest liczbą wymierną
   9.    rozumie potrzebę zaokrąglania liczb
   10.   umie zaokrąglić liczbę do danego rzędu
   11.   umie szacować wyniki działań
   12.   umie zaokrąglić liczbę o rozwinięciu dziesiętnym nieskończonym okresowym do danego
         rzędu
   13.   umie dodawać i odejmować liczby wymierne zapisane w różnych postaciach
   14.   umie mnożyć i dzielić liczby wymierne
   15.   umie obliczać liczbę na podstawie danego jej ułamka
   16.   umie wykonywać działania łączne na liczbach wymiernych dodatnich
   17.   umie obliczać potęgi liczb wymiernych
   18.   umie stosować prawa działań
   19.   umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych
   20.   umie obliczyć pierwiastek arytmetyczny II stopnia z liczby nieujemnej
   21.   umie oszacować wartość wyrażenia zawierającego pierwiastki
   22.   umie obliczyć wartość wyrażenia arytmetycznego zawierającego pierwiastki
   23.   rozumie różnicę w rozwinięciu dziesiętnym liczby wymiernej i niewymiernej
   24.   umie określić na podstawie rozwinięcia dziesiętnego, czy dana liczba jest wymierna, czy
         niewymierna

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie znajdować liczby spełniające określone warunki
   2. umie przedstawić rozwinięcie dziesiętne nieskończone okresowe w postaci ułamka
      zwykłego
   3. umie dokonać porównań poprzez szacowanie w zadaniach tekstowych
   4. umie wykonywać działania łączne na liczbach wymiernych dodatnich
                                              - 203 -
   5.    umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych zawierających większą liczbę działań
   6.    umie zapisać podane słownie wyrażenia arytmetyczne i obliczać jego wartość
   7.    umie tworzyć wyrażenia arytmetyczne na podstawie treści zadań i obliczać ich wartość
   8.    umie wykorzystać kalkulator
   9.    umie uzupełniać brakujące liczby w dodawaniu, odejmowaniu, mnożeniu i dzieleniu tak,
         by otrzymać ustalony wynik
   10.   umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych zawierających wartość bezwzględną
   11.   umie stosować prawa działań
   12.   umie rozwiązywać zadania z zastosowaniem ułamków
   13.   umie oszacować wartość wyrażenia zawierającego pierwiastki
   14.   umie obliczyć wartość wyrażenia arytmetycznego zawierającego pierwiastki

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie przedstawić rozwinięcie dziesiętne nieskończone okresowe w postaci ułamka
      zwykłego
   2. umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych zawierających większą liczbę działań
   3. umie wstawiać nawiasy tak, by otrzymać żądany wynik
   4. umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych
   5. umie rozwiązywać zadania z zastosowaniem ułamków
   6. umie obliczyć wartość wyrażenia arytmetycznego zawierającego pierwiastki

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie tworzyć wyrażenia arytmetyczne na podstawie treści zadań i obliczać ich wartość
   2. umie obliczać wartości ułamków piętrowych
   3. umie dowodzić przynależność liczby do zbioru N, C, gdy jest ona przedstawiona w postaci
      ułamka o ustalonym mianowniku i niebanalnym liczniku


                                          PROCENTY

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie procentu
   2.    rozumie potrzebę stosowania procentów w życiu codziennym
   3.    umie wskazać przykłady zastosowań procentów w życiu codziennym
   4.    umie zamienić procent na ułamek
   5.    umie zamienić ułamek na procent
   6.    umie określić procentowo zaznaczoną część figury i zaznaczyć procent danej figury
   7.    zna pojęcie diagramu procentowego
   8.    umie z diagramów odczytać potrzebne informacje
   9.    umie obliczyć procent danej liczby
   10.   rozumie pojęcia podwyżka (obniżka) o pewien procent
   11.   wie jak obliczyć podwyżkę (obniżkę) o pewien procent
   12.   umie obliczyć podwyżkę (obniżkę) o pewien procent

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie zamienić ułamek na procent
   2.    umie zamienić liczbę wymierną na procent
   3.    umie określić procentowo zaznaczoną część figury i zaznaczyć procent danej figury
   4.    rozumie potrzebę stosowania diagramów do wizualizacji różnych informacji
   5.    umie z diagramów odczytać potrzebne informacje
   6.    zna sposób obliczania jakim procentem jednej liczby jest druga liczba
   7.    umie obliczyć jakim procentem jednej liczby jest druga liczba
                                             - 204 -
   8.    umie obliczyć procent danej liczby
   9.    umie obliczyć podwyżkę (obniżkę) o pewien procent
   10.   umie obliczyć liczbę na podstawie jej procentu
   11.   zna i rozumie określenie punkty procentowe

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie promila
   2.    umie zamieniać ułamki, procenty na promile i odwrotnie
   3.    potrafi wybrać z diagramu informacje i je zinterpretować
   4.    potrafi zobrazować dowolnym diagramem wybrane informacje
   5.    umie obliczyć jakim procentem jednej liczby jest druga liczba
   6.    umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania jakim procentem jednej liczby jest
         druga liczba
   7.    umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania procentu danej liczby
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania podwyżek i obniżek o pewien
         procent
   9.    umie obliczyć liczbę na podstawie jej procentu
   10.   umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania liczby na podstawie jej procentu
   11.   umie obliczyć o ile procent jest większa (mniejsza) liczba od danej
   12.   umie zastosować powyższe obliczenia w zdaniach tekstowych
   13.   umie przedstawić dane w postaci diagramu
   14.   umie odczytać z diagramu informacje potrzebne w zadaniu
   15.   umie rozwiązywać zadania związane z procentami

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    potrafi wybrać z diagramu informacje i je zinterpretować
   2.    potrafi zobrazować dowolnym diagramem wybrane informacje
   3.    umie przedstawić dane w postaci diagramu
   4.    umie odczytać z diagramu informacje potrzebne w zadaniu
   5.    umie rozwiązywać zadania związane z procentami

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania jakim procentem jednej liczby jest
      druga liczba
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania procentu danej liczby
   3. umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania podwyżek i obniżek o pewien
      procent
   4. umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące obliczania liczby na podstawie jej procentu
   5. umie zastosować powyższe obliczenia w zdaniach tekstowych
   6. umie stosować własności procentów w sytuacji ogólnej


                                FIGURY NA PŁASZCZYŹNIE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna podstawowe pojęcia: punkt, prosta, odcinek
   2.    zna pojęcie prostych prostopadłych i równoległych
   3.    umie kreślić proste i odcinki prostopadłe i równoległe
   4.    umie konstruować odcinek przystający do danego
   5.    umie podzielić odcinek na połowy
   6.    zna pojęcie kąta
   7.    zna pojęcie miary kąta
                                              - 205 -
   8. zna rodzaje kątów
   9. umie konstruować kąt przystający do danego
   10. zna nazwy kątów utworzonych przez dwie przecinające się proste oraz kątów utworzonych
       pomiędzy dwiema prostymi równoległymi przeciętymi trzecia prostą i związki pomiędzy
       nimi
   11. zna pojęcie wielokąta
   12. zna sumę miar kątów wewnętrznych trójkąta
   13. umie kreślić poszczególne rodzaje trójkątów
   14. zna definicję figur przystających
   15. umie wskazać figury przystające
   16. zna definicję prostokąta i kwadratu
   17. umie rozróżniać poszczególne rodzaje czworokątów
   18. umie rysować przekątne
   19. umie rysować wysokości czworokątów
   20. zna jednostki miary pola
   21. zna zależności pomiędzy jednostkami pola
   22. zna wzory na obliczanie pól powierzchni wielokątów
   23. zna pojęcie układu współrzędnych
   24. umie obliczać pola wielokątów
   25. umie narysować układ współrzędnych
   26. umie odczytać współrzędne punktów
   27. umie zaznaczyć punkty o danych współrzędnych

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1. zna rodzaje kątów
   2. zna nazwy kątów utworzonych przez dwie przecinające się proste oraz kątów utworzonych
       pomiędzy dwiema prostymi równoległymi przeciętymi trzecia prostą i związki pomiędzy
       nimi
   3. umie obliczyć miary katów przyległych,(wierzchołkowych, odpowiadających,
       naprzemianległych), gdy dana jest miara jednego z nich
   4. umie kreślić poszczególne rodzaje trójkątów
   5. zna cechy przystawania trójkątów
   6. umie konstruować trójkąt o danych trzech bokach
   7. zna definicję trapezu, równoległoboku i rombu
   8. umie podać własności czworokątów
   9. umie rysować wysokości czworokątów
   10. umie obliczać miary katów w poznanych czworokątach
   11. zna zależności pomiędzy jednostkami pola
   12. umie zamieniać jednostki

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie kreślić geometryczną sumę i różnicę kątów
   2.    umie obliczać na podstawie rysunku miary kątów
   3.    umie rozwiązywać zadania tekstowe dotyczące kątów
   4.    zna warunek istnienia trójkąta
   5.    rozumie zasadę klasyfikacji trójkątów
   6.    umie klasyfikować trójkąty ze względu na boki i kąty
   7.    umie stosować zależności między bokami i kątami w trójkącie w rozwiązywaniu zadań
         tekstowych
   8.    umie konstruować trójkąt o danych dwóch bokach i kącie między nimi zawartym
   9.    rozumie zasadę klasyfikacji czworokątów
   10.   umie klasyfikować czworokąty ze względu na boki i kąty
   11.   umie stosować własności czworokątów do rozwiązywania zadań
   12.   umie zamieniać jednostki
                                            - 206 -
   13. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z obliczaniem pól i obwodów wielokątów
       na płaszczyźnie
   14. umie obliczać pola wielokątów
   15. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z obliczaniem pól i obwodów wielokątów w
       układzie współrzędnych
   16. umie wyznaczyć współrzędne brakujących wierzchołków prostokąta
   17. umie wyznaczyć zbiór punktów o współrzędnych spełniających określone warunki

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie konstruować trójkąt, gdy dany jest bok i dwa kąty do niego przyległe
   2. umie rozwiązywać zadania konstrukcyjne z wykorzystaniem własności trójkątów
   3. umie stosować własności czworokątów do rozwiązywania zadań
   4. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z obliczaniem pól i obwodów wielokątów
      na płaszczyźnie
   5. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z obliczaniem pól i obwodów wielokątów w
      układzie współrzędnych
   6. umie wyznaczyć zbiór punktów o współrzędnych spełniających określone warunki
   7. umie wyznaczyć zbiór punktów określonych zależnościami między współrzędnymi

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązywać zadania tekstowe dotyczące kątów
   2. umie stosować zależności między bokami i kątami w trójkącie w rozwiązywaniu zadań
      tekstowych
   3. umie rozwiązywać zadania konstrukcyjne z wykorzystaniem własności trójkątów


                              WYRAŻENIA ALGEBRAICZNE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie wyrażenia algebraicznego
   2.    umie budować proste wyrażenia algebraiczne
   3.    umie rozróżnić pojęcia: suma, różnica, iloczyn, iloraz
   4.    umie budować i odczytywać wyrażenia algebraiczne
   5.    umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia bez jego przekształcenia dla zmiennych
         wymiernych
   6.    zna pojęcie jednomianu
   7.    zna pojęcie jednomianów podobnych
   8.    umie porządkować jednomiany
   9.    umie określić współczynniki liczbowe jednomianu
   10.   umie rozpoznać jednomiany podobne
   11.   zna pojęcie sumy algebraicznej
   12.   zna pojęcie wyrazów podobnych
   13.   umie odczytać wyrazy sumy algebraicznej
   14.   umie wskazać współczynniki sumy algebraicznej
   15.   umie wyodrębnić wyrazy podobne
   16.   umie zredukować wyrazy podobne
   17.   umie przemnożyć każdy wyraz sumy algebraicznej przez liczbę

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1. rozumie zasadę nazywania wyrażeń algebraicznych
   2. umie budować i odczytywać wyrażenia algebraiczne

                                             - 207 -
   3. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia bez jego przekształcenia dla zmiennych
       wymiernych
   4. umie porządkować jednomiany
   5. rozumie zasadę przeprowadzania redukcji wyrazów podobnych
   6. umie zredukować wyrazy podobne
   7. umie opuścić nawiasy
   8. umie zredukować wyrazy podobne
   9. umie rozpoznawać sumy algebraiczne przeciwne
   10. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia dla zmiennych wymiernych po przekształceniu
       do postaci dogodnej do obliczeń
   11. umie przemnożyć każdy wyraz sumy algebraicznej przez jednomian
   12. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia dla zmiennych wymiernych po przekształceniu
       do postaci dogodnej do obliczeń
   13. umie wyłączyć wspólny czynnik(liczbę) przed nawias
   14. umie zapisać sumę w postaci iloczynu

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie budować i odczytywać wyrażenia o konstrukcji wielodziałaniowej
   2. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia dla zmiennych wymiernych po przekształceniu
      do postaci dogodnej do obliczeń
   3. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia dla zmiennych wymiernych po przekształceniu
      do postaci dogodnej do obliczeń
   4. umie wyłączyć wspólny czynnik(jednomian) przed nawias
   5. umie zapisać sumę w postaci iloczynu

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie budować i odczytywać wyrażenia o konstrukcji wielodziałaniowej
   2. umie zapisać sumę algebraiczną znając jej wartość dla podanych wartości występujących
       w niej zmiennych
   3. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia dla zmiennych wymiernych po przekształceniu
       do postaci dogodnej do obliczeń
   4. umie wstawić nawiasy w sumie algebraicznej tak, by wyrażenie spełniało podany warunek
   5. umie stosować dodawanie i odejmowanie sum alg. w zadaniach tekstowych
   6. umie zinterpretować geometrycznie iloczyn sumy algebraicznej przez jednomian
   7. umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia dla zmiennych wymiernych po przekształceniu
       do postaci dogodnej do obliczeń
   8. umie stosować mnożenie jednomianów przez sumy alg. w zadaniach tekstowych
   9. umie wyłączyć wspólny czynnik(jednomian) przed nawias
   10. umie zapisać sumę w postaci iloczynu

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1.   umie określić dziedzinę wyrażenia wymiernego
   2.   umie stosować dodawanie i odejmowanie sum alg. w zadaniach tekstowych
   3.   umie mnożyć sumy alg. przez sumy alg
   4.   umie stosować mnożenie jednomianów przez sumy alg. w zadaniach tekstowych
   5.   umie stosować wzory skróconego mnożenia
   6.   umie stosować wyłączanie wspólnego czynnika w zadaniach na dowodzenie


                                RÓWNANIA I NIERÓWNOŚCI

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

                                          - 208 -
   1.    zna pojęcie równania
   2.    umie zapisać zadanie w postaci równania
   3.    zna pojęcie rozwiązania równania
   4.    rozumie pojęcie rozwiązania równania
   5.    umie sprawdzić, czy dana liczba spełnia równanie
   6.    zna metodę równań równoważnych
   7.    umie stosować metodę równań równoważnych
   8.    umie rozwiązywać równania posiadające jeden pierwiastek, równania sprzeczne i
         tożsamościowe
   9.    umie rozwiązywać równania bez stosowania przekształceń na wyrażeniach algebraicznych
   10.   zna pojęcie nierówności i jej rozwiązania
   11.   rozumie pojęcie rozwiązania nierówności
   12.   umie sprawdzić, czy dana liczba spełnia nierówność
   13.   umie rozwiązywać nierówności bez stosowania przekształceń na wyrażeniach
         algebraicznych

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie zapisać zadanie w postaci równania
   2.    zna pojęcia: równania równoważne, tożsamościowe, sprzeczne
   3.    umie rozpoznać równania równoważne
   4.    umie zbudować równanie o podanym rozwiązaniu
   5.    zna metodę równań równoważnych
   6.    umie stosować metodę równań równoważnych
   7.    umie rozwiązywać równania posiadające jeden pierwiastek, równania sprzeczne i
         tożsamościowe
   8.    umie rozwiązywać równania z zastosowaniem prostych przekształceń na wyrażeniach
         algebraicznych
   9.    umie rozpoznać nierówności równoważne
   10.   umie rozwiązywać nierówności z zastosowaniem prostych przekształceń na wyrażeniach
         algebraicznych
   11.   umie przedstawić zbiór rozwiązań nierówności na osi liczbowej

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie zapisać zadanie w postaci równania
   2.    umie zbudować równanie o podanym rozwiązaniu
   3.    wyszukuje wśród równań z wartością bezwzględną równania sprzeczne
   4.    umie stosować metodę równań równoważnych
   5.    umie rozwiązywać równania posiadające jeden pierwiastek, równania sprzeczne i
         tożsamościowe
   6.    umie rozwiązywać równania z zastosowaniem przekształceń na wyrażeniach
         algebraicznych
   7.    umie analizować treść zadania o prostej konstrukcji
   8.    umie wyrazić treść zadania za pomocą równania
   9.    umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą równania i sprawdzić poprawność
         rozwiązania
   10.   umie wyrazić treść zadania z procentami za pomocą równania
   11.   umie rozwiązać zadanie tekstowe z procentami za pomocą równania i sprawdzić
   12.   umie rozwiązywać nierówności z zastosowaniem przekształceń na wyrażeniach
         algebraicznych
   13.   umie zapisać zbiór rozwiązań w postaci przedziału
   14.   umie wyrazić treść zadania za pomocą nierówności
   15.   umie przekształcać wzory, w tym fizyczne i geometryczne

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:
                                            - 209 -
   1. umie zapisać zadanie w postaci równania
   2. wyszukuje wśród równań z wartością bezwzględną równania sprzeczne
   3. umie rozwiązywać równania posiadające jeden pierwiastek, równania sprzeczne i
      tożsamościowe
   4. umie rozwiązywać równania z zastosowaniem przekształceń na wyrażeniach
      algebraicznych
   5. umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą równania
   6. umie rozwiązać zadanie tekstowe z procentami za pomocą równania
   7. umie rozwiązywać nierówności z zastosowaniem przekształceń na wyrażeniach
      algebraicznych
   8. umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą nierówności
   9. umie przekształcać wzory, w tym fizyczne i geometryczne

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie zapisać problem w postaci równania
   2.    umie rozwiązywać równania z zastosowaniem wartości bezwzględnej
   3.    umie wyrazić treść zadania za pomocą równania
   4.    umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą równania i sprawdzić poprawność
         rozwiązania
   5.    umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą równania
   6.    umie wyrazić treść zadania z procentami za pomocą równania
   7.    umie rozwiązać zadanie tekstowe z procentami za pomocą równania i sprawdzić
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe z procentami za pomocą równania
   9.    umie wyrazić treść zadania za pomocą nierówności
   10.   umie rozwiązywać nierówności z zastosowaniem wartości bezwzględnej
   11.   umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą nierówności


                                   PROPORCJONALNOŚĆ

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:
   1. umie podać przykłady proporcji

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie proporcji i jej własności
   2.    umie rozwiązywać równania w postaci proporcji
   3.    rozumie pojęcie proporcjonalności prostej
   4.    umie rozpoznawać wielkości wprost proporcjonalne
   5.    zna pojęcie proporcjonalności odwrotnej
   6.    umie rozpoznawać wielkości odwrotnie proporcjonalne
   7.    umie rozpoznać wielkości wprost proporcjonalne i odwrotnie proporcjonalne w różnych
         sytuacjach

dobry otrzymuje uczeń, który:
   1. umie wyrazić treść zadania za pomocą proporcji
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą proporcji
   3. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami wprost proporcjonalnymi
   4. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami odwrotnie
       proporcjonalnymi
   5. umie rozwiązać zadania tekstowe wykorzystując wiedzę na temat wielkości wprost i
       odwrotnie proporcjonalnych

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:
                                            - 210 -
   1. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami wprost proporcjonalnymi
   2. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami wprost proporcjonalnymi
   3. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami odwrotnie
      proporcjonalnymi
   4. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami odwrotnie
      proporcjonalnymi

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie wyrazić treść zadania za pomocą proporcji
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe za pomocą proporcji
   3. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami wprost proporcjonalnymi
   4. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z wielkościami odwrotnie
      proporcjonalnymi
   5. umie rozwiązać zadania tekstowe wykorzystując wiedzę na temat wielkości wprost i
      odwrotnie proporcjonalnych


                                          SYMETRIE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie punktów symetrycznych względem prostej
   2.    umie rozpoznawać figury symetryczne względem prostej
   3.    zna pojęcie figur symetrycznych względem prostej
   4.    umie wykreślić punkt symetryczny do danego
   5.    umie rysować figury w symetrii osiowej, gdy figura i oś nie mają punktów wspólnych
   6.    zna pojęcie osi symetrii figury
   7.    umie podać przykłady figur, które mają oś symetrii
   8.    zna pojęcie symetralnej odcinka
   9.    umie konstruować symetralną odcinka
   10.   umie konstrukcyjnie znajdować środek odcinka
   11.   zna pojęcie dwusiecznej kąta i jej własności
   12.   rozumie pojęcie dwusiecznej kąta i jej własności
   13.   umie konstruować dwusieczną kąta
   14.   zna pojęcie punktów symetrycznych względem punktu
   15.   umie rozpoznawać figury symetryczne względem punktu
   16.   umie wykreślić punkt symetryczny do danego
   17.   umie rysować figury w symetrii środkowej, gdy środek symetrii nie należy do figury
   18.   umie zapisać współrzędne punktów symetrycznych względem osi oraz początku układu
         współrzędnych

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie określić własności punktów symetrycznych
   2.    umie rysować figury w symetrii osiowej, gdy figura i oś mają punkty wspólne
   3.    umie wykreślić oś symetrii, względem której: punkty są symetryczne
   4.    umie narysować oś symetrii figury
   5.    rozumie pojęcie symetralnej odcinka i jej własności
   6.    zna pojęcie dwusiecznej kąta i jej własności
   7.    rozumie pojęcie dwusiecznej kąta i jej własności
   8.    umie rysować figury w symetrii środkowej, gdy środek symetrii należy do figury
   9.    umie wykreślić środek symetrii, względem którego: punkty są symetryczne
   10.   umie podać własności punktów symetrycznych
   11.   zna pojęcie środka symetrii figury
                                             - 211 -
   12.   umie podać przykłady figur, które mają środek symetrii
   13.   umie rysować figury posiadające środek symetrii
   14.   umie wskazać środek symetrii figury
   15.   umie wyznaczyć środek symetrii odcinka
   16.   umie odnaleźć punkty symetryczne względem osi oraz początku układu współrzędnych
   17.   umie rozpoznać symetrię środkową i osiową w różnych sytuacjach
   18.   umie tworzyć figury symetryczne

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie wykreślić oś symetrii, względem której: figury są symetryczne
   2.    stosuje własności punktów symetrycznych w zadaniach
   3.    umie wskazać wszystkie osie symetrii figury
   4.    rysuje figury posiadające więcej niż jedną oś symetrii
   5.    umie dzielić odcinek na 2n równych części
   6.    umie dzielić kąt na 2n równych części
   7.    umie wykreślić środek symetrii, względem którego: figury są symetryczne
   8.    umie stosować własności punktów symetrycznych w zadaniach
   9.    umie rysować figury posiadające więcej niż jeden środek symetrii
   10.   umie zastosować równania do wyznaczania współrzędnych punktów symetrycznych
         względem osi oraz początku układu współrzędnych


bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie znaleźć obraz figury w złożeniu symetrii osiowych
   2. umie wykorzystać własności symetralnej odcinka w zadaniach
   3. umie wykorzystać własności dwusiecznej kąta w zadaniach
   4. umie znaleźć obraz figury w złożeniu symetrii środkowych
   5. umie zastosować równania do wyznaczania współrzędnych punktów symetrycznych
      względem osi oraz początku układu współrzędnych
   6. umie tworzyć ornamenty wykorzystując różne przekształcenia symetryczne

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie znaleźć obraz figury w złożeniu symetrii osiowych
   2.    stosuje własności punktów symetrycznych w zadaniach
   3.    umie wykorzystać własności symetralnej odcinka w zadaniach
   4.    umie znaleźć obraz figury w złożeniu symetrii środkowych
   5.    umie wykorzystać własności dwusiecznej kąta w zadaniach
   6.    umie stosować własności punktów symetrycznych w zadaniach


                                        KLASA II
                                   POTĘGI I PIERWIASTKI

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie potęgi o wykładniku naturalnym,
   2.    rozumie pojęcie potęgi o wykładniku naturalnym,
   3.    umie zapisywać potęgę w postaci iloczynów,
   4.    umie zapisywać iloczyny jednakowych czynników w postaci potęg
   5.    umie obliczać potęgi o wykładnikach naturalnych,
   6.    zna wzór na mnożenie i dzielenie potęg o tych samych podstawach
   7.    umie mnożyć i dzielić potęgi o tych samych podstawach
   8.    zna wzór na potęgowanie potęgi
                                            - 212 -
   9.    umie potęgować potęgę,
   10.   zna wzór na potęgowanie ilorazu i iloczynu,
   11.   umie potęgować ilorazy i iloczyny,
   12.   umie zapisywać ilorazy i iloczyny potęg o tych samych wykładnikach w postaci jednej
         potęgi,
   13.   zna pojęcie pierwiastków drugiego i trzeciego stopnia z licz nieujemnych
   14.   zna pojęcie liczb niewymiernych i rzeczywistych
   15.   umie obliczać pierwiastki drugiego i trzeciego stopnia z liczb nieujemnych,
   16.   zna wzory na obliczanie pierwiastków iloczynu i ilorazu liczb,
   17.   zna wzory na obliczanie pierwiastków drugiego stopnia z kwadratu liczby nieujemnej i
         pierwiastka trzeciego stopnia z sześcianu liczby nieujemnej,
   18.   umie obliczać pierwiastki drugiego stopnia z kwadratu liczby nieujemnej i pierwiastki
         trzeciego stopnia z sześcianu liczby nieujemnej

