PowerPoint Presentation by 9zO3Lz

VIEWS: 59 PAGES: 35

									  ELEKTRİK MOTOR SİSTEMLERİNDE
                                            ENERJİ VERİMLİLİĞİ


ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ     Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Sunum İçeriği
 Motor Kullanımları
 Motorlarda Enerji Verimliliği Odakları
         -    Yüksek Verimli Motorlar
         -    Değişken Hız Sürücüsü
         -    Güç Kalitesi
         -    Motor Seçimi
         -    Güç İletimi
         -    Ekipmanlar (Fan, pompa, kompresör vb)

 Finansman ve Destekler
 Sonuç



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
               Motorları Nerelerde Kullanıyoruz ?
    POMPALAR                                FANLAR                               PRESLER




   KOMPRESÖRLER
                                                           DEĞİRMENLER




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ     Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                Talep Tarafında Elektrik Kullanımı
                                             Diğer Elektrik
                                             Motorları 4%                                         Asenkron
               Aydınlatma;
                                                                                                  Motorlar;
                  19%
                                                                                                    36%




        Ev gereçleri;
            15%                                                                                    Diğer; 3%
                                                                                Elektronik
                                            Isıtma; 15%                         Aletler; 8%



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ                 Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Sanayide Kullanılan Elektrik Motorlarının
 Kullanım Yerleri
                          YÜK CİNSİNE GÖRE ELEKTRİK MOTOR
                                     DAĞILIMLARI
                                                     22%

         42%




                                                                                         29%
                                            7%

                                   FAN      POMPA       KOMP.                DİĞER




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ        Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                Elektrik Motor Sistemlerinde Enerji
                         Verimliliği Odakları
 Yüksek verimli motor kullanımı
 Motor kontrol sistemleri (Değişken Hız Sürücüleri)
 Güç kalitesi
 Motor seçimi
 Güç iletim sistemleri
 Ekipmanlar (Fanlar, pompalar, kompresörler, vs)
 Sistem ve tasarım
 Proses tipi
 Bakım

ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Yüksek Verimli Motorlar
 • Daha fazla ve daha kaliteli malzeme
 • Daha az tolerans.
 Ekonomik ömrünü tamamlamış düşük verimli (EFF3) motorları
 yüksek verimli motor (EFF1) ile değiştirelim, en fazla 2 yılda
 kâra geçelim.
                                                                       100

                                                                                    Verim %                                                                                   Yüksek Verim EFF1
                                                                                                                                                                                High Efficiency (EFF1)
                                                                       95



Yanan motorların tekrar                                                90


                                                                       85



sardırılması ile motor

                                                     Efficiency in %
                                                                                                                                        İyileştirilmiş Verim EFF2
                                                                                                                                        Improved Efficiency (EFF2)
                                                                       80


                                                                       75



veriminin %4’e kadar                                                   70


                                                                       65



düşebileceğini                                                         60


                                                                       55



unutmayalım !

                                                                                                                                    3

                                                                                                                                        4
                                                                                                   0,55




                                                                                                                                                                         22




                                                                                                                                                                                         45

                                                                                                                                                                                              55
                                                                                                                        1,5

                                                                                                                              2,2




                                                                                                                                            5,5

                                                                                                                                                  7,5
                                                                                                                 1, 1




                                                                                                                                                                                                             110

                                                                                                                                                                                                                   132
                                                                             0,18




                                                                                                          0,75
                                                                                            0,37




                                                                                                                                                                  18,5
                                                                                    0, 25




                                                                                                                                                        11

                                                                                                                                                             15




                                                                                                                                                                               30

                                                                                                                                                                                    37




                                                                                                                                                                                                   75

                                                                                                                                                                                                        90
                                                                                                                                           Çıkış output in kW
                                                                                                                                        Rated powerGücü kW




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
      Neden Yüksek Verimli Motor ?

      90 kW’lık bir motoru alırken verdiğimiz 1 YTL,
      motorun ekonomik ömrü süresince cebimizden;
      enerji verimlisi (EFF1) 426 YTL, verimsizi (EFF3)
      575 YTL götürüyor.
                                                                             Motor Fiyatı / Enerji Tüketimi (%)
            EFF1 VE EFF3 MOTORLARININ EKONOMİK                            120

             ÖMÜR SÜRESİNCE BİRİM MALİYETLERİ                             100




                                                               575
      800
                                                             426
                                                                           80
                                                      351

      600
                                                     262
YTL




                                              237
                                             177




      400                                                                  60
                                  96
                                  73
                       35




      200
                       28
             7
             6




        0                                                                  40

             1.1        5.5        15        37      55       90
                                                                           20
                                                            kW
                                    EFF1      EFF3                          0
                                                                                0   5     10    15    20      25   30   35   40
                                                                                                                             Gün


 ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ                     Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
    Ömür Boyunca Kazanç ?

