Docstoc

SINERGIJA - EKONOMIJA

Document Sample
SINERGIJA - EKONOMIJA Powered By Docstoc
					      UNEVERZITET SINERGIJA
           E KONOM I JA




        SKRIPTA
SVIH PITANJA i ODGOVORA ZA I , II
   KOLOKVIJUM i ZAVRŠNI ISPIT
                                   ISPITNA PITANJA IZ EKONOMIJE
                                    PRAVNI FAKULTET BIJELJINA

                                         - PRVI KOLOKVIJUM -


1.Definišite pojam ekonomije i navedite njene bitne karakteristike?
Ekonomija je društvena nauka koja se bavi proučavanjem odnosa meĎu ljudima u procesu
materijalne proizvodnje, a u povodu zakonitosti koji vladaju tim procesima (proizvodnje, raspodjele,
razmjene i potrošnje). Bitne karakteristike ekonomije kao nauke su: ekonomija je društvena,
ekonomska, praktična, relativno istorijska i teorijska nauka.

2. Definišite pojam ekonomskih zakona i navedite njihove bitne karakteristike ?
Ekonomski zakoni izražavaju unutrasnje sustinske veze koje postoje izmeĎu i unutar ekonomskih
odnosa i pojimova. Bitne karakteristike ekonomskih zakona su:
1).ekonomski zakoni su objektivni zakoni, 2).nemaju stepen opštosti i univerzalnosti prirodnih zakona,
3).izražavaju dijalektički karakter i dijalektičke zakonitosti izmeĎu odnosa i pojava.


Navedite najznačajnije ekonomske zakone ?
1).Zakon srazmjerne raspodjele društvenog fonda rada na razne djelatnosti, 2).Zakon vrijednosti,
3).Zakon ponude i potražnje, 4).Zakon tendencijskog pada opšte profitne stope i 5). Zakon
koncentracije i centralizacije kapitala.

3. Definišite pojam zakona srazmjerne ili proporcijonalne raspodjele drustvenog fonda rada ?
Zakon srazmerne raspodele drustvenog rada znaci da se ukupna masa drustvenog fonda rada
srazmerno raspodeljuje na minuli I tekuci rad koji poseduje neka nacionalna privreda.

4. Definišite pojam zakona vrednosti?
To je najvažniji I najopštiji zakon robne privrede kojim se reguliše vrijednost robe tako što je vrijednost
odreĎena drustveno potrebnim radnim vremenom za proizvodnju te robe.

Zakon ponude i potražnje ?
Ekonomski zakon putem kojeg se formira tržišna cijena robe. Kada cijena nekog proizvoda raste,
potražnja opada a ponuda raste, kada cijena nekog proizvoda opada, tražnja raste a ponuda opada.

Zakon koncentracije i centralizacije ?
Zakon koncentracije i centralizacije dovode do stvaranja monopola koji danas dominiraju
kapitalističkom privredom, tako velikim kapitalom upravlja mali broj ljudi.

5.Šta je to centralizacija kapitala ?
Centralizacija kapitala znači preraspodjelu svojine, a time i prava odlučivanja (akcionarska društva).

6.Šta je to koncentracija kapitala ?
Koncentracija kapitala je stalni porast pojedinačnog kapitala, tako sto se vrši stalna akumulacija
kapitala.

7.Definiši pojam i navedite bitne karakteristike privrednog sistem ?
Privredni sistem podrazumjeva skup institucionalnih rješenja, mjera, instrumenata i mehanizama
kojima se regulišu meĎusobni odnosi privrednih subjekata u procesu proizvodnje, raspodjele,
razmjene i potrošnje. Bitne karakteristike privrednog sistema su:
1).Privredni sistem je organizacioni sistem, 2) to je teleološki sistem (sistem cilja), 3). to je istorijska
kategorija, 4).na ljestvici društvenog sistema zauzima vodeće mjesto, 5).to je hijerarhijski ureĎen
sistem, i 6).to je relativno otvoren sistem.
8.Navedite osnove privrednog sistema ?
Osnove privrednog sitema čine:
1).Oblik i sadržaj vlasništva, 2).Robno biće privrede, 3).Integralna tržišta, 4).Tržište radne snage,
5).Planiranje, 6).Preduzeće, 7).Dobit, 8).Čvrsti principi pravne države i 9).Ograničeno strukturno
prilagoĎavanje uloge države u upravljanju privrednim sistemom.
Navedite subjekte privrednog sistema ?
Subjekti privrednog sistema su:
- Domaćinstva                   - Privredna društva
- Društveno političke zajednice - Društveno političke organizacije
Navedite tipove privrednog sistema ?
Prva podjela: Kapitalistički i Socijalistički privredni sistemi
Druga podjela : Privredni sistem zatvorenog i otvorenog tipa
9.Navedite materijalnu (naturalnu) i vrijedonosnu strukturu DBP ?
DBP podrazumjeva ukupnu masu proizvoda tj. materijalnih dobara i proizvodnih usluga u jednoj
privredi za odreĎeni period vremena, najčešće godinu dana.
Materijalna (naturalna) struktura DBP
U materijalnoj strukturi razlikujemo dve osnovne namenske grupe proizvoda:
1) Proizvodi koji su namenjeni ponovnoj proizvodnji (sredstva za rad I predmeti rada)
2) Proizvodi koji su namenjeni potrosnji (potrosna dobra Itd)
Vrijednosna struktura DBP
Vrednosnu strukturu DBP cine prenesena vrednost I novostvorena vrednost. Vrijednost
produkcije ili prenesena vrijednost obuhvata dva elementa: materijalne troškove
proizvodnje i amortizaciju.
                           Dbp = Pv + Nv       =>    Dbp = mtp + Am + ND
Nv -novostvorena vrijednost
Pv -prenesena vrijednost
Dbp -društveni bruto proizvod
mtp -materijalni troškovi proizvodnje
am –amortizacija
ND -nacionalni dohodak