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie zapisywać liczby w postaci potęg,
   2.    umie zapisywać liczby w postaci iloczynu potęg,
   3.    umie obliczać wartość wyrażeń zawierających potęgi,
   4.    umie przedstawić potęgi w postaci iloczynu i ilorazu potęg o tych samych podstawach,
   5.    umie stosować mnożenie i dzielenie potęg o tych samych podstawach oraz potęgowanie
         potęgi do obliczania wartości liczbowej wyrażeń,
   6.    umie przedstawiać potęgi jako potęgi potęg,
   7.    umie zapisywać ilorazy i iloczyny potęg o tych samych wykładnikach w postaci jednej
         potęgi,
   8.    umie doprowadzić wyrażenie do prostszej postaci stosując działania na potęgach,
   9.    zna pojęcie notacji wykładniczej,
   10.   umie zapisywać liczby w notacji wykładniczej,
   11.   rozumie różnicę w rozwinięciach dziesiętnych liczb wymiernych i niewymiernych,
   12.   umie szacować wyrażenia zawierające pierwiastki,
   13.   umie określać na podstawie rozwinięcia dziesiętnego czy dana liczba jest wymierna czy
         niewymierna,
   14.   umie obliczać wartość wyrażeń zawierających pierwiastki,
   15.   umie wyłączać czynnik przed znak pierwiastka
   16.   umie stosować wzory na obliczanie pierwiastka z iloczynu i ilorazu liczb do obliczania
         wartości liczbowej wyrażeń

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie zapisywać liczby w postaci iloczynu potęg,
   2. umie obliczać wartość wyrażeń zawierających potęgi,
   3. umie stosować mnożenie i dzielenie potęg o tych samych podstawach oraz potęgowanie
       potęgi do obliczania wartości liczbowej wyrażeń,
   4. umie porównywać potęgi , sprowadzając je do tych samych podstaw,
   5. umie stosować potęgowanie iloczynów i ilorazów w zadaniach z treścią,
   6. umie doprowadzić wyrażenie do prostszej postaci stosując działania na potęgach,
   7. umie stosować działania na potęgach w zadaniach tekstowych,
   8. zna pojęcie potęgi o wykładniku całkowitym ujemnym,
   9. umie obliczać potęgi o wykładniku całkowitym ujemnym
   10. umie wykonywać porównania ilorazowe potęg o wykładniach ujemnych,
   11. umie obliczać wartość wyrażeń arytmetycznych zawierających potęgi o wykładniku
       całkowitym,
   12. rozumie potrzebę stosowania notacji wykładniczej w praktyce,
   13. umie zapisywać liczby w notacji wykładniczej
   14. umie wykonywać porównywanie liczb w notacji wykładniczej,
   15. umie szacować wyrażenia zawierające pierwiastki,
                                              - 213 -
   16.   umie obliczać wartość wyrażeń zawierających pierwiastki,
   17.   umie wyłączać czynnik przed znak pierwiastka
   18.   umie włączać czynnik pod znak pierwiastka
   19.   umie usuwać niewymierność z mianownika korzystając z własności pierwiastków,
   20.   umie wykonywać działania na liczbach niewymiernych,
   21.   umie doprowadzać wyrażenia algebraiczne zawierające potęgi i pierwiastki do najprostszej
         postaci,

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:
   1. umie stosować mnożenie i dzielenie potęg o tych samych podstawach oraz potęgowanie
       potęgi do obliczania wartości liczbowej wyrażeń,
   2. umie doprowadzić wyrażenie do prostych postaci stosując działania na potęgach
   3. umie stosować działania na potęgach w zadaniach tekstowych,
   4. umie obliczać wartość wyrażeń zawierających potęgi o wykładniku ujemnym i notacji
       wykładniczej,
   5. umie obliczać wartość wyrażeń zawierających pierwiastki,
   6. umie usuwać niewymierność z mianownika korzystając z własności pierwiastków,
   7. umie obliczać wartość wyrażeń zawierających pierwiastki,
   8. umie wykonywać działania na liczbach niewymiernych,
   9. umie doprowadzać wyrażenia algebraiczne zawierające potęgi i pierwiastki do najprostszej
       postaci,
   10. umie porównywać pierwiastki podnosząc je do odpowiedniej potęgi

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie zapisywać liczby w systemach niedziesiątkowych i innych
   2. umie rozwiązywać nietypowe zadania z tekstowe związane z potęgami,
   3. umie przekształcać wyrażenia zawierające potęgi,
   4. umie doprowadzać wyrażenia do najprostszej postaci, stosując działania na potęgach i
      pierwiastkach,
   5. umie porównywać pierwiastki podnosząc je do odpowiedniej potęgi.

                             DŁUGOSĆ OKRĘGU I POLE KOŁA

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna wzór na obliczanie długości okręgu, pola koła
   2.    zna liczbę  ,
   3.    umie obliczać długość okręgu i pole koła znając jego promień i średnicę,
   4.    zna pojęcie łuku i wycinku koła,
   5.    umie obliczać długość łuku i pole wycinka koła określonych części okręgu i kół,

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie obliczać długość okręgu i pole koła znając jego promień i średnicę,
   2.    umie wyznaczać promień i średnicę okręgu(koła) znając jego długość (pole),
   3.    umie rozwiązywać zadania tekstowe związane porównywaniem obwodów i pól figur,
   4.    umie obliczać długości łuków i pola wycinków kół znając ich kąty środkowe,
   5.    umie obliczać obwody figur złożonych z łuków i odcinków,
   6.    umie obliczać pola figur złożonych z wielokątów i wycinków kół

 dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. rozumie sposoby wyznaczania  ,
   2. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z długością okręgu, porównywaniem
      obwodów figur,
                                              - 214 -
   3.  umie wyznaczać promień i średnicę okręgu(koła) znając jego długość (pole),
   4.  umie obliczać pole koła znając jego pole i odwrotnie,
   5.  umie obliczać pola nietypowych figur, wykorzystując wzór na pole koła,
   6.  umie rozwiązywać zadania tekstowe związane porównywaniem obwodów i pól figur,
   7.  umie obliczać obwody figur złożonych z łuków i odcinków,
   8.  umie obliczać pola figur złożonych z wielokątów i wycinków kół,
   9.  umie obliczać promienie okręgów, znając miary kątów środkowych i długości łuków na
       których są oparte,
   10. umie obliczać promienie kół, znając miary kątów środkowych i pola wycinków kół,

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z długością okręgu, porównywaniem
      obwodów figur,
   2. umie obliczać pola nietypowych figur, wykorzystując wzór na pole koła,
   3. umie obliczać pole koła znając jego pole i odwrotnie,
   4. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z polami i obwodami figur,
   5. umie obliczać obwody figur złożonych z łuków i odcinków,
   6. umie obliczać pola figur złożonych z wielokątów i wycinków kół,

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązywać zadania tekstowe związane z polami i obwodami figur

                                  WYRAŻENIA ALGEBRAICZNE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1. zna pojęcie wyrażenia algebraicznego, pojęcie jednomianu, jednomianu
      uporządkowanego, pojęcie jednomianów podobnych,
   2. zna zasadę nazywania wyrażeń algebraicznych,
   3. umie budować proste wyrażenia algebraiczne, odczytywać je,
   4. umie porządkować jednomiany, podawać współczynniki liczbowe jednomianów,
      redukować wyrazy podobne,
   5. umie mnożyć sumy algebraiczne przez liczby, jednomiany
   6. umie obliczać wartość wyrażeń dla zmiennych wymiernych bez ich przekształcania,
   7. zna pojęcie równania i nierówności oraz pojęcie rozwiązania nierówności i równań,

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

        1.    zna zasadę redukcji wyrazów podobnych, umie redukować wyrazy podobne
        2.    umie odczytywać wyrażenia algebraiczne, porządkować jednomiany,
        3.    umie opuszczać nawisy,
        4.    umie mnożyć sumy algebraiczne przez jednomiany,
        5.    umie doprowadzać wyrażenia algebraiczne do prostszej postaci,
        6.    umie wyłączać wspólny czynnik przed nawias,
        7.    umie obliczać wartość wyrażeń dla zmiennych wymiernych bez ich przekształcania i z
              przekształceniem do prostszej postaci
        8.    umie wyrażać pola figur w postaci wyrażeń algebraicznych,
        9.    umie mnożyć sumy algebraiczne,
        10.   umie stosować wzory skróconego mnożenia,
        11.   zna pojęcie równania tożsamościowego i sprzecznego, równoważnego

dobry otrzymuje uczeń, który:

        1. umie doprowadzać wyrażenia do prostszej postaci,
                                                - 215 -
     2. umie wyłączać wspólne czynniki przed nawias,
     3. umie obliczać wartość wyrażeń dla zmiennych wymiernych z przekształceniem do
         prostszej postaci,
     4. umie budować i odczytywać wyrażenia algebr. o konstrukcji wielodziałaniowej,
     5. umie stosować dodawanie odejmowanie sum algebraicznych mnożenie jednomianów
         przez sumy algebraiczne w zadaniach tekstowych,
     6. umie mnożyć sumy algebraiczne i doprowadzać do prostszej postaci również w
         zadaniach tekstowych,
     7. umie interpretować geometrycznie iloczyny sum algebraicznych,
     8. umie stosować wzory skróconego mnożenia do rachunku pamięciowego
     9. umie przekształcać wyrażenia algebraiczne stosując wzory skróconego mnożenia,
     10. umie zapisywać sumy algebraiczne w postaci iloczynów stosując wzory skróconego
         mnożenia,
     11. umie usuwać niewymierność z mianownika , korzystając ze wzorów skróconego
         mnożenia
     12. umie stosować wzory skróconego mnożenia w rozwiązywaniu równań i nierówności,

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

     1. umie doprowadzać wyrażenie do prostszej postaci, wyłączać wspólny czynnik przed
         nawias,
     2. umie obliczać wartość wyrażeń dla zmiennych wymiernych z przekształceniem do
         prostszej postaci,
     3. umie budować i odczytywać wyrażenia algebr. o konstrukcji wielodziałaniowej,
     4. umie wyrażać pola figur w postaci wyrażeń algebraicznej,
     5. umie stosować mnożenie sum algebraicznych w zadaniach tekstowych,
     6. umie zapisywać sumy algebraiczne w postaci iloczynów poprzez uzupełnianie wyrażeń,
     7. umie zapisywać sumy algebraiczne w postaci iloczynów stosując wzory skróconego
         mnożenia
     8. umie usuwać niewymierność z mianownika , korzystając ze wzorów skróconego
         mnożenia,
     9. umie stosować wzory skróconego mnożenia w rozwiązywaniu równań i nierówności,
     10. umie wyrażać treści zadań za pomocą równań i nierówności i rozwiązywać je stosując
         wzory skróconego mnożenia,

celujący otrzymuje uczeń, który:

     1. umie stosować dodawanie odejmowanie sum algebraicznych mnożenie jednomianów
        przez sumy algebraiczne w zadaniach tekstowych,
     2. rumie rozwiązywać równania wyższego stopnia,
     3. umie stosować wzory skróconego mnożenia przy dowodzeniu

                                      UKŁADY RÓWNAŃ

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

     1.   zna pojęcie układu równań, rozwiązania układu równań,
     2.   umie podawać przykładowe rozwiązania równań I stopnia z dwiema niewiadomymi,
     3.   zna metodę podstawiania, umie wyznaczyć niewiadomą z równania
     4.   umie wyznaczać niewiadome z równań
     5.   umie rozwiązać układy równań metodą podstawiania
     6.   zna metodę przeciwnych współczynników, umie rozwiązywać układy metodą
          przeciwnych współczynników,

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

                                          - 216 -
     1.    umie zapisywać treści zadań w postaci układów równań.
     2.    umie sprawdzać czy dane pary liczb spełniają układ równań
     3.    umie wyznaczać niewiadome z równań.
     4.    umie rozwiązać układy równań metodą podstawiania i przeciwnych współczynników.
     5.    umie rozwiązać zadania tekstowe za pomocą układów równań.
     6.    zna pojęcie układ oznaczony, nieoznaczony, sprzeczny.
     7.    umie rozwiązywać zadania tekstowe za pomocą układów równań i procentów.

dobry otrzymuje uczeń, który:

     1.    umie wyznaczać niewiadome z równań.
     2.    umie rozwiązać układy równań metodą podstawiania i przeciwnych współczynników.
     3.    umie rozwiązać zadania tekstowe za pomocą układów równań.
     4.    umie określać rodzaje układów.
     5.    umie wykorzystywać diagramy procentowe w zadaniach tekstowych.
     6.    umie rozwiązywać zadania tekstowe za pomocą układów równań i procentów.

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

     1.    umie tworzyć układy równań o danych rozwiązaniach.
     2.    umie rozwiązać układy równań metodą podstawiania i przeciwnych współczynników.
     3.    umie rozwiązać zadania tekstowe za pomocą układów równań.
     4.    umie określać rodzaje układów.
     5.    umie dobierać współczynniki układów równań, aby otrzymać żądane rodzaje układów.
     6.    umie wykorzystywać diagramy procentowe w zadaniach tekstowych.
     7.    umie rozwiązywać zadania tekstowe za pomocą układów równań i procentów.

celujący otrzymuje uczeń, który:
    1. umie tworzyć układy równań o danych rozwiązaniach.
    2. umie rozwiązywać układy równań z parametrem.
    3. umie rozwiązywać układy wyższych stopni.
    4. umie rozwiązać zadania tekstowe za pomocą układów równań i procentów

                                TRÓJKĄTY PROSTOKĄTNE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

     1.    zna twierdzenie Pitagorasa
     2.    rozumie potrzebę stosowania twierdzenia Pitagorasa
     3.    umie obliczyć długość przeciwprostokątnej na podstawie twierdzenia Pitagorasa
     4.    zna twierdzenie odwrotne do twierdzenia Pitagorasa
     5.    rozumie potrzebę stosowania twierdzenia odwrotnego do twierdzenia Pitagorasa
     6.    umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
     7.    umie wskazać trójkąt prostokątny w figurze
     8.    umie odczytać odległość między dwoma punktami o równych odciętych lub rzędnych
     9.    zna wzór na obliczanie długości przekątnej kwadratu
     10.   zna wzór na obliczanie długości wysokości trójkąta równobocznego
     11.   umie obliczyć długość przekątnej kwadratu, znając jego bok

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1. umie obliczyć długości przyprostokątnych na podstawie twierdzenia Pitagorasa
   2. umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
   3. umie stosować twierdzenie Pitagorasa w prostych zadaniach o trójkątach, prostokątach,
      trapezach, rombach
   4. umie wyznaczyć odległość między dwoma punktami
                                            - 217 -
   5.  zna wzór na obliczanie pola trójkąta równobocznego
   6.  umie wyprowadzić wzór na obliczanie długości przekątnej kwadratu
   7.  umie obliczyć długość przekątnej kwadratu, znając jego bok
   8.  umie obliczyć wysokość lub pole trójkąta równobocznego, znając jego bok
   9.  umie obliczyć długość boku lub pole kwadratu, znając jego przekątną
   10. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przekątną kwadratu i wysokością trójkąta
       równobocznego
   11. zna zależność między bokami i kątami trójkąta o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   12. umie rozwiązać trójkąt prostokątny



dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.  rozumie konstrukcję odcinka o długości wyrażonej liczbą niewymierną
   2.  umie konstruować odcinek o długości wyrażonej liczbą niewymierną
   3.  umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
   4.  umie stosować twierdzenie odwrotne do twierdzenia Pitagorasa w zadaniach tekstowych
   5.  umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
   6.  umie stosować twierdzenie odwrotne do twierdzenia Pitagorasa w zadaniach tekstowych
   7.  umie stosować twierdzenie Pitagorasa w zadaniach o trójkątach, prostokątach, trapezach,
       rombach
   8. umie stosować twierdzenie Pitagorasa w zadaniach rachunkowych i konstrukcyjnych
   9. umie obliczyć długości boków wielokąta leżącego w układzie współrzędnych
   10. umie sprawdzić, czy trójkąt leżący w układzie współrzędnych jest prostokątny
   11. umie wyprowadzić wzór na obliczanie długości wysokości trójkąta równobocznego
   12. umie obliczyć wysokość lub pole trójkąta równobocznego, znając jego bok
   13. umie obliczyć długość boku lub pole kwadratu, znając jego przekątną
   14. umie obliczyć długość boku lub pole trójkąta równobocznego, znając jego wysokość
   15. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przekątną kwadratu i wysokością trójkąta równobocznego
   16. umie rozwiązać trójkąt prostokątny
   17. umie rozwiązać zadanie tekstowe z wykorzystaniem zależności między bokami i kątami trójkąta o kątach
   900, 450, 450 oraz 900, 300, 600

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

        1. umie konstruować odcinek o długości wyrażonej liczbą niewymierną
        2. umie stosować twierdzenie odwrotne do twierdzenia Pitagorasa w zadaniach tekstowych
        3. umie stosować twierdzenie Pitagorasa w zadaniach o trójkątach, prostokątach, trapezach,
           rombach
        4. umie stosować twierdzenie Pitagorasa w zadaniach rachunkowych i konstrukcyjnych
        5. umie sprawdzić, czy trójkąt leżący w układzie współrzędnych jest prostokątny
        6. umie obliczyć długość boku lub pole trójkąta równobocznego, znając jego wysokość
        7. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przekątną kwadratu i wysokością trójkąta
           równobocznego
        8. umie rozwiązać trójkąt prostokątny
        9. umie rozwiązać zadanie tekstowe z wykorzystaniem zależności między bokami i kątami
           trójkąta o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600

celujący otrzymuje uczeń, który:

        1. umie określić rodzaj trójkąta znając jego boki
        2. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przekątną kwadratu i wysokością trójkąta
           równobocznego
        3. umie rozwiązać zadanie tekstowe z wykorzystaniem zależności między bokami i kątami
           trójkąta o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
                                              - 218 -
                                 WIELOKĄTY I OKRĘGI

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

     1.   zna pojęcie okręgu opisanego na wielokącie
     2.   umie konstruować okrąg opisany na trójkącie
     3.   zna pojęcie stycznej do okręgu
     4.   umie konstruować styczną do okręgu
     5.   zna pojęcie okręgu wpisanego w wielokąt
     6.   zna pojęcie wielokąta foremnego
     7.   umie konstruować sześciokąt i ośmiokąt foremny wpisany w okrąg o danym promieniu
     8.   umie obliczyć długość promienia okręgu wpisanego w kwadrat o danym boku
     9.   umie wpisać i opisać okrąg na wielokącie

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

     1. umie określić położenie środka okręgu opisanego na trójkącie prostokątnym,
         ostrokątnym, rozwartokątnym
     2. umie konstruować okrąg przechodzący przez trzy dane punkty
     3. umie konstruować okrąg styczny do prostej
     4. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane ze styczną do okręgu
     5. rozumie własności wielokątów foremnych
     6. umie konstruować sześciokąt i ośmiokąt foremny wpisany w okrąg o danym promieniu
     7. umie obliczyć miarę kąta wewnętrznego wielokąta foremnego
     8. umie wskazać wielokąty foremne środkowosymetryczne
     9. umie podać ilość osi symetrii wielokąta foremnego
     10. umie obliczyć długość promienia okręgu opisanego na kwadracie o danym boku
     11. umie obliczyć długość promienia, pole lub obwód koła opisanego i wpisanego w trójkąt
         równoboczny o danym boku
     12. umie wpisać i opisać okrąg na wielokącie
     13. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami wpisanymi i opisanymi na
         wielokątach foremnych

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane z okręgiem opisanym
      na trójkącie
   2. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane ze styczną do okręgu
   3. umie konstruować okrąg styczny do ramion kąta ostrego
   4. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane z okręgiem wpisanym
      w trójkąt
   5. umie obliczyć długość promienia, pole lub obwód koła opisanego i wpisanego w trójkąt
      równoboczny o danym boku
   6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami wpisanymi i opisanymi na
       wielokątach foremnych


bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

     1. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane z okręgiem opisanym na
        trójkącie
     2. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane ze styczną do okręgu
     3. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane z okręgiem wpisanym w
        trójkąt
     4. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wielokątami foremnymi
                                           - 219 -
     5. rozumie warunek wpisywania i opisywania okręgu na czworokącie
     6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami wpisanymi i opisanymi na
        wielokątach foremnych

celujący otrzymuje uczeń, który:

     1. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane z okręgiem opisanym na
        trójkącie
     2. umie rozwiązać zadanie konstrukcyjne i rachunkowe związane z okręgiem wpisanym w
        trójkąt
     3. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wielokątami foremnymi
     4. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami wpisanymi i opisanymi na
        wielokątach foremnych

                                      GRANIASTOSŁUPY

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

     1.    zna pojęcie graniastosłupa, zna pojęcie prostopadłościanu
     2.    zna pojęcie graniastosłupa prostego, zna pojęcie graniastosłupa prawidłowego
     3.    zna budowę graniastosłupa
     4.    rozumie sposób tworzenia nazw graniastosłupów
     5.    umie wskazać na modelu krawędzie i ściany prostopadłe i równoległe
     6.    umie określić ilość wierzchołków, krawędzi i ścian graniastosłupa
     7.    umie rysować graniastosłup prosty w rzucie równoległym
     8.    zna pojęcie siatki graniastosłupa
     9.    zna pojęcie pola powierzchni graniastosłupa, zna wzór na obliczanie pola powierzchni
           graniastosłupa
     10.   rozumie pojęcie pola figury
     11.   rozumie zasadę kreślenia siatki
     12.   umie kreślić siatkę graniastosłupa o podstawie trójkąta lub czworokąta
     13.   umie rozpoznać siatkę graniastosłupa
     14.   umie obliczyć pole powierzchni graniastosłupa
     15.   zna wzór na obliczanie objętości prostopadłościanu i sześcianu
     16.   zna jednostki objętości
     17.   rozumie pojęcie objętości figury
     18.   umie obliczyć objętość prostopadłościanu i sześcianu
     19.   zna wzór na obliczanie objętości graniastosłupa
     20.   umie obliczyć objętość graniastosłupa
     21.   zna pojęcie przekątnej ściany graniastosłupa
     22.   zna pojęcie przekątnej graniastosłupa
     23.   umie wskazać kąty między przekątnymi i krawędziami

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.     zna pojęcie graniastosłupa pochyłego
   2.     umie wskazać na rysunku krawędzie i ściany prostopadłe i równoległe
   3.     umie wskazać na rysunku krawędzie i ściany prostopadłe i równoległe
   4.     umie określić ilość wierzchołków, krawędzi i ścian graniastosłupa
   5.     umie rysować graniastosłup prosty w rzucie równoległym
   6.     umie obliczyć sumę długości krawędzi graniastosłupa
   7.     rozumie sposób obliczania pola powierzchni jako pola siatki
   8.     umie kreślić siatkę graniastosłupa o podstawie dowolnego wielokąta
   9.     umie rozpoznać siatkę graniastosłupa
   10.    umie obliczyć pole powierzchni graniastosłupa
   11.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni graniastosłupa prostego
                                             - 220 -
   12.    rozumie zasady zamiany jednostek objętości
   13.    umie zamieniać jednostki objętości
   14.    umie obliczyć objętość prostopadłościanu i sześcianu
   15.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością prostopadłościanu
   16.    umie obliczyć objętość graniastosłupa
   17.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością graniastosłupa
   18.    zna pojęcie kata prostej z płaszczyzna
   19.    rozumie pojęcie kata prostej z płaszczyzna
   20.    umie wskazać kąty między przekątnymi i krawędziami
   21.    umie wskazać kąty między przekątną a podstawą

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.     umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z suma długości krawędzi
   2.     umie obliczyć sumę długości krawędzi graniastosłupa
   3.     umie kreślić siatkę graniastosłupa o podstawie dowolnego wielokąta
   4.     umie rozpoznać siatkę graniastosłupa
   5.     umie obliczyć pole powierzchni graniastosłupa
   6.     umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni graniastosłupa prostego
   7.     umie zamieniać jednostki objętości
   8.     umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością prostopadłościanu
   9.     umie obliczyć objętość graniastosłupa
   10.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością graniastosłupa
   11.    umie obliczyć długość przekątnej ściany graniastosłupa jako przekątnej prostokąta
   12.    umie obliczyć długość przekątnej dowolnej ściany i przekątnej graniastosłupa
   13.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z długościami przekątnych, polem powierzchni
   14.    i objętością graniastosłupa
   15.    umie obliczyć długości krawędzi znając kąty między pewnymi odcinkami lub kąty
   16.    przekątnych z podstawą
   17.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z obliczaniem długości krawędzi, pola
   18.    powierzchni
   19.    i objętości graniastosłupa prostego z zastosowaniem zależności między bokami i
   20.    kątami w trójkątach o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

