Embed
Email

old Filipino Dictionary

Document Sample

Shared by: Yrecho Cubacub
Categories
Tags
Stats
views:
1976
posted:
1/15/2012
language:
pages:
402
-----MAG: mag-abala, nag-abala, nag-aabala,

OLD mag-aabala

--------: to trouble oneself

FILIPINO ------MA: maabala, naabala, naaabala,

maaabala

DICTIONARY --------: to be inconvenienced

:: delay, disturbance {die Stoerung}

From the internet by Yrecho

March 3, 2010 :: (pag-abala) interruption

:: (pang-abala) distraction

Used CTRL+F to easily find the Filipino word :: (kaabalahan) inconvenience

++ busy, occupied

++ (mapag-abala) ceremonious

T1) Huwag kang mag-abala.

* aap E1) Do not trouble yourself.

:: wholesale purchase of harvest T2) Siya ang umabala sa akin.

E2) He was the one who disturbed me.

* aba 1 T3) Inabala ko siya.

------IN: abain, inaba, inaaba, aabain E3) I disturbed him.

--------: to mistreat, to treat miserably

++ poor * abaloryo

T1) Huwag mo namang abain ang iyong hipag. :: glass bead {die Glasperle}

E1) Don't treat your sister-in-law miserably.

* abandonado

* aba 2 ++ abandoned {verlassen}

++ [exclamation of surprise or admiration]

T1) Aba! Bakit ngayon mo lang sinabi? * abang

E1) Hey, how come you only said it now? -----MAG: mag-abang, nag-abang, nag-

T2) Aba! Ikaw ang bahala. aabang, mag-aabang

E2) Well, do as you please. ------AN: abangan, inabangan, inaabangan,

T3) Aba oo. aabangan

E3) Of course. --------: to wait for

:: watcher

* abaka :: act of waiting and watching

:: Manila hemp, abaca {der Hanf} T1) Mag-abang ka ng sasakyan.

T1) Si Pedro ay gumamit ng abaka sa pagtali E1) Wait for a ride.

ng kahoy. T2) Abangan mo ang sasakyan.

E1) Pedro used abaca to tie the wood E2) Wait for the vehicle.

together.

* abaniko

* abakada :: folding fan {der Faecher}

:: alphabet {das Alphabet} T1) Gamitin mo ang abaniko kung gusto mong

T1) Ang mga bata ay nag-aral ng abakada sa magpalamig.

paaralan. E1) Use the folding fan if you want to have

E1) The children studied the alphabet in some fresh air.

school. T2) Mag-abaniko ka.

E2) You fan yourself.

* abala

------UM: umabala,, umaabala, aabala * abante

--------: to delay, to hinder ------UM: umabante,, umaabante, aabante

------IN: abalahin, inabala, inaabala, aabalahin -------I: iabante, inabante, inaabante, iaabante

--------: to disturb --------: to move forward

T1) Umabante ka ng kaunti. :: (abuhan) ash tray

E1) You move forward a little. ++ grey

T2) Iabante mo ang kotse ng kaunti. T1) Inilagay ni Pedro ang abo sa abuhan.

E2) Move the car forward a little. E1) Pedro put the ashes into the ash tray.



* abat * abogada

------AN: abatan, inabatan, inaabatan, :: lawyer, attorney-at-law > abogado

aabatan

--------: to ambush * abokado

:: ambush :: avocado

T1) Inabatan ng mga rebelde ang mga

sundalo. * abono

E1) The rebels ambushed the soldiers. :: fertilizer, manure {der Duenger}



* abay * abot 1

------UM: umabay,, umaabay, aabay ------UM: umabot,, umaabot, aabot

------AN: abayan, inabayan, inaabayan, -----MAG: mag-abot, nag-abot, nag-aabot,

aabayan mag-aabot

--------: to escort ------IN: abutin, inabot, inaabot, aabutin

:: companion, best man, bridesmaid -------I: iabot, inabot, inaabot, iaabot

++ close to each other ------AN: abutan, inabutan, inaabutan, aabutan

T1) Si Pedro ang abay ni Juan sa kasal. ------MA: maabot, naabot, naaabot, maaabot

E1) Pedro is the best man at Juan's wedding. --------: to reach, to hand over, to be in time

T2) Umabay si Pedro sa kasal ni Juan. :: reach, power, range, capacity

E2) Pedro acted as best man at Juan's :: (pag-abot) reaching

wedding. ++ abreast with, within reach

T3) Abayan mo si Juan sa kasal niya. T1) Mag-abot ka ng pagkain.

E3) Be Juan's best man at his wedding. E1) Pass some food.

T2) Umabot ka ng ulam.

* abenida E2) Reach for the food.

:: avenue T3) Inabot niya ang bus.

E3) He got there in time for the bus.

* abiso T4) Inabutan niya ang bus.

-----MAG: mag-abiso, nag-abiso, nag-aabiso, E4) He caught up with the bus.

mag-aabiso

------AN: abisuhan, inabisuhan, inaabisuhan, * abot 2

aabisuhan ------UM: umabot,, umaabot, aabot

--------: to announce, to inform, to notify -----MAG: mag-abot, nag-abot, nag-aabot,

:: notice, notification mag-aabot

T1) Abisuhan mo si Pedro ng aking pagdating. ------AN: abutan, inabutan, inaabutan, aabutan

E1) Notify Pedro about my arrival. --------: to overtake

++ overtaken

* abitsuwela

:: snap bean > bitsuelas * abrasyete

++ walking arm-in-arm

* abnoy

:: freak * abrelata

++ abnormal :: can opener > abrilata



* abo * abrigo

:: ashes :: wrap, lady's coat

* Abril * administrador

:: April :: administrator



* abubot * administrasyon

:: article, thing :: administration

T1) Maraming abubot ang taong iyan.

E1) That man has plenty of things. * adobo

:: a dish

* abukay T1) Adobong manok at baboy ang ulam ni

:: white parrot Maria kagabi.

E1) Maria had marinated chicken and pork

* abuloy last night.

------UM: umabuloy,, umaabuloy, aabuloy

-----MAG: mag-abuloy, nag-abuloy, nag- * adorno

aabuloy, mag-aabuloy -----MAG: mag-adorno, nag-adorno,

------AN: abuluyan, inabuluyan, inaabuluyan, nagaadorno, mag-aadorno

aabuluyan --------: to upholster

-------I: iabuloy, inabuloy, inaabuloy, iaabuloy :: adornment {die Verzierung}

--------: to contribute, to help :: (tagaadorno) decorator

:: contribution, help, alms

T1) Mag-abuloy ka sa patay. * aduwana

E1) Contribute [money] for the funeral. :: customs {der Zoll}

T2) Umabuloy ka sa kanya.

E2) Help him. * adwa

:: nausea {die Uebelkeit}

* aburido

++ anxious, confused {verstoert} * adya

:: protection {der Schutz}

* abuso

------UM: umabuso,, umaabuso, aabuso * adyos

------IN: abusuhin, inabuso, inaabuso, aabusuhin ++ good bye > adiyos, adios {tschuess}

--------: to abuse

:: abuse, maltreatment * aga

++ (abusado) abusive -----MAG: mag-agahan, nag-agahan, nag-

aagahan, mag-aagahan

* adbenturero --------: to eat breakfast

:: adventurer {der Abenteurer} ---MAGPA: magpaaga

--------: to antedate {zurueckdatieren}

* adelanto :: being early

++ in advance, ahead of time :: (agahan) breakfast {das Fruehstueck}

:: downpayment :: (umaga) morning {der Morgen}

:: (kinaumagahan) next morning

* adelpa ++ (maaga) early {frueh}

:: oleander {der Oleander} T1) Kay aga mo.

E1) How early you are.

* adhika T2) Maaga siyang gumising.

:: goal, ambition, wish E2) He wakes up early.

:: (adhikain) motivation

T1) Ano ang kanyang adhika sa buhay? * agaak

E1) What is her ambition in life? :: a fish

* agaw

* agad ------UM: umagaw,, umaagaw, aagaw

++ at once, soon, immediately, right away ----MANG: mang-agaw, nang-agaw, nang-

{sofort} aagaw, mang-aagaw

++ (kaagad) immediately {unmittelbar} ------AN: agawan, inagawan, inaagawan,

T1) Tumakbo siya agad. aagawan

E1) He ran at once. ------IN: agawin, inagaw, inaagaw, aagawin

T2) Agad siyang umuwi nang marinig ang --------: to snatch, to grab, to take by force

balita. :: sudden snatching away

E2) He went home immediately when he :: (pag-agaw) seizure

heard the news. :: (agawan) struggle

++ (agaw-buhay) between life and death

* agahas T1) Huwag kang mang-agaw ng gamit ng iba.

------UM: umagahas,, umaagahas, aagahas E1) Don't snatch away other people's things.

--------: to wheeze T2) Umagaw ka sa pabitin.

E2) Get in there and grab for the hanging

* agam-agam object.

:: doubt, hesitation, suspicion {der Zweifel} T3) Inagaw ni Pedro ang baon ni Maria.

T1) May agam-agam si Maria. E3) Pedro snatched Maria's brown bag.

E1) Maria has some doubt. T4) Agaw-buhay ang kanyang kapatid.

E4) His brother is between life and death.

* agap

------UM: umagap,, umaagap, aagap * agham

--------: to be early :: science {die Wissenschaft}

------AN: agapan, inagapan, inaagapan, ++ (makaagham) scientific

aagapan

--------: to get something on time * agihap

:: promptness, quickness :: sore at the corner of the mouth

:: (pagkamaagap) promptitude

++ (maagap) prompt, punctual, quick > * agila

maagapan :: eagle {der Adler}

T1) Maagap si Pedro sa pagdating sa trabaho.

E1) Pedro is punctual at work. * aginaldo

T2) Agapan mo ang mga sariwang gulay sa :: Christmas present {das Weihnachtsgeschenk}

palengke.

E2) Go to the market early to get the fresh * agiw

vegetables. :: cobweb {die Spinnwebe}

T3) Inagapan niya ang mga sariwang isda sa T1) Maraming agiw sa kanilang kisame.

palengke kaninang madaling araw. E1) There is plenty of cobweb in their ceiling.

E3) He was in the market early this morning for

fresh fish. * agnas

------UM: umagnas,, umaagnas, aagnas

* agapay --------: to erode

------UM: umagapay,, umaagapay, aagapay :: erosion {die Erosion}

--------: to flank ++ rotten {verrottet}

++ side by side T1) Agnas na ang katawan ng anak niya.

++ (magkaagapay) abreast E1) His son's body was already decomposed.



* agas * agos

:: miscarriage ------UM: umagos,, umaagos, aagos

--------: to flow {fliessen}

-------I: iagos, inagos, inaagos, iaagos T1) Nakakita kami ng malaking ahas sa ilalim ng

------IN: agusin, inagos, inaagos, aagusin mga dahon.

--------: to be carried away by the current E1) We saw a big snake under the leaves.

:: current, flow {die Stroemung}

:: (pag-agos) inflow, influx * ahensiya

++ (maagos) having swift currents :: pawnshop, agency {die Agentur}

T1) Mabilis ang agos sa ilog. :: (ahente) agent, salesman {der Agent}

E1) The current of the river is fast.

T2) Maagos ang ilog ngayong tag-ulan. * ahit

E2) The river has swift currents this rainy season. -----MAG: mag-ahit, nag-ahit, nag-aahit, mag-

T3) Baka agusin inyong bangka sa lakas ng aahit

ulan. ------IN: ahitin, inahit, inaahit, aahitin

E3) Your boat might be carried away by the --------: to shave

current because of the heavy rain. :: shaved part, shaving service

T4) Umagos ang tubig. :: (pang-ahit) razor, shaver {der Rasierer}

E4) The water was flowing. T1) Ahitin mo ang iyong balbas.

E1) Shave your beard.

* Agosto T2) Inahit ni Pedro ang kanyang balbas.

:: August {der August} E2) Pedro shaved his beard.

T3) Makinis ang ahit niyang ulo.

* agpang E3) His shaved head is smooth.

++ fitted, adjusted {angepasst}

* ahon

* agrabiyado ------UM: umahon,, umaahon, aahon

++ offended, at a disadvantage -----MAG: mag-ahon, nag-ahon, nag-aahon,

mag-aahon

* agresibo -------I: iahon, inahon, inaahon, iaahon

++ aggressive {aggressiv} ------IN: ahunin, inahon, inaahon, aahunin

--------: to take something or someone out of the

* agridulse water, to go upwards

:: a sauce :: disembarking, ascent

T1) Iahon mo ang bata sa tubig.

* aguhilya E1) Get the child out of the water.

:: hair pin T2) Umahon na tayo.

E2) Let's get out of the water.

* aguho T3) Inahon nila ang lumubog na bangka sa

:: pine tree dagat.

E3) They took the sunken boat out of the sea.

* agunyas

:: music for the dead * akab

++ tight fitting, tightly set

* agwa bendita

:: holy water {das Weihwasser} * akademya

:: academy

* agwat

------UM: umagwat,, umaagwat, aagwat * akala

--------: to become separated, to leave a gap -----MAG: mag-akala, nag-akala, nag-aakala,

:: gap, distance, space {der Abstand} mag-aakala

------IN: akalain, inakala, inaakala, aakalain

* ahas --------: to believe, to presume, to think, to

:: snake > serpyente {die Schlange} imagine

:: idea, belief > ideya

:: (pag-aakala) presumption * akda

:: (munakala) plan, project [muna + akala] :: literary work, writings

T1) Iyan ay maling akala.

E1) That is a wrong idea. * akin

T2) Akala ko'y kumain ka na. ++ my, mine, me

E2) I thought you had eaten. ++ (nakin) it seems to me

T3) Huwag kang mag-akala na ako ay taksil. ++ (kana) give me [akin na] > akina

E3) Don't get the idea that I'm unfaithful.

T4) Baka akalain mong ako ay taksil. T1) Akin ang pamaypay na iyan.

E4) You might think I'm unfaithful. E1) That's my fan.

T2) Kana ang aklat ko.

* akap E2) Give me my book.

------UM: umakap,, umaakap, aakap

----MANG: mang-akap, nang-akap, nang- * akit

aakap, mang-aakap ------UM: umakit,, umaakit, aakit

------IN: akapin, inakap, inaakap, aakapin ------MA: maakit, naakit, naaakit, maaakit

--------: to embrace ----MANG: mang-akit, nang-akit, nang-aakit,

T1) Nang-akap siya ng babae. mang-aakit

E1) He embraced a woman. -------I: iakit, inakit, inaakit, iaakit

T2) Inakap niya ako. ------IN: akitin, inakit, inaakit, aakitin

E2) He embraced me. --------: to charm, to attract, to lure, to entice

:: (pang-akit) charm, enticement

* akapulko :: (pang-aakit) seduction

:: ringworm bush ++ (maakit) attractive > mapang-akit

T1) Akitin mo ang mga mamimili sa

* akasya pamamagitan ng iyong ganda.

:: acacia tree {die Akazie} E1) Attract the buyers with your beauty.

T2) Inakit niya ako.

* akay E2) She enticed me.

------UM: umakay,, umaakay, aakay

--------: to hang on for support or guidance * aklas

------IN: akayin, inakay, inaakay, aakayin :: labour strike

--------: to lead by the hand, to guide :: (mag-aaklas) striker

:: person led by the hand

:: (akayan) hatch, brood * aklat

T1) Sino ang akay mo? --Pas: isaaklat

E1) Whom are you leading? --------: to make into a book

T2) Inakay niya ang bata. :: book > libro

E2) He led the child by the hand. :: (aklatan) library

T3) Umakay siya sa akin. :: (muntaklat) handbook

E3) He clung to me for support.

* akma

* akbay ------UM: umakma,, umaakma, aakma

------AN: akbayan, inakbayan, inaakbayan, -----MAG: mag-akma, nag-akma, nag-aakma,

aakbayan mag-aakma

--------: to put the arm over another's shoulder --------: to get ready to do something, to be

++ with the arm over another's shoulder properly fitted

T1) Huwag mong akbayan ang bata. -------I: iakma, inakma, inaakma, iaakma

E1) Don't put your arm over the shoulder of the --------: to set something

child. ++ fitted, applicable

T1) Iakma mo ang baril. E1) He took the role of a crazy person in a

E1) Aim the gun. play.

T2) Umakma siya.

E2) He got ready. * akusa

----MANG: mang-akusa, nang-akusa, nang-

* ako aakusa, mang-aakusa

------UM: umako,, umaako, aako ------AN: akusahan, inakusahan, inaakusahan,

----MANG: mang-ako, nang-ako, nang-aako, aakusahan

mang-aako --------: to accuse

------IN: akuin, inako, inaako, aakuin

--------: to claim * akustika

:: I, me :: acoustics



* aksaya * akyat

-----MAG: mag-aksaya, nag-aksaya, nag- -----MAG: mag-akyat, nag-akyat, nag-aakyat,

aaksaya, mag-aaksaya mag-aakyat

------IN: aksayahin, inaksaya, inaaksaya, -------I: iakyat, inakyat, inaakyat, iaakyat

aaksayahin --------: to carry something up a height

--------: to waste ------UM: umakyat,, umaakyat, aakyat

:: waste ------IN: akyatin, inakyat, inaakyat, aakyatin

:: (pag-aaksaya) dissipation --------: to climb up, to go up

:: (pagkaaksaya) atrophy :: (pag-akyat) ascension, ascent

++ (maaksaya) wasteful > aksayado, mapag- ++ (paakyat) uphill, upwards, upstairs

aksaya T1) Mag-akyat ka rito ng isang baldeng tubig.

T1) Aksaya lang ng oras ng manood ng TV. E1) Bring a pail of water up here.

E1) Watching TV is only a waste of time . T2) Umakyat ka sa punong mangga.

T2) Maaksaya sa paggamit ng papel si Maria. E2) Go up the mango tree.

E2) Maria's paper usage is wasteful. T3) Inakyat ni Pedro ang punong mangga.

T3) Inaksaya ni Pedro ang kanyang mana. E3) Pedro went up the mango tree.

E3) Pedro wasted his inheritance.

T4) Huwag pag-aksayahan ng panahon ang * ala-swerte

hindi importanteng bagay. :: random

E4) Don't waste time on unimportant things.

* alaala

* aksesorya -----MAG: mag-alaala, nag-alaala, nag-

:: apartment house, tenement aalaala, mag-aalaala

--------: to fret {sich Sorgen machen}

* aksidente ------MA: maalaala, naalaala, naaalaala,

------MA: maaksidente, naaksidente, maaalaala

naaaksidente, maaaksidente --------: to remember

--------: to meet an accident --IPA: ipaalaala

:: accident --------: to remind

T1) Naaksidente siya kahapon. :: memory

E1) He met an accident yesterday. :: souvenir, gift

:: (paalaala) reminder

* akto :: (pag-alaala) anxiety

------UM: umakto,, umaakto, aakto ++ (mapag-alaala) thoughtful

--------: to act, to perform [in a play], to behave T1) Naalaala niya ang aking sinabi.

:: act, law, decree E1) He remembers what I said.

T1) Umakto siyang baliw sa isang palabas. T2) Bakit ka nag-aalaala?

E2) Why are you worrying?

:: (alakan) distillery, wine store

* alab

---MAGPA: magpaalab * alakdan

--------: to inflame :: scorpion

:: ardor, blaze T1) Natatakot ang bata sa alakdan.

:: (kaalaban) fervor E1) The child is afraid of the scorpion.

++ (maalab) ardent

* alakaak

* alabastro :: a fish

:: alabaster

* alakalakan

* alaga :: backside of knee {die Kniekehle}

-----MAG: mag-alaga, nag-alaga, nag-aalaga,

mag-aalaga * alakbat

------AN: alagaan, inalagaan, inaalagaan, :: shoulder strap

aalagaan

--------: to take care * alala

--Akt: makapag-alaga -----MAG: mag-alala, nag-alala, nag-aalala,

--------: to be able to care for mag-aalala

:: person, animal or thing being taken care of > ------MA: maalala, naalala, naaalala, maaalala

alagain ------IN: alalahanin, inalala, inaalala,

:: (pangangalaga) custody, protection aalalahanin $

:: (tagapag-alaga) guardian --------: to remember, to worry, to be anxious

++ (maalaga) caring about something

++ (alagang-alaga) well-kept -MAKA: makaalala, nakaalala, nakaaalala,

T1) Si Maria ay may alagang pagong. makaaalala

E1) Maria has a pet turtle. --------: to be able to remember

T2) Mag-alaga ka ng bata. :: memory, recollection

E2) Take care of the child. ++ (maalalahanin) solicitous {besorgt}

T3) Alagaan mo ang iyong kapatid. T1) Huwag kang mag-alala.

E3) Take care of your brother. E1) Don't worry.

T2) Huwag mo siyang alalahanin.

* alagad E2) Don't worry about him.

:: disciple, follower, apostle, helper > disipulo T3) Naaalala mo kaya ang pangalan niya?

E3) Do you remember his name?

* alagata

------IN: alagatain * alalaon

--------: to mind, to be concerned about, to think ++ (alalaon baga) therefore, that is

about ++ (alalaon ko) what I mean

:: constant caution, constant desire, concern ++ (alalaon sana) should have, might have



* alagaw * alalay

:: a shrub ------UM: umalalay,, umaalalay, aalalay

-----MAG: mag-alalay, nag-alalay, nag-aalalay,

* alahas mag-aalalay

:: jewelry, jewels ------AN: alalayan, inalalayan, inaalalayan,

:: (alahero) jewel maker > mag-aalahas aalalayan

:: (alahasan) jewelry store --------: to give support, to help, to practice

moderation

* alak :: assistant, helper

:: wine, liquor T1) Kasama ni Nora ang kanyang alalay.

E1) Nora brings along her assistant. * alampay

T2) Umalalay siya sa may sakit. :: shoulder kerchief, shawl

E2) He gave support to the sick. T1) Maganda ang alampay ni Rosa.

T3) Alalayan mo ang may sakit. E1) Rosa's shawl is pretty.

E3) Help the sick.

T4) Alalayan mo ang pagkain. * alang-alang

E4) Eat moderately. :: behalf, regard, esteem, consideration



* alam * alangan

------UM: umalam,, umaalam, aalam -----MAG: mag-alangan, nag-alangan, nag-

------MA: malaman, nalaman, nalalaman, aalangan, mag-aalangan

malalaman $ --------: to be uncertain, to be doubtful, to be

------IN: alamin, inalam, inaalam, aalamin inadequate

--------: to know, to have a knowledge of, to find :: (pag-aalanganin) hesitancy

out ++ uncertain, doubtful > alanganin

--IPA: ipaalam T1) Alangan ang kanyang pagtitiwala sa

--------: to inform, to enlighten gobyerno.

----MAKI: makialam E1) He is doubtful about trusting the

--------: to meddle, to interfere government.

:: knowledge, understanding > kaalaman, T2) Huwag kang mag-alangan tungkol sa iyong

pagkaalam pananampalataya sa Diyos.

:: (pagkakaalam) cognizances E2) Don't doubt your faith in God.

++ (maalam) knowledgeable, well-versed

++ (mapagmaalam) pedantic * alap

T1) May alam ka ba sa nangyari? ------UM: umalap,, umaalap, aalap

E1) Do you have any knowledge about what --------: to take one's turn

happened? :: turn, shift

T2) Maalam si Maria tungkol sa paggamot ng

mga bata. * alapaap

E2) Maria is knowledgeable in treating :: cirrus cloud

childrens' illness.

T3) Alamin mo kung saan nakatira si Maria. * alarma

E3) Find out where Maria lives. :: alarm

T4) Nais niyang malaman kung dalaga pa siya. ??? naalarma

E4) He wants to know if she is still single. ??? nakaalarma



* alamang * alas 1

:: tiny shrimps ++ at [time of the day] > alas-, ala, ala-



* alamat * alas 2

:: folklore, legend, fairy tale :: ace

++ (maalamat) legendary

T1) May nalalaman siyang mga alamat. * alat

E1) He knows many legends. ------UM: umalat,, umaalat, aalat

--------: to become salty

* alambre ------AN: alatan, inalatan, inaalatan, aalatan

:: wire --------: to make something salty

:: saltiness > kaalatan

* alamid ++ (maalat) salty

:: fox T1) Kulang sa alat ang niluto niyang adobo.

E1) The adobo she cooked was less salty.

T2) Maalat ang niluto niyang adobo. ------IN: alibadbarin, nialibadbad, niaalibadbad,

E2) The adobo she cooked was salty. aalibadbarin

T3) Umalat ang niluto niyang adobo ------AN: alibadbaran, nialibadbaran,

pagkatapos niyang dagdagan ng toyo. niaalibadbaran, aalibadbaran

E3) The adobo she cooked became salty after --------: to be nauseous

she added soy sauce. :: nausea, dizziness

T4) Inalatan niya ang adobo.

E4) She made the adobo salty. * alibangbang

:: a tree

* alatan

:: a fish * alibugha

++ wasteful, irresponisble

* alay

------UM: umalay,, umaalay, aalay * aligasin

-----MAG: mag-alay, nag-alay, nag-aalay, mag- :: a fish

aalay

------AN: alayan, inalayan, inaalayan, aalayan * aligi

-------I: ialay, inalay, inaalay, iaalay :: ovary of crabs or shrimps

--------: to dedicate, to offer

:: dedication, offering * aligid

T1) Nagbigay siya ng alay sa simbahan. ------UM: umaligid,, umaaligid, aaligid

E1) He gave an offering to the church. --------: to circle around, to hang around

T2) Mag-alay ka ng bulaklak sa Birhen. ------UM: pumaligid,, pumapaligid, papaligid $

E2) Offer flowers to the Virgin. --------: to encircle, to surround

T3) Ialay mo ang iyong buhay sa Diyos. ++ circling around

E3) Make your life an offering to God. T1) Umaligid sa kaniya ang maraming tao.

E1) Many people hovered around him.

* albay

:: support at the side of a house * alik-ik

------UM: umalik-ik,, umaalik-ik, aalik-ik

* alboroto --------: to chuckle

:: outcry, tumult

* alikabok

* albularyo :: dust

:: quack doctor ++ (maalikabok) dusty

T1) Maalikabok sa loob ng bahay.

* ale E1) It is dusty inside the house.

:: aunt, step mother > aling, ali

* alila

* Aleman -----MAG: mag-alila, nag-alila, nag-aalila, mag-

:: German aalila

:: (Alemanya) Germany ----MANG: mang-alila, nang-alila, nang-aalila,

mang-aalila

* algodon ------IN: alilain, inalila, inaalila, aalilain

:: a fish --------: to make or to treat somebody like a

slave

* alibadbad :: slave, servant > alipin

---MAGPA: magpaalibadbad, T1) Ang alila ni Pacita ay lalaki.

nagpaalibadbad, nagpapaalibadbad, E1) Pacita's servant is a boy.

magpapaalibadbad

--------: to nauseate * alimango

:: crab * alingasngas

T1) Masarap ang alimango kung mataba. :: scandal > eskandalo, iskandalo

E1) Crabs are delicious if they are fat. ++ (maalingasngas) scandalous > maiskandalo



* alimasag * alingawngaw

:: a crab ------UM: umalingawngaw,, umaalingawngaw,

aalingawngaw

* alimpuyo --------: to echo

:: whirl, eddy :: echo, rumor



* alimuom * alinlangan

:: vapor rising from the ground -----MAG: mag-alinlangan, nag-alinlangan,

nag-aalinlangan, mag-aalinlangan

* alimura --------: to worry, to doubt

-----MAG: mag-alimura :: worry, doubt > pag-aalinlangan

------IN: alimurahin :: (pag-aalinlanganan) impugning

--------: to vilify ++ (mapag-alinlangan) sceptical

:: insult, critiscism, scornful remarks

* alinsabay

* alimuranin ++ contemporary, of the same era

:: a snake

* alinsangan

* alin ++ (maalinsangan) warm, hot

++ which, which one T1) Maalinsangan sa Maynila tuwing tag-araw.

++ (alinman) whichever E1) It is hot in Manila during summer.

T1) Alin ang anak mo?

E1) Which is your daughter? * alinsunod

------UM: umalinsunod,, umaalinsunod,

* alinagnag aalinsunod

:: hazy visibility --------: to conform

++ seen through haze :: (alinsunuran) precedent, model, basis

:: (pag-alinsunod) accordance, conformity

* alindayag ++ according to, following

++ floating in the air

* alintana

* alindog ------IN: alintanahin

:: personal charm, gorgeousness --------: to notice, to be aware

++ (maalindog) charming :: care, attention, concern



* alingangaw * alinugnog

:: echo, reverberation :: spinning



* alingasaw * alipin

------UM: umalingasaw,, umaalingasaw, ------UM: umalipin,, umaalipin, aalipin

aalingasaw ------IN: alipinin, inalipin, inaalipin, aalipinin

--------: to effuse an offensive odor --------: to enslave

:: effusion or emanation of an offensive odor :: slave, servant

T1) Umaalingasaw ang bulok na isda. :: (pagkaalipin) slavery

E1) An offensive odor emanates from the :: (pagkakaalipin) bondage

rotten fish. T1) Huwag mong alipinin ang aking kapatid.

E1) Don't make a slave of my sister.

T4) Alis diyan!

* alipunga E4) Get lost!

:: athlete's foot T5) Inalis ko ang aklat sa mesa.

T1) Maraming alipunga sa paa si Pedro. E5) I removed the book from the table.

E1) Pedro has plenty of athlete's foot. T6) Inalisan ng babae ng pagkain ang anak.

E6) The woman removed the food from the

* alipusta child.

------UM: umalipusta,, umaalipusta, aalipusta T7) Magpaalis ka ng bata riyan.

------IN: alipustahin, inalipusta, inaalipusta, E7) Tell the children to leave there.

aalipustahin

--------: to maltreat, to ridicule, to insult * alisto

:: (pag-alipusta) opprobrium :: (kaalistuhan) alertness

++ (mapang-alipusta) opprobrious ++ alert

T1) Huwag kang mang-alipusta ng mahirap na

tao. * alit

E1) Don't ridicule a poor man. :: conflict, quarrel, misunderstanding > alitan,

T2) Inalipusta niya ang mahirap na ale. bangay {der Streit}

E2) She ridiculed the poor woman.

* alitaptap

* alipuyo :: firefly {das Gluehwuermchen}

:: whirlpool

* alituntunin

* alis :: regulation, law

------UM: umalis,, umaalis, aalis

--------: to leave * aliw

-----MAG: mag-alis, nag-alis, nag-aalis, mag- ------UM: umaliw,, umaaliw, aaliw

aalis --------: to amuse

------IN: alisin, inalis, inaalis, aalisin ----MANG: mang-aliw, nang-aliw, nang-aaliw,

------AN: alisan, inalisan, inaalisan, aalisan mang-aaliw

------MA: maalis, naalis, naaalis, maaalis -----MAG: mag-aliw, nag-aliw, nag-aaliw, mag-

--------: to take away, to remove, to deduct aaliw

---MAGPA: magpaalis, nagpaalis, nagpapaalis, ------IN: aliwin, inaliw, inaaliw, aaliwin

magpapaalis --------: to console, to comfort

--MAPAPA: mapaalis :: consolation, comfort {der Trost}

--------: to get someone to go away :: (aliwan) entertainment, pastime

---PA-IN: paalisin, pinaalis, pinaaalis, paaalisin :: (taga-aliw) comforter

--------: to discharge, to eject :: (kaaliwan) pleasure

:: departure > pag-alis {die Abfahrt} T1) Aliwin mo siya.

:: (pag-aalis) elimination E1) Console her.

:: (pagkaalis) removal

:: (pagpapaalis) dismissal * aliwalas

++ (maaalis) removable :: clarity, spaciousness {die Offenheit}

T1) Anong oras ang alis ng eroplano ++ (maaliwalas) clear, spacious, open, well-

patungong Amerika? ventilated

E1) What time will the plane depart for the US?

T2) Mag-alis ka ng sapatos bago pumasok ng * aliwaswas

bahay. :: scandal, malicious gossip

E2) Remove your shoes before entering the

house. * alkampor

T3) Umalis siya kahapon. :: camphor

E3) He left yesterday.

* alkansia T1) Aaluin ko ang aking lola.

:: piggy bank {das Sparschwein} E1) I'll cheer up my grandma.



* alkantarilya * alog

:: sewer ------UM: umalog,, umaalog, aalog

-----MAG: mag-alog, nag-alog, nag-aalog,

* alkawete mag-aalog

:: pimp ------IN: alugin, inalog, inaalog, aalugin

--------: to shake

* alkayde :: shaking up {das Schuetteln}

:: warden ++ (maalog) shaky

T1) Alugin mo ang kahon.

* alkitran E1) Shake the box.

:: tar, pitch {der Teer} T2) Umalog ang sasakyan.

E2) The vehicle shook.

* alma

------UM: umalma,, umaalma, aalma * alogbati

--------: to rise on the hind legs :: a vine

T1) Umalma ang mailap na kabayo.

E1) The untamed horse rose on its hind legs. * alok

------UM: umalok,, umaalok, aalok

* almirante -----MAG: mag-alok, nag-alok, nag-aalok, mag-

:: admiral aalok

-------I: ialok, inalok, inaalok, iaalok

* almires ------IN: alukin, inalok, inaalok, aalukin

:: small stone mortar {der Moerser} --------: to offer, to advertise

:: offer

* almirol T1) May alok ako para sa iyo.

:: laundry starch > amirol {die Staerke} E1) I have an offer for you.

T2) Mag-alok ka sa mga bisita ng pagkain.

* almohadon E2) Offer the guests some food.

:: cushion T3) Alukin mo siya ng pagkain.

E3) Offer him some food.

* almoneda

:: bargain sale * alon

------UM: umalon,, umaalon, aalon

* almuranas --------: to move like waves

:: hemorrhoids :: wave {die Welle}

T1) Umalon ng malakas kahapon sa dagat.

* almusal E1) The waves were big yesterday at the sea.

-----MAG: mag-almusal, nag-almusal, nag-

aalmusal, mag-aalmusal * alongbani

--------: to have breakfast :: whirlpool in water

:: breakfast {das Fruehstueck}

T1) Mag-almusal tayo ng maaga. * alpa

E1) Let's have breakfast early. :: harp > arpa



* alo * alpas

------IN: aluin, inalo, inaalo, aaluin ------UM: umalpas,, umaalpas, aalpas

--------: to console ------AN: alpasan, inalpasan, inaalpasan,

:: something that consoles {der Trost} aalpasan

--------: to become free, loose, untied [animals] * alumpihit

-MAKA: maka-alpas, naka-alpas, naka-aalpas, ++ wriggling and twisting [discomfort, pain]

maka-aalpas

--------: to be able to escape * alunignig

T1) Naka-alpas ang mga bilanggo. :: faint echo or idea

E1) The prisoners were able to escape.

* alupihan

* alpiler :: centipede {der Tausendfuessler}

:: pin, brooch {die Brosche}

* ama

* alpombra :: father > tatay, itay {der Vater}

:: rug, carpet :: (inaama) godfather

:: (pagkaama) paternity

* alsa :: (mag-ama) father and child {Vater und Kind}

------UM: umalsa,, umaalsa, aalsa :: (mag-aama) father and children {Vater und

--------: to rise Kinder}

-----MAG: mag-alsa, nag-alsa, nag-aalsa, mag- ++ (makaama) paternal

aalsa

--------: to rebel, to revolt, to rise up against, to * amag

stage a strike :: mold, mildew, fungus {der Schimmel}

-------I: ialsa

------IN: alsahin, inalsa, inaalsa, aalsahin * amain

--------: to raise, to lift :: uncle > tiyo, tito {der Onkel}

:: rising [dough]

:: (pag-alsa) mutiny, rebellion * amang

T1) Umalsa ang puto. :: reference to a boy

E1) The rice cake rose.

T2) Nais mag-alsa ang mga manggagawa. * amanos

E2) The laborers wanted to stage a strike. ++ on even terms

T3) Alsahin mo ito.

E3) Lift this up. * amapola

:: poppy

* alta presiyon

:: high blood pressure * amarilis

:: a fish

* alulod

:: rain pipe, rain gutter, downspout {die * amatista

Regenrinne} :: amethyst



* alulong * amats

:: distant howling :: effect of drugs



* alulos * amba

:: current of a river ------UM: umamba,, umaamba, aamba

------AN: ambaan, inambaan, inaambaan,

* alumahan aambaan

:: mackerel --------: to gesture threateningly

:: threat {die Drohung}

* aluminyo T1) Umamba siyang susuntukin si Pedro.

:: aluminum E1) He gestured as though he will hit Pedro.

* ambag --------: to placate, to become tame, to

-----MAG: mag-ambag, nag-ambag, nag- become domesticated or submissive

aambag, mag-aambag ---MAGPA: magpaamo, nagpaamo,

-------I: iambag, inambag, inaambag, iaambag nagpapaamo, magpapaamo

--------: to contribute, to give a share of any kind --------: to domesticate

:: contribution, share in a collective affair :: boss, master, employer, manager

T1) Mag-ambag tayo para sa mga mahihirap. :: caress

E1) Let's give something to the poor. :: (kaamuan) meekness {der Sanftmut}

++ (maamo) tame, not wild

* ambon T1) Amuin mo siya.

------UM: umambon,, umaambon, aambon E1) Placate him.

--------: to drizzle, to shower lightly T2) Umamo ang mabangis na leon.

:: drizzle, light rain, shower E2) The fierce lion became tame.

T1) Umambon kahapon.

E1) It showered lightly yesterday. * amor

:: love, affection

* ambos

:: consolation prize * amorseko

++ both, together :: a grass



* ambulansya * amortisasyon

:: ambulance :: mortgage



* Amerikano * amot

:: American > Kano ------UM: umamot,, umaamot, aamot

------IN: amutin

* amihan ------AN: amutan, inamutan, inaamutan,

:: cool northeast wind aamutan

--------: to obtain, to procure, to buy at cost

* amilyaramyento price

:: land tax T1) Umamot siya ng isang kilong bigas.

E1) He bought a kilo of rice at cost.

* amin 1

------UM: umamin,, umaamin, aamin * amoy

------IN: aminin ------UM: umamoy,, umaamoy, aamoy

--------: to avow {bekennen} ---MA-NG: mangamoy, nangamoy,

++ (aminado) admitted, confessed nangangamoy, mangangamoy

------MA: maamoy, naamoy, naaamoy,

* amin 2 maaamoy

++ our, ours, us ------IN: amuyin, inamoy, inaamoy, aamuyin

T1) Pumunta ka sa amin. ------AN: amuyan

E1) Go to our place. --------: to smell

:: smell, odor, aroma

* amistad :: (pangamoy) sense of smell, scent

:: friendship T1) Amuyin mo nga ito.

E1) Smell this.

* amo T2) Mangamoy kaya ako pag kumain ako ng

------UM: umamo,, umaamo, aamo maraming bawang?

-----MAG: mag-amo, nag-amo, nag-aamo, E2) Will I become smelly if I eat lots of garlic?

mag-aamo

------IN: amuin, inamo, inaamo, aamuin * ampalaya

:: bitter melon, balsam apple, amargoso --------: to breed

:: child, son, daughter > iha [daughter], iho

* ampang [son]

:: toddle :: (inanak) descendant

:: (inaanak) godchild

* ampat :: (panganak) time of birth

++ stopped [bleeding], dammed up :: (mag-anak) family

:: (panganakan) delivery room

* ampaw :: (kamag-anak) relative

:: puffed rice or corn, sugared popcorn :: (panganganak) childbirth

:: (kapanganakan) birth, birthday

* ampon T1) Si Maria ay bumalik agad sa trabaho

-----MAG: mag-ampon, nag-ampon, nag- tatlong araw pagkatapos niyang manganak.

aampon, mag-aampon E1) Maria returned to work three days after she

------IN: ampunin, inampon, inaampon, gave birth.

aampunin T2) Ipinanganak na bulag ang bata.

--------: to adopt a child E2) The child was born blind.

:: adopted child T3) Anong araw mo gustong ipanganak ang

:: (ampunan) asylum, orphanage bata?

:: (taga-ampon) adoptive father E3) What day do you want to give birth to the

T1) Mag-ampon ka ng bata. child?

E1) Adopt a child.

T2) Ampunin mo ang bata. * anaki

E2) Adopt the child. ++ apparently, seemingly



* amuki * anang

:: urging ++ it is said, according to



* an-an * anarkista

:: patches of discolored [light] skin > anan :: anarchist

:: (anarkiya) anarchy

:: anag-ag

:: glimmer * anas

-------I: ianas, inanas, inaanas, iaanas

* anahaw --------: to whisper

:: a palm tree :: whisper

T1) Ang ginawa ni Maria ay anas at hindi sigaw.

* anak E1) Maria made a whisper and not a shout.

-----MAG: mag-anak, nag-anak, nag-aanak,

mag-aanak * anatomiya

--------: to treat as one's own child :: anatomy

---MA-NG: manganak, nanganak,

nanganganak, manganganak * anay

--------: to give birth ------IN: anayin, inanay, inaanay, aanayin

------IN: anakin --------: to be infested with termites

--------: to adopt :: termite

--Pas: ipanganak, ipinanganak, ipinapanganak,

ipapanganak * andador

--------: to be born :: walking aid for babies

---MAGPA: magpaanak, nagpaanak,

nagpapaanak, magpapaanak * andap

:: glimmer, shimmer, flicker

* anghel

* andar :: angel

------UM: umandar,, umaandar, aandar

--------: to work, to function, to start * anghit

---MAGPA: magpaandar :: smell of underarms

--------: to cause to run, to set in action or motion

:: working, operation * angi

:: (pampaandar) starter [machine, motor] :: smell of burnt rice

T1) Umandar ang kotse.

E1) The car started. * angil

------UM: umangil,, umaangil, aangil

* andas --------: to growl

:: pedestal, bier with hafts :: growl of a dog



* anekdota * angis

:: anecdote :: smell of excreta or puterfied food



* anemiko * angit

++ anemic :: sticky rice, cooked with salt and coconut milk



* ang * angkak

++ [focus marker] ++ kind of leaves



* ang-ang * angkan

:: stuttering :: family, lineage > pamilya

:: (palaangkanan) genealogy

* angal

------UM: umangal,, umaangal, aangal * angkas

--------: to cry, to bawl ------UM: umangkas,, umaangkas, aangkas

:: prolonged crying ------AN: angkasan, inangkasan, inaangkasan,

aangkasan

* angas --------: to hitch a ride, to ride with someone

++ arrogant, proud -----MAG: mag-angkas, nag-angkas, nag-

aangkas, mag-aangkas

* angat -------I: iangkas, inangkas, inaangkas, iaangkas

-------I: iangat --------: to take someone for a ride

--------: to raise slightly T1) Iangkas mo ako sa iyong bisikleta.

++ somewhat higher, slightly raised E1) You take me for a ride on your bicycle.

T2) Umangkas ako sa kotse niya.

* anggi E2) I got a ride in his car.

:: spatter of rain indoors

* angkat

* anggo -----MAG: mag-angkat

:: smell of fermenting milk ------IN: angkatin

--------: to import

* anggulo :: import

:: angle :: (mang-aangkat) importer



* anghang * angkin

++ (maanghang) spicy, peppery [food]

-----MAG: mag-angkin, nag-angkin, nag-

aangkin, mag-aangkin * ani 2

--------: to possess :: disgust

------UM: umangkin,, umaangkin, aangkin ++ said by

------IN: angkinin, inangkin, inaangkin, aangkinin

--------: to claim ownership usually of something * anib

that legally belongs to someone else ------UM: umanib,, umaanib, aanib

++ inborn, natural, having or possessing --------: to join an organization

++ (mapang-angkin) possessive ------AN: aniban

T1) Siya ay may angkin na talino sa pag-awit. --------: to be joined, to be affiliated with

E1) She had an inborn talent in singing. :: (kaanib) partner, person of the same

T2) Nais niyang angkinin ang lahat ng lupain ng organization

kanyang kapatid. ++ (magkakaanib) allied

E2) He wants to claim all of his brother's land. T1) Umanib siya sa simbahan ng Iglesia ni Cristo.

E1) He joined the church of Iglesia ni Cristo.

* angkla

:: anchor > angkora * anibersaryo

:: anniversary

* angkop

-------I: iangkop * anim

--------: to adapt to, to make suitable for ++ six > sais {sechs}

:: (kaangkupan) fitness, pertinence, suitability ++ (animnapu) sixty > sisenta {sechzig}

:: (pag-angkop) adaptation ++ (animnaraan) 600 > sais siyentos

++ fit or proper ++ (ikaanim) sixth



* anglaw * animo

:: rinsing of clothes ++ it seems

T1) Animo baga ay parang uulan.

* anglit E1) It seems it will rain.

:: small clay cooking pot

* aninag

* anglo ------MA: maaninag, naaninag, naaaninag,

:: rattan holder for jars maaaninag

--------: to be able to perceive {wahrnehmen}

* ango ------IN: aninagin

:: odor of fresh meat or fish --------: to look closely, to squint

++ visible, transparent, translucent

* ani 1

------UM: umani,, umaani, aani * aninaw

-----MAG: mag-ani, nag-ani, nag-aani, mag- ------UM: umaninaw,, umaaninaw, aaninaw

aani --------: to discern

------IN: anihin, inani, inaani, aanihin :: (pag-aninaw) discernment

--------: to harvest, to reap

------MA: maani * anino

--------: to feel disgusted :: shadow, reflection

:: harvest > pag-ani, pag-aani {die Ernte} :: spirit, soul

:: (tag-ani) harvest time

T1) Mas marami silang ani ngayong taon. * anit

E1) They had more harvest this year. ------UM: umanit,, umaanit, aanit

T2) Umani kami ng palay. --------: to shave the head

E2) We harvested rice. :: scalp

:: stinging pain

* anito

:: deity, idol * antala

------MA: maantala, naantala, naaantala,

* anlaw maaantala

:: last rinsing of clothes --------: to be delayed

:: delay

* anluwagi

:: carpenter * antartiko

++ antarctic

* ano

------MA: maano, naano, naaano, maaano * antas

--------: to happen to :: degree

------IN: anhin $

--------: to do something to someone * antay

++ What? -----MAG: mag-antay, nag-antay, nag-aantay,

++ (anu-ano) What? [plural form] mag-aantay

++ (anopa't) in short ------IN: antayin, inantay, inaantay, aantayin

++ (umano) intention [etc] --------: to wait

T1) Ano ang pangalan mo? ------MA: maantay

E1) What is your name? --------: to be able to wait



* anod * antena

------UM: umanod,, umaanod, aanod :: antenna

------MA: maanod, naanod, naaanod,

maaanod * antig

------IN: anurin ------IN: antigin

-------I: ianod, inanod, inaanod, iaanod --------: to affect, to arouse

--------: to be carried away by the current :: friendly reminder

:: flotsam

T1) Inanod ng tubig ang bakya. * antigo

E1) The wooden shoes were carried away by :: antique

the current.

* antimano

* anos ++ beforehand {im voraus}

++ overcooked, burnt

* anting-anting

* anot :: amulet

++ close-cut

* antipatiko

* ansikot ++ displeasing, unfriendly

:: loitering

* antisipo

* anta :: advance payment

++ (maanta) rancid

* antok

* antabay -----MAG: mag-antok, nag-antok, nag-aantok,

:: slowing down in order for someone to catch mag-aantok

up --------: to drowse {doesen}

------MA: maantok, naantok, naaantok,

* antak maaantok

------IN: antukin, inantok, inaantok, aantukin ++ barefooted

--------: to be sleepy

:: sleepiness > pag-aantok * aparador

:: (pampaantok) sleeping pill :: cupboard, clothes closet or cabinet {der

T1) Inantok ang bata. Schrank}

E1) The child got sleepy.

* aparato

* antot :: apparatus, equipment

:: odor of stagnant water

* apat

* anuman ------IN: apatin

++ whatsoever --------: to divide into four parts

:: (apatan) quad

* anunsiyo ++ four > kuwatro {vier}

:: announcement, ad ++ (saikapat) one fourth {ein Viertel}

++ (apatnapu) forty > kuwarenta {vierzig}

* anyaya ++ (apatnaraan) 400 > kuwatro siyentos

-----MAG: mag-anyaya, nag-anyaya, nag- ++ (ikaapat) fourth

aanyaya, mag-aanyaya ++ (makaapat) fourfold

------AN: anyayahan, inanyayahan, ++ (tigapat) four each

inaanyayahan, aanyayahan

--------: to invite * apaw

:: invitation > paanyaya ------UM: umapaw,, umaapaw, aapaw

T1) Mag-anyaya ka ng maraming bisita sa --------: to overflow, to inundate

fiesta. T1) Umapaw ang tubig sa kanal.

E1) Invite many guests to the fiesta. E1) The water overflowed the canal.

T2) Anyayahan mo sina Pedro at Maria sa kasal.

E2) Invite Pedro and Maria to the wedding. * apdo

:: bile, gall

* anyo

-----MAG: mag-anyo, nag-anyo, nag-aanyo, * apela

mag-aanyo -------I: iapela

--------: to seem --------: to appeal

---MAGPA: magpaanyo

--------: to prepare * apelyido

:: figure, form, appearance :: surname, last name

++ (magka-anyo) uniform

* api

* anyos ----MANG: mang-api, nang-api, nang-aapi,

:: years [age] > -anyos {Jahre alt} mang-aapi

T1) Nakatikim ka na ba ng kinse anyos? ------IN: apihin, inapi, inaapi, aapihin

E1) Have you tasted a 15-year-old? --------: to maltreat, to abuse, to oppress, to

D1) Hast du schon einen 15jaehrigen harm

probiert? :: oppression > pagkaapi

:: (kaapihan) injustice

* apa ++ (mapang-api) oppressive

:: thin rolled wafer of rice, starch, and brown T1) Huwag mong apihin ang bata.

sugar, ice cream cone E1) Don't abuse the child.

T2) Huwag kang mang-api ng iyong kapwa.

* apak E2) Don't maltreat your fellowmen.

:: tread, step

* apian --------: to hurry

:: opium ++ (apurado) in a hurry



* apid * aral

:: fornication -----MAG: mag-aral, nag-aral, nag-aaral, mag-

aaral

* aplikasyon ------IN: aralin, inaral, inaaral, aaralin

:: application ------AN: aralan

--------: to study

* apo 1 ??? aaral

:: grandchild {der Enkel} :: lecture

:: (paaralan) school

* apo 2 :: (pangaral) teachings, parental advice

------IN: apuin :: (mangaral) lecture

--------: to regard with respect :: (taga-aral) learner

:: patriarch :: (pang-aral) sermon

:: (silid-aralan) classroom

* apog :: (mangangaral) preacher

:: lime {der Kalk} :: (pagpapaaral) scholarship

++ (mapag-aral) studious

* apokalipsis ++ (palaaral) scholarly

:: apocalypse T1) Mag-aral ka ng iyong leksiyon.

E1) Study your lesson.

* apoy

-----MAG: mag-apoy, nag-apoy, nag-aapoy, * araro

mag-aapoy -----MAG: mag-araro, nag-araro, nag-aararo,

--------: to burst into flames mag-aararo

:: flame of fire ------IN: araruhin, inararo, inaararo, aararuhin

:: (apuyan) fireplace --------: to plow

++ (maapoy) fiery, flaming :: plow



* apuhap * aras

-----MAG: mag-apuhap, nag-apuhap, nag- :: coins used in the wedding ceremony

aapuhap, mag-aapuhap

------IN: apuhapin, inapuhap, inaapuhap, * araw

aapuhapin ------UM: umaraw,, umaaraw, aaraw

--------: to feel something by extending the hand --------: to shine [sun]

T1) Inapuhap niya ang pera niya sa dilim. 2-----IN: araw-arawin, inaraw-araw, inaaraw-

E1) He groped for his money in the dark. araw, aaraw-arawin

--------: to do daily

* apula ------MA: maarawan, naarawan, naaarawan,

------IN: apulain maaarawan

--------: to check, to control ---PA-AN: paarawan

:: checking, controlling --------: to expose to the sun

:: sun, day

* apulid :: (kaarawan) birthday

:: water chestnut :: (tag-araw) summer

:: (pang-araw) for daytime use

* apura :: (talaarawan) diary, journal

-----MAG: mag-apura ++ (maaraw) sunny

------IN: apurahin ++ (araw-araw) every day

T1) Umaraw kahapon. -----MAG: mag-arkila, nag-arkila, nag-aarkila,

E1) The sun was out yesterday. mag-aarkila

------IN: arkilahin, inarkila, inaarkila, aarkilahin

* aray --IPA: ipaarkila

++ ouch! --------: to hire, to rent

:: rent, hire

* arbor T1) Umarkila ka ng bahay.

------IN: arburin, inarbor, inaarbor, aarburin E1) Rent a house.

--------: to ask for

:: demand * arkitekto

T1) Arburin ko na lang ang relo mo. :: architect

E1) Can you give me your watch? :: (arkitektura) architecture



* areglo * arko

:: arrangement :: arch

:: (mag-aareglo) troubleshoot

++ (areglado) arranged, orderly * armas

:: arms, weapon

* aresto ++ (armado) armed

:: (ikakaaresto) arrest > pagkakaaresto

++ (arestado) arrested * aroma

:: a tree

* ari

-----MAG: mag-ari, nag-ari, nag-aari, mag-aari * arte

--------: to possess ------UM: umarte,, umaarte, aarte

------IN: ariin ------AN: artehan, inartehan, inaartehan,

--------: to consider, to acknowledge aartehan

:: property > pag-aari, ari-arian --------: to act

:: (may-ari) owner :: art

:: (pagkamay-ari) ownership :: (artista) actor, actress [movie, stage,

:: (pagmamay-ari) possession television]

++ (paari) possessive ++ (maarte) artistic, artifical in manners



* arimunhunan * artikulante

++ worth taking although not needed ++ loquacious



* arina * artikulo

:: flour :: article



* aritmetika * arok

:: arithmetic ------MA: maarok, naarok, naaarok, maaarok

--------: to be able to measure the depth

* arka ------IN: arukin, inarok, inaarok, aarukin

:: ark {die Arche} --------: to measure the depth

:: measure for depth

* arkanghel T1) Inaarok ko ang nasa isipan mo.

:: archangel E1) I'm figuring out the depth of your thoughts.



* arkila * aruga

------UM: umarkila,, umaarkila, aarkila -----MAG: mag-aruga, nag-aruga, nag-aaruga,

mag-aaruga

------IN: arugain, inaruga, inaaruga, aarugain ++ offensive, infuriating

------AN: arugaan, inarugaan, inaarugaan,

aarugaan * asarol

--------: to take care of, to nurture, to rear -----MAG: mag-asarol, nag-asarol, nag-aasarol,

T1) Mag-aruga ka ng mga anak mo. mag-aasarol

E1) Take care of your children. ------IN: asarolin, inasarol, inaasarol, aasarolin

T2) Arugain mo ang bata hanggang sa lumaki. --------: to use a hoe [tilling soil]

E2) Take care of the child until he grows up. :: large hoe

T1) Asarolin natin ang halamanan.

* arya E1) Let's hoe the garden.

------AN: aryahan

--------: to let hang, to hang loose, to do * asawa

something fast -----MAG: mag-asawa, nag-asawa, nag-

T1) Aryahan ang paggawa ng basnig. aasawa, mag-aasawa

E1) Go ahead with the fishnet. --------: to get married

T2) Aryahan mo ang pagkakatali ng lubid sa ---MA-NG: mangasawa, nangasawa,

hagdanan. nangangasawa

E2) Let the knot of the rope hang loose from --------: to court someone for marriage

the stairs. :: wife, husband, spouse

:: (mag-asawa) couple

* asa :: (pag-aasawa) marriage

------UM: umasa,, umaasa, aasa ++ (pag-aasawa) marital

--------: to depend ++ (walang asawa) unmarried

------AN: asahan, inasahan, inaasahan, T1) Si Aling Maria ang asawa ni Mang Pedro.

aasahan E1) Aling Maria is the wife of Mang Pedro.

--------: to rely upon, to bear in mind, to expect T2) Gusto na ni Pedro na mag-asawa.

:: (pag-asa) hope, trust, chance E2) Pedro already wants to get married.

:: (pang-asa) cock of a gun T3) Sila ay mag-asawa.

++ (maasahin) hopeful E3) They are a couple.

++ (maaasahang) hopefully

T1) Asahan mong di kita malilimutan. * asbesto

E1) Bear in mind that I won't forget you. :: asbestos



* asal * asegura

-----MAG: mag-asal ------IN: asegurahin

------IN: asalin --------: to insure

--------: to behave

:: behaviour * aselerador

:: accelerator

* asalto

:: assault * asenso

:: promotion, increase in salary, preferment

* asam

------IN: asamin * asensor

--------: to long for :: elevator

:: longing for something, prospect

* asero

* asap :: steel

:: irritation of the eyes caused by smoke :: nib



* asar * aseyte

:: cooking oil ------AN: asistihan, inasistihan, inaasistihan,

:: (asetera) oiler aasistihan

--------: to assist, to help, to aid

* asido T1) Asistihan natin ang mga nangangailangan.

:: acid E1) Let's help the needy.



* asignatura * asiwa

:: subject in school ---MA-NG: mangasiwa, nangasiwa,

nangangasiwa, mangangasiwa

* asikaso --------: to manage, to direct, to administer

-----MAG: mag-asikaso, nag-asikaso, nag- :: (tagapangasiwa) administrator, manager,

aasikaso, mag-aasikaso boss

------IN: asikasuhin, inasikaso, inaasikaso, ++ clumsy, awkward, uneasy

aasikasuhin

--------: to mind, to take care of, to entertain * askad

:: (taga-asikaso) attendant ++ (maaskad) bitter, acrid

++ (maasikaso) attentive {aufmerksam}

++ (mapag-asikaso) mindful * asno

T1) Asikasuhin mo ang mga panauhin. :: donkey

E1) Entertain the visitors.

* aso

* asilo -----MAG: mag-aso, nag-aso, nag-aaso, mag-

:: asylum aaso

--------: to care for dogs

* asim ----MANG: mang-aso, nang-aso, nang-aaso,

------UM: umasim,, umaasim, aasim mang-aaso

--------: to become sour --------: to hunt with dogs

---MA-NG: mangasim, nangasim, nangangasim, :: dog {der Hund}

mangangasim :: (mangangaso) hunter

--------: to ferment T1) Si Pedro ay may alagang aso.

:: sourness E1) Pedro has a pet dog.

++ (maasim) sour

* asod

* asin ------IN: asurin

------AN: asinan --------: to deliver successive blows to

--------: to pour salt on, to salt :: (asuran) anvil

:: salt

++ (maasin) salty * asoge

:: mercury

* asindero

:: landowner, plantation owner > asendero * asotea

:: (asyenda) estate, plantation :: second floor verande, roofless balcony



* asinta * aspalto

------IN: asintahin :: asphalt

--------: to adjust ++ (aspaltado) asphalted

++ (asintado) adjusted

* aspile

* asisti :: pin

------UM: umasisti,, umaasisti, aasisti

* aspirante

:: aspirant * atake

------UM: umatake,, umaatake, aatake

* asta ------IN: atakihin, inatake, inaatake, aatakihin

------UM: umasta,, umaasta, aasta --------: to attack

--------: to pose :: (atake serebral) stroke

:: posture, pose, bearing, action T1) Baka atakihin siya sa puso.

E1) He might have a heart attack.

* asterisko

:: asterisk * atam

------IN: atamin

* astrologo --------: to allow, to tolerate

:: astrologer

:: (astrolohiya) astrology * atang

-------I: iatang

* astronomiya --------: to help someone else put a load

:: astronomy

* atas

* asuhos -----MAG: mag-atas

:: a fish --------: to command, to order, to oblige by law

:: (asuhos-bulik) a fish :: command, order, mandate



* asukal * ataul

------AN: asukalan :: coffin, bier

--------: to put sugar on

:: sugar * atay 1

T1) Mahal ang asukal ngayon. :: liver

E1) Sugar is expensive nowadays. T1) Sakit sa atay ang ikinamatay ni Maria.

E1) Maria died of liver trouble.

* asul

++ blue > bughaw * atay 2

T1) Asul ang langit. ++ (atay-atay) little by little, slowly

E1) The sky is blue.

* ate

* asunto :: elder sister

:: lawsuit

* ateista

* asupre :: atheist

:: sulfurs

* atig

* asusena :: gentle persuasion

:: a herb

* atik

* aswang :: money

:: ghost, evil spirit, vampire > impakto ++ (maatik) rich



* at * atikha

++ and :: gradual accumulation of money by saving



* ata * atim

++ our, ours :: tolerance

* atin :: hesitation

++ our, ours, us

* atulay

* atindi :: a fish

------IN: atindihin

--------: to attend * atungal

:: attention :: cry of cattle

++ (atento) attentive

* atupag

* atip ------UM: umatupag,, umaatupag, aatupag

:: roof ------IN: atupagin

:: (pang-atip) roofing --------: to do a regular chore

:: regular chore

* atis

:: a fruit * auditibo

T1) Pinakamasarap ang atis sa lahat ng prutas :: telephone receiver

sa Pilipinas.

E1) Atis is the most delicious fruit in the * aumento

Philippines. ------AN: aumentuhan

--------: to increase

* atleta :: addition, increase

:: athlete

* autograp

* atomo :: autograph

:: atom

++ (atomika) atomic * autokrasya

:: autocracy

* atrebido

++ daring, bold * autonomya

:: autonomy

* atras

------UM: umatras,, umaatras, aatras * autopsiya

------AN: atrasan :: autopsy

-------I: iatras, inatras, inaatras, iaatras

--------: to retreat, to back up, to move back * autoridad

T1) Umatras ang kotse. :: authority

E1) The car backed up.

* awa

* atraso -----MAG: magmakaawa

:: arrears, lateness --------: to beg

++ (atrasado) late, slow ------MA: maawa, naawa, naaawa, maaawa

--------: to take pity

* atsara

:: pickles [papaya] :: grace, pity, charity, compassion

:: (pagkaawa) commiseration > pagkakaawa

* atsuwete ++ (kawawa) pitiful

:: a shrub with burry fruits used for food coloring ++ (maawain) tender-hearted

T1) Maawa ka sa akin.

* atubili E1) Pity me.

-----MAG: mag-atubili

--------: to hesitate, to be reluctant * awang

-------I: iawang T3) Huwag mong awayin ang iyong maliit na

--------: to leave slightly open kapatid.

:: crevice {die Spalte} E3) Don't quarrel with your little sibling.

++ slightly open, ajar

T1) Malaki ang awang ng kanilang sahig. * awditoryum

E1) Their floor has a big crevice. :: auditorium



* awas * awit

------UM: umawas,, umaawas, aawas ------UM: umawit,, umaawit, aawit

--------: to overflow ------IN: awitin, inawit, inaawit, aawitin

------IN: awasin ------AN: awitan

--------: to unload an animal ------MA: maawit, naawit, naaawit, maaawit

------AN: awasan --------: to sing

--------: to deduct, to subtract :: song, chant, hymn > imno

:: discount, overflow :: (mang-aawit) singer

:: (awasan) dismissal time T1) Anong awit iyan?

++ deducted, subtracted, dismissed E1) What song is that?

T1) Umawas ang tubig sa banyo. T2) Umawit si Maria sa klase.

E1) The water overflowed in the bathroom. E2) Maria sang in class.

T3) Awitin natin ang "Dahil sa iyo".

* awat E3) Let us sing "Dahil sa iyo".

------UM: umawat,, umaawat, aawat

------IN: awatin, inawat, inaawat, aawatin * awtoridad

--------: to pacify a quarrel, to stand between a :: authority

fight

:: pacification of quarreling people * ay

T1) Siya ang umawat sa kanilang dalawa. ++ [sentence inversion marker]

E1) He was the one who pacified the two of T1) Siya ay umalis.

them. E1) He left.

T2) Awatin mo sina Maria at Pedro.

E2) Pacify Maria and Pedro. * aya

++ pleasant, delightful

* away

-----MAG: mag-away, nag-away, nag-aaway, * ayan

mag-aaway ++ there!

--------: to quarrel with each other

----MANG: mang-away, nang-away, nang- * ayaw

aaway, mang-aaway ------UM: umayaw,, umaayaw, aayaw

------IN: awayin, inaway, inaaway, aawayin ------AN: ayawan, inayawan, inaayawan,

--------: to quarrel with someone aayawan

------MA: maaway, naaway, naaaway, --------: to back out from, to reject, to dislike, to

maaaway refuse

--------: to be able to quarrel :: (pag-ayaw) aversion

:: quarrel, dispute > pag-aaway ++ dislike

:: (awayan) fray {die Rauferei} ++ (ayoko) I don't like [ayaw ko]

:: (kaaway) enemy, opponent T1) Umayaw siya sa aking plano.

++ (pala-away) quarrelsome E1) He didn't like my plan.

T1) May away silang dalawa. T2) Ayaw ko ng kapeng walang gatas.

E1) The two of them had a dispute. E2) I don't like coffee without milk.

T2) Mag-away kayo kung gusto ninyo. T3) Ayoko nga ng biruan.

E2) Quarrel with each other if you want. E3) I don't like jokes.

* ayon * ayungin

------UM: umayon,, umaayon, aayon :: a fish

------AN: ayunan, inayunan, inaayunan,

aayunan * ayuno

-------I: iayon -----MAG: mag-ayuno

--------: to agree, to conform, to go along with --------: to fast

:: (pagsang-ayon) agreeableness, approval :: fast

{die Zustimmung}

++ parallel to, in agreement with, according to * aywan

> paayon ++ to be ignorant of > ewan

++ (makaayon) accord T1) Aywan ko.

++ (kaayon ng) in agreement with E1) I don't know.

T1) Ayon kay Maria, maganda siya.

E1) According to Maria, she is beautiful. * ba

T2) Umayon si Pedro sa balak ni Maria. ++ [question marker]

E2) Pedro went along with Maria's plan. T1) Mayroon ba silang ginawa?

E1) Have they done anything?

* ayop T2) Ano ba ang hinahanap mo?

------IN: ayupin E2) What are you looking for?

--------: to humiliate

:: humiliation * baba

------UM: bumaba,, bumababa, bababa

* ayos -----MAG: magbaba, nagbaba, nagbababa,

-----MAG: mag-ayos, nag-ayos, nag-aayos, magbababa

mag-aayos ------IN: babain, binaba, binababa, bababain

------IN: ayusin, inayos, inaayos, aayusin -------I: ibaba, ibinaba, ibinababa, ibababa

------AN: ayusan ---PA-IN: pababain, pinababa, pinabababa,

-------I: iayos pabababain

--Pas: isaayos --------: to go down, to descend, to lower down,

--------: to arrange, to put in order, to fix to reduce, to carry to a lower level

--Akt: magpakaayos --Akt: maibaba

--------: to behave --------: to be able to lower

-MAKIPAG: makipag-ayos ---MAGPA: magpababa

--------: to negotiate --------: to cheapen

------MA: maayos, naayos, naaayos, maaayos -MAGPAKA: magpakababa

--------: to be able to put in order --------: to condescend

:: order, orderliness > kaayusan :: descent, lowness

:: (pagkakaayos) adjustment, arrangement :: chin

:: (pagsasaayos) disposition, fitting :: (ibaba) lower part of the house, basement

++ (maayos) orderly, arranged :: (talababa) footnote

++ (maaayos) fixable :: (taga-baba) lowlander, fruitpicker

T1) Mag-ayos ka ng iyong gamit sa bahay. :: (kababaan) lowliness

E1) Put your things in order in the house. :: (pagbaba) decadence, descent,

T2) Maayos ang kanyang gamit sa bahay. downgrade

E2) Her things at home are in order. :: (pagkababa) degradation

T3) Iayos mo ang iyong gamit. ++ (mababa) short, low

E3) Keep your things in order. ++ (pababa) down

T1) Si Maria ay nasa baba.

* ayudante E1) Maria is down below.

:: assistant T2) Bumaba siya sa hagdanan.

E2) He went down the stairs. :: (babuyan) piggery

T3) Ibaba mo ang iyong timbang. :: (kababuyan) dirtiness, moral filth

E3) Reduce your weight. :: (baboy-ramo) wild pig

T4) Si Pedro ay may mahabang baba. :: (magbababoy) swine dealer

E4) Pedro has a long chin.

T5) Mababa ang mesa. * baduy

E5) The table is low. ++ of bad taste, wrong, being off-fashion

T6) Bumaba ang presyo ng mga bilihin.

E6) The price of goods went down. * badya

------IN: badyahin

* babad --------: to mimic

-----MAG: magbabad, nagbabad, :: assertion, expression, mimicry

nagbababad, magbababad

-------I: ibabad, ibinabad, ibinababad, * baga 1

ibababad :: ember, glowing coal

--------: to soak :: lung

++ soaked

T1) Ibabad mo ang damit sa sabon. * baga 2

E1) Soak the dress in soap. ++ emphatic marker

++ (bagaman) although

* babae T1) Ikaw baga, ay nag-asawa na?

----MANG: mambabae, nambabae, E1) Did you ever get married?

nambababae, mambababae

--------: to have a mistress * bagbag

--Akt: magpakababae ------MA: mabagbag

--------: to be womanly --------: to be worn away by water

:: woman

:: (babaero) womanizer * bagabag

:: (kababaihan) womanhood ------UM: bumagabag,, bumabagabag,

++ female babagabag

------IN: bagabagin, binagabag, binabagabag,

* babag babagabagin

:: bump, impact :: worry, anxiety

:: quarrel, fight :: (bagabagin) plague

--------: to be worried, to be anxious about

* babala something

-----MAG: magbabala, nagbabala, T1) Bumagabag sa akin ang hindi niya pagsulat

nagbababala, magbababala ng matagal.

-------I: ibabala E1) I was worried about him not writing a letter

--------: to warn for a long while.

:: alarm, warning T2) Huwag mong bagabagin ang iyong sarili sa

isang napakaliit na bagay.

* babasag E2) Don't worry yourself too much about such

++ (mababasag) crockery a very small matter.



* babaw * bagabundo

:: shallowness > kababawan :: vagabond

++ (mababaw) shallow

* bagahe

* baboy :: luggage

:: pig, pork

* bagal :: inexperienced person, novice

------AN: bagalan

--------: to make slower, to slacken * bagkos

:: slowth, tardiness, delay > kabagalan ++ even more, on the contrary

++ (mabagal) slow, sluggish

T1) Ang bagal ng jeepney na sinakyan namin. * bago

E1) The jeepney we rode in was slow. -----MAG: magbago, nagbago, nagbabago,

magbabago

* bagama't ------MA: mabago, nabago, nababago,

++ although mababago

------IN: baguhin, binago, binabago, babaguhin

* bagang --------: to reform, to get better, to change

:: molar [tooth] :: (pamago) first harvest, first fruits

:: (baguhan) novice, newcomer

* bagansya :: (pamamago) feeling of newness of being a

:: vagrancy novice

:: (pagbabago) change

* bagay :: (pagkakabago) renewal, renovation >

------UM: bumagay,, bumabagay, babagay pagpa-panibago

------AN: bagayan, binagayan, binabagayan, ++ new, recent, modern, before

babagayan T1) May pagbabago ba sa itsura nila?

--------: to suit, to conform E1) Was there a change in their looks?

--Akt: maibagay T2) Mukhang bago ang kotse mo.

--------: to adapt, to adjust E2) Your car looks new.

:: thing, object T3) Bago ka pumunta sa opisina, dumaan ka

++ becoming, proper, fit muna sa tindahan.

++ (kung sa bagay) as a matter of fact E3) Before you go to the office, stop by the

++ (magkabagay) compatible store.

T1) Anong bagay iyan? T4) Binabago talaga ng araw ang kulay ng

E1) What thing is that? ating balat.

T2) Bagay sa iyo ang suot mong damit. E4) Indeed, the sun changes the color of our

E2) What you're wearing suits you. skin.

T3) Bumagay ka naman sa kanilang gawi.

E3) Conform to their customs. * bagok

:: thump

* bagbag

------IN: bagbagin * bagoong

--------: to undermine :: a salty small fish or shrimp relish

:: wreckage

++ broken up, shipwrecked * bagot

:: (kabagutan) exasperation

* bagets ++ impatient, fed up, tired out

++ young

* bagsak

* baghan ------UM: bumagsak,, bumabagsak, babagsak

++ (mabaghan) stunned -----MAG: magbagsak, nagbagsak,

nagbabagsak, magbabagsak

* baging ------AN: bagsakan, binagsakan, binabagsakan,

:: vine, climber, creeper babagsakan

-------I: ibagsak, ibinagsak, ibinabagsak,

* bagito ibabagsak

--------: to fall, to fail, to drop ------UM: bumaha,, bumabaha, babaha

:: fall, suddenly dropping something ------IN: bahain, binaha, binabaha, babahain

resoundingly --------: to flood

:: (pabagsak) bribery, tip :: flood

:: (pagbabagsak) subversion T1) Binaha ang buong bayan.

:: (pagkabagsak) downfall E1) The whole town was flooded.

T1) Bumagsak ang eroplanong sinasakyan ng T2) Bumaha dahil sa lakas ng ulan.

pangulo. E2) It flooded because of the strong rain.

E1) The plane the president was riding on

crashed. * bahag

T2) Huwag mong ibagsak ang telepono. :: loin cloth with a part pulled between the

E2) Don't drop the phone. thighs

:: (bahag-hari) rainbow {der Regenbogen}

* bagsik

-----MAG: magbagsik, nagbagsik, nagbabagsik, * bahagi

magbabagsik -----MAG: magbahagi, nagbahagi,

--------: to be brave or aggressive nagbabahagi, magbabahagi

:: (kabagsikan) cruelty, virulence --------: to apportion {zuteilen}

++ (mabagsik) violent, strict, cruel, severe --Pas: ipamahagi

--------: to share, to distribute

* bagtas :: part, portion, piece {der Teil}

------IN: bagtasin :: (pamamahagi) distribution {die Verteilung}

--------: to cut through [in passing]

:: trail through rough country * bahagya

++ hardly, barely {knapp}

* bagting

------IN: bagtingin * bahala

--------: to tighten something ------MA: mabahala, nabahala, nababahala,

:: chord, obsticle mababahala

++ tight ----MAKA: nakababahala ???

--------: to be concerned or worried

* bagwis ---MA-NG: mamahala, namahala,

-----MAG: magbagwis namamahala, mamamahala

--------: to grow wings, to become independent --Pas: pamahalaan

:: soft feathers --------: to be in charge of, to manage

:: (pabahala) trust

* bagyo :: (pamahala) management

------UM: bumagyo,, bumabagyo, babagyo :: (pamamahala) administration

------IN: bagyuhin, binagyo, binabagyo, :: (pamahalaan) government

babagyuhin :: (pagkabahala) dither

--------: to be hit by a storm or typhoon, to rain :: (pamamahalaan) dominion

violently :: (taga-pamahala) manager

:: storm, typhoon ++ be responsible, manage, take charge, take

++ (mabagyo) stormy care of

T1) Baka ka bagyuhin sa probinsya. ++ [an expression of uncertainty or

E1) You might get hit by a storm in the responsibility]

province. T1) Bahala na kayo.

T2) Bumagyo ng malakas kahapon. E1) It's up to you.

E2) The storm was raging yesterday.

* bahaw 1

* baha :: left-over rice

++ low [voice]

* bait

* bahaw 2 MAGSIPAG: magsipagpakabait

++ healed --------: to try to be well-behaved

:: kindness

* bahay ++ (mabait) kind, good, gentle, virtuous

--Akt: makibahay ++ (simbait) as kind as > kasimbait

--------: to lodge with others

--Pas: pamahayan * baitang

--------: to live in :: step, stair, grade, degree

---PA-IN: pamahayin, pinamahay,

pinamamahay, pamamahayin * baiwang

--------: to let live in a place :: waist {die Taille}

:: house

:: (pamahay) something for household use * baka 1

:: (sambahay) living under the same roof :: cow

:: (pamahayan) residential place ++ (pamaka) for cows

:: (kabahayan) village T1) Ang baka ay nanginginain sa pastula.

:: (bahay-bata) uterus E1) The cow is grazing in the pasture.

:: (pamamahay) household, housekeeping

:: (pagpapabahay) housing * baka 2

:: (sambahayanan) household ++ perhaps, maybe, might

++ (pambahay) indoor T1) Baka hindi ka sasama.

T1) May bahay na maganda si Maria. E1) You might not go.

E1) Maria has a beautiful house.

* bakal

* bahid :: iron, steel {das Eisen}

:: blot, stain, spot :: (magbabakal) blacksmith {der Schmied}

:: streak

:: (bahid-dungis) dirt stain, stain on one's name * bakalaw

:: a fish

* bahin

------UM: bumahin,, bumabahin, babahin * bakante

--------: to sneeze ++ vacant

:: sneeze {das Niesen}

T1) Bumahin siya sa harap ko. * bakas

E1) He sneezed infront of me. ------UM: bumakas,, bumabakas, babakas

--------: to mark or leave a mark, to leave a trail

* baho or vestige

:: foul odor ------AN: bakasan, binakasan, binabakasan,

:: (pamamaho) emission of a foul odor babakasan

++ (mabaho) malodorous, smelly {stinkend} --------: to mark

++ (simbaho) as smelly as > kasimbaho :: print, mark, trace

T1) Kasimbaho ng bagoong ang tuyong isda. :: (bakas-daliri) fingerprint

E1) Dried fish is as smelly as fish sauce. :: (bakas ng paa) footprint

T1) Bumakas ang kanyang sampal sa kanyang

* bahura mukha.