                          7,5kW       22kW     55kW


20.000 YTL
                                                                                    EFF1 Motor çıkış gücü ve satış fiyatı
18.000 YTL
                                                                                       7,5 kW         600 YTL
16.000 YTL

14.000 YTL                                                                             22 kW          1.500 YTL
12.000 YTL
                                                                                       55 kW          3.400 YTL
10.000 YTL

 8.000 YTL

 6.000 YTL

 4.000 YTL
                                                                            Motor ömrü 12 yıl
 2.000 YTL

       - YTL                                                                Enerji fiyatlarındaki yıllık artış %10
                   Üç vardiya
                                      İki vardiya
                                                      Bir vardiya




   ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ                    Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
    CEMEP ile Gönüllü Anlaşma Yapan ve
Yapmayan AB Ülkelerinde ve Türk Sanayisinde
  Verim Sınıflarına Göre Motor Kullanımları

                                 CEMEP      CEMEP DIŞI                            TÜRKİYE

EFF1                                  %7           %6                                       %7

EFF2                                %85           %66                                  %28

EFF3                                  %8          %28                                  %65

                                                          KAYNAK: ICA 2005 – EİE ANKET 2008



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ    Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Değişken Hız Sürücüsü (DHS)
 Yüküne göre alternatif akımın frekansını ve dolayısıyla
 motorun dönüş hızını ve elektrik gücünü kontrol ederek
 motoru uygun devirde tutan değişken hız sürücüleri %50’yi
 aşan tasarruf fırsatı sunabilir.

   Kendini sağladığı tasarruflarla 2 yıldan daha
   az süre içerisinde ödeyebilen bu sürücüler;

      - Yerleşim bölgelerinin su şebekesinde
        kullanıldığında %50,

      - 40 beygir gücünde motor kullanan bir
        yürüyen merdivende %36 tasarruf
        sağlayabiliyor.


ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                      Pompa ve Fanlarda DHS Kullanımı
             100

                 90              Santrifüj pompa ve fanlarda gerekli gücün
                                  motor hizi veya akiskan debisiyle degisimi
                 80

                 70

                 60
        Güç, %




                 50

                 40

                 30

                 20
                                                                Güç - Hiz
                 10                                         Küpsel Oranti Egrisi
                 0
                  0       10         20     30   40    50       60        70       80        90       100
                                                      Hiz veya Debi, %




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ              Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                                  Fanlarda DHS Kullanımı




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
           DHS Kullanımında Örnek Uygulamalar




Tasarruf 40.000 YTL/Yıl (%49,6)


ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                              Uygulamalardan Örnekler

Uygulama                      Güç           Tasarruf      Tasarruf                Yatırım              Geri
                             (kW)             (%)          (YTL)                   Tutarı             Ödeme
                                                                                  (Avro)               (Ay)
Dalgıç                         130            40             31.200                  8.000              6
Pompa

Pompa                          110            50             44.500                  7.000              4


Kompresör                      200            30             40.400                  8.500              5




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ              Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                    Sanayide DHS Kullanım Oranları
                                DHS KULLANIM ORANI
%
25,0               22,6                                                        22,3
                                                                                                    18,2
20,0
15,0                                         11,3
                                                        8,3
10,0
 5,0
 0,0
                   FAN                      POMPA   KOMP.                   DİĞER                  TOPLAM



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ           Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Güç Kalitesi (Gerilim Dengesizliği)

   Gerilim dengesizliği motor verimliliğini kötü etkilediği gibi
   vibrasyon ve mekanik vuruntular yaratacağı için motor
   ömrünü de kısaltır.


   Gerilim dengesizliğinin motor verimine etkileri
    Motor Yükü (%)                                    Gerilim Dengesizliği
                                            Nominal                   %1                           %2,5
    100                                     %94,4                  %94,4                           %93,0
    75                                      %95,2                  %95,1                           %93,9
    50                                      %96,1                  %95,5                           %94,1



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ           Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
  Güç Kalitesi (Gerilim Dalgalanmaları)
Motorlar, işaret plakasındaki gerilimin %10’undan daha farklı bir
gerilimde çalıştırılmamalıdır. Yüksek gerilimler motor sıcaklığını,
hızı ve titreşimi olumsuz yönde etkiler. Düşük gerilimler ise, yol
verme sırasında motorun aşırı yüklenmesine sebep olabilir.