     1.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z suma długości krawędzi
     2.  umie rozpoznać siatkę graniastosłupa
     3.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni graniastosłupa prostego
     4.  umie zamieniać jednostki objętości
     5.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością prostopadłościanu
     6.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością graniastosłupa
     7.  umie obliczyć długość przekątnej dowolnej ściany i przekątnej graniastosłupa
     8.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z długościami przekątnych, polem
         powierzchni i objętością graniastosłupa
     9. umie obliczyć długości krawędzi znając kąty między pewnymi odcinkami lub kąty
         przekątnych z podstawą
     10. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z obliczaniem długości krawędzi, pola
         powierzchni i objętości graniastosłupa prostego z zastosowaniem zależności między
         bokami i kątami w trójkątach o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600

celujący otrzymuje uczeń, który:

     1. umie rozwiązać nietypowe zadanie związane z rzutem graniastosłupa
     2. umie rozpoznać siatkę graniastosłupa
     3. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni graniastosłupa prostego
                                              - 221 -
     4. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością prostopadłościanu
     5. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością graniastosłupa
     6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z długościami przekątnych, polem
        powierzchni i objętością graniastosłupa
     7. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z obliczaniem długości krawędzi, pola
        powierzchni i objętości graniastosłupa prostego z zastosowaniem zależności między
        bokami i kątami w trójkątach o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600

                                        OSTROSŁUPY

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

     1.    zna pojęcie ostrosłupa
     2.    zna pojęcie ostrosłupa prawidłowego
     3.    zna pojęcie czworościanu i czworościanu foremnego
     4.    zna budowę ostrosłupa
     5.    rozumie sposób tworzenia nazw ostrosłupów
     6.    umie określić ilość wierzchołków, krawędzi i ścian ostrosłupa
     7.    umie rysować ostrosłup w rzucie równoległym
     8.    zna pojęcie siatki ostrosłupa
     9.    zna pojęcie pola powierzchni ostrosłupa
     10.   zna wzór na obliczanie pola powierzchni ostrosłupa
     11.   rozumie pojęcie pola figury
     12.   rozumie zasadę kreślenia siatki
     13.   umie rozpoznać siatkę ostrosłupa
     14.   zna pojęcie wysokości ostrosłupa
     15.   zna wzór na obliczanie objętości ostrosłupa
     16.   zna jednostki objętości
     17.   rozumie pojęcie objętości figury
     18.   umie obliczyć objętość ostrosłupa
     19.   zna pojęcie wysokości ściany bocznej
     20.   umie wskazać trójkąt prostokątny, w którym występuje dany lub szukany odcinek
     21.   umie wskazać kąty między krawędziami
     22.   umie wskazać kąty między krawędziami
     23.   zna pojęcie przekroju figury

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie określić ilość wierzchołków, krawędzi i ścian ostrosłupa
   2.    umie rysować ostrosłup w rzucie równoległym
   3.      umie obliczyć sumę długości krawędzi ostrosłupa
   4.    rozumie sposób obliczania pola powierzchni jako pola siatki
   5.    umie kreślić siatkę ostrosłupa
   6.    umie rozpoznać siatkę ostrosłupa
   7.    umie obliczyć pole powierzchni ostrosłupa
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni ostrosłupa
   9.    umie obliczyć objętość ostrosłupa
   10.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością ostrosłupa
   11.   umie stosować twierdzenie Pitagorasa do wyznaczania długości odcinków
   12.   umie wskazać kąty między krawędziami
   13.   umie wskazać kąt między odcinkiem a podstawą
   14.   umie obliczyć pole przekroju graniastosłupa lub ostrosłupa
   15.   umie określić rodzaj figury powstałej z przekroju bryły

dobry otrzymuje uczeń, który:

                                            - 222 -
   1.    umie obliczyć sumę długości krawędzi ostrosłupa
   2.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z suma długości krawędzi
   3.    umie kreślić siatkę ostrosłupa
   4.    umie rozpoznać siatkę ostrosłupa
   5.    umie obliczyć pole powierzchni ostrosłupa
   6.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni ostrosłupa
   7.    umie obliczyć objętość ostrosłupa
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością ostrosłupa
   9.    umie stosować twierdzenie Pitagorasa do wyznaczania długości odcinków
   10.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z długością pewnych odcinków,
   11.   polem powierzchni i objętością
   12.   zna pojęcie kąta między ścianami
   13.   rozumie pojęcie kąta między płaszczyznami
   14.   umie wskazać kąty między ścianami
   15.   umie obliczyć długości pewnych odcinków znając kąty między odcinkami,
   16.   odcinkami a podstawą lub kąty między ścianami
   17.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z obliczaniem długości odcinków, pola
   18.   powierzchni i objętości zastosowaniem zależności między bokami i kątami w
   19.   trójkątach o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   20.   umie obliczyć pole przekroju graniastosłupa lub ostrosłupa
   21.   umie określić rodzaj figury powstałej z przekroju bryły

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z suma długości krawędzi
   2.    umie rozpoznać siatkę ostrosłupa
   3.    umie obliczyć pole powierzchni ostrosłupa
   4.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni ostrosłupa
   5.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością ostrosłupa
   6.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością ostrosłupa i graniastosłupa
   7.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z długością pewnych odcinków, polem
         powierzchni i objętością ostrosłupa
   8.    umie obliczyć długości pewnych odcinków znając kąty między odcinkami, odcinkami a
         podstawą lub kąty między ścianami
   9.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z obliczaniem długości odcinków, pola
         powierzchni i objętości ostrosłupa z zastosowaniem zależności między bokami i kątami w
         trójkątach o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   10.   umie obliczyć pole przekroju graniastosłupa lub ostrosłupa
   11.   umie określić rodzaj figury powstałej z przekroju bryły

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni ostrosłupa
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością ostrosłupa
   3. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z objętością ostrosłupa i graniastosłupa
   4. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z długością pewnych odcinków, polem
      powierzchni i objętością ostrosłupa
   5. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z obliczaniem długości odcinków, pola
      powierzchni i objętości ostrosłupa z zastosowaniem zależności między bokami i kątami w
      trójkątach o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   6. umie obliczyć pole przekroju graniastosłupa lub ostrosłupa

                                        STATYSTYKA

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

                                             - 223 -
        1.    zna pojęcie diagramu słupkowego i kołowego
        2.    zna pojęcie wykresu
        3.    rozumie potrzebę korzystania z różnych form prezentacji informacji
        4.    umie odczytać informacje z tabeli, wykresu, diagramu, tabeli łodygowo – listkowej
        5.    zna pojęcie średniej
        6.    zna pojęcie mediany obliczyć średnią
        7.    umie zebrać dane statystyczne

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.        zna pojęcie tabeli łodygowo – listkowej
   2.        umie odczytać informacje z tabeli, wykresu, diagramu, tabeli łodygowo – listkowej
   3.        umie ułożyć pytania do prezentowanych danych
   4.        zna pojęcie mediany obliczyć średnią
   5.        umie obliczyć medianę
   6.        umie rozwiązać zadanie tekstowe związane ze średnią i medianą
   7.        zna pojęcie danych statystycznych
   8.        umie opracować dane statystyczne
   9.        umie prezentować dane statystyczne
   10.       zna pojęcie zdarzenia losowego
   11.       umie podać zdarzenia losowe w doświadczeniu
   12.       umie obliczyć prawdopodobieństwo zdarzenia

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.        umie interpretować prezentowane informacje
   2.        umie obliczyć średnią
   3.        umie obliczyć medianę
   4.        umie rozwiązać zadanie tekstowe związane ze średnią i medianą
   5.        umie opracować dane statystyczne
   6.        umie prezentować dane statystyczne
   7.        zna pojęcie prawdopodobieństwa zdarzenia losowego
   8.        umie podać zdarzenia losowe w doświadczeniu
   9.        umie obliczyć prawdopodobieństwo zdarzenia

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.        umie obliczyć medianę
   2.        umie rozwiązać zadanie tekstowe związane ze średnią i medianą
   3.        umie opracować dane statystyczne
   4.        umie prezentować dane statystyczne
   5.        umie opracować dane statystyczne
   6.        umie prezentować dane statystyczne

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane ze średnią i medianą


                                               KLASA III

                              LICZBY I WYRAŻNIA ALGEBRAICZNE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1. zna pojęcie liczby naturalnej całkowitej, wymiernej i niewymiernej, rzeczywistej,
                                                 - 224 -
   2.    zna sposób i potrzebę zaokrąglania liczb
   3.    zna pojęcie i potrafi obliczyć wartość bezwzględną liczby
   4.    zna pojęcie potęgi wykładniku naturalnym, umie ją obliczyć
   5.    zna pojęcie pierwiastka arytmetycznego II i III stopnia z liczb ujemnych i umie go obliczyć
   6.    umie podać rozwinięcie dziesiętne ułamka zwykłego
   7.    odczytać współrzędną punktu na osi liczbowej, zaznaczyć liczbę na osi liczbowej
   8.    umie porównać liczby przedstawione na różny sposób
   9.    zna kolejność wykonywania działań
   10.   zna wzory dotyczące potęgowania i pierwiastkowania
   11.   umie wykonać działania łączne na liczbach
   12.   zna i rozumie potrzebę stosowania procentu
   13.   umie zamieniać procent na ułamek i odwrotnie
   14.   umie obliczać procent z danej liczby
   15.   umie odczytać diagram procentowy
   16.   zna pojęcie i zasadę nazywania wyrażeń algebraicznych, jednomianu sumy algebraicznej,
         wyrazów podobnych,
   17.   zna zasadę i umie mnożyć sumę algebraiczna przez jednomian
   18.   zna i umie wzory skróconego mnożenia
   19.   umie przeprowadzać redukcje wyrazów podobnych
   20.   umie budować proste wyrażenia algebraiczne
   21.   umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia algebraicznego
   22.   zna pojęcie równania, rozwiązania równania

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie notacji wykładniczej
   2.    zna i umie obliczyć potęgę o wykładniku całkowitym ujemnym
   3.    rozumie różnicę pomiędzy rozwinięciem dziesiętnym liczby wymiernej i niewymiernej
   4.    umie podać rozwinięcie dziesiętne ułamka zwykłego
   5.    umie odczytać współrzędną punktu na osi liczbowej, zaznaczyć liczbę na osi liczbowej
   6.    rozumie potrzebę stosowania notacji wykładniczej w praktyce
   7.    umie zapisać liczbę w notacji wykładniczej
   8.    umie oszacować wartość wyrażenia zawierającego pierwiastki
   9.    umie obliczyć: wartość wyrażenia arytmetycznego zawierającego wartość bezwzględną
   10.   umie porównać liczby przedstawione na różne sposoby
   11.   umie oszacować wartość wyrażenia zawierającego pierwiastki
   12.   umie wyłączyć czynnik przed znak pierwiastka
   13.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z działaniami na liczbach
   14.   umie usunąć niewymierność z mianownika korzystając z własności pierwiastków
   15.   umie zamienić procent na ułamek i odwrotnie
   16.   umie obliczyć procent danej liczby
   17.   umie odczytać diagram procentowy
   18.   umie rozwiązać zadanie związane z procentami
   19.   umie przedstawić dane w postaci diagramu
   20.   umie obliczyć liczbę na podstawie danego procentu
   21.   umie obliczyć jakim procentem jednej liczby jest druga liczba
   22.   umie obliczyć wartość liczbową po przekształceniu do postaci dogodnej do obliczeń
   23.   umie przekształcać wyrażenia algebraiczne
   24.   umie przekształcać wyrażenia algebraiczne stosując wzory skróconego mnożenia
   25.   umie stosować przekształcenia wyrażeń algebraicznych w zadaniach tekstowych
   26.   umie wyłączyć wspólny czynnik przed nawias
   27.   zna pojęcia: równania równoważne, tożsamościowe, sprzeczne
   28.   zna pojęcia: układ oznaczony, nieoznaczony, sprzeczny
   29.   umie rozwiązać równanie ,umie rozwiązać nierówność
   30.   umie rozwiązać układ liniowych metodą podstawiania lub metodą przeciwnych
         współczynników
                                              - 225 -
   31.   umie rozwiązać równanie sprzeczne lub tożsamościowe
   32.   umie rozwiązać układ sprzeczny lub nieoznaczony
   33.   umie rozwiązać równanie, korzystając z proporcji
   34.   umie przekształcić wzór

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie odczytać współrzędną punktu na osi liczbowej, zaznaczyć liczbę na osi liczbowej
   2.    umie obliczyć potęgę o wykładniku całkowitym ujemnym
   3.    umie zapisać liczbę w notacji wykładniczej
   4.    umie oszacować wartość wyrażenia zawierającego pierwiastki
   5.    umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych zawierających większą liczbę działań
   6.    umie wyłączyć czynnik przed znak pierwiastka
   7.    umie włączyć czynnik pod znak pierwiastka
   8.    umie dokonać porównań, szacując w zadaniach tekstowych
   9.    umie usunąć niewymierność z mianownika korzystając z własności pierwiastków
   10.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z działaniami na liczbach
   11.   umie obliczyć liczbę na podstawie danego procentu
   12.   umie obliczyć jakim procentem jednej liczby jest druga liczba
   13.   umie przedstawić dane w postaci diagramu
   14.   umie rozwiązać zadanie związane z procentami
   15.   umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia po przekształceniu do postaci dogodnej do
         obliczeń
   16.   umie przekształcać wyrażenia algebraiczne
   17.   umie przekształcać wyrażenia algebraiczne stosując wzory skróconego mnożenia
   18.   umie wyłączyć wspólny czynnik przed nawias
   19.   umie usunąć niewymierność z mianownika stosując wzory skróconego mnożenia
   20.   umie stosować przekształcenia wyrażeń algebraicznych w zadaniach tekstowych
   21.   umie rozwiązać równanie ,umie rozwiązać nierówność
   22.   umie rozwiązać układ liniowych metodą podstawiania lub metodą przeciwnych
         współczynników
   23.   umie rozwiązać równanie sprzeczne lub tożsamościowe, układ sprzeczny lub nieoznaczony
   24.   umie rozwiązać równanie, korzystając z proporcji
   25.   umie przekształcić wzór
   26.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z zastosowaniem równań lub układów równań

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie porównać liczby przedstawione na różne sposoby
   2.    umie rozwiązać zadanie tekstowe dotyczące różnych sposobów zapisywania liczb
   3.    umie obliczać wartości wyrażeń arytmetycznych zawierających większą liczbę działań
   4.    umie włączyć czynnik pod znak pierwiastka
   5.    umie dokonać porównań, szacując w zadaniach tekstowych
   6.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z działaniami na liczbach
   7.    umie rozwiązać zadanie związane z procentami
   8.    umie obliczyć wartość liczbową wyrażenia po przekształceniu do postaci dogodnej do
         obliczeń
   9.    umie przekształcać wyrażenia algebraiczne
   10.   umie przekształcać wyrażenia algebraiczne stosując wzory skróconego mnożenia
   11.   umie wyłączyć wspólny czynnik przed nawias
   12.   umie usunąć niewymierność z mianownika stosując wzory skróconego mnożenia
   13.   umie stosować przekształcenia wyrażeń algebraicznych w zadaniach tekstowych
   14.   umie rozwiązać równanie
   15.   umie rozwiązać układ liniowych metodą podstawiania lub metodą przeciwnych
         współczynników
   16.   umie rozwiązać równanie sprzeczne lub tożsamościowe
                                            - 226 -
   17.   umie rozwiązać układ sprzeczny lub nieoznaczony
   18.   umie rozwiązać równanie, korzystając z proporcji
   19.   umie przekształcić wzór
   20.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z zastosowaniem równań lub układów równań

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać zadanie związane z procentami
   2. umie stosować przekształcenia wyrażeń algebraicznych w zadaniach tekstowych
   3. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z zastosowaniem równań lub układów równań

                                           FUNKCJE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    rozumie wykres jako sposób prezentacji informacji i umie odczytać informacje z wykresu
   2.    zna pojęcie funkcji
   3.    zna pojęcia: dziedzina, argument, wartość funkcji, zmienna zależna i niezależna
   4.    zna pojęcie miejsca zerowego
   5.    rozumie pojęcie przyporządkowania
   6.    umie przedstawić funkcję za pomocą opisu słownego, wzoru, grafu, wykresu i tabelki
   7.    umie odczytać wartość funkcji dla danego argumentu lub argument dla danej wartości z:
          tabelki
          wykresu
          grafu
   8.    zna pojęcie funkcji liniowej
   9.    umie sporządzić wykres funkcji y=ax+b, jeśli dziedziną jest zbiorem R
   10.    umie sprawdzić rachunkowo i na wykresie, czy punkt należy do wykresu funkcji
   11.   umie wyznaczyć argument dla danej wartości funkcji i odwrotnie
   12.   umie obliczyć miejsce zerowe funkcji liniowej
   13.   umie odczytać z wykresu miejsce zerowe
   14.   zna pojęcie graficznego rozwiązania układu równań liniowych
   15.   rozumie pojęcie graficznego rozwiązania układu równań liniowych
   16.   umie odczytać z rysunku rozwiązanie układu równań
   17.   zna pojęcie funkcji rosnącej, malejącej i stałej
   18.   rozumie pojęcie funkcji rosnącej, malejącej i stałej
   19.   umie określić monotoniczność funkcji na podstawie współczynnika kierunkowego
   20.   umie podać punkt przecięcia się funkcji liniowej z osią oy

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie interpretować informacje odczytane z wykresu
   2.    umie przedstawić funkcję za pomocą opisu słownego, wzoru, grafu, wykresu i tabelki
   3.    umie wskazać miejsce zerowe funkcji
   4.    umie sporządzić wykres funkcji y=ax+b, jeśli
          dziedzina jest zbiorem R
          dziedzina jest innym zbiorem liczbowym
   5.    umie wyznaczyć argument dla danej wartości funkcji i odwrotnie
   6.    umie obliczyć miejsce zerowe funkcji liniowej
   7.    umie rozwiązać graficznie oznaczony układ równań
   8.    umie odczytać z wykresu zbiór argumentów, dla których funkcja liniowa przyjmuje
         wartości dodatnie lub ujemne
   9.    umie obliczyć, dla jakich argumentów funkcja liniowa przyjmuje wartości dodatnie i
         ujemne


                                             - 227 -
   10. umie określić monotoniczność funkcji na podstawie:
        współczynnika kierunkowego
        numerów ćwiartek, przez które przechodzi
   11. umie podać wzór funkcji, której wykres jest równoległy do danej i przechodzi przez dany
       punkt osi oy
   12. zna pojęcie paraboli
   13. zna pojęcie hiperboli
   14. rozumie pojęcie funkcji kwadratowej , podaje przykłady
                                             a
   15. rozumie pojęcie funkcji postaci y      , podaje przykłady
                                             x
                                                                        a
   16. umie szkicować wykresy funkcji postaci y=ax2+c (P) oraz y 
                                                                        x
   17. umie odczytać z wykresu paraboli lub hiperboli:
        miejsca zerowe lub stwierdzić ich brak
        wartości funkcji dla podanych argumentów i odwrotnie

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie interpretować informacje odczytane z wykresu
   2.    umie przedstawić funkcję za pomocą opisu słownego, wzoru, grafu, wykresu i tabelki
   3.    umie wskazać miejsce zerowe funkcji
   4.    umie przedstawić wykres funkcji spełniającej warunki
   5.    umie podać argumenty, dla których funkcja przyjmuje wartości dodatnie lub ujemne
   6.    umie sporządzić wykres funkcji y=ax+b, jeśli dziedzina nie jest zbiorem R
   7.    umie graficznie rozwiązać nierówność
   8.    umie stosować funkcję liniową w zadaniach tekstowych
   9.    umie rozwiązać graficznie układ nieoznaczony i sprzeczny
   10.   umie odczytać z wykresu zbiór argumentów, dla których funkcja liniowa przyjmuje
         wartości dodatnie lub ujemne
   11.   umie obliczyć, dla jakich argumentów funkcja liniowa przyjmuje wartości dodatnie i
         ujemne
   12.   umie podać własności funkcji liniowej
   13.   umie podać wzór funkcji, której wykres jest równoległy do danej i przechodzi przez dany
         punkt osi oy
   14.   umie wyznaczyć wzór funkcji liniowej, znając:
          punkt i punkt na osi oy, które należą do jej wykresu
          punkty na osiach ox i oy
          punkt na osi oy i miejsce zerowe
          wzór funkcji, której wykres jest równoległy do szukanej oraz punkt leżący na szukanej
         prostej
                                                                    a
   15. umie szkicować wykresy funkcji postaci y=ax2+c oraz y 
                                                                    x
   16. umie odczytać z wykresu paraboli lub hiperboli:
        wartości funkcji dla podanych argumentów i odwrotnie
        zbiór argumentów, dla których funkcja przyjmuje określone wartości
        wartość minimalną lub maksymalną

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie interpretować informacje odczytane z wykresu
   2.    umie wskazać miejsce zerowe funkcji
   3.    umie przedstawić wykres funkcji spełniającej warunki
   4.    umie podać argumenty, dla których funkcja przyjmuje wartości dodatnie lub ujemne
   5.    umie graficznie rozwiązać nierówność

                                             - 228 -
   6. umie stosować funkcję liniową w zadaniach tekstowych
   7. umie obliczyć, dla jakich argumentów funkcja liniowa przyjmuje wartości dodatnie i
       ujemne
   8. umie odczytać z wykresów, dla jakich argumentów obie funkcje liniowe przyjmują
       wartości dodatnie lub ujemne
   9. umie odczytać z wykresów, dla jakich argumentów jedna funkcja liniowa ma wartości
       większe od drugiej
   10. umie podać własności funkcji liniowej
   11. umie obliczyć pole figury ograniczonej wykresami funkcji oraz osiami układu
       współrzędnych
   12. umie wyznaczyć wzór funkcji liniowej, znając:
        punkt i punkt na osi oy, które należą do jej wykresu
        punkty na osiach ox i oy
        punkt na osi oy i miejsce zerowe
        wzór funkcji, której wykres jest równoległy do szukanej oraz punkt leżący na szukanej
       prostej
        punkty należące do wykresu
   13. umie podać wzór funkcji liniowej spełniającej nietypowy warunek
   14. umie odczytać z wykresu paraboli lub hiperboli:
        zbiór argumentów, dla których funkcja przyjmuje określone wartości
   15. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z parabolą lub hiperbolą

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie interpretować informacje odczytane z wykresu
   2. umie wskazać miejsce zerowe funkcji
   3. umie stosować funkcję liniową w zadaniach tekstowych
   4. graficznie rozwiązać układ nierówności
   5. umie podać argumenty, dla których funkcja przyjmuje wartości dodatnie lub ujemne
   6. umie obliczyć pole figury ograniczonej wykresami funkcji oraz osiami układu
      współrzędnych
   7. umie podać wzór funkcji liniowej spełniającej nietypowy warunek
   8. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z parabolą lub hiperbolą



                               WIELOKĄTY KOŁA OKRĘGI

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie trójkąta
   2.    zna sumę miar kątów wewnętrznych trójkąta
   3.    zna wzór na pole dowolnego trójkąta
   4.    zna twierdzenie Pitagorasa i twierdzenie odwrotne i rozumie potrzebę jego stosowania
   5.    zna wzory na obliczanie wysokości i pola trójkąta równobocznego
   6.    umie obliczyć miarę trzeciego kąta trójkąta, mając dwa dane
   7.    umie zapisać wzór Pitagorasa dla trójkąta prostokątnego
   8.    umie obliczyć długość przeciwprostokątnej i przyprostokątnej na podstawie twierdzenia
         Pitagorasa
   9.    umie obliczyć wysokość i pole trójkąta równobocznego o danym boku
   10.   umie obliczyć pole trójkąta o danej podstawie i wysokości
   11.   umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
   12.   umie wyznaczyć kąty trójkąta na podstawie danych z rysunku
   13.   umie obliczyć pole czworokąta
   14.   umie wyznaczyć kąty czworokąta na podstawie danych z rysunku
   15.   zna pojęcie okręgu i koła, zna elementy okręgu i koła
                                             - 229 -
   16. zna wzór na obliczanie długości okręgu, zna wzór na obliczanie pola koła
   17. zna pojęcie łuku i wycinka koła
   18. zna i rozumie pojęcie kąta wpisanego i środkowego, zna zależność między kątami
       opartymi na tym samym łuku
   19. zna pojęcie stycznej do okręgu
   20. umie obliczyć długość okręgu znając jego promień lub średnicę
   21. umie obliczyć pole koła, znając jego promień lub średnicę
   22. umie obliczyć długość łuku jako określonej części okręgu
   23. umie obliczyć pole wycinka koła jako określonej części koła
   24. zna pojęcie okręgów rozłącznych, przecinających się i stycznych
   25. zna pojęcie okręgu opisanego na wielokącie i wpisanego w wielokąt
   26. zna pojęcie symetralnej odcinka
   27. zna pojęcie dwusiecznej kąta
   28. zna pojęcie wielokąta foremnego
   29. umie konstruować sześciokąt i ośmiokąt foremny wpisany w okrąg o danym promieniu
   30. umie konstruować symetralną odcinka, umie konstruować dwusieczną kąta