:: reef {das Riff} E1) His slap left a mark on her face.



* baile * bakasyon

:: ball, dance {der Ball}

-----MAG: magbakasyon, nagbakasyon, :: (pamakod) material for fencing

nagbabakasyon, magbabakasyon T1) Ang bakod niya ay gawa sa kawayan.

------AN: bakasyunan, binakasyunan, E1) They have a bamboo fence.

binabakasyunan, babakasyunan

--------: to take a vacation, to leave for a * bakol

vacation :: big flat basket

:: vacation, rest

:: (bakasyunan) resort * bako

T1) Magbakasyon ka na muna sa Cebu. :: unevenness of roads

E1) Just take a vacation to Cebu. ++ (baku-bako) rugged



* bakat * baktot

:: impress, mark :: bulge



* bakbak * bakuli

------AN: bakbakan, binakbakan, :: a fish

binabakbakan, babakbakan

---MA-NG: mangalubakbak $ * bakulihan

--------: to remove the bark or thick skin of :: a fish

something, to chastise someone

:: (bakbakan) fight, altercation * bakuna

++ detached, decorticated -----MAG: magbakuna, nagbakuna,

T1) Bakbak na ang kanyang tsinelas. nagbabakuna

E1) Her slippers are already unglued. ------AN: bakunahan, binakunahan,

binabakunahan, babakunahan

* bakit --------: to inoculate {impfen}

++ why? :: vaccination > pagbabakuna {die Impfung}

T1) Bakit ka naparito? :: (pambakuna) vaccine

E1) Why have you come here?

* bakunot

* bakla ++ bent from a heavy load

:: homosexual > binabae

:: (pagkabakla) homosexuality * bakutot

:: a fish

* baklad

:: fishtrap * bakwit

:: evacuation

* baklas :: defective pronunciation

++ uprooted, forcibly opened

* bakya 1

* bakli :: wooden shoes

------IN: bakliin

--------: to break off snapping * bakya 2

++ broken ++ cheap, of bad taste



* baklis * bala 1

++ stripped off, scratched off :: bullet

:: (pamala) ammunition > munisiyon

* bakod

:: fence {der Zaun} * bala 2

:: (bakuran) yard {der Hof}

-----MAG: magbala, nagbala, nagbabala, :: (balalagtas) direct path, short cut, crossing

magbabala the street

------AN: balaan, binalaan, binabalaan,

babalaan * balahibo

--------: to caution, to warn :: fine body hair, feathery hair of fowls or wooly

:: notice, sign, warning hair of animals



* balaat * balaho

:: metal ring around a barrel :: mire



* balabag * balais

------IN: balabagin ++ restless, worried

--------: to throw, to cast

:: cast, throw * balak

-----MAG: magbalak, nagbalak, nagbabalak,

* balabal magbabalak

------UM: bumalabal,, bumabalabal, babalabal ------IN: balakin, binalak, binabalak, babalakin

-----MAG: magbalabal, nagbalabal, --------: to plan, to intend to do

nagbabalabal, magbabalabal :: plan, intention

-------I: ibalabal, ibinalabal, ibinabalabal, T1) May balak siyang gawin mamaya.

ibabalabal E1) He had plans of doing something later.

------AN: balabalan, binalabalan, T2) Huwag ka nang magbalak pumunta sa

binabalabalan, babalabalan kanila.

--------: to wrap oneself E2) Don't plan on going to their place

:: mantilla, wrap, shawl anymore.

T1) Magbalabal ka at nang hindi ka ginawin.

E1) Wrap yourself so you won't get cold. * balakang

:: hips

* balabalaki T1) Malapad ang balakang ni Maria.

:: potpourri E1) Maria has wide hips.



* balansang * balakas

2-----IN: bala-balansangin :: strips of rattan wound around something to

--------: to upset, overthrow something fortify it



* balae * balakid

:: a parent of one's son-in-law or daughter-in- ------AN: balakiran

law --------: to stumble

:: obstacle

* balag

:: arbor, trellis * balaklaot

:: northwester

* balagat

:: collarbone, shoulder blade * balakubak

:: dandruff

* balagbag

:: crosspiece * balam

:: delay

* balagtas

------IN: balagtasin * balamban

--------: to take a short cut, to utter directly :: membrane

* balana * balasa

++ anyone, anybody -----MAG: magbalasa, nagbalasa,

nagbabalasa, magbabalasa

* balandra ------IN: balasahin, binalasa, binabalasa,

:: bouncing babalasahin

--------: to shuffle playing cards

* balang :: shuffling

:: locust

* balasaw

* balanga :: riot, tumult

:: wide-mouthed earthen cooking pot

* balasik

* balangay ++ (mabalasik) fierce, stern, brave

:: backstroke, swoon, fainting spell

* balasubas

* balanggot :: swindler, tightwad, scamp

:: species of aquatic reed

* balat

* balangkas -----MAG: magbalat, nagbalat, nagbabalat,

-----MAG: magbalangkas, nagbalangkas, magbabalat

nagbabalangkas, magbabalangkas ------AN: balatan, binalatan, binabalatan,

--------: to plan, to plot, to frame babalatan

:: framework, outline --------: to peel

:: skin

* balani :: birthmark [on skin]

------MA: mabalani :: bark of a tree, peelings

--------: to be attracted to ++ (balat-sibuyas) very sensitive [onion-skinned]

:: magnetism > batubalani

:: charm * balatkayo

-----MAG: magbalatkayo, nagbalatkayo,

* balanse nagbabalatkayo, magbabalatkayo

-----MAG: magbalanse, nagbalanse, --------: to camouflage {tarnen}

nagbabalanse, magbabalanse :: costume, disguise > pagbabalatkayo {die

------IN: balansehin, binalanse, binabalanse, Verkleidung}

babalansehin

--------: to balance * balato

:: balance, remainder -----MAG: magbalato, nagbalato,

nagbabalato, magbabalato

* balantay ------AN: balatuan, binalatuan, binabalatuan,

++ adjacent, close > kabalantay babalatuan

--------: to give away money by a winning

* balariid gambler

------MA: mabalariid :: money given away by a winning gambler as

--------: to choke goodwill



* balaraw * balatong

:: dagger :: soybean, mungo bean



* balarila * balaw-balaw

:: grammar > gramatika :: boiled rice and anchovies

-----MAG: magbalibag, nagbalibag,

* balawbaw nagbabalibag, magbabalibag

++ full, overflowing -------I: ibalibag, ibinalibag, ibinabalibag,

ibabalibag

* balawis ------IN: balibagin, binalibag, binabalibag,

:: rebel, scoundrel babalibagin

--------: to throw, to hurl, to cast an object

* balbal :: heave

:: vulgar word, slang expression T1) Huwag mong ibalibag ang laruan sa bata.

:: broken pieces of pottery or glass E1) Don't throw the toy to the child.

T2) Gusto kong balibagin ng bato ang mga

* balbas maingay na aso sa kapitbahay.

:: beard E2) I want to hurl some stones on those noisy

dogs at the neighbor's house.

* balbon

++ hairy * balibol

:: awl, auger bit > barena

* balbula

:: valve, throttle * balido

++ valid

* balda

:: failure, lack, omission * baliga

++ (baldado) overused, disabled, crippled :: a fish



* baldosa * baligtad

:: tile ------UM: bumaligtad,, bumabaligtad,

babaligtad

* bale -----MAG: magbaligtad, nagbaligtad,

------UM: bumale,, bumabale, babale nagbabaligtad, magbabaligtad

--------: to get cash advance -------I: ibaligtad, ibinaligtad, ibinabaligtad,

:: value, promissory note ibabaligtad

++ (hindi bale) never mind ------IN: baligtarin, binaligtad, binabaligtad,

++ (bale wala) of no value babaligtarin

++ (bale-bale) of quite some value --------: to turn something over, to invert, to

T1) Bumale ako dahil sa kapos ako ngayon. reverse, to turn inside-out

E1) I got cash advance because I am broke :: (kabaligtaran) antithesis, reversal

now. :: (pagbaligtad) turnover

:: (pambabaligtad) irony

* bali ++ inside-out, upside-down > baliktad,

------UM: bumali,, bumabali, babali balintuwad

-----MAG: magbali, nagbali, nagbabali, ++ (baligtaran) reversible

magbabali ++ (pabaligtad) ironical

------IN: baliin, binali, binabali, babaliin T1) Baligtad ang kamiseta ni Pedro.

------MA: mabali, nabali, nababali, mababali E1) Pedro is wearing his shirt inside-out.

--------: to break [long objects] T2) Baligtarin ang mesa.

:: fracture E2) Let's turn the table upside-down.

++ fractured, broken T3) Bumaligtad ang sasakyan.

E3) The vehicle turned over completely.

* balibag

------UM: bumalibag,, bumabalibag, babalibag * balik

------UM: bumalik,, bumabalik, babalik

-----MAG: magbalik, nagbalik, nagbabalik, ------IN: balikwasin, binalikwas, binabalikwas,

magbabalik babalikwasin

------MA: mabalik, nabalik, nababalik, --------: to turn suddenly to the opposite side, to

mababalik rise suddenly from a lying position

-------I: ibalik, ibinalik, ibinabalik, ibabalik T1) Bumalikwas ako sa kama nang narinig ko

------AN: balikan, binalikan, binabalikan, ang putok ng baril.

babalikan E1) I jumped out of bed when I heard the

--IPA: ipabalik gunshot.

---PA-IN: pabalikin, pinabalik, pinababalik,

pababalikin * baliling

--------: to come back, to restore, to return :: twisted neck

---MAGPA: magpabalik

--------: to reclaim * balimbing

-MAKIPAG: makipagbalikan, nakipagbalikan, ------UM: bumalimbing,, bumabalimbing,

nakikipagbalikan, makikipagbalikan babalimbing

--------: to reunite {wiedervereinigen} --------: to double-cross

:: return :: a fruit

:: (pagkakabalik) restoration

:: (panunumbalik) reversion * baling

++ (pabalik) on the way back, backward ------AN: balingan

T1) Bumalik si MacArthur sa Pilipinas. --------: to turn

E1) MacArthur returned to the Philippines. :: detour, turn

T2) Ibalik mo agad ang libro.

E2) Return the book immediately. * balingadngad

T3) Mabalik kaya siya sa kanyang dating ++ twisted backward

trabaho?

E3) Will he be returned to his former job? * balinganga

++ with a twisted neck

* balikaskas

++ flayed, peeled off > malikaskas * balinghat

++ blown inside-out [umbrella]

* balikat

------UM: bumalikat,, bumabalikat, babalikat * balinghoy

------IN: balikatin, binalikat, binabalikat, :: species of cassava

babalikatin

--------: to carry, to shoulder * balingkinitan

:: shoulder ++ slender > balangkinitan



* balikuko * balingot

------IN: balikukuin ++ partially deaf

--------: to twist, to bend

++ twisted * balingusngos

:: bad mood

* balikuskos

:: scales, scurf * balinguyngoy

:: nose bleed

* balikwas

------UM: bumalikwas,, bumabalikwas, * balintawak

babalikwas :: a dress

-----MAG: magbalikwas, nagbalikwas,

nagbabalikwas, magbabalikwas * balintiyak

++ passive [verbs] :: (tagapagbalita) reporter, announcer

++ well-known, famous, talked about

* balintuwad T1) Ano ang balita?

++ upside-down E1) What is the news?

T2) Siya ay balita na may anak sa labas.

* balintuwang E2) He is known to have an illegitimate child.

:: falling head first T3) Ibalita mo naman sa amin ang nangyari.

E3) Tell us what happened.

* balisa T4) Balitaan mo naman kami kung ano ang

------MA: mabalisa, nabalisa, nababalisa, nangyari.

mababalisa E4) Tell us what happened.

--------: to get worried

-MAKA: makabalisa * balitaktak

--------: to agitate :: heated debate

:: anxiety > kabalisahan ++ (balitaktakan) polemic

:: (pagkabalisa) discomfort, restlessness >

pagkakabalisa * baliti

++ anxious, restless ------IN: balitiin

--------: to hold someone behind his back

* balisakang :: manacle

:: hips

:: pain in the hips * baliw

:: crazy or demented person

* balisaksak :: (kabaliwan) lunacy, madness > pagkabaliw

++ robust, vigorous ++ crazy, demented

T1) Ang baliw na babae ay dinala sa

* balisawsaw Mandaluyong.

:: painful discharge of urine E1) The crazy woman was taken to

Mandaluyong.

* balisong

:: butterfly knife * balkon

:: porch, balcony > balkonahe

* balisungsong

:: funnel * balon

++ funnel-shaped :: well [of water], deep hole in the ground

T1) Nagpahukay ng balon si Pedro.

* balita E1) Pedro had a well dug.

-----MAG: magbalita, nagbalita, nagbabalita,

magbabalita * balong

------AN: balitaan, binalitaan, binabalitaan, :: spring of water, small stream

babalitaan

-------I: ibalita, ibinalita, ibinabalita, ibabalita * balor

------MA: mabalita, nabalita, nababalita, :: value, importance, power, courage

mababalita

--------: to tell, to report, to relay the news * balot

:: news -----MAG: magbalot, nagbalot, nagbabalot,

:: (pabalita) news sent to someone magbabalot

:: (pamalita) gossip, rumors ------MA: mabalot, nabalot, nababalot,

:: (pagbabalita) communication mababalot

:: (pamamalita) act of spreading information or ------IN: balutin, binalot, binabalot, babalutin

gossips --------: to wrap, to encase, to envelop

:: covering, wrapping, take home food -----MAG: magbaluktot, nagbaluktot,

:: (balutan) bundle, pack, parcel nagbabaluktot, magbabaluktot

:: (pambalot) wrapping paper ------IN: baluktutin, binaluktot, binabaluktot,

:: (taga-balot) packer babaluktutin

++ covered, wrapped --------: to bend, to flex {biegen}

T1) May uwi akong balot para sa iyo. ++ crooked, curved, bent

E1) I brought home some food for you.

T2) Balot siya ng makapal na damit sa * balumbon

taglamig. -----MAG: magbalumbon

E2) She is wrapped in thick clothes during the --------: to furl

cold season. :: roll, wad, thick crowd

T3) Magbalot ka ng makakain natin.

E3) Wrap the food we are going to eat. * balumbong

:: holder for the wick in a gas lamp

* balota

:: ballot * balunbalunan

:: gizzard of fowls

* balsa

:: raft {das Floss} * balungain

:: mullet

* balsamo

:: balm * balungos

:: snout of fish

* balse

:: waltz * balunlugod

:: pride

* baltak

------IN: baltakin, binaltak, binabaltak, * balustrada

babaltakin :: balustrade

--------: to pull suddenly

:: sudden, strong pull * balustre

T1) Baltakin mo siya at baka siya mahulog. :: banister

E1) Pull him or he might fall.

* balutbot

* baltik ------IN: balutbutin

:: stubborness --------: to pry into, to examine



* baludbod * balwarte

:: scattering things sparingly :: bulwark, defense



* baluga * balyena

:: half-breed Aeta :: whale

:: white wax candle

* balugbog

:: nape of the neck of fowls * balyos

:: spine :: barracuda



* baluktot * banaag

------UM: bumaluktot,, bumabaluktot, :: glimmer, ray

babaluktot

* banal

---MAGPA: magpabanal :: tray

--------: to sanctify :: (bandehado) platter, oblong china tray

:: (kabanalan) virtue, sanctity, piety

++ holy, virtuous, blessed * bandera

:: flag, banner > bandila

* banak

:: a fish > talilong * bandido

:: bandit {der Bandit}

* banas

------MA: mabanas, nabanas, nababanas, * bando

mababanas :: (tagapagbando) herald

------IN: banasin, binanas, binabanas,

babanasin * bang-aw

--------: to get annoyed, to get irritated ++ crazy, demented, insane

:: sultriness, humidity, heat {die Schwuele}

++ sultry, humid {schwuel} * banga

:: earthen jar

* banat :: fan palm

------UM: bumanat,, bumabanat, babanat

-----MAG: magbanat, nagbanat, nagbabanat, * bangal

magbabanat :: mouthful

------IN: banatin, binanat, binabanat, babanatin ++ torn off, lopped off

------AN: banatan, binanatan, binabanatan,

babanatan * bangaw

--------: to pull, to stretch :: big fly {die Fliege}

:: pull to stretch

:: (pagbanat) stretching * bangay

++ taut, stretched -----MAG: magbangay

T1) Magbanat ka ng buto. --------: to squabble, to quarrel

E1) Stretch your bones. [Do some work.] :: noisy quarrel

T2) Banatin mo ang iyong buto sa trabaho.

E2) Stretch your bones with some work. * bangayngay

T3) Bumanat siya sa usapan. :: a fish

E3) He actively joined in the discussion.

T4) Binanatan niya ang kaklase niya. * bangga

E4) He hit his classmate. [physically or with ------UM: bumangga,, bumabangga,

harsh words] babangga

----MANG: mangbangga, nangbangga,

* banayad nangbabangga, mangbabangga

:: (kabanayaran) modesty, dignity ------MA: mabangga, nabangga, nababangga,

++ moderate, soft [in manner] mababangga

-------I: ibangga, ibinangga, ibinabangga,

* banda ibabangga

:: band of musicians ------IN: banggain, binangga, binabangga,

++ towards or about a certain place or time, in babanggain

the direction of --------: to hit something, to collide with

something

* bandana :: collision, clash > banggaan

:: kerchief, scarf {das Tuch} T1) Bumangga ang kotse sa pader.

E1) The car ran into a stone wall.

* bandeha T2) Baka mabangga ang kotse sa pader.

E2) The car might run against the stone wall.

T3) Huwag mong ibangga ang kotse sa pader. * bangkete

E3) Don't run the car against the stone wall. :: banquet {das Bankett}

T4) Huwag kang mangbangga ng kotse ng iba.

E4) Don't hit other people's car. * bangko

:: bank {die Bank}

* banggera :: bench, stool {die Bank}

:: extension from windows where the chinaware

is kept > banggerahan * bango

------UM: bumango,, bumabango, babango

* banggit --------: to become fragrant

------MA: mabanggit, nabanggit, nababanggit, ---PA-IN: pamanguhin, pinamango,

mababanggit pinamamango, pamamanguhin

------IN: banggitin, binanggit, binabanggit, --------: to make fragrant, to use perfume

babanggitin :: aroma, fragrance > alimusom {der Duft}

--------: to mention :: (pabango) perfume, lotion, cologne {das

-MAKA: makabanggit, nakabanggit, Parfuem}

nakababanggit, makababanggit :: (pamamango) emission of fragrance

--------: to happen to mention, to be able to ++ (mabango) fragrant, sweet-smelling

mention ++ (simbango) as fragrant as > kasimbango

:: mention, citation T1) Simbango ng rosal ang camia.

E1) Camia is as fragrant as gardenia.

* banghay

:: draft, outline, plot, project, plan * bangon

------UM: bumangon,, bumabangon, babangon

* bangin -------I: ibangon, ibinangon, ibinabangon,

:: ravine, abyss, precipice {der Abgrund} ibabangon

--------: to rise from a lying position

* bangis -----MAG: magbangon, nagbangon,

------UM: bumangis,, bumabangis, babangis nagbabangon, magbabangon

--------: to get wild --------: to set in upright position

:: (kabangisan) ferocity, wildness {die Wildheit} :: rising from a lying position > pagbabangon

++ (mabangis) cruel, fierce T1) Bumangon siya ng maaga kanina.

E1) He got up early a while ago.

* bangka T2) Ibangon mo ang may sakit.

---MA-NG: mamangka, namangka, E2) Help the sick person get up.

namamangka, mamamangka

--------: to go by boat, to go boating * bangungot

:: boat, canoe {das Boot} :: nightmare

:: (pamamangka) boating

:: (mamamangka) boatman, ferryman > * bangus

bangkero :: a fish



* bangkay * banguyngoy

:: corpse, cadaver {die Leiche} :: continuous sobbing



* bangkero * bangyaw

:: banker, dealer or payer in gambling :: species of blowfly



* bangketa * banidad

:: sidewalk {der Gehweg} :: vanity

:: (kabansaan) nationality

* banidoso :: (pagkamakabansa) nationalism

++ vain {eitel} ++ (pambansa) national

T1) Pilipinas ang ating bansa.

* banig E1) The Philippines is our country.

-----MAG: magbanig, nagbanig, nagbabanig,

magbabanig * bansag

------AN: banigan, binanigan, binabanigan, :: motto, slogan, surname

babanigan ++ famous

--------: to use a mat, to cover something with a

mat * bansot

:: mat {die Matte} ++ stunted, arrested in development {im

:: (banig-usa) kind of hairy grass Wachstum gehemmt}



* banil * banta

:: adhering dirt on neck {der Schmutz am Hals} -----MAG: magbanta, nagbanta, nagbabanta,

magbabanta

* banilya ------AN: bantaan, binantaan, binabantaan,

:: vanilla {die Vanille} babantaan

--------: to threaten

* banlag :: threat > pagbabanta {die Drohung}

++ squint-eyed ++ (pabanta) in a threatening manner

T1) Huwag kang magbanta sa kanya.

* banlaw E1) Don't threaten him.

-----MAG: magbanlaw, nagbanlaw,

nagbabanlaw, magbabanlaw * bantad

------AN: banlawan, binanlawan, ++ sated, satiated, fed up {satt}

binabanlawan, babanlawan

--------: to rinse, to cleanse * bantas

:: rinse {die Spuelung} -----MAG: magbantas

:: (pambanlaw) water for rinsing ------AN: bantasan

T1) Banlawan mo ang mga kinula. --------: to punctuate

E1) Rinse the things you have sun bleached. :: punctuation



* banli * bantay

-----MAG: magbanli, nagbanli, nagbabanli, -----MAG: magbantay, nagbantay,

magbabanli nagbabantay, magbabantay

------AN: banlian, binanlian, binabanlian, ------AN: bantayan, binantayan, binabantayan,

babanlian babantayan

--------: to scald, to sterilize --------: to watch closely, to guard

:: scalding {die Verbruehung} :: guard, watcher > guwardya

T1) Banlian mo ang tinidor at kutsara. :: (taga-bantay) watcher

E1) Sterilize the forks and spoons. :: (pagbabantay) lookout

T1) Bantayan mo ang bahay.

* bansa E1) Guard the house.

-----MAG: magsabansa, nagsabansa, T2) Magbantay ka ng bata.

nagsasabansa, magsasabansa $ E2) Watch closely the kids.

-------I: isabansa, isinabansa, isinasabansa,

isasabansa $ * bantayog

--------: to nationalize :: monument

:: country, nation > nasiyon {die Nation}

* bantod --------: to bury

:: diameter :: (kabaong) coffin

T1) Bumaon ang sapatos ko sa putik.

* bantog E1) My shoes got covered with mud.

:: (kabantugan) fame, prestige T2) Ibaon mo ang patay na pusa.

++ (mabantog) prestigeous, famous E2) Bury the dead cat.



* bantot * baon 2

++ (mabantot) fetid -----MAG: magbaon, nagbaon, nagbabaon,

magbabaon

* bantulot ------IN: baunin, binaon, binabaon, babaunin

++ hesitant --------: to carry provisions or supply [food]

:: provision or supply food taken on journey >

* banyaga pabaon

:: foreigner :: (pamaon) money used to buy provisions

T1) Si Paul ay isang banyaga. T1) Ano ang dala mong baon ngayon?

E1) Paul is a foreigner. E1) What food did you have for today?

T2) Magbaon ka ng tinapay para hindi ka

* banyo magutom.

:: bathroom, shower room E2) Bring some bread so you will not get

:: (banyera) bathtub hungry.



* banyos * bapor

:: sponge bath :: ship, boat, steamship

:: (pamanyos) water used for a sponge bath

* bara

* banyuhay ------UM: bumara,, bumabara, babara

-----MAG: magbanyuhay -----MAG: magbara, nagbara, nagbabara,

--------: to metamorphose magbabara

-------I: ibara, ibinara, ibinabara, ibabara

* bao 1 ------IN: barahin, binara, binabara, babarahin

:: coconut shell ------AN: barahan

:: (pamao) half a coconut shell used as a --------: to bar, to hinder, to obstruct something

dipper ++ (barado) clogged, blocked

T1) Bumara sa daan ang nabuwal na kahoy.

* bao 2 E1) The uprooted tree blocked the road.

:: widow, widower T2) Ibara mo ang bato sa daan.

E2) Block the road with stones.

* baog

++ sterile, unproductive * baraha

-----MAG: magbaraha, nagbaraha,

* baol nagbabaraha, magbabaraha

:: footlocker, chest, rectangular trunk [for --------: to play cards

clothes] :: playing cards

T1) Naglalaro sila ng baraha.

* baon 1 E1) They are playing cards.

------UM: bumaon,, bumabaon, babaon

------MA: mabaon, nabaon, nababaon, * baranda

mababaon :: rail

--------: to become buried, to sink :: (barandal) banister, railing

-------I: ibaon, ibinaon, ibinabaon, ibabaon :: (barandilya) railing, balustrade

* baranggay * bariles

:: community of people > barangay, brgy :: barrel



* baras * barkada

:: bar, rod :: clique, group of friends



* barat * barkilyos

++ stingy, niggardly {geizig} :: rolled wafer



* baratilyo * barko

:: bargain :: ship

:: (barkero) ferryman

* barbaro

:: barbarian * barnis

:: (kabarbaruhan) barbarity -----MAG: magbarnis, nagbarnis, nagbabarnis,

magbabarnis

* barbero --------: to lacquer {lackieren}

:: barber :: varnish {der Lack}

:: (barberya) barber shop

* baro

* barera -----MAG: magbaro, nagbaro, nagbabaro,

:: tollgate magbabaro

--------: to wear a dress

* bareta :: dress, upper garment > bestido, bestida

:: soap bar

* barok

* bargas :: small pillow

++ coarse in speech and manner

* barometro

* baril :: barometer

------UM: bumaril,, bumabaril, babaril

---MA-NG: mamaril, namaril, namamaril, * bartolina

mamamaril :: dungeon

------IN: barilin, binaril, binabaril, babarilin

--------: to shoot with a gun * barumbado

-----MAG: magbaril, nagbaril, nagbabaril, ++ temperamental

magbabaril

--------: to shoot oneself * barya

:: gun ------IN: baryahin

:: (pamaril) gun used for hunting --------: to change money into smaller

:: (barilan) gunfight denominations

:: (pamarilan) hunting ground :: loose change, coins, small denomination bills

:: (pamamaril) shooting, hunting

:: (mamamaril) hunter * baryo

T1) Siya ay may dalang baril. :: subdivision of a town > barrio

E1) He has a gun. :: (kababaryo) barrio people

T2) Bumaril si Pedro. T1) Ano ang ngalan ng baryong ito?

E2) Pedro shot the gun. E1) What is the name of this barrio?

T3) Magbaril ka.

E3) Shoot yourself. * basa 1

------UM: bumasa,, bumabasa, babasa -MAKA: makabasag, nakabasag,

-----MAG: magbasa, nagbasa, nagbabasa, nakababasag, makababasag

magbabasa --------: to be able to break

------IN: basahin, binasa, binabasa, babasahin :: (babasagin) glassware

------AN: basahan, binasahan, binabasahan, ++ broken > mabasag

babasahan ++ (mababasag) crockery

--------: to read T1) Basag ang salamin.

----MAKA: makabasa, nakabasa, nakababasa, E1) The mirror is broken.

makababasa T2) Huwag kang malikot at baka ka

--------: to be able to read makabasag ng pinggan.

------MA: mabasa, nabasa, nababasa, E2) Don't be rough or you might break some

mababasa china.

--------: to have the chance to read T3) Baka basagin ng bata ang plorera.

:: (pagbasa) reading, perusal E3) The child might break the flower vase.

:: (taga-basa) reader > mambabasa T4) Nabasag ng aso ang baso.

++ (mabasa) readable E4) The glass was broken by the dog.

T1) Bumasa ka ng tula.

E1) Read a poem. * basal

T2) Basahin mo ang dyaryo. ++ youthful, virgin

E2) Read the newspaper.

T3) Nabasa ng bata ang mahirap na salita. * basalyo

E3) The child was able to read the difficult :: vassal, subordinate

word.

T4) Babasahan ko ng magandang kuwento * basangal

ang aking ama. :: heated dispute

E4) I will read a nice story to my father.

* basbas

* basa 2 ------AN: basbasan

------MA: mabasa, nabasa, nababasa, --------: to bless

mababasa :: blessing

--------: to be wet

:: (basahan) cleaning rag * basi

:: (pamamasa) wetting, splashing water :: a wine

:: (pambabasa) moisturizer

++ wet * basio

T1) Basa ang tuwalya. ++ empty > basyo

E1) The towel is wet.

* basketbol

* basag :: basketball

------UM: bumasag,, bumabasag, babasag

-----MAG: magbasag, nagbasag, nagbabasag, * baso

magbabasag :: drinking glass

------MA: mabasag, nabasag, nababasag, ++ (sambaso) one glassful

mababasag

------IN: basagin, binasag, binabasag, * basta

babasagin -----MAG: magbasta, nagbasta, nagbabasta,

------AN: basagan, binasagan, binabasagan, magbabasta

babasagan --------: to pack

--------: to break china, glassware or ++ enough!, as long as, just so that

earthenware

* bastidor

:: embroidery noop :: (mambabatas) lawmaker {der Gesetzgeber}

:: (pagbabatas) legislation

* bastos ++ (makabatas) legal > pambatas {gesetzlich}

:: (kabastusan) obscenity, rudeness

++ uncouth, rude, impolite, impertinent * bataw

:: hyacinth bean

* basura

-------I: ibasura, ibinasura, ibinabasura, * batay

ibabasura ------UM: bumatay,, bumabatay, babatay

--------: to throw away -------I: ibatay, ibinatay, ibinabatay, ibabatay

:: trash, garbage --------: to base on something

:: (basurahan) garbage container, trash can :: (batayan) basis

:: (basurero) garbageman :: (pagkabatay) rest, support

++ (batay sa) based on

* bata 1 ++ (batayan) fundamental, primary

:: nightgown, robe T1) Nais niyang ibatay ang drama sa tula ni

Rizal.

* bata 2 E1) He wants to base the drama on Rizal's

-----MAG: magbata, nagbata, nagbabata, poem.

magbabata

------IN: batain, binata, binabata, babatain * batbat

--------: to endure, to tolerate, to bear, to suffer ++ covered with

T1) Kailangan magbata ng hirap ang aking

magulang para sa aking kinabukasan. * bate

E1) My parents had to endure hardships for my -----MAG: magbate, nagbate, nagbabate,

future. magbabate

--------: to masturbate

* bata 3

:: child * bateria

:: (kabataan) childhood, youth :: storage battery, flashlight battery

:: (pagkabata) infancy

++ young * bati 1

++ (pambata) infantile, juvenile ------UM: bumati,, bumabati, babati

-----MAG: magbati, nagbati, nagbabati,

* batak magbabati

------UM: bumatak,, bumabatak, babatak ------IN: batiin, binati, binabati, babatiin

------IN: batakin, binatak, binabatak, babatakin --------: to greet, to welcome, to salute, to

--------: to pull, to stretch congratulate

T1) Batakin mo ang lubid. T1) Nais kong batiin si Maria sa kanyang

E1) Pull the rope. kaarawan.

E1) I want to greet Maria on her birthday.

* batalan T2) Maligayang bati!

:: rear of barrio house for washing and for E2) Congratulations!

storage of water

* bati 2

* batas ------IN: batihin

-----MAG: magbatas, nagbatas, nagbabatas, --------: to beat [eggs]

magbabatas

--------: to legislate {Gesetze erlassen} * batibot

:: law {das Gesetz} ++ strong, robust

:: (batasan) legislature, congress

* batid ------AN: batukan, binatukan, binabatukan,

---MAGPA: magpabatid babatukan

--------: to acquaint --------: to pat on the neck

------MA: mabatid, nabatid, nababatid, :: nape [of neck], back of neck

mababatid :: (pamatok) yoke

--------: to be informed

:: (kabatiran) information * batsoy

++ known, aware of :: a soup > batchoy

T1) Nababatid ba niya ang nilalaman ng aklat?

E1) Is she acquainted with the contents of the * batugan

book? :: lazy, indolent



* batik * batuta

2----MAG: magbatik-batik :: policeman's club, cudgel

--------: to mottle

:: spot, stain, blemish * batya

:: laundry tub > batyaan

* batikos

:: criticism, hit with a cudgel * baul

:: clothes chest

* batikuling

:: a tree * bawal

-----MAG: magbawal, nagbawal, nagbabawal,

* bating magbabawal

:: trap for animals -------I: ibawal, ibinawal, ibinabawal, ibabawal

--Pas: ipagbawal

* batingaw --------: to prohibit, to ban

:: large bell :: (kabawalan) restriction

:: (pagbabawal) embargo, prohibition

* batingting T1) Bawal ang pumasok sa bakuran nila.

:: musical triangle bar E1) It is prohibited to enter their yard.



* batis * bawang

:: stream, creek, spring :: garlic



* bato 1 * bawas

------UM: bumato,, bumabato, babato -----MAG: magbawas, nagbawas,

------IN: batuhin, binato, binabato, babatuhin nagbabawas, magbabawas

--------: to throw -------I: ibawas, ibinawas, ibinabawas, ibabawas

:: stone ------AN: bawasan, binawasan, binabawasan,

++ (mabato) stony babawasan

--------: to lessen, to remove

* bato 2 :: (pamawas) something used to reduce weight

:: kidney :: (babawasin) subtrahend

:: (pagbabawas) reduction, subtraction

* bato 3 T1) Magbawas ka ng kaunting kanin sa plato.

++ bored E1) Lessen some of the rice on the plate.

T2) Ibawas mo ang bayad ko sa utang ko sa

* batok iyo.

----MANG: mambatok, nambatok, E2) Deduct this payment from what I owe you.

nambabatok, mambabatok

* bawat T3) Bayaran mo ang kinain natin.

++ each, every E3) Pay for what we have eaten.

++ (bawat isa) everyone, everybody

* bayag

* bawi :: testicle

------UM: bumawi,, bumabawi, babawi

----MANG: mambawi, nambawi, nambabawi, * bayan

mambabawi :: town, country, fatherland

------IN: bawiin, binawi, binabawi, babawiin :: (kabayanan) town

------AN: bawian, binawian, binabawian, :: (kababayan) townmate > kabayan

babawian :: (pamayanan) community

--------: to recover, to get back what was given :: (mamamayan) citizen

away :: (pagka-makabayan) patriotism

:: recovery, retraction :: (pagka-mamamayan) citizenship

:: (pamawi) eradicator, quencher, eraser ++ (pamayan) civic

:: (pagbawi) redemption ++ (makabayan) patriotic

T1) Bumawi ka na lang sa susunod. ++ (sambayanan) public

E1) Just make up for it the next time.

T2) Nais niyang bawiin ang singsing na ibinigay * bayani

niya sa akin. :: hero

E2) He wants to get back the ring he gave me. :: (bayanihan) cooperative undertaking,

concerted effort

* baya :: (pamamayani) prevalence, predominance

------AN: bayaan :: (kabayanihan) heroism, patriotism

--------: to allow, to let {erlauben}

* bayaw

* bayabas :: brother-in-law

:: guava

* bayawak

* bayad :: a large lizard

-----MAG: magbayad, nagbayad,

nagbabayad, magbabayad * baybay 1

-------I: ibayad, ibinayad, ibinabayad, ibabayad :: seashore

------AN: bayaran, binayaran, binabayaran, :: (baybayin) coast

babayaran

---IPANG: ipambayad, ipinambayad, * baybay 2

ipinambabayad, ipambabayad -----MAG: magbaybay, nagbaybay,

--------: to pay nagbabaybay, magbabaybay

:: payment, fare > kabayaran {die Bezahlung --------: to spell

[Kauf]} ------IN: baybayin

:: (tagapagbayad) paymaster --------: to enumerate

:: (pamayad) money set aside for paying loans

or taxes * baylarina

:: (pagbayaran) atonement {Busse, Suehne} :: ballerina, ballet dancer > bailarina

++ paid for

++ (mababayaran) payable {faellig} * bayo

++ (walang-bayad) for nothing -----MAG: magbayo, nagbayo, nagbabayo,

T1) Heto ang bayad sa utang ko sa iyo. magbabayo

E1) Here is my payment for what I owe you. ------IN: bayuhin, binayo, binabayo, babayuhin

T2) Magbayad tayo ng utang. --------: to pound, to crush

E2) Let's pay the debt. :: (bayuhan) mortar {der Moerser}

T1) Bayuhin mo ang palay. -----MAG: magbendisyon, nagbendisyon,

E1) Pound the unhusked rice. nagbebendisyon, magbebendisyon

------AN: bendisyunan, binendisyunan,

* bayoneta binebendisyunan, bebendisyunan

:: bayonet {das Bajonett} --------: to bless

:: benediction

* bayong

:: large bag * benerasyon

:: veneration

* baytang

:: grade, level, step * benggansa

:: vengeance

* bayubay

++ dangling, hanging * benta

------UM: bumenta,, bumebenta, bebenta

* bayumbong -----MAG: magbenta, nagbenta, nagbebenta,

:: cylindrical bamboo container magbebenta

------AN: bentahan, binentahan, binebentahan,

* bayuot bebentahan

++ crumpled and rolled -------I: ibenta, ibinenta, ibinebenta, ibebenta

--------: to sell

* baywang :: sales, income from sales {der Verkauf}

:: waist > bewang :: (taga-benta) dealer

:: (pamamaywang) placing hands on hips

[doing nothing] * bentaha

:: advantage {der Vorteil}

* bebot

:: girl, woman * bentilador

-----MAG: magbentilador, nagbentilador,

* beha 1 nagbebentilador, magbebentilador

:: old Chinese woman --------: to ventilate

:: (beho) old Chinese man :: ventilating fan, electric fan {der Ventilator}

:: (bentilasyon) ventilation

* beha 2

:: cigarette stub > biha * beranda

:: veranda {die Veranda}

* behikulo

:: vehicle {das Fahrzeug} * berde

++ green > lunti, luntian {gruen}

* belo ++ (maberde) greenish

:: veil {der Schleier}

* berdugo

* benda :: executioner of death sentence {der Henker}

-----MAG: magbenda, nagbenda,

nagbebenda, magbebenda * berso

------AN: bendahan, binendahan, :: verse

binebendahan, bebendahan

--------: to bandage * beses

:: surgical bandage > bendahe ++ time [how often, isang beses = one time]



* bendisyon * beterano

:: veteran {der Veteran} E1) Tell us about your trip.



* beterinaryo * bigamya

:: veterinary :: bigamy {die Bigamie}



* beto * bigas

:: (betuhan) veto {das Veto} -----MAG: magbigas, nagbigas, nagbibigas,

magbibigas

* betsin --------: to mill unhusked rice

:: monosodium glutamate, food seasoning > :: husked and uncooked rice {der Reis}

bitsin, ajinomoto :: (bigasan) rice mill {die Reismuehle}



* beynte * bigat

++ twenty {zwanzig} ------UM: bumigat,, bumibigat, bibigat

--------: to become heavy

* biak ---MAGPA: magpabigat

++ divided into halves, split --------: to incumber

:: weight, heaviness > kabigatan {das Gewicht}

* bibero :: (pabigat) pressure

:: bib > babero {der Latz} :: (pamimigat) slight illness

++ (mabigat) heavy

* biberon T1) Ang bigat ni Laura ay labinlimang kilo.

:: nursing bottle {die Nuckelflasche} E1) Laura's weight is 15 kilos.



* bibi * bigay

:: duck > pato {die Ente} -----MAG: magbigay, nagbigay, nagbibigay,

T1) Itlog ng pato ang inilaga niya. magbibigay

E1) She boiled some duck's eggs. -------I: ibigay, ibinigay, ibinibigay, ibibigay

------AN: bigyan, binigyan, binibigyan, bibigyan

* bibig $

:: mouth {der Mund} --IPA: ipabigay

T1) Maluwang ang bibig ng buwaya. ------MA: mabigyan $

E1) The crocodile has a wide mouth. --------: to give

--Pas: ipakibigay

* bibingka --------: to please give

:: a rice cake {ein Reiskuchen} --Pas: ipamimigay

--------: to distribute

* Bibliya --Pas: pamigayan

:: Bible {die Bible} --------: to give for free

-MAKIPAG: makipagbigayan

* bibo --------: to share

++ alert, active {agil} :: gift {das Geschenk}

:: (pamimigay) distribution

* bida :: (pagbibigay) deference, issuance, toleration

-----MAG: magbida, nagbida, nagbibida, :: (pagkamapagbigay) liberality

magbibida ++ (pamigay) free

--------: to be a star [movie] ++ (mapagbigay) bountiful

-------I: ibida, ibinida, ibinibida, ibibida T1) Ibigay mo ang lapis sa kanya.

--------: to tell E1) Give the pencil to her.

:: star {der Star} T2) Bigyan mo ako ng kanin.

T1) Ibida mo naman sa aming biyahe mo. E2) Please pass the rice.

--------: to disappoint, to fail

* bigbig :: (pamigo) something used to disappoint

++ (mabigbig) talkative {gespraechig} :: (kabiguan) failure {das Versagen}

:: (pagkabigo) disappointment, frustration {die

* bighani Enttaeuschung}

------MA: mabighani, nabighani, nabibighani, ++ frustrated, disappointed {enttaeuscht}

mabibighani

--------: to be charmed * bigote

:: charm, seduction {der Charme} :: moustache {der Schnurrbart}

T1) Baka ka mabighani sa ganda ni Maria.

E1) You might be charmed by Maria's beauty. * bigti

-----MAG: magbigti, nagbigti, nagbibigti,

* bigkas magbibigti

------UM: bumigkas,, bumibigkas, bibigkas ------IN: bigtiin, binigti, binibigti, bibigtiin

-----MAG: magbigkas, nagbigkas, nagbibigkas, --------: to hang or strangle oneself

magbibigkas :: (pamigti) something used to strangle

-------I: ibigkas, ibinigkas, ibinibigkas, ibibigkas :: (bigtihan) gallows {der Galgen}

------IN: bigkasin, binigkas, binibigkas, bibigkasin ++ strangled {erhaengt}

--------: to pronounce, to say, to recite T1) Huwag kang magbigti dahil lang sa ikaw ay

:: pronunciation > pagbibigkas bigo.

:: (pamigkas) poem suitable for recitation E1) Don't hang yourself just because you are

++ (pabigkas) oral frustrated.

T1) Bumigkas ka ng tula.

E1) Recite a poem. * bigwas 1

T2) Ibigkas mo ang salita. :: blow with the fist {der Faustschlag}

E2) Pronounce the word.

* bigwas 2

* bigkis :: jerk on a fishing line {der Zug an der

-----MAG: magbigkis Angelschnur}

--------: to pack

------IN: bigkisin * bihag

--------: to bind ------UM: bumihag,, bumibihag, bibihag

:: girdle, bond, bundle ------MA: mabihag, nabihag, nabibihag,

mabibihag

* bigla ------IN: bihagin, binihag, binibihag, bibihagin

------UM: bumigla,, bumibigla, bibigla ----MAKA: makabihag, nakabihag,

------MA: mabigla, nabigla, nabibigla, mabibigla nakakabihag, makakabihag

------IN: biglain, binigla, binibigla, bibiglain --------: to catch

--------: to surprise :: prisoner of war, captive {der Gefangene}

:: (pagbibigla) speed, haste {die Eile} ++ (makabibihag) fascinating {fesselnd}

:: (pagkabigla) astonishment, suddenness {die

Ueberraschung} * bihasa

++ suddenly, at once {ploetzlich } ------MA: mabihasa

++ (mabigla) aback > biglaan {ueberrascht} ---PA-IN: pamihasain, pinamihasa,

T1) Siya ay tumayong bigla. pinamimihasa, pamimihasain

E1) He stood up suddenly. ---MA-NG: mamihasa, namihasa, namimihasa,

mamimihasa

* bigo --------: to accustom, to habituate {sich

------UM: bumigo,, bumibigo, bibigo gewoehnen}

------MA: mabigo, nabigo, nabibigo, mabibigo ------IN: bihasahin

------IN: biguin, binigo, binibigo, bibiguin --------: to civilize

++ accustomed, used to > pamimihasa

* biki

* bihay :: mumps > baiki, beke {der Ziegenpeter}

:: strip of cloth {der Lumpen}

++ rumpled, destroyed {zerrissen} * bikig

:: foreign matter stuck on the throat [fishbone]

* bihilante

:: vigilante {die Bürgerwehr} * biko

:: a rice cake {ein Reiskuchen}

* bihilya

:: fasting > pamimihilya {das Fasten} * biktima

:: victim {das Opfer}

* bihira

++ seldom, rarely {selten} * bilad

++ (pambihira) exceptional, unusual -----MAG: magbilad, nagbilad, nagbibilad,

{ungewoehnlich} magbibilad

T1) Bihirang maglaro si Mary. -------I: ibilad, ibinilad, ibinibilad, ibibilad

E1) Mary seldom plays. --------: to put under the sun to dry, to expose to

the sun

* bihis ++ exposed to the sun {im Sonnenschein}

-----MAG: magbihis, nagbihis, nagbibihis, T1) Magbilad ka ng damit.

magbibihis E1) Put the clothes under the sun to dry.

------AN: bihisan, binihisan, binibihisan, bibihisan T2) Ibilad mo ang palay.

--------: to change clothes, to put on clothes E2) Spread the rice under the sun.

:: the dress one wears

:: (pamihis) extra set of clothes * bilang 1

++ well-dressed, dressed up ------UM: bumilang,, bumibilang, bibilang

T1) Maganda ang bihis mo ngayon. -----MAG: magbilang, nagbilang, nagbibilang,

E1) What you're wearing today is beautiful. magbibilang

T2) Bakit bihis ka ngayon? -------I: ibilang, ibinilang, ibinibilang, ibibilang

E2) Why are you dressed up today? ------IN: bilangin, binilang, binibilang, bibilangin

T3) Magbihis ka ng malinis na damit. --------: to count

E3) Put on your clean clothes. :: number {die Zahl}

:: (pamilang) numeral

* bihon :: (pambilang) counter

:: rice noodle {die Reisnudeln} :: (pagbibilang) enumeration

T1) Bumilang ka hanggang sampu.

* biik E1) Count up to ten.

:: young suckling pig {das Ferkel} T2) Bilangin mo ang mga sisiw.

E2) Count the chicks.

* bikaka

++ wide apart, forked {gespreizt} * bilang 2

++ as, in the role of {auftretend als}

* bikangkang ++ (kinabibilangan) consists of, belongs to

++ forced open at one end {aufgerissen} {gehoert zu}



* bikas * bilanggo

:: posture, bearing ------MA: mabilanggo, nabilanggo,

:: (kabikasan) elegance nabibilanggo, mabibilanggo

++ (mabikas) with an attractive figure, well- --------: to be imprisoned

dressed

-----MAG: magbilanggo, nagbilanggo, :: (tagapagbili) salesman

nagbibilanggo, magbibilanggo ++ (mabibili) purchasable > mabili

-------I: ibilanggo, ibinilanggo, ibinibilanggo, T1) Bumili ng bahay ang aking kapatid.

ibibilanggo E1) My brother bought a house.

--------: to imprison T2) Ipinagbili ng aking kapatid ang kanilang

:: prisoner {der Strafgefangene} bahay.

:: (bilangguan) prison E2) My brother sold their house.

:: (pagbibilanggo) imprisonment T3) Ibinili ko ng sorbetes si Tess.

:: (pagkabilanggo) incarceration E3) I bought Tess some ice cream.

:: (pagkakabilanggo) captivity T4) Hindi ko mabili ang sapatos mangyari wala

T1) Baka mabilanggo si Pedro ngayong taon. akong pera.

E1) Pedro might be put to jail this year. E4) I couldn't buy the shoes because I had no

T2) Hindi pwedeng mabilanggo ng mga money.

walang kasalanan. T5) Bibilhin mo ba ang kotse ko?

E2) The innocent cannot be put to prison. E5) Will you buy my car?



* bilao * bilib

:: winnowing basket [for removing rice chaff], :: admiration, faith, trust

large woven tray

* bilibid

* bilaokan -------I: ibilibid, ibinilibid, ibinibilibid, ibibilibid

------MA: mabilaokan --------: to tie around a twine several times

--------: to get stuck in the throat :: a prison in Manila

T1) Ibilibid mo ang lubid sa poste.

* bilas E1) Tie the rope around the post.

:: spouse of the brother or sister of one's own

spouse * bilin

-----MAG: magbilin, nagbilin, nagbibilin,

* bilasa magbibilin

++ stale, not fresh {abgestanden} -------I: ibilin, ibinilin, ibinibilin, ibibilin

--------: to make a request, to order

* bili :: request, directions, advice

------UM: bumili,, bumibili, bibili T1) Magbilin ka na ng gusto mo habang narito

---MA-NG: mamili, namili, namimili, mamimili pa ako.

-------I: ibili, ibinili, ibinibili, ibibili E1) Order what you want while I am still here.

------IN: bilhin, binili, binibili, bibilhin $

------AN: bilhan, binilhan, binibilhan, bibilhan * biling

--------: to buy, to purchase ------UM: bumiling,, bumibiling, bibiling

-----MAG: magbili, nagbili, nagbibili, magbibili -----MAG: magbiling, nagbiling, nagbibiling,

--Pas: ipagbili magbibiling

--------: to sell ------MA: mabiling, nabiling, nabibiling,

--Akt: makapagbili mabibiling

--------: to be able to sell -------I: ibiling, ibiniling, ibinibiling, ibibiling

-MAKA: makabili, nakabili, nakabibili, makabibili ------IN: bilingin, biniling, binibiling, bibilingin

------MA: mabili, nabili, nabibili, mabibili --------: to turn over, to turn around

--------: to be able to buy ++ turned over, bent, inclined

:: (pamili) money for marketing T1) Bumiling ka.

:: (pamimili) shopping {der Einkauf} E1) Turn over.

:: (pagbibili) sale T2) Ibiling mo ang ulo ng bata sa unan.

:: (taga-bili) buyer E2) Turn the head of the child on the pillow.

:: (tagapamili) purchaser

* bilis :: tomboy, mannish woman, lesbian > binalalaki

------UM: bumilis,, bumibilis, bibilis

------AN: bilisan, binilisan, binibilisan, bibilisan * binat

--------: to make fast, to speed up ------MA: mabinat, nabinat, nabibinat,

:: speed > hagibis, tulin mabibinat

:: (kabilisan) swiftness --------: to have a relapse

++ (mabilis) speedy, rapid, fast ------IN: binatin, bininat, binibinat, bibinatin

T1) Bilisan mo ang takbo ng kotse. --------: to cause a relapse

E1) Drive the car faster. :: relapse > bainat {der Rueckfall}

T1) Huwag kang masayadong magpagod

* bilo dahil baka ka mabinat.

------IN: biluhin, binilo, binibilo, bibiluhin E1) Don't tire yourself because you might have

--------: to roll a relapse.

:: roll, pill

:: (bilo-bilo) rice flour balls * binata

:: unmarried man, bachelor {der Junggeselle}

* bilog :: (kabinataan) manhood

------UM: bumilog,, bumibilog, bibilog :: (binatilyo) male adolescent, teenager

--------: to make a circle

------AN: bilugan, binilugan, binibilugan, * binatog

bibilugan :: a dish > batog

--------: to encircle

------IN: bilugin, binilog, binibilog, bibilugin * binay

:: circle, roundness :: goodness, kindness

:: (pamilog) something used to make circles

:: (pamimilog) becoming round or fat * binayuyo

:: (kabilugan) circumference, girth {der :: species of rice plant

Umfang}

++ (mabilog) round, circular, spherical > * bindisyon

pabilog -----MAG: magbindisyon, nagbindisyon,

nagbibindisyon, magbibindisyon

* bilot ------AN: bindisyunan, binindisyunan,

-----MAG: magbilot binibindisyunan, bibindisyunan

--------: to roll cigars --------: to bless

:: small package :: benediction {die Segnung}

:: puppy

* bindita

* biloy :: holy water {das Weihwasser}

:: dimple {das Gruebchen} ++ (binditado) blessed, holy {gesegnet}



* bilyar * bingi

:: billiards ------MA: mabingi, nabingi, nabibingi, mabibingi

--------: to get deaf

* bimbin :: (pagkabingi) deafness {die Taubheit}

:: delay > binbin {die Verspaetung} ++ deaf {taub}

++ delayed {verspaetet}

* bingit

* bimpo :: edge, rim > gilid {die Kante}

:: small face towel {das Tuch}

* bingkong

* binalaki ++ warped

E1) Blame everything on Rosita.

* bingwit

----MANG: mangbingwit, nangbingwit, * bintaok

nangbibingwit, mangbibingwit :: gold bracelet or ring

------IN: bingwitin, biningwit, binibingwit,

bibingwitin * bintay

--------: to fish [hook, line, sinker] ------IN: bintayin

:: pole, hook, line and sinker for fishing > binwit --------: to guess the weight

{die Angel} :: estimation of the weight of something

:: (pamingwit) fishing rod with hook :: relapse

:: (pamimingwit) fishing, angling

:: (mamimingwit) angler * binti

T1) Mamingwit tayo ng isda bukas. :: leg, calf of a leg {das Bein}

E1) Let's go fishing tomorrow.

* bintog

* binhi :: inflation, swelling {die Schwellung}

------IN: binhiin

--------: to select seeds suitable for planting * bintol

:: seed [for sowing] > bibinhiin {die Saat} :: crabnet



* bini * binusa

:: modesty :: toasted grains

:: (binibini) miss, unmarried woman {das

Fraeulein} * binyag

++ (mabini) modest {bescheiden} -----MAG: magbinyag, nagbinyag,

nagbibinyag, magbibinyag

* binlid ------AN: binyagan, bininyagan, binibinyagan,

:: rice particles bibinyagan

--------: to baptize

* binta :: baptism {die Taufe}

:: small swift sailboat :: (pabinyagan) baptistry

:: (pagbibinyag) baptism

* bintad :: (pamiminyagan) attending a baptism

------IN: bintarin T1) Malapit nang binyagan ang anak nila.

--------: to stretch out E1) Their child will soon be baptized.

++ stretched out

* biologo

* bintana :: biologist {der Biologe}

:: window {das Fenster}

:: (bintanilya) small window, ticket window * biray

:: (pamimintana) looking out the window :: a boat {ein Boot}



* bintang * birhen

-----MAG: magbintang, nagbintang, :: virgin {die Jungfrau}

nagbibintang, magbibintang :: (pagka-birhen) virginity {die Jungfraeulichkeit}

-------I: ibintang, ibinintang, ibinibintang,

ibibintang * biro

--Pas: pagbintangan -----MAG: magbiro, nagbiro, nagbibiro,

--------: to lay a blame on somebody, to impute, magbibiro

to accuse ------IN: biruin, biniro, binibiro, bibiruin

T1) Ibintang mo ang lahat kay Rosita. -MAKIPAG: makipagbiruan

--------: to tease, to make fun of E2) Visit your friend in Manila.

:: joke {der Witz}

:: (pagbibiro) wisecrack * biskwit

++ (mapagbiro) waggish :: cookies, biscuits {der Keks}

++ (pabiro) joking, facetious

T1) Huwag kang magbiro sa lasing. * bisperas

E1) Don't make fun of drinkers. :: eve



* birtud * bista

:: virtue ------AN: bistahan, binistahan, binibistahan,

:: (birtuso) virtuoso bibistahan

--------: to scrutinize

* bisa :: court hearing

---MAGKA: magkabisa :: view, eyesight

--------: to react ++ (bistado) obvious, exposed > bisto

:: power, force, effect, strength

:: (pagkamabisa) effectiveness * bistek

++ (mabisa) forceful, effective :: beefsteak

++ (walang-bisa) void, ineffective

* bisugo

* bisagra :: a fish

:: hinge

* bisyo

* bisaklat :: vice, moral depravity {das Laster}

++ astride, obtuse ++ (mabisyo) vicious {brutal}



* bisala * bitad

:: fault, defect ------IN: bitarin

--------: to jerk meat or fish

* bise

:: vice * bitag

:: (bise-presidente) vice president ------UM: bumitag,, bumibitag, bibitag

-----MAG: magbitag, nagbitag, nagbibitag,

* bisi magbibitag

:: drought ------IN: bitagin, binitag, binibitag, bibitagin

:: (tagbisi) bad season, heat wave, crop failure --------: to capture, to make a prey

:: snare for birds {die Falle}

* bisikleta

:: bicycle * bitamina

:: (pagbibisikleta) biking :: vitamin



* bisita * bitaw

------UM: bumisita,, bumibisita, bibisita -------I: ibitaw

-----MAG: magbisita, nagbisita, nagbibisita, ------AN: bitawan

magbibisita --------: to release, to let go, to let two roosters

------IN: bisitahin, binisita, binibisita, bibisitahin fight each other

--------: to pay a visit

:: guest, visitor * bitay

T1) Bumisita ka naman sa amin. -----MAG: magbitay, nagbitay, nagbibitay,

E1) Please pay us a visit. magbibitay

T2) Bisitahin mo ang iyong kaibigan sa Maynila. -------I: ibitay, ibinitay, ibinibitay, ibibitay

------IN: bitayin, binitay, binibitay, bibitayin ------AN: bitiwan, binitiwan, binibitiwan,

--------: to hang by the neck bibitiwan

:: execution --------: to resign, to let go, to release

:: (pamitay) something used to hang, gallows :: (pagbibitiw) resignation

:: (taga-bitay) hangman T1) Bumitiw siya sa aking pagkakahawak.

T1) Magbitay ka. E1) He released himself from my grip.

E1) Hang yourself. T2) Nais ng presidente na magbitiw sa kanyang

T2) Ibitay mo ang kriminal. katungkulan.

E2) You hang the criminal. E2) The president wants to resign from office.



* bitbit * bitlag

-----MAG: magbitbit, nagbitbit, nagbibitbit, :: bamboo seats in boats

magbibitbit

------IN: bitbitin, binitbit, binibitbit, bibitbitin * bitlig

--------: to carry with arms :: painful spasm

++ hand carried

++ (bitbitin) portable * bitso

T1) Magbitbit ka ng payong papuntang :: a rice cake

opisina.

E1) Carry an umbrella to the office. * bituin

T2) Bitbitin mo nga ang mga gulay. :: star > estrelya {der Stern}

E2) Carry the vegetables. :: (kabituinan) stardom {der Ruhm}



* bithay * bituka

:: bamboo sieve, screen :: intestine {der Darm}



* bitig * biyahe

:: fishbone in the throat -----MAG: magbiyahe, nagbiyahe,

:: muscular tension, cramp nagbibiyahe, magbibiyahe

--------: to travel {reisen}

* bitik :: trip, journey {die Reise}

:: garter, anklet :: (biyahero) traveller, voyager {der Reisende}

:: (pamiyahe) something used for travel

* bitin

------UM: bumitin,, bumibitin, bibitin * biyak

-----MAG: magbitin, nagbitin, nagbibitin, -----MAG: magbiyak, nagbiyak, nagbibiyak,

magbibitin magbibiyak

-------I: ibitin, ibinitin, ibinibitin, ibibitin ------IN: biyakin, biniyak, binibiyak, bibiyakin

------IN: bitinin, binitin, binibitin, bibitinin --------: to cleave, to split, to break into two

--------: to hang :: (kabiyak) mate, one of a pair

:: dangling prizes and favors T1) Magbiyak ka ng buko.

:: (pamitin) pendant, decorative hanging, fish E1) Split open the coconut.

hook T2) Biyakin mo nga ang niyog.

:: (pamitinan) hanger E2) You cleave the coconut open.

++ hanging, suspending

* biyas

* bitiw :: joint [arm or leg] {das Gelenk}

------UM: bumitiw,, bumibitiw, bibitiw

-----MAG: magbitiw, nagbitiw, nagbibitiw, * biyaya

magbibitiw ------AN: biyayaan, biniyayaan, binibiyayaan,

-------I: ibitiw bibiyayaan

--------: to shower the blessings

:: favor, grace, mercy {die Gunst} * bola

----MANG: mambola, nambola, nambobola,

* biyenan mambobola

:: mother-in-law or father-in-law > biyanan ------IN: bolahin, binola, binobola, bobolahin

--------: to flatter, to jest, to put someone on

* Biyernes :: ball {der Ball}

:: Friday {der Freitag} :: (bolero) habitual joker, flatterer, bluffer

:: (Biyernes Santo) Good Friday {der Karfreitag} :: (bolitas) pellets, ballbearings

T1) Ayaw niyang mambola ng babae.

* biyolin E1) He does not want to flatter a girl.

:: violin {die Geige} T2) Bolahin natin ang kapatid mo.

:: (biyolinista) violinist {der Geiger} E2) Let's put your sister on.



* biyolohiya * bolsa

:: biology :: stock exchange



* biyudo * boluntaryo

:: widower > balo {der Witwer} -----MAG: magboluntaryo, nagboluntaryo,

:: (biyuda) widow {die Witwe} nagboboluntaryo, magboboluntaryo

--------: to volunteer

* blangko :: volunteer > buluntaryo {der Freiwillige}

++ nothing, blank

* bomalabs

* bloke ++ not sure, confusing

:: block

* bomba 1

* blusa :: bomb {die Bombe}

:: blouse {die Bluse}

* bomba 2

* bobo -----MAG: magbomba, nagbomba,

++ dumb, stupid, dull nagbobomba, magbobomba

------IN: bombahin, binomba, binobomba,

* bodabil bobombahin

:: vaudeville {das Variete} --------: to pump, to spray

:: pump {die Pumpe}

* bodega :: (bombero) fireman {der Feuerwehrmann}

:: storeroom, warehouse

* bomba 3

* bokabularyo ++ naked

:: vocabulary {der Wortschatz}

* bombilya

* boksing :: electric light bulb {die Gluehbirne}

-----MAG: magboksing, nagboksing,

nagboboksing, magboboksing * bonete

--------: to box :: bonnet

:: boxing {das Boxen}

:: (boksingero) boxer {der Boxer} * bonito

:: a fish

* bokya

++ nothing, zero > buta * bono

:: bond, certificate ++ (mabuay) unstable, unsteady, weak, prone

to collapse

* bopis

:: dish of lungs and intestines * bubo

-----MAG: magbubo

* borador --------: to spill deliberately

:: rough draft, outline

* bubog

* borlas :: crystal, broken glass

:: tassel, tuft, ruffle

* bubong

* boses :: (bubungan) roof {das Dach}

:: voice {die Stimme}

* bubot

* bota ++ unripe, immature {unreif}

:: boots, rainboots {der Stiefel}

* bubule

* botanika :: a fish {ein Fisch}

:: botany

* bubuwit

* bote :: newly born mouse {das Maeusebaby}

-------I: ibote

--------: to bottle * bubuyog

:: bottle > botelya {die Flasche} :: bee {die Biene}



* botika * budbod

:: drugstore -----MAG: magbudbod, nagbudbod,

nagbubudbod, magbubudbod

* boto -------I: ibudbod, ibinudbod, ibinubudbod,

------UM: bumoto,, bumoboto, boboto ibubudbod

-------I: iboto, ibinoto, ibinoboto, iboboto --------: to sprinkle, to scatter, to sow

--------: to vote

:: vote {die Wahlstimme} * budhi

:: (botante) voter :: conscience

T1) Bumoto tayo sa darating na halalalan.

E1) Let's vote in the coming elections. * bueno

T2) Iboto natin ang magaling na kandidato. :: (buena mano) first customer of the day,

E2) Let's vote for the good candidate. brings good luck in business

++ if that is so, in that case, well then

* braso

:: arm > bisig {der Arm} * buga

------UM: bumuga,, bumubuga, bubuga

* brotsa -----MAG: magbuga, nagbuga, nagbubuga,

:: large painter's brush {der Pinsel} magbubuga

-------I: ibuga, ibinuga, ibinubuga, ibubuga

* bruha ------AN: bugahan, binugahan, binubugahan,

:: witch, old hag {die Hexe} bubugahan

:: (bruho) sorcerer {der Zauberer} --------: to spit or blow some liquid from the

mouth

* buay T1) Bumuga siya ng mainit na tubig.

E1) He threw up the hot water.

T2) Ibuga mo ang tubig.

E2) Spit out the water. * buhat

------UM: bumuhat,, bumubuhat, bubuhat

* bugambilya -----MAG: magbuhat, nagbuhat, nagbubuhat,

:: bougainvillea magbubuhat

------IN: buhatin, binuhat, binubuhat, bubuhatin

* bugbog --------: to lift, to carry

------IN: bugbugin --PAG-AN: pinagbuhatan ???

--------: to beat --------: to hit with the hand

:: wallop, clubbing {das Schlagen} :: (pamuhatan) source, origin

:: (pambugbog) cudgel {der Knueppel} ++ from

:: (pambubugbog) clubbing {das Schlagen} T1) Bumuhat ka ng bato.

++ swollen from beating {geschwollen vom E1) Lift a piece of rock.

Schlagen} T2) Buhat sa alas-sais.

E2) From six o'clock.

* bugho T3) Pinagbuhatan niya ako ng kamay.

:: jealousy E3) He hit me with the hand.



* bugnos * buhay

-------I: ibugnos ------UM: bumuhay,, bumubuhay, bubuhay

--------: to untie ------MA: mabuhay, nabuhay, nabubuhay,

mabubuhay

* bugnot ------IN: buhayin, binuhay, binubuhay,

:: exasperation bubuhayin

++ (bugnutin) choleric, fretful, ill-humored --------: to live, to become alive

:: life

* bugok :: (buhay-mayaman) rich and easy life

++ putrid, rotten :: (kabuhayan) existence, livelihood

:: (pamuhayan) means of livelihood

* bugso :: (pamumuhay) way of life

:: crowd of people :: (talambuhay) biography

:: flush, blast :: (pagbubuhay) revival

:: (pagka-buhay) means of livelihood, manner

* bugsok of living

:: bamboo basket :: (pagkakabuhay) resurrection

:: (mananalambuhay) biographer

* bugtong ++ alive

:: riddle ++ (mabubuhay) viable

++ one and only child ++ (habang-buhay) for a lifetime, eternal

++ (pangkabuhayan) economic

* buhaghag

-----MAG: magbuhaghag, nagbuhaghag, * buhok

nagbubuhaghag, magbubuhaghag ------AN: buhukan

------IN: buhaghagin, binuhaghag, --------: to pull someone by the hair

binubuhaghag, bubuhaghagin :: hair {das Haar}

--------: to scatter, to spread out ++ (mabuhok) hairy {haarig}

++ spongy, loose [not adhesive] ++ (pambuhok) for the hair



* buhangin * buhol

:: sand {der Sand} -----MAG: magbuhol, nagbuhol, nagbubuhol,

++ (mabuhangin) sandy {sandig} magbubuhol

-------I: ibuhol, ibinuhol, ibinubuhol, ibubuhol -------I: ibukaka, ibinukaka, ibinubukaka,

--------: to make a knot, to tie securely ibubukaka

MAGKA: magkabuhul-buhol, nagkabuhul- --------: to spread out

buhol, nagkakabuhul-buhol, magkakabuhul- ++ wide apart [legs] > bikaka

buhol

--------: to tangle * bukal

:: (tagibuhol) slipknot :: spring, fountain, source

:: (pagkakabuhul-buhol) something tangled ++ open, wide-open

{das Verhedderte} ++ (bukal sa loob) sincere, without hesitation

++ (mabuhol) knotty {knotig} T1) Bukal sa loob niya ang tumulong sa iba.

T1) Magbuhol ka ng lubid. E1) He is sincere in helping other people.

E1) You make a knot with the rope.

T2) Ibuhol mo ang lubid. * bukalkal

E2) Make a knot with the rope. :: act of overturning, digging up



* buhong * bukana

:: rascal :: front, threshold

++ deceitful

* bukas

* buhos ------UM: bumukas,, bumubukas, bubukas

------UM: bumuhos,, bumubuhos, bubuhos -----MAG: magbukas, nagbukas, nagbubukas,

-----MAG: magbuhos, nagbuhos, nagbubuhos, magbubukas

magbubuhos ------AN: buksan, binuksan, binubuksan,

-------I: ibuhos, ibinuhos, ibinubuhos, ibubuhos bubuksan

------AN: buhusan, binuhusan, binubuhusan, -------I: ibukas, ibinukas, ibinubukas, ibubukas

bubuhusan --------: to open

--------: to pour --Akt: maipabukas

T1) Bumuhos ang malakas na ulan. --------: to be able to have someone open

E1) The heavy rain poured. :: tomorrow

T2) Ibuhos mo ang tubig sa ulo niya. :: (pambukas) can opener, bottle opener

E2) Pour the water on his head. :: (taga-bukas) opener

:: (pagkabukas) openness

* buka :: (kinabukasan) future {die Zukunft}

------UM: bumuka,, bumubuka, bubuka ++ (bukaskas) open, uncovered

-------I: ibuka, ibinuka, ibinubuka, ibubuka T1) Bumukas ang pinto sa lakas ng hangin.

--------: to open E1) The door was opened because of the

++ open strong wind.

:: (bukang-bibig) an often, commonly used T2) Buksan mo ang bintana.

phrase > bukambibig E2) Open the window.

:: (bukang-liwayway) dawn > madaling-araw

T1) Bumuka na ang buko. * bukayo

E1) The bud opened. :: a dessert made of grated coconut cooked

T2) Ibuka mo ang bibig mo. with sugar

E2) Open your mouth.

* bukbok

* bukad :: wood borer

++ open [flowers] :: decay [teeth]

++ (bukadkad) fully opened [flowers]

* bukid

* bukaka -----MAG: magbukid, nagbukid, nagbubukid,

------UM: bumukaka,, bumubukaka, bubukaka magbubukid

------IN: bukirin, binukid, binubukid, bubukirin --------: to set apart, to separate

--------: to farm :: (pagbubukod) exception

:: rice field, farm :: (pagkakabukod) isolation

:: (magbubukid) peasant {der Bauer} ++ besides, in addition to

:: (kabukiran) farm, country T1) Bumukod na siya sa amin.

:: (pamumukid) living in rural areas E1) He separated from us.

:: (pagbubukid) husbandry T2) Ibukod mo ang para kay Pedro.

:: (taga-bukid) country people E2) Set aside what is for Pedro.

++ (pambukid) rural T3) Kasama rin niya ang kanyang anak bukod

sa kanyang asawa.

* buklat E3) His child was with him in addition to his

-----MAG: magbuklat, nagbuklat, nagbubuklat, wife.

magbubuklat

------IN: buklatin, binuklat, binubuklat, bubuklatin * bukol

--------: to open a book or magazine, to turn the :: lump, swelling, tumor

pages of a reading material

:: (bubuklatin) leafing * buktot

T1) Magbuklat kayo ng libro. :: (kabuktutan) extreme wickedness

E1) Open a book. ++ wicked, corrupt

T2) Buklatin ninyo ang aklat.

E2) Open the book. * bukungbukong

:: ankle > bukong-bukong

* buklig

:: cyst, small pimple * bula

------UM: bumula,, bumubula, bubula

* buklod --------: to bubble

:: hoop around a barrel :: foam, bubbles



* buko 1 * bulaan

---MA-NG: mamuko, namuko, namumuko, ---MAGPA: magpabulaan

mamumuko ------: to disprove

--------: to be in bud {knospen} ------IN: bulaanin

:: bud --------: to contradict

:: young coconut :: liar

:: (pamumuko) budding season, gathering

young coconuts * bulabog

------IN: bulabugin

* buko 2 --------: to rout, to drive away, to annoy

-------I: ibuko :: disturbance, tumult

--------: to tell, to squeal, to embarrass

------IN: bukuhin * bulador

--------: to oppose, to criticize :: flying fish

:: (pamumuko) opposing, contradicting, :: sky-rocket

disappointing :: kite



* bukod * bulag

------UM: bumukod,, bumubukod, bubukod 2-MAG-AN: magbulag-bulagan

-----MAG: magbukod, nagbukod, nagbubukod, --------: to pretend not to see

magbubukod ------MA: mabulag, nabulag, nabubulag,

-------I: ibukod, ibinukod, ibinubukod, ibubukod mabubulag

2-----IN: bukud-bukurin ------IN: bulagin, binulag, binubulag, bubulagin

--------: to go blind * bulalo

-----IKA: ikabulag, ikinabulag, ikinabubulag, :: kneecap

ikabubulag

--------: to be the cause of one's blindness * bulanglang

:: (kabulagan) blindness :: vegetable stew

++ blind

* bulas

* bulagaw :: robustness, severe scolding

++ with gray eyes

* bulastog

* bulagsak :: (kabulastugan) bluff, boastfulness

:: (kabulagsakan) improvidence ++ mean, rude, boastful, rash, bluffing

++ careless, wasteful

++ (mabulagsak) extravagant * bulati

:: worm

* bulagta

++ fallen on one's back * bulatlat

:: careful search for something by removing the

* bulahaw contents of a container

:: tumult

* bulaybulay

* bulak :: reflection, meditation

:: cotton > bolak

T1) Bulak ang mga unan nila. * bulbol

E1) Their pillows are made of cotton. :: pubic hair



* bulakbol * bulgar

++ truant, vagabond, jobless ++ vulgar, coarse



* bulaklak * bulid

---MA-NG: mamulaklak, namulaklak, -------I: ibulid

namumulaklak, mamumulaklak --------: to hurl down from a height

--------: to bloom

:: flower {die Blume} * bulig

:: (magbubulaklak) florist {der Florist} :: a fish

++ (mabulaklak) flowery {blumig}

T1) Gusto na niyang mamulaklak ang kanyang * bulik

halaman. ++ white and black [feather of roosters]

E1) She wants her plants to bloom.

* bulilit

* bulalakaw ++ dwarfish, small

:: shooting star, meteor

* bulisik

* bulalas ++ (mabulisik) mean, vile

-------I: ibulalas

--------: to exclaim * bulkan

:: ejaculation, outburst :: volcano



* bulalay * bulo

:: elephant's trunk :: hairs of fruit or leaves

:: young carabao

T1) May bulo ang dahon ng kalabasa.

E1) The leaves of squash are hairy. * bulutong

:: smallpox

* bulok

------MA: mabulok, nabulok, nabubulok, * bulwag

mabubulok :: (bulwagan) saloon

--------: to decompose ++ wide open

:: (kabulukan) corruption

:: (pagkabulok) putrefaction, rottenness * bulwak

++ (mabulok) spoiled, rotten :: gush of water



* bulong * bulwang

------UM: bumulong,, bumubulong, bubulong ++ forced open, burst open

-------I: ibulong, ibinulong, ibinubulong,

ibubulong * bulyaw

------AN: bulungan, binulungan, binubulungan, ------UM: bumulyaw,, bumubulyaw, bubulyaw

bubulungan ------AN: bulyawan, binulyawan, binubulyawan,

--------: to whisper, to mumble bubulyawan

:: (bulongbulongan) rumor --------: to shout, to rebuke, to reproach

T1) Bumulong siya sa akin. :: loud or shouted rebuke or reproach, shout to

E1) He whispered to me. drive away fowls and animals

T2) Ibulong mo sa kanya ang sinabi ko. T1) Bulyawan mo ang mga maingay na bata.

E2) Whisper what I said to him. E1) Shout at the noisy children.



* bulsa * bumbong

---MA-NG: mamulsa, namulsa, namumulsa, :: tube, cylindrical container

mamumulsa T1) Sa araw ay bumbong, sa gabi ay dahon.

--------: to put one's hands in one's pockets Ano ito? Sagot: Banig.

:: pocket E1) A tube at daytime, at night a leaf. What is

it? Answer: A mat.

* bulto

:: volume * bumbunan

:: crown or top of the head, especially that of

* bulubod babies

-------I: ibulubod, ibinulubod, ibinubulubod,

ibubulubod * bundat

--------: to scatter seeds -MAGPAKA: magpakabundat

:: (buluburan) nursery garden, seed plot --------: to glut

++ glutted, gorged, well-fed

* bulugan

:: breeding boar * bundok

---MA-NG: mamundok, namundok,

* bulunan namumundok, mamumundok

------MA: mabulunan --------: to go to the mountains

--------: to be choked [by food] :: mountain {der Berg}

:: (taga-bundok) mountaineer

* bulusok :: (pamumundok) hiding in the mountains

-------I: ibulusok, ibinulusok, ibinubulusok, ++ (mabundok) mountainous {bergig}

ibubulusok

--------: to sink the feet into soft mud * bundol

:: (pagbulusok) nose dive ------IN: bundulin

--------: to ram E1) His head hit the wall.

T2) Mag-ingat ka sa pagmamaneho at baka

* bunete ikaw ay mabunggo.

:: bun E2) Be careful while driving, you might hit

something.

* bunga T3) Ibunggo mo ang ulo niya sa pader.

-----MAG: magbunga, nagbunga, E3) Ram his head against the wall.

nagbubunga, magbubunga T4) Bungguin mo ang pader.

---MA-NG: mamunga, namunga, namumunga, E4) You ram against the wall.

mamumunga

--------: to have fruits or results * bungi

:: fruit {die Frucht} ------MA: mabungi, nabungi, nabubungi,

:: betel nut palm mabubungi

:: (pamumunga) bearing of fruits --------: to lose a tooth

:: (pampabunga) that which induces trees to :: jag, dent, notch, nick

bear fruit ++ toothless, having missing tooth

++ (mabunga) fruitful

* bungisngis

* bungad ------UM: bumungisngis,, bumubungisngis,

------UM: bumungad,, bumubungad, bubungad bubungisngis

------IN: bungarin, binungad, binubungad, --------: to giggle

bubungarin ++ giggling

-------I: ibungad

--------: to be in front * bungkal

:: front > bukana -----MAG: magbungkal, nagbungkal,

:: (pamungad) foreword, keynote nagbubungkal, magbubungkal

------IN: bungkalin, binungkal, binubungkal,

* bungal bubungkalin

++ toothless in front --------: to till the soil, to dig out

T1) Magbungkal ka ng lupa para sa halaman.