 Çalışma Karakteristiği                             Gerilim Değişiminin Etkisi
                                             %90                 %110                      %120
                                             Gerilimde           Gerilimde                 Gerilimde
 Standart motor verimi
 Tam yükte                                   %0,5-1 artar %1-4 azalır                      %7-10 azalır
 ¾ yükte                                     %1-2 artar          %2-5 azalır               %6-12 azalır
 ½ yükte                                     %2-4 artar          %4-7 azalır               %14-18 azalır



 ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ        Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Motor Seçimi
 Motorlar yüke uyumlu olarak seçilmeli ve aşırı ihtiyatlı
 davranıp gereğinden büyük motor seçme alışkanlığından
 vazgeçilmelidir.

 Böylelikle motorların plakalarında yazılı anma güçlerine göre
 düşük güçte ve dolayısı ile düşük verimde çalışmaları
 önlenmelidir.

 Motorlarda genellikle %75 yükte motor
 verimi azami seviyeye ulaşır.
 Düşük yüklerde tüketilen elektrik enerjisi mekanik güç yerine
 artan oranda ısıya çevrilir ve motorlarda aşırı ısınmadan
 doğan arıza riskini arttırıp motorun ömrünü kısaltır.


ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Motorlarda Isınma

FL IR Sy stem s                                                                                               FL IR Sy stem s
                                                         FL IR Sy stem s

                                             65.5 °C                                                62.8 °C                                     102.3 °C
                                                                                                                                                   100
                                                                                                       60                       Sp1:temp 98.6
                                                    60

                                                                                                                                                   80

                   Sp1:tem p 62.3                                          Sp1:tem p 61.6              50
                                                    50
                                                                                                                                                   60


                                                                                                       40
                                             40.4                                                   38.1                                        40.4



 Baca Fanı Motoru (Yüksek                                Kömür Değirmeni Filtre Fan                           Baca Fanı (2) Motoru (Düşük
 Verimli Motor – EFF1)                                   Motoru (Verimi İyileştirilmiş                        Verimli Motor – EFF3)
 P = 360 kW                                              Motor – EFF2)                                        P = 300 kW
 n = 743 d/dk (479 d/dk)                                 P = 380 kW – EFF2)                                   n = 592 d/dk


                              Güçleri biribirine yakın motorlar seçilmeye çalışılmıştır.
                                          EFF3’ün bariz sıcaklık farkı vardır.




        ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ                                   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 Güç İletim Sistemleri

   Motor gücünün direk bağlantı yerine indirek olarak düz kayış
   veya standart V- kayışları ile iletildiği sistemlerde kayış
   kayması ve sürtünmeden dolayı %2 ile %8 arasında kayıplar
   oluşur.

   Bu kayıplar ve ortaya çıkan kayış ısınması standart kayışların
   tırtıllı yüksek verimli V-kayışları ile değiştirilmesiyle
   önlenebilir.




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
                     Basınçlı Hava Sistemleri ( BHS )
 Basınçlı hava sistemlerinin elektrik tüketimi, sanayi elektrik
      tüketiminin yaklaşık %20’sini oluşturmaktadır.

 Basınçlı hava sistemlerinin verimi genellikle düşüktür. Enerji
      tasarrufu potansiyeli %5 ile %50 arasındadır.




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
          Motor İhtiyacımızı Nasıl Belirlemeliyiz?
                          (1/3)
Motor ihtiyaçlarımızı uygun belirlersek, hem enerji
tasarrufu sağlar hem de arıza riskini azaltırız.

 Motor ihtiyacının belirlenmesinde dikkat edilecek
  hususlar
     - Yük momentinin sabit, değişken, şok ve şok değişken olma
          durumları
     - Aşırı yüklenme durumlarına göre uygun emniyet (servis) faktörü
     - Motorun yapısına bağlı olarak uygun yol verici düzeneği
     - Çalışma süresinin süreklililiği




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
          Motor İhtiyacımızı Nasıl Belirlemeliyiz?
                          (2/3)

 Mekanik yükün tip ve özelliklerini tespit edin.
 Tespit edilen mekanik yük tip ve özelliklerine göre motor
  şaft gücünü belirleyin.
 Motor sınıfının ve karakteristiğinin seçiminin yapın.
 Üretici kataloglarından                   ihtiyacınızı           karşılayacak             uygun
  motoru seçin.
 Seçilen motorun ekonomik analizini yapın.




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ    Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
          Motor İhtiyacımızı Nasıl Belirlemeliyiz?
                          (3/3)
 Motor gücünün küçük seçilmesi halinde, aşırı ısınma, kaymanın
     artması, devrin düşmesi ile işin kapasitesi ve iş verimi düşer.

 Motor gücünün yüksek seçilmesi halinde, kuruluş ve işletme
     masrafları artar, motor verimi ve güç katsayısı düşeceğinden enerji
     giderleri gereksiz yere artar.

 Motor koruma türünün uygun seçilmemesi halinde, tozlu ortamlarda
     sargılarda ve biyeler üzerinde biriken toz, sulu ortamlarda ise rulmanların
     paslanması ve sargıların yalıtım özelliğini yitirmesi motorun yanmasına
     sebeb olur.