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1. zna warunek istnienia trójkąta
   2. zna zależność między bokami i kątami trójkąta prostokątnego i umie rozwiązać trójkąt o
       kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   3. rozumie zasadę klasyfikacji trójkątów
   4. umie sprawdzić, czy z odcinków o danych długościach można zbudować trójkąt
   5. umie obliczyć długość odcinka w układzie współrzędnych
   6. umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
   7. umie obliczyć pole i obwód trójkąta
   8. umie wyznaczyć kąty trójkąta na podstawie danych z rysunku
   9. rozumie zasadę klasyfikacji czworokątów
   10. umie obliczyć pole czworokąta
   11. umie obliczyć pole wielokąta
   12. umie wyznaczyć kąty czworokąta na podstawie danych z rysunku
   13. zna pojęcie odcinka koła
   14. zna wzór na obliczanie długości łuku
   15. zna wzór na obliczanie pola wycinka koła
   16. zna zależność między kątem wpisany i środkowym opartych na tym samym łuku
   17. zna twierdzenie o kącie wpisanym opartym na półokręgu
   18. rozumie sposób wyznaczenia liczby 
   19. umie obliczyć długość okręgu znając jego promień lub średnicę
   20. umie obliczyć pole koła, znając jego promień lub średnicę
   21. umie obliczyć pole koła, znając jego obwód i odwrotnie
   22. umie obliczyć długość łuku i pole wycinka koła, znając miarę kąta środkowego
   23. umie obliczyć obwód figury ograniczonej łukami i odcinkami
   24. umie obliczyć pole figury złożonej z wielokątów i wycinków koła
   25. umie stosować wiadomości o kącie wpisanym i środkowym w zadaniach tekstowych
   26. umie określić wzajemne położenie dwóch okręgów, znając ich promienie i odległość
       między ich środkami
   27. umie obliczyć odległość między środkami okręgów, znając ich promienie i położenie
   28. umie rozwiązać zadanie z okręgami w układzie współrzędnych
   29. umie obliczyć długości odcinków, mając dane długości promieni występujących okręgów
       lub odległości pomiędzy pewnymi punktami
   30. zna wzór na promień okręgu opisanego i wpisanego w kwadrat, trójkąt równoboczny i
       sześciokąt
   31. umie konstruować sześciokąt i ośmiokąt foremny wpisany w okrąg o danym promieniu
   32. umie obliczyć miarę kąta wewnętrznego wielokąta foremnego

                                          - 230 -
   33. umie obliczyć długości promieni, pola i obwody kół wpisanych i opisanych na kwadracie,
       trójkącie równobocznym i sześciokącie

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie sprawdzić, czy trójkąt o danych bokach jest prostokątny
   2. umie rozwiązać trójkąt prostokątny o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   3. umie obliczyć pole trójkąta ograniczonego wykresami funkcji liniowych oraz osią ox lub
       oy
   4. umie obliczyć pole i obwód trójkąta
   5. umie wyznaczyć kąty trójkąta na podstawie danych z rysunku
   6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z trójkątami
   7. umie obliczyć pole czworokąta
   8. umie obliczyć pole wielokąta
   9. umie obliczyć pole figury zawartej między prostymi zapisanymi wzorem
   10. umie wyznaczyć kąty czworokąta na podstawie danych z rysunku
   11. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wielokątami
   12. umie obliczyć pole koła, znając jego obwód i odwrotnie
   13. umie obliczyć pole odcinka koła
   14. umie obliczyć obwód figury ograniczonej łukami i odcinkami
   15. umie obliczyć pole figury złożonej z wielokątów i wycinków koła
   16. umie stosować wiadomości o kącie wpisanym i środkowym w zadaniach tekstowych
   17. umie stosować własność stycznej w obliczaniu miar kątów
   18. umie stosować wiadomości o kącie wpisanym i środkowym w zadaniach tekstowych
   19. umie określić wzajemne położenie dwóch okręgów, znając ich promienie i
   20. odległość między ich środkami
   21. umie obliczyć odległość między środkami okręgów, znając ich promienie i
   22. położenie
   23. umie rozwiązać zadanie z okręgami w układzie współrzędnych
   24. umie obliczyć długości odcinków, mając dane długości promieni występujących okręgów
       lub odległości
   25. pomiędzy pewnymi punktami
   26. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wzajemnym położeniem dwóch
   27. okręgów
   28. umie obliczyć długości promieni, pola i obwody kół wpisanych i opisanych na
   29. kwadracie,
   30. trójkącie równobocznym i sześciokącie
   31. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami opisanymi i wpisanymi
   32. w wielokąty foremne

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać trójkąt prostokątny o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   2. umie obliczyć pole trójkąta ograniczonego wykresami funkcji liniowych oraz osią ox lub
       oy
   3. umie obliczyć pole i obwód trójkąta
   4. umie wyznaczyć kąty trójkąta na podstawie danych z rysunku
   5. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z trójkątami
   6. umie obliczyć pole figury zawartej między prostymi zapisanymi wzorem
   7. umie wyznaczyć kąty czworokąta na podstawie danych z rysunku
   8. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wielokątami
   9. umie obliczyć pole odcinka koła
   10. umie obliczyć obwód figury ograniczonej łukami i odcinkami
   11. umie obliczyć pole figury złożonej z wielokątów i wycinków koła
   12. umie stosować wiadomości o kącie wpisanym i środkowym w zadaniach tekstowych
   13. umie stosować wiadomości o kącie wpisanym i środkowym w zadaniach tekstowych
                                           - 231 -
   14. umie obliczyć odległość między środkami okręgów, znając ich promienie i położenie
   15. umie rozwiązać zadanie z okręgami w układzie współrzędnych
   16. umie obliczyć długości odcinków, mając dane długości promieni występujących okręgów
       lub odległości pomiędzy pewnymi punktami
   17. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wzajemnym położeniem dwóch okręgów
   18. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami opisanymi i wpisanymi w
       wielokąty foremne

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z trójkątami
   2.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wielokątami
   3.    umie stosować wiadomości o kącie wpisanym i środkowym w zadaniach tekstowych
   4.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z wzajemnym położeniem dwóch okręgów
   5.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z okręgami opisanymi i wpisanymi w
         wielokąty foremne

                          PRZEKSZTAŁCENIA GEOMETRYCZNE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który:

   1.    zna pojęcie punktów i figur symetrycznych względem prostej i względem punktu
   2.    zna pojęcie osi symetrii figury
   3.    zna pojęcie środka symetrii figury
   4.    rozumie pojęcie osi symetrii figury i potrafi ją wskazać w prostych przypadkach
   5.    rozumie pojęcie środka symetrii figury i potrafi go wskazać w prostych przypadkach
   6.    umie znajdować punkty symetryczne do danych względem prostej i względem punktu
   7.    umie rysować figury w symetrii osiowej, gdy figura i oś nie mają punktów wspólnych
   8.    umie rysować figury w symetrii środkowej, gdy środek symetrii nie należy do figury
   9.    umie znajdować punkty i figury symetryczne względem osi oraz początku układu
         współrzędnych
   10.   zna pojęcie wektora
   11.   zna przesunięcie o wektor
   12.   rozumie pojęcie przesunięcia i potrafi rozpoznać figurę i figurę przesuniętą
   13.   umie przesunąć figurę o dany wektor na papierze kratkowanym
   14.   zna pojęcie współrzędnych wektora
   15.   rozumie pojęcie współrzędnych wektora i potrafi je zapisać
   16.   umie określić współrzędne wektora przesunięcia
   17.   zna pojęcie obrotu o kąt
   18.   zna pojęcie środka obrotu
   19.   rozumie pojęcie obrotu o kąt i potrafi rozpoznać figurę i figurę obróconą o kąt

dostateczny otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie rysować figury w symetrii osiowej, gdy figura i oś mają punkty wspólne
   2.    umie rysować figury w symetrii środkowej, gdy środek symetrii należy do figury
   3.    umie określić własności punktów symetrycznych
   4.    umie znajdować punkty i figury symetryczne względem osi oraz początku układu
         współrzędnych
   5.    umie budować figury posiadające oś symetrii i nie posiadające środka symetrii
   6.    umie budować figury o określonej ilości osi symetrii
   7.    zna pojęcia: kierunek, zwrot, długość wektora
   8.    umie przesunąć figurę o dany wektor na płaszczyźnie
   9.    umie określić współrzędne punktu po przesunięciu o dany wektor
   10.   umie określić współrzędne wektora przesunięcia
   11.   umie określić współrzędne wektora, znając współrzędne jego początku i końca
                                             - 232 -
   12.   umie określić współrzędne wektora przeciwnego do danego
   13.   umie określić współrzędne wierzchołków figury przesuniętej
   14.   umie obrócić figurę o dany kąt posługując się kątomierzem
   15.   umie określić kąt obrotu

dobry otrzymuje uczeń, który:

   1.    umie wskazywać osie i środki symetrii figur złożonych
   2.    umie budować figury posiadające oś symetrii i nie posiadające środka symetrii
   3.    umie budować figury o określonej ilości osi symetrii
   4.    umie podać wzór funkcji liniowej, symetrycznej do danej względem osi lub początku
         układu współrzędnych
   5.    umie przesunąć figurę o dany wektor na płaszczyźnie
   6.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przesunięciem o wektor
   7.    umie określić współrzędne wierzchołków figury przesuniętej
   8.    umie obrócić figurę o dany kąt posługując się kątomierzem
   9.    umie określić kąt obrotu


bardzo dobry otrzymuje uczeń, który:

   1. umie wskazywać osie i środki symetrii figur złożonych
   2. umie podać wzór funkcji liniowej, symetrycznej do danej względem osi lub początku
      układu współrzędnych
   3. umie podać współrzędne punktów symetrycznych względem prostych postaci y=a, x=a
   4. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przesunięciem o wektor
   5. umie określić współrzędne wierzchołków figury przesuniętej
   6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane ze złożeniem przesunięć

celujący otrzymuje uczeń, który:

   1. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z przesunięciem o wektor
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane ze złożeniem przesunięć
   3. umie rozwiązać zadanie związane z przesunięciem wykresu funkcji liniowej o wektor

                                     FIGURY PODOBNE

dopuszczający otrzymuje uczeń, który :

   1.    zna pojęcie odcinków proporcjonalnych
   2.    zna twierdzenie Talesa
   3.    rozumie potrzebę stosowania twierdzenia Talesa
   4.    umie zapisać proporcję odcinków leżących na ramionach kąta przeciętych prostymi
         równoległymi
   5.    umie dzielić konstrukcyjnie odcinek na równe części
   6.    zna pojęcie figur podobnych
   7.    zna pojęcie skali podobieństwa
   8.    rozumie pojęcie figur podobnych i potrafi je rozpoznać
   9.    rozumie pojęcie skali podobieństwa
   10.   umie określić skalę podobieństwa
   11.   umie podać wymiary figury podobnej w danej skali
   12.   zna pojęcie jednokładności prostej
   13.   zna pojęcie środka i skali jednokładności
   14.   rozumie jednokładność prostą i odwrotną i potrafi rozpoznać figury jednokładne
   15.   umie kreślić figury jednokładne

                                             - 233 -
dostateczny otrzymuje uczeń, który :

   1. zna twierdzenie odwrotne do twierdzenia Talesa
   2. umie zapisać proporcję odcinków leżących na ramionach kąta i na prostych równoległych,
       przecinających je
   3. umie stosować twierdzenia Talesa w zadaniach rachunkowych
   4. umie stosować twierdzenia Talesa w zadaniach konstrukcyjnych
   5. umie dzielić konstrukcyjnie odcinek w danym stosunku
   6. zna wzór na stosunek pól figur podobnych
   7. umie określić skalę podobieństwa
   8. umie podać wymiary figury podobnej w danej skali
   9. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z figurami podobnymi
   10. umie określić stosunek pól figur podobnych
   11. zna cechy podobieństwa prostokątów
   12. umie sprawdzić podobieństwo prostokątów o danych wymiarach
   13. umie sprawdzić podobieństwo trójkątów prostokątnych o danych wymiarach
   14. zna pojęcie jednokładności odwrotnej
   15. zna pojęcie środka i skali jednokładności
   16. zna własności figur podobnych
   17. rozumie jednokładność prostą i odwrotną i potrafi rozpoznać figury jednokładne
   18. umie kreślić figury jednokładne
   19. umie określić współrzędne punktu jednokładnego

dobry otrzymuje uczeń, który :

   1.  umie stosować twierdzenia Talesa w zadaniach rachunkowych
   2.  umie stosować twierdzenia Talesa w zadaniach konstrukcyjnych
   3.  umie dzielić konstrukcyjnie odcinek w danym stosunku
   4.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z podziałem odcinka
   5.  umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z figurami podobnymi
   6.  umie określić stosunek pól figur podobnych
   7.  zna cechy podobieństwa trójkątów prostokątnych
   8.  umie sprawdzić podobieństwo trójkątów prostokątnych na bazie innych cech
   9.  umie określić długości boków trójkąta prostokątnego podobnego, znając skalę
       podobieństwa
   10. umie kreślić figury jednokładne
   11. umie określić współrzędne punktu jednokładnego
   12. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z jednokładnością

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który :

   1. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z twierdzeniem Talesa i twierdzeniem
      odwrotnym
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z podziałem odcinka
   3. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z figurami podobnymi
   4. umie sprawdzić podobieństwo trójkątów prostokątnych na bazie innych cech
   5. umie określić długości boków trójkąta prostokątnego podobnego, znając skalę
      podobieństwa
   6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z prostokątami podobnymi lub trójkątami
      prostokątnymi podobnymi
   7. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z jednokładnością

                                          BRYŁY

dopuszczający otrzymuje uczeń, który :
                                           - 234 -
   1.    zna pojęcie graniastosłupa, prostopadłościanu i sześcianu
   2.    zna pojęcie graniastosłupa prostego i prawidłowego
   3.    zna budowę graniastosłupa
   4.    zna wzory na obliczanie pola powierzchni i objętości graniastosłupa
   5.    zna pojęcie przekroju graniastosłupa
   6.    zna jednostki pola i objętości
   7.    rozumie sposób tworzenia nazw graniastosłupów
   8.    umie określić ilość wierzchołków, krawędzi i ścian graniastosłupa i ostrosłupa
   9.    umie obliczyć sumę długości krawędzi graniastosłupa
   10.   umie obliczyć pole powierzchni i objętość graniastosłupa, podstawiając do wzoru
   11.   umie rozpoznać siatkę graniastosłupa i ostrosłupa
   12.   umie rysować graniastosłup prosty w rzucie równoległym
   13.   zna pojęcie ostrosłupa i czworościanu
   14.   zna pojęcie ostrosłupa prawidłowego i czworościanu foremnego
   15.   zna budowę ostrosłupa
   16.   zna wzory na obliczanie pola powierzchni i objętości ostrosłupa
   17.   zna pojęcie wysokości ostrosłupa
   18.   zna pojęcie przekroju ostrosłupa
   19.   rozumie sposób tworzenia nazw ostrosłupów
   20.   umie obliczyć sumę długości krawędzi ostrosłupa
   21.   umie obliczyć pole powierzchni i objętość ostrosłupa, podstawiając do wzoru
   22.   umie rysować ostrosłup w rzucie równoległym
   23.   zna pojęcie bryły obrotowej
   24.   zna pojęcia: walec, stożek, kula, sfera
   25.   zna budowę brył obrotowych
   26.   zna pojęcie przekroju bryły obrotowej
   27.   zna pojęcie osi obrotu
   28.   umie rysować bryły obrotowe w rzucie równoległym
   29.   umie określić wymiary bryły powstałej w wyniku obrotu danej figury
   30.   zna wzór na objętość i pole powierzchni całkowitej walca, stożka, kuli, sfery
   31.   rozumie pojęcie walca, stożka, kuli, sfery, wskazuje model
   32.   umie kreślić siatkę walca, stożka
   33.   umie obliczyć pole powierzchni całkowitej lub bocznej walca, podstawiając do wzoru
   34.   umie obliczyć objętość walca, podstawiając do wzoru
   35.   umie obliczyć pole powierzchni całkowitej lub bocznej stożka, podstawiając do wzoru
   36.   umie obliczyć objętość stożka, podstawiając do wzoru
   37.   umie obliczyć pole powierzchni całkowitej i objętość kuli i sfery, znając promień

dostateczny otrzymuje uczeń, który :

   1.    rozumie zasady zamiany jednostek
   2.    rozumie pojęcie kąta prostej z płaszczyzna
   3.    umie obliczyć sumę długości krawędzi graniastosłupa
   4.    umie obliczyć pole powierzchni i objętość graniastosłupa, podstawiając do wzoru
   5.    umie zamieniać jednostki pola i objętości
   6.    umie rozpoznać siatkę graniastosłupa i ostrosłupa
   7.    umie rysować graniastosłup prosty w rzucie równoległym
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z graniastosłupem i ostrosłupem
   9.    umie obliczyć długość odcinka w graniastosłupie i ostrosłupie korzystając z twierdzenia
         Pitagorasa lub własności trójkątów prostokątnych o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   10.   rozumie zasady zamiany jednostek
   11.   umie obliczyć sumę długości krawędzi ostrosłupa
   12.   umie obliczyć pole powierzchni i objętość ostrosłupa, podstawiając do wzoru
   13.   umie rysować ostrosłup w rzucie równoległym
   14.   zna pojęcie kąta rozwarcia stożka
                                               - 235 -
   15.   umie określić wymiary bryły powstałej w wyniku obrotu danej figury
   16.   umie obliczyć pole przekroju osiowego bryły obrotowej
   17.   umie obliczyć pole powierzchni całkowitej lub bocznej walca, podstawiając do wzoru
   18.   umie obliczyć objętość walca, podstawiając do wzoru
   19.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni całkowitej lub objętością
         walca
   20.   umie obliczyć pole powierzchni całkowitej lub bocznej stożka, podstawiając do wzoru
   21.   umie obliczyć objętość stożka, podstawiając do wzoru
   22.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni całkowitej lub objętością
         stożka
   23.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni lub objętością kuli

dobry otrzymuje uczeń, który :

   1.    umie zamieniać jednostki pola i objętości
   2.    umie rozpoznać siatkę graniastosłupa i ostrosłupa
   3.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z graniastosłupem i ostrosłupem
   4.    umie obliczyć długość odcinka w graniastosłupie i ostrosłupie korzystając z twierdzenia
         Pitagorasa lub własności trójkątów prostokątnych o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   5.    rozumie pojęcie kąta między płaszczyznami
   6.    umie określić wymiary bryły powstałej w wyniku obrotu danej figury
   7.    umie obliczyć pole przekroju osiowego bryły obrotowej
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni całkowitej lub objętością
         walca, stożka
   9.    umie stosować twierdzenie Pitagorasa lub własności trójkątów prostokątnych o kątach 90 0,
         450, 450 oraz 900, 300, 600 w zadaniach o walcu, stożku
   10.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni lub objętością kuli

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który :

   1. umie rozpoznać siatkę graniastosłupa i ostrosłupa
   2. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z graniastosłupem i ostrosłupem
   3. umie obliczyć długość odcinka w graniastosłupie i ostrosłupie twierdzenia Pitagorasa lub
       własności trójkątów prostokątnych o kątach 900, 450, 450 oraz 900, 300, 600
   4. umie określić wymiary bryły powstałej w wyniku obrotu danej figury
   5. umie obliczyć pole przekroju osiowego bryły obrotowej
   6. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z bryłami obrotowymi
   7. umie stosować twierdzenie Pitagorasa lub własności trójkątów prostokątnych o kątach 90 0,
       450, 450 oraz 900, 300, 600 w zadaniach o walcu, stożku
   8. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni całkowitej lub objętością
       walca, stożka
   9. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z bryłami złożonymi z walców i stożków
   10. umie obliczyć pole przekroju kuli o danym promieniu, wykonanego w danej odległości od
       środka
   11. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z polem powierzchni lub objętością kuli
   12. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z zamianą kształtu brył przy stałej objętości
   13. umie obliczyć pole powierzchni i objętość nietypowej bryły, powstałej w wyniku obrotu
       danej figury wokół osi


                          MATEMATYKA W ZASTOSOWANIACH


dopuszczający otrzymuje uczeń, który :

   1. umie odczytać informacje przedstawione w formie testu, tabeli, schematu
                                              - 236 -
   2.  umie selekcjonować, porównywać informacje
   3.  umie analizować, przetwarzać informacje
   4.  umie interpretować informacje
   5.  umie wykorzystać informacje w praktyce
   6.  zna i rozumie pojęcie diagramu
   7.  odczytać informacje przedstawione na diagramie
   8.  zna pojęcie mapy
   9.  zna i rozumie pojęcie skali mapy
   10. umie ustalić skalę mapy
   11. umie ustalić odległości na mapie o danej skali
   12. zna i rozumie pojęcie oprocentowanie
   13. umie obliczyć stan konta po roku czasu
   14. umie wykonać obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych, operuje procentami
   15. zna pojęcie jednostki
   16. umie posługiwać się jednostkami miary
   17. umie zamieniać jednostki często stosowane w praktyce
   18. zna zależność między prędkością, drogą i czasem
   19. umie obliczyć prędkość, drogę lub czas, mając dwie pozostałe wielkości (bez zamiany
       jednostek)
   20. umie przekształcić wzór
   21. umie rozwiązać zadanie dotyczące:
        energii kinetycznej i potencjalnej
   22. mocy
        zamiany jednostek temperatury
        ruchu jednostajnie przyspieszonego
        gęstości
        siły wyporu
        cząsteczek, pierwiastków i atomów
        roztworów

dostateczny otrzymuje uczeń, który :

   1.  umie odczytać informacje przedstawione w formie testu, tabeli, schematu
   2.  umie selekcjonować, porównywać informacje
   3.  umie analizować, przetwarzać informacje
   4.  umie interpretować informacje
   5.  umie wykorzystać informacje w praktyce
   6.  odczytać informacje przedstawione na diagramie
   7.  umie ustalić skalę mapy
   8.  umie ustalić odległości na mapie o danej skali
   9.  umie ustalić odległość wzdłuż stoku
   10. zna i rozumie pojęcie inflacji
   11. umie wykonać obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych, operuje procentami
   12. umie obliczyć stan konta po kilku latach
   13. umie obliczyć oprocentowanie, znając otrzymaną po roku kwotę i odsetki
   14. umie porównać lokaty w banku
   15. umie ocenić realną wartość kwoty przy danej inflacji
   16. rozumie zasadę zamiany jednostek
   17. umie zamieniać jednostki często stosowane w praktyce
   18. umie zamieniać jednostki nietypowe
   19. umie wykonać obliczenia w sytuacjach praktycznych, stosując zamianę jednostek
   20. umie obliczyć prędkość, drogę lub czas, mając dwie pozostałe wielkości:
        bez zamiany jednostek
        z zamianą jednostek
   21. umie zamienić jednostki prędkości
   22. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z prędkością, drogą i czasem
                                           - 237 -
   23. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z prędkością, drogą i czasem na bazie wykresu
   24. umie przekształcić wzór
   25. umie rozwiązać zadanie dotyczące:
        energii kinetycznej i potencjalnej
   26. mocy
        zamiany jednostek temperatury
        ruchu jednostajnie przyspieszonego
        gęstości
        siły wyporu
        cząsteczek, pierwiastków i atomów
        roztworów

dobry otrzymuje uczeń, który :

   1.    umie porównać informacje
   2.    umie analizować informacje
   3.    umie przetwarzać informacje
   4.    umie interpretować informacje
   5.    umie wykorzystać informacje w praktyce
   6.    umie ustalić odległość wzdłuż stoku
   7.    umie wykonać obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych, operuje procentami
   8.    umie obliczyć stan konta po kilku latach
   9.    umie obliczyć oprocentowanie, znając otrzymaną po roku kwotę i odsetki
   10.   umie porównać lokaty w banku
   11.   umie ocenić realną wartość kwoty przy danej inflacji
   12.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z oprocentowaniem i inflacją
   13.   umie zamieniać jednostki często stosowane w praktyce
   14.   umie zamieniać jednostki nietypowe
   15.   umie wykonać obliczenia w sytuacjach praktycznych, stosując zamianę jednostek
   16.   umie obliczyć prędkość, drogę lub czas, mając dwie pozostałe wielkości z zamianą
         jednostek
   17.   umie zamienić jednostki prędkości
   18.   umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z prędkością, drogą i czasem
   19.   umie przekształcić wzór
   20.   umie rozwiązać zadanie dotyczące:
          energii kinetycznej i potencjalnej
   21.    mocy
          zamiany jednostek temperatury
          ruchu jednostajnie przyspieszonego
          gęstości
          siły wyporu
          cząsteczek, pierwiastków i atomów
          roztworów

bardzo dobry otrzymuje uczeń, który :

   1.    umie analizować informacje
   2.    umie przetwarzać informacje
   3.    umie interpretować informacje
   4.    umie wykorzystać informacje w praktyce
   5.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z mapą
   6.    umie wykonać obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych, operuje procentami
   7.    umie porównać lokaty w banku
   8.    umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z oprocentowaniem i inflacją
   9.    umie zamieniać jednostki nietypowe
   10.   umie wykonać obliczenia w sytuacjach praktycznych, stosując zamianę jednostek
                                             - 238 -
   11. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z prędkością, drogą i czasem na bazie wykresu
   12. umie rozwiązać zadanie tekstowe związane z prędkością, drogą i czasem
   13. umie rozwiązać zadanie dotyczące:
        energii kinetycznej i potencjalnej
   14. mocy
        zamiany jednostek temperatury
        ruchu jednostajnie przyspieszonego
        gęstości
        siły wyporu
        cząsteczek, pierwiastków i atomów
        roztworów

Ocenę celującą otrzymuje uczeń który:
   1. posiada wiadomości i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania
       (przykładowe wiadomości i umiejętności z poziomu wymagań W zamieszczono w celach
       ponadpodstawowych),
   2. zdobywa oceny celujące z prac klasowych,
   3. osiąga sukcesy w konkursach matematycznych.