* bungalngal E1) Till the soil for the plant.

++ (mabungalngal) vociferous

* bungkos

* bungang-araw :: bundle, package

:: prickly heat

* bungo

* bunganga :: skull

-----MAG: magbunganga

--------: to shout, to brag * buni

:: mouth :: ringworm

++ (mabunganga) loquacious :: herpes, shingles



* bunggo * bunlag

------UM: bumunggo,, bumubunggo, bubunggo :: ruins

------IN: bungguin, binunggo, binubunggo,

bubungguin * buno

---MAGKA: magkabunggo, nagkabunggo, -----MAG: magbuno, nagbuno, nagbubuno,

nagkakabunggo, magkakabunggo magbubuno

--------: to hit, to bump ----MANG: mambuno, nambuno, nambubuno,

:: impact mambubuno

T1) Bumunggo ang ulo niya sa pader. -------I: ibuno

------IN: bunuin, binuno, binubuno, bubunuin --------: to impregnate

--------: to wrestle :: (pagbubuntis) pregnancy

:: (kabuno) wrestling opponent ++ pregnant

:: (mambubuno) wrestler

T1) Bunuin mo nga siya. * bunto

E1) Wrestle with him. -------I: ibunto

T2) Magbuno kayong dalawa. --------: to focus one's emotion on

E2) Wrestle each other. :: pressure



* bunot * bunton

-----MAG: magbunot, nagbunot, nagbubunot, -----MAG: magbunton, nagbunton,

magbubunot nagbubunton, magbubunton

------IN: bunutin, binunot, binubunot, bubunutin ------UM: bumunton,, bumubunton, bubunton

--------: to pull out, to uproot, to extract -------I: ibunton, ibinunton, ibinubunton,

:: coconut husk ibubunton

:: (pamunot) tool used to uproot --------: to pile up, to crowd in

T1) Bumunot siya ng isang numero sa :: heap, pile

palabunutan. T1) Bumunton ang basura sa bangketa.

E1) He picked a number from the lottery. E1) The garbage piled up on the streetwalk.

T2) Huwag kang magbunot ng baril. T2) Ibunton mo ang maruming damit sa batya.

E2) Don't pull out a gun. E2) Pile the dirty laundry on the wash basin.



* bunso * buntot

:: youngest in the family ------UM: bumuntot,, bumubuntot, bubuntot

------AN: buntutan, binuntutan, binubuntutan,

* bunsod bubuntutan

-------I: ibunsod --------: to follow

--------: to launch :: tail

:: boom, launching :: (pabuntot) tailpiece

:: (pamunsod) instrument used for launching

:: (tagabunsod) propeller * bunyag

++ (pamunsod) introductory, preliminary -----MAG: magbunyag, nagbunyag,

nagbubunyag, magbubunyag

* bunsol -------I: ibunyag

------MA: mabunsol --------: to reveal, to expose, to disclose

--------: to be bewitched

:: swoon, fainting fit * bunyi

-----MAG: magbunyi

* buntal --------: to acclaim

:: buri fiber :: fame

:: blow with the fist ++ (mabunyi) famous, illustrious, distinguished

:: (buntalan) fist fight

* buo

* buntala ------UM: bumuo,, bumubuo, bubuo

:: comet -----MAG: magbuo, nagbuo, nagbubuo,

magbubuo

* buntis ------IN: buuin, binuo, binubuo, bubuuin

-----MAG: magbuntis, nagbuntis, nagbubuntis, --------: to complete, to make something whole

magbubuntis ---MAGPA: magpabuo

--------: to get pregnant --------: to solidify

------IN: buntisin, binuntis, binubuntis, bubuntisin

:: (pamuo) something used to complete T1) Magburda ka ng punda ng unan.

something E1) You embroider something on the

:: (pagbuo) organization, development pillowcase.

:: (kabuuan) composition, entirety, sum T2) Burdahan mo ang punda ng unan.

:: (pamumuo) coagulation, curdling E2) Embroider the pillowcase.

++ entire, complete

++ (pambuong) integer * buri

:: a kind of palm tree

* buod

-----MAG: magbuod, nagbuod, nagbubuod, * burikak

magbubuod :: prostitute, whore

------IN: buurin, binuod, binubuod, bubuurin

--------: to summarize * buriki

:: abstract, resume, summary > pamuod, :: probe used to sample rice in sacks

kabuuran

* buriko

* buog :: donkey, pony

++ often sleepy

* buro

* bura -----MAG: magburo, nagburo, nagbuburo,

-----MAG: magbura, nagbura, nagbubura, magbuburo

magbubura ------IN: buruhin, binuro, binuburo, buburuhin

------IN: burahin, binura, binubura, buburahin --------: to pickle, to salt

--------: to erase something, to remove traces of :: pickles

:: (pambura) eraser ++ preserved in salt, pickled or salted

:: (pagkabura) erasure ++ (burung mangga) pickled mango

T1) Burahin mo ang maling sagot.

E1) Erase the wrong answer. * burok

T2) Magbura ka ng pisara. ++ (maburok) chubby

E2) Clean the blackboard.

* burol 1

* bural :: hill {der Huegel}

------MA: mabural ++ (maburol) hilly {huegelig}

--------: to be embossed

* burol 2

* burara :: wake, lying in state

++ sloppy, untidy :: (burulan) stand for a coffin

:: (kinabuburulan) tomb

* burat

:: act of rolling up the foreskin * burubot

-----MAG: magburubot

* burda --------: to have loose bowel movements

-----MAG: magburda, nagburda, nagbuburda,

magbuburda * burukrasya

------AN: burdahan, binurdahan, binuburdahan, :: bureaucracy

buburdahan

--------: to embroider * busabos

:: embroidery > pagbuburda ------IN: busabusin

:: (pamurda) embroidery materials --------: to enslave

:: (magbuburda) embroiderer {der Sticker} :: lowly slave {der Sklave}

++ (burdado) embroidered {gestickt}

* busal :: gangster > mambubutang, sanggano {der

:: corncob {der Maiskolben} Gangster}



* busalsal * butas

++ slovenly -----MAG: magbutas, nagbutas, nagbubutas,

magbubutas

* busilak ------MA: mabutas, nabutas, nabubutas,

++ immaculate mabubutas

------AN: butasan, binutasan, binubutasan,

* busina bubutasan

:: car horn ------IN: butasin, binutas, binubutas, bubutasin

--------: to make a hole

* busisi :: hole {das Loch}

------IN: busisiin :: (pambutas) perforator, hole borer

--------: to roll up the foreskin :: (nabutasan) perforation

:: foreskin ++ having a hole {gelocht}

:: (kabusisian) scruples

++ (mabusisi) fussy * butete

:: tadpole > uluulo {die Kaulquappe}

* busiyo :: a fish > botete

:: goiter

* buti

* buskad ------UM: bumuti,, bumubuti, bubuti

++ open, unrolled ----MAPA: mapabuti

-------I: ibuti, ibinuti, ibinubuti, ibubuti

* buslog ---PA-IN: pabutihin, pinabuti, pinabubuti,

++ cocked [trigger] pabubutihin

--------: to improve

* buslo --Akt: magpa-kabuti

:: a basket {ein Korb} --------: to do one's best

---MAGPA: magpabuti

* busog 1 --------: to ameliorate

------MA: mabusog, nabusog, nabubusog, :: goodness > kabutihan {die Guete}

mabubusog :: (ikabubuti) welfare

------IN: busugin, binusog, binubusog, bubusugin :: (pagbuti) improvement

--------: to be full, to be satisfied from eating :: (palamuti) decoration, ornament, garnish

:: (pamusog) something that satisfies the hunger ++ (mabuti) fine, good > mabubuti {gut}

++ full ++ (simbuti) as good as > kasimbuti

T1) Mabusog ka kaya sa aking nilutong pansit? ++ (makabubuti) favorable

E1) Will you be satisfied with the noodles I

cooked? * butiki

:: lizard {die Eidechse}

* busog 2

:: bow [for shooting an arrow] * butil

:: grain, cereal, kernel {das Korn}

* busong

:: (kabusungan) ingratitude * butingting

++ ungrateful ++ (mabutingting) detailed, fastidious



* butangero * butlig

:: little cyst-like growth on the skin {die Zyste}

* buwelo

* buto :: swaying, flare, spurt

:: seed {der Samen}

:: bone {der Knochen} * buwelta

------UM: bumuelta,, bumubuelta, bubuelta

* butones --------: to turn around

:: button {der Knopf} -------I: ibuwelta, ibinuwelta, ibinubuwelta,

ibubuwelta

* butse --------: to turn a vehicle to go back

:: crop of a chicken {der Kropf} :: return, turn over

T1) Bumuelta siya pagdating sa kanto.

* butsi E1) He turned around at the corner.

:: sesame rice cake filled with bean paste T2) Ibuwelta mo ang kotse.

E2) Turn the car around.

* buwa

:: prolapsed uterus * buwig

:: bunch or cluster of fruits

* buwag

-----MAG: magbuwag * buwik

--------: to disband :: young pig, piglet

++ dissolved, demolished

* buwis

* buwal ---MAGPA: magpabuwis, nagpabuwis,

------UM: bumuwal,, bumubuwal, bubuwal nagpapabuwis, magpapabuwis

MGA --Akt: mangabuwal --------: to tax

--------: to fall down, to drop down --Pas: ipagbuwis

------MA: mabuwal, nabuwal, nabubuwal, --------: to pay the taxes for

mabubuwal :: tax [on land]

--------: to fall flat on the ground :: (pamumuwis) paying taxes

-----MAG: magbuwal, nagbuwal, nagbubuwal,

magbubuwal * buwisit

-------I: ibuwal, ibinuwal, ibinubuwal, ibubuwal :: bad luck

--------: to cut down, to push down :: (pamumuwisit) act of bringing bad luck,

annoying someone

* buwan

:: month {der Monat} * buwitre

:: moon {der Mond} :: vulture

++ (sambuwan) one month {1 Monat}

++ (buwanan) monthly {monatlich} * buya

++ (bubuwanin) crazy, moonstruck ------AN: buyaan

T1) Noong isang buwan, pumunta kami sa --------: to satiate

Baguio. :: satiation, glut

E1) Last month we went to Baguio.

* buyangyang

* buway ++ loose, unprotected

:: unsteadiness, instability

++ (mabuway) unbalanced, unsteady * buyaya

:: spendthrift, wasteful person

* buwaya

:: crocodile {das Krokodil} * buyo 1

-----MAG: magbuyo

--------: to incite, to urge on, to motivate

++ seduced, induced * daga

:: rat {die Ratte}

* buyo 2 :: mouse {die Maus}

:: betel leaf :: (panaga) mouse trap, rat poison



* buyuyoy * dagan

:: appellation given to a small boy ------UM: dumagan,, dumadagan, dadagan

-----MAG: magdagan, nagdagan,

* chipipay nagdadagan, magdadagan

++ cheap > chipangga -------I: idagan, idinagan, idinadagan,

idadagan

* daan 1 --------: to put one's weight on something

------UM: dumaan,, dumaraan, daraan :: paperweight > panagan

-----MAG: magdaan, nagdaan, nagdaraan, ++ (dagan-dagan) placed one over another

magdaraan T1) Huwag kang dumagan sa maliit na bisikleta

-------I: idaan, idinaan, idinaraan, idaraan at baka masira iyan.

------AN: daanan, dinaanan, dinaraanan, E1) Don't put your weight on the small bicycle

daraanan or it might break.

---MAGPA: magparaan, nagparaan, T2) Magdagan ka ng pabigat sa ibabaw ng

nagpaparaan, magpaparaan mga papel.

--------: to drop something by, to pass by E2) You put the weight on top of the papers.

------IN: daanin, dinaan, dinadaan, dadaanin T3) Idagan mo ang pabigat sa ibabaw ng mga

--------: to use indirect means papel.

:: road, street, way > raan, kalsada {die Strasse} E3) Put the weight on top of the papers.

:: (daanan) lane

:: (paraan) method, system > pamaraan, * dagasa

pamamaraan ++ sudden, impetuous, rash

:: (dumaraan) passer-by

:: (kaparaanan) instrumentality, procedure * dagasdas

:: (daang sukol) dead end street :: sudden action

:: (pamaraanan) ways and means

++ (makaraan) after * dagat

++ (mararaanan) passable :: ocean, sea {die See}

++ (pagkaraan) after, after passing :: (sandagatan) the entire sea

T1) Saan ang daan papuntang bayan? :: (magdaragat) mariner > mandaragat {der

E1) Which is the way to the city? Seeman}

T2) Magdaan ka ng bigas sa amin mamaya. ++ (pandagat) naval

E2) Bring some rice to our place later.

T3) Idaan mo ang bigas sa amin mamaya. * dagdag

E3) Bring the rice to our place later. -----MAG: magdagdag, nagdagdag,

T4) Dumaan ka mamaya sa bahay. nagdaragdag, magdaragdag

E4) You pass by the house later. -------I: idagdag, idinagdag, idinaragdag,

idaragdag

* daan 2 ------AN: dagdagan, dinagdagan,

++ 100 > siyento, sandaan, isandaan {hundert} dinaragdagan, daragdagan

--------: to add, to supplement, to increase

* dabog :: (karagdagan) supplement

------UM: dumabog ++ (karagdagan) additional

--------: to flounce T1) Magdagdag ka ng kaunting asukal sa

:: stamping of the feet kape.

E1) You add some sugar in the coffee. --------: to clear the throat of phlegm

T2) Idagdag mo ang asukal sa kape.

E2) Add the sugar in the coffee. * dahan

------AN: dahanan, dinahanan, dinarahanan,

* dagil darahanan

:: sideswipe --------: to soften, to lower [voice]

:: light touch in passing ++ (madahan) slow > marahan {langsam}

++ (dahan-dahan) slowly

* daginding

:: droning sound * dahas

----MANG: mandahas

* dagisdis --------: to use force against, to violate

:: continuous blowing of a strong wind :: violence > karahasan

++ (marahas) severe, violent, ruthless

* dagit

:: swooping, sudden snatching * dahil

--Pas: idahilan

* daglat --------: to attribute, to blame, to be the cause of

:: abbreviation :: (dahilan) reason, cause {die Ursache}

:: (pagdadahilan) pretext {der Vorwand}

* dagli ++ because > kasi

++ immediately ++ (marahil) maybe, perhaps

T1) Umiyak siya dahil sa akin.

* dagok E1) He cried because of me.

:: blow with the fist on the nape

* dahon

* dagsa :: leaf of a plant {das Blatt}

------UM: dumagsa,, dumadagsa, dadagsa :: page in a book {die Seite}

--------: to have a sudden, tumultuous and ++ (madahon) leafy

confusing flow of people

--Pas: pagdagsaan * dahop

--------: to be crowded -----MAG: magdahop

:: sudden, tumultuous and confusing flow, --------: to be in want

jumble, or bustle of people or things

:: (dagsaan) pell-mell * dahumpalay

T1) Dumagsa ang napakaraming tao sa kalye :: a snake

matapos manalo ang CB sa NBA finals.

E1) A sudden flow of people in the street * daig

emerged after the CB won the NBA finals. -----MAG: magdaig

--------: to kindle

* dagta ------MA: madaig

:: sap, juice {der Saft} --------: to excel, to overcome

------UM: dumaig

* dagundong ------IN: daigin

:: boom --------: to outdo

:: live embers

* dagusdos ++ defeated, surpassed, better

:: downward slip, glide

* daigdig

* dahak :: world, universe {die Welt}

------UM: dumahak :: (sandaigdig) the whole world

++ (pandaigdig) international * dakma

:: sudden seizure, arrest

* daing 1

------UM: dumaing,, dumaraing, daraing * dako

--------: to complain, to moan -------I: idako

:: complaint > karaingan --------: to turn, to direct

:: (hinaing) supplication > kahinaingan :: spot, place

T1) May daing siya tungkol sa kanyang

trabaho. * dakol

E1) He has a complaint about his job. :: large handful

T2) Dumaing siya sa doktor dahil sa sakit ng

kanyang tiyan. * dakot

E2) He complained to the doctor about his ------UM: dumakot,, dumarakot, darakot

stomachache. ----MANG: mangdakot, nangdakot,

nangdarakot, mangdarakot

* daing 2 ------IN: dakutin, dinakot, dinarakot, darakutin

:: dried fish --------: to grasp

:: handful

* dais :: (sandakot) one handful

:: close together T1) Dumakot ka ng buhangin sa dalampasigan.

E1) Grasp a handful of sand from the

* dait seashore.

-------I: idait T2) Dakutin mo ang buhangin sa

--------: to place something so it touches dalampasigan.

something else E2) Grasp some sand from the seashore.



* daka * dakunot

++ instantly, immediately ++ stooped, bent [body]



* dakila * dala

---MAGPA: magpadakila -----MAG: magdala, nagdala, nagdarala,

--------: to dignify magdarala

:: (kadakilaan) greatness ------IN: dalhin, dinala, dinarala, daralhin

++ great, eminent, majestic, noble ------AN: dalhan, dinalhan, dinaralhan, daralhan

T1) Si Jose Rizal ay isang dakilang bayani ng --IPA: ipadala

Pilipinas. ------MA: madala, nadala, nadarala, madarala

E1) Jose Rizal is a great hero of the Philippines. --------: to carry, to bring something

---MAGPA: magpadala

* dakip --------: to transmit

------UM: dumakip ??? pinadadalhan

------IN: dakipin :: load > dala-dala

------MA: madakip, nadakip, nadarakip, :: (dala-dalahan) luggage

madarakip :: (dalahin) baggage > abasto

------MA: madakip, nadakip, nadadakip, :: (maydala) bearer

madadakip :: (taga-dala) carrier

--------: to catch, to arrest :: (taga-padala) shipper

:: catch T1) Magdala ka ng payong at uulan mamaya.

E1) You bring an umbrella because it will rain

* daklot later on.

:: snatching, grabbing T2) Dalhin mo ang payong at uulan mamaya.

E2) Bring the umbrella because it will rain later :: prayer > panalangin {das Gebet}

on. :: (dalanginan) tabernacle

T3) Pakidala mo ang tinapay. :: (pananalangin) praying

E3) Please bring the bread. T1) Dumalangin ka sa Diyos tungkol sa iyong

mga problema.

* dalag E1) You pray fervently to God about your

:: a fish problems.

T2) Idalangin mo sa Diyos ang iyong mga

* dalag-dagat problema.

:: a fish E2) Pray fervently to God about your

problems.

* dalaga

:: unmarried woman * dalas

:: (pagdadalaga) maidenhood > pagkadalaga :: (kadalasan) frequency

++ (madalas) often, frequent, regular {oft}

* dalagan T1) Madalas magkumpisal siya.

:: a fish E1) She's a regular confessor.



* dalahik * dalatan

:: point reached on the seashore by the waves :: cultivated highland

:: (dalahikan) isthmus

* dalaw

:: dalahit ------UM: dumalaw,, dumadalaw, dadalaw

:: intense coughing attack > dalahik ------IN: dalawin, dinalaw, dinadalaw,

dadalawin

* dalamhati --------: to visit

-----MAG: magdalamhati, nagdalamhati, :: (pagdalaw) visitation

nagdadalamhati, magdadalamhati T1) Dumalaw ka naman sa amin.

--------: to grieve {bekuemmert sein} E1) You come and visit us.

:: extreme sorrow, grief {der Kummer} T2) Dalawin mo kami.

E2) Pay us a visit.

* dalampasigan

:: seashore, bank of a river * dalawa

:: (makalawa) twice, the day after tomorrow >

* dalandan samakalawa

:: orange [fruit] > narangha, naranghita, :: (pangalawa) assistant, associate, vice-,

galanghita {die Orange} substitute

:: (kamakalawa) the day before yesterday

* dalang :: (dalawahan) twosome

------UM: dumalang,, dumaralang, daralang ++ two > dos {zwei}

--------: to become fewer, to become sparse ++ (ikalawa) second

++ (madalang) few, not frequent {wenig} ++ (pandalawa) double

++ (pangalawa) second

* dalangin ++ (dalawampu) 20 > beinte {zwanzig}

------UM: dumalangin,, dumadalangin, ++ (makadalawa) twice > makalawa {zweimal}

dadalangin ++ (makadalawa) the day before yesterday

---MA-NG: manalangin, nanalangin, {vorgestern}

nananalangin, mananalangin ++ (dalawandaan) 200 > dos siyentos

-------I: idalangin, idinalangin, idinadalangin,

idadalangin * dalawit

--------: to pray ------MA: madalawit

--------: to become involved in a questionable * dalirot

affair ------IN: dalirutin

------IN: dalawitin --------: to poke

--------: to pry up, to raise :: poking

:: lever

* dalisay

* daldal -----MAG: magdalisay, nagdalisay,

------UM: dumaldal,, dumadaldal, dadaldal nagdadalisay, magdadalisay

--------: to gab --------: to purify {reinigen}

-----MAG: magdaldal, nagdaldal, nagdadaldal, :: (pagdalisay) purification

magdadaldal ++ clean, pure, clear {sauber}

--------: to chatter {schnattern}

:: (kadaldalan) volubility { die Redseligkeit} * dalisdis

++ (madaldal) talkative {geschwaetzig} :: slope



* dale * dalit

++ Go ahead! :: psalm

:: slice

* dali 1

-----MAG: magmadali, nagmadali, * dalita

nagmamadali, magmamadali :: (karalitaan) indigence

--Pas: madaliin, minadali, minamadali, ++ (maralita) indigent, poor {arm}

mamadaliin

------AN: dalian, dinalian, dinaralian, daralian * dalo

------IN: daliin, dinali, dinarali, daraliin ------UM: dumalo,, dumadalo, dadalo

--------: to hurry ------AN: daluhan, dinaluhan, dinadaluhan,

---MAGPA: magpadali dadaluhan

--------: to accelerate --------: to attend

:: quickness, rapidity -------I: idalo, idinalo, idinadalo, idadalo

:: (pagmamadali) haste --------: to attend for someone

:: (madaling-araw) dawn, sunrise {der ---MAGPA: magpadalo

Sonnenaufgang} --------: to ask for help

++ (madali) easy, quick, prompt, not difficult :: (pagdalo) attendance

++ (sa madaling salita) in quick words T1) Dumalo siya sa aking kaarawan.

++ (dalika) hurry up! [madali ka] E1) She attended my birthday party.

T1) Dalika, mahuhuli tayo. T2) Daluhan mo ang aking kaarawan.

E1) Be quick, we will be late. E2) Come to my birthday party.



* dali 2 * dalos

------IN: dalihin, dinali, dinadali, dadalihin ------IN: dalusin

--------: to hit, to attack --------: to do things rashly

:: attack

* daloy

* daling ------UM: dumaloy

:: fastening --------: to ooze, to fly, to trickle

:: flow, oozing

* daliri :: (daluyan) tube for liquids

------IN: daliriin, dinaliri, dinadaliri, dadaliriin

--------: to point things out * dalubhasa

:: finger {der Finger} -MAGPAKA: magpakadalubhasa

--------: to specialize

:: expert, specialist > eksperto {der Experte} :: (damahan) checkerboard

++ skilled ++ (dama-rama) checkered



* dalugdog * damag

:: heating of drums ++ (magdamag) the whole night, overnight



* daluhong * damay

:: assault, onslaught ------UM: dumamay,, dumadamay, dadamay

----MANG: mangdamay, nangdamay,

* dalumog nangdadamay, mangdadamay

:: sudden attack ----MAKI: makiramay

-------I: idamay, idinamay, idinadamay,

* dalumos idadamay

:: sudden lurching of a crowd --------: to help, to condole, to sympathize, to

involve others

* dalumoy :: (karamay) accomplice, sympathizer

:: low, dark clouds :: (pagdamay) sympathetic aid

T1) Dumamay kami sa mga nasalanta ng

* dalungdong bagyo.

:: grass hut in the forest E1) We sympathize with the hurricane victims.

T2) Huwag kang mangdamay ng ibang tao sa

* dalupang iyong kalokohan.

:: a shrub E2) Don't involve others in your misadventures.

T3) Huwag mong idamay ang aking mga

* dalupani kaibigan sa usapan.

:: a fish E3) Don't involve my friends in our problem.



* dalusdos * damba

:: elope, slipping downward ------UM: dumamba,, dumadamba, dadamba

--------: to rise on the hind legs, to stamp the feet

* dalusong T1) Dumamba ang aso sa ibabaw ng mesa.

:: attack from a high place E1) The dog raised to sniff at the table.



* dalutdot * dambana

:: poking with the finger :: shrine, altar {der Altar}



* daluyong * dambong

:: tidal wave {die Flutwelle} ------UM: dumambong

--------: to loot

* dalya :: loot, plunder

:: dahlia {die Dahlie} :: (mandarambong) marauder



* dama 1 * dambuhala

------IN: damahin, dinama, dinadama, :: whale

dadamahin

--------: to feel, to empathize, sympathize * damdam

T1) Damahin mo ang lungkot niya. -----MAG: magdamdam, nagdamdam,

E1) Feel her loneliness. nagdaramdam, magdaramdam

------IN: damdamin, dinamdam, dinaramdam,

* dama 2 daramdamin

:: native game of chess --------: to feel bad about

---MAGPA: magparamdam, nagparamdam, --------: to clothe

nagpaparamdam, magpaparamdam :: dress {das Kleid}

--------: to insinuate {andeuten} :: (pananamit) way a person dresses

---MA-AN: maramdaman, naramdaman, ++ (madamit) having many clothes

nararamdaman, mararamdaman

--------: to detect * damo

----MAKA: makaramdam, nakaramdam, :: grass {das Gras}

nakakaramdam, makakaramdam :: weed {das Unkraut}

--------: to feel :: (damuhan) grassland, lawn, meadow

:: feeling > damdamin ++ (maramo) weedy, grassy

:: (pandamdam) sense, sensibility

:: (pagkamaramdamin) sensitiveness * damot

++ (maindamdam) overly sensitive :: stinginess, selfishness > karamutan

++ (karamdaman) ailment, sickness ++ (maramot) selfish {egoistisch}

++ (maramdamin) emotional

++ (magkadamdamin) congenial * dampa

T1) Marunong siyang makaramdam ng galit ng :: hut [poor and small] > barung-barong {die

iba. Huette}

E1) He knows how to feel other people's

anger. * dampi

T2) Ayaw niyang magdamdam tungkol sa hindi -----MAG: magdampi, nagdampi, nagdarampi,

mo pagsulat sa kanya. magdarampi

E2) She does not want to feel bad about your --------: to dab {antippen}

not writing to her. ------AN: dampian

T3) Huwag mo nang damdamin ang hindi niya --------: to apply on gently, to touch lightly

pagsulat sa iyo. :: light and gentle touch, light and gentle

E3) Don't feel bad that he has not sent you a application of medication [as on wounds]

letter.

* dampot

* dami ------UM: dumampot,, dumarampot, darampot

---MAGPA: magparami ----MANG: mangdampot, nangdampot,

--------: to reproduce nangdarampot, mangdarampot

------UM: dumami,, dumarami, darami ------IN: damputin, dinampot, dinarampot,

--MAPAPA: maparami daramputin

--------: to multiply, to increase in number --------: to pick up with the hand, to handle

------AN: damihan, dinamihan, dinaramihan, :: (sandampot) single picking up of

daramihan T1) Dumampot ka na diyan ng pagkain sa

--------: to increase, to make many mesa.

---MA-AN: maramihan E1) You pick up some food on the table.

--------: to outnumber T2) Damputin mo ang papel sa sahig.

:: amount, quantity E2) Pick up the paper on the floor.

:: (karamihan) crowd, bulk T3) Mangdampot ka ng isang supot na prutas.

:: (pagdami) increment E3) You handle a bag of fruits.

:: (pagpaparami) multiplication

:: (pagkarami-rami) multiplicity * damuho

++ (marami) plenty, many ++ rough, brutal

++ (sindami) as many as > kasindami

* damulag

* damit :: carabao > kalabaw, tamaraw

------AN: damitan, dinamitan, dinaramitan,

daramitan * danak

------UM: dumanak,, dumadanak, dadanak --------: to anchor

--------: to pour out :: ship

:: flow > pagdanak

* daop

* danas ++ joined closely together

------UM: dumanas,, dumadanas, dadanas

--Akt: maranasan * daos

------IN: danasin, dinanas, dinaranas, daranasin --Pas: ipagdaos

--------: to experience, to go through something --------: to solemnize

:: (karanasan) experience :: celebration

T1) Dumanas kami ng hirap nung panahon ng

giyera. * dapa

E1) We experienced suffering during the time ------UM: dumapa,, dumarapa, darapa

of war. -----MAG: magdapa, nagdapa, nagdarapa,

T2) Danasin kaya niya ang hirap sa buhay? magdarapa

E2) Will he experience life's suffering? ------MA: madapa, nadapa, nadarapa,

madarapa

* danaw -------I: idapa, idinapa, idinadapa, idadapa

:: pond, lake -----: maparapa

--------: to lie on one's stomach, to fall

* dandang unexpectedly, to stumble

:: act of warming by the fire :: rough scaled brill sole

++ (parapa) lying prostrate

* dangal T1) Dumapa siya sa ibabaw ng kama.

---PA-AN: parangalan E1) He lied on his stomach in bed.

--------: to honor T2) Huwag kang tumakbo ng mabilis at baka ka

:: honor, reputation > parangal, karangalan madapa.

{die Ehre} E2) Don't run too fast or you might fall.

:: (panauhing pandangal) guest of honor T3) Magdapa ka ng bata sa kama.

++ (marangal) honorable, honest, polite, E3) You lay a child on his stomach in bed.

reputable T4) Idapa mo ang bata sa kama.

++ (pandangal) honorary E4) Lay the child on his stomach in bed.



* dangat * dapat

:: act of piercing, stabbing ----marapatin

--------: to deign

* dangkal :: (karapatan) rights and privileges

:: (sandangkal) distance between index finger ++ should be

and thumb ++ (marapat) worthy, deserving, proper,

:: (karangkal) distance between thumb and necessary

middle finger T1) Siya ang dapat manalo.

E1) He deserves to win.

* dantay T2) Dapat gawin ito ngayon.

------UM: dumantay E2) This ought to be done now.

--------: to rest one's leg over something T3) Dapat na narito sila bukas.

E3) They should be here tomorrow.

* danyos

:: damage, injury * dapilos

:: act of skidding

* daong

------UM: dumaong * dapilpil

++ flat [nose] :: a fish

:: (darapang-haba) a fish

* dapit

:: act of carrying a dead body to church * daraos

:: (dapit-hapon) dusk -------I: idaraos, idinaraos, idinararaos, idararaos

:: (dapit-umaga) daybreak --------: to celebrate, to hold a meeting

++ towards, near :: (pagdaraos) celebration



* daplas * dasa

:: climbing :: race, breed



* daplis * dasal

------UM: dumaplis,, dumaraplis, daraplis -----MAG: magdasal, nagdasal, nagdarasal,

--------: to just miss the target magdarasal

++ barely missing -------I: idasal, idinasal, idinarasal, idarasal

------IN: dasalin, dinasal, dinarasal, darasalin

* dapo --------: to say a prayer

------UM: dumapo,, dumarapo, darapo ++ (mapagdasal) prayerful

------AN: dapuan, dinapuan, dinarapuan, T1) Magdasal ka mamaya.

darapuan E1) You say a prayer later.

--------: to alight [bird, butterfly] on something T2) Dasalin mo ang Ave Maria mamaya.

:: (dapuan) roost, bar on which birds perch E2) Pray the Ave Maria later.

T1) Dumapo ang paruparo sa bulaklak. T3) Idasal mo ang Ave Maria mamaya.

E1) The butterfly alighted on the flower. E3) Say the Ave Maria later.

T2) Ayaw dapuan ng mga paruparo ang isang

bulaklak. * dasig

E2) Butterflies don't want to alight on that ------UM: dumasig

flower. --------: to move nearer



* dapwa * daskol

++ but ------UM: dumaskol

--------: to do in a careless manner

* dapyo :: something done in a careless manner

:: light touch of air

* datal

* darag :: (pag-datal) arriving

:: stamping of the feet in anger

* datapwa't

* darak ++ but, however > subali't {aber}

:: rice bran

* datay

* darandang ++ bedridden

:: a tree

* dati

* darang :: (datihan) oldtimer

-------I: idarang, idinarang, idinararang, :: (pamamarati) unchanged state or condition

idararang ++ former, previous, for a long time already,

--------: to roast over live coals formerly {frueher}

:: live coals > darangan ++ (parati) always, all the time, again and

again

* darapa ++ (datihan) used to, accustomed

:: entanglement, Indian arm wrestling

* datiles ++ (madawit) entangled

:: date [fruit] ++ (karawit) implicated, involved



* dating * daya

------UM: dumating,, dumarating, darating ------UM: dumaya,, dumadaya, dadaya

------AN: datingan, dinatingan, dinadatingan, -----MAG: magdaya, nagdaya, nagdaraya,

dadatingan magdaraya

------AN: datnan, dinatnan, dinaratnan, ----MANG: mandaya, nandaya, nandaraya,

daratnan $ mandaraya

--------: to arrive ------IN: dayain, dinaya, dinaraya, darayain

----MAKA: makarating --------: to trick, to cheat, to deceive, to delude

--------: to be able to reach :: cheat

:: arrival, coming > pagdating {die Ankunft} :: (magdaraya) swindler > mandaraya

:: (parating) gift, message sent, bribe :: (kadayaan) wiliness {die Gerissenheit}

T1) Dumating sila kahapon. :: (pagdaya) trickery

E1) They arrived yesterday. :: (pagdaraya) deceit, fraud > pandaraya {der

T2) Datingan niyang patay ang kanyang aso. Betrug}

E2) His dog was dead by the time he arrived. ++ (madaya) deceptive

++ (mandaraya) dishonest

* dato ++ (mapandaya) delusive

:: middle finger T1) Huwag kang mangdaya sa pagbayad ng

buwis.

* datos E1) Don't cheat in paying your tax.

:: data T2) Hindi maganda ang magdaya ng kapwa.

E2) It is not good to cheat your neighbor.

* datu T3) Huwag mong dayain ang laro.

:: ruling head of a clan or tribe {der Haeuptling} E3) Don't cheat in the game.



* datung * dayag

:: money {das Geld} :: front, facade



* daungan * dayal

------AN: daungan ------UM: dumayal

--------: to dock --------: to dial

:: port {der Hafen}

:: wharf {die Werft} * dayami

:: hay {das Heu}

* dausdos

-------I: idausdos, idinausdos, idinadausdos, * dayan

idadausdos :: festive decor

--------: to slide something down

* dayap

* daw :: native lime, lemon

++ it is said, they say > raw {angeblich}

T1) Aalis ka raw. * dayaw

E1) You're leaving I'm told. :: bird song



* dawit * dayikdik

-----MAG: magdawit :: skin eruption

--------: to incriminate

* dayo * dekoro

------UM: dumayo :: decorum, propriety

--------: to go to a faraway place. to migrate

:: visitor, stranger, foreigner > dayuhan * delegado

++ (dayuhan) foreign, alien :: delegate



* dayukdok * delegasyon

++ extremely hungry {sehr hungrig} :: delegation



* deboto * delikadesa

:: devotee :: refinement



* debu * delikado

:: debut ++ fragile, delicate, weak



* dedal * delinyante

:: thimble > didal :: draftsman



* dedma * deliryo

------IN: dedmahin, dinedma, dineredma, :: delirium > diliryo

deredmahin

------IN: dedmahin, dinedma, dinededma, * delpin

dededmahin :: dolphin

--------: to ignore

++ ignoring others * demanda

T1) Dedma na lang ako sa kanila. -----MAG: magdemanda, nagdemanda,

E1) I just ignore them. nagderemanda, magderemanda

-------I: idemanda, idinemanda, idineremanda,

* dedo ideremanda

++ dead --------: to bring a case to court, to accuse

:: demand, legal accusation

* dehado :: (demandante) accuser, complainant

:: underdog [in gambling] T1) Magdemanda ka laban sa kumpanya.

++ being at a disadvantage E1) You file a case against the company.

T2) Idemanda mo ang kumpanya.

* dekalibre E2) File a case against the company.

:: gentleman

* demokrasya

* dekampanilya :: democracy

:: trustworthy lawyer

* demokratiko

* deklarasyon ++ democratic

:: declaration {die Deklaration}

* demonyo

* deklibe :: demon, devil > diyablo, dimonyo

:: slope :: (kademonyuhan) devilment

++ (makademonyo) satanic

* dekorasyon

:: decoration * denominasyon

++ (pandekorasyon) decorative :: denomination

* dentadura :: demotion

:: dentures

* desgrasya

* dentista ------MA: madesgrasya, nadesgraya,

:: dentist nadedesgraya, madedesgraya

--------: to be disgraced

* departamento :: misfortune, disgrace > sakuna, kahihiyan,

:: department kasiraang puri, disgrasya

++ (disgrasyada) disgraced

* depekto

:: defect * despalko

------UM: dumespalko,, dumerespalko,

* depende derespalko

++ it depends ----MANG: mangdespalko, nangdespalko,

nangderespalko, mangderespalko

* depensa ------IN: despalkuhin, dinespalko, dinerespalko,

:: fender derespalkuhin

--------: to embezzle, to swindle

* depensa :: (despalkador) embezzler {der Veruntreuer}

:: plea T1) Masamang dumespalko ng pera ng iba.

E1) It is not good to embezzle other people's

* depensor money.

:: defender T2) Huwag kang mangdespalko ng pera ng

iba.

* deportasyon E2) You should not embezzle other people's

:: deportation money.

T3) Masamang despalkuhin ang pera ng iba.

* deposito E3) It is bad to swindle the money of other

-----MAG: magdeposito, nagdeposito, people.

nagdedeposito, magdedeposito

-------I: ideposito, idineposito, idinedeposito, * desimal

idedeposito ++ decimal

--------: to make a deposit in the bank, to store

up * desimetro

:: money deposited in the bank :: decimeter

T1) Magdeposito ka ng pera mamayang

hapon. * deskarga

E1) You deposit the money in the bank this ------IN: deskargahin

afternoon. --------: to unload

T2) Ideposito mo na ang pera mamayang :: unloading

hapon.

E2) Deposit the money in the bank this * deskaril

afternoon. :: derailment



* desaprobado * deskompasado

++ disapproved ++ out of rhythm



* desbentaha * deskuwento

:: disadvantage :: discount



* desenso * despatsado

++ dispatched, dismissed * dibuho

:: (despatsador) seller at the store counter, -----MAG: magdibuho

dispatcher --------: to design

:: drawing, design, pattern

* despedida :: (dibuhante) draftsman > mandidibuho

:: farewell, party given for people leaving

* diga

* desperado ------UM: dumiga,, dumiriga, diriga

++ desperate ----MANG: mandiga, nandiga, nandiriga,

mandiriga

* despertador ------AN: digahan, dinigahan, dinirigahan,

:: alarm clock dirigahan

--------: to court

* destino :: idle talk

:: destiny, fate T1) Dumiga ka ba sa kanya?

E1) Did you court her?

* destornilyador T2) Mandiga ka ng dalaga.

:: screwdriver E2) You court a single lady.

T3) Digahan mo si Ana.

* detalye E3) Court Ana.

:: detail

* dighal

* determinasyon :: belch

:: determination

* dighay

* dialekto :: burp {der Ruelpser}

:: dialect

* digma

* diamante ------IN: digmain, dinigma, dinirigma, dirigmain

:: diamond > brilyante {der Diamant} --------: to wage war

:: war > digmaan

* diarea :: (mandirigma) warrior

:: diarrhea > diyarea, pagtatae {der Durchfall} ++ (paladigma) warlike



* diaryo * dignidad

:: newspaper > peryodiko, diyaryo {die Zeitung} :: dignity



* dibdib * dihusto

------IN: dibdibin ++ inadequate, not enough, inexact

--------: to brood, to think seriously about

:: chest, breast {die Brust} * diin

------UM: dumiin,, dumidiin, didiin

* dibidendo -------I: idiin, idiniin, idinidiin, ididiin

:: dividend --------: to press hard, to press downward

++ (madiin) heavily pressed > mariin

* dibinidad T1) Dumiin siya sa pintuan.

:: divinity E1) He pressed hard against the door.

T2) Idiin mo ang iyong kamay sa pintuan.

* diborsiyo E2) Press your hand against the door.

:: divorce {die Scheidung}

* diit

:: slight pressure on something {ein leichter T1) Magdikta ka ng pagsusulit sa mga

Druck} estudyante.

E1) You give a dictation exam to the students.

* dikdik T2) Idikta mo sa kalihim ang kautusan.

-----MAG: magdikdik, nagdikdik, nagdidikdik, E2) Dictate the memorandum to the secretary.

magdidikdik

------IN: dikdikin, dinikdik, dinidikdik, dirikdikin * diktador

--------: to mince, to pulverize :: dictator {der Diktator}

T1) Magdikdik ka ng bawang.

E1) You mince some garlic. * dikya

T2) Dikdikin ang bawang. :: jellyfish

E2) Mince the garlic.

* dikyam

* dikin :: salted, preserved plums

:: ring stand for pot

* dila

* dikit ------AN: dilaan

------UM: dumikit,, dumidikit, didikit --------: to lick, to stick out the tongue at

-----MAG: magdikit, nagdikit, nagdidikit, :: tongue {die Zunge}

magdidikit

-------I: idikit, idinikit, idinidikit, ididikit * dilag

------AN: dikitan :: gorgeousness, splendor, lustrous beauty >

--------: to stick, to adhere, to paste, to glue karilagan {die Pracht}

{kleben} ++ (marilag) splendid

--PAG-IN: pagdikitin

--------: to weld * dilan

:: loveliness, magnificence ++ any, all, whatever

:: (pandikit) paste, glue

:: (pagdidikit) kindling > pamparikit * dilat

++ (madikit) pretty, beautiful > marikit {schoen} ------UM: dumilat,, dumidilat, didilat

T1) Dumikit ang papel sa dingding. ----MANG: mandilat, nandilat, nandidilat,

E1) The paper got stuck on the wall. mandidilat

T2) Magdikit ka ng papel sa dingding. -------I: idilat, idinilat, idinidilat, ididilat

E2) You paste some paper on the wall. ------AN: dilatan, dinilatan, dinidilatan, didilatan

T3) Idikit mo ang papel sa dingding. --------: to open [eyes], to stare at someone

E3) Paste the paper on the wall. :: act of opening the eyelids {das Oeffnen der

Augen}

* diko ++ wide-eyed

:: appellation to the second eldest brother ++ (madilat) aware

T1) Dumilat ka.

* diksiyonaryo E1) You open your eyes.

:: dictionary {das Woerterbuch} T2) Idilat mo ang mga mata mo.

E2) Open your eyes.

* dikta T3) Huwag kang mandilat ng hindi mo kilala.

-----MAG: magdikta, nagdikta, nagdidikta, E3) Don't stare at someone you don't know.

magdidikta T4) Dilatan mo ang bata kung gusto mong

-------I: idikta, idinikta, idinidikta, ididikta ipakita ang galit mo.

------AN: diktahan E4) Stare at the child if you want to show you

--------: to dictate are angry.

:: (taga-dikta) prompter

* dilaw

++ yellow {gelb} * dimiti

++ (madilaw) yellowish {gelblich} -----MAG: magdimiti

--------: to resign

* dildil

-------I: idildil * dimon

--------: to insist, to press :: period of convalescence of a mother after

delivery

* dili :: delivery bed of saws

++ seldom, rarely

* din

* dilig ++ too, also > rin {auch}

-----MAG: magdilig, nagdilig, nagdirilig,

magdirilig * dinamita

------IN: diligin, dinilig, dinirilig, diriligin :: dynamite {das Dynamit}

------AN: diligan, diniligan, diniriligan, diriligan

--------: to sprinkle water on, to water [plants] * dinastiya

T1) Magdilig ka ng halaman mamayang :: dynasty

hapon.

E1) You water the plants later this afternoon. * dingal

T2) Diligin mo ang mga halaman. ++ (maringal) magnificent, grand, proud

E2) Water the plants.

* dingas

* dilihensiya -----MAG: magdingas, nagdingas, nagdidingas,

-----MAG: magdilihensiya, nagdilihensiya, magdidingas

nagdirilihensiya, magdirilihensiya ---MA-NG: maningas, naningas, naniningas,

------IN: dilihensiyahin, dinilihensiya, maniningas

dinirilihensiya, dirilihensiyahin ---MAGPA: magpaningas

--------: to borrow, to obtain what one needs --------: to flare out, to set aflame {anzuenden}

T1) Magdilihensiya ka muna ng pambili ng :: flame, blaze

pagkain. :: (pagniningas) ignition

E1) You borrow some money for the groceries. T1) Magdingas ka ng mga tuyong dahon sa

T2) Dilihensiyahin mo ang pangkain natin hardin.

mamayang gabi. E1) You set aflame the dry leaves in the

E2) Borrow some money for our food tonight. garden.



* dilim * dini

-----MAG: magdilim, nagdilim, nagdirilim, ++ here

magdirilim

------AN: diliman, diniliman, dinidiliman, didiliman * dinig

---PA-IN: padilimin, pinadilim, pinadidilim, ------MA: marinig, narinig, naririnig, maririnig

padidilimin ------IN: dinggin, dinirig, dinirinig, diringgin $

--------: to darken, to become dark or clouded --------: to listen, to hear

:: darkness > kadiliman -MAKA: makarinig, nakarinig, nakaririnig,

++ (madilim) dark {dunkel} makaririnig $

T1) Nagdilim sa galit ang kanyang mukha. --------: to be able to hear

E1) His face became clouded with anger. :: (pandinig) sense of hearing

D1) Sein Gesicht verfinsterte sich vor Wut. :: (pagpaparinig) allusion

++ heard, loud enough to be heard

* dilis T1) Dinggin mo ang aking pakiusap.

:: anchovy > dulis E1) Listen to my plea.

T2) Narinig niya ang magandang awit.

E2) She heard the beautiful song. :: design, sketch



* Dios * disgusto

:: God > Bathala, Diyos :: disgust

:: (pagka-Diyos) divinity

++ (maka-Diyos) godly * disimpekta

-----MAG: magdisimpekta, nagdisimpekta,

* dipa nagdirisimpekta, magdirisimpekta

------UM: dumipa,, dumiripa, diripa --------: to disinfect

--------: to extend the arms :: (disimpektante) disinfectant

:: (sandipa) span of two extended arms

* disimula

* diperensiya ------UM: dumisimula

:: difference, illness, disagreement > kaibahan, --------: to dissimulate

kaibhan {die Differenz}

* disimulado

* diplomasya ++ pretended

:: diplomacy

:: (diplomatiko) diplomat * disin

++ hypothetical

* diputado

:: deputy * disinteria

:: dysentery > disenterya, iti {die Ruhr}

* direksiyon

:: address, direction, course, order, command, * disiplina

instruction {die Richtung} :: discipline {die Disziplin}



* direktiba * disisyon

:: management, board of directors -----MAG: magdisisyon, nagdisisyon,

nagdidisisyon, magdidisisyon

* diretso ------AN: disisyunan, dinisisyunan, dinidisisyunan,

------IN: diretsuhin, diniretso, diniriretso, didisisyunan

diriretsuhin --------: to decide, to make a decision

--------: to proceed on in a straight direction :: decision

++ straight > deretso {gerade} ++ (disidido) decided

T1) Diretsuhin lang ninyo ang daan at makikita T1) Magdisisyon ka na bukas kung sasama ka o

ninyo ang simbahan. hindi.

E1) Proceed straight on this road and you will E1) You decide by tomorrow if you are coming

see the church building. or not.

T2) Disisyunan mo ang tungkol sa

* diri pagpapautang na pera sa iyong mga kapatid.

----MANG: mandiri, nandiri, nandidiri, mandidiri E2) Make a decision on lending money to your

--------: to loathe brothers.

:: (pandidiri) feeling of loathing for what is foul

or filthy {der Ekel} * diskargo

++ (nakapandidiri) loathsome {widerlich} -----MAG: magdiskargo

--------: to apologize

* disente :: excuse, apology > deskargo

++ decent

* diskarte

* disenyo ------UM: dumiskarte

--------: to charm, to woo, to pave the way T2) Distrunkahin mo na lang ang pintuan dahil

:: appeal, way one can attract the opposite sex hindi natin makita ang susi.

> deskarte E2) Break off the door locks since we could not

find the key.

* disko

:: disk * Disyembre

:: December {der Dezember}

* diskubre

------MA: madiskubre, nadiskubre, nadidiskubre, * disyerto

madidiskubre :: desert {die Wueste}

----MAKA: makadiskubre, nakadiskubre,

nakadidiskubre, makadidiskubre * ditdit

--------: to be able to discover ++ torn into strips

T1) Makadiskubre kaya siya ng bagong gamot?

E1) Will he be able to discover a new * dito

medicine? ---PA-UM: pumarito,, pumaparito, paparito

T2) Nagselos si Maria ng madiskubre niyang --------: to come here

may babae si Pedro. :: (pagparito) visit

E2) Maria got jealous when she discovered ++ here > dini, dine, nandito, parine, rito

Pedro has another woman. ++ (narito) it's here > naririto

++ (parito) Come her!

* diskusyon T1) Pumarito ka.

:: discussion {die Diskussion} E1) You come here.

T2) Nasisiyahan kami sa aming pagparito.

* disparate E2) We enjoy our visit.

:: blunder, mistake

* ditse

* dispras :: appellation for second eldest sister

:: mask, disguise

* diwa

* dispuwesto :: spirit, thought {der Geist}

++ disposed, ready

* diwang

* distilerya -----MAG: magdiwang

:: distillery --------: to celebrate

:: celebration, ceremony, event, occasion

* distrito

:: district * diwara

:: setback, misfortune

* distrunka ++ (madiwara) attentive to details

-----MAG: magdistrunka, nagdistrunka,

nagdiristrunka, magdiristrunka * diwata

------IN: distrunkahin, dinistrunka, diniristrunka, :: goddess {die Goettin}

diristrunkahin

--------: to destroy, to break off locks * diyabetes

++ (distrungkado) broken [locks] :: diabetes {die Zuckerkrankheit}

T1) Ayaw ni Pedro magdistrunka ng pintuan ng

kotse niya. * diyakones

E1) Pedro does not want to break off the locks :: deaconess

of his car door. :: (diyakono) deacon

* diyametro :: (kinaroroonan) location

:: diameter :: (pagkakaroon) existence

++ there, over there, that place over there

* diyan ++ (naroon) it's there > naroroon

---PA-UM: pumariyan,, pumapariyan, papariyan T1) Pumaroon ka nga.

--------: to go there E1) You go there.

++ there > nandiyan, nariyan, naririyan, iyan T2) Saan paparoon ang bus na ito?

T1) Pumariyan si Ana kanina. E2) Where does this bus go?

E1) Ana had gone there earlier. T3) Magkakaroon na siya ng trabaho.

E3) He will have a job.

* diyana

:: reveille * dorado

++ golden

* diyata

++ really * dormitoryo

:: dormitory

* diyeta :: (dormitoryano) resident of a dormitory

:: prescribed or regulated meal, diet {die Diaet}

* dosena

* diyosesis :: dozen > dusena, sandosena {das Dutzend}

:: diocese

* dosis

* doble :: dose

------IN: doblihin

--------: to double * dote

++ double > dubli, doblado :: dowry



* doktrina * draga

:: doctrine :: dredge



* doloroso * dubdob

++ sorrowful :: intensity of a fire

++ (marubdob) blazing

* dominante

++ dominant, domineering * duda

-----MAG: magduda, nagduda, nagdududa,

* dominiko magdududa

:: dominican --------: to doubt

:: doubt {der Zweifel}

* dominyo :: (pagdududa) skepticism

:: dominion ++ (dudoso) doubtful



* donador * dugo

:: donor ------UM: dumugo,, dumurugo, durugo

-----MAG: magdugo, nagdugo, nagdurugo,

* doon magdurugo

---PA-UM: pumaroon,, pumaparoon, paparoon ------IN: duguin, dinugo, dinurugo, duruguin

--------: to go there ---PA-IN: paruguin, pinarugo, pinarurugo,

---MAGKA: magkaroon, nagkaroon, paruruguin

nagkakaroon, magkakaroon --------: to bleed

--------: to have, to be affected :: blood {das Blut}

:: (kadugo) blood relative > karugo

:: (sandugo) blood compact, alliance > * dukit

sanduguan :: carving

:: (dinuguan) dish made from blood

:: (parugo) duel that ends at the first drop of * dukmo

blood ++ resting the head on both arms

:: (pagdurugo) hemorrhage

++ (duguan) bloody * dukot

T1) Madalas duguin si Maria kapag siya ay ------UM: dumukot,, dumurukot, durukot

naoperhan. ------IN: dukutin, dinukot, dinurukot, durukutin

E1) Maria often bleeds profusely after a --------: to draw out with the hand

surgery. ------AN: dukutan, dinukutan, dinurukutan,

T2) Dumugo ang sugat ni Pedro. durukutan

E2) Pedro's wound bled. ----MANG: mandukot, nandukot, nandurukot,

T3) Magdugo pa kaya ang sugat niya? mandurukot

E3) Will his wound continue to bleed? --------: to pickpocket

:: pull

* dugtong :: (mandurukot) pickpocket

------UM: dumugtong,, dumurugtong, durugtong T1) Dumukot ka ng barya sa aking bag.

-----MAG: magdugtong, nagdugtong, E1) You draw out some coins from my bag.

nagdurugtong, magdurugtong T2) Dukutin mo ang barya sa aking bag.

------AN: dugtungan, dinugtungan, E2) Draw some coins from my bag.

dinurugtungan, durugtungan T3) Magaling mangdukot ang magnanakaw.

-------I: idugtong, idinugtong, idinudugtong, E3) A thief is a good pickpocket.

idurugtong T4) Nadukutan ang bag ni Ana kaninang

--------: to add, to extend, to append umaga papuntang opisina.

:: addition > dugsong E4) Ana's purse was stolen from her bag on her

T1) Dumugtong ang bagong pasahero sa way to the office this morning.

eroplano kanina.

E1) A new passenger was added in the plane * dukwang

earlier. ------UM: dumukwang

T2) Dugtungan natin ang tali. --------: to stretch the arm in order to reach

E2) Let's extend the twine.

T3) Magdugtong tayo ng bagong gusali dito. * dula

E3) Let us annex a building here. --Pas: isadula

T4) Idugtong mo ang iyong tali dito. --------: to dramatize

E4) Append your twine here. :: drama, stage play {das Schauspiel}

:: (dulaan) theatre {das Theater}

* duhapang :: (mandudula) dramatist

------UM: dumuhapang :: (pagsasadula) dramatization

--------: to lurch forward in order to grab ++ (madula) dramatic > pandula {dramatisch}



* duhat * dulang

:: Java plum > lumboy :: long dining table



* dukdok * dulas

++ crushed flat ------UM: dumulas,, dumurulas, durulas

--------: to slide, to slip

* dukha ---MAGPA: magpadulas

:: (karukhaan) poverty {die Armut} --------: to glide

++ poor {arm} :: (padulas) bribe, tip

:: (pampadulas) lubricant

++ (madulas) slippery * dumalaga

:: female carabao at the age of puberty

* duldol

-------I: iduldol, idinuldol, idinuduldol, iduduldol * dumaras

--------: to shove or thrust with force into another :: mallard

[pen into ink bottle, food into mouth]

T1) Huwag mong iduldol ang lapis sa aking * dumi

mata. -----MAG: magdumi, nagdumi, nagdurumi,

E1) Don't shove the pencil infront of my eyes. magdurumi

------AN: dumihan, dinumihan, dinurumihan,

* duling durumihan

++ cross-eyed {schielend} --------: to make dirty, to pollute

---MAGPA: magparumi

* dulo --------: to contaminate

-----MAG: magdulo, nagdulo, nagdudulo, :: dirt {der Dreck}

magdudulo :: (karumihan) dirtiness, filthiness

--------: to result in, to end up :: (pagdumi) excretion

:: end, terminal extremity > kaduluhan {das ++ (marumi) dirty, unclean, filthy

Ende}

++ (pandulo) terminal {am Ende} * dumog

------UM: dumumog

* dulog --------: to crowd, to mob

------UM: dumulog -MAGPAKA: magpakadumog

--------: to turn to for help, to resort to --------: to become absorbed [work]

:: attendance, recourse, resort ++ addicted

:: a fish

* dumpilas

* dulong :: herring

------AN: dulungan

--------: to resort, to have recourse, to appear * dungaw

before ------UM: dumungaw,, dumurungaw, durungaw

------IN: dungawin, dinungaw, dinurungaw,

* dulos durungawin

:: trowel {die Maurerkelle} --------: to look out of the window

T1) Dumungaw si Maria sa bintana habang

* dulot may naghaharana.

-----MAG: magdulot, nagdulot, nagdurulot, E1) Maria looked out of the window while

magdurulot someone was serenading.

--------: to produce T2) Dinungaw ni Maria ang naghaharana.

------AN: dulutan, dinulutan, dinurulutan, E2) Maria looked at the one serenading from

durulutan the window.

--------: to offer

:: offering {das Angebot} * dunggil

:: hitting with the tip of the finger

* dulse

:: dessert > dulsera * dunggit

:: point, extremity, insinuation, allusion

* dumal

++ dirty dunggol

++ (marumal) shameful > karumal-dumal ------UM: dumunggol

--------: to jab ------AN: duraan, dinuraan, dinururaan,

:: jab, light bump dururaan

--------: to spit {spucken}

* dunggot :: spit, saliva {der Speichel}

:: point, tip T1) Dumura ang mama sa kalsada.

E1) The man spat on the sidewalk.

* dunghal D1) Der Mann spuckte auf den Gehweg.

------UM: dumunghal T2) Huwag kang mandura ng kapwa.

--------: to stretch the neck in order to see E2) Don't spit at your fellowmen.

T3) Huwag mong duraan ang iyong kapwa.

* dungis E3) Don't spit at your neighbor.

------UM: dumungis,, dumurungis, durungis

--------: to defile * durado

------AN: dungisan -----MAG: magdurado, nagdurado,

--------: to deface nagdudurado, magdudurado

:: dirt on the face --------: to gild {vergolden}

++ (marungis) dirty ++ golden



* dungkal * duriyan

:: digging :: durian fruit



* dungo * duro

++ shy, timid {scheu} ------UM: dumuro,, dumururo, dururo

-----MAG: magduro, nagduro, nagdururo,

* dungon magdururo

:: a tree ----MANG: manduro, nanduro, nandururo,

mandururo

* dunong -------I: iduro, idinuro, idinururo, idururo

:: knowledge, wisdom, mastery > karunungan ------IN: duruin, dinuro, dinururo, dururuin

:: (pagmamarunong) pedantry --------: to pierce

++ (marunong) intelligent, talented, wise :: prick

:: (duruan) skewer, spit

* dupil T1) Duruin mo ng lapis ang papel.

:: amulet E1) Pierce the paper with a pencil.

T2) Dumuro ka ng papel sa pamamagitan ng

* dupilas lapis.

:: skidding, stumbling, tripping E2) You pierce the paper with a pencil.

T3) Magduro ka ng bola at gamitin mo ang

* duplo pako.

:: poetical game or contest dramatically strung E3) You pierce the ball using a nail.

to a short narrative sequence T4) Iduro mo ang kutsilyo sa pakwan.

E4) Pierce the watermelon with a knife.

* dupok T5) Huwag kang mangduro ng tao.

:: (karupukan) instability E5) Don't prick a person.

++ (madupok) weak, fragile, delicate >

marupok * durog

------UM: dumurog,, dumudurog, dudurog

* dura -----MAG: magdurog, nagdurog, nagdudurog,

------UM: dumura,, dumurura, durura magdudurog

----MANG: mandura, nandura, nandurura, ------MA: madurog, nadurog, nadudurog,

mandurura madudurog

------IN: durugin, dinurog, dinudurog, dudurugin * duyan

--------: to crush, to smash -------I: iduyan, idinuyan, idinuruyan, iduruyan

++ (madurog) broken, crushed > durog --------: to rock, to swing

++ (makadurog-puso) heartbreaking :: cradle, hammock

:: (pandurog) cracker, crusher

T1) Durog na ang puso ko. * dyoga

E1) My heart is broken. :: breasts



* dusa * ebak

-----MAG: magdusa, nagdusa, nagdurusa, :: shit {die Scheisse}

magdurusa

--------: to suffer * ebanghelyo

T1) Magdusa ka. :: gospel

E1) You suffer.

* ebaporasyon

* dusdos :: evaporation

:: mange, scab :: (ebaporada) evaporated milk

++ (dusdusin) mangy

* edad

* dusing :: age {das Alter}

:: dirt on the face

* edisyon

* dusta :: edition {die Ausgabe}

------IN: dustain

--------: to oppress, to treat badly * editoryal

++ insulted, oppressed, debased :: editorial



* dutod * egot

-------I: idutod :: negro

--------: to poke ++ black



* dutsa * ehe

:: shower {die Dusche} :: axle {die Achse}



* duwag * ehemplar

:: coward {der Feigling} :: model, example



* duwal * ehemplo

------UM: dumuwal :: example {das Beispiel}

--------: to retch

:: retching * ehersisyo

:: exercise

* duwelo

:: duel {das Duell} * edukado

:: (edukasyon) education {die Bildung}

* duwende ++ educated {gebildet}

:: elf, dwarf > tianak, tiyanak, unano {der Zwerg}

* eklipse

* duweto :: eclipse {die Eklipse}

:: duet {das Duett}

* ekonomiya

:: economy {die Wirtschaft} -----MAG: mag-embalsamo

--------: to embalm

* eksakto ++ (embalsamado) embalmed

++ exact

* embargo

* eksamen :: seizure of goods

:: examination, test > iksamin {das Examen}

* embes

* eksema ++ instead of

:: eczema

* empanada

* eksena :: meat pie

:: scene {die Szene}

* empatso

* eksibisyon :: indigestion

:: exhibition {die Ausstellung}

* emperador

* eksperimento :: emperor

:: experiment > esperimento {das Experiment} :: (emperatris) empress



* ekspres * emplasto

:: express :: plaster



* ekstra * empleyado

++ extra > estra :: employee

:: (empleyo) employment

* ektarya

:: hectare * emporyo

:: emporium

* ekwador

:: equator {der Aequator} * Enero

:: January {der Januar}

* eleksiyon

:: election * engganyo

:: deceit, fraud

* elektrisidad

:: electricity * enggranahe

:: (elektrisista) electrician :: gear > engranahe

++ (elektrika) electric

* enggrande

* elemento :: grand

:: element {das Element}

* engkahe

* elepante :: lace > enkahe

:: elephant {der Elefant}

* engkuwentro

* embahada :: encounter, clash {das Gefecht}

:: embassy {die Botschaft [dipl]}

:: (embahador) ambassador {der Botschafter } * ensalada

:: salad {der Salat}

* embalsamo :: (ensaladera) salad bowl

:: brush

* ensayado

:: (ensayo) rehearsal {die Probe} * eskolar

++ rehearsed :: scholar



* ensaymada * eskolta

:: puff cake :: convoy, military escort



* entablado * eskribano

:: stage :: clerk > eskribyente



* entrada * eskrima

:: entrance {der Eingang} :: art of fencing {das Fechten}



* entrega * eskudero

:: delivery, surrender :: squire



* entresuwelo * eskuwela

:: mezzanine :: school > eskuwelahan {die Schule}

:: (kaeskuwela) classmate > kaklase {der

* epekto Mitschueler}

:: effect {der Effekt}

* eskultor

* eredero :: sculptor

:: heir {der Erbe}

* eskuwala

* erehe :: carpenter's square

:: heretic

* esmalte

* ermita :: enamel

:: hermitage {die Einsiedelei}

:: (ermitanyo) hermit {der Eremit} * esmeralda

:: emerald

* eronautika

:: aeronautics * esopago

:: esophagus

* eroplano

:: airplane {das Flugzeug} * espada

:: sword, spade in playing cards

* eskabetse

:: pickled fish * Espanya

:: Spain {Spanien}

* eskapularyo ++ (espanyol) Spanish {spanisch}

:: scapular

* esperansa

* eskina :: hope {die Hoffnung}

:: street corner {die Strassenecke}

:: (eskinita) street corner turning into an alley > * esperma

iskinita :: sperm {das Sperma}



* eskoba * espesyal

:: (espesyalidad) specialty

++ special * estado

:: state, situation, estate

* espina :: (Estados Unidos) United States

:: thorn, spine

* estambre

* espinaka :: yarn, spun thread

:: spinach {der Spinat} :: stamen [botany]



* espionahe * estandarte

:: espionage {die Spionage} :: banner {die Standarte}



* espiritismo * estangkado

:: spiritualism ++ stagnant, checked

:: (espiritista) spiritualist

* estaniador

* espiritu :: welder, solderer, tinsmith

:: spirit, soul

:: (espiritu santo) holy spirit * estapa

:: swindle

* esplika :: (estapador) swindler

-------I: iesplika

--------: to explain * estasion

:: station > istasyon {die Station}

* espongha

:: sponge, powder puff * estatua

:: statue > estatuwa {die Statue}

* esporadiko

++ sporadic * este

:: east {der Osten}

* esposa

:: wife * estela

:: (esposo) husband :: wake of a ship



* espuelas * estero

:: spur :: foul ditch, slum



* espuma * estetoskopio

:: foam, lather, spume :: stethoscope



* estabilidad * estimar

:: stability {die Stabilitaet} -----MAG: mag-estimar

--------: to take care of

* establesimiento

:: establishment * estilo

:: style {der Stil}

* estadista

:: statesman * estimado

++ esteemed, respected {geachtet}

* estadistika

:: statistics. * estimar

++ estimated * etika

:: ethics {die Ethik}

* estimulante ++ (etiko) ethical, moral {ethisch}

:: stimulant

++ stimulating, exciting * etiketa

:: label, ticket indicating price, etiquette

* estimulo

:: stimulus, prompt, encouragement * eto

++ this > heto, ito {dies hier}

* estola

:: stole [worn by clergy] * Europa

:: Europe {Europa}

* estopa

:: burlap, stuffing material * gaan

---MAGPA: magpagaan

* estopado --------: to simplify

:: stew ------AN: gaanan, ginaanan, ginagaanan,

gagaanan

* estrada --------: to lighten

:: paved road {die Strasse} ++ (magaan) light [of weight], easy



* estranghero * gaano

:: stranger, foreigner {der Fremde} ++ how much? what quantity?

++ (gaano man) however

* estratehia ++ (tiggagaano) how many for each one

:: strategy {die Strategie} T1) Gaanong katagal na kayong nakatira rito?

E1) How long have you lived here?

* estrelyado

:: fried egg {das Spiegelei} * gabay

:: hand rail, support

* estribo

:: spur, stirrup * gabi 1

:: night

* estribor ++ (kagabi) last night

:: starboard, right side of a ship ++ (gabi-gabi) every night

++ (panggabi) for the evening, nocturnal

* estrikto

++ strict * gabi 2

:: taro tuber

* estropa

:: stanza, verse of a poem {die Strophe} * gabinete

:: cabinet

* estudyante

:: student {der Schueler, der Student} * gadgad

:: (gadgaran) grater

* estupido ++ shelled, threshed

++ stupid {dumm}

* gaga

* eternidad ------IN: gagahin

:: eternity {die Unendlichkeit} --------: to usurp

* gagad E1) Pedro wandered about the city of Manila

:: imitation, mimic yesterday.



* gagamba * galabok

:: spider {die Spinne} :: dust, fine powder



* gago * galagala

:: (kagaguhan) tomfoolery {der Unsinn} :: cauker, tar plaster

++ stupid > gaga

* galak

* gahaman -----MAG: maggalak, naggalak, naggagalak,

++ threatening {bedrohlich} maggagalak

------MA: magalak, nagalak, nagagalak,

* gahasa magagalak

----MANG: manggahasa, nanggahasa, --------: to rejoice {jubeln}

nanggagahasa, manggagahasa -----IKA: ikagalak, ikinagalak, ikinagagalak,

------IN: gahasain, ginahasa, ginagahasa, ikagagalak

gagahasain --------: to be pleased, to be happy about

--------: to rape ------IN: galakin, ginalak, ginagalak, gagalakin

++ impetuous, rash --------: to cheer up someone

T1) Walang matinong lalaki ang gustong -MAGPAKA: magpakagalak

manggahasa ng babae. --------: to exult

E1) No sane man would want to rape a :: joy

woman. :: (kagalakan) felicity, gladness, jubilee

T2) Hindi raw nagplano ang mga sanggano na T1) Ikagalak mo ang pagkapanalo ni Pedro sa

gahasain si Paquita. eleksyon.

E2) It was alleged that the gangsters did not E1) You should be happy about Pedro's

plan on raping Paquita. winning in the election.



* gahol * galakgak

++ pressed for time :: loud laughter



* gain * galamay

:: lightness in weight {das Leichtgewicht} :: tentacle, extension, hands and feet

++ (magalamay) with many appendages

* gakgak

:: babbling * galamgam

:: ticklish feeling

* gala

------UM: gumala,, gumagala, gagala * galang

-----MAG: maggala, naggala, naggagala, ------UM: gumalang,, gumagalang, gagalang

maggagala -------I: igalang, iginalang, iginagalang,

--------: to wander about, to go about idly, to igagalang

travel aimlessly --------: to respect, to treat with reverence

---MAGPA: magpagala-gala :: bracelet

--------: to straggle :: reverence, respect, honor, homage >

:: travelling, roving > paggagala paggalang

++ migrant > paggagala :: (galanggalangan) wrist

T1) Gumala si Pedro sa buong Maynila :: (kagalangan) courtesy > pagkamagalang

kahapon. ++ (magalang) polite, courteous, refined

manner, respectful

T1) Gumalang tayo sa ating mga ninuno.

E1) Let us treat with reverence our ancestors. * galaygay

T2) Igalang natin ang kagustuhan ni Maria. :: going from one to another [houses]

E2) Let us respect Maria's wishes.

* galbanisado

* galante ++ galvanized

++ gallant, chivalrous

* galera

* galapong :: galley

:: rice flour

* galerya

* galas :: gallery

:: roughness, harshness

* galgal

* galasgas ++ foolish, silly

++ rough

* galing

* galatan --Akt: magmagaling

:: bamboo basket --------: to ingratiate

--Akt: magalingin

* galauran --------: to approve {genehmigen}

:: rowboat ------UM: gumaling,, gumagaling, gagaling

-------I: igaling, iginalin, iginagaling, igagaling

* galaw ---MAGPA: magpagaling

------UM: gumalaw,, gumagalaw, gagalaw --------: to heal

----MANG: manggalaw ----MANG: manggaling, nanggaling,

-------I: igalaw, iginalaw, iginagalaw, igagalaw nanggagaling, manggagaling

------IN: galawin, ginalaw, ginagalaw, --------: to come from

gagalawin ------AN: galingan, ginalingan, ginagalingan,

--------: to move, to touch gagalingan

--Akt: makapag-galaw --------: to do with great skill

--------: to interact :: perfection, utility, benefit

:: movement :: (paggaling) recovery

:: (paggalaw) agitation :: (kagalingan) craft, excellence, welfare

++ (magalaw) constantly moving ++ from, been

T1) Huwag kang masyadong gumalaw at baka ++ (galing sa) from

ikaw ay mahalatang may ninanakaw. ++ (magaling) good, fine, skillful, clever, polite

E1) Don't move too much or they will know ++ (galing sa iba) second hand

that you are stealing something. T1) Saan mo gustong manggaling ako?

T2) Igalaw mo ang iyong kamay para makita E1) Where do you want me to come from?

nila. T2) Anong oras ang dating ng bus galing sa

E2) Move your hands for them to see. Baguio?

T3) Ayaw kong manggalaw ng gamit iba. E2) What time will the bus from Baguio arrive?

E3) I don't want to touch other people's

belongings. * galis

T4) Huwag mong galawin ang gamit sa ibabaw :: itch

ng mesa.

E4) Don't touch those things on the table. * galit

------MA: magalit, nagalit, nagagalit, magagalit

* galawgaw -----IKA: ikagalit, ikinagalit, ikinagagalit,

:: ticklish feeling, restlessness ikagagalit

--------: to be angry --------: to use, to wear

----MANG: manggalit, nanggalit, nanggagalit, :: stuff, personal things, anything usable >

manggagalit kagamitan

------IN: galitin, ginalit, ginagalit, gagalitin :: (paggamit) consumption, usage >

---PA-AN: pagalitan, pinagalitan, pagkakagamit

pinagagalitan, pagagalitan :: (taga-gamit) user

---MAGPA: magpagalit ++ used

----MAKA: makagalit T1) Gumamit ka ba ng sabon nang ikaw ay

--------: to make angry maligo?

:: anger, resentment, indignation > pagkagalit E1) Did you use soap when you took a

:: (kagalit) one with whom a person has shower?

quarreled T2) Gamitin mo ang sepilyo sa paglinis ng ngipin

:: (pampagalit) provocation mo.

++ (magalit) angry, mad > pagalit E2) Use the toothbrush in cleaning your teeth.

T1) Huwag ka nang magalit sa akin.

E1) Please don't get mad at me. * gamot

T2) Nagagalit ang aking ina sa akin. ------UM: gumamot,, gumagamot, gagamot

E2) My mother is angry with me. -----MAG: maggamot, naggamot,

naggagamot, maggagamot

* galon ----MANG: manggamot

:: gallon, chevron -------I: igamot, iginamot, iginagamot, igagamot

------IN: gamutin, ginamot, ginagamot,

* galong gagamutin

:: earthen jar --------: to treat [medicine], to cure

---MAGPA: magpagamot

* galope --------: to consult a doctor

:: gallop :: medicine

:: (manggagamot) doctor

* galos :: (pagpapagamot) treatment

:: slight scratch ++ (panggamot) medicinal

++ (panggagamot) medical

* galugad T1) Gumamot ng bata ang doktor.

------IN: galugarin E1) The doctor treated the child.

--------: to explore T2) Gamutin mo ang batang may sakit.

:: exploration E2) Treat the sick child.

T3) Maggamot ka ng iyong sugat.

* galunggong E3) You treat your wounds.

:: a fish T4) Manggamot ka ng mga mahihirap sa

baryo.

* gamay E4) You treat the poor people in the barrio.

++ accustomed to, used to T5) Gamutin mo ang sakit ng mga mahihirap.

E5) Treat the illness of the poor people.

* gambala

------UM: gumambala * gamu-gamo

------IN: gambalain :: moth

--------: to disturb, to delay, to interrupt now and

then * gana

------AN: ganahan, ginanahan, ginaganahan,

* gamit gaganahan

------UM: gumamit,, gumagamit, gagamit --------: to wet one's appetite, to be interested in

------IN: gamitin, ginamit, ginagamit, gagamitin :: appetite, profit

:: (pampagana) appetizer ++ like that one [near the person spoken to] >

ganyan

* ganap

------UM: gumanap,, gumaganap, gaganap * ganoon

------IN: ganapin, ginanap, ginaganap, ++ like that > ganun

gaganapin T1) Ganoon ba?

--------: to perform, to act E1) Is that so?

------MA: maganap, naganap, nagaganap,

magaganap * ganot

--------: to let it happen ------IN: ganutin

:: (kaganapan) fulfillment --------: to pull out, to uproot, to cut off [hair]

:: (tagapagpaganap) executive

:: (paggaganap) impersonation * gansa

++ complete, fulfilled, finished, exact :: goose

T1) Gumanap siya bilang isang pari sa pelikula.

E1) He performed the role of a priest in the * gansilyo

movie. -----MAG: maggansilyo

--------: to knit

* ganda :: crochet > gantsilyo

------UM: gumanda,, gumaganda, gaganda

-------I: iganda, iginanda, iginaganda, igaganda * ganso

--------: to become pretty :: hook > gantso

---MAGPA: magpaganda

------AN: gandahan, ginandahan, * ganta

ginagandahan, gagandahan :: a dry measure

---PA-IN: pagandahin, pinaganda,

pinagaganda, pagagandahin * ganti

--------: to beautify, to improve ------UM: gumanti,, gumaganti, gaganti

:: beauty > kagandahan {die Schoenheit} ------AN: gantihan, ginantihan, ginagantihan,

:: (pampaganda) make-up {das Makeup} gagantihan

++ (maganda) beautiful, pretty, nice {schoen} ------IN: gantihin, ginanti, ginaganti, gagantihin

++ (singganda) as beautiful as > kasingganda --------: to repay

T1) Hindi singganda ng sampagita ang :: recompense, repayment

gumamela. :: (gantihan) reciprocity

E1) Hibiscus is not as beautiful as sampagita. :: (pagganti) reciprocation, retaliation

:: (gantimpagal) repayment, recompense

* ganid T1) Gumanti si Maria sa kagandahang loob ni

:: brute, beast Corazon.

:: stingy person E1) Maria repayed the good heartedness of

Corazon.

* ganiri T2) Nais gantihan ni Corazon ang kasamaan ni

++ like this [close to the speaker] > ganito Maria.

T1) Lumalakad siya nang ganito. E2) Corazon wanted to repay the meanness of

E1) She walks like this. Maria.