10. Navedite materijalnu (naturalnu) i vrijedonosnu strukturu DP?
DP smatra se najprikladnijim agregantnim pokazateljem obima društvene proizvodnje jer u njemu
nema obračunavanja istih veličina tj materijalnih troškova proizvodnje.
U vrednosnom smislu, DP se dobi ja kada se od DBP oduzmu materijalni troškovi proizvodnje.
                                             DP = DBP – mtp

Prema tome vrijednosnu strukturu DP cini zbir amortizacije I nacionalnog dohodka

                                              DP = Am + ND

11.Definiši pojam Amortizacije ?
Amortizacija je proces prenošenja dijela vrijednosti sa osnovnih sredstava na gotov proizvod.

12.Definiši pojam nacionalnog dohodaka i navedite izraz za primarnu raspodjelu nacionalnog
dohodka ?
Pod pojmom ND podrazumjeva se novostvorena vrijednost u privredi jedne zemlje u toku
posmatranog vremenskog perioda, a najčašće za period od 1 godine. ND je rezultat istinskih
aktivnosti jedne zemlje.
(ND = DP – Am)
Raspodjela ND je gotovo najznačajnija komponenta ekonomske politike,čijim se mjerama i akcijama
deter miniraju granice svih oblika finalne potrošnje. Izraz za primarnu raspodjelu nacionalnog
dohodka je:
                                       ND = Lp + Q + Ak
Lp = lična potrošnja
Q = opšta potrošnja
Ak = akumulacija

13. Kojim se metodama može izračunavati nacionalni dohodak (ND) ?
ND se može izračunavati pomoću tri osnovne metode i to: 1). realna ili proizvodna metoda, 2). lična ili
personalna metoda i 3). rashodna metoda


14.Šta je to roba i koja su bitna svojstva robe ?
Roba je društveno koristan proizvod namenjen tržištu. Bitna svojstva robe su: Upotrebna vrijednost
- korisnost, sposobnost da zadovolji ljudsku potrebu. Vrijednost - odreĎena društveno potrebnim
radnim vremenom


15. Navedite uslove koji su nužni za nastanak robne proizvodnje ?
Uslovi koji su nužni za nastanak robne privrede ili proizvodnje su: podjela rada, pojava privatne
svojine i pojava viska proizvoda.


16. Definiši pojam robne proizvodnje ?
Robna proizvodnja je organizovani oblik proizvodnje u kome se čovjek trajno opredjeljuje za jednu ili
više vrsta robe da bi ih razmijenio ili prodao. Rad, kapital I prirodni resursi se nazivaju ulaganjima ili
faktorima proizvodnog procesa. Proizvodnja je u stvari jedan tehnoloski proces a tehnologija
predstavlja skup znanja i prakticnih postupaka na osnovu kojih se stvaraju materjalna dobra.

17.Navedite osnovne karakteristike robne proizvodnje ?
Osnovna karakteristika robne proizvodnje su rad, sredstva za rad i predmeti rada.

18. Navedite faktore koji utiču na obim i veličinu tržišta ?
To su sledeći Faktori:
- Obim I struktura proizvodnje
- Velicina ND I njegova raspodela
- Tehnicka opremljenost trzista
- Uslovi razmene na trzistu
- Razvijenost saobracajne mreze
- Broj stanovnika I struktura stanovnistva


19. Definiši pojam tržišta i navedite osnovne funkcije tržišta ?
Trziste je oblik razmjene proizvoda i usluga posredstvom novca, na kojem se cijena formira na
osnovu ponude i potraznje. Osnovna funkcija tržišta jeste da povezuje proizvodnju i potrošnju. Tu
osnovnu funkciju čine četiri funkcije i to : informativna, selektivna, alokativna, i distributivna funkcija.

20. Šta je to konkurencija i koji su tipovi konkurencije ?
Konkurencija predstavlja niz uslova za ponašanje I meĎusobne odnose privrednih subjekata u sferi
razmjene prilikom formiranja trzišne cijene. Razlikuju se tri tipa konkurencije I to: potpuna, nepotpuna
I monopolistička konkurencija.
21. Definišite pojam produktivnosti rada i navedite izraz za izračunavanje produktivnosti rada?
Produktivnost rada je sposobnost rada da u jedinici vremena stvori veću ili manju količinu robe. Izraz
za izračunavanje produktivnosti rada je:

                               Produktivnost = proizvodnja / rad = Q/R
22. Navedite faktore koji utiču na produktivnost rada ?
Faktori koji utiču na produktivnost rada su:
- Vrste okružnja a naročito posebnog stepena umješanosti i sposobnosti radnika, - Razvoja nauke i
stepena njene primjenjenosti – Društvene organizacije proizvodnog procesa, - Obima i djelotvornosti
proizvodnih sredstava i – Prirodnih uslova

23. Definišite pojam ekonomičnosti i navedite izraz za izračunavanje ekonomičnosti ?
Ekonomičnost je princip uspješnog poslovanja u odnosu na troškove proizvodnje. Izraz za
izračunavanje ekonomičnosti je:
                   Ekonomičnost = proizvodnja / troškovi (1+2+3) E = V / T
Pri čemu su: 1 – troškovi materijala 2- troškovi sredstava za rad 3 - troškovi radne snage

24. Definišite pojam rentabilnosti i navedite čime se izračunava rentabilnost ?
Rentabilnost se izražava kao zahtjev da se ostvari maksimalni dohodak sa što manje angažovanih
sradstava u procesu reprodukcije. Izraz za izračunavanje rentabilnosti je:
                                    Rentabilnost = profit / kapital