                                   11) Informatyka
                                         KLASA I

1. KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA

                                               Osiągnięcia ucznia
     WYMAGANIA
                              UMIEJĘTNOŚCI                          WIADOMOŚCI

Konieczne               1) Dokonuje prób organizacji          1) Wymienia              zasady
K                          własnego stanowiska pracy z           bezpiecznej i higienicznej
ocena                      zachowaniem podstawowych              pracy     z     komputerem
dopuszczająca              zasad     bezpieczeństwa     i        dotyczące:      prawidłowej
                           higieny pracy.                        pozycji ciała i czasu pracy
                        2) Korzysta    ze     wskazanych         oraz właściwej organizacji
                           zbiorów informacji, okazując          komputerowego stanowiska
                           szacunek dla cudzej własności         pracy.
                           twórczej.                          2) Objaśnia zasady korzystania
                        3) Uruchamiania           zestaw         ze     zgromadzonych       w
                           komputerowy i poprawnie               pamięciach        szkolnych
                           kończy jego pracę.                    komputerów: dokumentów,
                                                                 prac innych użytkowników,
                                                                 programów.
                                                              3) Podaje            przykłady
                                                                 zastosowania komputera w
                                                                 szkole.
                                                              4) Wymienia nazwy urządzeń
                                                                 opartych     na     technice
                                                                 komputerowej.




                                          - 239 -
Podstawowe          1) Dostosowuje         stanowisko     1) Podaje         zastosowania
K+P                    pracy      do         wymagań         spotykanych na co dzień
ocena dostateczna      bezpiecznej i      higienicznej       urządzeń     opartych     na
                       pracy.                                technice komputerowej.
                                                          2) Wyjaśnia             pojęcia:
                                                             informatyka,        piractwo
                                                             komputerowe.
                                                          3) Omawia                zasady
                                                             obowiązujące użytkownika
                                                             komputera            podczas
                                                             korzystania z programów.
                                                          4) Wymienia            poznane
                                                             dziedziny      zastosowania
                                                             komputerów w najbliższym
                                                             otoczeniu i wskazuje na
                                                             korzyści wynikające z ich
                                                             zastosowania.
                                                          5) Podaje zasady właściwego
                                                             przechowywania dyskietek i
                                                             płyt CDROM.

Rozszerzające       1) komputerowych         stanowisk    1) Wyjaśnia pojęcia: prawa
(K + P) + R            pracy w różnych miejscach w           autorskie, programy demo,
ocena dobra            szkole.                               komputer multimedialny.
                    2) Ustala sposób prawidłowego         2) Omawia        konsekwencje
                       Ocenia               organizację      prawne             piractwa
                       użytkowania dyskietek i płyt          komputerowego.
                       CDROM          na     podstawie
                       symboli umieszczonych na
                       opakowaniu.
                    3) Charakteryzuje dokumentację
                       legalnego oprogramowania:
                       licencję, numer licencyjny,
                       kartę rejestracyjną.

Dopełniające        1) Przewiduje              skutki     1) Omawia              normy
(K + P + R) + D        nieprawidłowego                       bezpiecznego użytkowania
ocena bardzo           zorganizowania                        monitorów.
dobra                  komputerowego stanowiska           2) Wyjaśnia pojęcia: upgrade,
                       pracy.                                programy freeware, public
                    2) Analizuje korzyści wynikające         domain, shareware, znak
                       z użytkowania legalnego               towarowy.
                       oprogramowania.                    3) Omawia            sposoby
                    3) Charakteryzuje     możliwości         zapobiegania      piractwu
                       wykorzystania komputera w             komputerowemu.
                       procesie nauczania i uczenia       4) Podaje inne od omawianych
                       się.                                  na zajęciach dziedziny
                                                             życia,      w      których
                                                             zastosowano komputer.




                                       - 240 -
Ponadprogramowe Wykraczające poza program, np.:     Wykraczające poza program, np.:
(K + P + R + D) + 1) Przewiduje wpływ doboru          1) Omawia przyczyny chorób
PP                    monitora na komfort pracy           związanych       z    obsługą
ocena celująca        użytkownika komputera.              komputera.
                  2) Charakteryzuje           normy   2) Wskazuje, na podstawie
                      odpowiedzialnego i etycznego        literatury, kierunki rozwoju
                      zachowania      użytkowników        komputera.
                      systemów informatycznych.
                  3) Analizuje zalety (np.: ułatwia
                      pracę, dostarcza rozrywki) i
                      zagrożenia (np.: powoduje
                      chorobę zawodową RSI), jakie
                      niesie komputeryzacja życia.
                  4) Ocenia wpływ komputera i
                      urządzeń opartych na technice
                      komputerowej na jakość życia
                      człowieka.



2. PRACA Z KOMPUTEREM

                                              Osiągnięcia ucznia
  WYMAGANIA
                            UMIEJĘTNOŚCI                           WIADOMOŚCI
Konieczne             1. Korzysta ze stacji dyskietek i     1. Nazywa typ komputerów
K                         napędu CDROM w jednostce             będących     w    pracowni
ocena                     centralnej      zgodnie      z       komputerowej.
dopuszczająca             poznanymi zasadami.               2. Rozróżnia      podstawowe
                      2. Prawidłowo rozpoczyna i               elementy             zestawu
                          kończy pracę z systemem.             komputerowego.
                      3. Wykorzystuje mysz do pracy         3. Wskazuje            poznane
                          w systemie Windows.                  urządzenia zewnętrzne.
                      4. Określa            podstawowe      4. Wymienia rodzaje pamięci
                          elementy Pulpitu.                    zewnętrznych komputera,
                      5. Uruchamia            programy,        jakie wykorzystuje w pracy
                          korzystając z ikony skrótu na        z komputerem (dyskietka,
                          Pulpicie.                            dysk twardy, CDROM).
                      6. Poprawnie kończy pracę             5. Wskazuje poznane elementy
                          programów.                           okna programu.
                      7. Obsługuje             programy     6. Podaje przykłady aplikacji
                          uruchomione automatycznie z          poznanych na lekcji.
                          płyty CDROM.                      7. Wskazuje foldery otwarte.
                      8. Otwiera plik.                      8. Wyjaśnia pojęcie wirusa
                      9. Zapisuje plik, dobierając             komputerowego.
                          nazwy tworzonych plików do
                          ich     zawartości     według
                          wskazówek.
                      10. Otwiera okno folderu.
                      11. Zakłada folder.
                      12. Kopiuje plik lub folder.
                      13. Usuwa wskazany plik lub
                          folder.
                      14. Porusza się po strukturze
                          folderów.
                      15. Sprawdza             dyskietkę
                                          - 241 -
                        programem antywirusowym
                        według wskazówek.


Podstawowe          1. Klasyfikuje         podstawowe      1. Rozróżnia       podstawowe
K+P                     urządzenia wejścia i wyjścia          elementy        wewnętrzne
ocena dostateczna       w zestawie komputerowym               komputera (płytę główną,
                        (mysz, klawiatura, monitor,           procesor, kartę graficzną,
                        drukarka) i określa ich               dźwiękową,         sieciową,
                        zastosowanie.                         pamięć wewnętrzną).
                    2. Porównuje            pojemności     2. Rozróżnia       podstawowe
                        różnych rodzajów pamięci              jednostki            pamięci
                        komputera.                            komputera (bit, bajt).
                    3. Obsługuje      klawiaturę      z    3. Objaśnia      zastosowanie
                        wykorzystaniem małych i               elementów
                        wielkich liter oraz polskich          rozmieszczonych             z
                        znaków diakrytycznych.                przodu             jednostki
                    4. Obsługuje okna programów z             centralnej.
                        wykorzystaniem poznanych           4. Omawia              sposoby
                        elementów.                            uruchamiania
                    5. Zmienia rozmiar i położenie            poznawanych na lekcji
                        okna wg potrzeb oraz odkłada          aplikacji.
                        okno na pasek zadań i              5. Odczytuje z paska zadań
                        przywraca je na Pulpit.               nazwy       uruchomionych
                    6. Obsługuje menu programu i              aplikacji     i    wskazuje
                        okna dialogowe.                       aplikację aktywną.
                    7. Uruchamia             programy,     6. Wyjaśnia             pojęcia:
                        korzystając    z     przycisku        procesor, płyta główna,
                                                              pamięć           komputera,
                        START.
                                                              program,
                    8. Przegląda zasoby komputera,
                                                              oprogramowanie, okno,
                        korzystając      z      drzewa
                                                              Pulpit, ikony, przycisk,
                        folderów        w        oknie
                                                              pasek zadań, aplikacja,
                        Eksploratora Windows.
                                                              dokument,               okno
                    9. Zapisuje pliki na dysku we
                                                              programu,               okna
                        wskazanym folderze.                   dialogowe,              okna
                    10. Wyszukuje zapisane pliki ze           komunikatów, plik, folder,
                        wskazanych folderów.                  folder otwarty, nazwa
                    11. Tworzy nowe foldery i                 pliku, skrót, Kosz.
                        struktury folderów (jednym z       7. Omawia              sposoby
                        poznanych sposobów) na                przeciwdziałania wirusom
                        podstawie wzoru.                      komputerowym.
                    12. Opróżnia Kosz i odzyskuje z
                        niego     skasowane       pliki,
                        foldery.
                    13. Sprawdza wybrany dysk
                        programem antywirusowym i
                        niszczy ewentualnie wykryte
                        wirusy według wskazówek.


Rozszerzające       1. Porównuje rodzaje pamięci           1. Objaśnia     przeznaczenie
(K + P) + R            zewnętrznych      komputera,           podstawowych elementów
ocena dobra            jakie wykorzystuje w pracy z           wewnętrznych komputera
                       komputerem (dyskietka, dysk            (płyty głównej, procesora,
                       twardy, CDROM).                        kart       rozszerzających,
                    2. Określa         zastosowanie           pamięci       wewnętrznej,
                                         - 242 -
                        skanera, plotera, mikrofonu,         zasilacza).
                        głośnika, słuchawek, modemu       2. Szereguje jednostki pamięci
                        w zestawie komputerowym.             komputera              według
                  3.    Porównuje różne sposoby              wielkości.
                        zmiany rozmiarów okna             3. Rozróżnia      najważniejsze
                        programu.                            gniazda      służące       do
                  4.    Charakteryzuje        elementy       połączenia           urządzeń
                        okien dialogowych.                   zewnętrznych.
                  5.    Kojarzy rodzaj pliku z ikoną      4. Wyjaśnia pojęcia: system
                        która go reprezentuje.               operacyjny,      zawieszenie
                  6.    Przegląda zawartość folderów         komputera, wskazywanie,
                        w różnych widokach.                  kliknięcie,      przeciąganie
                  7.    Uruchamia programy za                myszą, plik wykonywalny,
                        pomocą       aplikacji     Mój       drzewo              folderów,
                        komputer.                            rozszerzenie, pliki danych,
                  8.    Przełącza       się     między       opcja.
                        uruchomionymi aplikacjami.        5. Omawia          zastosowanie
                  9.    Tworzy skrót do programu na          elementów okna.
                        Pulpicie i zmienia jego           6. Omawia zastosowanie okien
                        nazwę.                               komunikatów.
                  10.   Dokonuje poprawek w pracy i       7. Objaśnia rolę Schowka
                        zapisuje zmiany na dysku ze          podczas               operacji
                        zmianą lokalizacji.                  kopiowania i przenoszenia.
                  11.   Tworzy strukturę folderów         8. Wymienia typy drukarek.
                        według potrzeb.
                  12.   Zmienia nazwę folderu i
                        pliku.
                  13.   Wybiera optymalną metodę
                        kopiowania, przenoszenia i
                        usuwania      folderów     oraz
                        plików.
                  14.   Charakteryzuje       szkodliwe
                        działania              wirusów
                        komputerowych.
                  15.   Instaluje              program
                        antywirusowy            według
                        wskazówek.



                  1. Analizuje różnice między
Dopełniające                                              1. Prezentuje           historię
                     pamięciami wewnętrznymi a
(K + P + R) + D                                              mikrokomputera.
                     zewnętrznymi komputera.
ocena bardzo                                              2. Definiuje sposób określania
                  2. Charakteryzuje        nośniki
dobra                                                        szybkości komputera.
                     pamięci zewnętrznych (płyty
                                                          3. Podaje        wielokrotności
                     CDR, CDRW, DVD).
                                                             jednostki            pamięci
                  3. Porównuje zasady pracy i
                                                             komputera (1 bajta).
                     zastosowania         drukarek
                                                          4. Omawia zastosowanie kart:
                     igłowych, atramentowych i
                                                             graficznej, dźwiękowej i
                     laserowych.
                                                             sieciowej.
                  4. Łączy elementy zestawu
                                                          5. Objaśnia          parametry
                     komputerowego.
                                                             wyświetlanego obrazu.
                  5. Prawidłowo      reaguje    na
                                                          6. Omawia zadania systemu
                     zawieszenie się komputera.
                                                             operacyjnego.
                  6. Stosuje optymalne metody
                                                          7. Wyjaśnia na czym polega
                     zmiany położenia i rozmiaru
                                                             instalacja programu.
                                        - 243 -
                         okna.                              8. Nazywa       elementy      i
                     7. Prawidłowo         reaguje     na      zawartość     okna    MÓJ
                         pojawiające się w programie           KOMPUTER.
                         komunikaty.                        9. Wyjaśnia pojęcia: ścieżka
                     8. Rozpoznaje rodzaj pliku na             dostępu, menu podręczne,
                         podstawie rozszerzenia jego           Internet,   kompatybilność
                         nazwy (TXT, BMP, DOC).                komputerów,
                     9. Przewiduje na podstawie                wielozadaniowość systemu,
                         poznanych rozszerzeń lub              nagrywarka, rozdzielczość.
                         ikony reprezentującej plik, z
                         jaką aplikacją jest on
                         skojarzony.
                     10. Wyszukuje na dysku ikony
                         plików wykonywalnych i
                         uruchamia za ich pomocą
                         programy.
                     11. Uruchamia             programy,
                         korzystając      z     polecenia
                         URUCHOM z menu START.
                     12. Uruchamia              program,
                         otwierając utworzony w nim
                         dokument.
                     13. Tworzy na Pulpicie skrót do
                         dysku, dokumentu i folderu
                         oraz zmienia jego nazwę.
                     14. Tworzy nowy folder podczas
                         zapisu pliku.
                     15. Tworzy nową wersję pliku na
                         dysku za pomocą polecenia
                         ZAPISZ JAKO ze zmianą
                         lokalizacji lub nazwy pliku.
                     16. Wybiera optymalną metodę
                         do kopiowania, przenoszenia
                         i usuwania grupy folderów
                         lub plików.
                     17. Porządkuje pliki i foldery na
                         dysku.
                     18. Porządkuje ikony na Pulpicie
                         według własnego wyboru.
                     19. Obsługuje               program
                         antywirusowy zgodnie z
                         potrzebami.


Ponadprogramo Wykraczające poza program, np.:       Wykraczające poza program, np.:
we                1. Rozróżnia       dwa       typy   1. Rozróżnia typy slotów
(K + P + R + D) +    komputerów osobistych: IBM           (gniazd).
PP                   PC i MAC.                        2. Omawia                 cechy
ocena celująca    2. Porównuje           komputery        nowoczesnych            kart
                     stacjonarne i przenośne.             graficznych i dźwiękowych.
                  3. Opisuje związek między           3. Omawia          zastosowanie
                     sprzętową         konfiguracją       innych niż poznane na lekcji
                     komputera         a       jego       kart rozszerzających (np.:
                     wydajnością.                         telewizyjnej, wideo).
                  4. Porównuje ilościowo różne        4. Wymienia         producentów
                     rodzaje pamięci zewnętrznej.         popularnych procesorów.
                                          - 244 -
               5. Charakteryzuje port USB.            5. Omawia                zasady
               6. Odczytuje z instrukcji obsługi          powstawania     kolorowych
                   parametry urządzenia.                  wydruków na drukarce
               7. Ocenia jakość urządzenia na             atramentowej oraz sposoby
                   podstawie            poznanych         polepszania wydruków.
                   parametrów.                        6. Omawia wszystkie opcje
               8. Charakteryzuje napędy i                 okna ZAMKNIJ SYSTEM
                   nośniki                 pamięci        WINDOWS.
                   zewnętrznych, np.: streamer,       7. Wskazuje      różnice      w
                   Zip, MO.                               budowie okien różnych
               9. Określa zastosowanie innych             programów.
                   od     poznanych       urządzeń    8. Objaśnia       zastosowanie
                   zewnętrznych         (trackball,       skrótów klawiszowych w
                   touchpad, ploter).                     systemie Windows.
               10. Wykorzystuje okienko do            9. Wyjaśnia pojęcia: system
                   zabezpieczania        dyskietki        binarny, sektor, klaster,
                   przed           przypadkowym           dyskietka       systemowa,
                   zapisem.                               defragmentacja dysku.
               11. Ocenia różnice pracy w             10. Wskazuje     na     zadania
                   systemach         DOS          i       polecenia DODAJ/USUŃ
                   WINDOWS.                               PROGRAMY.
               12. Charakteryzuje         nakładki    11. Omawia       konsekwencje
                   systemowe (np. NC).                    modyfikowania       folderu
               13. Sprawdza zasoby komputera.             WINDOWS.
               14. Analizuje różnice w budowie
                   okien różnych programów.
               15. Odczytuje właściwości pliku
                   lub folderu.
               16. Wyszukuje dowolny plik,
                   grupę plików lub folder za
                   pomocą polecenia ZNAJDŹ z
                   menu START, wykorzystując
                   znaki globalne.
               17. Tworzy              skojarzenie
                   rozszerzenia pliku z aplikacją.
               18. Zmienia wygląd Pulpitu, np.:
                   zmienia     tapetę,     atrybuty
                   czcionki, kompozycję.
               19. Tworzy grupę i skrót w menu
                   START|PROGRAMY.
               20. Wykorzystuje          narzędzia
                   systemowe: defragmentator
                   dysków, scandisk.
               21. Instaluje     i      uruchamia
                   nieznane mu dotychczas
                   programy komputerowe.
               22. Obsługuje różne programy
                   antywirusowe.




3. PROGRAMY UŻYTKOWE
                                    - 245 -
3.1. RYSOWANIE W EDYTORZE GRAFIKI

                                             Osiągnięcia ucznia
  WYMAGANIA
                          UMIEJĘTNOŚCI                            WIADOMOŚCI
Konieczne           1. Uruchamia edytor grafiki            1. Nazywa poznany edytor
K                       wykorzystywany na lekcji.             grafiki.
ocena               2. Rysuje      proste     elementy     2. Wskazuje   w   edytorze
dopuszczająca           graficzne       i        figury       grafiki PRZYBORNIK i
                        geometryczne                  z       PALETĘ KOLORÓW.
                        wykorzystaniem myszki.
                    3. Wykorzystuje klawisz SHIFT
                        podczas             rysowania
                        kwadratów i kół.
                    4. Wypełnia kolorem gotowe
                        elementy w edytorze grafiki.
                    5. Zapisuje prace w podanym
                        folderze w proponowanym
                        przez program formacie.
                    6. Zaznacza fragment rysunku,
                        dobierając odpowiednią cechę
                        narzędzia.
                    7. Przenosi fragment rysunku w
                        inne miejsce na tym samym
                        rysunku.
                    8. Kopiuje elementy rysunku,
                        przeciągając je myszką z
                        wykorzystaniem        klawisza
                        CTRL.
                    9. Komponuje         rysunki      z
                        gotowych           elementów,
                        wykorzystując
                        PRZYBORNIK.
                    10. Korzysta      z      podglądu
                        wydruku.
                    11. Drukuje      prace      według
                        wskazówek.


Podstawowe          1. Operuje kolorem pierwszo i          1. Wyjaśnia pojęcia: grafika
K+P                    drugoplanowym.                         komputerowa,           edytor
ocena dostateczna   2. Rysuje     proste    elementy          grafiki, blok, Schowek.
                       graficzne,        prawidłowo        2. Objaśnia        zastosowanie
                       dobierając                  z          elementów okna edytora
                       PRZYBORNIKA narzędzie i                grafiki.
                       jego cechy.                         3. Objaśnia        zastosowanie
                    3. Posługuje się poleceniem               Schowka.
                       COFNIJ        do       zmiany
                       wykonanej pracy.
                    4. Wykonuje proste rysunki
                       według określonego wzoru.
                    5. Korzysta z LUPY do korekty
                       rysunku.
                    6. Wykorzystuje klawisz SHIFT
                       podczas     rysowania    linii
                                        - 246 -
                      poziomych, pionowych, pod
                      kątem 45o.
                7.    Wypełnia gotowe elementy,
                      pobierając kolor z rysunku.
                8.    Dołącza napisy do rysunku w
                      wybranym              miejscu,
                      dobierając kolor napisu i tła.
                9.    Korzysta ze Schowka do
                      kopiowania i przenoszenia
                      fragmentów rysunku.
                10.   Przekształca rysunki i ich
                      fragmenty     (np.      obraca,
                      pochyla, odwraca kolor).
                11.   Zmienia rozmiary elementów
                      rysunku.
                12.   Wstawia do tworzonego
                      obrazu rysunki z pliku.
                13.   Drukuje przygotowane prace
                      bez zmiany ustawień.


Rozszerzające   1. Ustala atrybuty rysunku w            1. Omawia przeznaczenie i
(K + P) + R         edytorze grafiki.                      zalety edytora grafiki.
ocena dobra     2. Wykorzystuje klawisz SHIFT           2. Wskazuje         inne    od
                    podczas              rysowania         poznanych programy do
                    wielokątów.                            edycji grafiki.
                3. Rysuje okręgi i koła.                3. Omawia         różnice    w
                4. Dokonuje        poprawek       w        operowaniu zaznaczonym
                    pracach            graficznych,        fragmentem rysunku z tłem i
                    wykorzystując siatkę pikseli.          bez tła.
                5. Zapisuje rysunki w formatach         4. Rozpoznaje pliki graficzne
                    JPG lub GIF.                           na podstawie ich rozszerzeń.
                6. Dokonuje wyboru czcionki i
                    jej atrybutów.
                7. Wybiera optymalne metody
                    kopiowania, przenoszenia i
                    usuwania         zaznaczonego
                    fragmentu rysunku.
                8. Wykorzystuje            poznane
                    operacje do uzyskania cienia.
                9. Świadomie             podejmuje
                    decyzję o zapisywaniu lub
                    rezygnacji z zapisu zmian w
                    pliku na dysku.
                10. Tworzy pliki zawierające
                    fragmenty rysunków.
                11. Wykonuje       ilustracje     na
                    zadany          temat          z
                    wykorzystaniem poznanych
                    narzędzi i funkcji programu
                    graficznego.
                12. Dobiera              parametry
                    drukowania:           orientację
                    strony, liczbę kopii, zakres
                    stron.

                                      - 247 -
Dopełniające         1. Tworzy według własnego              1. Wyjaśnia pojęcie piksela.
(K + P + R) + D         projektu rysunki i bogate           2. Rozpoznaje pliki graficzne
ocena bardzo            kolorystycznie kompozycje              na podstawie ich rozszerzeń.
dobra                   graficzne.
                     2. Wykorzystuje         poznane
                        operacje do uzyskania efektu
                        perspektywy.
                     3. Tworzy ozdobne napisy.
                     4. Stosuje poznane na plastyce
                        zasady           kompozycji,
                        zwracając uwagę na estetykę i
                        walory            artystyczne
                        tworzonego obrazu.
                     5. Dopasowuje rozmiar obrazu
                        do tworzonego rysunku.
                     6. Obsługuje szkolną drukarkę.


Ponadprogramo Wykraczające poza program, np.:      Wykraczające poza program, np.:
we                1. Charakteryzuje formaty map      1. Wskazuje podobieństwa i
(K + P + R + D) +    bitowych.                           różnice w pracy w różnych
PP                2. Definiuje i wykorzystuje            programach graficznych.
ocena celująca       kolory niestandardowe.          2. Wskazuje różnice między
                  3. Wykorzystuje           skróty       grafiką bitmapową a grafiką
                     klawiszowe do pracy z               wektorową.
                     edytorem grafiki.               3. Objaśnia pojęcie i cel
                  4. Wykorzystuje      inny     od       konwersji            plików
                     poznanego            program        graficznych.
                     graficzny.
                  5. Projektuje i wykonuje prace
                     graficzne o praktycznym
                     zastosowaniu.
                  6. Tworzy tapety na Pulpicie z
                     własnych prac lub zrzutów
                     ekranów.
                  7. Dostosowuje elementy okna
                     programu      do    własnych
                     potrzeb.



3.2. PRACA Z EDYTOREM TEKSTU

                                        Osiągnięcia ucznia
  WYMAGANIA
                              UMIEJĘTNOŚCI                           WIADOMOŚCI
Konieczne            1. Prawidłowo uruchamia i kończy             1. Nazywa         poznany
K                       pracę     z     edytorem       tekstu        edytor tekstu.
ocena                   wykorzystywanym na lekcji.                2. Wskazuje elementy
dopuszczająca        2. Pisze proste teksty z zastosowaniem          okna edytora tekstu.
                        małych i wielkich liter oraz polskich     3. Rozróżnia w tekście
                        znaków diakrytycznych i odstępów.            kursor tekstowy i
                     3. Zapisuje tekst w pliku na dysku              kursor myszy.
                        jedną z poznanych metod.                  4. Wskazuje i nazywa
                     4. Otwiera z dysku gotowy dokument.             elementy         strony
                     5. Wyświetla dokument w różnych                 dokumentu: wiersz,
                                        - 248 -
                          widokach.                                  akapit, wcięcie w
                    6.    Zmienia marginesy i orientację             tekście.
                          strony według podanego wzoru.           5. Wyjaśnia      pojęcia:
                    7.    Przegląda tekst, stosując paski            blok, czcionka, edytor
                          przewijania.                               tekstu.
                    8.    Wyszukuje usterki w gotowym
                          tekście i wprowadza poprawki,
                          stosując klawisze do kasowania
                          znaków.
                    9.    Zaznacza dowolny fragment tekstu
                          w edytorze tekstowym jedną z
                          poznanych metod.
                    10.   Wykonuje operacje na bloku:
                          usunięcie, przeniesienie w inne
                          miejsce, kopiowanie.
                    11.   Dokonuje operacji wyrównywania
                          tekstu, zmiany rodzaju czcionki i jej
                          atrybutów.
                    12.   Drukuje przygotowane prace bez
                          zmiany ustawień.