* ganit * gantimpala

:: toughness for mastication, relative tightness or ------AN: gantimpalaan

firmness --------: to recompense

++ (maganit) tough, hard, stiff :: reward, compensation, premium



* ganiyan * ganyak

------UM: gumanyak ----MANG: manggapos

--------: to actuate -------I: igapos, iginapos, iginagapos, igagapos

------IN: ganyakin --------: to tie up securely

--------: to induce to do --Pas: ipanggapos

++ (maganyak) to be induced --------: to use to tie up

:: manacle, rope tied around arms or hands

* gapang ++ manacled

------UM: gumapang,, gumagapang, T1) Maggapos ka ng baboy.

gagapang E1) You tie up the pig.

--------: to crawl, to kreep T2) Igapos mo ang baboy.

----MANG: manggapang E2) Tie the pig up.

------IN: gapangin, ginapang, ginagapang, T3) Manggapos ka ng aso.

gagapangin E3) You tie up the dog.

--------: to get or obtain something

:: act of crawling * gara

T1) Gumapang si Pedro pabalik sa sala. ------AN: garaan, ginaraan, ginagaraan,

E1) Pedro crawled back to the living room. gagaraan

T2) Manggapang ka prutas sa puno. --------: to make elegant

E2) You get some fruits on the tree. ++ (magara) nicely dressed

T3) Gapangin mo ang prutas sa puno.

E3) Get the fruit from the tree. * garalgar

:: whir {das Surren}

* gapas

------UM: gumapas,, gumagapas, gagapas * garalgal

-----MAG: maggapas, naggapas, naggagapas, ++ (magaralgal) raucous

maggagapas

------IN: gapasin, ginapas, pinagapas, * garantisado

gagapasin :: (garantisahan) guarantee > garantiya

--------: to cut or mow [grass, rice stalk] with a ++ guaranteed

scythe

:: goggles * garapa

:: cutting of grass or rice stalks :: decanter, jar

:: (panggapas) mower {der Rasenmaeher}

:: (manggagapas) reaper {der Sensenmann} * garapal

T1) Maggapas ka ng bukid ngayong linggo. ++ openly shameless

E1) You mow the ricefield this week.

T2) Gapasin mo ang damo sa hardin. * garapata

E2) Mow the grass in the garden. :: tick



* gapi * garbansos

------IN: gapiin :: chickpeas

--------: to overwhelm, to overpower

:: act of overwhelming * garbo

++ (magarbo) graceful, elegant

* gapo

++ decayed, rotten * garahe

-----MAG: maggarahe, naggarahe,

* gapos naggagarahe, maggagarahe

------UM: gumapos,, gumagapos, gagapos -------I: igarahe, iginarahe, iginagarahe,

-----MAG: maggapos, naggapos, naggagapos, igagarahe

maggagapos --------: to park in the garage

:: garage :: petrol



* garapinyera * gaspang

:: ice cream freezer ------UM: gumaspang,, gumagaspang,

gagaspang

* garapon --------: to become rough, coarse

:: large, wide-mouthed jar or decanter :: (kagaspangan) harshness, roughness

T1) May langgam na nakapasok sa garapon ng ++ (magaspang) rough, coarse

asukal.

E1) Some ants got in the jar of sugar. * gasta

------UM: gumasta,, gumagasta, gagasta

* garil -----MAG: maggasta, naggasta, naggagasta,

++ defective in pronunciation maggagasta

------IN: gastahin, ginasta, ginagasta,

* garison gagastahin

:: garrison ------AN: gastahan, ginastahan, ginagastahan,

gagastahan

* garol --------: to spend, to expend

:: sexual erection :: (gastos) expenses

:: catch in a padlock :: (gastador) spendthrift

:: (panggastos) allowance

* garote :: (pagkagastador) extravagance

:: club, cudgel T1) Gumasta ba si Ana para sa kaarawan niya?

E1) Did Ana spend some money for her

* gasa birthday?

:: gauze, arm band, mantle T2) Gusto kong maggasta para handa sa aking

kaarawan.

* gaseta E2) I want to spend money for my birthday

:: gazette bash.

T3) Huwag mong gastahin lahat ang naipong

* gasgas pera ng mga magulang mo.

------UM: gumasgas,, gumagasgas, gagasgas E3) Don't expend all the money saved by your

------IN: gasgasin, ginasgas, ginagasgas, parents.

gagasgasin

--------: to scratch * gata

:: abrasion ------AN: gataan, ginataan, ginagataan,

++ (magasgas) sore by rubbing, worn out > gagataan

gastado --------: to extract coconut milk

:: coconut milk, cream {die Kokosmilch}

* gasino :: (ginataan) dish made from coconut milk

++ not much T1) Gataan mo nga ang niyog.

++ somebody E1) Please get the milk from the coconut.



* gaslaw * gatang

:: vulgarity :: a dry measure {ein Mass}

++ (magaslaw) gauche, crude flirtatiousness

* gatas

* gasolina ------AN: gatasan, ginatasan, ginagatasan,

-----MAG: maggasolina, naggasolina, gagatasan

naggagasolina, maggagasolina --------: to milk

--------: to refuel :: milk > letse {die Milch}

:: (gatasan) dairy MAGSIPAG: magsipagpagawa $

:: (mangagatas) dairymaid, milkman --------: to have many people get something

++ (magatas) milky {milchig} done

T1) Gatasan mo ang kambing. :: action, work, product, duty

E1) Milk the goat. :: (gawain) employment, activity

:: (paggawa) labor, production

* gatla :: (maygawa) author

:: mark, notch > gatlang :: (pagawaan) factory, workshop

:: (taga-gawa) producer, builder

* gato :: (kagagawan) performance

:: lifting jack {der Wagenheber} :: (pagkagawa) conversion

:: (mangagawa) laborer

* gatod :: (gawa-gawa) fiction

++ lascivious, luxury-loving, overdressed :: (kawanggawa) charity

:: (pagsasagawa) implementation

* gatol :: (pagkakagawa) workmanship

:: sudden stop :: (gawang-bahay) housework

++ (pagawa) made to order

* gatong ++ (gawang-kamay) handmade

-----MAG: maggatong, naggatong, T1) Gumawa ka ng laruan.

naggagatong, maggagatong E1) You make a toy.

-------I: igatong, iginatong, iginagatong, T2) Maggawa tayo ng bahay-bahayan.

igagatong E2) Let us build a playhouse.

--------: to feed with fuel, to put into the fire as T3) Gawin mo na ang iyong gawang-bahay.

fuel E3) Do your homework.

:: firewood, fuel > panggatong T4) Igagawa namin sila ng laruan.

T1) Maggatong ka pa ng kahoy sa apoy. E4) We will make a toy for them.

E1) You add more fuel to the fire. T5) Gawa ba ito sa Pilipinas?

T2) Igatong mo ang kahoy sa apoy. E5) Is this made in the Philippines?

E2) Feed the firewood to the fire. T6) Ano ang magagawa ko?

E6) What can I do?

* gawa

------UM: gumawa,, gumagawa, gagawa * gawad

-----MAG: maggawa, naggawa, naggagawa, -------I: igawad, iginawad, iginagawad,

maggagawa igagawad

------IN: gawin, ginawa, ginagawa, gagawin ------AN: gawaran, ginawaran, ginagawaran,

--------: to do, to make, to work, to build gagawaran

-------I: igawa, iginawa, iginagawa, igagawa --------: to give, to grant, to bestow

--------: to make for someone :: award, bestowal, grant, prize > premyo

-----MAG: magsagawa, nagsagawa, :: (kagawad) member of a committee

nagsasagawa, magsasagawa :: (kagawaran) department of government

--------: to implement, to fulfill, to carry out T1) Ginawaran ng muestro ng gantimpala si

-----ISA: isagawa, isinagawa, isinasagawa, Pedro.

isasagawa E1) Pedro was awarded a prize by the

--------: to push, to urge, to effect, to put into teacher.

effect T2) Ginawaran ng sentensiya ng hukom ang

----MAKA: makagawa, nakagawa, bilanggo.

nakagagawa, makagagawa E2) The judge pronounced sentence on the

------MA: magawa, nagawa, nagagawa, prisoner.

magagawa

--------: to be able to do * gawak

:: ripping, tearing E2) Decorate our house.

:: wasting of funds T3) Ang gayak ng simbahan ay maganda.

E3) The decoration of the church is beautiful.

* gawgaw

:: cornstarch, starch {die Staerke} * gayan

++ like that, in that way

* gawi

------UM: gumawi,, gumagawi, gagawi * gayat

-------I: igawi -----MAG: maggayat, naggayat, naggagayat,

--------: to go or move in a certain direction, to maggagayat

be inclined to or accustomed to ------IN: gayatin, ginayat, ginagayat, gagayatin

:: side, direction --------: to cut vegetables

:: custom, habit, tendency

:: (kagawian) mannerism * gaygay

++ accustomed to :: travelling around

T1) Gumawi ka sa kaliwa.

E1) You move to the left. * gaying

:: spear

* gaya

------UM: gumaya,, gumagaya, gagaya * gayon

----MANG: manggaya ++ in that way or manner, also

------IN: gayahin, ginaya, ginagaya, gagayahin ++ (gayon din) furthermore > gayundin

------AN: gayahan ++ (gayon man) however > gayunman,

--------: to imitate, to copy magkagayon

:: imitation > paggaya ++ (gayon pala) so that's it

:: (manggagaya) mimic

++ like, resembling, in the manner of > kagaya * gayot

T1) Gumaya ka sa akin. ++ (magayot) tough to the bite

E1) You imitate me.

T2) Gayahin mo ako. * gayuma

E2) Imitate me. ------UM: gumayuma,, gumagayuma,

T3) Huwag kang manggaya ng masamang gagayuma

tao. --------: to enchant, to facinate

E3) You should not imitate a bad guy. ------MA: magayuma

T4) Gayahin mo ang mabait na bata. --------: to be charmed

E4) Imitate the good boy. ------AN: gayumaan

--------: to attract someone

* gayad :: love, charm

:: dragging a dress on the floor T1) May gayuma ang babae.

E1) The lady has charms.

* gayak

-----MAG: maggayak, naggayak, naggagayak, * gera

maggagayak :: war

------AN: gayakan, ginayakan, ginagayakan, :: (gerero) warrior

gagayakan :: (gerilya) guerrilla [man]

--------: to decorate

:: decoration * giba

++ prepared, dressed up -----MAG: maggiba, naggiba, naggigiba,

T1) Maggayak tayo ng bahay para sa pasko. maggigiba

E1) Let us decorate the house for Christmas. ------IN: gibain, giniba, ginigiba, gigibain

T2) Gayakan mo ang aming bahay. --------: to destroy, to demolish, to ruin

++ demolished * gilid

T1) Maggiba ka ng lumang bakod. : edge, border, margin > giliran

E1) You demolish the old fence.

T2) Gibain mo ang lumang bakod. * giling

E2) Demolish the old fence. ------UM: gumiling,, gumigiling, gigiling

-----MAG: maggiling, naggiling, naggigiling,

* gigi maggigiling

:: moving slow ------IN: gilingin, giniling, ginigiling, gigilingin

++ (magigi) slow, fussy, meticulous --------: to grind

:: grinding, milling

* gigil :: (gilingan) mill, grinder

:: trembling :: (manggigiling) miller

:: gritting of the teeth :: (giniling) ground meat, ground substances

T1) Gumiling ka ng malagkit.

* giginto E1) You grind some sticky rice.

:: gold bug T2) Maggiling ka ng malagkit.

:: iron pyrite E2) You grind some sticky rice.

T3) Gilingin mo ang malagkit.

* giha E3) Grind some sticky rice.

:: division in fruits [oranges]

* gilit

* giit ------AN: gilitan

------UM: gumiit,, gumigiit, gigiit --------: to cut, to slice, to incise

--------: to intrude, to push one's way through :: incision, cut, incision or slice marks [on fish or

-----MAG: maggiit, naggiit, naggigiit, maggigiit wood]

-------I: igiit, iginiit, iginigiit, igigiit :: sliced piece

--------: to insist

:: assertion, insistence > paggigiit * giliw

T1) Huwag kang maggiit ng iyong opinyon. :: love, affection

E1) Don't insist your opinion. :: (pagkamagiliw) friendliness, geniality

T2) Huwag mong igiit ang iyong opinyon. ++ (magiliw) beloved, dear, esteemed >

E2) Don't insist on your opinion. ginigiliw



* giik * gimbal

------UM: gumiik :: clatter

--------: to thresh

* gimik

* gikgik :: leisure activity

:: giggle

* Ginang

* gilagid :: Mrs, madam > donya

:: gum [teeth]

* ginaw

* gilalas ------MA: maginaw, naginaw, nagiginaw,

:: amazement, astonishment magiginaw

------IN: ginawin, gininaw, giniginaw, giginawin

* gilas --------: to feel cold

:: elegance, gallantry :: cold, coldness, freezing temperature

:: angry stare :: (pangginaw) sweater {der Pullover}

++ (magilas) dynamic ++ (maginaw) cold, chilly, freezing

T1) Magsuot ka ng dyaket at baka ka ginawin.

E1) You should put on a jacket or you might T1) Maggisa ka ng gulay para sa hapunan

feel cold. natin.

T2) Nagiginaw sa Baguio si Pedro. E1) You saute some vegetables for our dinner.

E2) Pedro feels cold in Baguio. T2) Gisahin mo ang manok.

E2) Saute the chicken.

* ginhawa

---MAGPA: magpaginhawa * gisantes

--------: to refresh :: peas

:: comfort, ease, wealth, convenience >

kaginhawahan * gising

++ (maginhawa) comfortable, easy ------UM: gumising,, gumigising, gigising

----MANG: manggising

* gining ------IN: gisingin, ginising, ginigising, gigisingin

:: young woman --------: to wake up, to awaken

:: waking up from sleep

* ginsa ++ awake

++ all at once T1) Gumising ka sa katotohanan.

E1) You wake up and face the truth.

* Ginoo T2) Manggising ka ng natutulog na bata.

:: mister, well-bred man E2) You wake up the sleeping child.

:: (panginoon) master, lord T3) Gisingin mo ang natutulog na bata.

:: (pagka-maginoo) sportmanship E3) Wake up the sleeping child.

++ (maginoo) gentlemanly T4) Huwag ninyong gisingin ang bata.

E4) Don't wake the baby.

* ginting

++ unlike, unequal [threads] * gitara

:: guitar

* ginto

:: gold * gitata

++ (gintuang) golden :: wet, sticky mud



* gipalpal * gitgit

:: thick, hard dirt ------UM: gumitgit

--------: to hustle, to elbow one's way through a

* gipit crowd

:: (kagipitan) lack of room, lack of time, crisis ------AN: gitgitan

++ wanting or lacking in space, in straits, --------: to make a welt or notch on

bankrupt > makipot :: hustling, jostling

T1) Nasa malaking kagipitan si Juli. :: welt, notch

E1) Juli is in great difficulty. :: gnasing of teeth



* giray * gitil

:: staggering, tottering :: gritting of the teeth



* gisa * giting

-----MAG: maggisa, naggisa, naggigisa, :: heroism > kagitingan

maggigisa ++ (magiting) courageous, heroic

------IN: gisahin, ginisa, ginigisa, gigisahin

-------I: igisa * gitla

--------: to saute :: scare, fright

++ (gisado) sauteed, stir fried

* gitlapi

:: infix * goto

:: tripe

* gitling

-----MAG: maggitling, naggitling, naggigitling, * graba

maggigitling :: gravel

--------: to hyphenate {mit Bindestrich schreiben}

:: hyphen {der Bindestrich} * grabe

:: (grabedad) seriousness, gravity

* gitna ++ serious

------IN: gitnain, ginitna, ginigitna, gigitnain

--------: to surround * grabitasyon

:: middle :: gravitation

++ middle, center > panggitna

++ (kalagitnaan) medium, midst * grado

:: degree

* giya ++ (gradwado) graduated

:: guide

* gramo

* giyagis :: gram

++ afflicted by, restless

* granada

* glandula :: pomegranate

:: gland :: hand grenade



* globo * granadilya

:: globe, sphere :: passion flower



* glorya * granate

:: glory, fame, honor :: garnet



* gloryeta * granito

:: arbor, bandstand :: small pimple



* gobernador * grano

:: governor :: grain, cereal



* gobyerno * grasa

:: government :: grease, soft animal fat



* golpo * grasya

:: gulf :: grace



* goma * gratis

:: rubber, tire, condom ++ free, for nothing



* gora * gripo

:: cap :: faucet



* gorilya * gris

:: gorrilla :: gray

-----MAG: magguhit, nagguhit, nagguguhit,

* Griyego magguguhit

++ Greek ------IN: guhitin, ginuhit, ginuguhit, guguhitin

------AN: guhitan

* grupo -------I: iguhit, iginuhit, iginuguhit, iguguhit

:: group --------: to draw [picture]

:: line > linea {die Linie}

* gruta :: (talaguhitan) graph

:: grotto

* guho

* guang ------UM: gumuho,, gumuguho, guguho

++ hollow --------: to collapse, to cave in, to crumble

:: (pagguho) collapse, cave-in, crumbling {der

* guantes Einsturz}

:: gloves > guwantes :: (guho ng lupa) landslide {der Erdrutsch}

T1) Gumuho ang gusali matapos itong

* gubat pasabugin.

----MANG: manggubat E1) The building collapsed after it was blasted.

--------: to hunt in the forest

:: forest, jungle > kagubatan * gulaman

:: (panggugubat) forestry :: a native gelatin



* gugo * gulang

------AN: guguan ------AN: gulangan, ginulangan, ginugulangan,

--------: to shampoo the hair gugulangan

:: native shampoo {das Shampoo} --------: to take advantage of someone who is

inexperienced

* gugol :: age > edad

------UM: gumugol,, gumugugol, gugugol ++ (magulang) shrewd, mature

-----MAG: maggugol, naggugol, naggugugol, T1) Huwag mong gulangan ang bata.

maggugugol E1) Don't take advantage of the kid.

------IN: gugulin, ginugol, ginugugol, gugugulin

------AN: gugulan * gulanit

-------I: igugol, iginugol, iginugugol, igugugol ++ ragged, worn-out

--------: to spend, to appropriate

:: expense {die Kosten} * gulantang

:: (paggugol) outlay {die Ausgabe} ------IN: gulantangin

:: (taga-gugol) financier {der Finanzier} --------: to startle

T1) Gumugol siya ng maraming oras sa :: startled state

pagaaral.

E1) He spent a lot of time studying. * gulapay

T2) Gugulin mo ang oras mo sa pagaaral. :: labored movement, weakness

E2) Spend your time studying.

T3) Gusto kong maggugol ng oras sa aking * gulat

mga anak. ----MANG: manggulat, nanggulat,

E3) I want to spend time with my children. nanggugulat, manggugulat

T4) Igugol mo ang oras mo sa iyong mga anak. ------UM: gumulat,, gumugulat, gugulat

E4) Spend your time with your kids. ------IN: gulatin, ginulat, ginugulat, gugulatin

--------: to frighten, to surprise, to shock someone

* guhit :: shock > pagkagulat

------UM: gumuhit,, gumuguhit, guguhit ++ scared, frightened, shocked

++ (kagulat-gulat) startling, amazing --------: to roll

T1) Ayaw niyang maggulat ng bagong gising. ------AN: gulungan, ginulungan, ginugulungan,

E1) He does not want to frighten someone gugulungan

who just woke up from bed. --------: to run over

T2) Gulatin natin si Maria. :: wheel

E2) Let's surprise Maria. T1) Maggulong ka ng gulong sa bubong.

T3) Sino ang gumulat sa kaniya? E1) You roll a wheel on the rooftop.

E3) Who surprised her? T2) Igulong mo ang gulong sa bubong.

E2) Roll the wheel on the rooftop.

* gulay T3) Huwag mong gulungan ang suklay at

:: vegetable mababali.

E3) Do not run over the comb for it will break.

* gulaylay

:: rest, relaxation * gulpe

:: hit, stroke

* gulgol ------IN: gulpehin

:: by-products --------: to maul



* gulilat * gulpi

:: state of fright ------UM: gumulpi

--------: to drub, to pummel

* gulo ------IN: gulpihin

------UM: gumulo,, gumugulo, gugulo --------: to hit, to whip

----MANG: manggulo, nanggulo, nanggugulo, :: hit, strike

manggugulo

------IN: guluhin, ginulo, ginugulo, guguluhin * gulugod

--------: to create disorder, tumult or confusion :: backbone, spine

-MAKA: makagulo

--------: to complicate * gulumihan

:: riot, trouble, disorder, confusion > kaguluhan :: baffled state of mind > kagulumihan

:: (manggugulo) troublemaker

:: (panggulo) molestation * gulunggulungan

:: (pagkakagulo) hullabaloo :: Adam's apple, larynx

:: (pagkamagulo) complication

++ (magulo) unruly, rowdy, disorderly * gumaka

T1) Huwag ka nang manggulo sa laro ng mga :: species of small palm

bata.

E1) Don't create confusion among kids who * gumamela

are playing. :: hibiscus

T2) Guluhin mo ang mga gamit ni Maria.

E2) Put Maria's things in disorder. * gumigiwang

++ wobbly

* gulod

:: hill top * gumon

:: wallowing

* gulong ++ addicted

------UM: gumulong,, gumugulong, gugulong

-----MAG: maggulong, naggulong, * gunaw

naggugulong, maggugulong :: deluge, end of the world, destruction of all

-------I: igulong, iginulong, iginugulong, things > pagkagunaw

igugulong

* guniguni :: large vase

:: imagination, apprehension, presentiment

++ (gunigunihan) illussory * gusilaw

:: eye shape, visor

* gunita

---MAGPA: magpagunita * gusot

------MA: magunita, nagunita, nagugunita, ------UM: gumusot

magugunita --------: to ruffle

------: to remember ------IN: gusutin

:: memory --------: to rumple, to make uneven

:: (tagapagpagunita) souvenir :: tangle, difficulty

T1) Nagunita ko saan ako naroon. ++ wrinkled, crumpled, confused, unkempt

E1) I remembered where I was.

* gusto

* gunting ------UM: gumusto,, gumugusto, gugusto

:: scissors ------IN: gustuhin, ginusto, ginugusto, gugustuhin

--Pas: magustuhan, nagustuhan,

* gupit nagugustuhan, magugustuhan

------UM: gumupit,, gumugupit, gugupit --------: to want, to like

-----MAG: maggupit, naggupit, naggugupit, :: (pagkagusto) interest

maggugupit :: (kagustohan) liking, wish

------IN: gupitin, ginupit, ginugupit, gugupitin :: (pagkakagusto) affinity

------AN: gupitan, ginupitan, ginugupitan, ++ like, want

gugupitan T1) Walang gumusto sa kanyang palabas.

--------: to cut with a pair of scissors or shears, to E1) Nobody liked her show.

trim T2) Gustuhin mo kaya ang aking pasalubong?

:: haircut E2) Will you like my gift?

:: (gupitan) barbershop T3) Hindi ko gusto ang pagkain kagabi.

:: (panggupit) clipper E3) I didn't like the food last night.

T1) Gumupit ako ng diyaryo kanina.

E1) I cut a newspaper clipping earlier. * gutay

T2) Maggupit ka ng buhok sa parlor. MAGKA: magkagutay-gutay, nagkagutay-

E2) You cut some hair in the parlor. gutay, nagkakagutay-gutay, magkakagutay-

T3) Gupitin natin ang litrato ni Erap sa diyaryo. gutay

E3) Let's cut Erap's picture from the --------: to frazzle

newspaper. ++ torn into pieces



* gupo * gutgot

:: ruin, ruins ++ torn to pieces

++ shattered, ruined

* gutingting

* gurang ++ fastidious

++ old

* gutlay

* gusali :: strip of paper

:: building, structure

* gutli

* gusgos :: indentation, nick

++ (gusgusin) untidy, in rags, in tatters

* gutom

* gusi

------MA: magutom, nagutom, nagugutom,

magugutom * habagat

--------: to be hungry :: a west or southwest wind, monsoon

--MGA: mangagutom, nangagutom, :: (habagatan) west

nangangagutom, mangangagutom $

--------: to get hungry [many people] * habang

------IN: gutumin, ginutom, ginugutom, ++ while

gugutumin ++ (habang-panahon) forever

--------: to make hungry T1) Habang siya ay natutulog.

:: hunger E1) While she was asleep.

:: (paggutom) starvation > pagkagutom

:: (pagkakagutom) famine * habi

++ hungry ------UM: humabi

T1) Nagutom ang estudyante pagkatapos --------: to step aside, to weave

mag-aral. :: weaving pattern, texture of a fabric

E1) The student got hungry after studying.

* habilin

* guwang -------I: ihabilin

:: hollow, crevice --------: to commend, to entrust, to commit to

the care of

* guwapo :: something given in trust or for safekeeping

++ handsome, good-looking > pogi, gwapo :: testament of a dying person



* guyabano * habilog

:: soursop > guayabano ++ oval



* haba * habla

---MAGPA: magpahaba -----MAG: maghabla, naghabla, naghahabla,

--------: to lengthen maghahabla

------AN: habaan -------I: ihabla, ihinabla, ihinahabla, ihahabla

---PA-IN: pahabain, pinahaba, pinahahaba, --------: to sue

pahahabain :: lawsuit

--------: to elongate, to prolong

:: length > kahabaan {die Laenge} * habol

:: (pagpapahaba) prolongation -----MAG: maghabol, naghabol, naghahabol,

++ (mahaba) long, elongated > kahaba {lang} maghahabol

++ (singhaba) as long as > kasinghaba --------: to protest, to appeal

++ (tagihaba) elongated ------UM: humabol,, humahabol, hahabol

++ (tighaba) oval ----MANG: manghabol

T1) Singhaba ng kalye namin ang kalye ninyo. ------IN: habulin, hinabol, hinahabol, hahabulin

E1) Your street is as long as our street. --------: to catch up with, to appeal, to run after

T2) Gusto ko hindi masyadong mahaba. :: object of pursuit

E2) I like it not too long. :: postscript, addendum > tagihabol, tighabol

:: demand > paghahabol

* habag :: (habulan) pursuit {die Verfolgung}

------MA: mahabag, nahabag, nahahabag, ++ (tighabol) late

mahahabag T1) Humabol siya sa akin.

--------: to feel pity, to sorrow for E1) She caught up with me.

:: pity, sorrow, compassion > kahabagan {das T2) Habulin mo ang aso.

Mitgefuehl} E2) Run after the dog.

++ (mahabagin) kind-hearted, charitable T3) Manghabol ka ng aso.

E3) You run after the dog. * hagdan

:: stairs, stairway, steps, ladder > hagdanan

* habonete

:: toilet soap * hagibis

------UM: humagibis

* hadlang --------: to flash by, to move fast

------UM: humadlang,, humahadlang, :: rapidity

hahadlang :: whizzing sound of fast cars

--------: to stand in the way

-----MAG: maghadlang, naghadlang, * hagikgik

naghahadlang, maghahadlang ------UM: humagikgik

-------I: ihadlang, ihinadlang, ihinahadlang, --------: to titter

ihahadlang :: snicker, suppressed laughter

------AN: hadlangan

--------: to obstruct, to place an impediment, to * hagilap

bar ------UM: humagilap,, humahagilap, hahagilap

-MAKA: makahadlang -----MAG: maghagilap, naghagilap,

--------: to hamper naghahagilap, maghahagilap

:: hindrance ------IN: hagilapin, hinagilap, hinahagilap,

:: (paghadlang) obstruction hahagilapin

++ (mahahadlangan) preventable --------: to search, to gather

T1) Humadlang si Pedro sa aking daan. ----MANG: manghagilap

E1) Pedro blocked my way. --------: to look for someone

T2) Maghadlang ka ng kahoy sa daan. T1) Humagilap ka ng bato sa daan.

E2) You put some wooden bar on on the road. E1) You search for some stones on the road.

T3) Ihadlang mo ang kahoy sa daan. T2) Maghagilap ka ng panggatong.

E3) Put the wood as a road bar. E2) You gather some firewood.

T3) Hagilapin mo ang ano mang kahoy para

* hadlika panggatong.

++ (mahadlika) noble, aristocratic > maharlika E3) Gather any wood as firewood.

T4) Manghagilap ka ng trabahador.

* hagad E4) You look for some laborers.

----MANG: manghagad T5) Hagilapin mo si Nena para tumulong sa

------IN: hagarin kusina.

--------: to run after, to chase E5) Look for Nena to help in the kitchen.

:: pursuer, traffic policeman

* haging

* hagakhak ---MA-AN: mahagingan

++ coarse [voice] --------: to be heard indistinctly

:: buzzing sound

* hagalhal

:: loud laughter * haginghing

:: sound of waterfall :: whizzing sound, howl of the wind



* hagap * haginit

:: idea, vague opinion ------UM: humaginit

--------: to whine, to swish by, to whistle

* hagayhay

:: gentle breeze * hagip

:: spreading of grains under the sun to dry -MAKA: makahagip

------MA: mahagip, nahagip, nahahagip, --------: to whip, to flog

mahahagip :: stroke of whip or lash {der Hieb}

--------: to be hit or caught by a moving body

++ within reach * hagway

T1) Mag-ingat ka sa paglakad sa kalsada baka ++ (mahagway) tall and well-proportioned

ka mahagip ng mabilis na kotse.

E1) Be careful when you cross the street or you * hain

might be hit by a car. -----MAG: maghain, naghain, naghahain,

maghahain

* hagis ---MAGPA: magpahain

------UM: humagis,, humahagis, hahagis -------I: ihain, ihinain, ihinahain, ihahain

--------: to be thrown off --------: to set the table, to serve, to offer

-----MAG: maghagis, naghagis, naghahagis, T1) Maghain ka na ng hapunan.

maghahagis E1) You set the table for dinner.

-------I: ihagis, ihinagis, ihinahagis, ihahagis T2) Ihain mo ang adobong manok.

--------: to throw, to cast E2) Serve the chicken adobo.

:: throw, cast

:: (paghahagis) pitching, throwing * haka

T1) Humagis ang bata sa kotse. -----MAG: maghaka-haka, naghaka-haka,

E1) The child was thrown off the car. naghahaka-haka, maghahaka-haka

T2) Maghagis ka ng bigas sa bagong kasal. --------: to form an opinion

E2) You throw some rice to the newly weds. --Akt: hakain

T3) Ihagis mo ang bola kay Pepe. --------: to suspect something, to suppose

E3) Throw the ball to Pepe. :: guess, assumption {die Vermutung}



* hagkan * hakab

------MA: mahagkan ++ tight-fitting

--------: to be kissed

:: kiss * hakayat

------IN: hakayatin, hinakayat, hinahakayat,

* hagod hahakayatin

-----MAG: maghagod, naghagod, --------: to convince

naghahagod, maghahagod T1) Hinakayat ko silang sumama sa paligsahan.

------IN: hagurin, hinagod, hinahagod, E1) I convince them to join the tournament.

hahagurin

--------: to rub [skin]

:: rubbing {das Reiben} * hakbang

------UM: humakbang,, humahakbang,

* hagpis hahakbang

:: grief, affliction ------AN: hakbangan

--------: to step over

* hagpos :: step, space of stepping, pace in walking or

:: gentle rubbing running

++ free, loose, slack

* hakbot

* hagulhol :: sudden pulling or grabbing

:: sudden, loud weeping

* hakot

* hagupit ------UM: humakot,, humahakot, hahakot

------IN: hagupitin, hinagupit, hinahagupit, ------IN: hakutin, hinakot, hinahakot, hahakutin

hahagupitin --------: to take what one can carry

:: load, loading [quantity] -------I: ihalal, ihinalal, ihinahalal, ihahalal

:: (taga-hakot) carrier, transporter --------: to nominate, to elect

:: (hinakot) misgiving ---PA-IN: pahalalin, pinahalal, pinahahalal,

T1) Humakot ka ng mga libro. pahahalalin

E1) You take the books you can carry. --------: to make someone vote

T2) Hakutin mo ang mga libro. :: vote

E2) Take the books which you can carry. :: (halalan) elections, voting

:: (manghahalal) electorate {die

* hala Waehlerschaft}

++ a warning: if you do that, there will be ++ elective

consequences! ++ (mahalal) to be elected

T1) Maghalal tayo ng pinuno.

* halaan E1) Let us elect a leader.

:: clam T2) Ihalal si Pedro bilang pinuno.

E2) Elect Pedro as leader.

* halabok

++ pulverized * halaman

------IN: halamanin, hinalaman, hinahalaman,

* halabos hahalamanin

:: scalding or half cooking in salted water --------: to cultivate plants

:: plant, vegetation

* halaga :: (halamanan) garden > hardin {der Garten}

-----MAG: maghalaga, naghalaga, :: (maghahalaman) gardener {der Gaertner}

naghahalaga, maghahalaga :: (paghahalaman) horticulture {der

--------: to appraise, to estimate the value of Gartenbau}

{schaetzen}

MAGKA: magkahalaga, nagkahalaga, * halang

nagkakahalaga, magkakahalaga ------UM: humalang,, humahalang, hahalang

--------: to aggregate -----MAG: maghalang, naghalang,

---MA-IN: mahalagahin naghahalang, maghahalang

--------: to value, to treasure, to appreciate -------I: ihalang, ihinalang, ihinahalang,

:: price, value, importance > kahalagahan ihahalang

:: (paghahalaga) evaluation ------AN: halangan

:: (pagpapahalaga) appreciation --------: to barricade, to use one's self as an

++ (mahalaga) important, valuable obstruction, to lay across

:: barrier, barricade

* halaghag ++ (pahalang) horizontal, transverse, lying

++ careless, neglectful > bulagsak across

T1) Humalang sa pinto si Elsa upang huwag

* halak makapasok ang bata.

:: raspy voice E1) Elsa barricaded the door in order that the

kid will not be able to get in.

* halakhak T2) Maghalang ka ng kahoy sa pintuan.

------UM: humalakhak,, humahalakhak, E2) You put a block of wood across the door.

hahalakhak T3) Ihalang mo ang kahoy sa pintuan.

--------: to chortle E3) Put the block of wood across the door.

:: loud laughter

* halata

* halal ------UM: humalata,, humahalata, hahalata

-----MAG: maghalal, naghalal, naghahalal, --------: to notice, to detect

maghahalal ---MAGPA: magpahalata

--------: to attract notice :: subdued laughter

++ noticeable

++ (mapanghalata) with sharp perception * halili

------UM: humalili,, humahalili, hahalili

* halay -----MAG: maghalili, naghalili, naghahalili,

------UM: humalay,, humahalay, hahalay maghahalili

--------: to insult ------AN: halilinan, hinalilinan, hinahalilinan,

:: (kahalayan) obscenity, lewdness hahalilinan

++ (mahalay) depraved, sensual, lewd --------: to substitute, to replace

:: (kahalili) successor, substitute

* halaya :: (paghalili) proxy

:: jelly, dessert made from mashed yam > halea :: (paghahalili) commutation

T1) Humalili ako sa kanya.

* halayhay E1) I took his place.

:: row, line T2) Maghalili tayo sa pagpasok sa opisina.

E2) Let's take turns in going to the office.

* halbos T3) Halilinan mo ako mamaya sa pagbantay sa

++ half boiled may sakit.

E3) Please take my place in watching over the

* halbot sick.

:: sudden pulling

* halimaw

* halhal :: beast, monster

:: person who talks too much

:: person prone to laughing * halimbawa

:: example, model

* haligi ++ (kahalimbawa) similar

:: post, pillar > poste

* halimuon

* halik :: fragrance, scent, aroma

------UM: humalik,, humahalik, hahalik

----MANG: manghalik * halimuyak

------AN: halikan, hinalikan, hinahalikan, ------UM: humalimuyak,, humahalimuyak,

hahalikan. hahalimuyak

--Pas: hagkan, hinagkan, hinahagkan, --------: to give off a scent

hahagkan :: fragrance

-------I: ihalik, ihinalik, ihinahalik, ihahalik ++ (mahalimuyak) fragrant

--------: to kiss

:: kiss * halina

T1) Humalik ang bata sa ina. ------MA: mahalina

E1) The child kissed the mother. --------: to be charmed, to be fascinated

T2) Ayaw niyang manghalik ng hindi niya :: fascination

kakilala. :: (panghalina) attraction, glamor

E2) She does not want to kiss someone she ++ (halina kayo) Come along! > halika

does not know.

T3) Halikan mo sa pisngi si Maria. * haling

E3) Kiss Maria on her cheeks. :: (kahalingan) mania, craze, passion

T4) Ihalik mo ako sa nanay. :: (kahumalingan) craze

E4) Kiss mother for me. ++ extremely fond of, crazy about



* halikhik * halinghing

:: neigh, whinny, moan, groan :: mingling with the crowd



* halin * haludhod

------AN: halinhan :: scratching, rubbing

--------: to replace someone

* halughog

* halip -----MAG: maghalughog, naghalughog,

-------I: ihalip naghahalughog, maghahalughog

--------: to replace ------IN: halughugin, hinalughog, hinahalughog,

++ (sa halip na) instead of hahalughugin

--------: to search or examine every corner of a

* haliparot place thoroughly

++ vulgar, coquette, coarse T1) Maghalughog tayo ng kusina kung

mayroong pagkain.

* halo E1) Let us search the kitchen for some food.

------UM: humalo,, humahalo, hahalo T2) Halughugin ang kusina kung may makakain.

-----MAG: maghalo, naghalo, naghahalo, E2) Search the kitchen if there is any food.

maghahalo

------IN: haluin, hinalo, hinahalo, hahaluin * halukay

------AN: haluan -----MAG: maghalukay, naghalukay,

-------I: ihalok naghahalukay, maghahalukay

--------: to mix, to stir, to add as another ------IN: halukayin, hinalukay, hinahalukay,

ingredient hahalukayin

----MAKI: makihalo --------: to dig, to turn over and back either in

--------: to mingle search of something or to mix well

--Pas: paghaluhaluin T1) Maghalukay ka sa basurahan at hanapin

--------: to intermix mo ang nawawalang singsing.

:: mixture E1) You dig through the pile of garbage and

:: (panghalo) mixer search for the missing ring.

:: (halo-halo) a kind of dessert T2) Halukayin mo ang basura at hanapin ang

++ (haluan) mixed singsing.

T1) Humalo siya sa aming biruan. E2) Dig into the garbage pile and search for

E1) He joined in our kidding around. the ring.

T2) Maghalo tayo ng saging at langka sa

panghimagas. * halukipkip

E2) Let us mix together the banana and ++ with folded arms

jackfruit in the dessert.

T3) Haluin mo ang laman ng kaldero. * halumigmig

E3) Stir the stuff in the cooking pot. :: moisture, humidity, condensation >

kahalumigmigan

* halos ++ (mahalumigmig) humid

++ almost

T1) Halos lahat ng tao. * halungkat

E1) Almost all people. -----MAG: maghalungkat, naghalungkat,

naghahalungkat, maghahalungkat

* haltak ------IN: halungkatin, hinalungkat,

:: jerk, sudden pull hinahalungkat, hahalungkatin

--------: to search carefully among a number of

* halubilo things

------UM: humalubilo T1) Maghalungkat ka ng magandang litrato sa

--------: to mingle, to intermingle mga lumang dyaryo.

E1) You carefully search for some nice pictures E2) Compare your work with Pedro's.

among the pile of newspapers.

T2) Halungkatin mo ang mga lumang dyaryo. * hambog

E2) Search through a pile of old newspapers. -----MAG: maghambog, naghambog,

naghahambog, maghahambog

* halusan --------: to brag, to boast {prahlen}

:: drinking straw :: (kahambugan) conceit, self-importance

++ proud, boastful, arrogant {prahlerisch}

* haluyhoy

:: moan, groan * hamog

:: dew

* hamak ++ (mahamog) foggy

------UM: humamak,, humahamak, hahamak

--------: to treat with contempt * hamok

-----MAG: maghamak, naghamak, :: fight, brawl [hand to hand]

naghahamak, maghahamak

----MANG: manghamak * hamon

--------: to affront {beleidigen} ------UM: humamon,, humahamon, hahamon

------IN: hamakin, hinamak, hinahamak, ----MANG: manghamon

hahamakin ------IN: hamunin, hinamon, hinahamon,

--------: to degrade, to look down on hahamunin

:: (paghamak) insult, contempt, belittling --------: to challenge, to look for a competitor

:: (pagkahamak) writchedness :: ham

:: (kapahamakan) catastrophe, injury, :: (paghamon) challenge

damnation T1) Manghamon ka ng buksingero.

++ abject, lowly, insignificant {erniedrigt} E1) You challenge a boxer into a fight.

++ (mapanghamak) contemptuous T2) Gustong hamunin ni Maria si Pedro.

E2) Maria wants to challenge Pedro into a

* hambal fight.

:: doleful feeling

* hampas

* hambalang ------UM: humampas,, humahampas, hahampas

++ fallen across a path [tree] --------: to slam against something

------AN: hampasan

* hambalos --------: to flog, to beat, to scourge

:: flogging with a cudgel or club ----MANG: manghampas

------IN: hampasin, hinampas, hinahampas,

* hambing hahampasin

-----MAG: maghambing, naghambing, --------: to strike something or somebody, to

naghahambing, maghahambing scourge

-------I: ihambing, ihinambing, ihinahambing, :: blow, strike

ihahambing T1) Humampas ang ulo niya sa dingding.

--------: to compare, to place side by side in E1) His head hit the wall.

comparison T2) Huwag kang manghampas ng kapwa.

:: comparison > paghahambing E2) Don't you strike your neighbor.

++ similar T3) Gustong hampasin ng pulis ang

T1) Maghambing ka ng dalawang magaling na magnanakaw.

bata. E3) The police wants to strike at the thief.

E1) You compare the two very good kids.

T2) Ihambing mo ang iyong ginawa sa gawa ni * hampaslupa

Pedro. :: vagabond, bum, tramp, good for nothing

:: (paghahampaslupa) vagrancy --Pas: paghandaan

--------: to premeditate

* hanap ++ ready, prepared

------UM: humanap,, humahanap, hahanap :: (handaan) reception [wedding]

-----MAG: maghanap, naghanap, :: (pagkahanda) readiness

naghahanap, maghahanap :: (paghahanda) preparation, provision

------MA: mahanap :: (paghahandaan) premeditation

------IN: hanapin, hinanap, hinahanap, T1) Humanda tayong lahat sa pagdating ng

hahanapin bagyo.

------AN: hanapan E1) We should all be ready for the coming of

-------I: ihanap, inihanap, inihahanap, ihahanap the typhoon.

--------: to look for, to search, to find T2) Maghanda ka ng makakain para sa mga

pinaghahanap ??? bisita.

--Akt: mapaghanap E2) You set some food for the guests.

--Akt: maihanap T3) Ihanda mo ang pagkain sa mesa.

--------: to be able to search E3) Set the food on the table.

:: search, quest > paghahanap

:: (hanapbuhay) occupation, livelihood, means * handog

of earning -----MAG: maghandog, naghandog,

T1) Humanap ka ng kahoy sa gubat. naghahandog, maghahandog

E1) You search for wood in the forest. -------I: ihandog, ihinandog, ihinahandog,

T2) Hanapin natin ang anak mo. ihahandog

E2) Let us look for your child. --------: to offer, to dedicate

T3) Ihahanap ko siya ng bagong aklat. :: offering, gift, present

E3) I'll look for a new book for her. :: (paghahandog) donation

T1) Maghandog tayo ng alay sa simbahan.

* hanay E1) Let us offer some gifts to the church.

------UM: humanay,, humahanay, hahanay T2) Ihandog natin ang ating sarili sa kapakanan

--------: to stay in line ng mga mahihirap.

-----MAG: maghanay, naghanay, naghahanay, E2) Let us dedicate ourselves in the service of

maghahanay the poor.

-------I: ihanay, ihinanay, ihinahanay, ihahanay

--------: to put in line * handusay

:: row, file ++ prostrate, fallen flat

:: (pagkakahanay) alignment, series

T1) Humanay ka muna sa pila ng pagkain. * hanga

E1) You queue for food. ------UM: humanga,, humahanga, hahanga

T2) Nais ng guro na maghanay ng sampung ------AN: hangaan

lapis ang mga bata sa mesa. --------: to admire

E2) The teacher wants the students to place in ---PA-IN: pahangain, pinahanga, pinahahanga,

line ten pencils on the table. pahahangain

T3) Ihanay ninyo ang mga lapis sa mesa. --------: to impress

E3) Put in line all the pencils on the table. :: (paghanga) admiration, amazement,

astonishment

* handa :: (taga-hanga) admirer

------UM: humanda,, humahanda, hahanda

--------: to get ready * hangad

-----MAG: maghanda, naghanda, -----MAG: maghangad, naghangad,

naghahanda, maghahanda naghahangad, maghahangad

-------I: ihanda, inihanda, inihahanda, ihahanda --------: to aspire {streben}

--------: to prepare

------IN: hangarin, hinangad, hinahangad, E2) You remove the wok from the stove.

hahangarin T3) Hanguin natin sa hirap ang kapatid mo.

--------: to desire, to seek, to woo E3) Let us help your brother from his difficulties.

:: desire, interest, intent

:: (hangarin) ambition * hangos

:: (paghahangad) aspiration ------UM: humangos,, humahangos, hahangos

++ (mapaghangad) wishful --------: to be breathless

:: gasp

* hangal ++ out of breath

++ stupid, idiotic > gunggong, ignorante, T1) Bakit ka humangos kanina?

maang E1) Why were you breathless earlier?



* hangga * hanip

------UM: humangga,, humahangga, hahangga :: chicken flea

--------: to end, to culminate

:: (hanggahan) result * hantad

++ (hanggang) until, ending ++ exposed > hantaran, lantad

++ (kahangga) adjacent

* hantik

* hanghang :: large, red poisonous ant

:: (hangganan) boundary, limit

++ (mahanghang) pungent * hantong

++ (walang-hanggan) everlasting, eternal ------UM: humantong,, humahantong,

hahantong

* hanggang ------AN: hantungan

++ till, until, as far as, up to > hanggat --------: to end up into something, to stop, to

terminate

* hangin :: destination

------UM: humangin,, humahangin, hahangin :: (hantungan) terminal, stopping place

--------: to become windy T1) Tigilan na ninyo ang pag-aaway at baka

---MAGPA: magpahangin humantong pa iyan sa patayan.

--------: to ventilate E1) You stop the fight or it might lead to violent

:: air, wind death.

:: (hanginan) draft of air

:: (pagpapahangin) airing * hapag

++ (mahangin) windy :: (hapag kainan) dining table



* hango * hapaw

------UM: humango,, humahango, hahango ------IN: hapawin

--------: to appropriate a certain amount of --------: to skim, to remove from the top

goods :: excess liquid in boiling rice that is removed

-----MAG: maghango, naghango, :: dirt-like formation on the surface of broth

naghahango, maghahango

------IN: hanguin, hinango, hinahango, * hapay

hahanguin ------UM: humapay

--------: to adapt [literary material], to save --------: to lean, to bend, to become bankrupt

someone, to remove [from fire] ++ tilted, leaning

T1) Humango siya ng ilang mais mula sa basket. ++ bankrupt

E1) He appropriated some corn from the

basket. * hapdi

T2) Maghango ka na ng kawali sa lutuan. ------UM: humapdi,, humahapdi, hahapdi

--------: to sting [pain]

:: stinging pain * Hapon 2

++ (mahapdi) smarting, painful :: Japanese

T1) Dumating ang mga turistang Hapon

* hapila ngayong hapon.

:: breakwater E1) The Japanese tourists arrived this

:: small dike in rice fields afternoon.



* hapin * haragan

:: string, twine :: idler

++ disrespectful

* hapis

:: distress, grief * harana

++ sad, gloomy, grievous {betruebt} -----MAG: magharana, nagharana,

naghaharana, maghaharana

* hapit ------IN: haranahin, hinarana, hinaharana,

------UM: humapit haharanahin

--------: to tighten --------: to serenade

------MA: mahapit :: serenade

--------: to be able to contract T1) Magharana tayo mamayang gabi sa

:: tight fitting, tense, taut bahay nila Ana.

E1) Let's go serenade at Ana's place tonight.

* haplit T2) Haranahin natin si Ana mamayang gabi.

:: final burst of energy when trying to win a race E2) Let's go serenade Ana tonight.

:: stroke of a whip, reprimand

* harang

* haplos ------UM: humarang,, humaharang, haharang

------UM: humaplos -----MAG: magharang, nagharang,

--------: to massage tenderly, to pet naghaharang, maghaharang

-------I: iharang, ihinarang, ihinaharang,

* haplosin ihaharang

:: stroke ------AN: harangan

----MANG: mangharang

* haplot ------IN: harangin, hinarang, hinaharang,

:: washing of the face with hands haharangin

--------: to block, to rob, to stop

* hapo :: (manghaharang) highwayman

++ tired, exhausted, fatigued T1) Humarang siya sa kalye.

E1) He blocked the road.

* hapon 1 T2) Magharang ka ng kahoy sa pinto.

--MAG-AN: maghapunan, naghapunan, E2) You bar the door with a piece of wood.

naghahapunan, maghahapunan T3) Iharang mo ang kahoy sa pinto.

--------: to have dinner E3) Bar the door with a piece of wood.

------UM: humapon,, humahapon, hahapon T4) Huwag kang mangharang ng tao.

--------: to roost E4) Don't rob people.

:: afternoon T5) Huwag mong harangin ang mga taong

:: (hapunan) dinner, evening meal gustong pumasok sa pinto.

++ (kahapon) yesterday E5) Don't block the people who want to enter

++ (magha-maghapon) the whole day through the door.

T1) Maghapunan tayo ng maaga.

E1) Let us have an early dinner. * harap

------UM: humarap,, humaharap, haharap --------: to rev up an engine {den Motor

-----MAG: magharap, nagharap, naghaharap, aufheulen lassen}

maghaharap

------IN: harapin, hinarap, hinaharap, haharapin * hasa

-------I: iharap, ihinarap, ihinaharap, ihaharap -----MAG: maghasa, naghasa, naghahasa,

------AN: harapan maghahasa

------MA: maharap, naharap, nahaharap, ------IN: hasain, hinasa, hinahasa, hahasain

mahaharap -------I: ihasa

--------: to face, to meet --------: to sharpen

---PA-IN: paharapin, pinaharap, pinahaharap, :: (hasaan) sharpener > panasa

pahaharapin ++ sharp

--------: to summon ++ well-trained

:: front T1) Maghasa ka ng kutsilyo.

:: (harapan) foreground E1) You sharpen the knife.

:: (hinaharap) future T2) Hasain ang kutsilyo.

:: (haharapin) future, outlook E2) Sharpen the knife.

++ (sa harap) in front of

++ (kaharap) facing, opposite * hasahasa

T1) Magharap kayong dalawa. :: a fish

E1) Both of you should face each other.

T2) Harapin mo ang iyong problema. * hasang

E2) Face your problem. :: gill

T3) Humarap ka sa kanila.

E3) You face them. * hasik

T4) Iharap mo ang iyong mukha sa kanila. ------AN: hasikan

E4) Show your face to them. -------I: ihasik, inihasik, inihahasik, ihahasik

T5) Mahaharap ko lamang ang mga bisita sa --------: to sow {saeen}

oras ng tanghalian.

E5) I can meet the visitors at noon time. * hasinto

:: hyacinth



* hari * hasmin

-----MAG: maghari, naghari, naghahari, :: jasmin > sampak

maghahari

--------: to reign, to rule {herrschen} * hatak

:: king {der Koenig} ------UM: humatak,, humahatak, hahatak

:: (kaharian) kingdom ----MANG: manghatak

:: (hariharian) despot ------IN: hatakin, hinatak, hinahatak, hahatakin

:: (paghahari) kingship --------: to pull

++ (panghari) regal, kingly > makahari :: (paghatak) towing

T1) Humatak ka sa lubid.

* harina E1) You pull the rope.

:: flour {das Mehl} T2) Hatakin ang lubid.

E2) Pull the rope.

* harot T3) Manghatak ka ng isasama mo sa amin.

++ (maharot) unladylike, coarse, unrefined, E3) You pull anybody in going to our place.

boisterous T4) Hatakin mo si Pedro papunta sa amin.

E4) Tag along Pedro to our place.

* harurot

------UM: humarurot * hataw

------IN: hatawin

--------: to thrash -------I: ihatol, ihinatol, ihinahatol, ihahatol

:: thrashing, beating ------AN: hatulan, hinatulan, hinahatulan,

hahatulan

* hati --------: to judge, to give a sentence or decision

------UM: humati,, humahati, hahati :: decision, sentence, judgment > paghatol

-----MAG: maghati, naghati, naghahati, :: medical prescription

maghahati :: (taga-hatol) referee, judge

------IN: hatiin, hinati, hinahati, hahatiin T1) Maghatol ka ng isang kompetisyon.

----MAKI: makihati E1) You judge a competition.

--------: to partake, to share, to divide {teilen} T2) Ihatol mo na ang iyong decision.

:: dividing line, part, division > paghahati E2) Make your judgement now.

:: (kahati) shareholder, share T3) Huwag kang manghatol ng kapwa.

:: (kalahatian) center E3) Don't you judge your neighbor.

:: (hatimbilang) fraction T4) Huwag mong hatulan ang iyong kapwa.

:: (panghati) divisor E4) Don't judge your neighbor.

:: (hatinggabi) midnight

++ (mahahati) divisible * haula

++ (kalahati) half :: cage > hawla

++ (tigkalahati) half and half, with equal shares

++ (tigkakalahati) half each * hawa

T1) Humati ka sa amin dito sa pagkain. ----MANG: manghawa

E1) You share with us this food. -MAKA: makahawa

T2) Maghati na kayong dalawa sa tinapay. ------AN: hawahan, hinawahan, hinahawahan,

E2) You split the sandwich between the two of hahawahan

you. ------MA: mahawa

T3) Hatiin ninyo ang tinapay sa inyong dalawa. --------: to infect

E3) Split the sandwich between the two of :: infection

you. ++ (nakakahawa) contagious

T1) Huwag mo kaming hawahan ng iyong

* hatid sipon.

-----MAG: maghatid, naghatid, naghahatid, E1) Don't infect us with your colds.

maghahatid T2) Huwag kang manghawa ng iyong sakit.

-------I: ihatid, inihatid, inihahatid, ihahatid E2) Don't you infect others with your illness.

--------: to escort, to accompany, to bring

:: (pahatid) message * hawak

:: (pahatiran) communication ------UM: humawak,, humahawak, hahawak

:: (taga-hatid) messenger, usher -----MAG: maghawak, naghawak,

:: (paghahatid) conveyance, delivery naghahawak, maghahawak

:: (tagapaghatid) deliverer ------AN: hawakan, hinawakan, hinahawakan,

T1) Maghatid tayo ng mga bata mamaya hahawakan

pauwi. --------: to hold in hand, to grasp

E1) Let's accompany the kids home. :: hold, grasp

T2) Ihatid natin ang mga bata pauwi. :: (mayhawak) possessor

E2) Let's bring the kids home. :: (taga-hawak) holder

:: (pagkakahawak) grip

* hatol ++ held in the hand

------UM: humatol,, humahatol, hahatol T1) Humawak ka sa akin.

--------: to condemn E1) You hold on to me.

-----MAG: maghatol, naghatol, naghahatol, T2) Hawakan mo ang aking kamay.

maghahatol E2) Grasp my hand.

----MANG: manghatol T3) Maghawak tayong dalawa.

E3) Let's hold each other by the hand. * hayhay

-------I: ihayhay

* hawan --------: to hang under the sun to dry or to air out

:: clearing made in the forest :: breeze, fresh air



* hawas * hayin

++ well-proportioned [figure], oval [face] :: tribute, offering



* hawi * hayok

:: making a clearing in the forest to pass ++ extremely hungry, greedy

through

:: parting of the hair * hayon

:: farthest distance that can be reached,

* hawig capacity for travel

:: (pagkakahawig) likeness, resemblance

++ similar, alike * hayop

-----MAG: maghayop, naghayop, naghahayop,

* haya maghahayop

------AN: hayaan --------: to take care of animals

--------: to leave alone, to let be :: animal

:: threatening gesture :: (hayupan) zoo

:: tolerance of an act :: (kahayupan) debauchery {die

++ (hamo) Let it! [hayaan + mo] Ausschweifung}

T1) Hamo siya, ayaw niyang makinig. :: (pagkakahayop) bestiality

E1) Let him, he doesn't like to listen. ++ (makahayop) like an animal

++ (malahayop) like an animal

* hayag

-------I: ihayag, inihayag, inihahayag, ihahayag * heko

--------: to disclose, to reveal, to divulge :: dark sauce from salted shrimp

---MAGPA: magpahayag

--IPA: ipahayag * helatina

--------: to announce, to proclaim, to express :: gelatin

:: (pahayag) proclamation > proklamasyon

:: (pahayagan) newspaper * hele

:: (paghahayag) disclosure :: lullaby > hili

:: (pamamahayag) work of a journalist, public

demonstration * helehele

:: (pagpapahayag) affirmation, stating ++ pretending not to like something

:: (pamamahayagan) journalism

++ easily seen, public > hayagan * heneral

??? maipapahayag :: general

T1) Ibig ba ninyong magbasa ng pahayagan?

E1) Would you like to read the newspaper? * hentil

++ gentile

* hayang

++ spread out [grains] * henyo

:: genius

* hayap

:: sharpness, keenness * heograpiya

++ (mahayap) sharp, keen :: geography

* hepe ++ horizontal, lying down > pahiga

:: boss, chief, head T1) Humiga ka muna sa kama.

E1) You lie down in bed first.

* heranyo T2) Maghiga ka ng bata sa kama.

:: geranium E2) You lay down the child in bed.

T3) Ihiga mo ang bata sa kama.

* herarkiya E3) Lay down the child in bed.

:: hierarchy T4) Ang bata ay nagbasa nang pahiga.

E4) The child read lying down.

* heringga

:: syringe > hiringgilya * higad

:: caterpillar

* hero

:: brand on cattle * higante

:: giant

* hibang

++ delirious, crazy, mad > mahibang * higanti

-----MAG: maghiganti, naghiganti, naghihiganti,

* hibas maghihiganti

:: low tide --Pas: ipaghiganti

++ reduced in intensity --------: to avenge, to take revenge

:: revenge > paghihiganti

* hibi :: (tagapaghiganti) avenger

:: dried shrimp ++ (panghiganti) punitive

++ (mapaghiganti) revengeful, vindictive

* hibik

:: pleading, supplication * higik

:: snore

* hibilya

-----MAG: maghibilya * higing

--------: to buckle :: cue to start singing, tune, tone

:: buckle :: something vaguely heard



* hibla * higing

:: strand :: humming sound, drone, buzz



* hidwa * higit

:: (hidwaan) discord, disagreement, rift ------UM: humigit

++ contrary, irregular ------IN: higitin

--------: to surpass, to excel, to outnumber

* higa :: (kahigtan) excess

------UM: humiga,, humihiga, hihiga :: (kahigitan) superiority

-----MAG: maghiga, naghiga, naghihiga, ++ more, more than, over, plus > mahigit

maghihiga ++ (higit pa) rather

------MA: mahiga, nahiga, nahihiga, mahihiga

-------I: ihiga, ihiniga, ihinihiga, ihihiga * higkot

------AN: higan, hinigan, hinihigan, hihigan :: tightening of a knot

--------: to lie down, to lay down

-MAKA: makahiga, nakahiga, nakahihiga, * hignaw

makahihiga ++ (mahignaw) calm, serene

--------: to be able to lie down

* higop -----MAG: maghikab, naghikab, naghihikab,

------UM: humigop,, humihigop, hihigop maghihikab

------IN: higupin, hinigop, hinihigop, hihigupin ------AN: hikaban, hinikaban, hinihikaban,

------AN: higupan hihikaban

--------: to slurp, to sip --------: to yawn > higab

:: (panghigop) siphon :: (paghikab) yawn



* higpit * hikahos

------UM: humigpit,, humihigpit, hihigpit ++ needy, broke, bankrupt

--------: to become tight

-----MAG: maghigpit, naghigpit, naghihigpit, * hikaw

maghihigpit :: earring {der Ohrring}

---MAGPA: magpahigpit

------AN: higpitan, hinigpitan, hinihigpitan, * hikayat

hihigpitan ------UM: humikayat,, humihikayat, hihikayat

--------: to tighten ------IN: hikayatin, hinikayat, hinihikayat,

:: (kahigpitan) strictness hihikayatin

++ (mahigpit) tight, strict --------: to persuade {ueberzeugen}

T1) Sa kanyang pakiramdam, humigpit ang :: persuasion {die Ueberzeugung}

kanyang sinturon pagkatapos siyang kumain ++ (manghikayat) persuasive {ueberzeugend}

ng mabigat na hapunan.

E1) He felt that his belt tightened up after he * hikbi

had a heavy dinner. ------UM: humikbi,, humihikbi, hihikbi

T2) Maghigpit tayo ng sinturon sa panahon ng --------: to sob {schluchzen}

taghirap. :: sob {das Schluchzen}

E2) We should tighten our belts during hard

times. * hila

T3) Higpitan natin ang ating sinturon. ------UM: humila,, humihila, hihila

E3) Let's tighten our belts. -----MAG: maghila, naghila, naghihila,

maghihila

* hihiling ----MANG: manghila, nanghila, nanghihila,

-----MAG: maghihiling manghihila

--------: to importune ------IN: hilahin, hinila, hinihila, hihilahin

--------: to pull {ziehen}

* hihip T1) Humila ka ng kama.

------UM: humihip,, humihihip, hihihip E1) You pull the bed.

------AN: hipan, hinipan, hinihipan, hihipan T2) Manghila ka ng kasama mamaya.

--------: to blow E2) You tag along somebody later.

:: blowing > ihip T3) Hilahin mo ang kama.

:: (hihipan) mouth-piece E3) Pull the bed.

T1) Humihip ang hangin ng malakas.

E1) The wind blew hard. * hilab

T2) Hipan mo ang kandila. :: spasm {der Krampf}

E2) Blow out the candle.

* hilaga

* hika :: north

:: asthma ++ (pahilaga) northward, northerly



* hikab * hilagpos

------UM: humikab,, humihikab, hihikab ----MAKA: makahilagpos

--------: to be able to break loose

:: getting loose --------: to baste {heften}

:: basting [sewing]

* hilagyo

:: spirit, affinity * hilera

:: namesake :: row, file > hilira

:: essence ++ (magkahilera) parallel > magkahilira



* hilahid * hilig

:: smear ------UM: humilig,, humihilig, hihilig

--------: to recline, to slant, to slope

* hilakbot ---MAGKA: magkahilig, nagkahilig,

:: terror, fright nagkakahilig, magkakahilig

--------: to tend

* hilam :: inclination, leaning position

:: skin blemish on the face :: (pagkahilig) tendency

:: pain in the eyes ++ (mahilig) having inclination or tendency

:: turbidity

* hilik

* hilamos ------UM: humilik,, humihilik, hihilik

-----MAG: maghilamos, naghilamos, --------: to snore

naghihilamos, maghihilamos :: (paghilik) snore

--Pas: hilamusan, hinilamusan, hinihilamusan, T1) Humilik siya sa pagtulog kagabi.

hihilamusan E1) He snored in his sleep last night.

--------: to wash one's face

T1) Maghilamos ka pagkagising. * hiling

E1) You wash your face after waking up. -----MAG: maghiling, naghiling, naghihiling,

T2) Hilamusan mo ang iyong mukha. maghihiling

E2) Wash your face. --------: to importune

------UM: humiling,, humihiling, hihiling

* hilantad --Pas: hilingin

++ lying on one's back without any clothes --------: to request, to ask

:: (kahilingan) claim, demand

* hilat T1) Humiling ka ng ano mang gusto mo.

++ stretched, pulled E1) You ask whatever it is you want.

T2) Hilingin mo sa kanya ang pambili ng

* hilata sapatos.

------UM: humilata E2) Ask him for the money to buy a pair of

--------: to sprawl, to lie in a wanton manner shoes.

++ sprawled

* hilis

* hilatsa ------IN: hilisin

:: thread unravelled from cloth --------: to cut slantingly, to press and squeeze

[pimple]

* hilaw

++ green, unripe, uncooked, undercooked * hilo

{unreif} ------MA: mahilo, nahilo, nahihilo, mahihilo

--------: to become dizzy, to become confused

* hilbana --Pas: hiluhin

-----MAG: maghilbana, naghilbana, --------: to make someone dizzy

naghihilbana, maghihilbana :: (pagkahilo) dizziness, vertigo > pagkakahilo

--Pas: hilbanahan ++ dizzy

-----MAG: maghimala, naghimala, naghihimala,

* hilod maghihimala

-----MAG: maghilod, naghilod, naghihilod, --------: to perform a miracle

maghihilod :: miracle

--Pas: hiludin ++ (mapaghimala) miraculous

--Pas: hiluran T1) Hinintay nilang maghimala ang birhen.

--------: to scrub the skin to remove dirt E1) They waited for the Virgin to perform a

:: (panghilod) sponge used to scrub off dirt miracle.

T1) Maghilod ka ng iyong paa sa pagligo mo.

E1) You scrub your feet when you take a * himalay

shower. ------IN: himalayin

T2) Hiludin mo ang iyong paa. --------: to glean

E2) Scrub your feet. :: second threshing of rice



* hilom * himaling

-----MAG: maghilom :: obsession

--------: to heal [wound], to close up [opening]

* himan

* hilot ++ (mahiman) slow and gentle

--Pas: hilutin

--------: to massage * himas

:: midwife > tagahilot :: gentle rubbing of the skin by the palm of the

hand, caressful rubbing

* hima

:: whitish vaginal secretion * himasmas

---MA-AN: mahimasmasan

* himagal --------: to regain consciousness

:: payment for services rendered

++ slightly tired * himasok

----MANG: manghimasok

* himagas --------: to meddle in

:: dessert :: interference > panghihimasok

++ (mapanghimasok) meddlesome, intrusive

* himagaw T1) Huwag kang manghimasok sa buhay ng

++ hoarse may buhay.

E1) Don't meddle in the lives of others.

* himagsik

-----MAG: maghimagsik, naghimagsik, * himat

naghihimagsik, maghihimagsik :: excessive carefulness

--------: to rebel, to revolt

:: revolt, rebellion > paghihimagsik * himatay

:: (manghihimagsik) revolutionist ------IN: himatayin, hinimatay, hinihimatay,

++ (mapaghimagsik) contumacious hihimatayin

++ (mapanghimagsik) rebellious --------: to faint, to pass out, to become

T1) Gusto nilang maghimagsik laban sa unconscious

gobyerno. T1) Kumain kang mabuti at nang hindi ka

E1) They want to rebel against the himatayin sa iyong paglalaro.

government. E1) You should eat well so that you will not

pass out while you are in the middle of the

* himala game.

* himaton

:: information, showing the directions to a place * himpapawid

:: denunciation :: atmospheric space



* himay * himpil

-----MAG: maghimay ------UM: humimpil,, humihimpil, hihimpil

--------: to shell, to string [remove strings from --------: to stop, to park

beans] :: stopping to rest or stay, station, headquarters

:: shelling grains :: (himpilan) depot



* himaymay * himukas

------AN: himaymayan :: removal of small fish adhering to a net

--------: to shell, to string

:: fiber * himulmol

:: plucking of feathers from fowl or birds, or of

* himbabao hair from animals

:: a tree

* himuta

* himbing :: removing gum from the eyes

:: slumber

* himuti

* himig :: final picking of fruits

-------I: ihimig

--------: to hum, to sing * himutok

:: tune, melody, note :: outcry of disappointment or distress, whimper

:: humidity

* hina

* himlay ------UM: humina,, humihina, hihina

------UM: humimlay ----MANG: manghina

--------: to rest --------: to feel weak

:: rest after work ---MAGPA: magpahina

:: (himlayan) place of rest, cemetery --------: to weaken

--Akt: makapagpahina

* himnasyo --------: to dispirit

:: gymnasium :: (kahinaan) disadvantage, weakness

:: (panghihina) debility, lethargy

* himod ++ (mahina) weak, lacking in strength

------AN: himuran T1) Humina ang kanyang katawan matapos

--------: to lap up with the tongue, to lick siyang tumakbo ng malayo.

E1) His body became weak after he ran a long

* himok distance.

------UM: humimok T2) Marami siyang kinain upang hindi siya

------IN: himukin manghina.

--------: to persuade E2) He ate a lot so he would not feel weak.

:: persuasion

* hinagap

* himpak ------IN: hinagapin

++ deflated, emaciated, emptied --------: to imagine

:: idea, notion

* himpapalis

:: a bird * hinagpis

:: doleful sigh, plaint * hinay

------UM: huminay

* hinahon --------: to slow down

------UM: huminahon,, humihinahon, hihinahon :: slowness

--------: to be calm ++ (mahinay) mild

---MAGPA: magpahinahon

--------: to appease * hinayang

:: (kahinahunan) self-control, composure, :: feeling of regret for not having utilized

restraint, prudence something

:: (pagpapahinahon) appeasement :: (panghihinayang) regret > paghihinayang

++ (mahinahon) self-controlled, calm

T1) Huminahon ka at nang hindi ka atakihin sa * hindi

puso. ------UM: humindi,, humihindi, hihindi

E1) You should be calm so you will not have a ---MAGPA: magpahindi

heart attack. --Pas: hindian, hinindian, hinihindian, hihindian

--------: to say no, to refuse

* hinakdal ++ no, not > di

:: complaint, resentment T1) Hindi ko gusto.

E1) I don't like.

* hinala

-----MAG: maghinala, naghinala, naghihinala, * hindot

maghihinala :: copulation

--Pas: hinalaan, hininalaan, hinihinalaan,

hihinalaan * hinebra

--Pas: hinalain :: gin

--------: to suspect, to presume

:: suspicion > paghihinala * hinete

T1) Huwag kang maghinala kung wala kang :: jockey, horseman

dahilan.

E1) You should not suspect someone if you * hinga 1

don't have any reason. ---MAGPA: magpahinga

T2) Pinaghinalaan niya ang kanyang asawa na --------: to take a rest

nagtataksil sa kanya. :: (pahinga) rest, day off

E2) He suspected his wife of marital infidelity. :: (pamahinga) breaktime > pagpapahinga

:: (pahingahan) rest house

* hinanakit :: (pamamahinga) resting, retirement

-----MAG: maghinanakit, naghinanakit, :: (pamahingahan) place to rest

naghihinanakit, maghihinanakit T1) Magpahinga ka muna dito sa bahay.

--------: to gripe {aergern} E1) You take a rest in the house.

:: grudge, ill feeling > paghihinanakit T2) Magpahinga ka muna sa bahay bago tayo

umalis muli.

* hinang E2) You should take a rest at home first before

-----MAG: maghinang, naghinang, we resume our trip.

naghihinang, maghihinang

--Pas: hinangin * hinga 2

--------: to solder, to weld ------UM: huminga,, humihinga, hihinga

T1) Maghinang ka ng sirang kotse. --------: to breathe, to exhale

E1) You solder a broken car. -----MAG: maghinga, naghinga, naghihinga,

T2) Hinangin natin ang sirang kotse. maghihinga

E2) Let's solder a broken car. -------I: ihinga, ihininga, ihinihinga, ihihinga

--------: to expose, to bring out

:: breath > hininga :: (kahinhinan) modesty, refinement

:: (paghinga) respiration, wind ++ (mahinhin) modest, refined

T1) Huminga siya ng malalim.

E1) He took a deep breath. * hinlalaki

T2) Maghinga ka ng sama ng loob mo. :: thumb

E2) You pour out your ill feelings.

T3) Ihinga mo ang sama ng loob mo. * hinlalato

E3) Bring out your ill feelings. :: middle finger or toe



* hingal * hinog

------UM: humingal,, humihingal, hihingal ------MA: mahinog, nahinog, nahihinog,

--------: to pant, to gasp mahihinog

T1) Humingal siya ng matagal matapos siyang --------: to be ripe, to ripen

habulin ng aso. ++ ripe [fruits], mature

E1) He was gasping for long after a dog ran

after him. * hintay

-----MAG: maghintay, naghintay, naghihintay,

* hingalo maghihintay

-----MAG: maghingalo, naghingalo, ------IN: hintayin, hinintay, hinihintay, hihintayin

naghihingalo, maghihingalo --------: to wait

--------: to be in a state of dying :: (hintayan) lobby

T1) Ang lolo ni Maria ay malapit ng maghingalo :: (paghihintay) waiting

dahil siya ay matagal ng may sakit. ++ (teka) Wait! [hintay ka]

E1) Maria's grandfather is close to death T1) Maghintay kayo dito sa loob ng kotse.

because he has been sick for a long time. E1) You all wait inside the car.

T2) Hintayin ninyo kami.

* hinggil E2) Wait for us.

:: purpose T3) Teka sandali, kakain muna ako.

++ regarding, concerning E3) Wait a moment, I will just eat.



* hingi * hinto

------UM: humingi,, humihingi, hihingi ------UM: huminto,, humihinto, hihinto

----MANG: manghingi -----MAG: maghinto, naghinto, naghihinto,

------IN: hingiin, hiningi, hinihingi, hihingiin maghihinto

--Pas: hingan, hiningan, hinihingan, hihingan -------I: ihinto, ihininto, ihinihinto, ihihinto

--------: to ask for ------AN: hintuan, hinintuan, hinihintuan,

:: (paghingi) act of requesting hihintuan

++ (pahingi) Give me! --------: to stop, to come to a halt

++ (eka) Give me! [pahingi ka] :: (pagkahinto) standstill, halt

T1) Humingi ka ng pera sa nanay mo. :: (pagkakahinto) tie-up

E1) You ask your mother for money. T1) Huminto sila sa kanto ng kalsada.

T2) Hingiin mo ang pera sa nanay mo. E1) They stopped at the corner of the street.

E2) Ask your mom for the money. T2) Maghinto ka muna sa iyong ginagawa.

T3) Huwag kang laging manghingi ng pera sa E2) You stop first what you're doing.

iyong magulang. T3) Ihinto mo muna ang iyong ginagawa.

E3) You should not always ask money from E3) Stop what you're doing.

your parents.

T4) Eka naman ng mais. * hintuturo

E4) Give me a piece of corn. :: index finger



* hinhin * hinuha

------IN: hinuhain --Pas: hiraman

--------: to deduce --------: to borrow, to ask for a loan

:: deduction, inference ---MAGPA: magpahiram

--IPA: ipahiram

* hinuhod --------: to lend

:: assent ++ borrowed

++ not inborn [talent]

* hinuko T1) Humiram siya ng pera sa kanyang kaibigan.

-----MAG: maghinuko E1) He borrowed money from his friend.

--------: to cut the nails T2) Hiramin mo muna ang kotse ni Pedro.

:: cutting off nails > hinguko, paghihinuko E2) Borrow Pedro's car for while.

T3) Huwag kang laging manghiram ng pera at

* hinyango baka hindi ka makabayad.

:: chameleon > hunyango E3) Don't you always borrow money or you

may end up not being able to pay.

* hinyayango

:: a snake * hirang

------MA: mahirang

* hipa --------: to be able to choose

:: decrease in intensity ------IN: hirangin, hinirang, hinihirang, hihirangin

--------: to appoint, to choose, to delegate

* hipag :: choice

:: sister-in-law ++ selected



* hipno * hirap

:: copy ------UM: humirap,, humihirap, hihirap

-----MAG: maghirap, naghirap, naghihirap,

* hipnosis maghihirap

:: hypnosis ------MA: mahirap

:: (hipnotismo) hypnotism -------I: ihirap, ihinirap, ihinihirap, ihihirap

--------: to become difficult, to be hard, to suffer

* hipo ---MAGPA: magpahirap

---MA-AN: mahipuan -MAGPAKA: magpakahirap

--Pas: hipuan --------: to make matters difficult

--------: to touch a person indecently :: difficulty, trouble

--Pas: hipuin :: (paghirap) ordeal {die Tortur}

--------: to touch, to feel :: (kahirapan) difficulty, hardship, poverty

:: touch :: (pahihirapan) torture {die Folterung}

:: (pagpapahirap) hazing, infliction

* hipon :: (pagpapakahirap) travail

:: shrimp ++ (mahirap) poor, difficult, hard, destitute

:: (palahipunan) shrimp pond T1) Humirap ang kanyang buhay.

E1) His life became more difficult.

* hira

:: confusion * hirati

++ (hirado) confused ------MA: mahirati

--------: to become accustomed to, to get used

* hiram to

------UM: humiram,, humihiram, hihiram

----MANG: manghiram * hiraya

--Pas: hiramin, hiniram, hinihiram, hihiramin :: imagination, vision

--Pas: hiwain, hiniwa, hinihiwa, hihiwain

* hirin --Pas: hiwaan

--Akt: mahirinan --------: to cut

--------: to be choked :: slice

:: choking [by a lump in the throat] T1) Humiwa ka ng isang pirasong hamon.

E1) You cut a slice of ham.

* hiris T2) Hiwain mo ang hamon.

++ slanting E2) Slice the ham.

T3) Maghiwa ka ng gulay para sa ating lutuin.

* hirit E3) You cut the vegetables for our recipe.

:: full force [strike, blow] T4) Huwag kang manghiwa ng iyong hita.

E4) You should not cut your thigh.

* hita T5) Huwag mong hiwain ang iyong tenga!

--Pas: mahita, nahita, nahihita, mahihita E5) Don't cut your ears!