25. Navedite osnovne principe uspješnosti poslovanja preduzeća ?
Osnovni principi uspješnog poslovanja preduzeća su:
- Ekonomičnost proizvodnje ( gdje je cilj proizvodnja odreĎene količine proizvoda sa minimumom
troškova)
- Tržišna uspješnost ( prodaja proizvoda uz što povoljnije cijene sa stalnom težnjom da se uspostavi
monopolistički položaj u svojoj grani)

26. Šta je to višak vrijednosti, gdje se stvara, ko ga stvara, na koji način a ko ga prisvaja ?
Visak vrednosti ( W ) je prirastaj izmedju ulozene I utrosene vrednosti. Dio novostvorene vrednosti
preko radne snage, stvara ga radna snaga u procesu materijalne proizvidnje a prisvaja vlasnik
kapitala.

27. Definiši pojam kapitala i navedite opšti obrazac kapitala ?
Kapital je svaka vrednost koja se u procesu materijalne proizvodnje oplodjuje. Opšti obrazac kapitala
je:
                                              N'=N+n
28. Navedite sličnosti i razlike između viška vrijednosti i profita.
Masa viška vrijednosti i masa profita u jednoj kapitalističkoj zemlji jednake su vrijednosti profita.
Razlika postoji u kvalitativnom pogledu od jedne do druge privredne grane. One privredne grane koje
imaju najviši organski sastav kapitala i najsporiji obrt dobijaju više viška vrijednosti nego što je u njima
stvoreno na račun grana sa najnižim organskim sastavom kapitala i najbržim obrtom.

29. Definiši pojam profita i navedeite izraz za izračunavanje profitne stope ?
Profit je ekonomski produk tržišne privrede i predstavlja oblik ispoljavanja viška vrijednosti kojim se
pokriva suština kapitalističkih odnosa proizvodnje. Izraz za izračunavanje profitne stope je :

                                          pf* = ___m___ . 100
                                                  c+v
pf* - stepen uspješnosti poslovanja
m - višak vrijednosti
c - konstantan kapital
v - varijabilan kapital

30. Šta je to profitna stopa i šta nam ona pokazuje ?
Profitna stopa predstavlja stepen uspješnosti poslovanja kapitaliste, a odreĎuje se odnosom veličine
ostvarenog viška vrijednosti i cjelokupnog uloženog kapitala u procesu proizvodnje (konstantnog i
varijabilnog kapitala). Profitna stopa služi za zamagljivanje stvarnog porjekla viška vrijednosti i
prikriva stepen stepen eksplatacije radne snage.
31.Navedite osamostaljene dijelove industrijskog kapitala i njihove dobiti ?
- Trgovacki kapital (trgovacki profit)
- Zajmovni kapital (kamata)
- Akcijski (dividenda)

32. Definiši pojam zajmovnog kapitala i navedite njegove funkcije ?
Zajmovni kapital predstavlja najparazitskiji oblik kapitala jer neobavlja nikakve funkcije u proizvodnji i
prometu a donosi dohodak u vidu kamate. Tri osnovna izvora zajmovnog kapitala su:
1). Sredstva vlasnika sredstava za proizvodnju, 2). Sredstva stanovništva i 3).Sredstva države

33. Definiši pojam kamate i navedite izraz za izračunavanje kamatne stope ?
Kamata je cijena zajmovnog kapitala datog na korištenje u odreĎenom vremenskom periodu. Izraz za
izračunavanje kamatne stope je:
                                        K' = K / 2K x 100%

34.Šta je to akcijski kapital i koja prava akcija daje svom vlasniku ?
Akcijski kapital predstavlja kapital akcionarskih društava koji je nastao na ulozima većeg broja
akcionara a za koji su suvlasnicima izdate posebne hartije od vrijednosti – akcije. Akcijski kapital daje
prava suvlasništva nad kapitalom svom vlasniku i pravo na raspodjelu dividende akcionarskog
društva.
35. Šta je to dividenda i navedite izraz kako se izračunava dividendna stopa ?
Dohodak vlasnika akcijskog kapitala naziva se dividenda. Izraz za izračunavanje dividendne stope :

                                D* =       masa dividende          x 100
                                            akcijski kapital


36. Šta je dividendna stopa i šta nam ona pokazuje ?
Dividendna stopa je stepen oplodnje akcijskog kapitala. Visina dividende nije poznata ona se utvrĎuje
naknadno i zavisi od uspješnosti poslovanja akcionarskog društva.

37. Navedite dva poznata načina (napišite formulu) za izračunavanje cijena akcije ?

1.                      Cijena akcije =      dividenda            x 100
                                           kamatna stopa


2.                Cijena akcije =      nominalna x stopa dividende         x 100
                                           kamatna stopa

38. Navedite razliku između kamate i dividende ?
Kamata je poznata vrijednost a dividenda nije vec je ocekivana, kamata je uvijek dio profita dok
dividenda moze obuhvatiti i cijeli profit.

39. Šta podrazumjevamo pod akumulacijom kapitala ?
Pod akumulacijom kapitala podrazumjeva se izdvajanje dijela profita radi uvećavanja kapitala, dok
drugi dio odlazi u ličnu potrošnju vlasnika.