 Soğutma türünün uygun seçilmemesi halinde, yeterli derecede
     soğutulmayan motor kısa sürede yanar.




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
            Finansman ve Destek İmkanları (1/7)
Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfının (TTGV) Çevre
Projeleri (ENVER) Destekleri
 Enerji etütleri
 Sanayide kullanılan motorların
   – Daha verimli olanlarla değiştirilmesi
   – Maksimum verim alanında çalıştırılması
   – Değişken güçlerde verimi maksimize edecek teknolojilerin
     kullanılması
   – Önleyici bakımları
 Sanayide elektrik motorları ile tahrik edilen
  makinaların/sistemlerin verimlerinin arıtırılması
 Sanayide kullanılan elektrikli ısıtma sistemlerinin verimlerinin
  artırılması (konveksiyondan endüksiyon ve mikrodalga
  ısıtmaya geçiş)


 ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
           Finansman ve Destek İmkanları (2/7)
TTGV’nin Teknoloji Geliştirme Destekleri

 Sanayide kullanılan motorların
   – Verimlerinin artırılması (Tasarım, malzeme, üretim
      hassasiyetleri v.s)
   – Motorların tahrik ettiği sistemlerin maksimum verim
      alanında çalışır şekilde tasarlanması
   – Değişken güçlerde verimi maksimize edecek teknolojilerin
      geliştirilmesi
 Sanayide elektrik motorları ile tahrik edilen makinaların/
  sistemlerin verimlerinin arıtırılması
   – Akışkan mekaniğindeki verim artışı (Pompalar, fanlar,
      kompresörler)



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
           Finansman ve Destek İmkanları (3/7)

 TTGV Çevre Projeleri (ENVER) Destekleri

       – Proje Süresi                       : En fazla 1,5 yıl

       – Destek Miktarı                     : 100.000 - 1.000.000 ABD $

       – Destek Oranı                       : Proje Bütçesinin en fazla %50’si

       – Geri Ödeme Süresi : 1 Yılı Geri Ödemesiz Toplam 4 Yıl (Faizsiz)

       – Hizmet Bedeli                      : Destek miktarının %6’sı


Destek alt sınırı olan 100.000 $’ın aşağıya çekilmesi yönünde çalışmalar
yapılmaktadır.




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ          Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
           Finansman ve Destek İmkanları (4/7)

 KOBİ’ler için KOSGEB Destekleri
       – Ön Etütler                              : %70                 < 2.000 YTL

       – Etütler                                 : %70               < 20.000 YTL

       – Danışmanlık (VAP)                       : %70               < 10.000 YTL

       – Enerji Yöneticisi Eğitimleri : %70




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
           Finansman ve Destek İmkanları (5/7)

 5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu Kapsamında VAP
    Destekleri
       – Projenin Uygulanma Süresi : En fazla 2 yıl

       – Projenin Geri Ödeme Süresi : En fazla 5 Yıl

       – Toplam Yatırım Tutarı                    : En Fazla 500.000 YTL

       – Destek Oranı                             : Yatırım tutarının en fazla %20’si

       – Destek Türü                              : Hibe

       – İlk Başvurular                           : Ocak 2009 sonuna kadar

       – Koşul / Sınırlama                        : Kurul onayı / Ödenek miktarı




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
           Finansman ve Destek İmkanları (6/7)
 Performans Garantili Uygulama Anlaşmaları




ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
    Sonuç
        Düşük verimli (EFF3) motorlarımızı yüksek verimli (EFF1)
         motorlar ile değiştirelim.
        Değişken yük durumlarında değişken hız sürücüleri kullanalım.
        Motor sistemlerinde verimliliği artırmak üzere bir programı
         hemen başlatalım.
        Pilot uygulamalar yapalım ve sonuçlarını paylaşalım.


 UNUTMAYALIM

 Her yıl, motorların uygun yükte çalıştırılması ile 400
 GWh, yüksek verimli motor kullanımı ile 1.300 GWh, DHS
 Kullanımı ile 2.000 GWh, yanmış motorların sarılmaması
 ile 600 GWh tasarruf sağlanabilir.



ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ   Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
 KATILIMINIZDAN DOLAYI TEŞEKKÜR EDERİZ




ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI

ELEKTRİK İŞLERİ ETÜT İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ



           bomurtay@.eie.gov.tr



              www.eie.gov.tr
           ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR
                   BAKANLIĞI




                                            ENVER
MOTOR HAREKETİ



                    ELEKTRİK MOTOR SİSTEMLERİNDE
                                                ENERJİ VERİMLİLİĞİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR ENERJİ       Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

								
To top