--------: to obtain an unsatisfactory or frustrating

reward for a voluntary effort done in goodwill * hiwaga

:: thigh, contrary and unsatisfactory :: mystery

consequence obtained from a goodwill act ++ (mahiwaga) wonderful, mysterious



* hitad * hiwalay

:: flirt ------UM: humiwalay,, humihiwalay, hihiwalay

++ flirtatious -----MAG: maghiwalay, naghiwalay,

naghihiwalay, maghihiwalay

* hithit -------I: ihiwalay, ihiniwalay, ihinihiwalay,

:: absorption of liquid, inhalation ihihiwalay

--------: to sort out, to set apart

* hitik --Pas: paghiwalayin

++ (mahitik) laden with fruit, filled, pregnant --------: to disunite

??? nagkahiwalay

* hitit :: (paghiwalay) disunion

------UM: humitit,, humihitit, hihitit :: (paghihiwalay) parting, separation

--------: to smoke :: (paghiwa-hiwalayin) disjointing

:: smoking cigars or cigarettes ++ separated

T1) Humitit siya ng tabako. T1) Humiwalay ka sa kanya.

E1) He smoked tobacco. E1) You separate from him.

T2) Maghiwalay ka ng pagkain para sa tatay.

* hito E2) You set aside some food for father.

:: a fish T3) Ihiwalay mo ang maruming damit.

E3) Sort out the dirty clothes.

* hitso

:: betel nut leaf with lime and betel nut for * hiwas

chewing ++ slant, oblique, diagonal



* hitsura * hiwatig

:: form, aspect ---MAGPA: magpahiwatig

--IPA: ipahiwatig

* hiwa --------: to hint, to imply, to indicate, to show, to

------UM: humiwa,, humihiwa, hihiwa reveal

-----MAG: maghiwa, naghiwa, naghihiwa, ---MA-AN: mahiwatigan, nahiwatigan,

maghihiwa nahihiwatigan, mahihiwatigan

----MANG: manghiwa --------: to take in with the mind

:: hint, suggestion * hoy

:: (pagpapahiwatig) insinuation ++ hey!



* hiya * hoya

------UM: humiya,, humihiya, hihiya :: jewel, gem

--------: to mortify

----MANG: manghiya * hubad

--------: to humiliate -----MAG: maghubad, naghubad,

------MA: mahiya, nahiya, nahihiya, mahihiya naghuhubad, maghuhubad

--------: to be ashamed --Pas: hubarin, hinubad, hinuhubad, huhubarin

--MAPAPA: mapahiya --Pas: hubaran

------IN: hiyain --------: to undress, to have nothing on from the

--------: to embarrass waist up

:: shame > kahihiyan :: (kahubaran) nakedness

:: (panghihiya) humiliation ++ naked, undressed from the waist up, not in

:: (pagkamahiyain) shyness > pagkahiyain possession of

:: (pagkapahiya) embarassment ++ (hinubaran) undressed

:: (pagkamahiyain) bashfulness T1) Huwag kang maghubad ng kamiseta dahil

++ (mahiyain) shy, bashful malamig sa labas.

++ (walanghiya) shameless E1) You should not take off your shirt because

T1) Nahihiya ang babae sa kanyang ginawa. it is cold outside.

E1) The woman is ashamed of what she did. T2) Hubarin mo ang kamiseta mo.

E2) Take off your shirt.

* hiyang

++ suited, compatible, agreeing > kahiyang * hubo

-----MAG: maghubo, naghubo, naghuhubo,

* hiyas maghuhubo

:: jewel, gems --Pas: hubuan, hinubuan, hinuhubuan,

huhubuan

* hiyaw --------: to take off the pants, to undress from the

------UM: humiyaw,, humihiyaw, hihiyaw waist down

--Pas: hiyawan ++ nude, undressed from the waist down

--------: to shout, to yell T1) Huwag kang maghubo sa harap ng mga

:: scream, yell tao.

:: (paghiyaw) vociferation E1) You should not take off your pants in front

T1) Huwag kang humiyaw at sumasakit ang of many people.

tenga ko! T2) Hubuan mo ng pantalon ang bata at gusto

E1) Don't shout because my ears hurt! niyang umihi.

E2) Take off the kid's pants because he wants

* holdap to pee.

------IN: holdapin, hinoldap, hinoholdap,

hoholdapin * hubog

--------: to hold up {ueberfallen} --Pas: hubugin

:: holdup > panghoholdap {der Ueberfall} --------: to curve, to bend, to form

:: curves [figure]

* hopya ++ slightly bent, curved

:: a cake

* Hudas

* hototay -----MAG: maghudas, naghudas, naghuhudas,

:: a soup maghuhudas

--------: to double cross

:: Judas E3) He does not like to pull out what is not his.



* hudyat * hugpong

--Pas: hudyatan -----MAG: maghugpong, naghugpong,

--------: to signal someone naghuhugpong, maghuhugpong

:: sign, password --------: to engraft

-------I: ihugpong

* Hudyo --------: to join

:: Jew :: juncture

++ Jewish, wily

* hukab

* hugas :: big hole, hollow

-----MAG: maghugas, naghugas, naghuhugas,

maghuhugas * hukay

--Pas: hugasan, hinugasan, hinuhugasan, -----MAG: maghukay, naghukay, naghuhukay,

huhugasan maghuhukay

--------: to wash ------UM: humukay,, humuhukay, huhukay

:: rice water > am, aam --Pas: hukayin

:: (hugasan) sink --------: to dig, to excavate

:: (paghuhugas) ablution :: grave

T1) Maghugas ka ng iyong kamay bago ka :: (paghukay) excavation

kumain. :: (manghuhukay) excavator

E1) You wash your hands before you eat. T1) Humukay siya ng butas.

T2) Hugasan mo ang mga plato. E1) He dug a hole.

E2) Wash the dishes. T2) Hukayin mo ang libingan.

E2) Dig the grave.

* hugis

------UM: humugis,, humuhugis, huhugis * hukbo

--------: to form, to shape :: army

:: shape ++ (panghukbo) military

T1) Kailangan ang hukbo sa panahong ito.

* hugnay E1) It's necessary to have an army at present.

:: combined clause

* hukluban

* hugong :: decrepit

:: buzzing sound, murmur

* hukod

* hugos :: bending the body

-------I: ihugos

--------: to let down a rope * hukom

--Pas: hukuman

* hugot --------: to pass sentence

------UM: humugot,, humuhugot, huhugot :: judge

----MANG: manghugot :: (hukuman) court of justice

--Pas: hugutin, hinugot, hinuhugot, huhugutin

--------: to pull out, to draw * hukong

T1) Humugot siya ng damit sa aparador. ++ hunchbacked

E1) She pulled out a dress from the cabinet.

T2) Huwag mong hugutin ang iyong ngipin. * hukot

E2) You should not pull out your tooth. ++ bent, stoop-shouldered

T3) Ayaw niyang manghugot ng hindi niya ari.

* hula -----MAG: maghulog, naghulog, naghuhulog,

------UM: humula,, humuhula, huhula maghuhulog

----MANG: manghula ------MA: mahulog, nahulog, nahuhulog,

---MA-AN: mahulaan mahuhulog

---MAGPA: magpahula ------AN: hulugan

--Pas: hulaan, hinulaan, hinuhulaan, huhulaan -------I: ihulog, inihulog, inihuhulog, ihuhulog

--------: to predict, to guess, to tell one's fortune --------: to fall, to drop, to fail [exam], to pay

:: forecast, guess, prophecy > paghula [installment], to deposit [money]

:: (manghuhula) fortune-teller :: installment payment > paghuhulog

T1) Siya ay magaling manghula. T1) Maghulog ka ng pera sa bangko.

E1) She is a good teller of fortune. E1) You deposit money in the bank.

T2) Hulaan mo kung ano ang dala ko para sa T2) Ihulog mo ang pera sa bangko.

iyo? E2) Deposit the money in the bank.

E2) Guess what I brought for you?

* Hulyo

* hulagpos :: July

++ untied

* huma

* hulapi :: talk, speech

:: suffix

* humal

* huli 1 ++ speaking through the nose

------UM: humuli,, humuhuli, huhuli

----MANG: manghuli * humaymay

------IN: hulihin, hinuli, hinuhuli, huhulihin :: peacefulness, tranquility

------MA: mahuli, nahuli, nahuhuli, mahuhuli

--------: to catch someone, to arrest * humba

:: catch [in fishing] :: highly spiced dish of pork or chicken

:: (hulihan) game of catching each other

:: (panghuli) means of catching, trap * humpak

T1) Humuli siya ng isda sa ilog. ++ hollow, sunken, depressed

E1) He caught a fish in the river.

T2) Nais manghuli ng pulis ng magnanakaw. * humpay

E2) The policeman wants to catch a thief. -----MAG: maghumpay

T3) Hulihin natin ang magnanakaw. --------: to pause

E3) Let's catch the thief. :: pause, stop



* huli 2 * huna

--Pas: mahuli, nahuli, nahuhuli, mahuhuli ------UM: humuna

--------: to be late --------: to become frail

:: (kahulihan) arrear {der Rueckstand} ++ (mahuna) frail

:: (pagkakahuli) tardiness

:: (huling habilin) last will of a dying person * hunghang

++ (mahuli) late, tardy, last > gahol ++ foolish, senseless

++ (panghuli) latter

* hungkag

* hulma ++ hollow, empty, concave

:: molded shape

++ (hulmado) molded * huni

------UM: humuni,, humuhuni, huhuni

* hulog --------: to hum

:: chirping or hooting of birds or fowls ++ (mahusay) able, skillful, in good shape,

orderly, well-arranged

* hunos

-----MAG: maghunos * husga

--------: to molt, to shed skin ------UM: humusga,, humuhusga, huhusga

--------: to pass judgement

* hunta :: (husgado) court

------IN: huntahin ++ (hinusgahan) judged

--------: to converse with

:: board, council * husi

:: pineapple fabric

* hunusdili

-----MAG: maghunusdili * hustisya

--------: to reflect, to meditate, to reconsider :: justice

:: prudence, careful consideration

* husto

* Hunyo -----MAG: maghusto, naghusto, naghuhusto,

:: June maghuhusto

--------: to fit, to be exact, to suffice

* hupa --Pas: hustuhin

------UM: humupa --------: to complete

--------: to decrease, to subside :: (kahustuhan) exactness, sufficiency

++ sufficient, enough, fit, adequate

* hupaw ++ (husto sa oras) punctual

:: lessening of the intensity T1) Ang tsinelas ay husto kay Sofia.

E1) The slippers just fit Sofia.

* hura

------UM: humura * huthot

--------: to take an oath ------UM: humuthot

:: (hurado) jury, board of judges --------: to suck

:: (hurista) jurist ------AN: huthutan

:: (huramento) oath --------: to profiteer, to extort

++ (hurado) sworn in :: (manghuhuthot) profiteer



* huramentado * hutok

-----MAG: maghuramentado ------UM: humutok

--------: to run amuck --------: to weigh down, to train

++ amuck

* huwad

* hurno ------UM: humuwad,, humuhuwad, huhuwad

-----MAG: maghurno, naghurno, naghuhurno, --Pas: huwarin

maghuhurno --Pas: huwaran

--------: to bake --------: to fake, to copy

:: oven > pugon {der Ofen} :: (manghuhuwad) forger

T1) May hurno kami ngunit bihirang gamitin. ++ counterfeit, forged, fake, false

E1) We have an oven but we seldom use it.

* huwag

* husay ++ do not! > wag

------IN: husayin, hinusay, hinuhusay, huhusayin T1) Huwag kang umiyak!

--------: to put in order E1) Don't cry!

:: (kahusayan) skill, efficiency, orderliness T2) Huwag kayong mag-away!

E2) Don't quarrel! ++ (sa ibabaw) over, above, top



* Huwebes * ibayo

:: Thursday -----MAG: mag-ibayo, nag-ibayo, nag-iibayo,

mag-iibayo

* huwes --------: to double, to increase greatly

:: judge :: (ibayong dagat) foreign land

:: (huwisyo) court trial, judgement, common ++ opposite, double

sense

* ibig

* huweteng ------UM: umibig,, umiibig, iibig

:: a number pairing game > jueteng ------IN: ibigin, inibig, iniibig, iibigin

--------: to want, to like, to love, to desire, to wish

* huyok ------UM: kumaibigan

++ bent down -MAKIPAG: makipagkaibigan

--------: to befriend

* iba :: love, fondness > pag-ibig

------UM: umiba,, umiiba, iiba :: (kaibigan) friend

-----MAG: mag-iba, nag-iba, nag-iiba, mag-iiba :: (mangingibig) lover

------IN: ibahin, inibahin, iniibahin, iibahin :: (pangingibig) courtship

--------: to switch, to change :: (pagkakaibigan) friendship

------MA: maiba ++ (palaibig) amorous

--------: to feel out of place ++ (palakaibigan) sociable

---MAGKA: magkaiba, nagkaiba, nagkakaiba, T1) Umibig ka na ba?

magkakaiba E1) Have you fallen in love?

--------: to differ T2) Gusto mo bang ibigin ka niya?

-----IKA: ikaiba, ikinaiba, ikinaiiba, ikaiiba E2) Do you want her to love you?

--------: to differentiate T3) Iyan ang ibig ko sa kaniya.

:: (kaibahan) contrast, discrepancy > kaibhan E3) That is what I like about him.

:: (pagkakaiba) difference, diversity T4) Ibig ba ninyo ng malamig na tubig?

++ other, others, another, different, unlike E4) Would you like some cool water?

++ (iba-iba) various

++ (kakaiba) peculiar, strayed * ibis

++ (at iba pa) and more ------MA: maibsan $

++ (iba't ibang) different --------: to be relieved from

++ (magkakaiba) diverse ------AN: ibisan

T1) Umiba ka ng pwesto mo. --------: to unload

E1) Change your position. :: relief from pain > pagkaibis

T2) Gusto niyang mag-iba ng suot.

E2) She wants to change her dress. * ibon

T3) Ibahin mo ang suot mo. :: bird

E3) Change your dress. :: (palaibunan) ornithology

T4) Sa ibang araw na.

E4) Some other day. * ibos

:: a tree

* ibabaw

---MA-NG: mangibabaw, nangibabaw, * ibot

nangingibabaw, mangingibabaw :: a fish

--------: to come out

:: upper crust or surface, top, tip * ibutud

:: (pangingibabaw) domination, prevalence :: innermost center, utmost depth > ibuturan

:: leap over an obstacle

* idealismo

:: idealism * igsi

------UM: umigsi,, umiigsi, iigsi

* idlip --------: to become shorter

------UM: umidlip,, umiidlip, iidlip ------AN: igsian

--------: to doze, to take a nap --------: to abridge

:: nap, snooze ++ (maigsi) short > iksi, maiksi



* idolo * igtad

:: idol ------UM: umigtad,, umiigtad, iigtad

--------: to dodge, to move to the side quickly

* igaya

------MA: maigaya * igting

--------: to be attracted, to be induced ------AN: igtingan

:: delight, charm > kaigayahan --------: to tighten

++ (maigting) tight, taut

* igi

:: (kaigihan) goodness, excellence * ihaw

++ (maigi) well, all right -----MAG: mag-ihaw, nag-ihaw, nag-iihaw,

mag-iihaw

* igib ------IN: ihawin, inihaw, iniihaw, iihawin

------UM: umigib,, umiigib, iigib -------I: iihaw

-----MAG: mag-igib, nag-igib, nag-iigib, mag- --Pas: ipag-ihaw

iigib --------: to broil, to roast

------IN: igibin, inigib, iniigib, iigibin :: roaster > ihawan

--------: to fetch water, to carry water to a place :: (pag-ihaw) roasting

T1) Umigib ka ng tubig mula sa poso. T1) Mag-ihaw ka ng manok para sa ating

E1) You fetch water from the fire hydrant. hapunan.

T2) Inutusan niyang mag-igib ng tubig si Pedro. E1) You broil some chicken for our dinner.

E2) He asked Pedro to fetch some water. T2) Ihawin mo ang manok para sa ating

T3) Igibin mo ang tubig mula sa poso. hapunan.

E3) Fetch the water from the fire hydrant. E2) Broil the chicken for our dinner.



* igik * ihay

:: grunt ------IN: ihayin, inihay, iniihay, iihayin

--------: to offer a sacrifice

* igkas

------UM: umigkas,, umiigkas, iigkas * ihi

--------: to spring suddenly, to be discharged, to ------UM: umihi,, umiihi, iihi

let loose suddenly ------AN: ihian

T1) Umigkas siya mula kung saan. --------: to urinate

E1) He sprung suddenly out of nowhere. ------MA: maihi

--------: to accidentally urinate

* iglap :: urine

:: very brief moment > saglit :: (kaiihi) frequent urination

:: (panghi) odor of fresh urine

* igos T1) Bawal umihi dito.

:: fig E1) You are forbidden to urinate here.



* igpaw * ihit

:: fit, convulsion [of laughter, anger, weeping] > ++ closed [hand, flowers]

pag-iihit

* ikot

* ika ------UM: umikot,, umiikot, iikot

------UM: umika,, umiika, iika -----MAG: mag-ikot, nag-ikot, nag-iikot, mag-

--------: to walk with a limp iikot

++ [showing sequence] -------I: iikot, inikot, iniikot, iiikot

++ (ikaano) in what order ------IN: ikutin, inikot, iniikot, iikutin

--------: to turn around, to turn outward, to

* ikaw revolve

++ you [singular] > ka ---MAGPA: magpaikot

--------: to twiddle

* ikay :: (pag-ikot) rotation

++ done thorougly T1) Umikot siya sa kanto para bumalik sa bahay.

E1) He turned around the corner to go back to

* ikid the house.

------IN: ikirin, inikirin, iniikirin, iikirin T2) Ayaw niyang mag-ikot ng kotse sa

--------: to spin, to wind kapitbahayan.

:: roll, coil E2) He does not want to take the car around

the neighborhood.

* ikit T3) Iikot mo muna ang kotse bago mo iparada.

------UM: umikit,, umiikit, iikit E3) Turn around the car before you park it.

--------: to turn around, to rotate

-----MAG: mag-ikit, nag-ikit, nag-iikit, mag-iikit * iksamin

------IN: ikitin, inikit, iniikit, iikitin ++ (maiksamin) assiduous, intensive

--------: to wind

T1) Umikit ka muna sa rotunda. * ikwal

E1) You turn around first in the circle. :: wriggling > pag-ikwal



* ikli * ilado

------UM: umikli,, umiikli, iikli ++ frozen > elado

--------: to become short

---PA-IN: paikliin, pinaikli, pinaiikli, paiikliin * ilag

--------: to shorten ------UM: umilag,, umiilag, iilag

---MAGPA: magpaikli ---MA-NG: mangilag, nangilag, nangingilag,

--------: to curtail mangingilag

:: shortness > kaiklian {die Kuerze} ------AN: ilagan, inilagan, iniilagan, iilagan

:: (pagpapaikli) abbreviation, contraction --------: to avoid, to dodge, to keep off, to shun,

++ (maikli) short {kurz} to be cautious, to be wary, to keep away from

T1) Umikli ang kanyang pantalon. T1) Umilag ako sa bola.

E1) His pants became shorter. E1) I dodged the ball.

T2) Paikliin mo nang kaunti ang baro mo. T2) Ilagan mo ang bola.

E2) Make your dress a little shorter. E2) Dodge the ball.

T3) Mangilag ka sa mangloloko.

* ikmo E3) You should be wary of crooks.

:: betel leaf

* ilalim

* ikod ---PA-UM: pumailalim,, pumapailalim,

:: limping papailalim

--------: to underlie

* ikom ??? isinasailalim - to be under observation

:: bottom, space below or underneath :: confiscation > pag-ilit

:: (kailaliman) abyss

++ (pang-ilalim) under, below * ilo

:: crushing of sugar cane > pag-ilo

* ilan :: (iluhan) machine used to crush sugarcane

++ some, several, a few

* ilog

* ilang :: river

:: desert, wasteland :: (ilug-ilugan) rivulet

:: (ilang-ilang) a tree

* ilong

* ilanglang :: nose

:: soaring > imbulog :: (butas-ilong) nostril



* ilap * imbabaw

++ (mailap) not tame, wild :: (kaimbabawan) exterior

T1) Mailap ang manok mo. ++ exterior

E1) Your chicken is untame.

* imbak

* ilaw -----MAG: mag-imbak, nag-imbak, nag-iimbak,

------UM: umilaw,, umiilaw, iilaw mag-iimbak

-----MAG: mag-ilaw, nag-ilaw, nag-iilaw, mag- ------IN: imbakin, inimbak, iniimbak, iimbakin

iilaw --------: to hoard, to store away, to conserve

------AN: ilawan, inilawan, iniilawan, iilawan :: storage place > imbakan

--------: to light up T1) Mag-imbak tayo ng tubig para sa tagtuyot.

:: light, lamp E1) Let us conserve water in time for the

drought.

* ilay T2) Imbakin mo ang tubig.

:: motion sickness > pagkailay E2) Store the water.



* ilaya * imbalido

:: interior part of country ++ invalid

:: upper part of town

* imbaw

* ilig ------UM: umimbaw,, umiimbaw, iimbaw

------UM: umilig,, umiilig, iilig --------: to leap

--------: to shake :: leap, lump



* ilihan * imbayog

:: shelter against wind or rain ------UM: umimbayog,, umiimbayog, iimbayog

:: mountain retreat --------: to swing, to sway

:: (imbay) trot of a horse

* iling :: (imbay) swinging movement of the arms

------UM: umiling,, umiiling, iiling

--------: to moan * imbentaryo

:: shaking of the head in denial or disapproval :: inventory



* ilit * imbento

------UM: umilit,, umiilit, iilit ------UM: umimbento,, umiimbento, iimbento

------IN: ilitin, inilit, iniilit, iilitin --------: to invent, to fabricate

--------: to confiscate :: invention > imbensiyon

:: (imbentor) inventor

++ (mapag-imbento) inventive * imigrasyon

:: immigration

* imbestidura

:: investiture > embestidura * imik

------UM: umimik,, umiimik, iimik

* imbestigasyon --------: to break the silence, to talk, to answer or

-----MAG: mag-imbestiga, nag-imbestiga, nag- reply

iimbestiga, mag-iimbestiga :: (pag-imik) talk, replay

--------: to investigate T1) Umimik ka naman dyan.

:: investigation E1) Will you please say something.



* imbi * imitasyon

++ despicable, adject, mean :: imitation



* imbita * imoral

-----MAG: mag-imbita, nag-imbita, nag-iimbita, :: (imoralidad) immorality

mag-iimbita ++ immoral

------IN: imbitahin, inimbita, iniimbita, iimbitahin

--------: to invite * imot

:: (imbitasyon) invitation ++ (maimot) mean, stingy

T1) Mag-imbita ka ng iyong kaibigan sa bahay.

E1) You invite your friends to the house. * impake

T2) Imbitahin mo ang iyong mga kaibigan sa -----MAG: mag-impake, nag-impake, nag-

bahay. iimpake, mag-iimpake

E2) Invite your friends to the house. ------IN: impakehin, inimpake, iniimpake,

iimpakehin

* imbot --------: to pack

-----MAG: mag-imbot, nag-imbot, nag-iimbot, T1) Mag-impake ka na ng iyong gamit para sa

mag-iimbot pag-alis mo bukas.

--------: to covet {begehren} E1) You should now start packing up your

:: (kaimbutan) covetousness {die Habsucht} things for your departure tomorrow.

++ (maimbot) covetous, greedy > mapag- T2) Impakehin mo na ang mga damit mo.

imbot {habsuechtig} E2) Pack your clothes now.

T1) Maimbot ang asawa mo.

E1) Your husband is very stingy. * impanteriya

:: infantry

* imbudo

:: funnel > embudo * impatso

:: indigestion

* imbulsa ++ (impatsado) with indigestion

------AN: imbulsahan

--------: to reimburse * impeksiyon

:: reimbursement > pag-iimbulsa :: infection



* imburnal * imperdible

:: culvert, sewer :: safety pin > emperdible



* imbutido * imperyo

:: stuffed sausage > embutido :: empire

:: inlaid work, mosaic :: (imperyal) imperial

:: (imperyalismo) imperialism :: (pa-imprentahan) press

:: (imperyalista) imperialist

* impresyon

* impis :: impression

++ flat, deflated

* in-in

* impit ------IN: in-inin, inin-in, iniin-in, iin-inin

++ (magimpit) repressed, curbed --------: to keep something cooking

++ fully cooked

* impiyerno

:: hell * ina

:: mother > nanay, inay, inang, nanang

* impluensiya :: (inang pangaman) stepmother

:: influence :: (inang-bayan) motherland

++ (maimpluensiya) influential :: (inahan) safety point of the game of hide and

seek

* impo :: (pagka-ina) maternity

:: (impong) a title for an old woman used with a ++ (makaina) very fond of one's mother

given name

* inagurasyon

* impok :: inauguration

-----MAG: mag-impok, nag-impok, nag-iimpok,

mag-iimpok * inahin

------IN: impukin, inimpok, iniimpok, iimpukin :: egg-laying hen

--------: to save [money]

T1) Mag-impok ka para sa iyong kinabukasan. * inakay

E1) You should save for your future. :: young fowls

T2) Impokin mo ang iyong suweldo.

E2) Save your income. * inam

:: (kainaman) sufficient quantity, mildness

* impormal ++ (mainam) pleasant, tasty, good, exquisite,

++ informal delicate



* impormasiyon * inampalan

:: information :: jury



* importansiya * inangit

:: importance :: sticky rice, cooked with salt and coconut milk

++ (importante) important

* inat

* imposible -----MAG: mag-inat, nag-inat, nag-iinat, mag-

++ impossible iinat

:: (imposibilidad) impossibility --------: to stretch [oneself]

T1) Mag-inat ka pagkagising mo sa umaga.

* impotente E1) You stretch yourself when you wake up in

++ impotent the morning.



* imprenta * inda

-------I: i-imprenta :: term of respect for an old woman

--------: to print ++ not noticing, not feeling

:: printing shop, printing press

* indak --------: to envy

------UM: umindak,, umiindak, iindak ----MANG: manginggit

--------: to dance in time with the music ------IN: inggitin, ininggit, iniinggit, iinggitin

T1) Umindak kang mabuti sa sayawan. --------: to make envious

E1) You should dance well with the beat :: (kainggitan) envy

during the dance session. ++ (mainggitin) envious

T1) Huwag kang manginggit ng kapwa.

* indangan E1) You should not make others envious of

:: a fish you.

T2) Huwag mo silang inggitin.

* indayog E2) Don't make them envious of you.

:: rhythm

* inggreso

* indoso :: ledger entry, receipts, income

-----MAG: mag-indoso

--------: to indorse * ingil

:: snarl, growl

* indulhensiya

:: indulgence [religion] * ingit

------UM: umingit,, umiingit, iingit

* industriya --------: to whine

:: industry :: whimper



* ingat * ingkang

-----MAG: mag-ingat, nag-ingat, nag-iingat, ++ unbalanced when walking [with feet apart]

mag-iingat

------AN: ingatan, iningatan, iniingatan, iingatan * ingkantado

--------: to take care of one's self or something :: (engkanto) charm, spell

:: (pag-ingat) preservation ++ enchanted

:: (pag-iingat) carefulness

:: (tagapag-ingat) caretaker * ingkong

++ (maingat) careful :: title for an old man used with or without a

T1) Totoong maingat si Maria sa gawain niya. given name

E1) Maria is really careful with her work.

* Ingles

* ingay -----MAG: mag-Ingles, nag-Ingles, nag-Iingles,

------UM: umingay,, umiingay, iingay mag-Iingles

-----MAG: mag-ingay, nag-ingay, nag-iingay, ------IN: inglisin, iningles, iniingles, iinglisin

mag-iingay --------: to speak in English, to translate into

------AN: ingayan, iningayan, iniingayan, English

iingayan :: English, Englishman

--------: to become noisy, to create noise T1) Kung ayaw mong mag-Ingles, mag-Tagalog

:: noise, sound > kaingayan ka!

++ (maingay) noisy E1) If you don't want to speak in English, speak

T1) Umingay ang kuwarto. in Tagalog.

E1) The room became noisy. T2) Inglisin mo siya.

T2) Bawal mag-ingay sa silid-aklatan. E2) Speak to him in English.

E2) Making noise in the library is prohibited. T3) Inglisin mo ang tulang ito.

E3) Translate this poem in English.

* inggit

------MA: mainggit, nainggit, naiinggit, maiinggit * inhinyero

:: engineer :: term of address for an elderly man



* inhusto * inla

++ unjust :: pupil of the eye



* ining * inlis

:: term of address for young girls :: a fish



* inip * ino

------MA: mainip, nainip, naiinip, maiinip ------IN: inuhin, inino, iniino, iinuhin

--------: to be bored, to be impatient --------: to take notice of

:: (kainipan) boredom

++ (mainip) bored * inodoro

T1) Huwag kang mainip at darating din siya. :: water closet

E1) Don't be impatient for he will surely come

soon. * inog

------UM: uminog,, umiinog, iinog

* inis --------: to whirl, to spin, to rotate

------UM: uminis,, umiinis, iinis

----MANG: mang-inis * inom

------MA: mainis, nainis, naiinis, maiinis ------UM: uminom,, umiinom, iinom

------IN: inisin, ininis, iniinis, iinisin ------IN: inumin, ininom, iniinom, iinumin

--------: to be disgusted, to annoy, to provoke --------: to drink, to take as medicine

:: (pag-inis) suffocation -----MAG: mag-inom, nag-inom, nag-iinom,

:: (pagkainis) disgust mag-iinom

T1) Huwag kang mang-inis ng kapwa. --MAG-AN: mag-inuman

E1) Don't annoy your fellowmen. ------AN: inuman, ininuman, iniinuman, iinuman

T2) Huwag mo akong inisin. -MAKIPAG: makipag-inuman

E2) Don't annoy me. --------: to have a drinking spree

:: drinks, beverage > iinumin

* inisyal T1) Uminom ka na ng gamot mo.

++ initial {anfaenglich} E1) You should drink your medicine now.

T2) Inumin mo ang gamot mo.

* init E2) Drink your medicine.

------UM: uminit,, umiinit, iinit T3) Mag-inom tayo sa bahay mamayang gabi.

-----MAG: mag-init, nag-init, nag-iinit, mag-iinit E3) Let's have a drinking spree tonight.

------IN: initin, ininit, iniinit, iinitin T4) May inuman sa bahay namin mamayang

--------: to heat something gabi.

---MAGPA: magpainit E4) There's a drinking spree at our house

--------: to warm oneself tonight.

--Akt: mainitan, nainitan, naiinitan, maiinitan

--------: to feel warm * insayo

:: heat, warmth, humidity > kainitan -----MAG: mag-insayo, nag-insayo, nag-iinsayo,

:: (pang-init) heater, device for heating mag-iinsayo

++ (mainit) hot, warm --------: to rehearse

T1) Maginit ka ng tubig. :: rehearsal, practice > pag-iinsayo

E1) You heat some water.

T2) Initin mo ang kanin. * insekto

E2) Heat the rice. :: insect



* inkong * insidente

:: incident {Vorfall, Zwischenfall} ------UM: umintindi,, umiintindi, iintindi

---MA-AN: maintindihan, naintindihan,

* inskripsiyon naiintindihan, maiintindihan

:: inscription --------: to understand, to comprehend

-----MAG: mag-intindi, nag-intindi, nag-iintindi,

* inspeksiyon mag-iintindi

:: inspection ------IN: intindihin, inintindi, iniintindi, iintindihin

:: (inspektor) inspector --------: to take care of, to look after, to attend

to

* inso :: (pagkaintindi) understanding

:: appellation for the wife of an elder brother or T1) Hindi siya marunong umintindi.

male cousin E1) He cannot comprehend.

T2) Mag-intindi ka muna sa iyong lolo.

* inspirado E2) You should attend to your grandfather first.

++ inspired {inspiriert} T3) Intindihin mo muna ang iyong mga anak.

E3) Attend to your children first.

* instinto

:: instinct * intriga

:: intrigue

* insula

------IN: insulahin * Intsik

--------: to insulate :: Chinese



* insulto * inupas

------MA: mainsulto, nainsulto, naiinsulto, :: dry leaves of sugarcane

maiinsulto

--------: to be insulted * inut

----MANG: mang-insulto 2-----AN: inut-inutan

------IN: insultuhin, ininsulto, iniinsulto, iinsultuhin --------: to do little by little

--------: to insult, to embarass

++ (mapang-insulto) insulting {beleidigend} * inutil

T1) Huwag kang mang-insulto ng kapwa. :: (kainutilan) impotence

E1) Don't you insult your fellowmen. ++ useless, worthless {wertlos}

T2) Huwag mo siyang insultohin.

E2) Don't insult her. * inyo

++ you, yours [plural]

* integridad

:: integrity * ipa

:: chaff or husk of palay

* interes

:: interest * ipil

:: concern :: hardwood tree used in house construction

++ (interesado) interesting

* ipis

* intermedya :: cockroach {die Kakerlake}

++ intermediate T1) Maraming ipis sa kahon.

E1) There is plenty of cockroaches in the box.

* interno

++ intern * ipit

-----MAG: mag-ipit, nag-ipit, nag-iipit, mag-iipit

* intindi --------: to clip, to pin [hair]

----MANG: mang-ipit

--------: to clip, to press, to catch in-between * iral

------MA: maipit, naipit, naiipit, maiipit ------UM: umiral,, umiiral, iiral

--------: to get caught in-between --------: to exist, to prevail

------IN: ipitin, inipit, iniipit, iipitin :: (pag-iral) existence

--------: to crush ++ (mapaiiral) applicable {anwendbar}

T1) Huwag mong ipitin ang kamay mo. ??? ipinaiiral

E1) Don't crush your hand.

T2) Mag-ingat ka sa pagsara ng pinto at baka * irap

maipit ang iyong daliri. ------UM: umirap,, umiirap, iirap

E2) Be careful in closing the door or your ------AN: irapan, inirapan, iniirapan, iirapan

fingers might get clipped. --------: to give a sullen glance

T3) Mag-ipit ka ng buhok mo. ----MANG: mang-irap

E3) You clip your hair. --------: to close one's eyes and turn away

T4) Mang-ipit ka ng mga papel sa loob ng libro. :: sullen look {der muerrische Blick}

E4) You clip some papers in the book. T1) Umirap siya ng utusan ko.

T5) Ipitin mo ang mga papel sa loob ng libro. E1) She gave me a sullen glance after I asked

E5) Clip the papers inside the book. her to do something for me.

D1) Sie sah mich muerrisch an als sie etwas

* ipo fuer mich tun sollte.

:: a tree

* iri

* ipod ------UM: umiri,, umiiri, iiri

:: moving a little, budging > pag-ipod --------: to expel from the body

++ this [that which is attached or close the

* ipokrita person speaking], in this way or manner

:: hypocrite {der Heuchler} :: act of muscular force in moving the bowels >

ire

* ipon

-----MAG: mag-ipon, nag-ipon, nag-iipon, mag- * iring

iipon :: disdain {die Missachtung}

------IN: ipunin, inipon, iniipon, iipunin

--------: to save, to collect * irit

:: pile, heap {der Stapel} ------UM: umirit,, umiirit, iirit

:: (inipon) savings {das Gesparte} --------: to shriek, to scream, to give a signal

:: (kaipunan) collection, gathering {die

Sammlung} * irog

:: (pagkaipon) accumulation :: love, darling

T1) Mag-ipon ka para sa iyong kinabukasan. :: (pag-irog) affection

E1) You save for your future. ++ (mairog) fond, loving

D1) Spare fuer deine Zukunft.

T2) Ipunin mo ang iyong pera. * isa

E2) Save your money. -----MAG: mag-isa, nag-isa, nag-iisa, mag-iisa

D2) Spare dein Geld. --------: to be alone, to do alone

---MAGKA: magkaisa, nagkaisa, nagkakaisa,

* ipot magkakaisa

:: droppings of fowls and small animals --------: to unite

-MAKA: makaisa

* ipu-ipo --------: to agree

:: cyclone, tornado, whirlwind > buhawi {der 2-----IN: isa-isahin, inisa-isa, iniisa-isa, iisa-isahin

Wirbelwind} --------: to enumerate

--Pas: pag-isahin :: (palaisip) thinker

--------: to unify :: (kaisipan) mentality, mind, intellect, opinion >

:: (pag-iisa) solitude, privacy isipan

:: (kaisahan) unity :: (pag-iisip) intellect, thoughts

:: (pagkakaisa) solidarity, union :: (palaisipan) mind puzzle, enigma

++ one, next > uno ++ (maiisip) imaginable

++ (kaisa) united with ++ (mapag-isip) pensive

++ (isa-isa) individually ++ (pangkaisipan) intellectual, mental

++ (isa't-isa) everyone T1) Isipin mong mabuti bago ka magdesisyon.

++ (pang-isa) single E1) Think it over before you make a decision.

++ (sambeses) once [isang beses]

++ (tig-isi) one each * iskala

:: scale > eskala

* isaw :: stop during travelling, stop over

:: large intestine

* iskaparate

* isda :: showcase > eskaparate

---MA-NG: mangisda, nangisda, nangingisda,

mangingisda * iskarlata

--------: to fish :: scarlet > eskarlata

MAGSIPAG: magsipang-isda

--------: to go fishing together * iskombro

:: fish :: rubble > eskombro

:: (palaisdaan) fish pond > paisdaan

:: (mangingisda) fisherman * iskultor

:: sculptor > eskultor

* isdantuko :: (eskultura) sculpture > eskultura

:: white shark

* iskursiyon

* is-is :: outing

------IN: is-isin, inis-is, iniis-is, iis-isin

--------: to scour, to scrub * iskuwad

:: a shrub used for scrubbing :: squad > eskuwadra



* isil * isla

:: nudge, light touch :: island

:: (taga-isla) islander

* isip

------UM: umisip,, umiisip, iisip * ismid

-----MAG: mag-isip, nag-isip, nag-iisip, mag-iisip ------AN: ismiran

------IN: isipin, inisip, iniisip, iisipin --------: to sneer at, to sniff at, to scoff

--------: to think

------MA: maisip * isod

--------: to realize ------UM: umisod,, umiisod, iisod

--MAPAPA: mapasaisip --------: to move on one's buttocks

--------: to happen to come to one's mind

-MAKA: makaisip * ispada

--------: to be able to think :: sword, swordfish

--Pas: isaisip :: spade

--------: to bear in mind, to think of

:: thought {der Gedanke} * ispiya

:: spy > espiya * isyu

:: (pag-iispiya) espionage :: issue {die Angelegenheit}



* istadyum * itak

:: stadium > estadiyo :: large knife, kitchen knife > bolo, gulok



* istakada * itib

:: stockade :: sipping liquids through a straw



* istampa * itik

:: image, dry seal > estampa :: species of duck that produces eggs made

:: (istampita) holy picture > estampita into balot



* istante * itim

:: bookcase, shelf > estante ------UM: umitim,, umiitim, iitim

--------: to become black, to get a sun tan

* isterilisado ---MAGPA: magpaitim

++ sterile --------: to blacken

:: (talaangitim) blacklist

* istirya :: (pagkaitim) blackness

:: hysteria ++ black > maitim



* istorbo * itineraryo

----MANG: mang-istorbo, nang-istorbo, nang- :: itinerary

iistorbo, mang-iistorbo

------IN: istorbohin, inistorbo, iniistorbo, iistorbohin * iting

--------: to disturb, to cause trouble, to bother ++ pressed tight [set teeth]

:: disturbance {die Stoerung}

T1) Huwag ka munang mang-istorbo sa akin * itlog

ngayon. ------UM: umitlog,, umiitlog, iitlog

E1) Don't you disturb me now. -----MAG: mag-itlog, nag-itlog, nag-iitlog, mag-

T2) Istorbohin mo muna ang kapatid mo. iitlog

E2) Disturb your brother for a while. ----MANG: mangitlog

--------: to lay eggs

* istorya :: egg {das Ei}

:: history > estorya :: (paitlugan) nest with eggs

:: story ++ (maitlog) with many eggs

T1) Maririnig mo ang kakak ng manok

* istrayk pagkatapos mangitlot.

-----MAG: mag-istrayk, nag-istrayk, nag-iistrayk, E1) You can hear the cackling of hens after

mag-iistrayk laying eggs.

--------: to stage a strike against an employer

:: labour strike > welga * itono

:: tune

* istuward

:: steward * Itoy

:: (istuwardes) stewardess :: term of address for a young boy



* iswad * itsa

++ with prominent buttocks -----MAG: mag-itsa, nag-itsa, nag-iitsa, mag-iitsa

--------: to throw, to hurl, to toss

:: hurling, throwing E3) The accident was averted by the skill of

the driver.

* itsura

:: shape, form * iwi

:: the way someone looks -----MAG: mag-iwi, nag-iwi, nag-iiwi, mag-iiwi

--------: to take care of children

* iwa --IPA: ipaiwi

------AN: iwaan --------: to give an animal to someone else to

--------: to stab someone take care of

:: stab :: (pag-iiwi) taking care of an animal for

someone else

* iwan T1) Mag-iwi ka ng anak niya.

-----MAG: mag-iwan, nag-iwan, nag-iiwan, E1) You take care of her child.

mag-iiwan

------AN: iwanan, iniwanan, iniiwanan, iiwanan * iyag

--------: to leave something behind ++ (maiyag) lustful, sexy

----MANG: mang-iwan

--------: to leave someone behind * iyak

------MA: maiwan ------UM: umiyak,, umiiyak, iiyak

--------: to be left ------AN: iyakan, iniyakan, iniiyakan, iiyakan

---MAGPA: magpaiwan --------: to cry

--------: to stay, to remain --MAPAPA: mapaiyak

T1) Mag-iwan ka ng pera para --------: to happen to cry

pampamalengke. T1) Umiyak ang bata ng iwan siya ng kanyang

E1) You leave some money for the groceries. nanay.

T2) Iwanan mo ang pera sa mesa. E1) The child cried after his mother left him.

E2) Leave the money on the table. T2) Huwag mo akong iyakan.

T3) Huwag kang mang-iwan ng kasama. E2) Dont cry for me.

E3) Don't you leave your companions behind.

* iyan

* iwang ++ that

------AN: iwangan ++ (iyon) that, it, those

--------: to wipe the anus

:: wiping the anus after defecation * iyo

:: (pandewang) toilet paper ++ your, yours [singular]



* iwas * Ka

------UM: umiwas,, umiiwas, iiwas ++ appellation for elders and distant uncles or

------AN: iwasan, iniwasan, iniiwasan, iiwasan aunts

---MA-AN: maiwasan, naiwasan, naiiwasan, T1) Ka Pedro, Ka Maria.

maiiwasan E1) Elder Pedro, elder Maria.

--------: to avoid

:: (pag-iwas) avoidance * kaang

++ (maiiwasan) avoidable :: large earthen jar with a wide mouth

T1) Umiwas ka sa mga masasamang tao. ++ with the legs spread wide apart

E1) You avoid bad people.

T2) Iwasan mo ang gulo sa buhay. * kaba

E2) Avoid being in trouble. :: palpitation > kabahan

T3) Naiwasan ang aksidente sa kahusayan ng :: premonition

tsuper.

* kabaak

:: the other half * kabayo

:: horse

* kababalaghan

:: marvel, phenomenon * kabesera

:: head of a table [at meal] > kabisera

* kabado

++ in doubt, nervous * kabibi

:: clam, empty clam shell > kabibe

* kabag

:: gas pain {die Blaehung} * kabig

:: fruit bat ------UM: kumabig,, kumakabig, kakabig

------IN: kabigin, kinabig, kinakabig, kakabigin

* kabal --------: to draw or pull towards one's self, to

:: potion, talisman collect one's winnings in gambling

:: act of pulling towards oneself

* kabalyas T1) Kumabig siya ng malaki.

:: saddlebag E1) He gathered in a big share.

:: a fish T2) Kabigin mo ang pinanalunan mo.

E2) Get your winnings.

* kabalyerisa

:: cavalry > kalbaryo * kabil

:: double chin

* kabalyero

:: gentleman, knight * kabila

:: other side

* kabalyete ++ opposite

:: sawhorse ++ (kabilan) unequal, unsymmetrical

++ (magkabila) either

* kaban ++ (kabilaan) reversible

:: measure of palay T1) May bakod sa magkabilang panig ng kalye.

:: chest for clothes E1) There is a fence on either side of the road.



* kabanata * kabilu

:: chapter, episode :: a tree



* kabang * kabilya

:: a fish :: dowel, rod

++ multi-colored

* kabinet

* kabanya :: cabinet, dresser

:: cabin, hut

* kabisa

* kabaret ----MANG: mangkabisa, nangkabisa,

:: dance hall, cabaret nangkakabisa, mangkakabisa

------IN: kabisahin, kinabisa, kinakabisa,

* kabasi kakabisahin

:: a fish --------: to memorize

:: (pagkakabisa) cogency

* kabatsoy ++ (kabisado) memorized, learned by rote

:: a frog T1) Kabisahin mo ang tula.

E1) Memorize the poem.

* kadete

* kabisote :: cadet {der Kadett}

++ dull-headed

* kadkad

* kabit -----MAG: magkadkad

------UM: kumabit,, kumakabit, kakabit --------: to unroll

-----MAG: magkabit, nagkabit, nagkakabit, ++ unfurled, spread out

magkakabit

-------I: ikabit, ikinabit, ikinakabit, ikakabit * kadyos

--Pas: pagkabitin :: pigeon pea

--------: to fasten, to attach, to connect, to cling

to, to link, to join * kadyot

:: (pangkabit) fastener :: upward thrust or stab, jerk

:: (pagkakabit) attachment, installation

++ attached * kagalkal

++ (magkakabit) mutual :: whirring sound

T1) Kumabit sa kanya ang linta.

E1) The leech clung to him. * kagampan

T2) Ikabit mo ang kandado sa pinto. :: maturity of pregnancy

E2) Put the padlock on the door.

* kagang

* kable :: hard soil

:: cable ++ hard, overdried



* kabo * kagaskas

:: corporal :: rattling sound



* kabog * kagat

:: loud thump ------UM: kumagat,, kumakagat, kakagat

------IN: kagatin, kinagat, kinakagat, kakagatin

* kabonegro --------: to bite

:: sago palm :: bite {der Biss}

:: (pakagat) bait {der Koeder}

* kabuluhan T1) Kumagat siya sa aking bayabas.

:: value, significance, meaning E1) She took a bite off my guava.

++ with sense, with importance

T1) Walang kabuluhan. * kagaw

E1) Nonsense, no value, no meaning. :: germs, bacteria {der Keim}



* kabulusan * kagingking

:: open space, public place :: tinkling sound



* kabuti * kagkag

:: mushroom :: scratching to relieve the itch

++ spread out [wings]

* kabuyaw

:: a citrus tree * kagod

:: grating sound

* kadena

:: chain > tanikala {die Kette} * kagugkog

:: sound of thunder, explosion

* kahon

* kagungkong :: box, crate, drawer of a table {die Kiste}

:: clamor

* kahoy

* kagyat ---MA-NG: mangahoy, nangahoy,

++ instantly, immediate nangangahoy, mangangahoy

--------: to gather wood [forest]

* kaha :: wood, lumber {das Holz}

-------I: ikaha, ikinaha, ikinakaha, ikakaha :: tree {der Baum}

--------: to put in a box :: (kakahuyan) woodland

:: pack [cigarettes] {die Packung} ++ (makahoy) wooden



* kahawig * kahulugan

++ similar, resemble, look-alike -----MAG: magngahulugan $

--------: to signify

* kahel :: meaning, significance {die Bedeutung}

:: an orange tree :: (talahuluganan) glossary, vocabulary

++ (makahulugan) expressive

* kahera ++ (singkahulugan) synonym > kasingkahulugan

:: cashier > kahero {der Kassierer}

* kaila

* kahig -----MAG: magkaila, nagkaila, nagkakaila,

------UM: kumahig,, kumakahig, kakahig magkakaila

------IN: kahigin, kinahig, kinakahig, kakahigin -------I: ikaila, ikinaila, ikinakaila, ikakaila

------AN: kahigan, kinahigan, kinakahigan, --------: to deny, to profess ignorance of

kakahigan ++ unknown, hidden, secret

--------: to scratch off T1) Huwag kang magkaila na ikaw ay may

:: scratching off a loose surface, as soil asawa na.

scratched off by chickens E1) Don't deny that you are already married.

T1) Kumahig ng lupa ang manok. T2) Ikaila mo kaya na ikaw ay hindi na binata?

E1) The chicken scratched the ground. E2) Will you deny that you are no longer a

T2) Kahigin mo ang mga dahong nahulog sa bachelor?

lupa.

E2) Rake the leaves off the ground. * kailan

++ when? > kaylan, kelan {wann}

* kahiman ++ (kahit kailan) any time

++ although ++ (kailanman) whenever

++ (magpakailanman) forever

* kahit ++ (kamakailan) lately

++ although, even if, inspite of

* kailangan

* kahinatnan ---MA-NG: mangailangan, nangailangan,

:: upshot nangangailangan, mangangailangan

------IN: kailanganin, kinailangan, kinakailangan,

* kahol kakailanganin

------UM: kumahol --------: to need

--------: to bark [dog] MAGSIPAG: magsipangailangan

:: bark of a dog {das Bellen} --------: to need [plural]

T1) Kumakahol ang aso. :: needs

E1) The dog is barking. :: (pangangailangan) necessity, requirement

++ need, ought, must, necessary

T1) Kailangan mo ba ito?

E1) Do you need this? * kakabit

:: a fish

* kain

------UM: kumain,, kumakain, kakain * kakak

------IN: kainin, kinain, kinakain, kakainin ------UM: kumakak

-------I: ikain, ikinain, ikinakain, ikakain --------: to cackle

--------: to eat

---MAGPA: magpakain, nagpakain, * kakalot

nagpapakain, magpapakain :: nudist

---PA-IN: pakainin, pinakain, pinakakain,

pakakainin * kakanggata

--------: to feed :: first undiluted coconut milk

----MANG: manginain :: gist, substance, essence

--------: to graze

------MA: makain, nakain, nakakain, makakain * kakas

----MAKA: makakain, nakakain, nakakakain, ------UM: kumakas

makakakain --------: to rasp {raspeln}

--------: to be able to eat :: abrasion

---MAGPA: magpahain $

--------: to set the table * kakaw

:: eating :: cocoa

:: (kainan) banquet, restaurant

:: (pagkain) food {das Essen} * kakawag

:: (kakanan) dining room :: a fish

++ (makakain) edible

T1) Kumain siya ng marami kagabi. * kakayod

E1) She ate a lot last night. ------UM: kumakayod

T2) Kainin mo na ang letson. --------: to work hard

E2) Eat the roasted pig.

T3) Huwag ninyong kainin ang pagkain nila. * kaki

E3) Don't eat their food. :: khaki

++ khaki

* kaing

:: woven bamboo basket * kako

++ I said, as I say [wika ko]

* kaingin

:: slash and burn agriculture {die Brandrodung} * kala

:: (kaingero) slash and burn farmer ------UM: kumala

--------: to gargle

* kait :: bowl

-------I: ikait :: pulley

--------: to withhold, to deny, to refuse :: tortoise



* kaka * kalaba

:: name for eldest uncle or aunt :: white spots on the eyeball, cataract

:: name of eldest sibling

* kalabasa

* kakab :: pumpkin, squash

:: notch

++ hollow, empty * kalabit

------UM: kumalabit,, kumakalabit, kakalabit * kalakal

------IN: kalabitin, kinalabit, kinakalabit, ------IN: kalakalin, kinalakal, kinakalakal,

kakalabitin kakalakalin

--------: to touch with a finger --------: to commercialize

:: touching with the tip of the finger -MAKIPAG: makipagkalakalan

:: (kalabitan) trigger --------: to trade

T1) Huwag kang mangalabit ng hindi mo :: merchandise, commerce, goods > kalakalan

kakilala. :: (mangangalakal) businessman

E1) Don't touch anyone you don't know. ++ (pangalakal) commercial, having to do with

T2) Kalabitin mo si Maria para gumising na siya. business

E2) Touch Maria so she will get up from sleep. ++ (pangkalakal) mercantile



* kalabog * kalakyan

:: crashing sound from a fallen body :: adult male water buffalo



* kalaboso * kalam

-------I: ikalaboso, ikinalaboso, ikinakalaboso, :: remorse, feeling of hunger

ikakalaboso

--------: to imprison * kalamansi

:: prisoner :: a citrus fruit

T1) Ikinalaboso siya ng pulis.

E1) The police imprisoned him. * kalamay

:: confection made with flour, coconut milk and

* kalabukab sugar

:: a water snake

* kalamba

* kalabyang :: kind of large jar

:: a bat

* kalambigas

* kaladkad :: gold bracelet with three strands

------UM: kumaladkad

------IN: kaladkarin * kalambigi

--------: to drag :: bracelet

:: dredge net, act of dragging

* kalambre

* kalag :: cramp

------IN: kalagin, kinalag, kinakalag, kakalagin

------AN: kalagan * kalamidad

--------: to untie, to undo :: calamity

++ untied, loosened

* kalamkam

* kalaghala :: tingling sensation

:: phlegm

* kalamnan

* kalagkag :: substance

:: gargle, hard scratching

* kalampag

* kalahay ------UM: kumalampag

:: fervent desire --------: to bang

:: loud shriek :: clanking noise

* kalamunding ---MA-NG: mangalap

:: a citrus fruit ------IN: kalapin

--------: to recruit

* kalamyas :: log, lumber

:: a sour fruit

* kalapa

* kalan :: careful consideration

:: stove

* kalapati

* kalandak :: dove, pigeon

---MA-NG: mangalandakan

--------: to boast, to brag, to speak of with pride * kalapato

:: act of boasting, spreading rumors :: a fish



* kalandong * kalapay

:: awning, arbor :: tassel, fin



* kalandra * kalapnit

:: bier, hearse :: species of small bat



* kalang * kalas

:: wedge > pangalang ------UM: kumalas,, kumakalas, kakalas

--------: to break away from, to untie

* kalangay -----MAG: magkalas, nagkalas, nagkakalas,

:: cockatoo magkakalas

------IN: kalasin, kinalas, kinakalas, kakalasin

* kalangkang --------: to rip apart, to cancel

:: disorderly pile ++ detached, disconnected

T1) Kumalas siya sa kaniyang barkada.

* kalangkaw E1) He broke away from his clique.

:: a fish T2) Kalasin mo ang tinahi.

E2) Rip apart what has been sewed.

* kalansay

:: skeleton * kalasag

:: coat of arms, shield

* kalansing

:: jingling sound * kalasaw

:: wriggling movement

* kalantari

:: idle gossip * kalasing

:: clinking sound

* kalantas

:: a tree * kalat

------UM: kumalat

* kalantis -----MAG: magkalat, nagkalat, nagkakalat,

:: swishing sound magkakalat

-------I: ikalat

* kalantog ---MAGPA: magpakalat, nagpakalat,

:: rattling sound nagpapakalat, magpapakalat

--------: to scatter, to sprawl

* kalap :: litter, disorder

:: (pagkalat) circulation --------: to touch, to pluck

:: (pagpapakalat) scattering :: light touch

++ sporadic, scattered

++ (magkalat) widespread * kalbo

:: (pagkakalbo) baldness

* kalatas ++ bald, hairless > panot, bokal

:: written message, letter

* kaldo

* kalatis :: broth

:: sound, noise :: (kaldero) pot, kettle

:: (kaldereta) meat stew

* kalatkat

:: act of spreading out * kalesa

:: horse-drawn rig or chaise

* kalatog

:: knocking sound * kali

:: peace

* kalatong ++ quiet

:: small drum, clash

* kalibkib

* kalatsutsi :: copra

:: a tree

* kalibre

* kalaw :: caliber, capacity

:: a bird

* kalidad

* kalawang :: quality

:: rust

++ (kalawangin) rusty * kaligay

:: a snail

* kalawat

-------I: ikalawat * kaligkig

--------: to tie to a stake ------UM: kumaligkig,, kumakaligkig, kakaligkig

---MA-NG: mangaligkig, nangaligkig,

* kalawili nangangaligkig, mangangaligkig $

:: accord, harmony --------: to shiver from the cold

:: shiver

* kalawkaw

------UM: kumalawkaw * kalikol

--------: to stir with a stick :: probe



* kalay * kalikot

++ with weak knees ------IN: kalikutin, kinalikot, kinakalikot, kakalikutin

--------: to poke and stir

* kalaykay ------AN: kalikutan

------IN: kalaykayin --------: to prank

--------: to rake :: slender tube to crush and mix buyo

:: rake :: act of poking in a hole

T1) Huwag mong kalikutin ang ilong mo.

* kalbit E1) Don't poke your finger in your nose.

------IN: kalbitin

* kalilya :: scratch

:: catheter

* kalmot

* kalindaryo ------UM: kumalmot

:: calendar > kalendaryo ------IN: kalmutin

--------: to scratch, to paw

* kaling :: harrow

:: steering handle, rudder, tiller

* kalog

* kalinga ------UM: kumalog,, kumakalog, kakalog

:: support, patronage, refuge; solicitude --------: to rattle, to shake

-----MAG: magkalog, nagkalog, nagkakalog,

* kalingkingan magkakalog

:: little finger -------I: ikalog, ikinalog, ikinakalog, ikakalog

------IN: kalugin, kinalog, kinakalog, kakalugin

* kalipkip --------: to rattle or shake the contents of a box

:: a vine or bottle

---MA-NG: mangalog

* kaliskis --------: to tremble, to quiver, to shake

------AN: kaliskisan, kinaliskisan, kinakaliskisan, :: (ngalog) extreme weakness, fatigue

kakaliskisan ++ wobbly, shaky, mentally unbalanced

--------: to scale T1) Kumalog ang bola sa loob ng kahon.

:: scales [fish] E1) The ball rattled in the box.

++ (makaliskis) scaly T2) Huwag mong kalugin ang itlog sa kahon.

T1) Makakaliskisan mo ba ang isda? E2) Don't shake the eggs in the box.

E1) Can you scale the fish?

* kalong

* kaliwa ------UM: kumalong,, kumakalong, kakalong

------IN: kaliwain, kinaliwa, kinakaliwa, kakaliwain -----MAG: magkalong, nagkalong,

--------: to use the left hand, to double cross nagkakalong, magkakalong

---MAGPA: magpakaliwa ------IN: kalungin, kinalong, kinakalong,

--------: to go left kakalungin

---MA-NG: mangaliwa -------I: ikalong, ikinalong, ikinakalong, ikakalong

--------: to double cross --------: to hold on one's lap, to take on the lap

++ left-hand, left, left-side :: lap > kalungan

++ (kaliwete) left-handed ++ held in one's lap

T1) Kumalong ang bata sa kandugan ng nanay

* kalkal niya.

------UM: kumalkal E1) The child sat on his mother's lap.

--------: to scratch T2) Kalungin mo ang bata.

E2) Take the child on your lap.

* kalma

------UM: kumalma * kalos

--------: to abate ++ shaky

---MAGPA: magpakalma

--------: to be calm * kalsado

:: footwear

:: (kalmante) sedative > pampakalma :: (kalsador) shoehorn

++ calm, quiet

* kalsonsilyo

* kalmos :: briefs, undershorts > karsonsilyo

:: (kalyehon) lane, alley

* kaltas :: (kalyehero) loiterer {der Herumtreiber}

------UM: kumaltas

--------: to remove, to delete * kalyo

------IN: kaltasin :: corn [feet] > lipak

--------: to deduct, to subtract, to lay off ++ (kalyuhin) horny

++ removed, detached, canceled

* kalyos

* kalubkob :: a dish

:: coating on vegetables [onion]

* kama 1

* kalugkog :: bed > katre

:: muffled sound, distant roll of thunder :: (pangama) something for bed use



* kaluluwa * kama 2

:: soul, spirit ++ well adjusted

++ (pangkaluluwa) spiritual

* kama 3

* kalumata :: touching something dirty

---MA-NG: mangalumata

--------: to have rings around the eyes * kamagong

:: dark rings around the eyes from lack of sleep :: mahogany



* kalumbibit * kamal

:: a vine ------IN: kamalin

--------: to knead

* kalumpang :: large handful, kneading of dough

:: a tree

* kamalig

* kalumpit :: warehouse, granary

:: a tree

* kamandag

* kalupkop :: poison, venom {das Gift}

-----MAG: magkalupkop T1) May kamandag ang ahas.

------AN: kalupkupan E1) The snake has poison.

--------: to overlay

:: metal hoop, inlay, overlay * kamanyang

:: frankincense

* kaluskos

------UM: kumaluskos * kamao

--------: to crackle :: back of the hand, fist

:: rustling sound

* kamara

* kalutkot :: legislative chamber

:: act of searching through contents :: camera



* kalya * kamarera

:: fruit basket :: chambermaid

:: (kamarero) waiter

* kalye

:: street * kamarin

:: small storehouse :: gear shift



* kamarote * kamero

:: stateroom :: sheep



* kamas * kami

++ mashed with the hands ++ we, us [exclusive the person spoken to]



* kamatis * kamiging

:: tomato :: species of yam



* kamatsile * kaminero

:: a tree :: street cleaner



* kamay * kamisadentro

-----MAG: magkamay, nagkamay, :: long-sleeved shirt

nagkakamay, magkakamay

------IN: kamayin, kinamay, kinakamay, * kamisatsina

kakamayin :: outside shirt

--------: to use the hand

--MAG-AN: magkamayan, nagkamayan, * kamiseta

nagkakamayan, magkakamayan :: undershirt, t-shirt

-MAKIPAG: makipagkamay

------AN: kamayan, kinamayan, kinakamayan, * kamisola

kakamayan :: lady's shirt dress

--------: to shake hands

:: hand * kamison

:: (kamayan) using hands in eating :: chemise

:: (pagkamay) handshake

++ (pang-kamay) manual * kamit

-----MAG: magkamit, nagkamit, nagkakamit,

* kambal magkakamit

:: twins ------MA: makamit, nakamit, nakakamit,

makakamit

* kambil ------IN: kamitin, kinamit, kinakamit, kakamitin

:: spool ------AN: kamtan $

--Pas: makamtan, nakamtan, nakakamtan,

* kambing makakamtan

:: goat --------: to obtain, to gain, to get an award, to

attain

* kambiyo :: (pagkakamit) acquisition

------UM: kumambiyo,, kumakambiyo, ++ (makakamit) obtainable

kakambiyo T1) Nais niyang magkamit ng gantimpala.

-------: to shift gears E1) She wants to get a reward.

:: gears T2) Huwag mong kamitin ang hindi nararapat

* kambog sa iyo.

:: splashing sound E2) Don't gain something you don't deserve.



* kambyo * kamkam

-----MAG: magkambyo ------UM: kumamkam

--------: to change gears --------: to claim without rights

E1) She took my side [pertaining to an

* kamot argument].

------UM: kumamot,, kumakamot, kakamot

-----MAG: magkamot, nagkamot, nagkakamot, * kampilan

magkakamot :: sabre

---MA-NG: mangamot, nangamot,

nangangamot, mangangamot * kamping

------IN: kamutin, kinamot, kinakamot, kakamutin :: languor, weariness

--------: to scratch

:: (pangamot) scratching device * kampit

T1) Kumamot na lang siya ng ulo. :: small kitchen knife

E1) He just scratched his head.

T2) Magkamot ka na lang ng ulo. * kampo

E2) Just scratch your head. -----MAG: magkampo, nagkampo,

T3) Mangamot ka na lang ng pusa. nagkakampo, magkakampo

E3) Just scratch a cat. --------: to encamp

:: camp, field

* kamote :: (kamposanto) cemetery

:: sweet potato

* kampon

* kamoteng-kahoy :: disciple, follower

:: cassava or tapioca plant

* kamuhi

* kampana ------AN: kamuhian

:: bell --------: to detest, to hate

:: (kampanaryo) bell tower

* kamumo

* kampang :: small bee

:: swaying motion in walking

* kamutihan

* kampante :: a fish

++ unconcerned

* kamya

* kampanya :: ginger

------UM: kumampanya

--------: to campaign * kamyas

:: campaign : a sour fruit



* kampeon * kana

:: champion -------I: ikana

:: (kampeonato) championship > --------: to set a trap

pagkakampeon ------AN: kanaan

--------: to fix in place, to adjust, to set a trap

* kampi :: exertion, effort

------UM: kumampi,, kumakampi, kakampi :: (kanaan) fistfight, quarrel

------AN: kampihan, kinampihan, kinakampihan, ++ fixed, in place

kakampihan

--------: to take sides * kanaghala

:: (kakampi) ally :: phlegm

:: (pagkampi) bias, favoritism

T1) Kumampi siya sa akin. * kanal

-----MAG: magkanal, nagkanal, nagkakanal,

magkakanal * kandidato

--------: to groove :: candidate

:: canal :: (pagkakandidato) candidacy > kandidatura

++ (kanalado) grooved

* kandila

* kanan :: candle > kandela {die Kerze}

------UM: kumanan

--------: to make a right turn * kandili

++ right [side] :: caring for the poor, protection



* kanape * kandirit

:: sofa :: hop, jump



* kanaryo * kandos

:: canary :: a squash



* kanasta * kanduli

:: canasta, hamper :: a fish



* kanaw * kandungan

++ diluted, dissolved :: lap > kandongan

++ (kandong) held on the lap of a skirt

* kandabulol

-----MAG: magkandabulol * kanduro

--------: to be tongue tied, to be at a loss for :: a bird

words

* kanela

* kandado :: cinnamon

:: padlock, lock > seradura

* kangay

* kandalapak :: wedding party

:: prostitute

* kangga

* kandang :: sled like cart

:: wingspread of birds

* kanggreho

* kandanggaok :: crab

:: heron

* kanggrena

* kandarapa :: gangrene

:: a bird

* kangkan

* kandelabro ++ of the same clan or group

:: candelabrum

* kangkang

* kandelero :: yelping sound of dogs

:: candlestick

* kangkong

* kandi :: swamp cabbage, watercress

:: estrus

* kaniguan :: gold brooch

:: fortune, good luck

* kansog

* kanila :: gurgling sound

++ their, theirs

* kansora

* kanin :: species of banana

:: cooked rice

:: (kakanin) cake, tidbits, dainties, sweetmeats * kansot

:: jerk, jerking

* kanina

++ a little while ago, earlier * kansusuwit

:: halfbeak fish

* kanipay

:: poison ivy * kanta

------UM: kumanta,, kumakanta, kakanta

* kanita -----MAG: magkanta, nagkanta, nagkakanta,

++ yours and mine, of the two of us, possessive magkakanta

form of kata ------IN: kantahin, kinanta, kinakanta,

kakantahin

* kanling --------: to sing

:: pantry :: song

:: (manganganta) singer > kantor

* kanlong T1) Kumanta ka sa aking kaarawan.

------UM: kumanlong,, kumakanlong, kakanlong E1) Sing on my birthday.

------AN: kanlungan T2) Kantahin mo ang aking paboritong awitin.

-------I: ikanlong, ikinanlong, ikinakanlong, E2) Sing my favorite song.

ikakanlong

--------: to hide from view, to shelter * kantero

:: (kanlungan) shelter :: mason > masonero

++ sheltered :: (kanterya) masonry

T1) Kumanlong siya sa ilalim ng puno.

E1) He took shelter under the tree. * kanti

T2) Ikanlong mo ang mga damit sa silong ng :: light tap

bahay.

E2) Hide the clothes under the house. * kantidad

:: quantity

* kanluran

++ western, west, occidental * kantina

:: snack bar

* kanos :: metal flask for carrying liquids

:: odor of burnt food

* kantiw

* kansaw :: light touch

------MA: makansaw

--------: to be moved [water] * kantiyaw

------UM: kumantiyaw

* kanselado --------: to boo, to heckle

++ cancelled ------AN: kantiyawan

--------: to joke, to tease

* kansing :: banter, joking

:: (tagakantiyaw) barracker * kanyog

:: jerky movement

* kanto

:: street corner, cornerstone * kanyon

:: chant ---MA-NG: manganyon

--------: to bombard

* kantod :: cannon

------UM: kumantod :: (manganganyon) gunner

--------: to limp

:: limping * kaoba

:: mahogany

* kantog

:: tottering * kaon

------UM: kumaon

* kantonero --------: to fetch someone

:: loafer

* kaong

* kantot :: a palm tree

-----MAG: magkantot, nagkantot, nagkakantot,

magkakantot * kapa

------IN: kantutin, kinantot, kinakantot, kakantutin ------UM: kumapa,, kumakapa, kakapa

--------: to copulate ------IN: kapain, kinapa, kinakapa, kakapain

--------: to grope, to search for

* kanturi :: cape, layer of dirt or fat on the top of liquids

:: a clam T1) Kumapa siya sa dilim.

E1) He groped in the dark.

* kanugnog T2) Kapain mo ang lente sa loob ng bahay.

:: suburb E2) Grope for the flashlight inside the house.

++ adjoining, suburban

* kapag

* kanugtog ++ if, when, in case, whenever

:: a bird ++ (kapagdaka) as soon as, at once,

immediately

* kanulo

:: betrayal * kapak

:: a fish

* kanuping

:: a fish * kapal

:: thickness

* kanya :: creature

++ his, her, hers [possessive of siya] > kaniya :: (Maykapal) Creator

++ created

* kanyamaso ++ (makapal) thick

:: canvas

* kapalang

* kanyang ++ inexact

:: strut

* kapanabay

* kanyod ++ concomitant

:: movement of the male body in coitus

* kapansanan

:: inconvenience, injury, accident :: earlobe



* kapararakan * kapiranggot

:: use, value, advantage :: very small piece



* kapas * kapirangot

++ capable, enough :: wisp



* kapasidad * kapis

:: capacity :: scallop



* kapatas * kapisanan

:: foreman :: club, organization, society



* kapatid * kapit

:: brother or sister, sibling ------UM: kumapit,, kumakapit, kakapit

:: (kinakapatid) godbrother, godsister ------AN: kapitan

:: (kapatiran) fraternity, brotherhood > --------: to hold, to grasp

pagkamagkapatid -----MAG: magkapit, nagkapit, nagkakapit,

++ (pangkapatid) brotherly magkakapit

++ (pangkapatiran) fraternal --------: to join, to hold on to each other

-------I: ikapit, ikinapit, ikinakapit, ikakapit

* kapaw --------: to attach to, to connect to

:: removal of scum off the surface of a liquid :: (kapitan) holder, handle bar

:: (pangapit) hands, something used to hold

* kapay :: (kapitbansa) neighboring country

:: flapping of wings, swinging of arms :: (kapitbahay) neighbor

:: (kapitbahayan) neighborhood

* kape ++ stuck, sticking

:: coffee T1) Kumapit siya sa akin.

:: (kapetirya) cafeteria E1) He held on to me.

:: (kapitera) coffee pot T2) Ikapit mo ang kamay mo sa balikat ng

++ brown color bata.

T1) Umiinom ako ng kape tuwing umaga. E2) Put your hand on the child's shoulder.

E1) I take coffee every morning. T3) Magkapit kayo at baka kayo mahulog.

E3) Hold on to each other's hands or you might

* kapilas fall.

:: shred

* kapital

* kapiling :: (kapitalista) capitalist

:: person close to oneself :: (kapitalismo) capitalism

++ near, at the side of :: (pangangapital) investing money



* kapilya * kapitan

:: chapel :: captain

:: (kapelyan) chaplain :: (kapitan del baryo) barrio captain



* kapilyuhan * kapitolyo

:: escapade, misbehavior, naughtiness :: capitol



* kapingulan * kapitulo

:: chapter

* kapsa

* kapkap :: earthen jar

------UM: kumapkap,, kumakapkap, kakapkap

-----MAG: magkapkap, nagkapkap, * kapsula

nagkakapkap, magkakapkap :: capsule, cartridge

------IN: kapkapin, kinapkap, kinakapkap,

kakapkapin * kapulawan

------AN: kapkapan :: loneliness

--------: to frisk

:: frisk * kapupunan

T1) Kumapkap ka ng pera sa bulsa ko. :: complement

E1) Frisk my pocket for some money.

T2) Kapkapan mo ang bulsa ng nahuling * kapusukan

magnanakaw. :: impetuosity, incontinence

E2) Frisk the pocket of the thief who was

arrested. * kaputsa

:: hood

* kaple

:: a fish * kapwa

:: fellow human

* kapok ++ kindred, both, equally [applied to one of a

:: cotton tree pair]

T1) Kapwa sila magnanakaw.

* kapol E1) They are fellow thieves.

:: smear, smudge T2) Kapwa sila malakas.

E2) They are equally strong.

* kapon

:: castration * kara 1

:: castrated animal :: head side of a coin

++ castrated, gelded

* kara 2

* kapookan :: repeated stamping of feet

:: center of a place

* karag

* kapoot :: sound of heavy footsteps, restlessness

------AN: kapootan

--------: to hate, to abhor * karaka

:: (kapootan) abhorrence, odium ++ at once



* kapos * karakot

++ insufficient, lacking, wanting :: small handful



* kapote * karakrus

:: raincoat :: heads or tails, cointoss



* kapre * karamelo

:: folklore giant :: caramel



* kapritso * karamtam

:: caprice, whim, fancy :: garment

* karang * karera

:: awning, nipa roofing, float :: race, racing

:: coral reef, atoll :: career, profession



* karangkang * kareta

:: loud boasting :: small cart

:: a vine :: (karetilya) pushcart, wheelbarrow



* karaniwan * karete

++ ordinary, common, usual > pangkaraniwan :: spool, bobbin



* karapdap * karga

:: a tree -------I: ikarga

------AN: kargahan

* kararaan --------: to load

++ recent :: load, burden, freight > kargo, kargamento

:: (kargador) porter, baggage carrier

* karatig :: (pagkakarga) shipment

++ adjoining, neighboring :: (pangkargada) freighter

++ carried, loaded > kargado

* karatula

:: sign board * kari

:: curry

* karay

:: tortoise shell * karibal

:: rival

* karayagan

++ more important, right side of * karig

:: gallop

* karayom

:: needle * karihan

:: (butas-katayom) eye of the needle :: local restaurant



* karbon * karikatura

:: coal, carbon :: caricature

:: (karikaturista) cartoonist

* karburo

:: carbide * kariktan

:: effulgence, magnificence

* kardelina

:: goldfinch * karil

:: rail, track

* kardinal

:: cardinal > kardenal * karilyo

:: shadow play

* kare-kare

:: a dish * karilyon

:: carillon

* kareo

:: testing cocks to see if they can fight * karimlan

++ murky {finster} * karta

:: map, playing cards, letter

* karimot

------UM: kumarimot * kartel

--------: to scamper {huschen} :: handbill



* karinderya * kartelon

:: small store where food is served :: placard



* karinyo * kartera

:: affection :: portfolio, wallet



* karit * kartero

:: sickle, scythe :: mailman, postman



* kariton * kartilago

:: cart :: gristle



* kariwasaan * kartilya

:: riches, wealth :: primer book



* karnabal * kartolina

:: carnival, fair :: cardboard, bristol board > kartulina



* karne * karton

:: meat :: pasteboard, binder's board

:: (karne norte) corned beef

:: (magkakarne) butcher > karnisero * kartutso

++ (makarne) meaty :: cartridge

T1) Gusto mo ba ng karne?

E1) Will you have meat? * karubduban

:: intensity of a fire

* karo

:: hearse * karugtong

:: chariot :: continuation, sequel



* karos * karwahe

:: recklessness :: carriage



* karosa * kasa

:: float in a parade :: house, firm

:: covering bet

* karot :: (kasera) landlady

:: carrots :: (kasero) landlord

:: (kasador) man in charge of placing bets in

* karpentero cockfighting

:: carpenter > karpintero ++ cocked and ready to fire > kasado



* karsel * kasab

:: jail :: movement of the jaw in eating

* kasag :: jingle bell

:: sound of heavy footsteps

* kaskaho

* kasal :: gravel

-----MAG: magkasal, nagkasal, nagkakasal,

magkakasal * kaskas

---MAGPA: magpakasal, nagpakasal, :: spurt, rush

nagpapakasal, magpapakasal :: (kaskasero) speed maniac

-------I: ikasal, ikinasal, ikinakasal, ikakasal ++ scraped off

---PA-AN: pakasalan, pinakasalan,

pinapakasalan, papakasalan * kasko

--------: to marry :: long river boat with sheltering roofings at

:: wedding > kasalan either end

++ (kasado) married

* kaslag

* kasalanan :: canopy, awning

:: fault, sin

:: (pagkakasala) guilt * kaslog

:: (maykasalanan) culprit :: rumbling of the bowels



* kasalukuyan * kasmod

++ at the present time :: puckering of the nose



* kasaykasay * kaso

:: jinx {der Ungluecksbringer} ------AN: kasuhan, kinasuhan, kinakasuhan,

:: a bird kakasuhan

--------: to sue

* kaserola :: case in court, disagreement

:: casserole, pan

* kasta

* kasi :: breed, caste

:: dear, loved one

++ because * kastanyas

:: chestnut

* kasilyas

:: toilet, restroom or comfort room * kastanyetas

:: castanets

* kasim

:: back portion of a pig * kastigo

:: punishment

* kasindap ++ (kastigado) punished

:: a tree

* Kastila

* kasisung :: Spanish

:: a fish

* kastilyo

* kasiya :: castle

:: (kasiyahan) satisfaction, pleasure

++ sufficient, enough, adequate, fit * kasubha

:: a herb

* kaskabel

* kasukat

:: proportion, dimension * katang

++ proportional ------AN: katangan

--------: to put a support under

* kasukdulan :: support, stand

:: climax :: a crab

++ utmost, extreme

* katangian

* kasuy :: characteristic

:: cashew nuts

* katarata

* kata 1 :: cataract

++ the two of us

++ (kata na) let's go * kataro

:: catarrh

* kata 2

:: fiction, make-believe * katas

:: start of bubbling of boiled rice :: sap, juice {der Saft}

:: (pagkamakatas) succulence

* kataba ++ (makatas) juicy

:: a fish

* katastro

* katabay :: list of real properties in a town

:: slow, careful

* katawan

* katad ------UM: kumatawan,, kumakatawan,

:: animal skin, leather kakatawan

:: (mangkakatad) tanner --------: to personify

--IPA: ipakatawan

* kataga ---MAGPA: magpakatawan

:: grammatical particle, word --------: to depute

------IN: katawanin

* katakumba --------: to impersonate

:: catacomb :: body {der Koerper}

:: (kinatawan) representative, delegate

* katal :: (pangangatawan) physique

---MA-NG: mangatal, nangatal, nangangatal, ++ (pangkatawan) physical

mangangatal

--------: to tremble * katay

-----MAG: magkatay, nagkatay, nagkakatay,

* katala magkakatay

:: white parrot ------IN: katayin, kinatay, kinakatay, kakatayin

--------: to butcher, to cut into slices [meat], to

* katalaguhayan slaughter

:: enduring courage :: slice of meet, butchering

:: (mangangatay) butcher

* katalogo T1) Magkatay ka ng manok para sa fiesta.