40. Definiši pojam društvene reprodukcije i navedite njene tipove ?
Društvena reprodukcija je uslov opstanka društva i znači proizvodnju u stalnoj povezanosti i
neprekidnom toku obnavaljanja nezavisno od oblika privreĎivanja u društvu. Osnovni tipovi
reprodukcije su: prosta i proširena reprodukcija.
                                  ISPITNA PITANJA IZ EKONOMIJE
                                   PRAVNI FAKULTET BIJELJINA

                                       - DRUGI KOLOKVIJUM -

1. Šta je to cijena i koji faktoru utiču na visinu cijena ?
Cijena je tržišna kategorija i predstavlja novčani izraz vrednosti robe a formira se na osnovu ponude i
potražnje i njihovih meĎusobnih odnosa.
Faktori koji utiču na cijenu su:
- obim ponude i tražnje,
- kupovna moć potrošača i njihovih potreba i preferencija,
- troškova proizvodnje,
- mjera ekonomske politike i tržišnih struktura.
2. Definišite pojam i navedite osnovne funkcije cijena ?
Pojam funkcije cijena obuhvata cjelokupnost institucionalnih, tržisnih, pravnih i organizacionih
elemenata u kojima se formiraju cijene. On obuhvata subjekte sistema cijena, kriterijume formiranja
cena, režim cijena i kontrolu cijena. Funkcije cijena su:
- prenose informacije povezujući učesnike na tržištu bezobzira na prostorne udaljenosti meĎu
   njima,
- podstiču izbor onih metoda koje su najmanje skupe koji se baziraju na korišćenju raspoloživih
   izvora i omogućavaju realizaciju najpoželjnijih ciljeva,
- odreĎuju koliko ko dobija od proizvoda,
- vrše distribuciju prihoda.
3. Navedite vrste cijena ?
1). Prema načinu formiranja:           administrativne, slobodno formirane (tržišne) cijene.
2). Prema ostalim kriterijumima: fiksne cijene, stabilne cijene, kolaps cijena,barijera cijena,
    fruktuirajuće cijene, lukrativne cijene, atraktivne cijene, rapidnost cijena
4. Definišite pojam novca?
Novac je u odreĎenom vremenu i prostoru dobio vrijednost da bude ekvivalent, tj da mjeri vrijednosti
ostale robe.
5. Navedite oblike novca u prometu?
Metalni novac, papirni novac, kreditni novac, elektronski novac.
6. Navedite funkcije novca?
Novac kao mjera vrijednosti - novac je u odreĎenom vremenu dobio vrijednost da bude ekvivalent
tj. da mjeri vrednosti ostale robe, on je jedna vrsta robe.
Novac kao prometno sredstvo - roba se prodaje za novac, pa se za isti novac kupuje neka druga
roba, novac učestvuje kao posrednik u razmeni.
Novac kao platežno sredstvo - javlja se u kreditnim transakcijama.
Novac kao blago -predstavlja oličje bogatstva i društvene moći, a može i da se povuče iz prometa.
Svjetski novac - neophodna je konvertabilnost valute, pojavom svjetske privrede.
7. Navedite vrste kreditnog novca?
Mjenice, čekovi, banknote.
8.Navedite osnovne oblike elektronskog novca?
Oblici zasnovani na karticama - (platne kartice), mrežni elektronski novac - (internet)
9. Navedite faktore koji utiču na količinu novca u opticaju?
Src     - suma robnih cijena
Src(k) - suma robnih cijena prodate na kredit
Dp      - dospjela plaćanja
k       - kompezacija,
Pr      - uzajamna prebijanja
BrO - brzina opticaja
10. Navedite formulu za izračunavanje količine novca u opticaju?

                                     Kn = Src – (k) + dp – Pr(k)
                                               BrO
11. Definiši pojam Mikroekonomije?
Mikroekonomija predstavlja dio ekonomske nauke koja istražuje i analizira pojave odnose i probleme
društvene privrede kao cjeline, prati ukupna privredna kretanja i svodi varijabile ekonomskog sistema
na mali broj agregata kao što su, DP, ND, ukupna zaposlenost, ukupne investicije, monetarna
stabilnost, ekonomski razvoj itd.
12. Definiši pojam i opšti zakon ponude i navedite faktore koji utiču na ponudu?
Pod pojmom ponude podrazumjeva se količina robe koju su proizvoĎači sposobni i spremni da
prodaju u datom trenutku po datoj cijeni. Zakon ponude se definiše kao pozitivna korelacija izmeĎu
cijene i količine ponude odreĎenog proizvoda (ako cijena raste ponuda raste i obrnuto).
Faktori koji utiču na ponudu robe:
- cijena odreĎenog dobra ili usluge
- troškovi faktora proizvodnje
- dostignuti nivo tehničko-tehnološkog procesa
- broj preduzeća koji se bave proizvodnjom odreĎenog proizvoda
- državna poreska politika u proizvodnji odnosnog proizvoda
- cijene drugih proizvoda koje bi preduzeće moglo da proizvodi
- prirodni faktori, itd.
13. Definiši pojam i opšti zakon potražnje i navedite faktore koji utiču na potražnju?
Pod tražnjom se podrazumjeva količina dobara koje su potrošači spremni i sposobni da kupe po
odreĎenoj cijeni u datom trenutku. Zakon potražnje glasi: kad cijena nekog proizvoda raste tražnja će
opadati i obrnuto.
Faktori koji utiču na potražnju robe su:
- Intenzitet ( neophodnost potreba koje treba zadovoljiti)
- cijena drugih konkurentskih proizvoda koji se nalaze na tržištu
- dohodak ( prihodi kupca koji želi kupiti robu)
- broj potencijalnih kupaca čije se potrebe zadovoljavaju
- tendencija (očekivanja u pogledu kretanja cijena za naredni period
14. Šta je to Monopol i navedite njegove bitne karakteristike ?
Monopol je osnovni oblik nepotpune tržišne konkurencije. To je slučaj kada postoji jedan pojedinac sa
potpunom kontrolom nad cijelim privrednim sektorom.
Bitne karakteristike monopolske konkurencije su:
- ponudu i tražnju u cjelini odreĎuje samo jedan učesnik u razmjeni (monopolista)
- ne postoji mogućnost povećanja broja učesnika na strani ponude niti na strani tražnje
- ne postoji sloboda u kretanju faktora proizvodnje
- roba - predmet kupoprodaje nema supstitut
- tržišna cijena nije rezultat djelovanja ponude i tražnje