Podstawowe          1. Stosuje         zasadę       częstego      1. Wyjaśnia      pojęcia:
K+P                     zapisywania             tworzonego           redagowanie           i
ocena dostateczna       dokumentu.                                   formatowanie
                    2. Ustala parametry dotyczące układu             dokumentu, wiersz,
                        strony (rozmiar, orientację strony,          akapit, wcięcie w
                        szerokość marginesów).                       tekście, wyrównanie
                    3. Stosuje       klawisze    sterowania          tekstu,       łamanie
                        kursorem i kombinacje klawiszy               wiersza.
                        (HOME, END, PG UP, PG DN,                 2. Omawia
                        CTRL + HOME, CTRL + END) do                  zastosowanie edytora
                        przeglądania tekstu.                         tekstu.
                    4. Posługuje się poleceniem COFNIJ,           3. Wyjaśnia znaczenie
                        aby anulować wykonaną operację.              częstego zapisywania
                    5. Dokonuje następujących zmian w                tworzonego
                        tekście:    dopisywanie      nowego          dokumentu w pliku
                        akapitu, wstawianie i kasowanie              na dysku.
                        akapitu według podanego wzoru.            4. Wskazuje elementy
                    6. Stosuje w tekście wcięcia w                   okna edytora tekstu i
                        pierwszym wierszu akapitu i                  objaśnia            ich
                        wcięcia akapitu.                             zastosowanie.
                    7. Dzieli tekst na akapity i wstawia          5. Wyjaśnia          rolę
                        pusty akapit.                                klawisza ENTER w
                    8. Formatuje akapit według podanego              redagowaniu tekstu.
                        wzoru.                                    6. Wskazuje,        jakie
                    9. Odtwarza treść i format wzorca                rozszerzenie nazwy
                        dokumentu.                                   pliku       zawierają
                    10. Dobiera parametry drukowania:                dokumenty tekstowe
                        orientację strony, liczbę kopii,             tworzone na lekcji.
                        zakres stron.                             7. Omawia
                                                                     charakterystyczne
                                                                     cechy      poznanych
                                                                     wzorcowych
                                                                     dokumentów.
                                                                  8. Wymienia        nazwy
                                          - 249 -
                                                                najczęściej
                                                                używanych czcionek.
                                                            9. Wyjaśnia      potrzebę
                                                                różnicowania
                                                                rodzajów czcionek w
                                                                dokumencie          i
                                                                zróżnicowanego
                                                                wyglądu akapitu.
                                                            10. Omawia          etapy
                                                                przygotowania
                                                                dokumentu do druku.


Rozszerzające     1. Charakteryzuje       różne   rodzaje   1. Wymienia inne od
(K + P) + R           wyrównania tekstu.                       poznanych programy
ocena dobra       2. Ocenia układ treści i format              do edycji tekstów.
                      wzorcowych dokumentów.                2. Wskazuje i nazywa
                  3. Dobiera tryb pracy edytora do             elementy         strony
                      wykonanej operacji poprawiania           dokumentu: margines,
                      tekstu.                                  wcięcie pierwszego
                  4. Wybiera        optymalną     metodę       akapitu,     nagłówek,
                      zaznaczania tekstu.                      stopka, przypis.
                  5. Pracuje w różnych widokach.            3. Wyjaśnia        pojęcie
                  6. Stosuje       poznane      czynności      widoków dokumentu
                      redagowania tekstu, wprowadzając         i omawia ich rodzaje.
                      zmiany i poprawki w celu              4. Omawia       parametry
                      dopracowania jego treści.                wpływające           na
                  7. Zmienia odstępy między wierszami i        wygląd           strony
                      akapitami, korzystając z polecenia       dokumentu.
                      AKAPIT z menu FORMAT.                 5. Objaśnia         zasady
                  8. Rozmieszcza tekst w kolumnach,            rozmieszczania tekstu
                      wykorzystując tabulatory.                na stronie.
                  9. Umieszcza w tekście rysunki.           6. Omawia tryby pracy
                  10. Redaguje i formatuje proste teksty       edytora i ich rodzaje.
                      według poznanych wzorów (list,        7. Omawia          pojęcie
                      zaproszenie).                            indeksu górnego i
                  11. Ustala jakość wydruku.                   dolnego.
                  12. Dobiera ustawienia marginesów do      8. Wyjaśnia        pojęcie
                      rodzaju drukowanego dokumentu.           tabulatora i sposoby
                                                               jego ustalania.
                                                            9. Wymienia        rodzaje
                                                               tabulatorów.
Dopełniające      1. Sprawnie pisze na klawiaturze.         1. Wyjaśnia      pojęcia:
(K + P + R) + D   2. Używa kombinacji klawiszy w               margines,      wcięcie
ocena bardzo         pracy z edytorem tekstu.                  pierwszego akapitu,
dobra             3. Ocenia, jak dobór parametrów              nagłówek,      stopka,
                     układu strony wpływa na jej               przypis,       twarda
                     wygląd.                                   spacja.
                  4. Dobiera rodzaj tabulatora do           2. Rozróżnia
                     wyrównania kolumn tekstu.                 rozszerzenia     nazw
                  5. Redaguje i formatuje tekst na             plików      nadawane
                     zadany oraz dowolny temat z               przez edytory tekstu.
                     wykorzystaniem różnych narzędzi i      3. Rozróżnia czcionki
                     funkcji poznanego edytora tekstu,         szeryfowe             i
                     nadając mu wygląd stosowny do             bezszeryfowe.
                     jego treści.
                                     - 250 -
                      6. Biegle obsługuje szkolną drukarkę.


Ponadprogramo Wykraczające poza program, np.:             Wykraczające poza program,
we                1. Wstawia zakładki do tekstu.          np.:
(K + P + R + D) + 2. Charakteryzuje              operacje      1. Omawia        pojęcie
PP                    wyrównywania kolumn tekstu za               zakładki
ocena celująca        pomocą tabulatorów.                         umieszczonej       w
                  3. Opracowując dokument, dobiera                tekście     i     jej
                      format do jego treści oraz zwraca           zastosowanie.
                      uwagę na jego estetyczny wygląd.         2. Wskazuje
                  4. Wstawia do dokumentów obiekty                podobieństwa        i
                      WordArt.                                    różnice w pracy w
                  5. Ozdabia teksty klipartami.                   różnych programach
                  6. Formatuje wstawione do dokumentu             tekstowych.
                      obiekty graficzne.                       3. Omawia
                  7. Wstawia do tekstu tabele.                    zaawansowane
                  8. Formatuje tabelę.                            narzędzia     edytora
                  9. Wykorzystuje inny od poznanego               tekstu.
                      edytor tekstu.
                  10. Dostosowuje paski narzędzi do
                      własnych potrzeb.
                  11. Pracuje z nagłówkiem i stopką,
                      ustala ich format.



                                       KLASA II

1. PRACA Z KOMPUTEREM

                                         Osiągnięcia ucznia
  WYMAGANIA
                               UMIEJĘTNOŚCI                       WIADOMOŚCI
Konieczne             1. Klasyfikuje podstawowe urządzenia     1. Objaśnia
K                         wejściowe i wyjściowe w zestawie        zastosowanie
ocena                     komputerowym (mysz, klawiatura,         podstawowych
dopuszczająca             monitor, drukarka) i określa ich        elementów
                          zastosowanie.                           znajdujących się z
                      2. Uruchamia programy, korzystając z        przodu        jednostki
                          ikony skrótu na Pulpicie oraz z         centralnej.
                          przycisku START.                     2. Wyjaśnia       pojęcia:
                      3. Zapisuje plik, dobierając nazwę          program,
                          odpowiednią do jego zawartości.         oprogramowanie,
                      4. Tworzy nowy folder.                      okno, Pulpit, ikona,
                      5. Kopiuje, przenosi i usuwa wskazany       przycisk,        pasek
                          plik lub folder.                        zadań,       aplikacja,
                      6. Porusza się po strukturze folderów.      dokument,         okno
                      7. Wyszukuje pliki (foldery) o znanej       programu,         okna
                          nazwie za pomocą polecenia              dialogowe,        okna
                          ZNAJDŹ z menu START.                    komunikatów, plik,
                      8. Wyszukuje wskazane informacje o          folder, folder otwarty,
                          plikach (folderach, dyskach) wśród      nazwa            pliku,
                          ich właściwości.                        właściwości       pliku
                      9. Zmienia nazwę pliku lub folderu.         (folderu lub dysku),
                      10. Poznaje przeznaczenie wskazanych        skrót,           Kosz,

                                         - 251 -
      elementów okien dialogowych,                 formatowanie.
      korzystając z Pomocy podręcznej        3.    Wymienia       rodzaje
      (kontekstowej).                              systemu       Pomocy
11.   Formatuje dyskietkę zgodnie ze               środowiska Windows
      wskazówkami.                                 oraz zadania tego
12.   Wykonuje kompresję i dekompresję             systemu.
      pojedynczych      plików     według    4.    Wskazuje elementy
      wskazówek.                                   okna          systemu
13.   Przegląda      zasoby      sieciowe,         Pomocy tematycznej.
      korzystając z aplikacji Otoczenie      5.    Objaśnia        sposób
      sieciowe.                                    uruchamiania
14.   Łączy się z wybranym portalem.               Pomocy podręcznej
15.   Korzysta       z       wyszukiwarki          (kontekstowej).
      oferowanej przez portal.               6.    Wymienia         nazwy
16.   Odbiera     i    odczytuje    pocztę         najczęściej
      elektroniczną.                               spotykanych plików
17.   Odpisuje na list elektroniczny,              wykonywalnych
      wykorzystując              polecenie         programów
      ODPOWIEDZ.                                   instalacyjnych.
                                             7.    Nazywa        poznany
                                                   program
                                                   kompresujący.
                                             8.    Wskazuje elementy
                                                   okna         programu
                                                   Kompresor.
                                             9.    Podaje      określenie
                                                   sieci komputerowej.
                                             10.   Wyjaśnia       pojęcia:
                                                   serwer,          klient,
                                                   logowanie.
                                             11.   Wymienia       rodzaje
                                                   sieci (WAN i LAN).
                                             12.   Wymienia          cechy
                                                   rozległej          sieci
                                                   komputerowej           i
                                                   rozproszonej       sieci
                                                   komputerowej.
                                             13.   Wyjaśnia       pojęcia:
                                                   strona WWW, sieć
                                                   WWW, adres strony,
                                                   witryna, przeglądarka
                                                   internetowa,
                                                   wyszukiwarka
                                                   internetowa, poczta
                                                   elektroniczna (email),
                                                   program pocztowy,
                                                   adres email.
                                             14.   Wymienia         nazwy
                                                   innych            usług
                                                   internetowych (grupy
                                                   dyskusyjne,        IRC,
                                                   chat, usługa FTP).




                     - 252 -
Podstawowe          1. Określa zastosowanie skanera,            1. Wyjaśnia         pojęcia:
K+P                     plotera, mikrofonu, głośników,              system operacyjny,
                        słuchawek, modemu.                          zawieszenie
ocena dostateczna
                    2. Przegląda       zasoby     komputera,        komputera,          plik,
                        korzystając z drzewa folderów w             rozszerzenie, atrybut
                        oknie Eksplorator Windows.                  pliku (folderu), plik
                    3. Uruchamia programy za pomocą                 wykonywalny,
                        aplikacji Mój        komputer lub           drzewo       folderów,
                        korzystając z polecenia URUCHOM             opcja.
                        z menu START.                           2. Wymienia          rodzaje
                    4. Tworzy nowy folder podczas zapisu            atrybutów          pliku
                        pliku.                                      (folderu).
                    5. Tworzy na Pulpicie skrót do              3. Objaśnia znaczenie
                        programu, dysku, dokumentu lub              rozszerzenia nazwy
                        folderu.                                    pliku.
                    6. Zmienia nazwę skrótu.                    4. Rozróżnia         rodzaje
                    7. Tworzy strukturę folderów według             systemów        Pomocy
                        potrzeb.                                    środowiska Windows.
                    8. Kopiuje, przenosi i usuwa grupę          5. Opisuje budowę okna
                        plików (folderów).                          systemu         Pomocy
                    9. Tworzy nową wersję pliku na dysku            tematycznej i rolę
                        za pomocą polecenia ZAPISZ                  odsyłaczy.
                        JAKO ze zmianą lokalizacji lub          6. Omawia          sposoby
                        nazwy pliku.                                wyszukiwania
                    10. Wyszukuje plik (grupę plików) z             tematów                 z
                        zastosowaniem znaków globalnych             wykorzystaniem karty
                        (wieloznacznych) według podanego            WYSZUKAJ            oraz
                        wzoru.                                      INDEKS.
                    11. Odczytuje i porównuje właściwości       7. Omawia                 cel
                        różnych obiektów.                           formatowania
                    12. Rozpoznaje rodzaj pliku po                  dyskietki.
                        rozszerzeniu jego nazwy (TXT,           8. Wyjaśnia         pojęcia:
                        BMP, DOC, WPS).                             program instalacyjny,
                    13. Porządkuje pliki i foldery na dysku.        kompresja,
                    14. Korzystając z karty WYSZUKAJ                dekompresja,         plik
                        lub INDEKS, wyszukuje w systemie            archiwalny.
                        Pomocy        temat      omawianego     9. Objaśnia, na czym
                        zagadnienia według wskazówek.               polega       instalacja
                    15. Korzystając z systemu Pomocy                programu.
                        podręcznej            (kontekstowej),   10. Omawia        elementy
                        wyświetla       opisy     elementów         okna         programu
                        środowiska Windows.                         kompresującego i ich
                    16. Wykonuje operację formatowania              przeznaczenie.
                        dyskietki.                              11. Wymienia            typy
                    17. Uruchamia omawiany program                  archiwów tworzonych
                        instalacyjny.                               przez          program
                    18. Instaluje     program,     postępując       kompresujący.
                        zgodnie ze wskazówkami.                 12. Wyjaśnia        pojęcia:
                    19. Tworzy pojedynczy plik archiwum             konto,         protokół
                        (grupy plików) i przeprowadza jego          sieciowy,         prawo
                        dekompresję.                                dostępu.
                    20. Rozpoznaje pliki archiwów różnego       13. Identyfikuje typ sieci
                        typu.                                       lokalnej
                    21. Rozpoznaje       nazwy    domenowe          funkcjonującej         w
                        przykładowych               serwerów        szkolnej     pracowni
                        internetowych.                              komputerowej.
                                        - 253 -                 14. Wymienia        zadania
                                                                    administratora
                                                                    szkolnej sieci.
                1. Korzysta         z       wyszukiwarki     1. Wymienia      zadania
                   internetowej,      stosując    złożone       usług internetowych:
                   zapytania.                                   grupy    dyskusyjnej,
                2. Wyszukuje informacje w Internecie,           IRC, usługi chat.
                   korzystając z katalogu stron WWW
                   dostępnych w portalu.
                3. Zapisuje     na      dysku    swojego
                   komputera pobrane z Internetu dane
                   tekstowe i grafikę.
                4. Redaguje        i      wysyła      list
                   elektroniczny.


Rozszerzające   1. Wybiera        optymalną       metodę     1. Omawia           zadania
(K + P) + R         kopiowania,       przenoszenia       i       systemu
ocena dobra         usuwania     grupy     plików      lub       operacyjnego.
                    folderów.                                2. Objaśnia       przebieg
                2. Wyszukuje plik (grupę plików),                formatowania
                    tworząc nazwę wieloznaczną z                 dyskietki.
                    zastosowaniem znaku „*”.                 3. Wymienia           etapy
                3. Dokonuje analizy odczytanych                  procesu      instalacji
                    informacji o plikach (folderach,             programu.
                    dyskach)     na     podstawie      ich   4. Rozpoznaje rodzaje
                    właściwości.                                 serwerów       lokalnej
                4. Charakteryzuje atrybut „Tylko do              sieci komputerowej.
                    odczytu”.                                5. Opisuje           zasady
                5. Przewiduje na podstawie poznanych             wymiany informacji
                    rozszerzeń lub ikony reprezentującej         w     lokalnej     sieci
                    plik, z jaką aplikacją jest on               komputerowej.
                    skojarzony.                              6. Wyjaśnia znaczenie
                6. Korzysta z systemu Pomocy                     adresu                IP
                    tematycznej       do     wyszukania          komputerów
                    omawianego zagadnienia.                      włączonych           do
                7. Odczytuje       stopień     kompresji         Internetu.
                    spakowanych plików.                      7. Wyjaśnia znaczenie
                8. Analizuje możliwości i dokonuje               protokołu TCP/IP.
                    wyboru      różnych      parametrów      8. Wymienia         zadania
                    kompresji (dekompresji).                     internetowych
                9. Tworzy archiwum o ustalonym                   serwerów DNS.
                    rozmiarze,                 archiwum      9. Omawia            zasady
                    samorozpakowujące się i archiwum             obsługi       aplikacji
                    z hasłem.                                    Microsoft Chat.
                10. Przeprowadza dekompresję danych          10. Wymienia        zadania
                    po ustaleniu parametrów.                     usługi FTP.
                11. Charakteryzuje poznane rodzaje
                    sieci komputerowych.
                12. Udostępnia innym użytkownikom
                    sieci dane zgromadzone na swoim
                    komputerze.
                13. Żegluje po Internecie, korzystając z
                    różnych portali.
                14. Przesyła       różnego       rodzaju
                    dokumenty w formie załączników
                    do listów email.
                15. Zapisuje na dysku załączniki
                    odebrane      wraz      z      listem
                                    - 254 -
                          elektronicznym.
                      16. Prowadzi rozmowy z innymi
                          użytkownikami      Internetu    za
                          pośrednictwem      usługi    IRC,
                          korzystając z aplikacji Microsoft
                          Chat.
                      17. Ściąga pliki, korzystając z usługi
                          FTP.


Dopełniające          1. Wyszukuje plik (grupę plików),         1. Omawia          zadania
(K + P + R) + D           tworząc nazwę wieloznaczną z             programu
ocena bardzo              zastosowaniem znaku „?”.                 instalacyjnego.
dobra                 2. Uzasadnia potrzebę nadawania           2. Objaśnia       korzyści
                          atrybutu „Tylko do odczytu” oraz         wynikające             z
                          analizuje skutki jego odwołania.         kompresji              i
                      3. Korzysta z opcji ukrywania                dekompresji plików.
                          rozszerzeń nazw plików.               3. Opisuje         zadania
                      4. Korzysta z systemu Pomocy do              różnych serwerów w
                          wyszukania              potrzebnego      lokalnej           sieci
                          zagadnienia, dotyczącego pracy w         komputerowej.
                          środowisku Windows.                   4. Omawia            rożne
                      5. Instaluje programy, korzystając z         rodzaje połączeń z
                          programów instalacyjnych.                Internetem.
                      6. Charakteryzuje           szczegółowe   5. Podaje       przykłady
                          możliwości programu Kompresor na         grup dyskusyjnych i
                          podstawie informacji zawartych w         sposób               ich
                          systemie jego Pomocy.                    rozpoznawania         po
                      7. Wybiera optymalny program do              nazwie.
                          kompresji danych.                     6. Objaśnia        zadania
                      8. Efektywnie wyszukuje informacje w         usług internetowych:
                          Internecie, formułując precyzyjne        Telnet,        Gopher,
                          zapytania.                               telefonia internetowa.
                      9. Pobiera pliki ze stron WWW.
                      10. Tworzy własną książkę adresową
                          przez uzupełnianie w niej danych
                          adresatów.
                      11. Tworzy konto grup dyskusyjnych.
                      12. Korzysta z grup dyskusyjnych.
Ponadprogramo Wykraczające poza program, np.:             Wykraczające poza program,
we                1. Charakteryzuje atrybuty plików i       np.:
(K + P + R + D) +    folderów: archiwalny, ukryty i         1. Omawia dekompresję
PP                   systemowy.                                  plików instalacyjnych
ocena celująca    2. Stosuje do instalacji i deinstalacji        jako jedno z zadań
                     programów      aplikacje   systemu          programu
                     Windows.                                    instalacyjnego.
                  3. Charakteryzuje różne programy          2. Wyjaśnia         pojęcie
                     kompresujące i porównuje cechy              deinstalacji
                     tworzonych przez nie typów                  programu.
                     archiwów.                              3. Omawia           różnicę
                  4. Charakteryzuje     różne    rodzaje         między usunięciem z
                     połączeń internetowych.                     dysku           plików
                                                                 programu             a
                                                                 deinstalowaniem
                                                                 programu.
                                         - 255 -
2. MULTIMEDIALNE ŹRÓDŁA INFORMACJI

                                      Osiągnięcia ucznia
  WYMAGANIA
                            UMIEJĘTNOŚCI                         WIADOMOŚCI
Konieczne           1. Obsługuje    według      wskazówek     1. Wyjaśnia        pojęcia:
K                      programy multimedialne poznawane           multimedia, programy
ocena                  na lekcji.                                 multimedialne,
dopuszczająca       2. Uruchamia wybraną przeglądarkę             programy edukacyjne,
                       internetową.                               Internet.
                    3. Wprowadza w polu adresowym             2. Wymienia         rodzaje
                       przeglądarki      podany      adres        programów
                       internetowy.                               multimedialnych.
                    4. Otwiera w przeglądarce stronę          3. Nazywa przeglądarkę
                       WWW o podanym adresie.                     internetową
                    5. Przegląda otwartą stronę WWW.              wykorzystywaną na
                    6. Obsługuje programy multimedialne.          lekcji.
                                                              4. Nazywa          program
                    7. Uruchamia według wskazówek
                                                                  pocztowy
                        prezentację,      steruje pokazem
                                                                  wykorzystywany na
                        prezentacji oraz wybiera sposób
                                                                  lekcji.
                        jego zakończenia, korzystając z
                                                              5. Wskazuje        poznane
                        programu PowerPoint.
                                                                  elementy          okna
                    8. Wstawia na slajd elementy tekstowe
                                                                  redagowania
                        i graficzne z pliku.
                                                                  wiadomości.
                    9. Ustala tło slajdu.
                                                              6. Wymienia narzędzia
                    10. Formatuje tekstowe i graficzne
                                                                  niezbędne            do
                        elementy slajdu
                                                                  opracowania           i
                                                                  przeprowadzenia
                                                                  prezentacji
                                                                  multimedialnej.
                                                              7. Wyjaśnia         pojęcie
                                                                  slajdu w odniesieniu
                                                                  do          prezentacji
                                                                  multimedialnej.
                                                              8. Wymienia tekstowe i
                                                                  graficzne     elementy
                                                                  slajdu.
                                                              9. Objaśnia         różnicę
                                                                  między        pokazem
                                                                  automatycznym         i
                                                                  sterowanym           za
                                                                  pomocą myszki.
                                                              10. Wskazuje elementy
                                                                  okna         programu
                                                                  PowerPoint.
Podstawowe          1. Obsługuje programy multimedialne. 1.      Wyjaśnia       pojęcia:
K+P                 2. Wykorzystuje           właściwości        interaktywność
ocena dostateczna      dokumentów hipertekstowych.               programu, hipertekst,
                    3. Rozpoznaje      stronę     główną         odsyłacz (hiperłącze),
                       (domową).                                 sieć WWW, strona
                    4. Korzystając z odsyłaczy, odczytuje        WWW, adres strony
                       informacje     zgromadzone      na        WWW, przeglądarka,
                       stronach WWW.                             wyszukiwarka, poczta
                    5. Odpowiada na zadane pytania,              elektroniczna, email,

                                      - 256 -
      korzystając        ze       zdobytych         program      pocztowy,
      informacji.                                   adres email.
6.    Odbiera      i    odczytuje    pocztę   2.    Opisuje
      elektroniczną.                                charakterystyczne
7.    Charakteryzuje            prezentację         cechy       programów
      multimedialną.                                multimedialnych.
8.    Analizuje budowę przykładowej           3.    Omawia ogólne zasady
      prezentacji.                                  pracy z programami
9.    Przegląda prezentację w różnych               multimedialnymi.
      widokach.                               4.    Wymienia         nazwy
10.   Zmienia        według     wskazówek           najczęściej używanych
      kolejność slajdów w różnych                   przeglądarek.
      widokach.                               5.    Omawia przeznaczenie
11.   Tworzy slajd według wskazówek.                paska adresowego w
                                                    oknie przeglądarki.
                                              6.    Rozróżnia
                                                    charakterystyczne
                                                    elementy         strony
                                                    WWW.
                                              7.    Wyjaśnia      znaczenie
                                                    słowa kluczowego.
                                              8.    Rozróżnia tryby pracy
                                                    przeglądarki
                                                    internetowej.
                                              9.    Wymienia
                                                    charakterystyczne
                                                    elementy           okna
                                                    programu pocztowego.
                                              10.   Objaśnia zasady pracy
                                                    z            poznanym
                                                    programem             do
                                                    tworzenia prezentacji i
                                                    przeprowadzania jej
                                                    pokazu oraz sposób
                                                    obsługi tego programu.
                                              11.   Omawia          rodzaje
                                                    przycisków i innych
                                                    powiązań        między
                                                    slajdami.
                                              12.   Wyjaśnia
                                                    zastosowanie
                                                    przycisków             i
                                                    elementów         slajdu
                                                    wykorzystywanych w
                                                    przeprowadzaniu
                                                    pokazu.
                                              13.   Omawia różne rodzaje
                                                    przejść         między
                                                    slajdami i sposób ich
                                                    ustalania.
                                              14.   Opisuje          sposób
                                                    zmiany       kolejności
                                                    slajdów w różnych
                                                    widokach.