:: catalog E1) Slaughter some chicken for the fiesta.

T2) Katayin mo na ang baka.

* katam E2) Slaughter the cow now.

:: carpenter's planer

* katedral :: primer spelling book

:: cathedral

* katsa

* katesismo :: muslin cloth

:: catechism

* katsang

* katha :: empty boasting

------UM: kumatha

--------: to compose * katsarita

:: literary composition :: a fish

:: (kumatha) composer

:: (mangangatha) novel * katsaro

:: worthless thing, broken piece of earthenware

* kati

------UM: kumati * katsot

--------: to itch :: a fish

:: lowtide

:: itch * katuwiran

++ (makati) itchy, scratchy ---MA-NG: mangatwiran, nangatwiran,

nangangatwiran, mangangatwiran

* katig --------: to plead

------UM: kumatig :: reason, argument > katwiran

--------: to favor, to back ++ (makatwiran) rational, reasonable, just

:: outrigger, support

* katuyot

* katipaw :: a fish

:: a quail

* katyaw

* katiting :: cockerel

:: particle

++ tiny * kawa

:: big kettle

* katkat

------UM: kumatkat * kawad

--------: to efface :: wire

++ blotted out, erased

* kawag

* katmon ------UM: kumawag

:: a tree --------: to wiggle

2----MAG: magkakawag, nagkakawag,

* katok nagkakakawag, magkakakawag

------UM: kumatok,, kumakatok, kakatok --------: to thrash about

------IN: katukin, kinatok, kinakatok, kakatukin :: movement of hands, feet or wings

--------: to knock [door]

:: sharp knock or rap * kawal

:: soldier

* katoliko :: (pangkawal) military

:: catholic

:: (katolisismo) catholicism * kawali

:: frying pan, wok

* katon

* kawan E3) Hook the wire on the nail.

:: herd, flock

* kawkaw

* kawang -----MAG: magkawkaw

:: crack --------: to play with water with the hands

++ detached, apart :: dipping of the hand in liquid

:: barking of a dog

* kawas

:: forgiveness, emancipation * kawot

++ freed :: ladle



* kawasa * kay 1

:: endurance of something bad ++ to, from, for > kina



* kaway * kay 2

------UM: kumaway,, kumakaway, kakaway ++ how [exclamation]

------AN: kawayan T1) Kay ganda!

--------: to wave with the hand E1) How beautiful!

:: waving of the hand > wayway

T1) Kumaway siya sa akin bago siya umalis. * kaya

E1) He waved at me before he left. --Pas: ipakakaya

T2) Kawayan mo si Ana. --------: to enable

E2) Wave at Ana. :: competence, ability

:: (kakayahan) afford, capacity, resource

* kawayan ++ perhaps, maybe, so, that's why, therefore

:: bamboo T1) Hindi ka mabait kaya ayoko sa iyo.

E1) You are not good, therefore, I don't like

* kawil you.

:: fish hook

* kayag

* kawing ----MANG: mangkayag

:: link of a chain ------IN: kayagin, kinayag, kinakayag, kakayagin

--------: to invite, to induce

* kawit :: invitation, inducing

------UM: kumawit,, kumakawit, kakawit T1) Mangkayag ka ng pupunta sa palengke.

------MA: makawit, nakawit, nakakawit, E1) Invite someone to go with you to to the

makakawit market.

-----MAG: magkawit, nagkawit, nagkakawit, T2) Kayagin mo si Maria manood ng sine.

magkakawit E2) Invite Maria to watch a movie.

-------I: ikawit, ikinawit, ikinakawit, ikakawit

------IN: kawitin, kinawit, kinakawit, kakawitin * kayakas

--------: to hook :: fallen dried leaves

:: hook :: kind of fishing net

:: (pangawit) hook used for picking fruits

T1) Kumawit ang pantalon niya sa pako. * kayas

E1) His trousers got hooked on the nail. ------AN: kayasan

T2) Magingat ka sa paglalakad at baka --------: to scrape off nodes

makawit ang pantalon mo sa pako.

E2) Be careful as you walk or your trousers * kayat

might get hooked on the nail. :: trickling

T3) Ikawit mo ang alambre sa pako.

* kayawa ++ carried close to the chest

:: disease of the spleen

* kayuyo

* kayimito :: belly, abdomen

:: star-apple > kaymito, kaimito

* keha

* kaykay :: complaint, grumble

------UM: kumaykay

--------: to scratch the soil [chicken] * kelot

:: boy

* kayo 1

++ you [plural] * kendeng

:: exaggerated wiggling of the hips

* kayo 2

:: cloth, fabric * kerida

:: mistress

* kayod :: (kerido) lover, darling

------UM: kumayod,, kumakayod, kakayod

------IN: kayurin, kinayod, kinakayod, kakayurin * keso

--------: to scrape, to grate :: cheese

:: grating, scraping

:: (pangayod) device used for grating or * ketong

scraping :: leprosy

++ scraped :: (ketongin) leper

T1) Kumayod kami ng niyog.

E1) We scraped the coconut. * kiay

T2) Kayurin mo ang niyog. :: swaggering movement

E2) Scrape the coconut.

* kibal

* kayog :: string bean

++ lopsided :: warping



* kaypala * kibit

++ perhaps :: jerk, twitch, shrug of the shoulders



* kayrel * kibkib

:: watch chain ------IN: kibkibin

--------: to gnaw

* kaysa

++ than, more than * kibo

------UM: kumibo,, kumikibo, kikibo

* kayugkog --Akt: maikibo

:: sound of thunder ------IN: kibuin, kinibo, kinikibo, kikibuin

--------: to talk, to move, to stir, to break the

* kayumad silence with someone by talking

:: young of head louse :: motion, movement

:: breaking of silence

* kayumkom T1) Kumibo ka naman diyan.

:: clenched fist E1) Say something.

T2) Kibuin mo ang nalulungkot na bata.

* kayungkong E2) Talk to the lonely child.

--------: to know, to meet, to become

* kibot acquainted

:: throb, pulsation --IPA: ipakilala, ipinakilala, ipinakikilala,

ipakikilala

* kidkid --------: to present something

-----MAG: magkidkid ---MAGPA: magpakilala

--------: to wind on a roll --------: to characterize

:: spool > kidkiran {die Rolle} :: (kakilala) acquaintance

:: (pag-kilala) acknowledgement

* kidlat :: (pagka-kilala) prestige, reputation

------UM: kumidlat,, kumikidlat, kikidlat :: (tagapagpakilala) toastmaster {der

--------: to flash as of lightning Zeremonienmeister}

:: lightning > lintik ++ famous, well-known, acquainted with

T1) Kumidlat kagabi. another

E1) There was lightning last night. ++ (kinikilala) reputed

T1) Magkakilala silang dalawa.

* kigting E1) They happen to know each other.

:: a fish T2) Ipinakikilala ko sa iyo ang aking ina.

E2) I would like you to meet my mother.

* kiim

:: iron tongs * kilatis

:: carat

* kikel

:: carpenter's file > kikil {die Feile} * kilaw

:: raw meat

* kikig ++ juvenile, youthful

------UM: kumikig

--------: to clean the ears * kilay

:: eyebrow {die Augenbraue}

* kikiro

:: a fish * kilib

:: ticklish feeling

* kikiyo

:: a bird * kilig

----MANG: mangkilig

* kikyam ------IN: kiligin, kinilig, kinikilig, kikiligin

:: fried meat loaf sandwich --------: to shudder, to shiver, to chill

:: tremble, shudder

* kilabot T1) Malamig sa labas, baka ka kiligin.

---MA-NG: mangilabot, nangilabot, E1) It is cold outside, you might shiver.

nangingilabot, mangingilabot

--------: to appall {erschrecken} * kilik

:: goose bumps, gooseflesh > pangilabot -----MAG: magkilik, nagkilik, nagkikilig, magkikilig

:: terror, fear ------IN: kilikin, kinilik, kinikilik, kikilikin

:: (pangingilabot) tingle {das Kribbeln} --------: to carry against the hips

T1) Kilikin mo ang bata.

* kilala E1) Carry the child on your hip.

-----MAG: magkilala, nagkilala, nagkikilala,

magkikilala * kilikid

------MA: makilala, nakilala, nakikilala, makikilala :: thread

------IN: kilalanin, kinilala, kinikilala, kikilalanin $

* kilikili :: a fish

:: armpit

* kimaw

* kililing ++ with a defective arm or hand, clumsy

:: small bell

* kimbot

* kiling :: throb, slight muscular spasm, twitch

------UM: kumiling

--------: to tilt, to incline * kimi

:: inclination towards a side ---MA-NG: mangimi

:: mane of a horse, twisted neck --------: to feel shy

++ (makiling) biased, inclined towards the side ++ shy, bashful > ngimi



* kilis * kimiko

:: shrinking [wood] :: chemist

:: (kimika) chemistry

* kilit ++ chemical

:: hunching of the shoulders

* kimis

* kiliti :: subordinate person

------IN: kilitiin, kiniliti, kinikiliti, kikilitiin ++ squeezed in the fist

--------: to tickle

:: ticklish feeling, tickle * kimkim

++ (makilitiin) ticklish ------IN: kimkimin

??? kikiliti --------: to clench

++ held in the fist

* kilo

:: kilogram * kimot

:: rafter of a roof :: handicraft

++ bent, crooked :: unconscious movement of the hand or feet

T1) Bigyan ninyo ako ng isang kilong patatas. by a seated person

E1) Give me one kilo of potatoes.

* kimpal

* kilometro :: lump, clod

:: kilometer

* kimpay

* kilos ++ crippled in hands or feet

------UM: kumilos

--------: to act, to behave, to be active * kimpot

---MAGPA: magpakilos :: shrimp trap

--------: to mobilize ++ narrower than usual

:: movement, motion, behavior, attitude,

manner > kilusan * kinanda

:: a rice

* kiluwa

:: powdered mustard * kinang

:: shine

* kilya ++ (makinang) glittering

:: keel

* kindat

* kilyong :: wink [eye]

* kinday * kiosko

:: strut :: kiosk > kiyosko



* kingke * kipit

:: wick lamp :: money stolen in small amounts



* kini * kipkip

:: a fish -----MAG: magkipkip, nagkipkip, nagkikipkip,

magkikipkip

* kinig ------UM: kumipkip

------MA: makinig, nakinig, nakikinig, makikinig ------IN: kipkipin, kinipkip, kinikipkip, kikipkipin

---PA-AN: pakinggan, pinakinggan, --------: to carry under the armpit, to carry with

pinapakinggan, papakinggan $ the arm pressed against the body

--------: to listen :: (pakipkip) gift given in baptisms and

:: something heard confirmations

:: (makinig) attention ++ (nakahalukipkip) with forearms crossed close

:: (tagapakinig) listener to body below the chest

T1) Makinig ka sa iyong mga magulang. T1) Magkipkip ka ng diyaryo papuntang

E1) Listen to your parents. opisina.

E1) Carry a newspaper on the way to the

* kinina office.

:: quinine T2) Kipkipin mo ang diyaryo.

E2) Carry the newspaper.

* kinis

:: polish, smoothness * kipot

++ (makinis) smooth, fine -----MAG: magkipot, nagkipot, nagkikipot,

magkikipot

* kinsena ------AN: kiputan

:: fortnight --------: to make tighter, to narrow

:: narrowness > kakiputan

* kinsenera ++ (makipot) narrow, tight

:: debutante ball ++ (singkipot) as narrow as > kasingkipot

T1) Kiputan mo ang daan.

* kinsikinsi E1) Make the way narrow.

:: balustrade, spokes T2) Magkipot ka ng daan.

E2) You make the way narrow.

* kintab

:: gloss, glaze, polish * kirapo

:: (kakintaban) glossiness :: a fish

++ (makintab) shiny

* kirat

* kintal :: scar on eyelid

-------I: ikintal ++ with a squint in one eye

--------: to seal

* kiri

* kintay :: flirt

++ coagulated ++ coquettish, flirtatious



* kintsay * kirot

:: Chinese celery ------UM: kumirot

--------: to twinge :: stiffening of the body

:: stinging pain > pangingirot

++ (makirot) aching, painful * kislot

------UM: kumislot

* kisa --------: to wriggle {sich winden}

:: corn or other grains mixed with rice :: muscular movement



* kisame * kita 1

:: ceiling ------MA: makita, nakita, nakikita, makikita

--------: to see, to find

* kisap -----MAG: magkita, nagkita, nagkikita, magkikita

:: wink, blink --------: to see each other

--IPA: ipakita

* kisaw --------: to show, to indicate

:: ruffling of water -MAKA: makakita, nakakita, nakakikita,

makakikita

* kisay --------: to be able to see

:: convulsions, death throes ---MAGPA: magpakita

--------: to appear

* kisig ++ seen, obvious

:: elegance > kakisigan ++ (tamo) You see! [nakita mo]

++ (makisig) handsome, dashing, elegant, well- ++ (maipakita) to be able to show to someone

dressed ++ (mapangitain) visionary

T1) Nais nilang magkita mamayang gabi.

* kisiw E1) They want to see each other tonight.

:: bird trap T2) Tamo, bagay sa iyo iyan!

E2) See, this fits you!

* kiskis T3) Nakita mo ang aking kaibigan sa palengke.

-----MAG: magkiskis, nagkiskis, nagkikiskis, E3) I saw my friend in the market.

magkikiskis

------UM: kumiskis,, kumikiskis, kikiskis * kita 2

------IN: kiskisin, kiniskis, kinikiskis, kikiskisin ++ you to me [ko ka]

-------I: ikiskis

--------: to rub against a surface * kita 3

:: milling of rice ------UM: kumita,, kumikita, kikita

:: friction > pagkikiskisan ------IN: kitain, kinita, kinikita, kikitain

:: (kiskisan) ricemill, striking surface of a --------: to earn

matchbox :: earnings, salary, wage

T1) Kumiskis ang magaspang na tela sa balat T1) Kumita siya ng malaki sa kompanya.

niya. E1) He earned a lot at the company.

E1) The rough cloth rubbed on his skin.

T2) Ikiskis mo ang kutsilyo sa bato. * kitang

E2) Sharpen the knife on the whetstone. :: fishing line with many hooks

:: a fish

* kislap

------UM: kumislap,, kumikislap, kikislap * kiti

--------: to sparkle :: young chick

:: sparkle :: ticklish feeling

++ (makislap) luminous, lustrous

* kitid

* kislig :: narrowness

++ (makitid) narrow

* klabete

* kitikiti :: tack, small nail

:: mosquito larva > kikinsot, kikiyo

* klabiha

* kitil :: peg

------UM: kumitil

------IN: kitlin $ * klarin

--------: to nip off, to kill :: bugle

:: a fish :: (klarinete) clarinet



* kiwa * klaro

:: warp, wobbly condition :: white of an egg

++ embarrassed, twisted, crooked

* klase

* kiwit :: class

++ bend, crooked, twisted :: kind



* kiya * klaustro

:: manner of walking, characteristic gesture :: cloister



* kiyakis * klero

:: friction > kiyakos :: clergy



* kiyakoy * klima

:: dangling the feet :: climate, weather



* kiyamlo * klinika

:: noodle dish with eggs :: clinic



* kiyang * kliyente

:: walking with the legs apart :: client



* kiyapo * ko

:: duckweed ++ I, my, mine



* kiyas * koadyutor

:: physical posture, attitude :: curate



* kiyaw * kobrador

:: swarming, wriggling movements :: collector



* kiyay * kobransa

++ with dislocated hips, lame :: money collected



* kiyeme * kodak

---MAGPA: magpakiyeme :: camera

--------: to play hard to get, to pretend to dislike

* kodigo

* klabe :: code of laws or rules, cheat sheet

:: clue

* kokak * kolyar

------UM: kumokak :: collar for animals, neck chain

--------: to croak

:: sound of frogs * komadre

:: lady sponsor > kumadre, kumare

* koko

:: kind of muslin * komadrona

:: midwife

* kokomo

:: a fish * komandante

:: commandant

* kola

:: trail of a dress * kombento

:: glue, paste :: convent, rectory



* kolado * komedor

:: uninvited guest, gate crasher :: dining room > kumedor

:: (komida) meal

* kolehiyo

:: college * komedya

:: (kolehiyala) female collegian :: comedy



* kolekta * komentarista

---MA-NG: mangolekta, nangolekta, :: commentator

nangongolekta, mangongolekta

------IN: kolektahin, kinolekta, kinokolekta, * komersyo

kokolektahin :: business, trade

--------: to collect something, to gather ++ (komersiyal) commercial

:: collection

T1) Mangolekta ka ng abuloy sa mga biktima * kometa

ng bagyo. :: comet

E1) Collect some financial assistance for

typhoon victims. * komiko

T2) Kolektahin mo ang tuyong dahon sa hardin. :: clown

E2) Gather the dry leaves in the garden. ++ comical > komika



* kolera * komilyas

:: cholera :: quotation marks



* koliko * komisaryo

:: colic ++ commissary



* kolitis * komisyon

:: spinach weed :: commission



* kolonya * komoda

:: colony :: chest of drawers



* kolorete * komodo

:: rouge ++ comfortable

* kompadre * kondenado

:: male sponsor > kumpare :: (pagkondena) condemnation {die

Verurteilung}

* kompanya ++ condemned {verurteilt}

:: company

* kondensada

* kompanyero :: condensed milk

:: colleague, companion

* kondisyon

* komparsa :: condition, mood > kundisyon

:: string band ++ (kondisyonal) conditional



* kompermiso * kondoktor

++ Excuse me :: conductor in a public vehicle > kunduktor



* kompetensya * kondol

:: competition :: a gourd



* kompiyansa * koneho

:: confidence, reliance, courage, firmness of :: rabbit

opinion

* kongkreto

* kompleto :: concrete

++ complete ++ made of cement



* komplot * kongreso

:: plot, scheme, conspiracy :: congress



* komporme * konseho

++ agreeable :: counsel, council

:: (konsehal) councilor

* komprobante

:: voucher * konsilyo

:: high council

* komprometido

++ engaged, pledged * konsiyensiya

:: conscience

* kompromiso

:: pledge, engagement, commitment * konsiyerto

:: concert, agreement

* komunidad

:: community, society * konsorte

:: (mankomunidad) commonwealth :: escort, consort



* komunismo * konstabularyo

:: communism :: constabulary

:: (komunista) communist

* konsul

* komunyon :: consul

:: communion :: (konsulado) consulate

* konsulta

-----MAG: magkonsulta * kopla

--------: to refer :: couplet

:: consultation

* kopo

* konsumido :: sweep, winning all games

:: (konsumisyon) exasperation > kunsumisyon

++ exhausted, exasperated * kopon

:: group of friends, team > koponan

* konsuwelo

:: comfort * kopra

:: dried coconut meat

* kontinente

:: continent * kopya

------UM: kumopya,, kumokopya, kokopya

* kontodo ------IN: kopyahin, kinopya, kinokopya,

++ complete with, laden with kokopyahin

--------: to copy

* kontra :: copy

------IN: kontrahin T1) Kopyahin mo ang sulat ni Ana.

--------: to oppose E1) Copy the letter of Ana.

:: vote against, negative, opponent

* koral

* kontrabando :: pen, corral

:: smuggled goods

* kordero

* kontrabida :: lamb

:: villain, antagonist

* kordon

* kontrapeso :: cord, shoelace

:: counterweight

* korea

* kontrata :: machine belt, leash

:: contract

:: (kontratista) contractor * Koreano

:: Korean

* kontribusyon

-----MAG: magkontribusyon, nagkontribusyon, * koredor

nagkokontribusyon, magkokontribusyon :: broker

--------: to contribute {beitragen}

:: contribution {der Beitrag} * koreo

:: post, mail > koryo

* kontrobersiyal

++ controversial * korida

:: bullfight

* konyo :: routine

:: classy person, socialite

* korkobado

* kopa ++ humpbacked

:: cup, glass

:: (kopita) small wine glass * korneta

:: bugle

* koteho

* koro :: comparison, canvassing, list of winning

:: chorus, choir numbers in the lottery



* korona * kotse

:: crown, wreath :: car, automobile > awto

:: (koronasyon) crowning

* kotso

* korse :: thick-soled lady's slippers

:: girdle, corset > korpinyo

* krayola

* kortadura :: crayon

:: cuttings

* krema

* kortapluma :: cream

:: pocketknife > kostapluma

* krimen

* korte :: crime

:: shape :: (kriminal) criminal

:: judicial court

* Kristo

* kortesa :: Christ

:: bark [tree] :: (kristiyanismo) christianity

:: (kristiyano) Christian > kristyano

* korto ++ (kristiyano) christian > kristyano

:: short pants

* kritiko

* kortsetes :: critic

:: hook and eye

* kritikon

* kosido :: one who excessively criticizes

:: Spanish stew

* krokis

* kostal :: sketch, rough drat, plan, diagram

:: jute sack

* krudo

* kostas :: oil {das Erdoel, der Diesel}

:: expenses ++ crude, coarse



* kostilyas * krusada

:: ribs :: crusade {der Kreuzzug}



* kostumbre * krusan

:: custom :: hammerhead shark {der Hammerhai}



* kostura * krusipiho

:: needlework, stitching, suture :: crucifix {das Kruzifix}



* kota * kuba

:: quota :: hunchback {der Bucklige}

:: table silver, meal

* kubabang

++ lying face down * kudkod

-----MAG: magkudkod, nagkudkod,

* kubabaw nagkukudkod, magkukudkod

:: position of male animal while copulating ------IN: kudkurin, kinudkod, kinukudkod,

++ astride over the top kukudkurin

--------: to grate

* kubakob :: grating

:: hut without posts {die Huette} :: (kudkuran) grater > kayuran

++ surrounded; blocked ++ grated > kinudkod

T1) Magkudkod ka ng niyog.

* kubaw 1 E1) You grate the coconut.

:: a banana {eine Banane} T2) Kudkurin mo ang niyog.

E2) Grate the coconut.

* kubaw 2

:: a water buffalo {ein Wasserbueffel} * kudlis

:: line, fine mark

* kubeta

:: pail [to receive refuse], toilet {die Toilette} * kudlit

:: apostrophe {der Apostroph}

* kubkob

------UM: kumubkob * kudlong

--------: to beleaguer :: bamboo guitar {die Bambusgitarre}

:: a fishing gear

++ enclosed, surrounded * kudyapi

:: lyre

* kubli

------UM: kumubli * kugita

-------I: ikubli :: octopus

--------: to conceal

:: (kublihan) haven, refuge * kugkog

++ hidden, secret :: hollow sound produced by bamboo

instruments

* kubo

:: cube, hut * kugon

:: wrinkle, rumple :: a grass {ein Gras}



* kubog * kugtong

:: chawl :: a fish {ein Fisch}



* kubol * kuha

:: temporary shelter ------UM: kumuha,, kumukuha, kukuha

------IN: kuhain, kinuha, kinukuha, kukuhain

* kubrekama ------IN: kunin $

:: bedspread ------AN: kunan $

-------I: ikuha, ikinuha, ikinukuha, ikukuha

* kubyerta --------: to get

:: deck of a ship ---MA-NG: manguha, nanguha, nangunguha,

mangunguha

* kubyertos --------: to gather

----MAKA: makakuha, nakakuha, nakakukuha, * kulaba

makakukuha :: white film over the eyes, film over liquids

------MA: makuha, nakuha, nakukuha,

makukuha * kulabo

--------: to be able to get ++ faded, hazy

:: act of getting

:: (manguha) canvass {das Sammeln} * kulado

:: (kukunan) source of supply ++ refined, bleached

++ (makukuha) procurable ++ uninvited

T1) Kumuha ka ng saging sa basket.

E1) Get yourself some bananas from the * kulag

basket. :: goose flesh

T2) Kuhain mo ang saging mula sa basket.

E2) Get the bananas from the basket. * kulago

T3) Ikukuha ko siya ng tubig. :: monkey eagle

E3) I will get him some water.

T4) Kunin mo ang iyong mga laruan. * kulagya

E4) Pick up your toys. :: a small shrimp



* kuhila * kulakling

:: scoundrel, traitor :: dapple gray color



* kuhit * kulam

:: extraction ------UM: kumulam

--------: to bewitch

* kuhol :: witchcraft

:: an edible snail :: (mangkukulam) witch

++ (makulam) bewitched

* kukaok

:: crow of a rooster * kulamos

:: scratch on the face

* kuko

:: fingernail * kulandong

++ curved out, convex :: canopy, head covering



* kukok * kulang

------UM: kumukok -----MAG: magkulang, nagkulang,

--------: to gobble nagkukulang, magkukulang

:: cackling of fowls ------IN: kulangin, kinulang, kinukulang,

kukulangin

* kukote --------: to lack

:: back part of the head :: (kakulangan) deficit, shortage > pagkukulang

++ (makulang) short, incomplete, lacking,

* kuktipyo insufficient

++ bald T1) Kulang sa alat ang niluto niyang adobo.

E1) The adobo she cooked lacks salt.

* kula

------IN: kulahin * kulangot

-------I: ikula, ikinula, ikinukula, ikukula ---MA-NG: mangulangot, nangulangot,

--------: to bleach nangungulangot, mangungulangot

--------: to pick one's nose

:: nose dirt

T1) Huwag kang mangulangot sa harap ng * kulawit

ibang tao. :: tripping over something

E1) You should not pick your nose before other

people. * kulay

:: color {die Farbe}

* kulani :: (pangulay) dye, coloring > pangkulay {die

:: swelling of the lymphic gland [groin] Faerbung}

++ (makulay) colorful {bunt}

* kulap

:: mist, fog {der Nebel} * kuleta 1

:: small tail {der kleine Schwanz}

* kulapo 1

:: sea perch * kuleta 2

:: postscript {der Anhang}

* kulapo 2

:: kind of mildew * kuli

:: retraction

* kulapol

:: smear * kuliglig

:: cricket

* kulas

:: banker's share in bets * kulili

:: burnt food stuck to the bottom of the pot

* kulasim

++ acrid, sour * kuliling

:: small bell {die kleine Glocke}

* kulasisi 1

:: a parrot {ein Papagei} * kulimbang

:: act of ringing a big bell {das Laeuten}

* kulasisi 2

:: mistress {die Geliebte} * kulimbat

:: stealing {das Stehlen}

* kulasyon ++ stolen {gestohlen}

:: partial fasting

* kulimlim

* kulat :: (kakulimliman) mistiness

:: a fungus > kulatkulat {ein Pilz} ++ dark, overcast



* kulata * kulindang

:: hutt of a rifle :: machine belt



* kulatad * kulintang

:: bottom :: a musical instrument {ein Musikinstrument}



* kulatay * kuliro

:: a grass {ein Gras} ++ false, counterfeit {gefaelscht}



* kulaw * kulis

:: a small monkey {ein kleiner Affe} :: a shrub

++ pilfered

* kulisap :: (pagkakulong) confinement

:: insect, young louse {das Insekt} :: (pagkakakulong) detention

++ surrounded, encircled, imprisoned >

* kulisaw nakakulong

:: school of fish {der Schwarm Fische} T1) Huwag mong ikulong ang ibon sa haula.

E1) Don't put the bird in the cage.

* kuliti T2) Magkulong ka sa iyong silid.

:: stye [eye] E2) Imprison yourself in your room.



* kulitis * kulos

:: native spinach {der Spinat} :: rustling sound



* kulkol * kulot

:: shallow digging -----MAG: magkulot, nagkulot, nagkukulot,

magkukulot

* kulma ------IN: kulutin, kinulot, kinukulot, kukulutin

:: stocks, pillory ------AN: kulutan

--------: to make curly or wavy

* kulo :: curl

------UM: kumulo,, kumukulo, kukulo :: (kulutan) beauty shop

---MAGPA: magpakulo, nagpakulo, :: (pangulot) hair curling device

nagpapakulo, magpapakulo :: (mangungulot) hairdresser, beautician

---PA-IN: pakuluin, pinakulo, pinakukulo, ++ (makulot) curly, wavy

pakukuluin T1) Nais ni Maria mag-aral kung paano

---PA-AN: pakuluan magkulot ng buhok.

--------: to boil, to sterilize E1) Maria wants to learn how to make curly

:: boiling, simmering hair.

:: pointed end of an egg T2) Kulutin mo ang buhok niya.

:: (pakuluan) boiler E2) Make her hair curly.



* kulob * kulta

-----MAG: magkulob ++ curdled

--------: to cook meat long and slowly in a

covered pen * kulti

:: pressure cooker > kuluban ++ tanned



* kulog * kulto

------UM: kumulog,, kumukulog, kukulog :: cult, religious meeting

--------: to thunder

:: thunder * kulubong

T1) Kumulog ng malakas kaninang umaga. :: pall, protecting mantle

E1) It thundered loudly early this morning.

* kulubot

* kulong ---MA-NG: mangulubot, nangulubot,

-----MAG: magkulong, nagkulong, nagkukulong, nangungulubot, mangungulubot

magkukulong --------: to crinkle

-------I: ikulong, ikinulong, ikinukulong, ikukulong :: wrinkle

--------: to cage, to imprison ++ wrinkled [old skin]

------IN: kulungin

--------: to besiege * kulughoy

:: (kulungan) canal, pen, prison, cage :: numb state caused by the cold

:: kindling

* kulugo

:: wart * kumbento

:: convent

* kulukuto

:: whim * kumbida

:: invitation

* kulumbong :: (kumbite) invitation only event

:: head wrap ++ (kumbidado) invited



* kulumos * kumbinsi

++ crumpled ------IN: kumbinsihin

--------: to convince

* kulumot

:: crowd, congestion * kumintang

:: Tagalog epic

* kulumpol

:: shoal * kumkom

++ held against the chest

* kulunoy

:: quagmire, swamp * kumon

:: water closet

* kuluntoy

++ faded, withered * kumos

++ crumpled

* kuluom

++ stagnant [water], not ventilated * kumot

:: blanket, bed sheet {das Laken}

* kulupon

:: crowd, swarm [children] * kumpas

------UM: kumumpas,, kumukumpas, kukumpas

* kulutkutan --------: to conduct, to gesture with the hands

:: a shrub :: (pagkumpas) gesture

:: (pagkukumpas) gesticulation

* kulya T1) Kumumpas siya sa harap ng banda.

:: shove with the elbow E1) He conducted infront of the band.



* kulyat * kumpay

:: black hardwood :: fodder > kinumpay



* kulyawan * Kumpil

:: golden oriole :: sacrament of confirmation in the Catholic

Church

* kumag

:: small insect * kumpis

:: fine powder on grains of rice ++ deflated



* kumbaba * kumpisal

++ humble -----MAG: magkumpisal, nagkumpisal,

nagkukumpisal, magkukumpisal

* kumbad

---MA-NG: mangumpisal, nangumpisal, E1) He wants to repair broken shoes.

nangungumpisal, mangungumpisal T2) Kumpunihin mo ang sirang sapatos.

-------I: ikumpisal, ikinumpisal, ikinukumpisal, E2) Repair the broken shoes.

ikukumpisal

--Pas: pangumpisalan * kumunista

--------: to confess :: communist {der Kommunist}

:: confession {die Beichte}

++ (kumpisalan) confessional * kumunoy

T1) Magkumpisal ka mamaya sa pari. :: quicksand > kuminoy {der Treibsand}

E1) Confess to the priest later.

T2) Ikumpisal mo ang iyong kasalanan sa pari. * kumusta

E2) Confess your sins to the priest. ---MA-NG: mangumusta, nangumusta,

nangungumusta, mangungumusta

* kumpiska ------IN: kumustahin, kinumusta, kinukumusta,

------MA: makumpiska, nakumpiska, kukumustahin

nakukumpiska, makukumpiska --------: to inquire about the condition or the

--------: to confiscate health of a person

T1) Nakumpiska sa tatlong suspek ang ilang -------I: ikumusta, ikinumusta, ikinukumusta,

pakete ng shabu. ikukumusta

E1) Some packages of shabu were --------: to say hello for someone

confiscated from 3 suspects. :: (pakumusta) good wishes

T1) Kumustahin mo si Stella para sa akin.

* kumpit E1) Send my regards to Stella for me.

:: sailboat T2) Ikumusta mo kami sa kanila.

E2) Say hello to them from us.

* kumpites

:: bonbons * kuna

:: cradle, crib

* kumpitis

:: confetti * kunat

:: ductility, resiliency

* kumpiyansa ++ (makunat) flexible, hard to chew, leathery

:: confidence

* kundangan

* kumpleanyo :: respect, regard

:: birthday {der Geburtstag} ++ because of



* kumpol * kunday

:: bunch, cluster :: a dance



* kumporme * kundi

++ agreeable, confirming, resigned, satisfied ++ but, except [kung di]

T1) Walang naparito kundi si Mary.

* kumpuni E1) Nobody came except Mary.

-----MAG: magkumpuni, nagkumpuni,

nagkukumpuni, magkukumpuni * kundilat

------IN: kumpunihin, kinumpuni, kinukumpuni, :: a fish

kukumpunihin

--------: to repair, to mend * kundiman

T1) Gusto niyang magkumpuni ng sirang :: style of singing native songs

sapatos.

* kundit :: (pagkukunwari) pretense

:: talking with many hedges ++ simulated, fake, artificial > kunwa,

pakunwari

* kundol ++ (mapagkunwari) hypocrite

:: white gourd melon

* kunyapit

* kuneho :: climbing of trees

:: rabbit

* kupad

* kung :: sluggishness, slowness in working

++ when, whenever, if, during ++ (makupad) sluggish, slow

++ (kumbaga) like, as [kung baga]

T1) Aalis ako kung sasama ka. * kupal

E1) I'll leave, if you are coming along. :: smegma {das Smegma}

T2) Kung Linggo pumupunta kami sa simbahan.

E2) On Sundays we go to church. * kupang 1

:: counterweight {das Gegengewicht}

* kungkay

:: female genital organ * kupang 2

:: a tree {ein Baum}

* kungkong

:: chimes * kupas

------UM: kumupas

* kunot ---MA-NG: mangupas, nangupas,

-----MAG: magkunot nangungupas, mangungupas

--------: to pucker --------: to fade, to discolor

:: wrinkle, crease ++ (kumupas) faded, out of date, out of use

{verblichen}

* kunsi

:: bolt, latch * kupete

:: feeling of inferiority or timidity

* kunsintidor

:: one who consents to bad things > kunsentidor * kupi

:: (kunsintimiyento) consent :: dent {die Beule}

++ dented {verbeult}

* kunstitusyon

:: constitution * kuping

++ irregularly shaped [ears], dented

* kunsulasyon

:: consolation * kupis

++ deflated, thin

* kunsumo

:: consumption * kupit

------UM: kumupit

* kuntil --------: to pilfer

:: uvula {das Gaumenzaepfchen} :: pilfering, filching



* kunwari * kupkop

-----MAG: magkunwari, nagkunwari, ++ kept and protected under one's care, held

nagkukunwari, magkukunwari against one's chest

--------: to pretend

* kupya :: (pagkukuro) opinion, point of view, belief

:: hat, helmet

* kurok

* kura :: clucking sound

:: priest

:: outdoor picnic * kurot

:: parson ------UM: kumurot,, kumukurot, kukurot

--------: to take a piece

* kural ---MA-NG: mangurot, nangurot, nangungurot,

:: corral, pen mangungurot

------IN: kurutin, kinurot, kinukurot, kukurutin

* kurales --------: to pinch

:: coral stone :: pinch

T1) Kumurot ka ng pagkain sa mesa.

* kurap E1) Take a piece of food on the table.

------UM: kumurap T2) Kurutin mo nga ang pisngi ko.

--------: to wink, to blink E2) Pinch my cheeks.

:: wink, blink

++ (makurap) twinkling * kurse

:: corset

* kurba

:: curve * kurso

++ (kurbado) curved -----MAG: magkurso, nagkurso, nagkukurso,

magkukurso

* kurbata ------IN: kursuhin, kinurso, kinukurso, kukursuhin

:: tie, necktie {die Krawatte} --------: to be sick of diarrhea

:: diarrhea

* kurdon :: course of study

:: round cord

* kursunada

* kuringding :: impulse of the heart, liking > kursonada

:: a fish

* kurtina

* kuripot :: curtain

++ stingy {geizig} :: (kukurtinahin) drapery



* kuriri * kurukutok

:: fuss ------UM: kumurukutok

--------: to cluck

* Kurisma :: cooing of doves

:: Lent, holy week > Kwaresma, Kuwaresma

* kurus

* kurit :: cross > krus, kuros {das Kreuz}

:: small pinch ++ (pakrus) crosswise {kreuzweise}



* kurkubado * kuryente

++ humphacked ------MA: makuryente

------IN: kuryentehin

* kuro --------: to be electrocuted

:: opinion, estimate :: electric current > koryente {der elektrische

:: (kuro-kuro) idea Strom}

* kusa * kusyente

++ spontaneous, initiative {spontan} :: quotient

++ (kusang-loob) voluntary {freiwillig}

* kuta

* kusilba :: fort

:: sweet fruit preserves

* kutab

* kusina -----MAG: magkutab

:: kitchen {die Kueche} --------: to notch

:: (kusinero) cook > kusinera {der Koch} :: notch, groove, barren land



* kusinilya * kuting

:: gas stove {der Kocher} :: kitten



* kuskos * kutipaw

-----MAG: magkuskos, nagkuskos, nagkukuskos, :: young quail

magkukuskos

------IN: kuskusin, kinuskos, kinukuskos, kukuskusin * kutis

-------I: ikuskos, ikinuskos, ikinukuskos, ikukuskos :: skin surface, complexion

--------: to scrub

:: scrubbing * kutitap

T1) Kuskusin mo ang sahig. :: flickering, blinking

E1) Scrub the floor.

T2) Ikuskos mo ang basahan sa sahig. * kutitis

E2) Scrub the floor with the rag. :: nettle



* kuskus-balungos * kuto

:: superfluity of statements, requisitions or details :: lice, louse

:: (hinguto) picking of lice from the hair

* kusot ++ (makuto) lousy

------MA: makusot, nakusot, nakukusot,

makukusot * kutob

--------: to get wrinkled :: premonition, horoscope

-----MAG: magkusot, nagkusot, nagkukusot,

magkukusot * kutog

------IN: kusutin, kinusot, kinukusot, kukusutin :: pulsation, throb

--------: to crumple, to wash clothes by rubbing

vigorously * kutos

:: sawdust ---MA-NG: mangutos, nangutos, nangungutos,

++ (makusot) rumpled, crumpled > gusot mangungutos

T1) Huwag kang makislot, baka makusot ang ------AN: kutusan

damit mo. --------: to give a knuckle blow on the head

E1) Don't be too playful or your shirt might get T1) Huwag kang makulit, baka ka kutusan ni

crumpled. Keith.

E1) Don't be so annoying or Keith will give you

* kustilyas a knuckle on the head.

:: ribs, chops T2) Gusto ni Sheila mangutos ng makulit na

bata.

* kustodya E2) It pleases Sheila to give a knuckle on the

:: custody {die Obhut} head to annoying kids.

* kuwadrante

* kutsara :: sundial, quadrant {der Quadrant}

:: spoon

:: (kutsarita) teaspoon * kuwadrilya

:: (kutsaron) ladle, large spoon :: squad, patrol

:: (sangkutsara) one tablespoonful

:: (sangkutsarita) one teaspoonful * kuwadro

:: picture frame {der Bilderrahmen}

* kutsay

:: green leek * kuwago

:: owl {die Eule}

* kutsero

:: rig driver * kuwaho

:: gambling card game {ein Kartenspiel}

* kutsilyo

:: knife * kuwako

:: pipe [smoking] {die Tabakspfeife}

* kutsino

++ shameless * kuwalipikasyon

:: qualification {die Qualifikation}

* kutson

:: cushion, mattress * kuwan

:: whatchamacallit [used in a place of an idea

* kutukuto not immediately expressible]

:: water spider :: (kakuwanan) peculiar behavior

T1) Meron ka bang kuwan...

* kutya E1) Do you have a watchamacallit..

---MA-NG: mangutya, nangutya, nangungutya,

mangungutya * kuwarentenas

------IN: kutyain, kinutya, kinukutya, kukutyain :: quarantine

--------: to mock, to scorn, to ridicule, to deride

T1) Hindi niya gustong mangutya ng kapwa. * kuwarta

E1) He does not like to ridicule his fellowmen. ------AN: kuwartahan

T2) Huwag mong kutyain ang mahirap. --------: to extort

E2) Don't mock the poor.

* kuwartel

* kutyog :: barracks {die Kaserne}

:: shaved haircut

* kuwarteto

* kuwa :: quartet

:: puppy

* kuwarto 1

* kuwaderno :: bedroom {das Schlafzimmer}

:: notebook {das Notizbuch} :: (kakuwarto) roommate {der Zimmergenosse}



* kuwadra * kuwarto 2

:: stable for horses > sabsaban {der Stall} ++ one quarter, one-fourth, fifteen minutes



* kuwadrado * kuwatsoy

++ square {quadratisch} :: broad-bladed pick used in quarrying

* kuweba

:: cave > liang, yungib {die Hoehle} * kuya

:: older brother {der grosse Bruder}

* kuwekong

:: pimp {der Zuhaelter} * kuyad

:: slowness of action {die Langsamkeit}

* kuwelyo

:: collar {der Kragen} * kuyagot

:: rubbish, useless stuff {der Muell}

* kuwengka

:: basin of a river, deep valley {das Flusstal} * kuyakos

:: rubbing the body against something

* kuwenta

-----MAG: magkuwenta, nagkuwenta, * kuyakoy

nagkukuwenta, magkukuwenta :: swinging the legs when sitting

--------: to compute

:: account, debt * kuyapit

:: (pagkukuwenta) computation :: clinging on tightly



* kuwento * kuyapos

-----MAG: magkuwento, nagkuwento, :: overwhelmed

nagkukuwento, magkukuwento

-------I: ikuwento, ikinuwento, ikinukuwento, * kuyaw

ikukuwento :: swarm, throng

--------: to tell a story

:: story, narration, short story > istorya {die * kuykoy

Erzaehlung} ------IN: kuykuyin

++ (pagkukuwento) recital --------: to dig out

T1) Magkuwento ka naman tungkol sa biyahe

mo. * kuyo

E1) Please tell us stories about your trip. :: kind of Chinese plaster applied to boils

T2) Ikuwento mo sa amin ang nangyari.

E2) Tell us what happened. * kuyob

:: act of attacking or surrounding an enemy

* kuwerdas

:: string, chord * kuyog

:: swarm

* kuwero

:: leather {das Leder} * kuyom

++ closed [fins], clenched

* kuwintas

:: necklace {das Halstuch} * kuyop

:: taking care of a parentless child

* kuwit

:: comma {das Komma} * kuyukot

:: coccyx {das Steissbein}

* kuwitib

:: small red ant {eine Ameise} * kuyumad

:: young louse {die junge Laus}

* kuwitis

:: sky-rocket, fireworks {das Feuerwerk} * kuyumos

------UM: kumuyumos T3) Magpalaba ka na ng damit mo sa ating

--------: to muss labandera.

++ clenched E3) You should now have your clothes washed

by our laundrywoman.

* kuyumpis

++ deflated, thin {zusammengefallen} * lababo

:: sink

* kuyumpit

++ dented, crumpled {zerknittert} * labag

------UM: lumabag,, lumalabag, lalabag

* kuyupi ------IN: labagin, nilabag, nilalabag, lalabagin

++ smashed, dented {verbeult} --------: to violate

:: (paglabag) violation

* laab :: (paglalabag) infringement

-----MAG: maglaab, naglaab, naglalaab, ++ against

maglalaab T1) Lumabag siya sa batas.

--------: to burst into flames E1) He violated the law.

:: flame, blaze > liab {die Flamme}

* labaha

* laan :: razor

-----MAG: maglaan, naglaan, naglalaan, T1) Matalim ang labaha ni Leon.

maglalaan E1) Leon's razor is sharp.

-------I: ilaan, inilaan, inilalaan, ilalaan

--------: to reserve * labahita

:: dedication, reserve :: a fish {ein Fisch}

:: (kalaanan) abandoned land

++ (nakalaan) reserved for, intended for, * labak

headed for :: hole in ground

:: low region

* laaw

:: shrill from a distance * labakara

:: face towel

* laba

-----MAG: maglaba, naglaba, naglalaba, * laban

maglalaba -----MAG: maglaban, naglaban, naglalaban,

---MAGPA: magpalaba maglalaban

------AN: labhan, nilabhan, nilalabhan, lalabhan ------UM: lumaban,, lumalaban, lalaban

--Pas: ipaglaba ------AN: labanan, nilabanan, nilalabanan,

--------: to wash [clothes], to launder lalabanan

:: wash day ------IN: labanin, nilaban, nilalaban, lalabanin

:: increase, growth, usurious interest --------: to fight against

:: (labada) laundry > palabahan :: fight, duel, contest > labanan

:: (labadera) laundrywoman > labandera, :: (kalaban) enemy, opponent

tagapaglaba :: (paglalabanan) rivalry

:: (labadero) laundryman > labandero, ++ against

tagalaba ++ (mapanlaban) hostile

T1) Maglaba ka mamayang gabi. T1) Lumaban siya sa digmaan.

E1) You wash the clothes tonight. E1) He fought in the war.

T2) Labhan mo ang mga maruruming pantalon.

E2) Wash the dirty pants. * labangan

:: feeding trough for pigs and horses {der Trog}

:: leafiness

* labanos ++ (malabay) leafy

:: radish {der Rettich}

* labi 1

* labas ------UM: lumabi,, lumalabi, lalabi

------UM: lumabas,, lumalabas, lalabas --------: to pout

--------: to go out, to act in a show :: lips {die Lippen}

------AN: labasan, nilabasan, nilalabasan,

lalabasan * labi 2

------IN: labasin, nilabas, nilalabas, lalabasin :: remains, excess, survival, wreck

--------: to exit T1) Labi ng gera ang kanyang nobyo.

-----MAG: maglabas, naglabas, naglalabas, E1) Her lover is an exsoldier.

maglalabas

-------I: ilabas, inilabas, inilalabas, ilalabas * labiga

--------: to take out something, to withdraw ++ (malabiga) glib, fault-finding

[money]

---MAGPA: magpalabas * labing

--------: to show :: ravine

:: outside, outdoor ++ (labing-isa) 11 > onse {elf}

:: (labasan) exit ++ (labindalawa) 12 > dose {zwoelf}

:: (palabas) show, entertainment ++ (labintatlo) 13 > trese {dreizehn}

:: (paglabas) exit, exodus ++ (labing-apat) 14 > katorse {vierzehn}

:: (taga-labas) outsider ++ (labinlima) 15 > kinse {fuenfzehn}

:: (kalalabasan) consequence, out-come ++ (labing-anim) 16 > disisais {sechzehn}

++ (panlabas) external ++ (labimpito) 17 > disisiyete {siebzehn}

T1) Lumabas ka muna ng bahay. ++ (labingwalo) 18 > disiotso {achtzehn}

E1) You get out of the house first. ++ (labinsiyam) 19 > disinuwebe {neunzehn}

T2) Lumabas ba siya sa pelikula?

E2) Did he act in the movie? * labis

T3) Maglabas ka ng makakain para sa mga ------UM: lumabis,, lumalabis, lalabis

bisita. ------AN: labisan, nilabisan, nilalabisan, lalabisan

E3) You bring out some some food for our ---MAGPA: magpalabis

visitors. -MAGPAKA: magpakalabis

T4) Ilabas mo ang mga pagkain para sa mga --------: to exceed, to overflow, to appear in a

bisita. show

E4) Bring out the food for the visitors. :: installment, issue, edition

:: surplus, extra, excess > kalabisan, palabis

* labatoryo :: (paglabis) being excessive

:: lavatory {die Toilette} :: (pagmamalabis) excessive use, abuse

++ outside, leftover

* labatiba ++ excessive, too much, greatly, deeply,

------IN: labatibahin, nilabatiba, nilalabatiba, intensely

lalabatibahin

--------: to give enema * lablab

:: enema {der Einlauf} :: mud, marshy land, swamp



* labay * labnaw

-----MAG: maglabay, naglabay, naglalabay, ---MAGPA: magpalabnaw

maglalabay --------: to dilute

--------: to eat rice with broth, to eat viands with ++ (malabnaw) watery, diluted

rice

* labnit * laboy

------MA: malabnit ------UM: lumaboy,, lumalaboy, lalaboy

--------: to peel off [skin] --------: to bum, to loaf, to wander

++ species of rattan ---PA-IN: palabuyin, pinalaboy, pinalalaboy,

palalabuyin

* labnog --------: to let animals graze anywhere

++ (malabnog) turbid, muddy [water] :: (palaboy) vagrant person, bum

++ (malaboy) flabby

* labnos

++ peeling off of the skin > pagkalabnos * labra

:: carving of wood {das Schnitzen}

* labnot :: (labrador) wood carver {der Schnitzer}

----MANG: manglabnot, nanglabnot,

nanglalabnot, manglalabnot * labsak

------IN: labnutin, nilabnot, nilalabnot, lalabnutin :: (malabsak) soft and mushy from overcooking

------AN: labnutan, nilabnutan, nilalabnutan, {weichgekocht}

lalabnutan

--------: to pull out forcibly, to pluck, to cut, to * labuyo 1

uproot :: wild chicken, jungle fowl {das Wildhuhn}

++ plucked out, uprooted

T1) Gusto niyang manglabnot ng kanyang * labuyo 2

buhok. :: chili pepper {die Pfefferschote}

E1) She likes to pluck out her hair.

T2) Labnutin mo ang buhok niya. * ladlad

E2) Pull out her hair. ------UM: lumadlad,, lumaladlad, laladlad

-----MAG: magladlad, nagladlad, naglaladlad,

* labo maglaladlad

------UM: lumabo,, lumalabo, lalabo -------I: iladlad, iniladlad, inilaladlad, ilaladlad

---MAGPA: magpalabo --------: to unfurl

--------: to blur ++ unfolded, unfurled

:: (kalabuan) obscurity T1) Lumadlad na siya sa madla tungkol sa

++ (malabo) unclear, vague, hazy kanyang kasalanan.

T1) Lumabo ang kanyang paningin. E1) He started to unfurl his sins before the

E1) His vision became blurred. public.

T2) Iladlad mo ang bandila.

* labog E2) Unfurl the flag.

++ overcooked {weichgekocht}

* laga

* labon -----MAG: maglaga, naglaga, naglalaga,

-----MAG: maglabon maglalaga

--------: to boil tubers -------I: ilaga, inilaga, inilalaga, ilalaga

------IN: lagain, nilaga, nilalaga, lalagain

* labong --------: to boil food

:: bamboo shoots {die Bambussprosse} :: (lagaan) boiler {der Kochtopf}

:: (linaga) stew, boiled meat {das gekochte

* labor Fleisch}

:: decorative design ++ (nilaga) boiled {gekocht}

T1) Maglaga ka ng itlog.

* laboratoryo E1) You boil some eggs.

:: laboratory {das Labor} T2) Ilaga mo ang itlog.

E2) Boil the eggs.

--------: to purl

* lagablab :: babble, sound of rippling or running water

:: blaze, burst of flames {das Aufflammen}

* lagatak

* lagak :: indraft of rain through the roof

-----MAG: maglagak, naglagak, naglalagak,

maglalagak * lagay

--------: to deposit ------UM: lumagay,, lumalagay, lalagay

:: money deposit, bail, bond, mortgage {die -----MAG: maglagay, naglagay, naglalagay,

Geldanlage} maglalagay

T1) Maglagak ka ng pera sa bangko. -------I: ilagay, inilagay, inilalagay, ilalagay

E1) You deposit the money in the bank. ------AN: lagyan, nilagyan, nilalagyan, lalagyan

---MAGPA: magpalagay

* lagaklak --------: to put, to place, to lay down something,

:: gushing sound of water to install

--Pas: ipagpalagay

* lagalag --IPA: ipalagay

++ wandering, roving --------: to take for example, to suppose

:: (palagay) opinion, idea {die Meinung}

* laganap :: (lalagyan) container

------UM: lumaganap,, lumalaganap, lalaganap :: (kalagayan) condition, rank, position, situation

---MAGPA: magpalaganap :: (pagpapalagay) opinion, presupposition

--------: to scatter, to be well-known T1) Lumagay ka naman sa lugar niya at nang

:: (tagapagpalaganap) propagandist maintindihan mo kung bakit niya nagawa iyon.

++ (malaganap) scattered, well-known E1) You put yourself in his place and you will

T1) Lumaganap na ang balita na siya ang ama understand why he did it.

ng bata. T2) Ilagay mo ang libro sa mesa.

E1) It became well-known that he was the E2) Put the book on the table.

father of the child. T3) Lagyan mo ng alak ang baso.

E3) Fill the glass with wine.

* lagapak

------UM: lumagapak,, lumalagapak, lalagapak * lagaylay

--------: to crash, to clatter, to fail an exam ++ hanging, drooping [palm leaves]



* lagari * lagda

-----MAG: maglagari, naglagari, naglalagari, -------I: ilagda, inilagda, inilalagda, ilalagda

maglalagari --------: to sign

--------: to saw {saegen} :: signature

:: saw {die Saege} :: decision of a court



* lagas * lagete

------MA: malagas, nalagas, nalalagas, :: species of vine {eine Kletterpflanze}

malalagas

--------: to fall off, to fall out * lagi

++ fallen off, wilted ------UM: lumagi,, lumalagi, lalagi

--------: to remain, to abide

* lagasaw ++ always, forever, constantly {immer}

:: sound of flowing water

* lagibas

* lagaslas ++ stale

------UM: lumagaslas,, lumalagaslas, lalagaslas

* lagim T1) Lumagok siya ng labindalawang basong

:: gloom, dread, terror tubig.

++ (malagim) gloomy E1) He gulped a dozen glasses of water.

T2) Nilagok niya ang isang galon ng tubig.

* laginit E2) He gulped a gallon of water.

:: crack of a whip

:: noise of splitting wood * lagom

------UM: lumagom,, lumalagom, lalagom

* lagislis --------: to assimilate, to absorb, to summarize

:: noise of falling branches :: (kalaguman) confederation

:: (paglagom) merger, monopoly

* lagitik :: (paglalagom) recapitulation

------UM: lumagitik,, lumalagitik, lalagitik

------IN: lagitikin, nilagitik, nilalagitik, lalagitikin * lagong

--------: to snap :: low voice

:: creak, creaking

* lagos

* lagkit ------UM: lumagos,, lumalagos, lalagos

++ (malagkit) sticky --------: to penetrate, to pierce through

:: (lagusan) mountain pass, tunnel, drain

* laglag ++ pierced through

------MA: malaglag, nalaglag, nalalaglag,

malalaglag * lagot

--------: to fall, to drop ------MA: malagot, nalagot, nalalagot,

:: (pagkalaglag) miscarriage malalagot

:: (pagpapalaglag) abortion ------IN: lagutin, nilagot, nilalagot, lalagutin

++ fallen --------: to snap

++ cut off, broken

* lagmak T1) Nalagot ang lubid ng duyan kaya nahulog

++ helplessly prostrate ang bata.

E1) The rope of the swing snapped so the child

* lagnat fell.

------IN: lagnatin, nilagnat, nilalagnat, lalagnatin

--------: to have a fever * lagpak

:: fever ------UM: lumagpak,, lumalagpak, lalagpak

-----MAG: maglagpak, naglagpak,

* lago naglalagpak, maglalagpak

------UM: lumago,, lumalago, lalago -------I: ilagpak, inilagpak, inilalagpak, ilalagpak

--------: to develop, to fluorish --------: to fall, to fail, to drop

:: luxuriant growth :: crash, fall, failure

:: (paglago) prosperity T1) Lumagpak ang ibon mula sa puno.

++ (malago) luxuriant, bushy E1) The bird fell from the tree.

T2) Siya kilalang guro na mahilig maglagpak ng

* lagok estudyante.

------UM: lumagok,, lumalagok, lalagok E2) She is the teacher well-known for failing

------IN: lagukin, nilagok, nilalagok, lalagukin students.

--------: to gulp T3) Ayaw niyang ilagpak ang estudyante sa

:: gulp, swallow kurso.

:: (lalagukan) trachea, Adam's apple > E3) She does not want to fail the student in her

tatagukan class.

* lagpas --------: to crack, to snap

:: (kalagpasan) outgrowth :: click, snap



* lagpi * laguyo

++ torn off, disrupted :: paramour, intimate friendship > kalaguyo



* lagpos * lagwat

++ loose, free {frei} :: basting stitch {das Heften}



* lagsang * lagwerta

++ just delivered [babies] {neugeboren} :: orchard



* lagtas * lagyo

------IN: lagtasin, nilagtas, nilalagtas, lalagtasin :: essence, spirit, name

--------: to detach, to cut off :: (kalagyo) namesake



* lagublob * laha

:: sudden crowding around something :: slab, flagstone

:: sound of a bonfire

* lahab

* laguklok :: mark caused by a punch or blow

------UM: lumaguklok,, lumalaguklok, lalaguklok

--------: to gurgle * lahad

-------I: ilahad, inilahad, inilalahad, ilalahad

* laguma --------: to present

:: joining others in a party uninvited > :: opening of the hand [palm up]

paglaguma :: (paglalahad) exposition

T1) Ilahad mo ang iyong istorya tungkol sa

* lagumba nangyari.

:: draw-well E1) Present your story about what happened.



* lagundi * lahang

:: a plant {eine Pflanze} :: crack



* lagunlon * lahat

++ drawn together, drawn aside ------IN: lahatin, nilahat, nilalahat, lalahatin

--------: to include everything

* lagunlong :: (kalahatan) totality

:: anchovy ++ all, everyone, everything

++ (panlahat) universal, general, public,

* lagunos collective

:: sudden rushing [flowing water] ++ (panlahatan) plenary



* lagunot * lahaw

:: sound of a whip :: loud shout in the wilderness



* lagusaw * lahi

:: sound of splashing water ------IN: lahiin, nilahi, nilalahi, lalahiin

--------: to find out the parentage

* lagutok :: race

------UM: lumagutok,, lumalagutok, lalagutok :: (kalahi) someone of the same race

:: (palalahian) ethnology -----MAG: maglakad, naglakad, naglalakad,

++ (panlahi) racial maglalakad

T1) Ang lahi niya ay mestiso. --------: to walk

E1) He is a mestizo. -------I: ilakad, inilakad, inilalakad, ilalakad

T2) Ibig niyang lahiin ang mapapangasawa ng --------: to peddle, to take care of

kaniyang anak. -MAKA: makalakad

E2) He wants to know the parentage of the --------: to be able to walk

man marrying his daughter. :: a person's destination [trip]

:: (palakad) policy, current practice >

* lahid pamalakad

:: smear, strain :: (paglakad) gait, headway

:: (kalakaran) mode, routine

* laho :: (paglalakad) roaming

-----MAG: maglaho, naglaho, naglalaho, :: (tagapagpalakad) operator

maglalaho ++ barefooted, on foot, walking

--------: to disappear, to fade T1) Lumakad ka ng mabilis.

:: (paglalaho) disappearance, eclipse E1) You walk fast.

T1) Sana ay huwag maglaho ang iyong pag- T2) Maglakad na lang tayo.

ibig. E2) Let's just take a walk.

E1) I hope your love will not fade away. T3) Ilakad mo ang pagtaas ng katungkulan ko

sa kaniya.

* lahok E3) Have him take care of my promotion.

------UM: lumahok,, lumalahok, lalahok T4) Nang maputol ang paa niya, hindi na siya

-----MAG: maglahok, naglahok, naglalahok, makalakad.

maglalahok E4) When his feet were amputated he could

--------: to add to a mixture, to be a contestant, not walk anymore.

to butt in

:: ingredient * lakas

:: entry in a contest > paglahok ------UM: lumakas,, lumalakas, lalakas

++ (lahukan) mixed --------: to become stronger, to boom

T1) Maglahok ka ng bawang sa gulay. ---PA-IN: palakasin, pinalakas, pinalalakas,

E1) You add some garlic to the vegetable mix. palalakasin

T2) Lumahok ka naman sa usapan. ------AN: lakasan, nilakasan, nilalakasan,

E2) You butt in the conversation. lalakasan

---MAGPA: magpalakas

* lahoy --------: to reenforce, to amplify

:: drip, flow [blood] > paglahoy :: power, strength

:: (salakasan) use of superior force

* laing :: (palakasan) athletics

++ dried and withered :: (palalakasan) reenforcing

++ (malakas) strong, loud, heavy [rain]

* lait

------UM: lumait,, lumalait, lalait * lakatin

--------: to vilify, to revile, to blaspheme :: a banana

:: (paglait) insult, blasphemy

* lakayo

* lakad :: clown

------UM: lumakad,, lumalakad, lalakad

------IN: lakarin, nilakad, nilalakad, lalakarin * lakbay

--------: to walk, to leave on a trip -----MAG: maglakbay, naglakbay, naglalakbay,

maglalakbay

------IN: lakbayin, nilakbay, nilalakbay, ++ (malaki) big, large

lalakbayin ++ (naglalaki) very big

--------: to travel, to take a trip

:: travel, voyage, journey > paglalakbay * lakip

:: (manlalakbay) traveller, pilgrim -----MAG: maglakip, naglakip, naglalakip,

++ (mapaglakbay) itinerant maglalakip

T1) Kailan mo gustong maglakbay sa buwan? -------I: ilakip, inilakip, inilalakip, ilalakip

E1) When do you want to take a trip to the ------AN: lakipan, nilakipan, nilalakipan,

moon? lalakipan

T2) Ayaw kong lakbayin ang buwan, sa Mars na --------: to enclose

lang. :: enclosure > paglalakip

E2) I don't want to take a trip to the moon, ++ (kalakip) enclosed, included

maybe Mars is okay. T1) Maglakip ka ng abuloy sa sobre.

T3) Maligayang paglalakbay! E1) You enclose your donation in the

E3) Bon voyage! envelope.

T2) Ilakip mo ang abuloy sa sobre.

* lakdang E2) Enclose the donation in the envelope.

:: stride

* lakit

* lakdaw ++ widespread

------AN: lakdawan, nilakdawan, nilalakdawan,

lalakdawan * laklak

--------: to step over, to omit, to override ------UM: lumaklak,, lumalaklak, lalaklak

:: step, omission --------: to lick, to guzzle, to gulp

:: voracious eating

* lake

++ cracked [wood] * lakmay

:: small bundle of rice stalks > nilakmay

* laki

--Akt: magmalaki * lakmit

--------: to snub {brueskieren} :: a species of vine

--Pas: ipagmalaki

--------: to brag, to boast * lako

------UM: lumaki,, lumalaki, lalaki -----MAG: maglako, naglako, naglalako,

-------I: ilaki, inilaki, inilalaki, ilalaki maglalako

--------: to grow, to become big -------I: ilako, inilako, inilalako, ilalako

------AN: lakihan, nilakihan, nilalakihan, lalakihan --------: to peddle

--------: to make big :: peddled goods

---MAGPA: magpalaki, nagpalaki, nagpapalaki, :: (maglalako) hawker

magpapalaki T1) Maglako ka naman ng paninda ko.

---PA-IN: palakihin, pinalaki, pinalalaki, E1) Will you please help me peddle my goods.

palalakihin T2) Ilako mo ang paninda ko.

--------: to raise [children] E2) Peddle my goods.

:: size

:: high tide * lakom

:: (palaki) animal or child that is reared by :: gathering with one sweep of the arm

someone

:: (paglaki) growth, swelling * lakre

:: (kalakihan) largeness, area > kalakhan :: sealing wax

:: (pagpapalaki) expansion, upbringing

:: (pagmamalaki) pride * laksa

:: ten thousand --------: to dismantle, to tear off, to undo



* laksante * lalaki

:: laxative -----MAG: maglalaki, naglalaki, naglalalaki,

maglalalaki

* lakta --------: to act like a man

:: clearing of land for cultivation ----MANG: manlalaki, nanlalaki, nanlalalaki,

manlalalaki

* laktaw --------: to take a husband

------UM: lumaktaw,, lumalaktaw, lalaktaw :: man, male

------AN: laktawan, nilaktawan, nilalaktawan, :: (pagkalalaki) manliness

lalaktawan ++ male

--------: to skip or omit a few steps in a series ++ (panlalaki) for men, masculine

supposed to be done consecutively

:: omission of step after making several * lalamunan

consecutive ones :: throat

T1) Lumaktaw siya ng ilang hakbang papanik

sa hagdanan. * lalang

E1) He skipped several steps going up the ------IN: lalangin, nilalang, nilalalang, lalalangin

stairs. --------: to create

T2) Huwag mong laktawan ang ilang bilang sa :: creation > paglalang

pagsusulit. ++ (nilalang) created

E2) Don't skip some numbers in the T1) Lalang ng Diyos ang unang tao sa mundo.

examination. E1) The first man on earth was a creation of

God.

* lakwatsa T2) Nang lalangin ang mundo ay wala pa tayo.

:: truancy, being absent from school E2) We were not here yet when the earth was

:: (lakwatsero) frequently truant person, created.

wandering person

* lalanghutan

* lala 1 :: kitchen utensils

------UM: lumala,, lumalala, lalala

--------: to get worse * lalas

++ (malala) serious, grave [illness] ++ (nilalas) blown off [roofs]

T1) Lala na ang sakit ni Gondina. ++ (nilalas) stripped off [palm leaves]

E1) Gondina's sickness is serious.

* lalaugan

* lala 2 :: pharynx

-----MAG: maglala, naglala, naglalala,

maglalala * lalawa

--------: to weave ++ a spider

:: weave

:: (taga-lala) weaver * lalawigan

T1) Ang lala ng banig niya ay masinsin. :: province

E1) The weave of her mat is close. ++ (panlalawigan) provincial



* lalad * lalay

++ carried away by the wind or current ++ gradually sloping

++ unstressed [pronunciation]

* lalag

------IN: lalagin, nilalag, nilalalag, lalalagin * lalik

:: lathe work ++ only

++ (malamang) probably, likely

* lalim T1) Nais niyang lamangan ang kanyang

------UM: lumalim,, lumalalim, lalalim kapatid sa paghahati ng ari-arian ng kanilang

--------: to get deep magulang.

---MAGPA: magpalalim E1) He wants to have the advantage over his

--------: to deepen brother in the partition of their parents' property.

:: depth, distance down

:: (kalaliman) profundity * lamas

++ (malalim) deep -----MAG: maglamas, naglamas, naglalamas,

maglalamas

* lalin ----MANG: manglamas

-----MAG: maglalin ------IN: lamasin, nilamas, nilalamas, lalamasin

--------: to pour in, to infuse --------: to mash or crush with the hand, to make

dirty

* lalo :: mashing

------UM: lumalo,, lumalalo, lalalo :: hand to hand combat

--------: to surpass :: a fish

:: (kapalaluan) haughtiness, vanity T1) Maglamas ka ng patatas.

++ more, excessive, especially, very E1) You mash some potatoes.

++ (palalo) proud, haughty, arrogant T2) Lamasin mo ng asin ang isda.

E2) Mash the fish with salt.

* lamad

:: membrane {die Membrane} * lamat

:: slight crack, especially on glass

* laman

-----MAG: maglaman, naglaman, naglalaman, * lamay

maglalaman -----MAG: maglamay, naglamay, naglalamay,

--------: to accommodate maglalamay

------AN: lamanan, nilamanan, nilalamanan, ------IN: lamayin, nilamay, nilalamay, lalamayin

lalamanan --------: to keep vigil, to stay awake all night

--------: to fill, to stuff :: funeral wake, vigil > lamayan

:: meat T1) Maglamay tayo sa burol ng ama ni Nena.

:: content E1) Let us keep vigil in the wake of Nena's

:: (palaman) stuffing father.

++ (malaman) fleshy

* lambak

* lamang :: valley

----MANG: manglamang

------AN: lamangan, nilamangan, nilalamangan, * lambang

lalamangan :: (kalambangan) rudeness, impoliteness

--------: to take advantage of others

--IPA: ipalamang * lambanog

--------: to give up something in favor of :: coconut whisky

something else :: whiplash

---PA-IN: palamangin, pinalamang,

pinalalamang, palalamangin * lambat

--------: to give someone a handicap :: net

:: advantage over others > palamang

:: (kalamangan) majority, preponderance {das * lambayog

Ueberlegenheit} :: hanging fruit cluster

:: swaying --------: to soften

:: weakness of the body

* lambi :: (kalambutan) softness

:: flesh that hangs from the throat of chickens ++ (malambot) soft, tender

:: excess appendage [second chin, dewlap of

cattle] * lami

:: a plant

* lambing

------UM: lumambing,, lumalambing, lalambing * lamig

-----MAG: maglambing, naglambing, ----MANG: manlamig, nanlamig, nanlalamig,

naglalambing, maglalambing manlalamig

--------: to caress, to show affection --------: to be cold to someone

++ (malambing) affectionate, melodious ---PA-IN: palamigin, pinalamig, pinalalamig,

[music] palalamigin

T1) Maglambing ka naman ng konti sa iyong --------: to chill, to refrigerate

kasintahan. :: coldness

E1) You should try to show some affection to :: (palamig) refreshment > pampalamig

your sweetheart. :: (taglamig) cold season, winter

:: (palamigan) icebox, cooler

* lambis :: (kalamigan) coldness

:: extension of the lower lip to show disapproval :: (pagpapalamig) refrigeration

++ (malambis) meticulous ++ (malamig) cold, chilly, cool

++ (palalamigin) refrigerating

* lambitin ++ (pampalamig) refreshing

-----MAG: maglambitin T1) Malamig ang hangin kung umaga.

--------: to hang from tree branches E1) The wind in the morning is cool.

:: hanging from tree branches [monkey, bat]

* lamikmik

* lambo :: tranquility, repose

:: leafiness

:: tassel, fringe * lamlam

------UM: lumamlam,, lumalamlam, lalamlam

* lambog --------: to become glaring, to soften up

:: act of whipping :: dimness, languidness, lifelessness

:: (kalambog) heavy thumping ++ (malamlam) lifeless, languid

T1) Malamlam ang ilaw ni Lilia.

* lambong E1) Lilia's light is dim.

------UM: lumambong,, lumalambong,

lalambong * lamog

--------: to spread out ------IN: lamugin, nilamog, nilalamog, lalamugin

------AN: lambungan, nilambungan, --------: to press until soft

nilalambungan, lalambungan ++ bruised, softened by overhandling

--------: to cover something with a mantle

:: black covering, veil * lamok

:: spreading out ------IN: lamukin, nilamok, nilalamok, lalamukin

--------: to be swarmed with mosquitoes

* lambot :: mosquito

------UM: lumambot,, lumalambot, lalambot

--------: to become soft * lamon

---PA-IN: palambutin, pinalambot, ------UM: lumamon,, lumalamon, lalamon

pinalalambot, palalambutin ------IN: lamunin, nilamon, nilalamon, lalamunin

--------: to devour, to gobble up * lamya

:: gorging, voracious eating :: oozy or caressive manner of talking

:: eel grass

* lamyos

* lampa ++ caressing

++ awkward and unsteady, unsure of footing

* lana

* lampara :: wool

:: lamp

* lanaw

* lampas :: small lake {der kleine See}

------UM: lumampas,, lumalampas, lalampas

--------: to overrun * lanbib

------AN: lampasan, nilampasan, nilalampasan, -----MAG: maglanbib

lalampasan --------: to scab

--------: to pass over

---PA-IN: palampasin, pinalampas, * landas

pinalalampas, palalampasin :: path, beaten path, trail

-------I: ilampas, inilampas, inilalampas, ++ (malandas) slippery

ilalampas

--------: to do over or beyond * landi

++ excessive, too much > labis, masyado, higit ------UM: lumandi,, lumalandi, lalandi

-----MAG: maglandi, naglandi, naglalandi,

* lampaso maglalandi

-----MAG: maglampaso, naglampaso, --------: to flirt

naglalampaso, maglalampaso :: (paglalandi) flirtation, playing with things

--------: to mop, to scour ++ (malandi) flirtatious, coquettish

:: mop

* lang

* lampin ++ only, just, representing little value

:: diapers

* langasngas

* lamukos :: gnashing of the teeth

------UM: lumamukos,, lumalamukos, lalamukos

------IN: lamukusin, nilamukos, nilalamukos, * langaw

lalamukusin :: fly, housefly

--------: to crumple

++ crushed * langaylangayan

:: a bird

* lamukot

:: fleshy part of fruit sticking to seeds * langgam

------IN: langgamin, nilanggam, nilalanggam,

* lamuray lalanggamin

++ (malamuray) mangled to pieces --------: to be infested by ants

:: ant

* lamurit

++ broken from over-handling * langgas

------AN: langgasan, nilanggasan,

* lamusak nilalanggasan, lalanggasan

++ mashed, crushed, dirty --------: to wash a wound

* langhap -----MAG: maglangoy, naglangoy,

------UM: lumanghap,, lumalanghap, lalanghap naglalangoy, maglalangoy

------IN: langhapin, nilanghap, nilalanghap, ------IN: languyin, nilangoy, nilalangoy,

lalanghapin lalanguyin

--------: to inhale --------: to swim

:: inhaling > paglanghap :: swimming

:: (manlalangoy) swimmer

* langib T1) Lumangoy sila papunta ng kabilang ibayo.

:: scab of wounds E1) They swam across to the other shore.

T2) Languyin natin ang malawak na ilog.

* langis E2) Let us swim in the wide river.

-----MAG: maglangis, naglangis, naglalangis,

maglalangis * langutngot

--------: to lubricate :: crunching of the teeth, gritting

:: oil

++ (malangis) oily * lansa

++ (malansa) having the stench or taste of fish

* langit

------IN: langitin, nilangit, nilalangit, lalangitin * lansag

--------: to idolize ------MA: malansag, nalansag ???

:: sky, heavens > kalangitan, sangkalangitan ++ broken, dissolved

:: (panlangit) heavenly

* lansang

* langitngit :: (lansangan) street [in a general sense]

------UM: lumangitngit,, lumalangingit, ++ forward in manner

lalangitngit

--------: to squeak * lansi

:: shrill, creaking sound ------UM: lumansi,, lumalansi, lalansi

--------: to deceive, to feign, to trick

* langka :: trick, cunning

:: jackfruit > nangka

* lansina

* langkap :: a plant

++ joined with, incorporated

* lansones

* langlang :: a fruit

:: spice

:: Chinese cooking * lanta

------UM: lumanta,, lumalanta, lalanta

* lango ------MA: malanta

------UM: lumango,, lumalango, lalango --------: to wither, to shrivel up

--------: to fruddle ++ wilted, withered, faded [decayed]

-----MAG: maglango, naglango, naglalango,

maglalango * lantad

--------: to get drunk -----MAG: maglantad

:: (palango) rattle --------: to predispose

++ tipsy, drunk ------MA: malantad

++ (palango) intoxicant --------: to be exposed

:: (kalantaran) prominence, publicity

* langoy :: (pagkakalantad) exposure > paglantad

------UM: lumangoy,, lumalangoy, lalangoy ++ in full view, exposed, prominent

* lantak * lapa

:: violent attack ------IN: lapain, nilapa, nilalapa, lalapain

--------: to butcher, to slaughter

* lantana :: (lapaan) slaughterhouse

:: kind of ornamental shrub. :: (paglapa) butchering, quartering [meat]

:: (manlalapa) butcher

* lantay T1) Ayaw nilang lapain ang kanilang alagang

++ pure, unalloyed baboy.

E1) They don't want to slaughter their pet pig.

* lantik

:: graceful bend or curve [eyelashes, hips] * lapad

++ (malantik) long, curved ------AN: laparan, nilaparan, nilalaparan,

lalaparan

* lantod --------: to spread, to widen

++ indelicately dressed, loose [women] :: width

++ (malapad) wide

* lantsa ++ (singlapad) as broad as

:: launch

:: motorboat * lapag

------UM: lumapag,, lumalapag, lalapag

* lantutay --------: to come down

:: idler -----MAG: maglapag, naglapag, naglalapag,

++ lazy maglalapag

-------I: ilapag, inilapag, inilalapag, ilalapag

* lanubo --------: to lay on the floor or ground level

:: young tree branch :: space below, ground level

:: (palapagan) landing field

* lanya ++ (palapag) downward

:: lustfulness, indecency T1) Maglapag ka ng iyong gamit sa sala.