15. Definicija ukupnog prihoda i izraz za izračunavanja ukupnih prihoda ?
Ukupni prihod dobijamo kada obim proizvodnje pomnožimo sa cijenama, dok ukupni troškovi
predstavljaju proizvod prosječnih troškova i obima proizvodnje. Izraz za izračunavanje ukupnih
prihoda je:
                    Profit = ( Cijena – Prosječni troškovi x Obim proizvodnje )

16. Definicija profita korištenjem pojma ukupnih prihoda i ukupnih troškova?
Profit je po definiciji razlika izmeĎu ukupnih prihoda i ukupnih troškova. Izraz za izračunavanje je :

                              Profit = Ukupni prihodi – Ukupni troškovi
17. Definicija Ekonomskog profita?
Ekonomski profit čini razlika izmeĎu ukupnog profita i ekonomskih troškova.


18. Defininiši pojam proizvodne funkcije?
Proizvodnom funkcijom se smatra odnos izmeĎu ostvarene proizvodnje (OUTPUTA) i utrošenih
faktora proizvodnje (INPUTA).


19. Šta nam pokazuje proizvodna funkcija?
Proizvodna funkcija pokazuje obično kontekst jednog preduzeća (mikroekonomija) ali je moguće da
se govori i o Nacionalnom Outputu koji zavisi od različitih resursa i tada se radi o agregatnoj
proizvodnoj funkciji koja ima opšti oblik kao kod preduzeća.
Q – output
R – rad                                Q = f ( R, K, t itd )
K – kapital
t – tehnički progres

20. Šta je Marginalni trošak i koja je njegova osnovna osobina?
Marginalni troškovi nastaju kada se podijeli prirašzaj troškova sa prirašatajem obima proizvodnje.
                  Marginalni troškovi = Priraštaj troškova / Priraštaj proizvodnje
Marginalni troškovi pokazuju koliko košta svaka nova proizvedena jedinica proizvoda. U tom smislu
marginalni troškovi su uvijek povezani sa stvaranjem dodatne jedinice proizvoda.

21. Definiši ekonomiju obima ?
Postoji opšta ekonomska zakonitost da veći obim poslovanja smanjuje fiksne pojedinične troškove,
što ekspanzivno djeluje na nivo profita.

Definišite Eksplicitne i Implicitne troškove?
Eksplicitni troškovi su troškovi INPUTA koji obuhvataju sve novčane izdatke preduzeća u vezi
nabavke ( troškovi koje preduzeće plaća trećim licima).
Pod Implicitnim troškovima podrazumjevaju se prinosi koji pripadaju njegovom vlasniku ( implicitna
najamnina za rad samog vlasnika preduzeća, implicitna kamata kao prinos na njegov kapital,
implicitna renta kao prinos na njegovu zemlju). Implicitni troškovi se još nazivaju i troškovima
oportuniteta.
22. Definiši ukupne troškove?
Ukupni troškovi predstavljaju zbir fiksnih i varijabilnih troškova, i oni rastu sa porastom obima
proizvodnje.
23. Definiši pojam varijabilnih troškova?
Varijabilni troškovi se mijenjaju sa promjenom obima proizvodnje. Tipičan primjer tome su troškovi
rada.
24. Definiši pojam fiksnih troškova i navedite izraz za izračunavanje fiksnih troškova?
Fiksni troškovi su nezavisni od obima proizvodnje i nemjenjaju se sa promjenama obima proizvodnje,
ali se po jedinici proizvoda stalno smanjuju ako se obim proizvodnje povećava. Izraz za
izračunavanje je:
ACF – Prosječni fiksni trošak
CF – Ukupni fiksni trošak              ACF = CF / X
X    – Obim proizvodnje
25. Navedite osnovne zakonitosti fiksnih troškova?
- U kratkom roku fiksni troškovi su uvijek konstantni
- Stepen reagibilnosti u ukupnih fiksnih troškova je ravan nuli
- Prosječni fiksni troškovi su stalno opadajući
26. Definiši prosječne troškove i navedite izraz za izračunavanje istih ?
Prosječni troškovi se dobiju kada ukupne troškove podijelimo sa odgovarajućim obimom proizvodnje.
                     Prosječni troškovi = Ukupni troškovi / Obim proizvodnje
27. Šta je marginalni proizvod i njegova osnovna osobina ?
Marginalni proizvod pokazuje promjenu u ukupnom obimu proizvodnje koja je nastala promjenom
obima zaposlenosti. Izraz za izračunavanje je:
          Marginalni proizvod = Povećanje obima proizvodnje / Povećanje časova rada
                                           MP = AQ / AL
Marginalni proizvod podstiče svoj maksimum prije prosječnog proizvoda i nakon toga opada. On
jedno kratko vrijeme opada iako prosječni proizvod nastavlja da raste, tako da ako ih grafički
prikažemo obije krive se sijeku u tački maksimuma prosj.proizvoda, a posle toga marginalni proizvod
je uvijek niži od prosječnog.
28. Definiši prosječni proizvod ?
Prosječna produktivnost jednog faktora proizvodnje jeste odnos izmeĎu ukupnog obima proizvodnje i
količine upotrijebljenog faktora proizvodnje.
               Prosječni proizvod = Ukupan obim proizvodnje / Ukupni časovi rada
                                               PP = Q / L
29. Definiši oporutetni trošak: primjer ?
Oportunitetni trošak je termin koji se koristi za izražavanje vrijednosti odreĎenog dobra nasuprot
drugog. Primjer:
Jedan primjer oportunitetnog troška bi bio student koji plaća školarinu u iznosu od 1500 € za godinu.
To je monetarni trošak njegovih studija. MeĎutim, ukoliko on ne bi studirao već bi donio odluku da
radi i našao zaposlenje sa mjesečnom platom od 350 €, onda bi zaraĎivao 4200 € godišnje, odnosno
19200 € za vrijeme četiri godine koliko prosječan studij traje. Dakle, studentova odluka da studira ga
može koštati monetarni trošak studija plus oportunitetni trošak propuštene zarade koju bi imao u
slučaju da se odlučio za zaposlenje umjesto fakulteta. U tom slučaju, cijena školovanja bi bila ne
6000 €, već:

školarina 6000 €
+ propuštena zarada 16800 € (kao oportunitetni trošak studiranja)
= 22800 €
30. Definišite pojam inflacije ?
Inflacija se definiše kao stanje u kojem uslijed povećavanja količine novca u opticaju dolazi do pada
vrijednosti novca, što se manifestuje u opštem povećanju cijena.
31. Navedite negativne posljedice inflacije ?
(obvezvrjeĎivanje domaćeg novca, obaranje deviznog kursa, smanjivanje izvoza i porast uvoza)
32. Navedite kriterijume i vrste inflacije ?
1) Prema jacini ili intezitetu obezvređivanja novca: laka ili puzajuća, srednja i hiperinflacija
2) Prema dužini trajanja: sekundarna, jednokratna i hronična
3) Prema porijeklu nastanka: domaća i uvezena
4) Prema uticaju na cijene: aktivna, neaktivna (prigušena), otvorena i hiperinflacija
5) Prema načinu nastanka: namjerna (hotimična) i nenamjerna (spontana)
33. Navedite uzroke inflacije.
- Inflacija efektivne novcane tražnje (monetarna inflacija),
- inflacija uslijed smanjenja robnih fondova,
- inflacija uslijed autnomnog porasta cena,
- inflacija uslijed neravnomjerne raspodjele ND u privredi,
- platni bilans kao uzrok inflacije,
- inflacija troškova reprodukcije
- strukturna inflacija
34. Navedite oblike kapitala?
Dva osnovna pojavna oblika kapitala su: Realni i finansijski kapital.
Relani kapital egzistira kao sredstvo za proizvodnju ( mašine, oprema postrojenja, zgrade i drugi
objekti, reprodukcioni materijal, zalihe poluproizvoda, zalihe gotove a neprodate robe itd)
Finansijski kapital egzistira u različitim finansijskim instrumentima (novčani krediti, štedni ulozi,
obaveznice, dionice itd) koji svom vlasniku donose prihod.
35. Navedite evoluciju oblika prometne vrijednosti?
Po Marksu - četiri oblika prometne vrijednosti su:
1).prost, pojedinačni ili slučajni oblik (nastao na granicama prvobitnih naselja - opština)
2).potpun ili razvijeni oblik vrijednosti (nastao razvojem društvene podjele rada)
3.)opšti oblik vrijednosti (nastao razvojem robne proizvodnje i razmjene)
4).novčani oblik vrijednosti (kada jedna specifična roba dobije društveni monopol da u okviru
robnog svijeta izražava i mjeri vrijednost i time postaje novac)
36. Definišite pojam kredita?
Kredit je dužničko povjerilački odnos u kome povjerilac dobrovoljno ustupa dužniku odreĎenu količinu
novca uz obavezu da taj novac vrati u utvrĎenom roku.
37. Navedite izvore kredita?
To su: - Investiciona sredstva, - privremeno slobodna sredstva privrednih subjekata, - slobodna
novčana sredstva stanovnistva, - privremeno slobodna sredstva DPZ, - privremeno slobodna
sredstva raznih fondova, - sredstva banaka, - inostrana sredstva
38. Navedite najvažnije kriterijume podjele i vrste kredita?
1). Prema namjeni: proizvoĎacki i potrošački          2). Prema ročnosti: kratkoročni i dugoročni
3). Prema porijeklu: domaći i strani
39. Šta su to monetarni agregati, šta nam pokazuju i navedite osnovne monetarne agregate?
Monetarni agregati su odreĎene kategorije koje u kreditno monetarnoj politici se koriste kao indikatori
a koji služe za definisanje kvaliteta i funkcija novca u privredi, za voĎene monetarne politike i politike
likvidnosti privrede i drugih sektora. Osnovni monetarni agregati su:
1). M1 – Novčana masa, 2). M2 - Likvidna sredstva, 3). M3 - Ukupna likvidna sredstva, 4). M4 -
Monetarni volumen (ukupni depoziti), 5). M5 - Monetarni potencijal, 6). M0 - Primarani novac
(monetarna baza).
40. Definišite pojam LP i navedite faktore koji utiču na obim i strukturu lične potrošnje?
Lična Potrošnja (LP) se definiše kao dio ukupne potrošnje kojim stanovništvo pojedninačno
zadovoljava svoje potrebe. Faktori koji utiču na obim lične potrošnje su:
- dostignuti nivo privrednog razvoja zemlje,
- dinamika rasta Dp i Nd,
- struktura proizvodnje i nivo primenjene tehnike,
- sistem i politika raspodjele dohotka,
- demografski faktori.
41. Navedite funkcije opšte potrošnje ?
Funkcije opšte potrošnje (Q) su :
- predstavlja nužan faktor u razvijanju proizvodnih snaga i povećanju produktivnosti rada,
- opšta potrošnja je bitna komponenta životnog standarda i dio cjelokupnih životnih radnih i
  drustvenih uslova stanovništva,
- socijalna funcija -(iscrpljuju se ulozi javne potrošnje kao sredstvo za ublaživanje soc.nejednakosti
  i sredstvo za ostvarivanje principa društvene solidarnosti i socijalne stabilnosti društveno
  ekonomskog sistema)
- redistributivna funkcija – (znači da se mjerama ekonomske politike u društvu vrši preraspodjela
  dohodka u društvu)