                      - 257 -
                                      KLASA III
Wymagania powyższe zostały opracowane na podstawie programu nauczania „INFORMATYKA
2000” Czarny Kruk.

I.      Rozpoczęcie pracy z komputerem
Ocena dopuszczająca
          1. ·         uruchomienie systemu,
          2. ·         zalogowanie się w systemie,
          3. ·         poruszanie się po systemie w strukturze katalogowej,
          4. ·         uruchamianie programów i ich zakańczanie,
          5. ·         wylogowanie się.
Ocena dostateczna
   1. · definiowanie systemu operacyjnego,
   2. · formatowanie dyskietek,
   3. · zakładanie, kopiowanie, usuwanie, zmiana nazw plików i
       katalogów,
   4. · odzyskiwanie usuniętych plików,
   5. · korzystanie z wbudowanych systemów pomocy,
   6. · szukanie plików na dysku,
   7. · przesyłanie wiadomości w sieci,
   8. · stosowanie programów antywirusowych.

Ocena dobra
   1. · omówienie zadań systemu operacyjnego,
   2. · przygotowanie dyskietki startowej,
   3. · zmianę atrybutów pliku i katalogu,
   4. · wymiana danych z innymi użytkownikami sieci,
   5. · stosowanie podstawowych zabezpieczeń przed modyfikowaniem i
       usuwaniem plików,
   6. · skanowanie i naprawa błędów na dysku za pomocą programów
       narzędziowych,
   7. · defragmentacja dysku,
   8. · korzystanie z drukarek i napędów sieciowych,

Ocena bardzo dobra
   1. · scharakteryzowanie systemów operacyjnych tekstowych i
       graficznych,
   2. · omówienie wielozadaniowości systemów,
   3. · elementarne konfigurowanie systemu operacyjnego tj.
       klawiatury, drukarki, ekranu, języka, strony kodowej,
   4. · archiwizowanie plików.

Ocena celująca
           1. ·        tworzenie partycji i formatowanie dysków twardych,
           2. ·        konfigurowanie systemu operacyjnego.
           3. ·        instalację nowych urządzeń w systemie.

II.   Poszukiwanie informacji – sieć Internet

Ocena dopuszczająca

                                            - 258 -
            1.   ·     ogólne opisanie struktury i przeznaczenia Internetu,
            2.   ·     znajomość zasad etyki użytkownika Internetu,
            3.   ·     opisanie sposobów łączenia się z siecią Internet,
            4.   ·     podłączenie się do Internetu,
            5.   ·     podstawowa obsługa przeglądarek WWW,
            6.   ·     wyszukiwanie informacji przez serwisy i portale.

Ocena dostateczna
           1. ·        stosowanie różnych sposobów poszukiwania informacji w sieci,
           2. ·        wyszukiwanie w Internecie informacji na zadane tematy,
           3. ·        zapis na dysku witryn i ich fragmentów oraz ich wydruk,
           4. ·        obsługa poczty elektronicznej (email).

Ocena dobra
   1. · przesyłanie plików przez sieć,
   2. · wykorzystanie serwisów ftp.,
   3. · wykorzystywanie możliwości grup dyskusyjnych,
   4. · zachowywanie w pamięciach udostępniane w Internecie
       informacje, pliki, programy i serwisy w częściach lub całości.

Ocena bardzo dobra
           1. ·        konfigurowanie programu do obsługi poczty elektronicznej,
           2. ·        konfigurowanie przeglądarki stron WWW,
           3. ·        sprawne gromadzenie informacji na zadany temat,
           4. ·        selekcjonowanie źródeł informacji,
           5. ·        ocenianie wiarygodności źródeł.

Ocena celująca
   1. · konfigurowanie modemowe połączenia z Internetem,
   2. · utworzenie strony osobistej w WWW,
   3. · znajomość podstaw języka HTML,
   4. · znajomość podstawowych informacji technicznych związanych, z
       funkcjonowaniem sieci np. protokoły.

III. Tworzenie prostych prezentacji multimedialnych


Ocena dopuszczająca
          1. ·         Uczniowie znają nazwę programu do tworzenia prezentacji.
          2. ·         Uczniowie znają budowę okna tego programu.
          3. ·         Uczniowie znają tryby wyświetlania prezentacji na ekranie.
          4. ·         Uczniowie gromadzą materiały do prezentacji.
          5. ·         Uczniowie budują slajdy z własnego tekstu i dostępnej grafiki.

Ocena dostateczna
   1. · Uczniowie wiedzą, jak zapisać swoją prezentację jako pokaz
       slajdów.
   2. · Uczniowie znają opcje tła.
   3. · Uczniowie znają opcje układu tekstu i grafiki. Wiedzą o
       możliwości stosowania szablonów.


                                             - 259 -
   4. · Uczniowie budują slajdy wykorzystując gotowe szablony lub
      korzystając z możliwych układów tekstu i grafiki.
   5. · Ustalają tło slajdu.

Ocena dobra
           1. ·         Uczniowie znają rodzaje animacji grafiki i tekstu.
           2. ·         Uczniowie animują grafikę i tekst na slajdzie.

Ocena bardzo dobra
   1. · Uczniowie znają możliwości samodzielnego ustalenia czasu
       trwania slajdu i jego przejścia.
   2. · Uczniowie samodzielnie ustalają czas trwania slajdu i jego
       przejście.
   3. · Uczniowie kontrolują czas trwania pokazu.
   4. · Uczniowie dodają do slajdu podkład muzyczny lub narrację.

Ocena celująca
           1. ·        Uczniowie wiedzą, jak przygotować i obrobić podkład muzyczny
               do slajdu.
           2. ·        Uczniowie potrafią zgromadzić materiały i zaprojektować pokaz
               na wybrany temat.
           3. ·        Uczniowie budują pokaz na wybrany temat, stosując w nim animacje,
               planując kolejność występowania efektów na slajdzie, urozmaicając pokaz
               podkładem muzycznym lub narracją.

IV. Tworzenie grafiki


Ocena dopuszczająca
   1. · rozpoczęcie pracy z nowym rysunkiem,
   2. · rysowanie linii, łamanych, "ołówkiem", "pędzlem" itd.
   3. · rysowanie obiektów geometrycznych np. kół, owali, wielokątów
       stosowanie wypełnień i kolorów,
   4. · cofanie i przywracanie czynności,
   5. · otwarcie istniejącego rysunku,
   6. · zapisanie rysunku na dysku,
   7. · drukowanie rysunku.

Ocena dostateczna
   1. · omówienie podstawowych możliwości wybranego programu graficznego,
   2. · Użytkowanie wbudowanego systemu pomocy,
   3. · kopiowanie, przenoszenie i usuwanie obiektów,
   4. · zmiana kształtu i rozmiaru obiektu.

Ocena dobra
   1. · omówienie podstawowych narzędzi graficznych wchodzących w skład programu,
   2. · zmiana skali rysunku,
   3. · ustalenie parametrów strony,
   4. · tworzenie i obróbka obiektów tekstowych,
   5. · zaawansowane wypełnienia,


                                              - 260 -
   6. · transformowanie i przetwarzanie obiektów (pochylanie, obracanie,
      mperspektywa itd.),
   7. · praca z wieloma rysunkami jednocześnie,
   8. · utworzenie dokumentu zawierającego wiele elementów graficznych i
      tekstowych np. plakatu.

Ocena bardzo dobra
   1. · ogólne omówienie rozmaitych formatów plików graficznych,
   2. · wykonanie konwersji pliku graficznego z jednego typu do drugiego,
   3. · konfiguracja programu graficznego,
   4. · łączenie i grupowanie obiektów,
   5. · operacje na grupach obiektów (np. wyrównanie),
   6. · stosowanie efektów specjalnych.

Ocena celująca
 1. ·      omówienie trybów graficznych komputera,
 2. ·      omówienie problematyki reprezentacji koloru na ekranie komputera i w
    druku.


V. Zbieranie i opracowywanie danych – arkusz kalkulacyjny


Ocena dopuszczająca
   1. · omówienie podstawowych funkcji arkusza kalkulacyjnego,
   2. · otwieranie i zamykanie wybranych plików z arkuszami,
   3. · tworzenie elementarnych formuł obliczeniowych,
   4. · poruszanie się po arkuszu,
   5. · wprowadzanie danych różnych typów do komórek,
   6. · zmiana zawartości komórki kopiowanie, przenoszenie i usuwanie komórek,
   7. · cofanie i przywracanie czynności,
   8. · tworzenie najprostszych wykresów (kołowych, słupkowych),
   9. · tworzenie sum zakresów komórek,
   10. · drukowanie arkusza,
   11. · posługiwanie się systemem pomocy.

Ocena dostateczna
   1. · formatowanie komórek w zależności od rodzaju zawartych w nich
       danych,
   2. · zmiana szerokości komórek,
   3. · zmiana wielkości i kroju czcionki,
   4. · wyrównania tekstu w komórce,
   5. · rysowanie ramek,
   6. · tworzenie wykresów (kołowych, słupkowych),
   7. · najprostsze obliczenia statystyczne (np. średnia, maksimum,
       minimum),
   8. · sortowanie komórek.

Ocena dobra
   1. · wypełnianie komórek zadaną wartością,
   2. · wyszukiwanie w arkuszu komórki zawierającej określone dane,
   3. · zliczanie komórek o określonej zawartości,
                                           - 261 -
   4.  · zmiana typu danych w komórce,
   5.  · praca z kilkoma arkuszami jednocześnie,
   6.  · dobór rodzaju wykresu do charakteru prezentowanych danych,
   7.  · formatowanie grup komórek, kopiowanie formatu komórki,
   8.  · stosowanie wbudowanych funkcji np. matematycznych,
       statystycznych, komórkowych,
   9. · rozwiązywanie prostych zadań matematycznych i fizycznych,
   10. · wykorzystanie tabeli z arkusza w dokumentach tekstowych,
   11. · ustalenie układu strony przy drukowaniu arkusza (także wielostronicowego).

Ocena bardzo dobra
   1. · konfiguracje programu,
   2. · wypełnianie komórek seriami danych,
   3. · wprowadzanie do arkusza danych pochodzących z innych programów,
   4. · eksportowanie danych w innych standardach,
   5. · zabezpieczanie arkusza lub jego części,
   6. · ukrywanie wybranych fragmentów arkusza,
   7. · dodawanie elementów graficznych,
   8. · wykorzystanie instrukcji warunkowych,
   9. · tworzenie bazach danych złożonych z komórek arkusza,
   10. · elementarne operacje wyszukiwania w bazie danych.

Ocena celująca
           1. ·       stosowanie zaawansowanych technik obliczeniowych i statystycznych np.
               wyznaczanie współczynników kierunkowych prostych dla danych z pomiarów
               fizycznych.



VI. Algorytmika. Język Logo. Strony WWW


Ocena dopuszczająca
          2. ·       Konstruują proste algorytmy czynności z życia codziennego.
          3. ·       Potrafią wywołać poznany program, znają budowę ekranu i jego obsługę.
          4. ·       Wyodrębniają z procesu rozwiązywania zadania (problemu)
              czynności elementarne.
          5. ·       Ustalają dla przedstawionej sytuacji problemowej, jakie są dane
              wejściowe i co można osiągnąć po rozwiązaniu problemu.
          6. ·       Wykorzystują poznany program użytkowy do skonstruowania i
              uruchomienia poznanego wcześniej algorytmu.
          7. ·       Rozróżniają procedury pierwotne i wtórne danego języka
              programowania.
          8. ·       Potrafią samodzielnie opisać dowolną stronę WWW, używając pojęć
              znacznika – wyjaśnić jego działanie na stronie, sformatować tekst.


Ocena dostateczna
   1. · Przedstawiają algorytm czynności w postaci przepisu słownego.
   2. · Rysują schemat blokowy algorytmu rozwiązania prostego
       problemu.
   3. · Przedstawiają propozycję algorytmu rozwiązania problemu.
                                          - 262 -
   4. · Wyjaśniają różnice między pracą z interpreterem a pracą z
      kompilatorem.
   5. · Piszą tekst procedury (wykorzystując stosowny edytor) i nadają
      mu właściwą formę (nagłówek, zakończenie, wcięcia)
   6. · Poprawnie reagują na podstawowe błędy kompilacji i wykonania.
   7. · Piszą, kompilują i uruchamiają procedury wykonujące rysunki
      według wzorców lub żądane obliczenia.
   8. · Potrafią zredagować prostą stronę WWW przy pomocy dostępnego oprogramowania.


Ocena dobra
   1. · Podają przykład działania niealgorytmicznego.
   2. · Znają podstawowe procedury i potrafią je wykorzystać.
   3. · Uzasadniają, że dane działanie nie daje się przedstawić w postaci
       algorytmu.
   4. · Rysują schemat blokowy algorytmu rozwiązania problemu.
   5. · Przeprowadzają symulację działania ustalonego algorytmu.
   6. · Określają poprawność otrzymanego wyniku.
   7. · Tworzą schematy algorytmów różnych typowych problemów i
       sprawdzają poprawność otrzymanych rozwiązań.
   8. · Wykorzystują poznane polecenia do szybkiego uzyskiwania
       Żądanych wyników, zarówno w postaci liczbowej, jak i graficznej.
   9. · Kompilują i uruchamiają procedurę (program)
   10. · Piszą tekst procedury, mając dany schemat algorytmu, a
       następnie testują jej poprawność.
   11. · Opisują istotę budowy procedury rekurencyjnej.
   12. · Potrafią zaprojektować i wykonać prostą stronę WWW, zawierającą elementy
       graficzne, listy, proste tabelki, odsyłacze do innych stron.

Ocena bardzo dobra
   1. · Operują pojęciami: program, kompilacja, translacja.
   2. · Potrafią napisać program zawierający procedurę z parametrem.
   3. · Badają poprawność uzyskiwanych wyników w drodze testowania
       algorytmu z typowymi danymi wejściowymi.
   4. · Opracowują schemat tworzenia procedury złożonej metodą
       zstępującą, a następnie stosują ten schemat w praktyce.
   5. · Samodzielnie konstruują procedury rozwiązujące problemy z
       różnych dziedzin wiedzy.
   6. · Potrafią zaprojektować i wykonać stronę WWW oraz wysłać ją do sieci.


Ocena celująca
   1. · Potrafią stworzyć program zbudowany z wielu procedur.
   2. · Znają i stosują podstawowe animacje.
   3. · Tworzą samodzielnie złożone programy z wykorzystaniem
       różnych technik programowania.
   4. · Świadomie i samodzielnie wykorzystują rekurencję w tworzonych
       procedurach.
   5. · Potrafią zaprojektować złożoną stronę WWW z wykorzystaniem stylów kaskadowych,
       gotowych skryptów Javy i ramek

                                         - 263 -
                                     12) Technika
                                           KLASA I

                           Program nauczania: DKOS – 500236/07

Ogólne wymagania na poszczególne oceny:

1. Ocenę celującą otrzymuje uczeń który:
1) w sytuacjach praktycznych biegle posługuje się zdobytymi wiadomościami i umiejętnościami,
2) wiedzą znacznie wykracza poza program nauczania,
3) osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych,
4) systematycznie korzysta z wielu źródeł informacji,
5) twórczo rozwija własne uzdolnienia,
6) śledzi najnowsze osiągnięcia nauki i techniki,
7) racjonalnie wykorzystuje swoje uzdolnienia na wszystkich zajęciach,
8) stosuje rozwiązania nietypowe, racjonalizatorskie,
9) biegle i właściwie posługuje się urządzeniami,
10) wykonuje dokumentację ciekawych rozwiązań technicznych.

2. Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń który:
    1) opanował pełny zakres wiedzy określonej w planie wynikowym,
    2) rozwiązuje samodzielnie problemy teoretyczne,
    3) prezentuje wzorową postawę podczas zajęć,
    4) potrafi współdziałać w grupie podczas realizacji zadań zespołowych,
    5) ambitnie realizuje zadania indywidualne,
    6) bardzo chętnie i często prezentuje swoje zainteresowania techniczne,
    7) zna i stosuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy,
    8) poprawnie rozpoznaje materiały, określa ich cechy,
    9) sprawnie posługuje się narzędziami i przyborami,
    10) cechuje się systematycznością i konsekwencją działania,
    11) systematycznie korzysta z różnych źródeł informacji,
    12) systematycznie, poprawnie i estetycznie prowadzi dokumentację,
    13) właściwie posługuje się urządzeniami,
    14) bierze udział w konkursach przedmiotowych.

3. Ocenę dobrą otrzymuje uczeń który:
    1) nie opanował w pełni zakresu wiedzy określonej w planie wynikowym,
    2) rozwiązuje samodzielnie zadania teoretyczne,
    3) dobrze wykorzystuje czas zaplanowany przez nauczyciela na realizację zadań,
    4) sporadyczne prezentuje swoje zainteresowania techniczne,
    5) zna i stosuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy,
    6) poprawnie rozpoznaje materiały, określa ich cechy,
    7) poprawnie posługuje się narzędziami i przyborami,
    8) właściwie posługuje się urządzeniami,
    9) czasami korzysta z różnych źródeł informacji,
    10) systematycznie i poprawnie prowadzi dokumentację.

4. Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń który:
   1) opanował minimum zakresu wiedzy określonej w planie wynikowym,
   2) rozwiązuje zadania o średnim stopniu trudności,
   3) poprawnie posługuje się przyrządami i narzędziami,
   4) poprawnie rozpoznaje materiały, określa ich podstawowe cechy,
   5) stosuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy,
   6) mato efektywnie wykorzystuje czas pracy,

                                            - 264 -
    7) rzadko korzysta z różnych źródeł informacji,
    8) systematycznie prowadzi dokumentację, jednak nie zawsze poprawnie.

 . Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń który:
    1) ma braki w opanowaniu minimum wiedzy określonej w planie wynikowym,
    2) rozwiązuje zadania o niewielkim stopniu trudności,
    3) posługuje się prostymi przyrządami i narzędziami,
    4) w nieznacznym stopniu potrafi posługiwać się urządzeniami,
    5) wykazuje trudności w organizowaniu pracy, wymaga kierowania przez nauczyciela,
    6) nie korzysta z żadnych źródeł informacji,
    7) prowadzi dokumentację niesystematycznie i niestarannie.

6. Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń który:
   1) nie opanował minimum wiedzy określonej w planie wynikowym,
   2) nie jest w stanie rozwiązać podstawowych zadań,
   3) nieumiejętnie używa prostych narzędzi i przyborów,
   4) posługuje się niektórymi urządzeniami,
   5) nie potrafi organizować pracy, jest niesamodzielny,
   6) nie korzysta z żadnych źródeł informacji,
   7) nie prowadzi dokumentacji.

Osiągnięcia uczniów – wyciąg z planu wynikowego – na podstawie podręcznika „Technika 1”.

Dział                Podstawowe osią nięcia              Ponadpodstawowe osią nięcia uczniów
podręcznika          uczniów
                                                         Uczeń:
1. Zasady            1. zna i stosuje regulamin             1. potrafi podać wymagane
bezpieczeństwa i        pracowni                                wyposażenie apteczki
higieny pracy na     2. zna i stosuje zasady pracy na
lekcjach techniki.      lekcji techniki
                     3. zna zakres materiału z
                        techniki
                     4. zna przedmiotowe zasady
                        oceniania
                     5. umie postępować w razie
                        wypadku
                     6. zna zawartość apteczki potrafi
                        z niej korzystać
                     7. zna i stosuje zasady
                        postępowania w razie
                        zagrożenia
2. Ochrona           1. zna rodzaje środków                  1. podaje wymiary formatów
przeciwpożarowa         gaśniczych, potrafi je                  arkuszy stosowanych w technice
w szkole                scharakteryzować
                     2. umie dobrać odpowiedni
                        środek gaśniczy do rodzaju
                        pożaru
                     3. zna i nazywa znaki środków
                        gaśniczych
                     4. zna drogę ewakuacyjną w
                        szkole
                     5. zna znaki ewakuacyjne
                     6. podaje sposób ogłoszenia
                        alarmu w szkole
3. Podstawowe        1.       zna i stosuje zasady          1.   podaje wymiary formatów

                                             - 265 -
wiadomości o                 wykonywania rysunku                    arkuszy stosowanych w technice
rysunku                      technicznego
technicznym         2.       zna i podaje rodzaje
                             linii, ich kształt i zasto-
                             sowanie
                    3.       zna symbole stosowane
                             w rysunku technicznym
                    4. zna i stosuje zasady
                             wymiarowania
                    5.       umie wymiarować
                             okręgi o różnej
                             wielkości średnicy
                    6.       rozumie potrzebę
                          wymiarowania figur
                    7.       doskonali umiejętności
                          w tym zakresie
                    8.       wykazuje się
                          starannością i dokładnością
                     1.      zna rodzaje pisma                  1. zna i podaje wielkości
                     2. zna cechy pisma                            charakterystyczne dla pisma
                          technicznego i potrafi je                technicznego
                          scharakteryzować
                     3. zna wielkości pisma
                          stosowane dla arkusza A4
                     4. zna i pisze wzory liter i
                          cyfr
                     5. potrafi napisać tekst
                          pismem technicznym
                          rodzaju B
                     6. wykazuje się starannością i
                          dokładnością
4. Przekroje brył      1. zna i stosuje pojęcie            1.    zna i określa rodzaje przekrojów
                          przekroju                        2.    potrafi podać sposób wykonania
                       2. zna i stosuje zasady                   przekroju wielopłaszczyznowego,
                          wykonywania przekrojów                 półprzekroju, przekroju
                       3. stosuje zasady wykonania               cząstkowego oraz kładu
                          przekroju                        3.    potrafi wykreślić przekrój
                       4. stosuje oznaczenia                     wielopłaszczyznowy i półprzekrój
                          przekrojów
                       5. potrafi wykreślić
                          jednopłaszczyznowe prze-
                          kroje brył
                       6. rozumie potrzebę
                          wykonania przekroju
                       7. doskonali umiejętność
                       8. wykazuje się starannością i
                          dokładnością
5. Rysunek          1. charakteryzuje rysunek               1. samodzielnie sporządza rysunek
poglądowy,               poglądowy, złożeniowy i               poglądowy, złożeniowy i
złożeniowy i             wykonawczy                            wykonawczy
wykonawczy          2. rozpoznaje rysunek                   2. dobiera odpowiedni rodzaj
                         poglądowy, złożeniowy i               materiału do wykonywanego
                         wykonawczy                            przedmiotu
                    3. zna funkcje rysunków                 3. czyta rysunki
                    4. zna zasady sporządzania

                                              - 266 -
                           rysunku poglądowego,
                           złożeniowego i
                           wykonawczego
                     5.    potrafi sporządzić
                           dokumentację wypełnia
                           tabelę do odpowiedniego
                           rodzaju rysunku
                     6.    sporządza rysunek
                           poglądowy, złożeniowy i
                           wykonawczy
                     7.    wykazuje się starannością i
                           dokładnością
6. Rzutowanie        1.    zna i stosuje pojęcia:        1. potrafi dobrać najlepszy sposób
aksonometryczne            aksonometrii, rzutu              ustawienia przedmiotu w celu
                           aksonometrycznego                wykonania rzutu aksono-
                     2.    zna rodzaje rzutów               metrycznego
                     3.    zna zasady rzutowania         2. wykonuje rzuty skomplikowanych
                     4.    stosuje zasady rzutowania        przedmiotów
                     5.    rozpoznaje rzut główny,
                           boczny i z góry
                     6.    sposób wykonania rzutu
                           widok
                     7.    wykazuje się starannością i
                           dokładnością
                     8.    zna i stosuje zasady          3. wykreśla skomplikowane bryły na
                           rysowania brył w dimetrii        podstawie rzutu prostokątnego
                     9.    podaje wzajemny układ osi
                     10.   zna etapy rysowania bryły
                     11.   na podstawie rzutu
                           prostokątnego rysuje
                           przedmiot w dimetrii
                     12.   doskonali umiejętności
                     13.   wykazuje się starannością i
                           dokładnością
                     14.   zna i stosuje zasady          4. wykreśla skomplikowane bryły na
                           rysowania brył w izometrii       podstawie rzutu prostokątnego
                     15.   podaje wzajemny układ osi
                     16.   zna etapy rysowania bryły
                     17.   na podstawie rzutu
                           prostokątnego rysuje
                           przedmiot w izometrii
                     18.   doskonali umiejętności
                     19.   wykazuje się starannością i
                           dokładnością
                     20.   zna i stosuje zasady          5. wykonuje siatkę na podstawie
                           wykonania bryły                  skomplikowanej bryły
                     21.   potrafi wykonać siatkę na     6. zna pojęcie rysunku technicznego
                           podstawie prostej bryły          wspomaganego komputerowo
                     22.   tworzy bryłę z siatki
                     23.   wykazuje się starannością i
                           dokładnością
7. Rozwój techniki    1.   zna i stosuje pojęcie          1. wymienia nowatorskie
i wynalazcy w tej          wynalazku, prototypu,             rozwiązania techniczne
dziedzinie                 odkrycia naukowego, prawa      2. dokonuje prezentacji
                           autorskiego                       najwybitniejszych wynalazców w