E1) Lay down your things in the living room.

* lanyan T2) Ilapag mo ang iyong gamit.

:: species of snake E2) Lay your things on the floor.



* laog * lapak

++ wild [cats], vagrant ++ tarn off, disjointed



* laon * lapang

--Akt: malaunan ------IN: lapangin, nilapang, nilalapang,

--------: to take a long time, to last a long time lalapangin

++ (malaon) long [time] --------: to cut into hunks

++ old [grains, cereals] :: hunk of meat



* laos * lapastangan

++ antiquated, outdated, obsolete ------UM: lumapastangan

------IN: lapastanganin, nilapastangan,

* laot nilalapastangan, lalapastanganin

:: middle --------: to desecrate, to break the rules

:: ocean :: (kalapastangan) incivility, travesty, profanity

:: eternity ++ irreverent, disrespectful, discourteous

:: (kalautan) offing

* lapat -------I: ilapit, inilapit, inilalapit, ilalapit

-----MAG: maglapat, naglapat, naglalapat, ------AN: lapitan, nilapitan, nilalapitan, lalapitan

maglalapat --------: to approach or go near

-------I: ilapat, inilapat, inilalapat, ilalapat :: nearness, proximity > kalapitan

--------: to adjust, to fit properly :: (paglapit) access

:: strips of bamboo ++ (malapit) near, close by > kalapit

:: (pagkalapat) contact ++ (sinlapit) as near as > kasinlapit

++ adjusted, fit ++ (magkalapit) close together

T1) Maglapat ka ng pinto bago ka matulog. ++ (malalapitan) accessible

E1) Make sure you close your door properly T1) Lumapit ka sa iyong guro.

before you go to bed. E1) You approach your teacher.

T2) Ilapat mo ang takip ng bote. T2) Maglapit kayong dalawa para makaupo

E2) Close the bottle's cap properly. ang iba sa loob ng jeepney.

E2) You get closer to each other so that others

* lapaw can sit in the jeepney.

:: overgrowing of vines T3) Ilapit mo dito ang asukal.

E3) Bring the sugar closer here.

* lapay

:: pancreas, spleen * laplap

------IN: laplapin, nilaplap, nilalaplap, lalaplapin

* lapi --------: to remove the skin

------AN: lapian, nilapian, nilalapian, lalapian :: decortication

--------: to attach, to fasten, to join

:: affix * lapnis

:: political party > lapian ------AN: lapnisan, nilapnisan, nilalapnisan,

lalapnisan

* lapida --------: to strip off bark

:: gravestone [with inscription] :: stripped off bark



* lapirot * lapnit

++ mussed, crumpled [by tips of fingers] :: rind of bamboo used for tying

++ decorticated, unglued

* lapis

:: pencil {der Bleistift} * lapnos

++ peeled off, flayed

* lapisa

------IN: lapisain, nilapisa, nilalapisa, lalapisain * lapok

--------: to knead ++ rotten, decayed [wood]

++ kneaded

* lapong

* lapisak :: hunk of meat

-----MAG: maglapisak, naglapisak,

naglalapisak, maglalapisak * lapot

--------: to wallow in mud, to walk in the mud ------UM: lumapot,, lumalapot, lalapot

:: wallowing in mud ---MAGPA: magpalapot

++ crushed broken [eggs, fruits, tomatoes] --------: to condense, to thicken, to congeal

:: (kalaputan) viscosity

* lapit ++ (malapot) dense, thick [liquid]

------UM: lumapit,, lumalapit, lalapit

-----MAG: maglapit, naglapit, naglalapit, * lapu-lapu

maglalapit :: a fish

* larang * larot

:: (larangan) field [of knowledge], stage, ++ frayed

theater

* laryo

* larawan :: brick

-----MAG: maglarawan, naglarawan,

naglalarawan, maglalarawan * lasa

-------I: ilarawan, inilarawan, inilalarawan, ------UM: lumasa,, lumalasa, lalasa

ilalarawan ------IN: lasahin, nilasa, nilalasa, lalasahin

--------: to describe, to portray --------: to taste, to have a taste of, to leave a

--Akt: mailarawan taste of

--------: to be portrayed, to represent :: taste

:: picture, portrait :: tiger grass weed

:: (paglalarawan) description, illustration :: (panlasa) sense of taste

T1) Ilarawan mo sa akin ang iyong kasintahan. :: (pampalasa) condiment, flavoring, spice

E1) Describe to me your girlfriend. ++ (malasa) spicy, tasty, flavored

T1) Lumasa ang isda sa gulay na niluto ni Ana.

* larba E1) The fish left a taste in the vegetable dish

:: larva that Ana cooked.

T2) Lasahin mo ang isda sa gulay na niluto ni

* larga Ana.

------AN: largahan, nilargahan, nilalargahan, E2) Taste the fish in the vegetable dish that

lalargahan Ana cooked.

--------: to slap, to slacken

++ go ahead! * lasak

:: rooster with red, black and white feathers

* laris

:: stubbornness * lasap

:: odor of excreta ------UM: lumasap,, lumalasap, lalasap

------IN: lasapin, nilasap, nilalasap, lalasapin

* laro --------: to relish the taste of food, to enjoy

-----MAG: maglaro, naglaro, naglalaro, ------MA: malasap

maglalaro --------: to be able to taste, to experience

------IN: laruin, nilaro, nilalaro, lalaruin :: fine taste, enjoyable taste

--------: to play [a game], to play with T1) Lumasap siya ng pagkaing niluto ng

:: game kanyang nanay.

:: (laruan) plaything E1) He relished the taste of his mother's dish.

:: (palaruan) playground T2) Lasapin mo ang simoy ng hangin.

:: (kalaro) playmate E2) Enjoy the good smell of air.

:: (palaro) sport

:: (manlalaro) athlete, player * lasaw

++ (mapaglaro) playful ++ thawed

++ (panlaro) sporting, sporty

T1) Maglaro kayong dalawa sa labas ng * laseta

bahay. :: pocketknife > lanseta {das Taschenmesser}

E1) Both of you should play outside the house.

T2) Laruin mo muna ang iyong kapatid habang * lasgis

wala ang iyong nanay. :: hard core of timber

E2) Play with your brother while your mother is

away. * lasi

------IN: lasiin, nilasi, nilalasi, lalasiin

--------: to break to pieces * latag

:: crumbling -----MAG: maglatag, naglatag, naglalatag,

maglalatag

* lasing -------I: ilatag, inilatag, inilalatag, ilalatag

------MA: malasing --------: to spread out, to unfold and lay on the

--------: to get drunk ground

------AN: lasingan, nilasingan, nilalasingan, :: mantle, layer, something spread on the floor

lalasingan ++ spread over

--------: to get drunk together T1) Maglatag ka ng banig.

-MAKA: makalasing E1) You spread the mat on the floor.

--------: to intoxicate T2) Ilatag mo ang banig.

:: (lasenggo) drunkard E2) Spread the mat on the floor.

:: (paglalasing) orgy

:: (pagkalasing) drunkenness, intoxication * latak

++ tipsy, drunk :: dreg, sediment {der Bodensatz}



* laslas * latang

------UM: lumaslas,, lumalaslas, lalaslas :: bursting into flame, rise in temperature

------IN: laslasin, nilaslas, nilalaslas, lalaslasin ++ very dry

--------: to gash, to slash, to lacerate

:: gash, slash {die Wunde} * latay

:: (paglaslas) laceration {die Schnittwunde} ------UM: lumatay,, lumalatay, lalatay

--------: to leave a mark on the skin

* laso :: swollen lash or whip marks on the skin, welt

:: ribbon {der Striemen}

T1) Lumatay ang sinturon sa hita ng kanyang

* lasog anak matapos niyang paluin ang bata.

++ pulled apart E1) His belt left a mark on the thigh of his kid

after he spanked the child.

* lason

------IN: lasunin, nilason, nilalason, lalasunin * lathala

--------: to poison -------I: ilathala, inilathala, inilalathala, ilalathala

:: poison {das Gift} --------: to print, to publish

:: (pagkalason) poisoning {die Vergiftung} :: article, announcement

:: (lathalaan) billboard

* lastiko :: (lathalain) newspaper article {der

:: elastic rubber band Zeitungartikel}

??? nakalathala

* laswa

:: lewd expression * lathi

++ (malaswa) vulgar, morally dirty :: mushy rice



* lata 1 * lati

:: tin, can {die Dose} :: swamp > latian {der Sumpf}

:: (latero) tinsmith

:: (delata) canned goods * latik

:: scum of coconut milk {der Schaum der

* lata 2 Kokosmilch}

:: softness, flabbiness

++ (malata) weak and soft * latigo

------UM: lumatigo,, lumalatigo, lalatigo -----MAG: maglaway, naglaway, naglalaway,

------IN: latiguhin, nilatigo, nilalatigo, lalatiguhin maglalaway

--------: to flog, to whip --------: to drivel {sabbern}

:: whip {die Peitsche} :: saliva {der Speichel}

:: a fish

* latok ++ (malaway) full of spittle

:: low table

* lawayan

* latoy :: a fish

:: taste

++ (walang-latoy) tasteless * lawi

:: tail feather of roosters

* latsay

:: cabletow * lawig

:: bamboo sieve used to smoke fish :: long duration



* latundad * lawihan

:: species of banana :: a fish



* lawa * lawin

:: lake, pool, lagoon > bai {der See} :: hawk {der Falke}



* lawaan * lawing

:: a tree :: tatters, rags



* lawagat * lawingwing

:: lagoon, small lake :: pendant



* lawak * lawis

------UM: lumawak,, lumalawak, lalawak :: curved blade attached to a pole used to pick

------MA: malawak, nalawak, nalalawak, coconuts

malalawak

---MAGPA: magpalawak, nagpalawak, * lawiswis

nagpapalawak, magpapalawak :: top part of bamboo

--------: to widen, to expand :: bamboo fish rake

:: area {das Gebiet}

:: (paglawak) expanding {die Ausdehnung} * lawit

:: (kalawakan) expanse, skies, vastness ------UM: lumawit,, lumalawit, lalawit

++ (malawak) vast, very spacious {ausgedehnt} -----MAG: maglawit, naglawit, naglalawit,

maglalawit

* lawalawa -------I: ilawit, inilawit, inilalawit, ilalawit

:: spider web --------: to dangle, to hang down, to suspend

:: species of spider :: (kalawit) hook, gaff

:: (palawit) something that hangs, pendant

* lawanit :: (pangalawit) pole used to pick fruits

:: coconut husk wall paneling ++ suspended

T1) Lumawit ang kanyang dila ng sakalin siya

* lawas ng kanyang kaaway.

:: cattail E1) His tongue hang out when his foe tried to

squeeze his neck.

* laway T2) Maglawit ka ng lubid sa ilalim ng balon.

E2) You hang down a rope in the well. ---PA-IN: palayasin, pinalayas, pinalalayas,

T3) Ilawit mo ang tali. palalayasin

E3) Hang down a rope. --------: to deport

---MAGPA: magpalayas

* lawlaw --------: to banish

-----MAG: maglawlaw, naglawlaw, :: (pagpapalayas) banishment

naglalawlaw, maglalawlaw T1) Lumayas siya ng bahay mula noong Linggo.

--------: to stir up [water] with the hands or feet E1) She run away from home last Sunday.

-------I: ilawlaw, inilawlaw, inilalawlaw, ilalawlaw T2) Maglayas tayo sa kagubatan.

--------: to dangle E2) Let's wander around the forest.

:: dangling

:: a fish * layaw

++ (malawlaw) too long ---MAGPA: magpalayaw

--------: to pamper

* lawrel :: freedom from parental control

:: bay leaf {der Lorbeer} ++ spoilt



* laya * layig

---MAGPA: magpalaya -----MAG: maglayig

--------: to emancipate --------: to voyage, to cruise

:: freedom {die Freiheit}

:: (kalayaan) independence * laying

:: (pagpapalaya) liberation :: a fish

++ (malaya) free, emancipated, independent :: menopause

++ (malayang oras) leisure time :: pruning



* layag * laylayan

------UM: lumayag,, lumalayag, lalayag :: hem {der Saum}

-----MAG: maglayag, naglayag, naglalayag,

maglalayag * layo

--------: to sail away, to rove ------UM: lumayo,, lumalayo, lalayo

:: sail -MAGPAKA: magpakalayo

:: (maglalayag) navigator --------: to stay or keep away, to avoid

:: (paglalayag) cruise, passage, navigation ------AN: layuan, nilayuan, nilalayuan, lalayuan

T1) Maglayag ka sa Amerika. --------: to avoid something

E1) You sail away to America. -----MAG: maglayo, naglayo, naglalayo,

maglalayo

* layak -------I: ilayo, inilayo, inilalayo, ilalayo

:: flotsam, dry leaves --------: to separate, to put something away from

the reach of someone

* layanglayang :: range, distance > kalayuan

:: a bird :: (paglayo) recession

:: (pagkakalayo) divergence

* layas ++ (malayo) far, distant

------UM: lumayas,, lumalayas, lalayas ++ (magkasinlayo) equidistant

------AN: layasan, nilayasan, nilalayasan, T1) Lumayo ka muna sa kanya habang mainit

lalayasan siya sa iyo.

--------: to go away, to run away E1) You should try to stay away from him while

-----MAG: maglayas, naglayas, naglalayas, he is still mad at you.

maglalayas T2) Maglayo nga kayong dalawa.

--------: to travel around E2) Both of you should separate.

T3) Ilayo mo ang mabahong durian sa akin. :: lesbian

E3) Put the smelly durian away from me.

* leteng

* layog :: cord, string

:: elevation, altitude

++ (malayog) high, elevated * leon

:: lion > liyon

* layon

:: purpose, aim * letra

:: alphabetic character, letter

* layot

++ overripe, dried out before maturity * letseplan

:: a dessert

* laywan

:: a honey bee * ley

:: law

* lebadura

:: yeast * leyenda

:: legend

* leeg

:: neck * lia

:: green scum on a pond

* legal

++ lawful * liad

++ bent backward with protruding stomach

* legasyon

:: legation * libad

:: going from place to place

* lehislatura

:: legislature * libak

------IN: libakin, nilibak, nililibak, lilibakin

* lehiyon --------: to ridicule

:: legion :: insult, ridicule



* leksiyon * libag

:: lesson > liksyon :: dirt on the skin



* lente * liban

:: lens, flashlight, flood light ------UM: lumiban,, lumiliban, liliban

------AN: libanan, nilibanan, nililibanan, lilibanan

* lentehas -------I: iliban, iniliban, inililiban, ililiban

:: lentils {die Linsen} --Pas: ipagpaliban

---MAGPA: magpaliban

* leopardo --------: to postpone, to delay, to be absent

:: leopard :: absentee, omission

:: (paliban) postponement > pagpapaliban

* lepra :: (pagliban) absence

:: leprosy ++ (maliban) absent, non-attending, except

:: (leproso) leper

* libang

* lesbya

-----MAG: maglibang, naglibang, naglilibang,

maglilibang * liblib

----MANG: manlibang, nanlibang, nanlilibang, :: hidden or unfrequented place

manlilibang

------MA: malibang * libo

------IN: libangin, nilibang, nililibang, lilibangin ++ a unit of thousand {tausend}

--------: to entertain ++ (isanlibo) one thousand > mil {eintausend}

:: (libangan) amusement, entertainment > ++ (libu-libo) thousands {tausende}

dibersiyon

T1) Maglibang muna tayo habang hinihintay * libog

natin ang eroplano. :: (kalibugan) lust, lasciviousness

E1) Let us entertain ourselves while waiting for ++ (malibog) horny

the plane.

T2) Libangin mo ang iyong tatay at baka * libot

naiinip na siya. ------UM: lumibot,, lumilibot, lilibot

E2) Entertain your father or he might get -----MAG: maglibot, naglibot, naglilibot,

bored. maglilibot

------IN: libutin, nilibot, nililibot, lilibutin

* libat --------: to go around, to wander

:: recurrence of an illness ------AN: libutan, nilibutan, nililibutan, lilibutan

:: attack of a mental disorder --------: to surround

:: environment, surroundings

* libato :: (sanlibutan) world

:: a plant T1) Lumibot ka ba sa buong Espanya?

E1) Did you go around Spain?

* libay T2) Maglibot ka muna sa palengke bago ka

:: female deer, doe umuwi.

E2) You go around the market before you go

* libelo home.

:: libel

* libre

* libid -------I: ilibre, inilibre, inililibre, ililibre

:: single coil, one trip around a track --------: to treat someone out, to pay for

++ wound round, encircled someone's way

++ free, gratis, free of responsibility

* libing

-----MAG: maglibing, naglibing, naglilibing, * libumbon

maglilibing ---MAGKA: magkalibumbon

-------I: ilibing, inilibing, inililibing, ililibing --------: to crowd around

--------: to bury, to inter :: crowd

:: burial, interment

:: (libingan) cemetery * lider

++ (panlibing) funeral :: leader

T1) Maglibing tayo ng aking namatay na :: (liderato) leadership > paglilider

alagang aso.

E1) Let us bury my dead dog. * liga

T2) Ilibing mo ang patay na ibon. :: league, coalition

E2) Bury the dead bird.

* ligalig

* libis ------UM: lumigalig,, lumiligalig, liligalig

:: slope, hillside, valley ------IN: ligaligin, niligalig, nililigalig, liligaligin

--------: to harass E1) Maria courted Pedro.

------MA: maligalig T2) Marunong mangligaw ng babae si Pedro.

--------: to be worried, to be disturbed, to be E2) Pedro knows how to court a girl.

confused T3) Iligaw mo si Pedro kay Maria.

:: trouble, perturbation, preoccupation, bother E3) Court Maria for Pedro.

> pagkaligalig T4) Huwag kang masyadong lumayo at baka

++ perturbed, bothered, disturbed ikaw ay maligaw.

E4) Don't go very far or you might get lost.

* ligamento T5) Mahilig siyang mangligaw ng tao mula sa

:: ligament ibang bayan.

E5) He is fond of misleading strangers from out

* ligamgam of town.

:: anxiety, perturbation T6) Huwag mong iligaw ang bisita.

:: lukewarm temperature > kaligamgaman E6) Don't mislead the visitor.

++ (maligamgam) lukewarm, tepid

* ligawgaw

* ligas ++ (maligawgaw) ticklish

:: garter

:: a small tree * ligaya

------UM: lumigaya,, lumiligaya, liligaya

* ligasgas --------: to cheer up, to become happy

++ rough [skin] :: happiness, joy > kaligayahan

++ (maligaya) happy, merry

* ligat

++ gummy, viscous * ligi

++ (maligat) with a delicious consistency [rice] ------IN: ligihin, niligi, nililigi, liligihin

--------: to pulverize

* ligata ++ crushed, powdered

:: itchy blotch on the skin

* ligid

* ligaw ------UM: lumigid,, lumiligid, liligid

-----MAG: magligaw, nagligaw, nagliligaw, --------: to revolve, to go around

magliligaw ---PA-AN: paligiran

------UM: lumigaw,, lumiligaw, liligaw --------: to encircle, to surround

------AN: ligawan, niligawan, nililigawan, :: circumference, revolution

liligawan :: vicinity, environment > kapaligiran, kaligiran

----MANG: manligaw, nanligaw, nanliligaw, ++ surrounded > paligid

manliligaw

------MA: maligaw, naligaw, naliligaw, maliligaw * ligis

-------I: iligaw, iniligaw, inililigaw, ililigaw ++ ground, crushed

--------: to court, to woo, to get lost, to stray, to

guide to the wrong way, to misguide * liglig

---PA-IN: paligawin, pinaligaw, pinaliligaw, ++ shaken

paliligawin

--------: to urge a man to court a woman * ligo

:: courtship > panliligaw ------MA: maligo, naligo, naliligo, maliligo

:: (manliligaw) suitor --------: to take a bath or shower, to bathe

:: (pagkaligaw) aberration -MAKA: makaligo, nakaligo, nakaliligo,

:: (pagkakaligaw) stray makaliligo

++ wild, uncultivated, stray --------: to be able to bathe

T1) Lumigaw si Maria kay Pedro. :: bath

:: (paligo) bathing E1) Let us save some people who are

:: (paliguan) bathroom drowning at sea.

T1) Naliligo ako araw-araw.

E1) I bathe everyday. * ligwak

T2) Hindi ako makaligo kung malamig. ------UM: lumigwak,, lumiligwak, liligwak

E2) I can't take a bath when it is cold. --------: to spill

:: spilling

* ligoy

:: verbosity, wordiness * liha

:: act of bypassing something :: division of an orange fruit, a slice

:: (pagkamaligoy) verbiage

++ (maligoy) rambling, redundant, indirect * liham

++ (paliguy-liguy) indirect ------UM: lumiham,, lumiliham, liliham

-------I: iliham, iniliham, inililiham, ililiham

* ligpit 1 --------: to write a letter

-----MAG: magligpit, nagligpit, nagliligpit, :: letter

magliligpit

------IN: ligpitin, niligpit, nililigpit, liligpitin * lihi

-------I: iligpit -----MAG: maglihi, naglihi, naglilihi, maglilihi

--------: to clear, to put away --Pas: paglihian

T1) Magligpit ka muna ng mesa. --------: to show first signs of pregnancy

E1) You clear away first the table. --Pas: paglihihan

T2) Ligpitin mo ang iyong mga kalat sa iyong --------: to crave for [while in pregnancy]

silid. T1) Mahilig maglihi ang kanyang asawa sa

E2) Clean the mess in your bedroom. mangga.

T3) Pakiligpit mo na ang mesa. E1) His wife always wants to have mangoes

E3) Please clear the table. during her first months of pregnancy.

T2) Lagi niyang gustong paglihian ang

* ligpit 2 mangga.

------UM: lumigpit,, lumiligpit, liligpit E2) She is always fond of mangoes during her

--------: to retire first months of pregnancy.

:: (pagliligpit) retirement

* lihim

* ligsa -------I: ilihim, inilihim, inililihim, ililihim

:: evacuation --------: to hide, to keep secret, to cover up

:: secret

* ligta :: (kalihim) secretary

-MAKA: makaligta ++ (malihim) secretive

--------: to omit or neglect inadvertently ++ (palihim) secretly



* ligtas * lihis

-----MAG: magligtas, nagligtas, nagliligtas, ------UM: lumihis,, lumilihis, lilihis

magliligtas -----MAG: maglihis, naglihis, naglilihis, maglilihis

-------I: iligtas, iniligtas, inililigtas, ililigtas -------I: ilihis, inilihis, inililihis, ililihis

--------: to save, to free ---MAGPA: magpalihis

??? naililigtas --------: to detour, to deviate

:: (kaligtasan) immunity, safety, salvation ++ devious, deflected, incorrect

:: (pagkaligtas) survival T1) Lumihis daw siya ng landas kaya siya

:: (tagapagligtas) savior, lifeguard itiniwalag ng kanyang simbahan.

++ saved, freed E1) He allegedly went astray so his church

T1) Magligtas tayo ng mga nalulunod sa dagat. excommunicated him.

T2) Maglihis ka ng iyong kotse mula sa kalsada. * likha

E2) You move your car away from the main ------UM: lumikha,, lumilikha, lilikha

street. ------IN: likhain, nilikha, nililikha, lilikhain

T3) Ilihis mo ang iyong kotse mula sa kabilang ------MA: malikha, nalikha, nalilikha, malilikha

kalsada. --------: to create, to make

E3) Move your car from the other lane. :: creation

:: (paglilikha) creativeness

* lihiya ++ created

:: lye > lehia ++ (mapanglikha) creative > mapanlikha

T1) Lumikha si Pedro ng sampung kanta

* liho ngayong taon.

:: deceit E1) Pedro made a total of ten songs this year.



* liing * likido

:: sidelong glance ++ liquid



* liit * likit

--Akt: magmaliit ++ insistent, stubborn

--------: to belittle {herabsetzen}

------UM: lumiit,, lumiliit, liliit * liklik

---PA-IN: paliitin, pinaliit, pinaliliit, paliliitin :: (kaliklikan) digression

---MAGPA: magpaliit ++ digressing, not coming straight to the point

--------: to decrease, to lessen {verkleinern}

---MA-IN: maliitin * likmik

--------: to underestimate {unterschaetzen} :: smell of dirt or garbage

:: smallness, littleness, inadequacy > kaliitan

:: (pagliit) diminution {die Verringerung} * likmo

++ (maliit) small, little {klein} ------UM: lumikmo,, lumilikmo, lilikmo

--------: to sit down comfortably

* likas :: armchair, comfortable seat

------UM: lumikas,, lumilikas, lilikas

--------: to evacuate, to migrate * liko

:: (kalikasan) nature ------UM: lumiko,, lumiliko, liliko

++ natural, native, inborn -----MAG: magliko, nagliko, nagliliko, magliliko

-------I: iliko, iniliko, inililiko, ililiko

* likat --------: to turn, to curve, to bend

:: interruption, intermission :: bend, curve

++ bent, turned

* likaw T1) Lumiko tayo sa kanto papuntang simbahan.

-------I: ilikaw, inilikaw, inililikaw, ililikaw E1) Let us turn at the corner to go to the

--------: to coil, to wind around church.

------IN: kalikawin, kinalikaw, kinakalikaw, T2) Magliko ka ng iyong kotse sa kanto.

kakalikawin E2) You turn around your car at the corner.

--------: to poke and stir liquid, to entwine T3) Iliko mo ang kotse sa kanto.

{winden} E3) Turn the car at the corner.

:: coil

T1) Ilikaw mo ang lubid. * likom

E1) Coil the rope. ------IN: likumin, nilikom, nililikom, lilikumin

T2) Kalikawin mo ang alambre sa bakod. --------: to gather, to collect, to withdraw, to

E2) Entwine the wire around the fence. draw back

:: collecting

* likot * liliw

------IN: likutin, nilikot, nililikot, lilikutin :: a bird

--------: to tamper with, to meddle with

++ (malikot) restless, fidgety, wriggly, * liliwanag

mischievous ------AN: liliwanagan, nililiwanagan,

nilililiwanagan, lililiwanagan

* liksi ---MAGPA: magpaliwanag

++ (maliksi) active, fast --------: to brighten, to reflect



* likwad * lilo

++ hesitating, evasive :: renegade, traitor

:: (paglililo) treachery, disloyalty, infidelity

* lila ++ unfaithful, disloyal, traitorous > traidor

++ lilac, violet, lavender > ube

* lilok

* lilik ------UM: lumilok,, lumililok, lililok

:: blade of a sickle --------: to sculpt

:: sculptured work

* lilim :: (manlililok) sculptor

------UM: lumilim,, lumililim, lililim

--------: to overshadow * lima

:: shade ------IN: limahin, nilima, nililima, lilimahin

:: (lilom) shady place --------: to make into five

++ (malilim) shady :: (limahan) quintet

:: (kalima) one fifth

* liling ++ five > singko {fuenf}

:: sullen look ++ (limampu) fifty > sinkwenta {fuenfzig}

++ (limandaan) 500 > singko siyentos

* lilip ++ (ikalima) fifth > panlima

------AN: lilipan, nililipan, nilililipan, lililipan ++ (tiglimampu) fifties

--------: to hem

:: hemming [stitched, as on cloth] * limahi

:: (limahid) shabbiness

* lilis ++ untidy, messy > limahid

-----MAG: maglilis, naglilis, naglililis, maglililis

-------I: ililis, inililis, inilililis, ilililis * limak

--------: to pull up the skirt or trousers, to roll up ++ along the roadside, beside the point

the sleeves

++ rolled up [sleeve, skirt, pants] * limang

T1) Maglilis ka ng iyong pantalon bago ka ------MA: malimang

lumusong sa tubig. --------: to lose count

E1) You should roll up your pants before you :: mistake in couting, miscount

dip into the water.

T2) Ililis mo ang iyong manggas bago ka * limas

maghugas ng kamay mo. -----MAG: maglimas, naglimas, naglilimas,

E2) Roll up your sleeves before you wash your maglilimas

hands. --------: to bail out water

:: bailing water out of a boat

* lilit

++ frayed * limay

:: water left on the shore by a low tide --------: to do frequently, to put things closer

together

* limayon :: frequency

-----MAG: maglimayon :: compactness

--------: to gallivant ++ (malimit) frequent, often



* limb * limitasiyon

:: greasy scum on the surface of liquids :: limitation



* limbag * limlim 1

-----MAG: maglimbag, naglimbag, naglilimbag, ------UM: lumimlim,, lumilimlim, lilimlim

maglilimbag --------: to get darken

------IN: limbagin, nilimbag, nililimbag, lilimbagin :: impending darkness

-------I: ilimbag, inilimbag, inililimbag, ililimbag

--------: to print, to write in block letters * limlim 2

:: printing, edition :: body warmth

T1) Ang pamantasan ang naatasang :: (palimliman) brooder, incubator

maglimbag ng report ni Starr tungkol sa

eskandalo ni Clinton. * limos

E1) The university was given the privilege of -----MAG: maglimos, naglimos, naglilimos,

printing the Starr report on the Clinton scandal. maglilimos

T2) Limbagin mo ang iyong pangalan sa papel. --------: to give alms

E2) Write your name in block letters on the ----MANG: manlimos

paper. ---MAGPA: magpalimos

T3) Ilimbag mo ang iyong pangalan sa papel. -------I: ilimos, inilimos, inililimos, ililimos

E3) Write your name in block letters on the --------: to beg, to ask for alms

paper. :: alms, stipend

:: (magpapalimos) beggar

* limbang T1) Huwag kang laging maglimos sa mga

------IN: limbangin, nilimbang, nililimbang, pulubi at baka sila ay masanay.

lilimbangin E1) You should not always give alms to the

--------: to flirt with a woman [insincerely] beggars or they might get used to it.

T2) Ilimos mo kami ng pagkain para bukas.

* limbas E2) Beg for us our food for tomorrow.

:: bird of prey T3) Manlimos tayo para sa kanila.

E3) Let us beg in their behalf.

* limbay T4) Magpalimos ka sa Quiapo at Baclaran.

:: gliding in the air [birds] E4) You ask for alms at Quiapo and Baclaran.



* limbong * limot

:: deceit, fraud > panlilimbong ------UM: lumimot,, lumilimot, lilimot

----MAKA: makalimot, nakalimot, nakakalimot,

* limi makakalimot

------IN: limiin, nilimi, nililimi, lilimiin ------MA: makalimutan

--------: to pay attention to, to heed ------IN: limutin, nilimot, nililimot, lilimutin

:: attention ------AN: kalimutan, kinalimutan, kinakalimutan,

:: flower juice or extract kakalimutan $

--Pas: malimutan

* limit --------: to forget

------AN: limitan, nilimitan, nililimitan, lilimitan :: oblivion

:: (paglimot) forgetting

:: (pagkamalilimutin) forgetfulness :: (kalinangan) cultivation

++ (malimutin) forgetful

T1) Huwag ka sanang lumimot sa ating * linaw

sumpaan. ------IN: linawin, nilinaw, nililinaw, lilinawin

E1) Please don't forget our commitment to --------: to clarify

each other. :: (kalinawan) clarity, legibility

T2) Limutin mo na ang kahapon. ++ (malinaw) clear

E2) Forget the past.

T3) Huwag mong kalimutan ang pambayad sa * linay

tubig at elektrisidad. :: scrutinization of evidence

E3) Don't forget the payment for the water

and electricity. * linda

T4) Ito ay isang panahon ng pagpapatawad at :: earthquake, shock

paglimot.

E4) This is the time to forgive and forget. * lindayag

:: recovery of senses after a fright > palindayag

* limpa

:: lymph * lindero

:: spleen :: boundary



* limpak * lindi

:: big piece of meat :: affected gait or manner

:: large quantity of goods

* lindig

* limpay :: (malindig) tall and elegant

:: swaying, swinging

* lindol

* limpi ------UM: lumindol,, lumilindol, lilindol

:: barricade, stockade --------: to shake, to have an earthquake

:: act of resting with a group :: earthquake, tremor

++ adj. gathered together T1) Lumindol ng malakas kahapon.

E1) It quaked very strongly yesterday.

* limpit

:: large jar with a wide mouth * linga

:: sesame seeds

* limpyo

------IN: limpyahin, nilimpya, nililimpya, * lingal

lilimpyahin ++ rolling sideways [boats]

--------: to clean

:: (limpyesa) cleanliness * lingap

:: (limpyabota) bootblack, shoeshine boy :: protective care

++ clean, neat

* lingas

* limunada ---MAGPA: magpaningas, nagpaningas,

:: lemonade nagpapaningas, magpapaningas $

--------: to kindle

* linamnam :: blaze, flame, shine

:: deliciousness, exquisite taste or savor :: boasting, pride

++ (malinamnam) delicious

* lingat

* linang :: (pagkalingat) inadvertence, negligence

:: a herb :: (manlilingkis) a snake

++ (malingat) unaware

* lingkod

* lingaw -----MAG: maglingkod, naglingkod,

:: clamor > linggal naglilingkod, maglilingkod

++ confused --Pas: paglingkuran

--------: to serve, to offer service

* lingawngaw :: servant

:: murmuring :: (paglilingkod) service > palingkuran

T1) Maglingkod ka muna sa iyong mga

* lingay magulang bago ka mag-asawa.

:: slope of a mountain E1) You should first serve your parents before

you get married.

* linggatong

:: perplexity, worry * lingming

++ confused

* linggit

++ (malinggit) tiny * lingo

:: assassination > paglingo

* linggo :: (manglilingo) assassin

:: week

:: (Linggo) Sunday * lingon

++ (linggo-linggo) every week ------UM: lumingon,, lumilingon, lilingon

++ (lingguhan) weekly ------IN: lingunin, nilingon, nililingon, lilingunin

T1) Ngayon ay Linggo. --------: to look back

E1) Today is Sunday. :: looking back

T2) Sa isang linggo, kami ay pupunta sa :: esteem

Maynila.

E2) Next week, we go to Manila. * linib

:: small window for ventilation

* lingguwista

:: linguist, person who speaks many languages * linimento

:: (lingguwistika) linguistics :: liniment

:: (lengguwa) language, tongue > lengguwahe

* lining

* lingid -----MAG: maglining, naglining, naglilining,

++ hidden, not known, secret maglilining

--------: to cultivate

* lingil ------IN: liningin, nilining, nililining, liliningin

:: attention given to a task --------: to consider, to reflect, to meditate on

:: farm

* lingkag

++ opened with force * linis

++ corrupt, wicked ------UM: luminis,, lumilinis, lilinis

--------: to become clean

* lingkaw -----MAG: maglinis, naglinis, naglilinis, maglilinis

:: sickle ------IN: linisin, nilinis, nililinis, lilinisin

--------: to clean

* lingkis --IPA: ipalinis

------UM: lumingkis,, lumilingkis, lilingkis --------: to cause to clean

--------: to twine, to coil around :: cleanliness, neatness, pureness > kalinisan

:: (paglilinis) cleaning

++ (malinis) clean * linya

++ (sinlinis) as clean as > kasinlinis :: line, boundary, limit, row

T1) Maglinis ka muna ng iyong silid.

E1) You should first clean your bedroom. * lipa

T2) Linisin mo ang iyong silid. :: nettle plant

E2) Clean your bedroom.

* lipad

* linlang ------UM: lumipad,, lumilipad, lilipad

------UM: luminlang,, lumilinlang, lilinlang ------IN: liparin, nilipad, nililipad, liliparin

----MANG: manlinlang, nanlinlang, nanlilinlang, --------: to fly

manlilinlang :: flight

------IN: linlangin, nilinlang, nililinlang, lilinlangin :: (paliparan) airport

------AN: linlangan, nilinlangan, nililinlangan, :: (manlilipad) pilot

lilinlangan T1) Lumipad siya papuntang Pilipinas kahapon.

--------: to deceive E1) He flew to the Philippines yesterday.

:: deceit, fraud, hoax T2) Nais kong liparin ang mga ulap.

:: (paglinlang) delusion E2) I want to fly over the clouds.

:: (manlilinlang) cheater

++ (mapaglinlang) tricky * lipana

++ (mapanlinlang) wily ++ widespread, diffused



* linolyo * lipas

:: linoleum ------UM: lumipas,, lumilipas, lilipas

---MAGPA: magpalipas

* linsad --------: to lapse, to come to pass

------UM: luminsad,, lumilinsad, lilinsad :: (paglipas) lapse, passage

--------: to dislocate ++ out of fashion, obsolete, faded > nakalipas

++ dislocated, derailed T1) Lumipas na ang panahon nila Imelda at

Ferdinand Marcos.

* linse E1) The era of Imelda and Ferdinand Marcos

:: lynx had already come to pass.

T2) Lipas na sa moda ang malaking kuwelyo.

* linsil E2) Wide collars are out of fashion now.

++ improper, erroneous

* lipat

* linso ------UM: lumipat,, lumilipat, lilipat

:: linen ------AN: lipatan, nilipatan, nililipatan, lilipatan

--------: to transfer, to move to another place

* linta -----MAG: maglipat, naglipat, naglilipat,

:: leech > limatik maglilipat

-------I: ilipat, inilipat, inililipat, ililipat

* lintak --------: to move something

++ [expresses digust or surprise] :: transfer

T1) Lumipat na ba kayo sa inyong bagong

* lintog bahay?

:: (lintos) blister E1) Did you already move to your new house?

++ swollen, blistered T2) Tulungan natin maglipat sina Maria at Pedro

ng gamit.

* linumot E2) Let us help Maria and Pedro move their

:: variety of rice things.

T3) Ilipat mo sa ibang tasa ang sabaw. * lirit

E3) Transfer the soup to another bowl. ++ torrential



* lipay * lirot

:: a plant ++ scattered



* lipi * liroy

:: lineage, ancestry, race ++ (maliroy) of soft consistency > laroy



* lipistik * liryo

:: lipstick :: lily



* lipol * lisa

------UM: lumipol,, lumilipol, lilipol :: nit, eggs of lice

------IN: lipulin, nilipol, nililipol, lilipulin

--------: to eradicate, to annihilate, to wipe out * lisan

:: extinction, destruction > pagkalipol ------UM: lumisan,, lumilisan, lilisan

------IN: lisanin, nilisan, nililisan, lilisanin

* lipon --------: to leave, to depart

:: crowd, gathering, meeting > lupon

:: (lipunan) society in general * lisaw

:: (kalipunan) federation ------UM: lumisaw,, lumilisaw, lilisaw

++ (panlipunan) social --------: to swarm



* lipos * lisay

------UM: lumipos,, lumilipos, lilipos :: pounding of rice for the second time

--------: to overwhelm

++ covered with * lisding

++ plain, unadorned

* lipot

:: going over an obstacle, transferring * lisensiya

:: license

* lipumpon

MAGKA: magkalipumpon, nagkalipumpon, * lislis

nagkakalipumpon, magkakalipumpon ++ lifted up [dress]

--------: to crowd around, to collect, to flock

:: gathering * liso

++ plain, unadorned

* lira

:: swollen eyelids * lisok

++ dislocated, sprained

* lirika

:: short poem * lista

-----MAG: maglista, naglista, naglilista, maglilista

* liriko -------I: ilista, inilista, inililista, ililista

++ lyric --------: to list down

:: list, register, roll of names

* lirip :: (listahan) directory, tally

------IN: liripin, nilirip, nililirip, liliripin T1) Maglista ka ng mga utang niya sa iyo.

--------: to study carefully, to try to understand E1) You list down all the debts he owes you.

T2) Ilista mo sa tubig ang aking utang.

E2) List down my debts on water. :: trial or investigation in court, careful

examination

* listo

++ clever, quick, prompt * litmo

:: kind of dye used in chemical tests

* liston

-----MAG: magliston, nagliston, nagliliston, * lito

magliliston ------UM: lumito,, lumilito, lilito

--------: to lath --------: to fluster

:: hat band, ribbon, strip ----MANG: manlito, nanlito, nanlilito, manlilito

------IN: lituhin, nilito, nililito, lilituhin

* lisya --------: to confuse

++ wrong, incorrect, out of line, wayward ------MA: malito

--------: to be confused

* litak :: (pagkalito) haze, puzzle

:: crack ++ confused, puzzled

T1) Bakit ka ba mahilig manglito ng tao?

* litania E1) Why are you fond of confusing people?

:: litany T2) Huwag mo naman kaming lituhin.

E2) Please don't confuse us.

* litas

:: small split or cut * litro

:: liter

* litaw

------UM: lumitaw,, lumilitaw, lilitaw * litsiyas > letsiyas

--------: to emerge, to become visible :: lychees

-----MAG: maglitaw, naglitaw, naglilitaw,

maglilitaw * litson

-------I: ilitaw, inilitaw, inililitaw, ililitaw :: roasted pig > lechon

--------: to bring out

:: (paglitaw) appearance, occurrence * litsugas

:: (kalitawan) prominence :: lettuce > letsugas

++ visible, well-known, popular

T1) Lumitaw siyang bigla mula sa kung saan. * liwag

E1) He just emerged from nowhere. ++ (maliwag) slow to act, taking a long time to

T2) Maglitaw kaya siya ng pagkain mamayang do things

gabi?

E2) Will she bring out some food tonight? * liwalas

T3) Ilitaw mo na ang pagkain. ++ (maliwalas) spacious, fresh, breezy

E3) Bring out the food now.

* liwaliw

* literatura -----MAG: magliwaliw

:: literature --------: to go on a pleasure trip



* litid * liwanag

:: ligament ------UM: lumiwanag,, lumiliwanag, liliwanag

--------: to clear up, to brighten

* litis ------AN: liwanagan, niliwanagan, nililiwanagan,

------IN: litisin, nilitis, nililitis, lilitisin liliwanagan

--------: to investigate judicially --------: to enlighten

------IN: liwanagin, niliwanag, nililiwanag, :: hare

liliwanagin

--------: to elaborate * liyempo

---MAGPA: magpaliwanag :: barbecued pork with much fat and little meat

--------: to brighten, to reflect

--IPA: ipaliwanag * liyeno

--------: to explain, to make clear ++ full [vehicle]

:: light, shine > kaliwanagan

:: (paliwanag) explanation, solution * liyo

++ (maliwanag) bright, clear, distinct ++ dizzy



* liwas * liyok

:: (liwasan) plaza, park :: movement of water in the stomach when

++ mistaken, deviating, out of line shaken



* liwayway * lobo

:: dawning :: balloon

:: wolf

* liyab

------UM: lumiyab,, lumiliyab, liliyab * lohika

-----MAG: magliyab, nagliyab, nagliliyab, :: logic

magliliyab

--------: to blaze, to flare up * loko

:: blaze, flame ------MA: maloko

T1) Huwag mong nang lagyan pa ng gas ang --------: to become crazy, to crack up to be

apoy at baka lalong magliyab ito. madly inclined to do something

E1) Don't you put more gas into the fire as it :: (kalokohan) foolishness, nonsense

would only flare up more. ++ crazy, insane, mad > loka, loku-loko

T2) Lumiyab ang tangke ng langis matapos

itong hagisan ng nakasinding sigarilyo. * lola

E2) The oil tank went ablaze after someone :: grandmother

threw a lighted cigarette on it. :: (lolo) grandfather



* liyabe * lomo

:: wrench :: tenderloin

:: (liyabera) key chain

:: (liyabero) locksmith * lona

:: canvas, canvas floor of a boxing ring

* liyad

++ bent backward with stomach protruding * longganisa

:: pork sausage

* liyag

:: darling, beloved * loob

---MAGKA: magkaloob, nagkaloob,

* liyanera nagkakaloob, magkakaloob

:: metal dish mold, pie pan --------: to give, to donate

--Pas: isaloob

* liyebo --------: to bear in mind

:: carrying over a figure in math ------IN: loobin, niloob, niloloob, loloobin

--------: to grant, to bestow

* liyebre ---MAGPA: magpaloob

--IPA: ipaloob ------IN: lubahin, niluba, niluluba, lulubahin

--------: to insert, to encase, to inclose --------: to remove husks by pounding

:: robbery, burglary > looban

:: will, volition > kalooban * lubak

:: interior, internal part, the inside of something :: pothole, hollow in the ground

:: (looban) compound, premises

:: (kaloob) gift, offering * lubalob

:: (taga-loob) insider -----MAG: maglubalob

:: (manloloob) burglar --------: to wallow in the mud

:: (pagkalooban) vest

++ inside, within * lubay

++ (paloob) inward ------UM: lumubay,, lumulubay, lulubay

--------: to become calm, to become loose

* look :: (kalubayan) mildness, looseness, calmness

:: bay, gulf ++ (malubay) calm, relaxed, slack

:: (kalookan) region surrounding a bay

* lubha

* loro -----MAG: lumubha,, lumulubha, lulubha

:: parrot ---MAGPA: magpalubha

--------: to get worse, to deteriorate

* loryat :: seriousness > kalubhaan

:: sumptuous dinner with a great number of ++ (malubha) serious [disease] > grabe

Chinese dishes

* lubid

* losa ------IN: lubirin, nilubid, nilulubid, lulubirin

:: porcelain, slab of tile --------: to twist strands of rope

:: rope

* losyon

:: lotion * lubig

:: home run

* lote :: a herb > lubigan

:: lot

* lublob

* loteriya ------UM: lumublob,, lumulublob, lulublob

:: lottery -----MAG: maglublob, naglublob, naglulublob,

maglulublob

* luad --------: to wallow in mud

:: clay :: wallowing in mud



* luay * lubo

++ (maluay) gentle, soft to the touch :: deep depression in the ground

:: dimple

* lubag

------UM: lumubag,, lumulubag, lulubag * lubog

--------: to calm down ------UM: lumubog,, lumulubog, lulubog

:: calming of emotions -----MAG: maglubog, naglubog, naglulubog,

:: end of a storm maglulubog

:: lowering the sails of a sailboat -------I: ilubog, inilubog, inilulubog, ilulubog

++ calm, tranquil --------: to sink, to submerge, to set [sun, moon]

:: (paglulubog) immersion

* luba :: (pagkalubog) submergence

:: (pagkakalubog) submersion ------MA: malugi, nalugi, nalulugi, malulugi

++ submerged --------: to lose in a business deal

T1) Lumubog ang bapor sa kalagitnaan ng :: loss in a business transaction

bagyo.

E1) The ship sank in the middle of the storm. * lugis

T2) Maglubog ka ng baso sa palanggana ng ++ fallen out, broken into bits

tubig.

E2) You dip a glass in a basin of water. * lugit

T3) Ilubog mo ang iyong ulo sa tubig. :: handicap [sports]

E3) Submerge your head under the water. :: extension of time, extra allowance



* lubos * luglog

------IN: lubusin, nilubos, nilulubos, lulubusin -------I: iluglog, iniluglog, iniluluglog, iluluglog

--------: to do completely ------IN: luglugin, niluglog, niluluglog, luluglugin

:: (kalubusan) thoroughness --------: to rinse clothes by shaking in the water

++ totally, entirely, completely, absolutely > :: rinsing of clothes

lubusan :: a noodle which is dipped in boiling stock

T1) Iluglog mo ang iyong nilabhan sa ilog.

* luga E1) Rinse your laundry in the river.

:: earwax

* lugmok

* lugami ------MA: malugmok

------MA: malugami, nalugami, nalulugami, --------: to collapse, to fall down through

malulugami weakness

--------: to be frustrated, to be in trouble ++ helplessly prostrate

++ frustrated

* lugnas

* luganggang ++ about to fall [fruit from a tree]

++ hollow, empty

* lugo

* lugar ++ extremely weak due to sickness [fowls, birds]

------UM: lumugar,, lumulugar, lulugar

--------: to take one's place * lugod

:: place, location > lugal ------MA: malugod

-----IKA: ikalugod, ikinalugod, ikinalulugod,

* lugas ikalulugod

------MA: malugas, nalugas, nalulugas, --------: to enjoy

malulugas :: pleasure, enjoyment

--------: to fall off, to fall out :: (pagkalugod) complacency

++ fallen off [grains from the table, strands of

hair] * lugpo

++ bedridden, unable to get up

* lugaw

:: porridge, gruel > linugaw * lugso

++ collapsed, deflowered [woman]

* lugay

:: (kalugay) ravine, gorge * luha

++ (nakalugay) hanging loosely or freely [long ------UM: lumuha,, lumuluha, luluha

hair] --------: to cry, to shed tears

:: tears

* lugi ++ (luhaan) tearful

:: crease, wrinkle

* luho :: a bee

:: luxury ++ wrinkled, creased

++ (maluho) luxurious

* luksa

* luhod -----MAG: magluksa, nagluksa, nagluluksa,

------UM: lumuhod,, lumuluhod, luluhod magluluksa

--------: to kneel --------: to be in mourning

:: act of kneeling, kissing the hand of elders ++ in mourning, grieving



* luhog * lukso

------UM: lumuhog,, lumuluhog, luluhog ------UM: lumukso,, lumulukso, lulukso

--------: to implore, to supplicate ------IN: luksuhin, nilukso, nilulukso, luluksuhin

------AN: luksuhan, niluksuhan, niluluksuhan,

* lukag luluksuhan

:: bristling of hair > pamamalukag --------: to jump, to hop

:: jump, leap

* lukan T1) Lumukso ka mamaya sa kabilang bakod.

:: a clam E1) You should jump over the fence later.

T2) Luksuhin mo ang bakod.

* lukanot E2) Jump over the fence.

:: effort, striving

* lukto

* lukban :: omission, interval

:: pomelo, grapefruit

* lukton

* lukbot :: young wingless locust

:: pouch, purse

* lukulok

* luklok ++ melancholic

:: throne, seat of honor > luklukan

* lula

* lukmo ------MA: malula, nalula, nalulula, malulula

:: act of sitting comfortably --------: to be dizzy due to seasickness or

airsickness

* lukob :: (pagkalula) vertigo, seasickness

-----MAG: maglukob, naglukob, naglulukob, ++ dizzy, seasick

maglulukob T1) Huwag kang masyadong dumungaw sa

--------: to gouge bintana ng eroplano at baka ka malula.

:: shelter, support E1) Don't you look down over the plane's

:: gouge, chisel window or you might get dizzy.

:: (paglukob) act of sheltering one's young

[birds] * lulan

++ under the authority of ------UM: lumulan,, lumululan, lululan

++ sheltered, protected -----MAG: maglulan, naglulan, naglululan,

maglululan

* lukong -------I: ilulan, inilulan, inilululan, ilululan

:: concavity --------: to load, to ride

++ (malukong) bowlshaped, concave ------MA: malulan, nalulan, nalululan, malululan

--------: to be accommodated

* lukot :: load, cargo

T1) Lumulan siya ng eroplano papuntang * luma

Chicago. ++ old, not new, antiquated [used for objects]

E1) He took a plane going to Chicago.

T2) Maglulan ka ng mga prutas sa bangka. * lumahan

E2) You load some fruits on the boat. :: a fish

T3) Ilulan mo ang mga prutas sa bangka.

E3) Load the fruits on the boat. * lumanay

:: gentleness, mildness

* lulod ++ (malumanay) gentle, mild

:: shin

* lumat

* lulog :: slowness

:: tinder

* lumay

* lulon :: love potion

------UM: lumulon,, lumululon, lululon

-----MAG: maglulon, naglulon, naglululon, * lumba

maglululon :: continuous effort

------MA: malulon, nalulon, nalululon, malululon :: drawing of water from a well

------IN: lulunin, nilulon, nilululon, lululunin :: gallop of a horse

-------I: ilulon, inilulon, inilululon, ilululon :: black-finned shark

:: roll of paper :: (lumba-lumba) dolphin

--------: to swallow, to roll up [paper money, mat]

T1) Huwag kang lumulon ng malaking prutas. * lumbang

E1) You should not swallow a big fruit. :. a tree

T2) Lulunin mo muna ang pagkain sa iyong

bibig bago ka magsalit. * lumbay

E2) Swallow first the food in your mouth before ++ (malumbay) sad, mournful, depressed

you talk.

T3) Sana ay huwag malulon sa masamang * lumbo

bisyo ang iyong kaisa-isang anak. :: drinking cup made from a coconut shell

E3) Hopefully your only child will not be

swallowed by some vice. * lumi

T4) Maglulon muna kayo ng inyong banig bago :: a noodle dish

kayo maglaro sa umaga. :: (kalumian) gentleness, softness

E4) You should first roll up your mat before you ++ (malumi) with penultimate stress

start playing in the morning.

T5) Ilulon mong mabuti ang banig. * lumitog

E5) Roll up the mat properly. :: a fish



* lulos * lumo

------UM: lumulos,, lumululos, lululos ----MANG: manlumo, nanlumo, nanlulumo,

--------: to get through a difficult situation without manlulumo

hesitation --------: to feel depressed

:: depression [feeling], fatigue

* lulot

++ overripe, withered * lumod

------IN: lumurin, nilumod, nilulumod, lulumurin

* lulungi --------: to drown someone

:: halfbeak fish

* lumog

:: a fish * lunday

:: canoe

* lumon

++ very ripe * lundo

:: slack, part hanging loose

* lumot ++ (malundo) slack, loose [not tight]

:: moss

++ (malumot) mossy * lundy

:: jump, leap

* lumpiya

:: spring roll * Lunes

:: Monday

* lumpo T1) Lunes ngayon.

------MA: malumpo E1) Today is Monday.

--------: to cripple

++ crippled, partially or completely paralyzed * lungad

-----MAG: maglungad

* lumpok --------: to vomit milk [babies]

:: bundle of stalks ready for threshing

* lungangi

* lumpon ++ with the head bent down on the chest

:: reunion, small gathering

* lungas

* lumulukso ++ broken off [teeth]

:: a fish

* lungaw

* lunas :: large hole in the ground

------AN: lunasan, nilunasan, nilulunasan,

lulunasan * lungayngay

--------: to cure, to remedy ++ with drooping head

:: remedy, cure > panlunas

:: a fern * lungga

:: kind of bamboo :: hole for rats

:: bottom of a vase, keel of a boat

* lunggati

* lunaw :: fervent wish

:: soft mud

* lungib

* lundag :: underwater cave

-----MAG: maglundag, naglundag,

naglulundag, maglulundag * lungkag

------UM: lumundag,, lumulundag, lulundag ++ bulky

------IN: lundagin, nilundag, nilulundag,

lulundagin * lungkot

--------: to leap, to jump ------MA: malungkot, nalungkot, nalulungkot,

T1) Lumundag si Pedro sa bakod ni Petra. malulungkot

E1) Pedro jumped over Petra's fence. -----IKA: ikalungkot, ikinalungkot, ikinalulungkot,

T2) Lundagin natin ang mababang bakod na ikalulungkot

iyon. --------: to feel sad

E2) Let us jump over that low fence over there. ----MAKA: makalungkot

---MAGPA: magpalungkot

--------: to sadden, to depress ------UM: lumunsad,, lumulunsad, lulunsad

:: sadness, loneliness > kalungkutan, kulungkot ------AN: lunsaran, nilunsaran, nilulunsaran,

++ (malungkot) sad, unhappy lulunsaran

T1) Nalulungkot si Mary. --------: to alight [from a vehicle]

E1) Mary is sad. :: getting off a vehicle

:: (lunsaran) pier, unloading port

* lungo T1) Lumunsad siya mula sa kotse.

++ convulsing [when drowning] E1) He alighted from the car.

T2) Lunsaran mo ang kotse.

* lungos E2) Alight from the car.

:: cape [geography] > imus

:: promontory * lunsod

:: city > lungsod

* lungoy ++ (taga-lunsod) urban > panlunsod

++ ready to eat [bagoong]

* lunoy

* luno -----MAG: maglunoy

-----MAG: magluno --------: to wade through a river

--------: to molt, to shed the skin

* luog

* lunod :: lump of food stuck in the throat

------MA: malunod, nalunod, nalulunod,

malulunod * luom

------IN: lunurin, nilunod, nilulunod, lulunurin ++ enclosed with no access to fresh air, stuffy

--------: to drown

T1) Lunurin mo ng alak ang iyong kabiguan. * luong

E1) Drown your heartaches with wine. :: lowland at the base of a hill

T2) Huwag kang lumangoy sa malalim na ilog

at baka ka malunod. * luop

E2) You should not swim in the deep river or :: act of fumigating to cure sickness

you might drown.

* luoy

* lunok ++ withered

------UM: lumunok,, lumulunok, lulunok

------IN: lunukin, nilunok, nilulunok, lulunukin * lupa

--------: to swallow :: earth, soil, land, ground, ground floor,

T1) Lumunok ka muna ng iyong pagkain bago downstairs > lupain

ka magsalita. :: (maylupa) landowner

E1) You should first swallow your food before :: (sangkalupaan) the whole world

you talk. :: (lupang-tinubuan) homeland

T2) Lunukin mo muna ang iyong pagkain sa

bibig. * lupak

E2) Swallow first the food in your mouth. ------IN: lupakin, nilupak, nilulupak, lulupakin

--------: to pound rice

* lunos :: crush, beat

++ pitiful, touching, tragic, sad

* lupalop

* lunot :: any far-away place

++ softened, overripe [fruits]

* lupasay

* lunsad ++ squatting, sitting on the haunches > lupagi

* lupaypay * lusak

++ having wings or limbs weakened and :: mud, slush

drooping ++ (malusak) slimy



* lupi * lusaw

:: fold, hem :: fluid

:: (kalupi) folder, wallet ++ melted, diluted

++ folded

* luslos

* lupig :: hernia, rupture

------UM: lumupig,, lumulupig, lulupig ++ fallen, hanging down

--------: to subjugate

------IN: lupigin, nilupig, nilulupig, lulupigin * lusob

--------: to conquer, to vanquish ------UM: lumusob,, lumulusob, lulusob

:: (manlulupig) conqueror ----MANG: manlusob, nanlusob, nanlulusob,

++ vanquished, subjugated, conquered manlulusob

------IN: lusubin, nilusob, nilulusob, lulusubin

* lupit --------: to attack, to assault

---MAGMA: magmalupit :: attack

--------: to maltreat :: (paglusob) onset

:: force, violence > kalupitan :: (manlulusob) invader

:: (pagmamalupit) outrage T1) Lumusob ang sandatahang Amerikano sa

++ (malupit) cruel Iraq kahapon.

E1) The American forces attacked Iraq

* luplop yesterday.

:: squatting with the head bent low and the T2) Nais ng Pangulong na manlusob ang

hands touching the ground sandatahang Amerikano laban sa mga taga-

Iraq.

* lupon E2) The President wants to have the American

:: committee, commission forces to launch an attack against the Iraqis.

T3) Ayaw na ng mga taga-Iraq na lusubin ang

* lura mga taga-Kuwait.

------UM: lumura,, lumulura, lulura E3) The Iraqis don't want to attack the Kuwaitis

----MANG: manlura, nanlura, nanlulura, anymore.

manlulura

-------I: ilura, inilura, inilulura, ilulura * lusog

--------: to spit ---MAGPA: magpalusog

:: sputum --------: to nourish

:: (luraan) spittoon :: health > kalusugan

T1) Lumura siya sa bangketa. :: (pangkalusugan) nutrition

E1) He spat on the ground. ++ (malusog) healthy, robust

T2) Ilura mo ang kendi. ++ (pampalusog) healthful

E2) Spit out the candy. ++ (pangkalusugan) hygienic

T3) Huwag kang manglura sa mukha ng tao.

E3) You should not spit on the face of * lusok

anybody. ++ blunt, dull pointed



* luray * lusong

:: act of mangling :: mortar [for pounding rice]

++ mangled, destroyed :: descent

++ (palusong) downhill, downward -------I: iluto, iniluto, iniluluto, iluluto

--------: to cook

* lusot :: cooking, cuisine

------UM: lumusot,, lumulusot, lulusot :: (lutuan) stove

--------: to pass through, to penetrate, to :: (tagapagluto) cook > tagaluto

overtake ++ cooked

-----MAG: maglusot, naglusot, naglulusot, T1) Magluto tayo ng pansit mamaya.

maglulusot E1) Let us cook noodles later.

-------I: ilusot, inilusot, inilulusot, ilulusot T2) Lutuin mo ang pansit mamaya.

--------: to smuggle E2) Cook the noodles later.

:: passing through a narrow place T3) Iluto mo ako ng pansit.

??? lusutan E3) You cook some noodles for me.

T1) Lumusot sa likod ng kotse ang kanyang

katawan nang bumangga ang kanyang kotse * lutong

sa pader. :: brittleness, crispiness

E1) His body went through the back window ++ (malutong) crisp, brittle

after his car hit the wall.

T2) Bawal maglusot ng marijuana sa Pilipinas. * lutos

E2) It is illegal to smuggle marijuana in the ------UM: lumutos,, lumulutos, lulutos

Philippines. --------: to collapse

T3) Huwag mong ilusot ang bawal na gamot sa

Amerika. * luwa

E3) Don't smuggle the illegal drugs into the US. ------UM: lumuwa,, lumuluwa, luluwa

--------: to bulge, to stick out, to protrude

* lustay -----MAG: magluwa, nagluwa, nagluluwa,

------UM: lumustay,, lumulustay, lulustay magluluwa

--------: to embezzle -------I: iluwa, iniluwa, iniluluwa, iluluwa

:: (paglustay) embezzlement, misappropriation --------: to belch out, to spit out

:: (manlulustay) embezzler ++ bulging, sticking out, protruding

:: (pagkamapaglustay) prodigality T1) Lumuwa ang kanyang mga mata sa

kagandahan ni Linda.

* lutang E1) His eyes popped out after he saw Linda's

------UM: lumutang,, lumulutang, lulutang beauty.

--------: to rise above the surface [of liquids] T2) Huwag kang magluwa ng pagkain sa harap

++ floating, adrift ng mga taong kumakain.

T1) Lumutang ang kanyang katawan sa ilog E2) You should not spit out your food infront of

tatlong araw matapos siyang malunod. other people who are eating.

E1) His body floated on the river three days T3) Iluwa mo ang maasim na mangga.

after he drowned. E3) Spit out the sour mango.



* lutas * luwag

------UM: lumutas,, lumulutas, lulutas ------AN: luwagan, niluwagan, niluluwagan,

--------: to resolve luluwagan

??? malulutas --------: to relax, to ease up

:: (kalutasan) solution :: (kaluwagan) leniency, looseness

++ solved, finished :: (pagkamaluwag) laxity

++ (maluwag) loose, roomy, liberal

* luto T1) Maluwag ang kuwarto.

-----MAG: magluto, nagluto, nagluluto, E1) The room is spacious.

magluluto T2) Luwagan mo ang iyong sinturon.

------IN: lutuin, niluto, niluluto, lulutuin E2) Loosen your belt.

++ for a long time

* luwal ++ (maluwat) long [in time], slow

-----MAG: magluwal, nagluwal, nagluluwal,

magluluwal * luya

-------I: iluwal, iniluwal, iniluluwal, iluluwal :: ginger

--------: to give birth

------UM: lumuwal,, lumuluwal, luluwal * luyloy

--------: to come out, to be born ------UM: lumuyloy,, lumuluyloy, luluyloy

++ exterior, outside, exposed --------: to sag

T1) Ayaw nang magluwal ng bata ng kanyang ++ flebby [flesh], hanging loosely

asawa.

E1) His wife does not want to give birth * maari

anymore. :: (pagkamaari) potentiality

T2) Ilang bata ang gusto mong iluwal? ++ (maari) possible, can

E2) How many babies do you want to give ++ (maaari) make something possible, may,

birth to? possibly

++ (maaaring) apt {geeignet}

* luwalhati T1) Maaari bang dito muna tayo?

------IN: luwalhatiin, niluwalhati, niluluwalhati, E1) Might we stop here first?

luluwalhatiin

--------: to glorify * mabayog

:: glory :: (imabayog) swaying, swinging

:: (kaluwalhatian) splendor

++ (maluwalhati) glorious * mabolo

:: velvet apple

* luwang

---MAGPA: magpaluwang * madla

--------: to widen :: the public, all the people

:: width

++ (maluwang) wide * madre

++ (sinluwang) as wide as > kasinluwang :: nun



* luwas * madyong

------UM: lumuwas,, lumuluwas, luluwas :: a game > mahjong

--------: to go from town to city

-----MAG: magluwas, nagluwas, nagluluwas, * maestra

magluluwas :: teacher > maestro, guro

-------I: iluwas, iniluwas, iniluluwas, iluluwas

--------: to take to the city * maga

:: export ------MA: mamaga, namaga, namamaga,

:: trip to town mamamaga

T1) Lumuwas sila papuntang Maynila kaninang --------: to become swollen

madaling araw. ++ swollen

E1) They went to Manila early in the morning.

T2) Magluwas tayo kalakal papuntang Maynila. * magasin

E2) Let us take our trade to Manila. :: magazine

T3) Iluwas mo ang mga kalakal sa Maynila.

E3) Bring the goods to Manila. * mag-ina

:: mother and child

* luwat T1) Nagbalik ang mag-ina sa lalawigan.

:: (kaluwatan) long time E1) Mother and child returned to the province.

* maging * makahiya

------MA: maging, naging, nagiging, magiging :: a plant

--------: to become, to be

:: (pagiging) transformation {die Umwandlung} * makapuno

T1) Gusto kong maging guro. :: a coconut

E1) I like to be a teacher.

T2) Nagiging masama ang panahon. * makina

E2) The weather is becoming bad. :: sewing machine, machine {die Maschine}

:: (makinista) machinist {der Maschinist}

* magkano :: (makinarya) machinery {die Maschinerie}

++ how much? ++ (pangmakina) mechanical {mechanisch}

++ (magkakano) how much each?

T1) Magkano ang manok? * makinilya

E1) How much is the chicken? -----MAG: magmakinilya, nagmakinilya,

nagmamakinilya, magmamakinilya

* magulang ------IN: makinilyahin, minakinilya, minamakinilya,

:: parents mamakinilyahin

--------: to type

* magneto :: typewriter

:: magnet :: (taga-makinilya) typist

:: (magnetismo) magnetism ++ (makinilyado) typed



* mahal * makopa

-----MAG: magmahal, nagmahal, :: mountain apple

nagmamahal, magmamahal

------IN: mahalin, minahal, minamahal, * maktol

mamahalin -----MAG: magmaktol

--------: to hold dear, to love --------: to grumble

:: love :: grumbling

:: (kamahalan) excellency, highness

:: (pagmamahal) love, affection * mala

++ dear, loved, costly, noble, well-esteemed, ---MAGPA: magpamala

expensive --------: to dry in the sun

++ (mapagmahal) affectionate

T1) Mahirap magmahal ng kaaway. * maladyong

E1) It is hard to love one's enemies. :: a fish

T2) Mahalin mo raw ang mga taong

nasusuklam sa iyo. * malagkit

E2) Love those who hate you. :: sticky rice

T3) Napakamahal naman! ++ sticky

E3) It's too expensive!

* malakapas

* mahistrado :: a fish

:: magistrate

* malapando

* mahuwana :: a fish

:: a fish

* malapito

* mais :: a fish

:: corn {der Mais}

* malapni ------IN: maliin, minali, minamali, mamaliin

:: a fish --------: to consider something wrong

:: (kamalian) blunder, mistake, error > kamali,

* malarya pagkakamali

------IN: malaryahin, minalarya, minamalarya, ++ wrong {falsch}

mamalaryahin ++ (pamali) erroneously {falsch}

--------: to suffer from malaria

:: malaria * malimango

:: a fish {ein Fisch}

* malas

------IN: malasin, minalas, minamalas, mamalasin * malingga

--------: to suffer bad luck :: a vine {eine Kletterpflanze}

:: bad luck

T1) Huwag kang sumama sa kanya at baka ka * maliputo

malasin. :: short person

E1) You should not go with her or you might

suffer some bad luck. * malisya

:: malice

* malasado ++ (malisyoso) malicious

++ half-cooked, cooked rare [or medium rare],

soft-boiled [eggs] * maliw

-----MAG: magmaliw

* malasakit --------: to disappear, to end, to reduce

:: solicitude, protective concern >

pagmamalasakit * malunggay

:: (malasakitin) care for each other :: a plant {eine Pflanze}

++ (mapagmalasakit) concerned

* malyete

* malasugi :: mallet {der Holzhammer}

:: a fish

* mama

* malat :: mister {"mein Herr"}

:: hoarseness

* mamador

* malay :: nursing bottle {die Nuckelflasche}

---MA-AN: mamalayan, namalayan,

namamalayan, mamamalayan * mamali

--------: to be aware of :: a fish {ein Fisch}

:: knowledge, consciousness, awareness >

kamalayan * mamaya

:: (malay-tao) consciousness --Pas: ipagpamamaya

T1) Mamamalayan ko ang pagalis niya. --------: to postpone

E1) I'll be aware of his leaving. :: (pagpapamamaya) postponement

++ after a while, soon, later on

* malbas

:: a plant {eine Pflanze} * mamon

:: a cake

* maleta

:: suitcase {der Koffer} * man

++ also, too, despite

* mali ++ (sino man) whoever

++ (sa kanino man) whomever -----MAG: magmaneho, nagmaneho,

++ (ano man) whatever nagmamaneho, magmamaneho

T1) Matalino ka man ay dapat ding mag-aral. ------IN: manehuin, minaneho, minamaneho,

E1) Although you are intelligent you need to mamanehuin

study. --------: to drive [a car], to manage

T2) Ako man. :: (pagmamaneho) driving

E2) I, too. T1) Marunong ka bang magmaneho ng kotse?

E1) Do you know how to drive a car?

* mana T2) Manehuin mo muna ang aking kotse.

-----MAG: magmana, nagmana, nagmamana, E2) Drive my car for a while.

magmamana

------IN: manahin, minana, minamana, * Mang

mamanahin :: mister {"Herr"}

--------: to inherit, to receive as inheritance

--IPA: ipamana * mangadlit

---MAGPA: magpamana :: a fish {ein Fisch}

--------: to bequeath

---PA-IN: pamanahin, pinamana, pinamamana, * mangagat

pamamanahin :: a fish {ein Fisch}

--------: to leave an inheritance to

:: heritage, inheritance * mangga

:: (pamana) heritage :: mango {die Mango}

:: (tagapagmana) heir, inheritor T1) Kumain ng matamis na mangga si Eva.

E1) Eva ate a sweet mango.

* managhili

++ envious * manggas

:: sleeve {der Aermel}

* manang

:: elder sister, devotee * manggo

:: (manong) older brother, devotee :: handle, butt of a gun, stem {der Griff}



* manansi * manggustin

:: a fish :: mangosteen



* manas * mangha

:: beriberi > panas, pamamanas ------MA: mamangha, namangha,

namamangha, mamamangha

* mandala --Pas: mamanghaan, namanghaan,

:: haystack, stack of palay namamanghaan, mamamanghaan

--------: to wonder, to be amazed

* mandamyento ++ (mamangha) amazing, astonished

:: command, order > mando

* mangkok

* mandato :: bowl {die Schuessel}

:: mandate

* mangmang

* mandomina :: (kamangmangan) ignorance, illiteracy

:: dominee ++ stupid, delirious



* maneho * manhid

--Pas: pamanhiran

--------: to feel numb in a certain part, to --------: to kiss an elder's hand in respect or

anesthetize greeting

:: cramp, numbness > pamamanhid ++ (manu-mano) hand-to-hand

:: (pamanhid) anesthetic T1) Magmano ka muna sa lolo at lola mo.

:: (pampamanhid) local anaesthetic E1) You kiss your grandfather's and

++ numb {betaeubt} grandmother's hand.



* mani 1 * manok

:: peanut {die Erdnuss} :: chicken {das Huhn}

:: (manukan) poultry yard {der Huehnerhof}

* mani 2

:: clitoris {die Klitoris} * mansanas

:: apple {der Apfel}

* manibalang

++ almost ripe, nearly ripe {fast reif} * mansanilya

:: chrysanthemum

* manibela

:: steering wheel {das Lenkrad} * mansera

:: plow handle {der Griff am Pflug}

* manika

:: doll {die Puppe} * manso

++ meek, tame {sanftmuetig}

* manikurista

:: manicurist * manta

:: woolen blanket {die Wolldecke}

* manipesto

:: manifesto {das Manifest} * mantak

++ What about that!

* manipis

:: a fish {ein Fisch} * mantel

:: table cloth {die Tischdecke}

* manitis

:: a fish {ein Fisch} * mantika

:: shortening, lard {das Fett}

* manko ++ (mamantika) greasy {fettig}

++ lame in one hand {mit einer lahmen Hand}

* mantikilya

* mankwerna :: butter {die Butter}

:: pair tied together {zusammengebundenes ++ (mantekado) buttered {gebuttert}

Paar}

* mantilya

* manman :: veil, saddlecloth {der Umhang}

-----MAG: magmanman, nagmanman,

nagmamanman, magmamanman * mantsa

--------: to observe carefully {genau :: stain > mansa {der Fleck}

beobachten}

++ nosy {neugierig} * manubon

:: a fish

* mano

-----MAG: magmano, nagmano, nagmamano, * manugang

magmamano

:: daughter-in-law, son-in-law {die

Schwiegertochter, der Schwiegersohn} * Marso

:: March {der Maerz}

* manuso

:: bandage wound around newborn babies * Martes

:: Tuesday {der Dienstag}

* manyapa

++ just because * martilyo

:: hammer {der Hammer}

* maong

:: denim {die Jeans} * martiniko

:: a fish {ein Fisch}

* mapa

:: map {die Landkarte} * martir

------IN: martirin

* mapwaw ------: to martyr

:: a fish {ein Fisch} :: martyr {der Maertyrer}

:: (martiryo) martyrdom > pagmamartir

* margaha

:: volcanic ash {die Vulkanasche} * martsa

-----MAG: magmartsa, nagmartsa,

* margarita nagmamartsa, magmamartsa

:: zinnia [flower] {die Margerite} --------: to march {marschieren}

:: march {der Marsch}

* marikita

:: lady bird {ein Vogel} * maruya

:: fritter

* marinete

:: pile driver * mas

++ more {mehr}

* marino

:: serviceman in the navy or the marines * masa

-----MAG: magmasa

* mariposa --------: to mash

:: butterfly > paruparo {der Schmetterling} :: dough



* marka * masahe

-----MAG: magmarka, nagmarka, -----MAG: magmasahe, nagmasahe,

nagmamarka, magmamarka nagmamasahe, magmamasahe

------AN: markahan ------IN: masahiin, minasahe, minamasahe,

--------: to mark, to stamp mamasahiin

:: (taga-marka) marker --------: to give a massage {massieren}

:: massage {die Massage}

* marko :: (masahista) masseur > tagapagmasahe {der

:: frame {der Rahmen} Masseur}



* marmol * masetas

:: marble {der Marmor} :: potted plants, plants in vases {die

Topfpflanze}

* marpil :: (masetera) flower pot, flower vase {der

:: ivory {das Elfenbein} Blumentopf}

:: matter, subject in school {die Materie}

* masid

-----MAG: magmasid, nagmasid, nagmamasid, * maton

magmamasid :: bully, gang leader {der Bandenfuehrer}

------AN: masdan, minasdan, minamasdan,

mamasdan * matrikula

--------: to observe, to look at searchingly, to -----MAG: magmatrikula

watch --------: to matriculate

--Akt: mapagmasdan :: tuition {das Schulgeld}

--------: to happen to observe

:: stare * matyag

:: (pangmasid) observation ------AN: matyagan

:: (pagmamasid) observance --------: to observe

:: (tagapagmamasid) observer :: surveillance

++ (mapagmasid) observant

* mawo

* maskara :: pollen

:: mask {die Maske}

* may

* maski ++ having, possessing, there is, there are

++ even if {sogar wenn}

* maya

* maso :: sparrow {der Spatz}

:: mallet, large hammer {der Vorschlaghammer}

* maya-maya

* masonero :: a fish {ein Fisch}

:: mason

* mayamaya

* masustansiya ++ later {spaeter}

++ nutritious

* mayahin

* mata :: red feathered rooster {ein Hahn}

:: eye

++ (pangmata) visual * mayana

:: a herb {eine Pflanze}

* mata-pobre

++ snobbish * mayang

:: a fish {ein Fisch}

* mataan

:: a fish {ein Fisch} * mayaw

:: harmony

* matadero

:: slaughterhouse * maybahay

:: wife {die Hausfrau}

* matador

:: bullfighter {der Stierkaempfer} * Mayo

:: May {der Mai}

* matangal

:: a fish {ein Fisch} * mayonesa

:: mayonnaise {die Majonaese}

* materya

* mayor-de-edad * menor

++ of legal age {volljaehrig} ++ minor, younger, junior {juenger}



* mayoria * menos

:: majority {die Mehrheit} ------IN: menusin, minenos, minemenos,

memenusin

* mayroon --------: to underestimate

++ there is, to have, to possess > meron {es gibt} ++ less, of less degree or value, lacking, minus

{minus}

* mayukmok

:: a dish {ein Gericht} * mensahe

:: message {die Nachricht}

* medalya :: (mensahero) messenger {der Bote}

:: medal {die Medaille}

* menta

* medida :: mint

:: tape measure

* mentol

* medikilyo :: menthol

:: herbalist {der Pflanzenkenner}

* menudo

* mediko :: a dish {ein Gericht}

:: medic, physician {der Arzt}

* merkader

* medisina :: merchant, trader, dealer

:: medicine {die Medizin} :: (merkado) market



* medya * merkansia

:: (medyanotse) midnight {die Mitternacht} :: merchandise, freight

++ half {halb}

* merkuryo

* medya-agwa :: mercury

:: awning

* meryenda

* medyas -----MAG: magmeryenda, nagmeryenda,

:: socks, stockings {die Socken} nagmemeryenda, magmemeryenda

--------: to have a snack, to take a snack

* medyo :: snack > merienda

++ somewhat, slightly {etwas} T1) Magmeryenda muna tayo.