42. Navedite faktore koji utiču na obim i strukturu opšte potrošnje?
- karakter društveno ekonomskog sistema i privrednog sistema kao njegovog podsistema
- ekonomska uloga države,
- sistem i politika raspodjele.
43. Navedite razliku između akumulacije i investicija?
Akomulacija predstavlja kategoriju namjenske raspodjele ND a Investicije su kategorija njene finalne
upotrebe. Akomulacija i investicije nisu identične kategorije ni po veličini jer investicije nadmašuju
akomulaciju. Investicije obuhvataju sva izdvajanja iz godišnje proizvodnje u svrhu ulaganja, dok
akumulacija predstavlja dio društvenog proizvoda odnosno novostvorene vrijednosti tj nacionalnog
dohotka, koji se koristi da bi se uložilo u svrhu proširenja proizvodnje tj. da bi se
obezbjedili materijalni faktori proizvodnje.
44. Navedite strukturu investicija?
- globalna ekonomska struktura investicija,                  - tehnička struktura investicija
- reproduktivna struktura investicija
45. Definišite pojam, navedite kriterijume i vrste investicija?
Pod pojmom Investicija podrazumjeva se dio DP koji je namjenjen prostoj i proširenoj reprodukciji sredstava za
rad odnosno njihovoj zamjeni (obnovi) i povećanju.
Vrste i kriterijumi investicija:
1). Prema nameni: privredne i neprivredne, a privredne se dela na investicije u osnovna sredstva i investicije u
obrtna sredstva
2).Prema izvoru sredstava: neto, bruto i nove investicije
3.)Prema porastu DP i ND po stanovniku: demografske i ekonomske
4).Prema tehnickoj strukturi: investicije u objekte , opremu i ostale investicije

46. Šta su privredne investicije ?
Privredne investicije predstavljaju sva ulaganja u sredstva rada i predmete rada, odnosno ulaganje u
osnovne fondove (pretežni dio) i obrtne fondove (manji dio). One omogućavaju prostu ali i proširenu
reprodukciju.
47. Šta su neprivredne investicije ?
Neprivredne investicije predstavljaju sva ulaganja u društvenu potrošnju. Pod pojmom društvene
potrošnje podrazumjevamo sve objekte i opremu društvenog standarda i opšte potrošnje.
48. Šta čini bruto investicije ?
Bruto investicije predstavljaju ukupna ulaganja u osnovne fondove (osnovna sredstva) i njihov izvor
čine neto investicije (akumulacija) i amortizacija
49. Šta čini nove investicije ?
Nove investicije pojavljuju se kao kategorija raspodjele novog proizvoda. Služe za proširenu
reprodukciju, tj za uvećanje obima osnovnih sredstava. Njihov izvor je akumulacija i akumulativni dio
amortizacije tj. neutrošeni dio amortizacije koji je namenjen zameni. Dobijaju se umanjivanjen bruto
investicija za iznos zamjene.
50. Navedite izvore investicija ?
Izvori investicija su: amortizacija, krediti domaćih banaka, budžet države, štedni ulozi graĎana,
inostrana sredstva.
51 .Šta je to kapitalni koeficijent i kakav on može biti ? (EFIKASNOST INVESTICIJA)
Kapitalni koeficijent predstavlja odnos izmeĎu osnovnih sredstava i proizvodnje. Pokazuje koliko je
jedinica osnovnih sredstava potrebno da se dobije jedinica proizvodnje. Može biti prosjecni kapitalni
koeficijent i prosjecni marginalni koeficijent.
Kp – kapitalni koeficijent
Os – osnovna sredstva                          Kp=      Os       .
P – proizvodnja                                          P
52. Šta je marginalni koeficijent i šta nam pokazuje ? (EFIKASNOST INVESTICIJA)
Marginalni koeficijent predstavlja odnos izmeĎu investicija i priraštaja proizvodnje. Pokazuje koliko je
jedinica investicije potrebno da se dobije jedinica priraštaja proizvodnje.

                                                  Ki=    I       .
                                                          P
                                 ISPITNA PITANJA IZ EKONOMIJE
                                   PRAVNI FAKULTET BIJELJINA

                                      - TREĆI KOLOKVIJUM -

1.Definisi pojam Tranzicije ?
Pojam Tranzicije u osnovi označava proces kretanja od bivših socijalističkih jednopartijskih sistema, i
socijalističke privrede prema otvorenim graĎanskim društvima, zasnovanim na privatnom i javnom
vlasništvu, višestranačkoj parlamentarnoj demokratiji i garantovanju graĎanskih, političkih,
ekonomskih i socijalnih prava.

2.Definiši pojam tranzijcije u svijetu ?
Pojam Tranzicije se u razvijenom svijetu označava kao prelazni period sa industrijskog društva prema
posindustrijskom društvu tj. informatičkom društvu. To je put ka stvaranju preduzetničkog društva
odnosno stvaranje društva znanja.

3.Definiši pojam tranzicije u eks socijalizmu ?
Tranzicija u eks socijalističkim zemljama se definiše kao reformska strategija pretvataranja
(transformacije) socijalističkih privreda i njihovo prestruktuisanje u otvorene tržišne privrede, kao i
njihovo ravnopravno uključivanje u konkurencije na svjetskom tržištu – (razvoj tržišne privrede).