                                              - 267 -
                    2. zna definicję wzoru                 dziedzinie techniki
                       użytkowego, licencji zna         3. omawia wkład polskich twórców
                       pojęcie ochrony patentowej          techniki w rozwój ludzkości
                    3. potrafi podać najważniejsze
                       wynalazki poszczególnych
                       epok
                    4. zna i wymienia kolejność
                       etapów powstawania
                       wynalazku
                    5. potrafi podać przykład
                       wzoru użytkowego, odkrycia
                       naukowego, wynalazku
                    6. wymienia polskich i
                       zagranicznych wynalazców
                       w dziedzinie techniki
8. Hutnictwo na     1. zna zastosowanie metali w        1. zna cechy chemiczne i fizyczne
przestrzeni            technice                            miedzi, brązu i żelaza
wieków              2. charakteryzuje epokę miedzi      2. przedstawia znaczenie metali w
                       i brązu                             rozwoju cywilizacji
                    3. przedstawia sposoby              3. przedstawia metale o
                       otrzymywania miedzi, brązu          szczególnym zastosowaniu w
                       i żelaza                            technice
                    4. zna zastosowanie miedzi,         4. korzysta z różnych źródeł
                       brązu i żelaza                      informacji w celu poszerzenia
                    5. omawia proces                       wiedzy
                       wielkopiecowy
                    6. analizuje tekst techniczny
9. Otrzymywanie i 1. zna i stosuje pojęcia: stop,    1. zna procentowy skład surówki, stali i
zastosowanie           żeliwo, stal                     żeliwa
stopów żelaza      2. przedstawia sposób             2. zna odkrycia i osiągnięcia w
                       otrzymywania surówki             dziedzinie
                   3. wymienia i charakteryzuje
                       produkty wielkiego pieca
                   4. przedstawia proces
                       otrzymywania stopów i ich
                       właściwości
                5.     omawia zastosowanie
                       stopów żelaza zna rodzaje
                       metali szlachetnych i
                       nieżelaznych
                6.     zna zastosowanie metali
                       szlachetnych i nieżelaznych
10. Metody         1. zna i stosuje pojęcia:         1. rozróżnia metale na podstawie ich
badania                optymalizacja tworzywa,          własności fizycznych
właściwości            analiza potrzeb, analiza      2. dobiera materia) pod względem cech,
metali                 morfologiczna                    które powinien spełniać wykonany z
                   2. potrafi wymienić i omówić         niego przedmiot
                       właściwości fizyczne metali   3. dobiera materiał do wymogów
                   3. wymienia i omawia                 konstrukcyjnych
                       właściwości cieplne metali    4. wymienia i omawia sposoby
                   4. zna i omawia właściwości          zabezpieczania metali przed korozją
                       elektromagnetyczne metali     5. zabezpiecza rower lub motorower
                   5. zna i omawia właściwości          przed korozją
                       chemiczne metali
                   6. omawia sposoby badania

                                          - 268 -
                       właściwości mechanicznych
                       metali
                 7.    zna pojęcia: rdza, korozja
                       chemiczna, korozja
                       elektrochemiczna
                 8.    omawia czynniki, które
                       wywołują korozję
                 9.    przedstawia skutki korozji
                 10.   potrafi podać przykłady
                       korozji w najbliższym
                       otoczeniu
                 11.   wymienia sposoby
                       zabezpieczania metali przed
                       korozją
11. Narzędzia    1.    zna i wymienia rodzaje        1. zna i stosuje skalę dokładności
                       narzędzi, podaje ich nazwy       przyrządów pomiarowych
                 2.    właściwie korzysta z          2. umie dokonać pomiaru i odczytu
                       narzędzi                      3. z uwzględnieniem różnych skali
                 3.    dokonuje konserwacji             dokładności
                       narzędzi
                 4.    omawia budowę i zasadę
                       pomiaru suwmiarką
                 5.    omawia budowę i zasadę
                       pomiaru mikrometrem
                 6.    przedstawia zastosowanie
                       suwmiarki i mikrometru
                 7.    dokonuje pomiaru
                       suwmiarką i mikrometrem
                 8.    dokonuje odczytu pomiaru
12. Rodzaje      1.    zna i stosuje pojęcia:        1. rozpoznaje na ilustracji rodzaj
obróbki metali         obróbka skrawaniem,              obróbki
                       obróbka plastyczna, obróbka   2. dostosowuje rodzaje obróbki do
                       cieplna                          pożądanych własności przedmiotu
                 2.    zna i omawia rodzaje
                       obróbki skrawaniem
                 3.    zna i omawia rodzaje
                       obróbki plastycznej
                 4.    zna i omawia rodzaje
                       obróbki cieplnej
                 5.    potrafi wymienić rodzaje
                       obróbki cieplnej, której
                       powinien zostać poddany
                       przedmiot, aby spełniał
                       określone wymagania
13. Planowanie   1.    zna i stosuje pojęcia:        1. opracowuje proces technologiczny
pracy, proces          dokumentacja techno-             wytwarzania dowolnego przedmiotu
technologiczny         logiczna, proces i operacja   2. przedstawia zasady właściwego
                       technologiczna, produkcja        doboru operacji do rodzaju
                       jednostkowa, wieloseryjna i      wykonywanego przedmiotu, wybór
                       ciągła, ergonomia                uzasadnia
                 2.    dokonuje określenia czasu     3. podaje przykłady produkcji ciągłej,
                       operacji technologicznej         potokowej i seryjnej
                 3.    potrafi opracować proces
                       technologiczny prostego
                       przedmiotu

                                          - 269 -
                   4. omawia przedstawiony
                       proces technologiczny
                   5. omawia rodzaje operacji
                       technologicznych i ich
                       funkcje
                   6. omawia formy organizacji
                       pracy i ich zastosowanie w
                       praktyce
                   7. dobiera odpowiednie
                       narzędzia do operacji
                       technologicznej
14. Rodzaje        1. dokonuje klasyfikacji            1. przedstawia zasady doboru rodzaju
połączeń               połączeń                           połączenia do materiału i pełnionej
materiałów         2. charakteryzuje rodzaje              funkcji
                       połączeń materiałów             5. na podstawie oznaczenia określa
                   3. przedstawia sposoby                 rodzaj połączenia
                       oznaczania połączeń
                   4. określa rodzaj połączenia
                       (połączenia rozłączne i
                       nierozłączne)
15. Budowa i       1. zna i stosuje pojęcia: spoina,   1. analizuje instrukcję obsługi
zasada działania       lutowanie miękkie, twarde          urządzenia
lutownicy          2. zna i charakteryzuje rodzaje     2. charakteryzuje różnice między
                       lutownic                           lutownicą oporową a
                   3. omawia ogólną budowę i              transformatorową
                       zasadę działania lutownicy      3. wykazuje się umiejętnością lutowania
                   4. zna sposób połączenia
                       materiałów
                   5. umie dobrać odpowiedni
                       materiał na grot
                   6. czyta instrukcję obsługi
                       lutownicy
                   7. zna zasady czyszczenia i
                       konserwacji lutownicy
                   8. zna i przestrzega zasad
                       bezpieczeństwa podczas
                       pracy
16. Budowa i       1. zna i stosuje pojęcia:             1. analizuje instrukcję obsługi
zasada działania      wiercenie, ruch roboczy, ruch         urządzenia
wiertarki             posuwowy                           2. wymienia właściwości wiertła
                   2. omawia budowę wiertarki            3. analizuje treści instrukcji obsługi
                      posługując się schematem              urządzenia
                   3. zna zasadę działania wiertarki     4. wykazuje się umiejętnością
                   4. zna budowę wiertła                    wiercenia
                   5. czyta instrukcję obsługi 5.           dobiera prędkość wiercenia i rodzaj
                      wiertła                               wiertła do wierconego materiału,
                   6. zna zasady czyszczenia i              wybór uzasadnia
                      konserwacji wiertarki
                   7. zna i przestrzega zasad
                      bezpieczeństwa podczas pracy
17. Przekładnie    1. zna i stosuje pojęcia:              1. omawia zastosowanie przekładni
                      przekładnia, element                   w praktyce, podaje przykłady
                      napędzający i napędzany,            2. potrafi obliczyć przełożenie
                      przełożenie                            dowolnej przekładni
                   2. zna rodzaje przekładni              3. na podstawie symbolu odczytuje

                                           - 270 -
                    3. zna i omawia zasady               rodzaj przekładni
                       przenoszenia ruchu
                    4. czyta symboliczne oznaczenia
                       przekładni
                    5. potrafi podać przykład
                        zastosowania danego
                        rodzaju przekładni
                    6. zna wzór na przełożenie
                        przekładni
18. Podział         1. podaje klasyfikację środków    1. przedstawia zalety i wady
środków                 transportu                       głównych środków transportu
transportu          2. dobiera odpowiedni środek      2. omawia ekologiczne środki
                        do rodzaju transportu            transportu
                    3. dokonuje oceny znaczenia
                        transportu
                    4. podaje przykłady
                        ekologicznych środków
                        transportu
                    5. wymienia korzyści i
                        zagrożenia wynikające z
                        rozwoju motoryzacji
19. Budowa i        1. charakteryzuje podwozie i      1. wymienia rolę poszczególnych
zasada działania        nadwozie                         układów w samochodzie
samochodu           2. zna i wymienia układy w        2. omawia zasadę działania silnika
                        samochodzie                      Wankla
                    3. dokonuje klasyfikacji          3. dokonuje porównania silnika
                        samochodów, podaje               Wankla z silnikiem tłokowym
                        przykłady                     4. omawia rodzaje napędów
                    4. omawia budowę i                   hybrydowych
                        przeinaczenie świecy          5. przedstawia idee ich stosowania
                        zapłonowej                    6. omawia układy zwiększające
                    5. omawia zasadę działania           bezpieczeństwo w samochodach
                        silnika tłokowego             7. przedstawia osiągnięcia w
                        dwusuwowego                      dziedzinie motoryzacji
                 6.     omawia zasadę działania
                        silnika tłokowego
                        czterosuwowego
                    7. dokonuje porównania silnika
                        tłokowego dwusuwowego i
                        czterosuwowego
                    8. wymienia rodzaje paliw
                    9. przedstawia i omawia wpływ
                        paliw na środowisko
                        naturalne
                    10. omawia konieczność
                        stosowania biopaliw
20. Budowa i        1. zna definicję motoroweru       1. omawia zasady działania
zasada działania        zapisaną w Kodeksie              podstawowych układów w
motoroweru              drogowym                         motorowerze
                    2. zna i wymienia układy w        2. określa odpowiedni stan
                        motorowerze                      techniczny motoroweru
                    3. omawia układ napędowy          3. samodzielnie dokonuje czynności
                    4. wymienia obowiązkowe              konserwacyjnych i prostych
                        wyposażenie motoroweru           napraw
                    5. określa funkcję                4. opracowuje prawa i obowiązki

                                          - 271 -
                       poszczególnych świateł           dotyczące motorowerzystów na
                   6. omawia proces docierania          podstawie obowiązujących
                       motoroweru
21. Procedura      1. określa prawidłowe             1. przepisów ruchu drogowego i
uzyskania karty        przygotowanie pojazdu do         zasad zachowania się na drodze
motorowerowej          poruszania się po drogach        przygotowuje się do egzaminu na
                   2. omawia bezpieczny sposób          kartę motorowerową
                       korzystania z motoroweru
                   3. wymienia elementy stroju
                       motorowerzysty
                   4. wymienia niezbędne
                       dokumenty motorowerzysty
                   5. wymienia czynności
                       konserwacyjne motoroweru
                   6. zna procedury uzyskania
                       uprawnień do kierowania
                       motorowerem
                   7. określa wiedzę i
                       umiejętności warunkujące
                       otrzymanie karty
                       motorowerowej
                   8. omawia zasady
                       przeprowadzania egzaminu
                       na kartę motorowerową
                   9. podaje przykłady do
                       Kodeksu bezpiecznego
                       motorowerzysty
22. Podstawowe     1. zna pojęcie uczestnika ruchu   1. na podstawie ilustracji omawia
informacje o ruchu     drogowego                        sytuacje drogowe i uzasadnia
drogowym.          2. zna i wymienia elementy           manewry dokonywane przez
                       drogi publicznej                 poszczególnych uczestników
                   3. zna i rozpoznaje rodzaje          ruchu drogowego
                       znaków drogowych,
                       szczególnie tych
                       dotyczących rowerzystów
                   4. zna i stosuje podstawowe
                       definicje i określenia
                       związane z ruchem
                       drogowym
                   5. zna obowiązki i zasady
                       bezpiecznego uczestnictwa
                       w ruchu drogowym pieszych
                       i rowerzystów i stosuje się
                       do nich
                   6. zna i omawia zasadę
                       ostrożności i ograniczonego
                       zaufania
                   7. na podstawie ilustracji
                       potrafi określić pierw-
                       szeństwo na drogach
23. Zasady          1. wymienia zasady               1. omawia czynniki wpływające na
obowiązujące           obowiązujące motorowe-           zatrzymanie motoroweru
motorowerzystów        rzystów w ruchu drogowym         będącego w ruchu
w ruchu            2. omawia zasady: ostrożności,    2. analizuje drogę hamowania
drogowym               ograniczonego zaufania,          motorowerem w zależności od

                                          - 272 -
                        prawej ręki, prędkości           sposobu hamowania
                        bezpiecznej                   3. zna pojęcie poślizgu
                    3. zna i omawia przepisy             kontrolowanego, wie, w jakich
                        dotyczące przewożenia osób       sytuacjach można go zastosować
                        i bagażu
                     4. określa bezpieczną prędkość
                        i drogę hamowania
                        motoroweru
                     5. omawia sposoby hamowania
                        motoroweru
                     6. określa obrażenia pieszych
                        w zależności od prędkości
                        zderzenia
24. Manewry         1. zna podstawowe manewry         1. analizuje sytuacje drogowe,
wykonywane              wykonywane przez                 określa pierwszeństwo przejazdu
przez                   motorowerzystę                   i uzasadnia swój wybór
motorowerzystę      2. omawia manewry: wtaczanie
                        się do ruchu, zmiana
                        kierunku jazdy, wymijanie,
                        omijanie, wyprzedzanie,
                        zawracanie
                    3. na przedstawionych
                        rysunkach schematycznych
                        potrafi określić rodzaj
                        manewru
                    4. na podstawie różnych
                        sytuacji na skrzyżowaniu
                        określa kolejność manewrów
                        poszczególnych uczestników
                        ruchu drogowego
25. Pierwszeństwo   1. zna przepisy dotyczące         1. zna przepisy dotyczące
przejazdu na            pierwszeństwa przejazdu          pierwszeństwa przejazdu na
skrzyżowaniach      2. zna zasady zachowania się         skrzyżowaniach oraz przejazdach
                        na skrzyżowaniu                  kolejowych i tramwajowych
                    3. zna zasady bezpiecznego
                    4. przechodzenia i
                        przejeżdżania przez
                        przejazdy kolejowe i
                        tramwajowe
26. Wypadki na      1. zna numer służb                1. umie udzielić pierwszej pomocy
drogach –               ratowniczych                  2. zna podstawowe wyposażenie
pierwsza pomoc.     2. zna i stosuje pojęcia:            apteczki
                        wypadek, kolizja,
                    3. wymienia podstawowe
                        zasady postępowania na
                        miejscu wypadku
                    4. omawia sposób oznakowania
                        miejsca wypadku
                    5. zna i potrafi omówić
                        sposoby udzielania
                        pierwszej pomocy,
                    6. omawia przyczyny
                        wypadków
                    7. zna sposoby zapobiegania
                        wypadkom

                                          - 273 -
                                          KLASA II


Osiągnięcia uczniów – wyciąg z planu wynikowego – na podstawie podręcznika „Technika 1”.

Dział podręcznika    Podstawowe osią nięcia              Ponadpodstawowe osią nięcia
                     uczniów                             uczniów
                                                         Uczeń:
1.Planowanie drogi    1. potrafi określić własne          1.        charakteryzuje rynek pracy
kształcenia. Wybór       predyspozycje i zain-                w Polsce i Unii Europejskiej
zawodu                   teresowania wpływające na
                         wybór przyszłego zawodu
                      2. określa własną drogę
                         zawodową
                      3. zna czynniki wpływające na
                         wybór zawodu
2. Konwencjonalne     1.              zna pojęcie         1. omawia sposoby wytwarzania
i alternatywne           konwencjonalnych i                  energii elektrycznej w Polsce
źródła                   alternatywnych źródeł            2. wymienia alternatywne źródła
energii                  energii                             energii, dokonuje analizy
                      2. omawia budowę i zasadę              najskuteczniejszych źródeł i uza-
                         działania generatora i              sadnia swój wybór
                         prądnicy rowerowej               3. analizuje proces utraty energii
                      3. wymienia konwencjonalne i           podczas przesytu z elektrowni do
                         alternatywne źródła energii         odbiorcy
                         elektrycznej
                      4. omawia sposób
                         wytwarzania energii
                         elektrycznej w
                         poszczególnych rodzajach
                         elektrowni
                      5. omawia wpływ różnych
                         elektrowni na środowisko
                         naturalne
                      6. omawia schemat
                         przesyłania energii elek-
                         trycznej na duże odległości
3. Obwody             1. zna i stosuje definicje prądu   1.       potrafi dokonać zamiany
elektryczne.             elektrycznego, prądu                 jednostek stosowanych w
                         zmiennego i stałego,                 elektronice
                         napięcia i natężenia            2.       montuje dowolne obwody
                      2. zna zasadę przepływu prądu           według schematów
                      3. zna i odczytuje symbole         3.       wykonuje schematy obwodów
                         stosowane w schematach               elektrycznych
                      4. zna przyrządy pomiarowe         4.       porównuje połączenia
                      5. umie dokonać pomiaru w               szeregowe i równoległe
                         obwodach                             odbiorników w obwodzie
                      6. umie podłączyć miernik do
                         obwodu
                      7. analizuje schematy
                                            - 274 -
                   elektryczne
                8. wskazuje: obwód otwarty,
                   zamknięty, połączenie
                   szeregowe i równoległe
                9. przedstawia wpływ prądu
                   na organizm człowieka
                10.umie bezpiecznie korzystać
                   z energii elektrycznej
4. Elementy     1. zna i stosuje symbol           1.   samodzielnie odczytuje parametry
elektroniczne      rezystora                           dowolnego rezystora
                2. przedstawia rolę, jaką         2.   dokonuje obliczeń i przekształca
                   rezystor odgrywa w                  wzór U = IR
                   obwodzie elektrycznym          3.   montuje dowolne obwody według
                3. rysuje schemat obwodu z             schematów z zastosowaniem
                   szeregowym i równoległym            danego elementu
                   połączeniem rezystorów         4.   wykonuje schematy obwodów
                4. zna i stosuje wzory na              elektrycznych z zastosowaniem
                   obliczenie rezystancji              danego elementu
                   wypadkowej, napięcia i         5.   wyciąga wnioski z doświadczeń i
                   natężenia                           je uzasadnia
                5. zna zasadę odczytu
                   parametrów rezystora
                6. czyta i analizuje schematy
                   oraz dokonuje obliczeń
                7. zna i stosuje symbol           6.   samodzielnie odczytuje parametry
                   kondensatora                        dowolnego kondensatora
                8. omawia rodzaje                 7.   montuje dowolne obwody według
                   kondensatorów                       schematów z zastosowaniem
                9. przedstawia rolę, jaką              danego elementu
                   kondensator odgrywa w          8.   wykonuje schematy obwodów
                   obwodzie elektrycznym               elektrycznych z zastosowaniem
                10.rysuje schemat obwodu z             danego elementu
                   szeregowym i równoległym       9.   wyciąga wnioski z doświadczeń i
                   połączeniem                         je uzasadnia
                   kondensatorów
                11.zna i stosuje wzory na
                   obliczenie pojemności
                12.zna zasadę odczytu
                   parametrów kondensatora
                13.czyta i analizuje schematy
                   obwodów i dokonuje
                   obliczeń
                14.zna i stosuje pojęcia          10. montuje dowolne obwody według
                   napięcia progowego, stanu          schematów z zastosowaniem
                   zaporowego, prądu                  danego elementu
                   wstecznego                     11. wykonuje schematy obwodów
                15.zna i stosuje symbol diody         elektrycznych z zastosowaniem
                16.omawia rodzaje diod                danego elementu
                17.przedstawia rolę, jaką dioda   12. wyciąga wnioski z doświadczeń i
                   odgrywa w obwodzie                 je uzasadnia
                   elektrycznym
                18.rysuje schemat obwodu z
                   diodą
                19.czyta i analizuje schematy
                   obwodów

                                     - 275 -
                  20.zna i stosuje pojęcia: baza,   13. samodzielnie odczytuje parametry
                     kolektor, emiter                   dowolnego tranzystora
                  21.zna i stosuje symbol           14. oblicza współczynnik wzmocnienia
                     tranzystora                        prądowego dowolnego tranzystora
                  22.omawia rodzaje                 15. montuje dowolne obwody według
                     tranzystorów                       schematów z zastosowaniem
                  23.przedstawia rolę, jaką             danego elementu
                     tranzystor odgrywa w           16. wykonuje schematy obwodów
                     obwodzie elektrycznym              elektrycznych z zastosowaniem
                  24.zna wzór na obliczanie             danego elementu
                     współczynnika                  17. wyciąga wnioski z doświadczeń i
                     wzmocnienia prądowego              je uzasadnia
                  25.rysuje schemat obwodu z
                     tranzystorem
                  26.czyta i analizuje schematy
                     obwodów
                  27.zna i stosuje symbol           18. oblicza indukcyjność dowolnej
                     zwojnicy                           zwojnicy
                  28.przedstawia rolę, jaką         19. montuje dowolne obwody według
                     zwojnica spełnia w ob-             schematów z zastosowaniem
                     wodzie elektrycznym                danego elementu
                  29.zna wzór na obliczanie         20. wykonuje schematy obwodów
                     indukcyjności                      elektrycznych z zastosowaniem
                  30.rysuje schemat obwodu ze           danego elementu
                     zwojnicą                       21. wyciąga wnioski z doświadczeń i
                  31.czyta i analizuje schematy         je uzasadnia
                     obwodów
                  32.zna parametry zasilacza        22. czyta schemat dowolnego zasilacza
                  33.zna i wymienia elementy            liniowego
                     budowy zasilacza ciągłego      23. montuje dowolne obwody według
                     niestabilizowanego i               schematów z zastosowaniem
                     stabilizowanego                    danego elementu
                  34.zna rodzaje zasilaczy          24. wyjaśnia zamianę napięcia
                  35.określa funkcję zasilacza          przemiennego na napięcie stałe po
                  36.wymienia funkcje                   zastosowaniu filtru w układzie
                     transformatora, układu             prostowniczym
                     prostowniczego, filtru
                  37.zna i stosuje symbol
                     transformatora, układu
                     prostowniczego
                  38.zna wzór na obliczanie
                     przekładni transformatora
                  39.czyta i analizuje schematy
                     obwodów
                  40.odczytuje parametry
                     transformatora z tabliczki
                     znamionowej
                  41.zna budowę i rolę
                     bezpiecznika
                  42.wymienia odkrycia i
                     osiągnięcia
5. Plan poziomy   1. zna i stosuje zasady           1. czyta dowolny plan mieszkania i
mieszkania             rysowania planów                 wskazuje ciąg komunikacyjny
                  2. wymienia znaczenie planów
                       poziomych mieszkania

                                       - 276 -
                    3. zna i stosuje zasady
                         zagospodarowania prze-
                         strzeni
                    4. objaśnia zasady
                         funkcjonalności, ciągu
                         komunikacyjnego,
                         swobodnego ruchu,
                         doboru koloru i światła
                    5. wymienia rodzaje ciągu
                         komunikacyjnego i
                         omawia je
                    6. wykonuje rysunek
                         budowlany i rysunek po-
                         glądowy pokoju
6. Domowa           1. zna symbole przewodów,          1. czyta tabliczki znamionowe i
instalacja             łączników, odbiorników             charakteryzuje wielkości wartości w
elektryczna            energii                            nich zawarte
                    2. czyta schemat instalacji        2. czyta plany instalacji elektrycznych
                       elektrycznej
                    3. omawia funkcje licznika
                    4. omawia sposób działania
                       bezpiecznika
                    5. oblicza zużycie energii
                       przez odbiorniki
                    6. omawia czynniki
                       wpływające na wysokość
                       rachunku za prąd oraz
                       sposoby obniżenia zużycia
                       energii elektrycznej
                    7. bezpiecznie korzysta z
                       energii elektrycznej
                    8. rysuje schemat instalacji na
                       podstawie planów
7.Domowa            1. omawia sposób przesyłania      1. czyta plany instalacji gazowych
instalacja gazowa      gazu                           2. zna sposób postępowania w razie
                    2. wymienia elementy                 wykrycia ulatniającego się gazu
                       domowej instalacji gazowej
                    3. omawia sposoby
                       zmniejszania zużycia gazu
                    4. zna zasady bezpiecznej
                       obsługi domowych
                       urządzeń gazowych
                    5. określa niebezpieczeństwo