4. Navedite efekte tranzicije ?
Prelazak na tržišni sistem privreĎivanja podrazumjeva tržišnu valorizaciju resursa i rezultata uz
predpostavku tržišne konkurincije ekonomskih subjekata i uvoĎenja efikasnijeg privreĎivanja.

5.Ciljevi tranzicije u eks socijalizmu ?
1).Opšti ciljevi:
- Izgradnja tržišnog sistema privreĎivanja
- Izgradnja tržišne strukture privrede
2)Pojedinačni ciljevi:
- Privatizacija društveno/državnog sektora privrede
- Liberalizacija ekonomskih odnosa na unutrašnjem i meĎunarodnom planu
- Deregulacija (nova ekonomska i socijalna uloga države i njena nova ekonomska politika)
- Makroekonomska stabilizacija
6.Pojam deregulacije ?
Pojam deregulacije predstavlja novu ekonomsku i socijalnu ulogu države i njenu novu ekonomsku
politiku. Ta nova uloga države sastoji se u sledećim privrednim funkcijama države:
1). Definisanje i utvrĎivanje zakonskih okvira za tržišnu privredu
2). Uticaj na alokaciju privrednih resursa
3). Raspodjela dohodka
4). Aktivna uloga države u praćenju procesa privatizacije
5) Politika makroekonomske stabilizacije

7. Definišite pojam privatizacije?
Privatizacija čini suštinu i osnovnu pretpostavku ekonomskih reformi u ex-socijalističkim zemljama u
tranziciji. Bez njenog uspiješnog sprovoĎenja nije moguće stvaranje tržišne ekonomije.

8. Navedite ciljeve privatizacije ?
- U osnovi makroekonomske stabilizacije privrede, u svim ex-socijalističkim zemljama težište se
stavlja na privatizaciju državnih/društvenih preduzeća i njihovu reformu na novim vlasničkim
osnovama i
- Dugoročnu tržišnu liberalizaciju
9.Navedite koristi privatizacije ?
To su sledeći ciljevi / koristi:
1).Koristi privatizacije na mikroekonomskom planu su:
- novi investicioni kapital,
- smanjivanje troškova poslovanja i veća efikasnost u poslovanju preduzeća
- nova uspješnija upravljačka struktura u preduzeću
- viši nivo osposobljenosti i stručnosti rukovodećih i upravljačkih kadrova ali i radnika
2). Koristi privatizacije na makroekonomskom planu su:
- veća konkurencija na tržištu
- veća fiskalna stabilnost
- stvaranje efikasnije svojinske osnove ekonomije
- bolji socijalni program
- privlačenje stranih investicija
- otvaranje domaće privrede prema svjetskoj privredi
10.Navedite principe privatizacije ?
1). Odvojiti privatizaciju malih preduzeća od privatizacije srednjih i velikih preduzeća te maksimalno
    pojednostaviti proceduru privatizacije malih preduzeća
2). Učešće stranog kapitala u procesu privatizacije treba stimulisati posebnim pogodnostima
3). Razvoj orginalnog privatnog sektora takoĎer treba stimulisati
11.Navedite metode / modele tipva privatizacije ?
Postoji do sada pet poznatih i najčešće do sada u kombinaciji upotrebljivanih motoda/modela
privatizacije. To su:
1). Akcionarstvo zaposlenih (dioničarstvo)
2). Besplatna privatizacija (vaučerska)
3). Prodaja državno/društvenih preduzeća
4). Konverzija duga u imovinu
5). Reprivatizacija (vraćanje imovine starim vlasnicima)
12. Definišite pojam liberalizacije i navedite segmente na koje se ona posebno odnosi?
Liberalizacija je širok i složen proces jer obuhvata više elemenata tako da se najjednostavnije može
definisati kao napuštanje planske regulative u ključnim segmentima privrede. (stvaranje uslova za
djelovanje integralnog tržišta). Tri su osnovna ključna područja / segmenta u kojima se neminovno
mora izvršiti liberalizacija:
1). Domaće cijene i tržišta 2). Spoljne trgovine i 3). Mogućnost otvaranja novih firmi
13. Definišite pojam i navedite mjere makroekonomske stabilizacije ?
Pod pojmom makroekonomske stabilizacije podrazumjevju se mjere kojima država treba da ublaži
privredne cikluse, spriječi enormni rast nezaposlenosti, obuzda inflaciju, ublaži socijalne tenzije i
podstakne dinamiku ekonomskog razvoja. Za te ciljeve država se koristi instrumentima monetarne
fiskalne i socijalne politike.
Program mjera makroekonomske stabilizacije zasniva se na sledećim ciljevima:
    - napuštanje prakse u odnosima izmeĎu države i preduzeća, u pravcu ukidanja raznih
       finansijskih pomoći i olakšica (uvoĎenje principa čvrste budžetske ravnoteže)
    - smanjenje agregatne potražnje
    - obuzdavanje inflacije i prevazilaženje pojava prekomjerne količine novca u opticaju
    - regulisanje ukupne količine novca u opticaju
    - liberalizacija cijena i spoljne trgovine kao režima strane valute
    - finansijska stabilizacija
14. Navedite mjere makroekonomske stabilizacije u okviru politike ekonomskih odnosa sa
    inostranstvom?
Te mjere se odnose na promjenu regulisanja deviznog kursa nacionalne valute u tranzitornim
privredama, koje pored nominalnog sidra ostvaruju najdirektniji uticaj na platnobilansne pozicije
zemlje

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:1003
posted:1/18/2012
language:
pages:14