E1) Why don't we have a snack?

* mehora

:: improvements [on property] * mesa

:: table > mesita {der Tisch}

* mekaniko T1) May mesa ba kayo para sa tatlo?

------IN: mekanisahin E1) Do you have a table for three?

--------: to mechanize

:: mechanic {der Mechaniker} * mestisa

++ of mixed ancestry > mestiso {der Mestize}

* melokoton

:: peach {der Pfirsich} * metaliko

++ metallic {metallisch}

* mimika

* metapora :: sign language, pantomime

:: metaphor

++ (metaporiko) metaphorical * mina

:: mine

* metodo :: (minero) miner

:: method {die Methode}

* mingkal

* metro ++ full of milk

:: meter [length] {der Meter}

* minindal

* mga :: snack

++ [plural marker] {mehrere}

* ministro

* miga :: minister

:: crumb of bread {der Brotkrumen} :: (ministeryo) ministry



* miki * minorya

:: noodles made from saline wheat dough {eine :: minority

Nudel}

* minsan

* mikrobyo ---PA-IN: paminsanin, pinaminsan,

:: microbe, germ, bacterium {die Mikrobe} pinamiminsan, pamiminsanin

--------: to allow someone to do once

* mikropono ++ once, once in a while

:: microphone ++ (paminsan) all at one time

++ (minsan pa) once more

* mikroskopyo ++ (kung minsan) sometimes

:: microscope ++ (paminsan-minsan) occasionally, now and

then, sometimes

* milagro

:: miracle * minta

++ (milagroso) miraculous :: mint



* milisya * mintis

:: militia ++ dud, failed to explode, inaccurate

++ (walang-mintis) hitting the target

* milokoton

:: peach * minudensiya

:: a dish > menudensya

* milon

:: melon * minumutya

++ beloved

* milya

:: mile * minus-minos

:: (milyahe) mileage ++ silly; foolish, mentally retarded to a slight

degree

* milyon

:: million > angaw * minuskula

:: (milyonaryo) millionaire :: small letter [lower case]

* minuta * miswa

:: minutes of a meeting :: fine wheat noodle {eine Nudel}



* minuto * misyonaryo

:: minute :: missionary {der Missionar}

:: (minutero) minute hand

* mithi

* minyatura -----MAG: magmithi

:: miniature --------: to crave for, to desire strongly

:: ideal, ambition

* mira

:: myrrh * mitig

:: numbness {die Betaeubung}

* miralya

:: a fish * miting

-----MAG: magmiting, nagmiting, nagmimiting,

* mirasol magmimiting

:: sunflower > hirasol --------: to have a meeting {sich treffen}

:: meeting {das Meeting}

* miron T1) Magmiting muna kayo bago ninyo ako

:: bystander, spectator kausapin.

E1) You should have a meeting first before you

* misa talk to me.

-----MAG: magmisa, nagmisa, nagmimisa,

magmimisa * mito

--------: to say mass :: myth {der Mythos}

:: mass :: (mitolohia) mythology {die Mythology}

:: (misal) prayer book

T1) Baka magmisa ang Cardinal mamayang * mitsa

gabi para kay Maria. -----MAG: magmitsa

E1) The Cardinal might say a mass tonight for --------: to mortice

Maria. :: wick {der Docht}

:: (mitsero) burner of a stove {der Brenner}

* misay

:: moustache, beard * miyembro

:: member {das Mitglied}

* mismis

:: remnants of food after a meal * miyentras

++ while {waehrend}

* mismo

++ himself, herself * Miyerkoles

:: Wednesday > Miyerkules {der Mittwoch}

* miso

:: mashed beans for soup * mo

++ you, your, second person singular {du, dein}

* misteryosa

++ mysterious * moda

:: fashion, style > istilo {die Mode}

* mistula ++ fashionable, in style > makamoda {modisch}

++ it seems, really

* modelo

:: model {das Modell} :: a dish



* moderna * morong

++ modern {modern} :: a fish



* modista * morpina

:: dressmaker, seamstress, dress shop :: morphine



* modo * mortero

:: manners, civility, habit > asal, kostumbre :: mortar



* molabe * mortwaryo

:: molave :: mortuary, funeral parlor



* molestiya * motibo

------IN: molestiyahin :: motive

--------: to molest

:: bother, disturbance * moton

:: pulley

* molde

:: mold * motorista

:: motorist

* moldura

:: molding * motorsiklo

:: motorcycle

* momya ++ (naka-motorsiklo) riding a motorbike

:: mummy

* mual

* monarka ++ full [mouth]

:: monarch

:: (monarkia) monarchy * muang

:: intelligence.

* mongha

:: nun * mugmog

:: (monghe) monk ++ softened by being beaten



* mora * muhi

:: moor, Mohammedan > muslim :: intense feeling of annoyance



* moralidad * muhon

:: morality :: landmark, boundary stone > mohon

:: (moralista) moralist

* mukha

* moras ---MAGKA: magkamukha, nagkamukha,

:: mulberry nagkakamukha, magkakamukha

--------: to look identical

* morena ------AN: mukhaan

++ brown, brown-skinned > kayumanggi, kulay- --------: to recognize by the face

kape, kastanyo :: face {das Gesicht}

:: (kamukha) someone with a similar face, look-

* morkon alike

++ seemingly, looks like, appears like * muli

++ (pagmumukha) facial ++ again, once more, once again

++ (pamukhaan) face to face

* mulmol

* mukmok :: a fish

-----MAG: magmukmok, nagmukmok, :: fluff, soft particles

nagmumukmok, magmumukmok :: unravelled, loose threads

--------: to sulk

:: sulkiness * multa

T1) Huwag kang magmukmok dahil lang sa -----MAG: magmulta, nagmulta, nagmumulta,

namatay na aso. magmumulta

E1) You should not sulk just because of a dead --------: to pay a fine

dog . --Pas: pagmultahin

--------: to penalize

* mukta :: fine, penalty

:: knowledge ++ (multado) fined

T1) Bayaran mo agad ang utang kung ayaw

* mukto mong magmulta.

:: swelling of eyes due to crying E1) You should pay your loans immediately if

you don't want to pay a fine.

* mula

-----MAG: magmula, nagmula, nagmumula, * multo

magmumula :: ghost

--------: to originate, to start from, to stem from

:: (pamulaan) starting place, origin * mumo

++ ever since, since, from :: particles of cooked rice falling off the dish

during the meal

* mulaga

++ staring vacantly > mulagat * mumog

-----MAG: magmumog, nagmumog,

* mulala nagmumumog, magmumumog

++ silly, foolish, ignorant, innocent ------IN: mumugin, minumog, minumumog,

mumumugin

* mulat -------I: imumug, iminumug, iminumumug,

-------I: imulat imumumug

--------: to open --------: to gargle

:: (kinamulatan) knowledge, skill T1) Magmumog ka tuwing umaga pagkagising

++ open [eyes], educated mo.

E1) You should have a mouthwash every

* mulato morning after you wake up.

:: mulatto T2) Mumugin mo ang tubig na may asin.

E2) Gargle a glass of water with salt.

* mulawin T3) Imumug mo ang tubig na may asin para

:: a tree gumaling ang iyong singaw.

E3) Gargle a glass of water with salt to help

* mulay heal your canker sore.

:: loose change

* muna

* muleta ++ before anything else, for a while, first

:: crutches

* munukala

:: plan, project

:: (kamunukala) co-author, co-sponsor * munsik

++ tiny, very small

* mundo

:: earth * muntik

:: (kamunduhan) worldliness ++ (muntik na) almost, nearly

++ (mundiyal) worldwide

++ (pangmundo) worldly * muog

++ (makamundo) mundane :: fort, fortification, den, hideout



* munggo * muok

:: mongo beans -----MAG: magmuok

--------: to fight

* mungkahi :: hand-to-hand fight

-----MAG: magmungkahi, nagmungkahi,

nagmumungkahi, magmumungkahi * mura 1

-------I: imungkahi, iminungkahi, iminumungkahi, -----MAG: magmura, nagmura, nagmumura,

imumungkahi magmumura

--------: to suggest ------IN: murahin, minura, minumura, mumurahin

:: suggestion, offer --------: to scold, to curse

T1) Gusto niyang magbigay ng mungkahi --MAG-AN: magmurahan

tungkol sa paghahanda sa fiesta. --------: to quarrel, to brawl

E1) She wants to give some suggestions ---MAGPA: magpamura

regarding the fiesta preparations. --------: to depreciate

T2) Imungkahi mo sa pangulo na palitan niya :: curse, scolding reproach {der Fluch}

ang ilang miyembro ng kanyang gabinete. :: (murahan) noisy quarrel {der Streit}

E2) Suggest to the president that he needs to :: (pagmumura) invective {die Beschimpfung}

fire some members of his cabinet. :: (pagmumurahan) brawl {die Rauferei}

T1) Huwag mong hayaang magmura ang mga

* munglay anak mo.

++ smashed to pieces, shredded E1) You should not let your kids say curses.

T2) Huwag mong murahin ang iyong mga

* mungot magulang.

:: frown, sour face E2) Don't curse your parents.



* muni * mura 2

-----MAG: magmuni --Pas: ipagmura

--------: to speculate, to meditate --------: to sell at a bargain

++ immature, unripe, cheap, inexpensive

* muning

:: pussycat * murang-ilong

:: a fish

* munini

++ teeming with, abounding, swarming * musa

:: muse > paraluman, lakambini

* munisilyo

:: acolyte, assistant to a priest > munasilyo * musang

:: wild cat

* munisipyo

:: municipal building, townhall * musangsang

++ (pangmunisipyo) municipal ++ fully open [flowers]

* museo * muwal

:: museum ++ full of food [mouth]



* musiko * muwang

:: musician :: sense, grasp, understanding

:: a fish

* muskada

:: nutmeg > anis, moskada, maskada * muwebles

:: furniture

* muskitero

:: mosquito net > kulambo * muwestra

:: sample, pattern, model

* muskulo

:: muscle * muyag

++ (muskulado) muscular :: loose change

++ spongy, loose [grains, soil]

* muslak

:: sense, understanding * muyangit

:: sticky liquid that sticks to the sides of a

* muslo container [honey]

:: a fish

* na

* musmos ++ now, already

:: (kamusmusan) naivete T1) Ako na.

++ innocent as a child, immature as of mind E1) It's my turn.

T2) Si Maria na.

* mustasa E2) Let it be Maria's turn.

:: mustard T3) Nagsipilyo na siya.

E3) He has already brushed his teeth.

* muta T4) Bukas na.

:: eyewash E4) It's already open.

T5) Tapos na.

* mutawi E5) It's already finished.

------MA: mamutawi, namutawi, namumutawi,

mamumutawi * nabe

--------: to utter, to pronounce :: ship

:: (nabigador) navigator

* mutiktik

++ full, complete, laden with * nabuko

++ disappointed

* muton

:: pulley * naga

:: dragon

* mutso :: a tree

++ having plenty :: figurehead on ships



* mutya * nais

:: amulet ------IN: naisin, ninais, ninanais, nanaisin

:: charm --------: to desire, to wish

:: pearl, jewel ++ (mapagnais) desirious

T1) Ito ba ang nais mo? --------: to discharge pus

E1) Is this what you want? :: pus



* nakaw * nandoon

-----MAG: magnakaw, nagnakaw, ++ it is over there, over there, over in that place

nagnanakaw, magnanakaw > naroon

------IN: nakawin, ninakaw, ninanakaw,

nanakawin * nang

--------: to steal, to rob ++ when

---PA-IN: panakawin, pinanakaw, ++ (at nang) so that

pinananakaw, pananakawin T1) Mag-aral ka at nang makapasa ka.

--------: to order someone to steal E1) You study so that you will pass your

:: stolen item courses.

:: (panakaw) something that was ordered to be T2) Tumakbo siya nang matulin.

stolen E2) He ran swiftly.

:: (pagnanakaw) burglary, stealing T3) Tumakbo siya nang tumakbo.

:: (magnanakaw) thief E3) He kept on running.

++ (panakaw) surreptitious, stealthy

T1) Huwag mong payagang magnakaw ng * nanganganinag

pera ang iyong mga anak. ++ transparent

E1) You should not tolerate your kids' stealing

money. * naog

T2) Lagi kang mag-ingat upang huwag ---PA-UM: pumanaog,, pumapanaog,

nakawin ang iyong bag. papanaog

E2) Always be careful so your bag will not be ------MA: manaog, nanaog, nananaog,

stolen. mananaog

---PA-IN: panaugin, pinanaog, pinananaog,

* naknak pananaugin

-----MAG: magnaknak --------: to go down

--------: to form an abscess ---PA-AN: panaugan

:: abscess {der Abszess} --------: to bring downstairs

:: (panaog) going downstairs, discharge of the

* naku menses

++ oh, my! [nanay ko] [ina ko] :: (panaugan) unloading place, place of

descent

* naman T1) Pumanaog ka muna at may bisita sa ibaba.

++ also, too, rather, again [expression of gentle E1) You go down first because there are visitors

protest or denial] downstairs.

T2) Panaugin mo muna ang mga bisita.

* nami E2) Go down and meet the visitors.

:: species of plant T3) Manaog ka nga at tingnan mo kung bakit

nagsisipagtahulan ang mga aso.

* namin E3) You go down the stairs and find out why

++ us, our [not including the person spoken to] the dogs are barking.



* namnam * napaka

:: savor, taste ++ very [prefix of adjectives]



* nana * nara

-----MAG: magnana, nagnana, nagnanana, :: narra

magnanana

* nars :: (negrito) dwarf negro of the Philippine

:: nurse mountains > ita, ayta, agta, baluga

:: (pagnanarses) nursing [profession] ++ black



* nasa 1 * Nene

++ in, at [place of a thing or a person] :: appellation for a small girl



* nasa 2 * nerbiyo

------IN: nasain :: nerve

--------: to wish ++ (nerbiyoso) nervous

:: wish, desire > pagnanasa

* neto

* nasaan :: net income

++ Where? [place of a thing or a person]

T1) Nasaan ang bahay ninyo? * ng

E1) Where is your house? ++ [non-focus marking particle, possessive

marker]

* nata

:: cream * nga

++ our, ours [dual] ++ [expressing confirmation, truly, really,

certainly, request particle meaning 'please', so]

* natepok

++ caught, killed * ngabngab

------IN: ngabngabin

* natin --------: to bite off meat, to gnaw

++ we, us, our [including the person spoken to]

* ngadngad

* naturalesa :: falling on one's nose

:: nature

* ngakngak

* nawa :: loud crying

++ naturally, as a matter of fact

++ I wish., May it be so * ngala-ngala

:: palate {der Gaumen}

* nawnaw

:: germination, taking root * ngalan

-------I: ipangalan, ipinangalan, ipinapangalan,

* nayon ipapangalan

:: village, country --------: to name, to call

:: (taga-nayon) villager :: name > pangalan

:: (kanayunan) center of a village :: (kangalan) namesake > kapangalan

:: (pangngalan) noun

* negosyo T1) Si Ginoong Hartig ang pangalan ko.

-----MAG: magnegosyo E1) My name is Mr Hartig.

--------: to commercialize

:: trade, commerce, business * ngalandak

:: (negosyante) businessman, merchant ------AN: ngalandakan

--------: to boast, to brag, to speak of with pride

* negro

:: negro man * ngalay

:: numbness, fatigue

------MA: mangamba

* ngalingali --------: to be apprehensive about, to fear

++ almost, on the verge of :: doubt, apprehension



* ngalirang * nganay

++ overdried, dried up, very thin :: first born child



* ngalisag * nganga

---MA-NG: mangalisag, nangalisag, ------UM: ngumanga,, ngumanganga,

nangangalisag, mangangalisag nganganga

--------: to bristle [hair] {sich straeuben} ------IN: ngangahin, nginanga, nginanganga,

ngangangahin

* ngalit --------: to chew buyo, to open one's mouth

------MA: mangalit, nangalit $ :: a mixture of buyo for chewing

--------: to grind the teeth T1) Kailangan kang ngumanga para makita ng

dentista ang ngipin mo.

* ngalitngit E1) You need to open your mouth so the

:: sound of gnashing, crunching dentist could look at your teeth.



* ngalngal * ngangayon

++ wailing, grumbling ++ just now, only now



* ngalo * nganib

:: numbness, fatigue :: danger, crisis, risk



* ngalot * nganingani

-----MAG: magngalot :: apprehension

--------: to crunch noisily

++ crunched * ngapos

------MA: mangapos

* ngalukabkab --------: to lack

:: peeling off [bark, plaster] ++ lacking



* ngalumata * ngasab

++ with dark rings under the eyes due to lack of :: noise made of animals eating

sleep

* ngasngas

* ngalumbaba :: scandal caused by gossip

:: pensive look [with the head supported by the

palm] * ngata

------UM: ngumata

* ngalungkong --------: to chew the cud, to ruminate

:: depression :: chewing the cud



* ngalutngot * ngatngat

:: crunching sound ------UM: ngumatngat,, ngumangatngat,

ngangatngat

* ngamay ------IN: ngatngatin, nginatngat, nginangatngat,

:: numbness [hands] ngangatngatin

--------: to nibble, to gnaw

* ngamba

T1) Ngumatngat siya ng konting mais bago siya * ngilngil

kumain ng hapunan. :: whinnying

E1) He nibbled at some corn before he had his

dinner. * ngilo

T2) Huwag mong ngatngatin ang iyong kuko. ------MA: mangilo, nangilo, nangingilo,

E2) Don't nibble your nails. mangingilo

--------: to have tooth-edge pain

* ngawa T1) Huwag kang uminom ng malamig na tubig

-----MAG: magngangawa $ kung may sira ang iyong ngipin at baka ikaw ay

--------: to babble mangilo.

:: foolish talk E1) You should not drink cold water if you have

some tooth decay or you might suffer some

* ngawil pain.

:: twisting of lips while speaking

* nginig

* ngawit ---MA-NG: manginig, nanginig, nanginginig,

------MA: mangawit, nangawit, nangangawit, manginginig

mangangawit --------: to tremble, to shiver

--------: to become numb from exhaustion :: tremble, shiver

:: numbness

++ tired, exhausted, numb * ngipin

T1) Maupo ka na at baka mangawit ka sa ------MA: mangipin

kakatayo. --------: to teethe

E1) Sit down now or you might get tired from

standing. :: tooth, teeth



* ngawngaw * ngisi

:: empty talk :: grin, broad smile



* ngayaw * ngisngis

:: act of refusing ------UM: ngumisngis

--------: to grin

* ngayngay :: grinning, showing the teeth

:: continuous talk in monotone

* ngitngit

* ngayon :: rage, fury, intensity

++ now, just now, today

* ngiti

* ngiki ------UM: ngumiti,, ngumingiti, ngingiti

------MA: mangiki, nangiki, nangingiki, ------AN: ngitian, nginitian, nginingitian,

mangingiki ngingitian

------IN: ngikihin, nginiki, nginingiki, ngingikihin --------: to smile

--------: to chill, to have chills :: smile > pangiti

:: chills > pangiki T1) Ngumiti si Maria ng makita niya si Pedro.

E1) Maria smilled when she saw Pedro.

* ngilak

:: (tagapangilak) solicitor * ngiwi

++ distorted, twisted, crooked [face] > ngiwid,

* ngilin pangiwi

:: abstinence, holiday

* ngiyaw

------UM: ngumiyaw,, ngumingiyaw, ngingiyaw T1) Ngumuya ako ng bayabas kaninang

--------: to meow umaga.

:: cry of cat or kitten E1) I chewed some guava early this morning.

T1) Ngumingiyaw ang pusa. T2) Nguyain mo na ang bayabas.

E1) The cat meows. E2) Chew the guava.



* ngongo * nguyngoy

++ speaking nasally :: prolonged crying, crying with tantrums



* ngudngod * ni

:: pushing with the snout ++ [singular non-focus marker of proper nouns

or names]

* ngulngol T1) Binili ni Luisa ang damit.

:: sulking and grumbling E1) The dress was bought by Luisa.

:: sucking

* nibel

* ngulo :: level

------UM: ngumulo ++ (nibelado) levelled

--------: to put both hand under the head when

lying * nido

:: edible bird's nest

* ngumasngas

:: bluster * nigo

++ lucky, favorable

* ngungo

------UM: ngumungo * niig

--------: to feed with premasticated food :: private conversation between two people



* ngunit * nikelado

++ but > nguni ++ nickel plated

T1) Lumakad ka nguni't bumalik ka agad.

E1) Go, but come back at once. * niknik

:: gnat, horsefly

* ngusngos

:: snout * nikotina

:: tip of the nose :: nicotine



* nguso * nila

------UM: ngumuso,, ngumunguso, ngunguso ++ they, them, their

--------: to pout T1) Kinuha nila ang libro.

:: upper lip E1) They got the book.



* ngutngot * nimbo

:: noise of gnawing, whimper :: nimbus, halo



* nguya * nimpa

------UM: ngumuya,, ngumunguya, ngunguya :: nymph

------IN: nguyain, nginuya, nginunguya,

ngunguyain * nimpuho

--------: to chew, to masticate ++ seated flat on the haunches

++ (pangnguya) molar

* nina

++ [plural marker of ni] * niyari

++ of this

* ninag

:: radiation * niyebe

:: snow

* ninang ++ (maniyebe) snowy

:: godmother > madrina

:: (ninong) godfather * niyog

:: coconut palm tree and fruit

* ningas

:: flame * niyon

++ (magniningas) flaming ++ of that [ng + iyon]



* ningning * nobedad

-----MAG: magningning :: novelty

--------: to shine, to radiate

:: (luningning) sparkle, shine * nobela

:: (kaningningan) brilliance :: novel

++ (maningning) shining, brilliant

* nobena

* nino :: nine day prayer, novena

++ whose? > kanino

* nobya

* ninyo :: fiancee, sweetheart > nobyo

:: child

++ you, your [plural] * Nobyembre

:: November > Nubyembre

* nipa T1) Ang petsa ay ika-21 ng Nobyembre.

:: a kind of palm tree E1) The date is November 21.



* nipis * nomina

:: thinness :: payroll

++ (manipis) thin

* nominado

* nisnis ++ nominated

++ (manisnis) frayed {ausgefranst}

* noo

* nitso :: forehead, brow

:: niche, tomb

* nood

* nito ------MA: manood, nanood, nanonood,

++ of this > niri manonood

---PA-IN: panoorin, pinanood, pinanonood,

* niya panonoorin

++ he, she, his, her, hers --------: to watch

:: (manonood) spectator, bystander, onlooker

* niyan :: (panoorin) show, sight

++ of that T1) Manood tayo ng sine mamaya.

++ (ganiyan) like that, in that manner or way > E1) Let us watch a movie later.

ganyan T2) Panoorin natin ang pelikula ni John Travolta.

E2) Let's watch John Travolta's movie. E1) Is he old or young?

T2) Ako ba o siya ang ibig mo?

* noon E2) Do you like me or her?

++ then, at that time, of that, there > niyon,

hayun * obispo

:: bishop

* norte

:: north * obligado

++ obliged, forced

* nota

:: note * ohales

:: grade [school] :: buttonhole



* notaryo * Oktubre

:: notary :: October

T1) Ang buwang ito ay Oktubre.

* notisya E1) This month is October.

:: notice

* okupado

* Notsebuwena ++ occupied, busy

:: Christmas eve

* oo

* nugnog ------UM: umoo,, umooo, ooo

++ adjoining, suburban ------AN: oohan, inoohan, inooohan, ooohan

--------: to say yes

* nulipika ++ yes > opo

------IN: nulipikahin

--------: to nullify * opera

-----MAG: mag-opera, nag-opera, nag-oopera,

* numero mag-oopera

:: number ------AN: operahan, inoperahan, inooperahan,

++ (pagkanumero) numerical ooperahan

------IN: operahin, inopera, inoopera, ooperahin

* nunal --------: to operate on

:: mole [skin] > taling :: (pag-oopera) operation > pag-opera

T1) Ayaw ni Dr. Santos na mag-opera ng

* nuno pasyente sa isang taon.

:: grandparents > ninuno E1) Dr. Santos does not want to operate on his

patients next year.

* nunsiyo T2) Si Maria ay naoperahan sa puso noong

:: papal nuncio isang linggo.

E2) Maria had a heart surgery last week.

* nutnot

++ unravelled, frayed * operasyon

:: operation

* nuwes

:: nut * opisina

:: office

*o :: (opisiyo) employment, occupation, trade

++ or :: (kaopisina) officemate

T1) Matanda ba siya o bata? ++ (pang-opisina) white-collar

:: organization

* opisyal

:: official * organismo

:: organism

* oportunidad

:: opportunity * organo

:: pipe organ

* oposisyon

:: opposition * orkestra

:: orchestra

* optiko

:: optician * orkid

:: orchid

* opyo

:: opium * oso

:: bear

* oras

--Pas: isaoras * ospital

--------: to time :: hospital

:: hour, time

:: (orasan) clock * otel

:: (talaorasan) timetable > talaorasin :: hotel

++ (sa lahat ng oras) at any time

T1) Oras na para kumain. * pa

E1) It is time to eat. ++ more, still

T2) Anong oras na ngayon?

E2) What time is it now? * paa

:: foot

* orasyon :: (paanin) foot, bottom, base

:: angelus :: (pamahiran ng paa) doormat

++ (paahan) with large feet

* orbita

:: orbit * paalam

-----MAG: magpaalam, nagpaalam,

* order nagpapaalam, magpapaalam

-----MAG: mag-order, nag-order, nag-oorder, --------: to bid goodbye

mag-oorder :: (pagpapaalam) leave-taking

------IN: orderin, inorder, inoorder, oorderin ++ farewell

--------: to order something T1) Magpaalam na kayo sa inyong lolo at lola

:: order, serving [of food] > orden at tayo ay uuwi na.

E1) Say goodbye to your grandfather and

* ordinaryo grandmother because we are going home

++ ordinary, usual, common now.



* orends * paano

++ orange [color] ++ how? in which way? {wie}

++ (kahit paano) somehow

* organdi

:: organdy [kind of cloth] * pabaya

-----MAG: magpabaya

* organisasyon ---PA-AN: pabayaan

--------: to abandon, to neglect, to disregard

:: (pagpapabaya) abandonment, carelessness * padyama

++ careless :: pajamas

++ (mapagpabaya) negligent

* pag

* pabo ++ if, when, whenever

:: turkey {der Truthahn}

* pagdaka

* pabor ++ immediately, quickly > pagkaraka

------AN: paboran

--------: to favor * pagitan

:: favor {der Gefallen} :: partition, dividing line



* paborita * pagkit

++ favorite > paborito {Lieblings-} :: paste, wax



* pabrika * pagod

:: factory {die Fabrik} ------UM: pumagod,, pumapagod, papagod

--------: to fatigue

* pabula ------MA: mapagod, napagod, napapagod,

:: fable {die Fabel} mapapagod

--------: to become tired

* pabuya -MAGPAKA: magpakapagod

---MAGPA: magpapabuya --------: to work very hard and tire oneself out

--------: to tip, to donate :: tiredness, exhaustion {die Erschoepfung}

:: (pamagod) sleeping pill, tiresome thing

* pad :: (pagkapagod) fatigue

:: ruled paper :: (kapaguran) lassitude, stress, weariness

++ tired, exhausted {erschoepft}

* pader

------AN: paderan * pagong

--------: to wall up :: turtle {die Schildkroete}

:: wall > dingding, dinding {die Wand}

* pagpag

* padpad -----MAG: magpagpag, nagpagpag,

------MA: mapadpad, napadpad, nagpapagpag, magpapagpag

napapadpad, mapapadpad ------IN: pagpagin, pinagpag, pinapagpag,

--------: to be shipwrecked, to be driven or papagpagin

carried [by storm or tide] ------AN: pagpagan, pinagpagan,

++ (maipadpad) to flow with the wind or pinapagpagan, papagpagan

current, to be shipwrecked --------: to shake cloth

T1) Pagpagan ng alikabok ang mantel.

* padre E1) Shake the cloth to remove the dust.

:: appellation for a priest T2) Pagpagin ang alikabok sa mantel.

E2) Shake the dust from the cloth.

* padrino

:: male sponsor * pahid

-----MAG: magpahid, nagpahid, nagpapahid,

* padyak magpapahid

------UM: pumadyak,, pumapadyak, papadyak -------I: ipahid, ipinahid, ipinapahid, ipapahid

--------: to stamp the feet

------AN: pahiran, pinahiran, pinapahiran, :: leaves used for scrubbing wooden floors and

papahiran walls

--------: to wipe off, to apply on {wischen,

einreiben} * pakimkim

:: (pamahid) rag, something used for wiping > :: money given by a sponsor [baptism,

pamahiran confirmation, wedding]

:: (pamamahid) act of cleaning or wiping

T1) Magpahid ka ng lotion sa iyong mukha. * pakinabang

E1) You put on some lotion on your face. ------MA: makinabang

T2) Ipahid mo ang lotion sa iyong mukha. --------: to gain, to earn, to profit

E2) Put on some lotion to your face. :: profit, benefit {der Nutzen}

T3) Pahiran mo ang dumi ng bata. :: (tagapakinabang) beneficiary

E3) You wipe off the baby's dirt. :: (kapakinabangan) advantage

++ (kapaki-pakinabang) salutary

* pahina

:: page {die Seite} * pakla

++ (mapakla) acrid

* pahintulot

-----MAG: magpahintulot, nagpahintulot, * pakli

nagpapahintulot, magpapahintulot ++ (mapakli) tart

------AN: pahintulutan

--------: to permit, to allow * pako

:: permission {die Erlaubnis} -------I: ipako

:: (kapahintulutan) dispensation --------: to nail

:: (pagpapahintulot) authorization, tolerance :: nail {der Nagel}

++ (mapagpahintulot) tolerant :: fern {der Farn}



??? napapailing * pakpak

:: wing {der Fluegel}

* pain

-----MAG: magpain, nagpain, nagpapain, * paksa

magpapain ------UM: pumaksa,, pumapaksa, papaksa

--------: to set bait, to lure --------: to exterminate

:: bait > pamain {der Koeder} :: topic, subject matter {das Thema}



* pait * paktoriya

:: bitterness :: baggage-master's office

++ (mapait) bitter {bitter}

* pakundangan

* pakan :: reverence, respect {der Respekt}

:: (kapakanan) welfare, health, interest ++ (walang-pakundangan) irreverent,

disrespectful {respektlos}

* pakana

-----MAG: magpakana * pakwan

--------: to maneuver :: watermelon > pakuan {die Wassermelone}



* pakete * pakyaw

:: package, parcel {das Paket} ------UM: pumakyaw,, pumapakyaw, papakyaw

---MA-NG: mamakyaw

* pakiling ------IN: pakyawin, pinakyaw, pinapakyaw,

papakyawin

--------: to buy by wholesale T1) Ang palaka ay kinakain ng maraming tao.

---MAGPA: magpapakyaw E1) Many people eat frogs.

--------: to sell at wholesale

:: wholesale buying > pamamakyaw {der * palakol

Grosshandel} ------IN: palakulin, pinalakol, pinapalakol,

papalakulin

* pala 1 --------: to chop with an axe

------IN: palahin, pinala, pinapala, papalahin :: axe {die Axt}

--------: to shovel

:: shovel, spade * palakpak

------UM: pumalakpak,, pumapalakpak,

* pala 2 papalakpak

++ so [exclamation of surprise] --MAG-AN: magpalakpakan, nagpalakpakan,

T1) Ikaw pala! nagpapalakpakan, magpapalakpakan

E1) So, it is you! ------AN: palakpakan, pinalakpakan,

T2) Ang isip ko'y balat lamang ng itlog ito, hindi pinapalakpakan, papalakpakan

pala, kundi itlog na buo. --------: to applaud

E2) I thought this was only an eggshell, but no, :: applause, sound of applause {der Beifall}

it was a whole egg. T1) Pumalakpak ng malakas ang mga

manonood matapos umawit si Madonna.

* pala 3 E1) The audience gave a round of applause

-----MAG: magpala after Madonna sang.

--------: to bless T2) Magpalakpakan tayong lahat para kay

------MA: mapala Sheila.

--------: to gain by, to benefit, to profit E2) Let us all applaud for Sheila.

:: blessing T3) Palakpakan natin si Rhoda.

:: (tagapagpala) benefactor E3) Let us applaud Rhoda.



* palad * palanggana

---MAGKA: magkapalad, nagkapalad, :: basin

nagkakapalad, magkakapalad

--------: to be lucky * palapag

:: palm of the hand {die Handflaeche} :: floor or story of a building {die Etage}

:: (kapalaran) fortune, luck

++ (mapalad) lucky * palara

:: tinsel, foil {der Flitter}

* palag

:: wiggling, squirming, jerking of feet * palaso

:: arrow {der Pfeil}

* palagi

---MA-NG: mamalagi * palaspas

--------: to remain :: fancily woven palm leaves blessed on Palm

++ always, often > lagi Sunday

++ (palagian) full-time, regular, steady

* palasyo

* palaka :: palace {der Palast}

---MA-NG: mamalaka ++ (malapalasyo) palatial

--------: to catch frogs

:: frog {der Frosch} * palay

:: (pamalaka) net for catching frogs :: unhusked rice {der Reis}

:: (pamamalaka) catching frogs :: rice plant

:: (palayan) ricefield {das Reisfeld} -----MAG: magpalit, nagpalit, nagpapalit,

magpapalit

* palayaw ------AN: palitan, pinalitan, pinapalitan,

------AN: palayawan papalitan

--------: to give a nickname to -------I: ipalit, ipinalit, ipinapalit, ipapalit

-----MAG: magpalayaw, nagpalayaw, --Pas: ipagpalit

nagpapalayaw, magpapalayaw --Pas: pagpalitin

------IN: palayawin, pinalayaw, pinapalayaw, --MAG-AN: magpalitan

papalayawin --------: to change, to replace, to exchange, to

--------: to pamper, to cuddle cash a check

:: nickname {der Spitzname} :: (kapalit) compensation, replacement

++ (mapagpapalit) interchangeable

* palda ++ (mapapalitan) convertible

:: skirt {der Rock} ++ (kapalit) reciprocal, in return

++ (kapalit ng) in place of, for

* palengke T1) Magpalit ka na ng damit mo.

---MA-NG: mamalengke, namalengke, E1) You should now change your clothes.

namamalengke, mamamalengke T2) Palitan mo ang damit mo.

---PA-IN: pamalengkehin, pinamalengke, E2) Change your clothes.

pinamamalengke, pamamalengkehin T3) Ipalit mo itong baso sa nabasag na baso

--------: to go to the market kanina.

:: marketplace {der Marktplatz} E3) Have this glass as a replacement to the

:: (pamamalengke) marketing glass that was broken earlier.



* palibhasa * palitaw

------IN: palibhasain, pinalibhasa, pinapalibhasa, :: a rice cake

papalibhasain

--------: to mock, to scorn * palito

:: (kapalibhasaan) mockery, sarcasm, insult :: toothpick

++ because > palibasa

* palo

* palibot ------UM: pumalo,, pumapalo, papalo

:: surroundings, environment ---MA-NG: mamalo

:: (palibut-sabi) message sent around ------IN: paluhin, pinalo, pinapalo, papaluhin

--------: to spank, to whip

* paligsa :: beating, spanking

:: contest, competition > paligsahan {der :: (pamalo) something used for hitting or

Wettbewerb} whipping

:: (pamamalo) act of punishing, beating

* palikero :: (palupalo) wooden paddle for beating

:: flirtatious male laundry > palo-palo



* palikpik * palong

:: fin of fish {die Flosse} :: cock's comb



* palipas * palos

---MAGPA: magpapalipas :: eel > igat

--------: to dawdle

* palsipika

* palit ------UM: pumalsipika,, pumapalsipika,

------UM: pumalit,, pumapalit, papalit papalsipika

------IN: palsipikahin, pinalsipika, pinapalsipika, ----MAKI: makipamisan

papalsipikahin --------: to request permission to live with

--------: to falsify :: living together

:: (palsipikado) forgery

:: (pagkapalsipika) falsification * pana

++ (palso) spurious, counterfeit > palsipikado ------UM: pumana,, pumapana, papana

--------: to shoot with a bow

* paltik :: bow and arrow

:: homemade gun :: (pamamana) archery

:: (mamamana) archer

* paltos

------UM: pumaltos,, pumapaltos, papaltos * panadero

--------: to fail, to miss the mark :: baker

:: blister :: (panaderya) bakery



* palyok * panaginip

:: cooking pot > palayok --Akt: managinip $

:: (palayukan) pottery --Pas: panaginipan $

++ (sampalayok) one potful --------: to dream

:: dream > panaginipan

* pamagat

-------I: ipamagat * panahon

--------: to title ---MAGKA: magkapanahon, nagkapanahon,

:: title of written work nagkakapanahon, magkakapanahon

--------: to have time

* pamagitan :: time

:: mediator, go between > tagapamagitan :: season > kapanahunan

:: (pamamagitan) intervention, mediation :: weather

++ (sa pamamagitan ng) with the help of, by ++ (pana-panahon) periodic, seasonal >

using pamanahon

++ (magkapanahon) contemporary >

* pamalagi kapanahon

-----MAG: magpamalagi T1) May panahon ka ba?

------IN: pamalagiin, pinamalagi, pinamamalagi, E1) Do you have a moment?

pamamalagiin T2) Maganda na ang panahon ngayon.

--------: to stabilize, to establish E2) The weather is lovely now.

:: permanent position or situation

:: (pamamalagi) permanence * panalo

++ (pamalagian) constant ------MA: manalo, nanalo, nananalo, mananalo

$

* pamangkin ------IN: panalunin, pinanalo, pinapanalo,

:: nephew, niece papanalunin $

--------: to win

* pamata :: winning

-----MAG: magpamata ++ victorious

--------: to insult

* panata

* paminta -------I: ipanata

:: pepper --------: to make a vow {geloben}

:: vow [usually religious] > pamamanata {das

* pamisan Geloebnis}

:: (pananata) taking a vow ------IN: pandayin, pinanday, pinapanday,

papandayin

* panatag --------: to shape metal, to train someone well

------UM: pumanatag,, pumapanatag, :: blacksmith

papanatag

--------: to settle down {sich beruhigen} * pandesal

---MA-NG: mamanatag, namanatag, :: a bread

namamanatag, mamamanatag

--------: to be calm * panga

:: (pamamanatag) rest, retirement, death {die :: jaw

Ruhe}

++ tranquil, peaceful {ruhig} * pangahas

------AN: pangahasan, pinangahasan,

* panatiko pinapangahasan, papangahasan

:: zealot {der Fanatiker} --------: to dare, to venture

:: (panatismo) fanatism {der Fanatismus} ++ (mapangahas) daring, bold, intrepid

:: (pagkapanatiko) bigotry {die Intoleranz}

++ fanatic {fanatisch} * pangako

---MA-NG: mangako, nangako, nangangako,

* panatili mangangako

-----MAG: magpanatili -------I: ipangako, ipinangako, ipinapangako,

--------: to stabilize ipapangako

---MA-NG: manatili, nanatili, nananatili, --------: to promise, to engage

mananatili $ :: promise

--------: to stay, to be permanent T1) Ang pangako ni Bebeng ay babalik dito.

------MA: mapanatili E1) Bebeng's promise is that she'll come back.

--------: to retain

:: permanence, continuous stay, stability > * pangamba

pananatili :: fear, suspicion, doubt

++ (panatilihan) permanent

T1) Manatili ka dito sa Pilipinas. * panganay

E1) You stay here in the Philippines. :: eldest in the family



* panay * panganib

------IN: panayin, pinanay, pinapanay, ------: manganib, nanganib, nanganganib,

papanayin manganganib $

--------: to do regularly, to complete everything ------AN: panganiban

:: (kapanayan) regularity --------: to be in danger

++ steady, all, each and everyone [of a group] --Pas: isapanganib

++ (panayan) regularly, without interruption --------: to threaten, to endanger, to risk

---masapanganib

* panayam --------: to jeopardize

-----MAG: magpanayam :: danger, crisis, risk

--------: to lecture ++ (mapanganib) dangerous

:: lecture, interview, conference

:: (panayaman) lecture hall * pangarap

---MA-NG: mangarap, nangarap,

* pandak nangangarap, mangangarap

++ short of stature --------: to dream

:: (pangarap) daydream, ambition

* panday ++ (mapangarapin) dreamy

* panhik

* pangat ------UM: pumanhik,, pumapanhik, papanhik

:: fish cooked in vinegar and salt -----MAG: magpanhik, nagpanhik,

nagpapanhik, magpapanhik

* panggap -------I: ipanhik, ipinanhik, ipinapanhik, ipapanhik

-----MAG: magpanggap ------IN: panhikin, pinanhik, pinapanhik,

--------: to pretend papanhikin

------AN: panhikan

* pangil --------: to go upstairs, to bring upstairs

:: tusk {der Stosszahn} :: going upstairs

++ (pangilan) with large tusks or fangs :: (panhik-panaog) going up and down

continuously

* pangit T1) Pumanhik ka sa itaas at kunin mo ang aking

------UM: pumangit,, pumapangit, papangit bag.

--------: to become ugly E1) You go upstairs and get my bag for me.

---MAGPA: magpapangit T2) Magpanhik ka ng kape sa aking silid.

--------: to distort E2) You bring up some coffee to my room.

MGA : mangagimpangit T3) Ipanhik mo dito ang telebisyon.

--------: to become ugly [plural] E3) Take the television set up here.

:: (kapangitan) ugliness

++ ugly, not good * panibugho

++ (simpangit) as ugly as :: jealousy



* pangkat * panig

-----MAG: magpangkat ------AN: panigan

--------: to join in a group, to band together --------: to take the side of someone, to panel

------IN: pangkatin, pinangkat, pinapangkat, :: panel, side

papangkatin :: party

--------: to classify, to distinguish, to separate into :: section

groups :: (kapanig) partisan, supporter

:: group, party, unit :: (pagpanig) partiality

:: (kapangkat) teammate ++ (panig-panig) in groups



* pangko * paniki

------UM: pumangko,, pumapangko, papangko :: a bat

--------: to cuddle

------IN: pangkuin, pinangko, pinapangko, * panis

papangkuin ------MA: mapanis, napanis, napapanis,

--------: to carry in one's arms mapapanis

:: armful --------: to become spoiled

++ being carried in one's arms ++ stale and spoiled [food]



* panglaw * pansin

---MA-NG: mamanglaw ------UM: pumansin,, pumapansin, papansin

--------: to feel lonely ------MA: mapansin, napansin, napapansin,

--Pas: pamanglawin mapapansin

--------: to make lonely ------IN: pansinin, pinansin, pinapansin,

:: (kapanglawan) desolation, loneliness, papansinin

melancholy --------: to give attention to, to take notice of

++ (mapanglaw) gloomy :: notice, attention, recognition

++ (mapapansin) noticeable, perceptible

T1) Huwag ka nang pumansin ng kanyang mga

kahinaan. * Papa

E1) You should not pay attention to his :: Pope

weaknesses.

T2) Pansinin mo naman ang manliligaw mo. * papag

E2) Give some attention to your suitor. :: bamboo bed, wooden couch



* pansit * papel

:: long rice noodles :: paper

:: (pansiterya) Chinese restaurant :: (papel-de-liha) sandpaper

:: (papeles) legal papers, documents

* pantal

:: welt * para 1

:: (pantalan) pier, wharf ------UM: pumara,, pumapara, papara

:: (pamamantal) act of swelling or welting ------IN: parahin, pinara, pinapara, paparahin

-------I: ipara, ipinara, ipinapara, ipapara

* pantalon --------: to stop [a vehicle]

:: pants, trousers :: (pamara) something used to stop, stop signal

++ Stop!

* pantay T1) Parahin mo ang taksi.

-----MAG: magpantay E1) Hail down the taxi.

--------: to align T2) Ipara mo ang kotse diyan sa tapat ng

------IN: pantayin, pinantay, pinapantay, bahay.

papantayin E2) Stop the car there infront of the house.

--------: to even off, to level

:: (pamantayan) standard, average, norm para 2

:: (pagkakapantay) par ++ for, till, so that

++ level, of the same length or height, even > ++ (para sa) for

kapantay T1) Menos singko para alas tres.

E1) Five minutes till three o'clock.

* pantog

:: bladder * parada

T1) May sakit siya sa pantog. -----MAG: magparada, nagparada,

E1) He has bladder trouble. nagpaparada, magpaparada

--------: to parade

* panukala ------UM: pumarada,, pumaparada, paparada

-----MAG: magpanukala -------I: iparada, ipinarada, ipinaparada,

--------: to plan, to propose ipaparada

--------: to stop, to stop a vehicle, to park

* panutsa [parking lot]

:: crude sugar :: parade

:: parking

* panyo ++ (parado) parked, stopped

:: handkerchief > panyolito T1) Sabi ng pulis pumarada raw tayo dito sa

harap ng presinto.

* panyuelo E1) The policeman said that we should park

:: shawl, shoulder kerchief the car infront of the station.

T2) Iparada mo ang iyong motorsiklo sa harap

* paos ng presinto.

:: hoarseness > pamamaos E2) Park your motorbike infront of the police

++ raucous, hoarse [voice] > paus, maos station.

---MAGKA: magkapareho, nagkapareho,

* paraiso nagkakapareho, magkakapareho

:: paradise --------: to be equal

-------I: ipareho, ipinareho, ipinapareho,

* paralisis ipapareho

------IN: paralisahin, pinaralisa, pinaparalisa, --------: to compare

paparalisahin :: (kapareho) duplicate, match

--------: to paralyze, to cripple :: (pagka-pareho) parity

:: paralysis > pagkaparalisa :: (pagkakapareho) equality, similarity

++ (paralisado) paralyzed ++ equal, similar, alike, identical > kapareho

++ (pare-pareho) equally, mutually

* paralitiko

++ paralytic * parilya

:: paralytic person :: grill, broiler, toaster, grate



* parang * paris

:: meadow, prairie, forest -----MAG: magparis, nagparis, nagpaparis,

:: (kaparangan) wilderness magpaparis

++ as if --------: to couple

---PA-AN: paparisan

* parangya --------: to duplicate

++ (magpagparangya) flamboyant, flashy, :: pair

pompous :: (kaparis) [one] of a pair

:: (pag-paparisan) pattern

* parasitiko ++ even, paired, similar, equal to, like > pares

:: parasite ++ (kaparis) equal, similar, identical

++ parasitic

* pariyan

* paratang ------UM: pumariyan,, pumapariyan, papariyan

------AN: paratangan, pinaratangan, --------: to go there

pinaparatangan, paparatangan

--------: to accuse, to incriminate * parke

:: accusation :: park

++ (pagpaparatang) accusing

* parmaseutika

* pare :: pharmacist > parmasiyotiko

:: priest > pari :: (parmasya) pharmacy > botika

:: male friend

:: (pagka-pari) priesthood * parokya

:: parish

* pareha :: (parokyano) parishioner, customer, client

-----MAG: magpareha

--------: to form in pairs, to race with * parol

:: (kapareha) partner :: lantern



* pareho * parte

------UM: pumareho,, pumapareho, papareho ------AN: partihan, pinartihan, pinapartihan,

--------: to match [in a contest], to be equal papartihan

-----MAG: magpareho, nagpareho, --------: to give someone a share

nagpapareho, magpapareho :: part, share

* partido --------: to carry on the back or shoulders

:: political party :: burden, load

++ (magkapartido) to belong to the same T1) Pumasan ako sa likod ng kabayo.

political party E1) I rode on the horse's back.

T2) Magpasan ka ng isang sakong bigas.

* parusa E2) You carry one sack of rice on your back.

-----MAG: magparusa, nagparusa, T3) Pasanin mo ang isang sakong bigas.

nagpaparusa, magpaparusa E3) Carry one sack of rice.

------AN: parusahan, pinarusahan,

pinaparusahan, paparusahan * pasaporte

--Pas: maparusahan :: passport

--------: to punish

:: (parusa) punishment > kaparusahan * pasaring

++ (mapaparusahan) penal :: innuendo



* pasa * pasas

------UM: pumasa,, pumapasa, papasa :: raisin

--------: to pass an academic course, an

examination, an interview * pases

-----MAG: magpasa, nagpasa, nagpapasa, :: pass, permit

magpapasa

-------I: ipasa, ipinasa, ipinapasa, ipapasa * pasig

--------: to pass on :: river that flows into the sea

??? naipasa :: (pasigan) sandy bank of a river

:: contusion :: (dalampasigan) beach > aplaya {der Strand}

:: (pagpasa) qualification, passing

++ (pasado) past, passed * pasilyo

T1) Pumasa siya sa kanyang eksamen. :: corridor, aisle

E1) He passed his exams.

T2) Magpasa ka ng kanin dito. * pasimano

E2) You pass on some rice over here. :: window sill > pasamano

T3) Ipasa mo ang kanin dito.

E3) Pass on some rice here. * pasiya

:: (kapasiyahan) decision reached, finding

* pasahe :: (tagapagpasiya) arbiter

:: passage, journey, fare

:: (pasahero) passenger * pasiyam

:: (pamasahe) fare > pamamasahe :: nine-day novena after someone's interment

or funeral

* pasak

-------I: ipasak * Pasko

--------: to plug ---MAGPA: magpapasko

:: plug, stopper --------: to give a Christmas gift

:: Christmas

* pasan T1) Noong Pasko ay nagpunta kami sa inyo.

------UM: pumasan,, pumapasan, papasan E1) Last Christmas we went to your place.

--------: to ride on one's back

-----MAG: magpasan, nagpasan, nagpapasan, * paslang

magpapasan ------MA: mapaslang, napaslang, napapaslang,

------IN: pasanin, pinasan, pinapasan, mapapaslang

papasanin

---MA-NG: mamaslang, namaslang, ++ (labas-masok) come and go

namamaslang, mamamaslang T1) Pumasok siya sa aking silid kaninang

--------: to insult umaga.

:: (kapaslangan) insult > pagpaslang E1) She entered my room early this morning.

++ insulting T2) Pasukin natin ang bahay ni Maria.

E2) Let's enter the house of Maria.

* pasma T3) Magpasok ka ng pera sa aking bangko.

:: spasm E3) You deposit some money in my bank

++ (pasmado) suffering from spasm account.

T4) Ipasok mo ang iyong daliri sa butas.

* paso E4) Insert your finger in the hole.

------UM: pumaso,, pumapaso, papaso T5) Humalang sa pinto si Maria upang huwag

--------: to cauterize makapasok ang bata.

------MA: mapaso, napaso, napapaso, E5) Maria barricaded the door in order that

mapapaso the kid will not be able to get in.

--------: to get burned ??? pinapasukan

------IN: pasuin, pinaso, pinapaso, papasuin

--------: to burn or scald * pasta

T1) Huwag kang masyadong lumapit sa :: filling [tooth] > pamasta

nakasinding kandila at baka ka mapaso.

E1) Do not get close to the lighted candle or * pastol

you might get burned. -----MAG: magpastol, nagpastol, nagpapastol,

T2) Huwag mong hawakan ang mainit na magpapastol

kaldero at baka ikaw ay mapaso. ------IN: pastulin, pinastol, pinapastol, papastulin

E2) Do not touch the hot pot or you might -------I: ipastol, ipinastol, ipinapastol, ipapastol

scald your hand. --------: to herd animals

T3) Huwag mong pasuin ang iyong daliri. :: (taga-pastol) herdsman

E3) Don't burn your fingers. :: (pastulan) pasture, land for grazing

T1) Magpastol ka ng mga baka sa bukid.

* pasok E1) You herd the cows in the field.

------UM: pumasok,, pumapasok, papasok T2) Pastulin mo ang mga baka sa bukid.

------IN: pasukin, pinasok, pinapasok, papasukin E2) Herd the cows in the field.

--------: to enter a place T3) Ipastol mo ang mga tupa.

-----MAG: magpasok, nagpasok, nagpapasok, E3) Herd the sheep.

magpapasok

--------: to enter, to insert, to deposit money * pasyal

-------I: ipasok, ipinasok, ipinapasok, ipapasok -----MAG: magpasyal, nagpasyal, nagpapasyal,

--------: to take inside, to insert magpapasyal

-MAKA: makapasok -------I: ipasyal, ipinasyal, ipinapasyal, ipapasyal

--------: to infiltrate, to be able to enter --------: to take a walk, to stroll, to visit

---MAGPA: magpapasok, nagpapasok, ---MA-NG: mamasyal, namasyal, namamasyal,

nagpapapasok, magpapapasok mamamasyal

--------: to permit entrance ------AN: pasyalan, pinasyalan, pinapasyalan,

:: entrance > pasukan papasyalan

:: (pamasok) something used for school --------: to travel [visit]

:: (pagpasok) entry, infiltration :: stroll, promenade > pamamasyal

:: (papasokan) gate T1) Magpasyal ka muna sa bahay nila Nina.

:: (mapapasukan) employment E1) You visit Nina's house first.

:: (pamamasukan) act of working as an T2) Ipasyal mo ang iyong anak sa hardin.

employee E2) Stroll your baby in the garden.

++ (papasok) inward

* pasyensiya * patay

:: patience > pasensya ------UM: pumatay,, pumapatay, papatay

++ (pasiyente) patient > pasyente ------IN: patayin, pinatay, pinapatay, papatayin

--------: to kill, to turn off, to slaughter

* pasyon ------MA: mapatay, napatay, napapatay,

:: vernacular verse celebrating the life of Christ mapapatay

---MA-NG: mamatay, namatay, namamatay,

* pata mamamatay

:: knuckles, feet [pork] --------: to get killed, to die

++ fatigued, exhausted -----MAG: magpatay, nagpatay, nagpapatay,

magpapatay

* patag --------: to slaughter

-----MAG: magpatag, nagpatag, nagpapatag, --IPA: ipapatay

magpapatag --------: to have something killed

--------: to flatten -----IKA: ikamatay, ikinamatay, ikinamamatay,

:: (pamatag) something used to level ikamamatay

:: (kapatagan) plain, lowland --------: to cause someone's death

++ smooth, level, even MAGPA---: magpakamatay ??? to commit

suicide

* patak :: dead person

------UM: pumatak,, pumapatak, papatak :: (patayan) massacre

--------: to fall, to drop :: (pagpatay) manslaughter

:: drop of liquid :: (kamatayan) death > pagkamatay

:: (taga-patay) slayer > pumatay

* patani :: (pagpapatay) slaughter

:: lima beans, kidney beans :: (pagkakamatay) mortality

:: (pagpapakamatay) suicide

* patas ++ dead, not working, turned off

:: stock, pile, heap ++ (pagkamatay) post-mortem

++ equal, of the same level ++ (patay-gutom) extremely hungry

++ (makamamatay) mortally

* patatas T1) Pumatay ka ng sampung baka para sa

:: potato fiesta.

E1) You kill ten cows for the feast.

* patawad T2) Patayin mo na ang ilaw.

-----MAG: magpatawad, nagpatawad, E2) Turn off the light.

nagpapatawad, magpapatawad T3) Magingat ka sa iyong paguwi sa gabi at

------IN: patawarin, pinatawad, pinapatawad, baka ka mapatay.

papatawarin E3) You should be careful when you get home

--Pas: ipagpatawad at night or you might get killed.

--------: to forgive T4) Magpatay ka ng sampung baboy.

:: forgiveness E4) You slaughter ten pigs.

:: (pagpapatawad) forgiving T5) Patayin mo ang sampung baboy.

++ (mapatawad) pardonable > E5) Slaughter ten pigs.

mapapatawad T6) Napatay ng pulis ang magnanakaw.

T1) Magpatawad ka ng mga nagkasala sa iyo. E6) The policeman killed the thief.

E1) You should forgive those who sinned

against you. * patente

T2) Patawarin mo na si Ferdinand at Imelda. :: (maypatente) patentee

E2) Forgive Ferdinand and Imelda.

* pati

:: advice, warning T1) Magpatong ka ng dyaryo sa ibabaw ng

:: interruption, interception mesa.

++ also, including E1) You put a newspaper on top of the table.

T2) Ipatong mo ang dyaryo sa ibabaw ng

* patid mesa.

-----MAG: magpatid, nagpatid, nagpapatid, E2) Put the newspaper on top of the table.

magpapatid

----MANG: mangpatid * patpat

------IN: patirin, pinatid, pinapatid, papatirin :: piece of split bamboo

--------: to cut off, to trip

:: tripping another's foot * patron

:: (pamatid) tool for cutting :: patron saint

++ cut off

++ (patid-patid) disconnected * patubig

T1) Magpatid ka ng lubid. ------AN: patubigan

E1) You cut off the rope. --------: to irrigate

T2) Patirin mo ang lubid. :: irrigation

E2) Cut off the rope.

T3) Huwag mong patirin ang batang * patyo

tumatakbo. :: churchyard

E3) Don't trip the kid who is running.

* paumanhin

* patilya -----MAG: magpaumanhin

:: side whiskers, sideburns --------: to pardon, to excuse

:: apology, forgiveness or toleration of a fault

* pating committed

:: shark

* paunawa

* patis :: notice, warning

:: salty fish sauce

* pawa

* patlang ++ all, everything

:: space between, interval

* pawid

* patnugot :: nipa palm > sasa

:: director, manager

* pawis

* patola -----MAG: magpawis, nagpawis, nagpapawis,

:: sponge gourd magpapawis

------AN: pawisan

* patong --------: to perspire, to sweat

-----MAG: magpatong, nagpatong, :: perspiration, sweat > pagpawisan

nagpapatong, magpapatong :: (pampapawis) someting that makes one

-------I: ipatong, ipinatong, ipinapatong, sweat

ipapatong T1) Huwag kang masyadong tumakbo at baka

--------: to put on top, to put over, to lay ka pawisan.

------AN: patungan E1) Don't run too long or you might perspire.

--------: to apply, to put on

:: layer, fold * payag

:: interest charged on a loan ------UM: pumayag,, pumapayag, papayag

:: (patungan) base, pedestal --------: to agree, to conform

------AN: payagan ------AN: paypayan, pinaypayan,

--------: to allow pinapaypayan, papaypayan

++ in agreement -------I: ipaypay, ipinaypay, ipinapaypay,

T1) Pumayag ka ba sa mungkahi niya? ipapaypay

E1) Did you agree to his suggestion? --------: to fan, to wave as to produce wind

:: fan > pamaypay

* payapa T1) Magpaypay ka ng baga.

------UM: pumayapa,, pumapayapa, papayapa E1) You fan the burning coal.

--------: to conciliate T2) Paypayan mo ang baga.

------IN: payapain, pinayapa, pinapayapa, E2) Fan the burning coal.

papayapain T3) Ipaypay mo ang abaniko.

--------: to pacify E3) Wave the fan.

:: (pamayapa) something used to pacify

:: (kapayapaan) peace, tranquility * Pebrero

:: (pamamayapa) death, end of life :: February

++ (mapayapa) peaceful, calm, tranquil

* pekas

* payaso :: freckles

:: clown ++ (mapekas) freckled



* payat * peklat

---MA-NG: mamayat ---MAGKA: magkapeklat, nagkapeklat,

--------: to become thin nagkakapeklat, magkakapeklat

---MAGPA: magpapayat --------: to form a scar

--------: to emaciate :: scar {die Narbe}

:: (pamamayat) being thin

++ thin, slim, lean, skinny * peligro

++ (simpayat) as thin as ---MA-NG: mameligro

--------: to be in danger

* payo :: danger > piligro

-----MAG: magpayo, nagpayo, nagpapayo, ++ (piligroso) dangerous

magpapayo

-------I: ipayo * pelikula

------AN: payuhan :: photo-film, movie-film {der Film}

--Pas: pagpayuhan

--------: to give advice or counsel * peluka

:: advice, counsel > pamayo :: wig {die Peruecke}

:: (taga-payo) mentor, counselor, adviser

T1) Magpayo ka sa iyong nakakabatang * penitensiya

kapatid. :: penitence

E1) You give some advice to your younger

brother. * penoy

:: hard-boiled duck egg

* payong

------AN: payungan * pensiyon

--------: to hold an umbrella over someone :: pension, allowance of expense money

:: umbrella

* pera

* paypay ---MAGKA: magkapera, nagkapera,

-----MAG: magpaypay, nagpaypay, nagkakapera, magkakapera

nagpapaypay, magpapaypay --------: to have money

------IN: perahin, pinera, pinepera, peperahin :: anguish, affliction

--------: to convert something into cash :: (kapighatian) distress, woe

:: money > kuwarta, kuwalta {das Geld}

++ (mapera) wealthy {reich} * pigi

:: hips, rump, buttock

* peras

:: pear * pigil

------UM: pumigil,, pumipigil, pipigil

* perhuwisyo -----MAG: magpigil, nagpigil, nagpipigil,

-----IKA: ikaperhuwisyo, ikinaperhuwisyo, magpipigil

ikinapeperhuwisyo, ikapeperhuwisyo ------IN: pigilin, pinigil, pinipigil, pipigilin

--------: to get injured ------AN: pigilan, pinigilan, pinipigilan, pipigilan

:: injury, damage, harm --------: to control, to prevent, to stop

-MAKA: makapigil

* perlas --------: to inhibit

:: pearl :: detention, holding back, control, restraint

++ (mala-perlas) pearly :: (pamigil) control, restraint

:: (pagpigil) prevention, resistance

* pero :: (pagpipigil) inhibition

++ but ++ controlled

T1) Ibig kong umalis pero umuulan. T1) Pigilin mo ako at baka mapatay ko ang

E1) I like to leave but it is raining. taong iyan.

E1) Stop me or I might kill that man.

* pesa T2) Magpigil ka at baka mapatay mo ang

:: a dish taong iyan.

E2) You should control yourself or you might kill

* peste that person.

:: pest, plague, epidemic > salot

* piging

* petsa :: banquet

:: date [of the calendar]

* piglas

* petsay ------UM: pumiglas,, pumipiglas, pipiglas

:: Chinese cabbage, pechay --------: to struggle to get free

:: effort to be freed from hold

* piga

------UM: pumiga,, pumipiga, pipiga * pigsa

-----MAG: magpiga, nagpiga, nagpipiga, :: boil, tumor

magpipiga

------IN: pigain, piniga, pinipiga, pipigain * pigtas

--------: to squeeze, to wring ++ (mapigtas) ripped

--Pas: pamigaan

--------: to add lemon juice * pihit

:: (pamiga) juice from a lemon, instrument used ------UM: pumihit,, pumipihit, pipihit

to extract citrus juice ------MA: mapihit, napihit, napipihit, mapipihit

T1) Magpiga ka ng basang labada. --------: to turn around

E1) You wring the wet laundry. -------I: ipihit, ipinihit, ipinipihit, ipipihit

T2) Pigain mo ang basang labada. --------: to wind, to turn a crank or a shaft

E2) Wring the wet laundry. :: turn, rotation, gyration

:: (taga-pihit) turner

* pighati :: (pihitan) crank

T1) Pumihit ka nang kaunti sa kaliwa. ++ chipped, broken off

E1) You turn a little to the left. T1) Pumila ka muna sa takilya.

T2) Napihit ko ang seradura ng pintuan. E1) You should first line up at the box office.

E2) I turned the door knob. T2) Magpila ka ng mga bote.

E2) You line up the bottles.

* piit T3) Ipila mo ang mga bote.

------MA: mapiit E3) Align the bottles.

--------: to be imprisoned, to be cornered

:: (piitan) prison * pilak

++ surrounded, cornered, imprisoned :: silver, money

++ (mapilak) moneyed

* piki

++ knock-kneed * pilapil

:: dike

* pikit

------MA: mapikit * pilas

--------: to take a nap ------MA: mapilas

------AN: pikitan --------: to be torn

--------: to wink at someone :: rend, rip

++ closed [eyes] ++ rent, ripped



* piknik * pilay

-----MAG: magpiknik, nagpiknik, nagpipiknik, ------MA: mapilay, napilay, napipilay, mapipilay

magpipiknik --------: to become lame

--------: to go on a picnic :: lameness, sprain > pagkapilay

:: picnic :: (pamimilay) walking with a limp

++ lame

* piko T1) Huwag kang lumundag at baka ka mapilay.

:: pick E1) You should not jump or you might become

lame.

* pikon

++ easily angered by jokes or jests, touchy * pilduras

:: pellet, medicine pill

* pikot

------MA: mapikot, napikot, napipikot, mapipikot * pileges

------IN: pikutin, pinikot, pinipikot, pipikutin -----MAG: magpileges, nagpileges,

--------: to be forced into marriage nagpipileges, magpipileges

T1) Mag-ingat ka kay Maria at baka ka --------: to pleat

mapikot. :: pleat, fold, plait

E1) You should be wary of Maria or she might

force you into marriage. * pili

T2) Gustong pikutin ni Maria si Pedro. ------UM: pumili,, pumipili, pipili

E2) Maria wants to force Pedro into marriage. ---MA-NG: mamili

------IN: piliin, pinili, pinipili, pipiliin

* pila --------: to pick out, to select, to choose

------UM: pumila,, pumipila, pipila :: choice, selection > pagpili

-----MAG: magpila, nagpila, nagpipila, :: pili nut > sahing

magpipila :: (pamimili) selecting, choosing

-------I: ipila, ipinila, ipinipila, ipipila ++ (mapili) choosy, fussy

--------: to fall in line, to align T1) Pumili ka ng pinakamagandang rosas.

:: flashlight battery, line, queue E1) You choose the most beautiful rose.

T2) Mamili ka kung sino ang pinakamagaling na --------: to be forced, to be obliged

bata. :: (pagpilit) duress {der Zwang}

E2) You pick out the smartest kid. :: (pagpipilit) insistence {das Beharren}

T3) Piliin mo ang pinakamagaling na bata. :: (pamimilit) persistence, force {der Nachdruck}

E3) Pick out the smartest kid. :: (pagkamapilit) pertinacity {die Beharrlichkeit}

++ (mapilit) forced against one's will > mapilitan

* pilik-mata ++ (sapilitan) compulsory, required, forced

:: eyelash {die Wimper} T1) Huwag kang magpilit na umalis bukas.

E1) You should not insist on leaving tomorrow.

* piling T2) Huwag mong pilitin ang iyong asawa kung

------UM: pumiling,, pumipiling, pipiling ayaw niya.

--------: to get close to another E2) Don't force your wife if she doesn't want to

-------I: ipiling do it.

--------: to put beside

:: side * pilo

:: bunch, cluster of fruits [bananas] :: children's game of hop-scotch



* Pilipinas * pilya

:: The Philippines > Pinas {die Philippinen} ++ naughty, rascal, mischievous > pilyo



* pilipit * pindot

------UM: pumilipit,, pumipilipit, pipilipit ------UM: pumindot,, pumipindot, pipindot

-----MAG: magpilipit, nagpilipit, nagpipilipit, ------IN: pindutin, pinindot, pinipindot, pipindutin

magpipilipit --------: to push with fingers, to squeeze with

------IN: pilipitin, pinilipit, pinipilipit, pipilipitin fingers

-------I: ipilipit, ipinilipit, ipinipilipit, ipipilipit T1) Pumindot ka sa doorbell.

--------: to twist, to coil E1) You push the doorbell.

:: spiral, twist {die Spirale} T2) Pindutin mo ang doorbell.

:: (pamimilipit) being twisted E2) Push the doorbell.

:: (pagkapilipit) distortion {die Verdrehung}

++ twisted, awry, contorted {verdreht} * pingga

T1) Pumilipit siya sa sobrang sakit ng kanyang -----MAG: magpingga, nagpingga,

tiyan. nagpipingga, magpipingga

E1) He twisted because of severe stomach --------: to carry on a pole

pain. :: pole for carrying weight across the shoulder

T2) Magpilipit ka ng basang labada.

E2) You twist the wet laundry. * pinggan

T3) Pilipitin mo ang basang kumot. :: plate

E3) Twist the wet bedsheet. :: (paminggalan) cupboard, pantry

T4) Ipilipit mo ang iyong ulo sa kanan. T1) Ang paminggalan ay walang laman.

E4) Twist your head to the right. E1) The pantry is empty.

T2) Malinis ang mga pinggan.

* pilit E2) The dishes are clean.

-----MAG: magpilit, nagpilit, nagpipilit, magpipilit

------IN: pilitin, pinilit, pinipilit, pipilitin * pinid

-------I: ipilit -----MAG: magpinid, nagpinid, nagpipinid,

--------: to insist, to strive, to force magpipinid

-MAKA: makapilit -------I: ipinid, ipininid, ipinipinid, ipipinid

--------: to be able to get by force --------: to close, to shut

---MA-AN: mapilitan, napilitan, napipilitan, ++ closed

mapipilitan T1) Magpinid ka ng pintuan.

E1) You shut the door. ++ (mapamintas) critical {kritisch}

T2) Ipinid mo ang pintuan.

E2) Shut the door. * pinto

:: door

* pinipig :: (pintuan) doorway

:: rice stamped flat

* pintog

* pino ---MAGPA: magpapintog

:: (kapinuhan) fineness, refinement, smoothness --------: to inflate

++ smooth, fine ++ chubby



* pinsala * pintura

------UM: puminsala,, pumipinsala, pipinsala -----MAG: magpintura, nagpintura,

------MA: mapinsala, napinsala, napipinsala, nagpipintura, magpipintura

mapipinsala --------: to paint

------IN: pinsalain, pininsala, pinipinsala, :: paint > pinturahan

pipinsalain :: (pintor) painter, artist

--------: to damage, to cripple, to hurt

-MAKA: makapinsala * pinya

--------: to maim :: pineapple

:: damage, injury > kapinsalaan

:: (pamiminsala) harming, injuring * pipa

:: pipe

* pinsan

:: cousin * pipi

:: (pagkapipi) dumbness

* pinta ++ dumb, mute

-----MAG: magpinta, nagpinta, nagpipinta,

magpipinta * pipino

-------I: ipinta, ipininta, ipinipinta, ipipinta :: cucumber

------IN: pintahin, ipininta, ipinipinta, pipintahin

------AN: pintahan, pinintahan, pinipintahan, * pipit

pipintahan :: a bird

--------: to paint

:: paint * piranggot

T1) Magpinta tayo ng bahay. :: very small piece

E1) Let us paint the house.

T2) Pintahan natin ng puti ang bahay. * piraso

E2) Let's paint the house white. ------UM: pumiraso,, pumipiraso, pipiraso

T3) Ipinta mo ako ng magandang ibon. --------: to break a piece from

E3) Paint me a beautiful bird. -----MAG: magpiraso, nagpiraso, nagpipiraso,

magpipiraso

* pintakasi ------IN: pirasuhin, piniraso, pinipiraso, pipirasuhin

:: celebration of cockfighting --------: to break into pieces

------MA: mapiraso

* pintas --------: to be broken in pieces

----MANG: mangpintas MAGKA: magkapira-piraso, nagkapira-piraso,

------AN: pintasan nagkakapira-piraso, magkakapira-piraso

--------: to find fault --------: to disintegrate

:: (pamimintas) faultfinding :: piece > kapiraso, kapyangot

:: (mamimintas) faultfinder {der Noergler} ++ broken in pieces

* piring * pisi

-----MAG: magpiring, nagpiring, nagpipiring, :: string, thread

magpipiring

--------: to blindfold * pisil

:: blindfold ------IN: pisilin, pinisil, pinipisil, pipisilin

--------: to squeeze

* pirito :: squeezing with the hand

-----MAG: magpirito, nagpirito, nagpipirito, T1) Gustong pisilin ni Pedro ang kamay ni Maria.

magpipirito E1) Pedro wants to squeeze Maria's hand.

------IN: pirituhin, pinirito, pinipirito, pipirituhin

-------I: ipirito, ipinirito, ipinipirito, ipipirito * pisngi

--------: to fry :: cheeks {die Backe}

++ fried

T1) Ipinirito mo ba ang isda? * piso

E1) Did you fry the fish? :: peso



* pirma * pison

------UM: pumirma,, pumipirma, pipirma :: steamroller

------AN: pirmahan, pinirmahan, pinipirmahan,

pipirmahan * pispis

--------: to affix one's signature :: remnants of what is eaten [fish bones for cats]

:: signature

++ (pirmado) signed * pista

T1) Pumirma tayo ng kontrata. :: fiesta, feast day

E1) Let's sign a contract. :: (pamista) thing used for a fiesta, best clothes

T2) Pirmahan mo rin ang kontrata. :: (pamimista) attending a fiesta

E2) Sign also the contract.

* pitak

* pisa :: column of a newspaper

------UM: pumisa,, pumipisa, pipisa :: slice, part

---MA-NG: mamisa

--------: to crush, to compress, to hatch * pitaka

---PA-IN: pamisain, pinamisa, pinamimisa, :: wallet, purse

pamimisain

--------: to allow a hen to hatch her eggs * pitas

:: (pamisa) incubator ------UM: pumitas,, pumipitas, pipitas

:: (pamimisa) hatching eggs --------: to pick

:: (pamisaan) hatchery, incubator ---MA-NG: mamitas

++ crushed ------IN: pitasin, pinitas, pinipitas, pipitasin

T1) Pumisa ka ng bawang. --------: to pick from a stem

E1) You crush some garlic. :: (pamimitas) picking [fruits]

++ picked [fruits, flowers], snatched

* pisak T1) Huwag kang pumitas ng bulaklak sa hardin.

++ blind in one eye E1) You should not pick flowers in the garden.

T2) Bawal mamitas ng prutas dito.

* pisara E2) Picking fruits are phobited here.

:: blackboard, chalkboard T3) Pitasin mo ang mangga mula sa puno.

E3) Pick the mango from the tree.

* piseta

:: twenty centavos * pitik

------UM: pumitik,, pumipitik, pipitik * piyano

---MA-NG: mamitik :: piano

------IN: pitikin, pinitik, pinipitik, pipitikin :: (piyanista) pianist

--------: to snap one's fingers, to topple or push

with a flip of the fingers * piyansa

:: flick, toss, jerk :: surety, bail, bond

T1) Gusto mo bang pumitik sa tenga ni Pedro?

E1) Do you want to snap your fingers on * piyer

Pedro's ears? :: pier

T2) Mamitik tayo ng gagamba sa hardin.

E2) Let's topple some spiders in the garden. * piyon

T3) Gusto mo bang pitikin ang langgam sa :: laborer, unskilled or semi-skilled worker, pawn

mesa? [in chess]

E3) Do you want to push the ant from the

table? * plaka

:: record disc, phonograph record

* pitis

++ tight-fitting [clothes, dresses] * planeta

:: planet

* pitisyon

:: petition * plano

-----MAG: magplano, nagplano, nagpaplano,

* pito magpaplano

------UM: pumito,, pumipito, pipito -------I: i-plano

--------: to whistle --------: to plot

:: whistle :: plan

++ seven > siyete {sieben}

++ (pitumpu) seventy > sitenta {siebzig} * planta

++ (pitongdaan) 700 > siyete siyentos :: plant or site of a building, site or installation of

++ (makapito) seven times a project > plantasyon

++ (ikapito) seventh

T1) Pumito ka na lang kesa magalit ka. * plantsa

E1) You should just whistle instead of getting -----MAG: magplantsa, nagplantsa,

mad. nagpaplantsa, magpaplantsa

------IN: plantsahin, pinaltsa, pinaplantsa,

* pitpit paplantsahin

:: (pamitpit) something used to crush or flatten --------: to iron clothes

++ flattened by pounding :: flat iron

:: (pag-plantsa) ironing

* pitsa :: (plantsador) one who irons clothes for a living

:: chips [in checkers] T1) Magplantsa ka ng damit ni Maria.

E1) You iron the dress of Maria.

* pitsel

:: water pitcher * plasa

:: plaza, the town park

* pitso

:: breast of fowl or animal * plataporma

:: platform

* pitson

:: young pigeon, spring chicken * platerya

:: silversmithy, goldsmithy > plateriya

:: (platero) silversmith, goldsmith ++ possible {moeglich}



* plato * poso

:: plate :: dug-out, well [of water]

:: (platito) saucer :: (poso-negro) septic tank



* plema * posporo

:: phlegm :: match {das Streichholz}



* plorera * poste

:: flower vase :: post



* pluma * pranela

:: fountain pen :: flannel



* po * prangka

--Akt: mamupo :: (pagka-prangka) frankness

--Pas: pamupuan ++ frank, open, sincere > prangko

--------: to address respectfully with po

:: (pamumupo) using po to be polite * prayle

++ [indicates respect or politeness] > ho :: friar



* pobre * prenta

++ poor -----MAG: magprenta

--------: to print

* polis

:: police > pulis, pulisya * preparado

++ prepared

* polo

:: polo shirt * preserba

-----MAG: magpreserba

* pomada --------: to preserve

:: pomade > pamada

* presidente

* populasyon :: president

:: population {die Bevoelkerung}

* preso

* pormal -------I: ipreso

++ formal, serious --------: to imprison

:: prisoner

* porsiyento

:: percent {das Prozent} * presyo

:: price

* portero

:: doorkeeper * pribado

++ private

* posas

-----MAG: magposas * primera

--------: to handcuff ++ first



* posible * prinsesa

:: princess :: professor



* prinsipal * propesyon

:: school principal :: profession

++ (propesyonal) professional

* prinsipe

:: prince * proseso

:: process

* prisinta

-----MAG: magprisinta, nagprisinta, * prusisyon

nagpiprisinta, magpiprisinta :: religious procession

-------I: iprisintahin ???

--------: to apply for, to volunteer * prutas

:: fruit

* prito :: (prutera) fruit basket

-----MAG: magprito, nagprito, nagpiprito, :: (pruteria) fruit stand

magpiprito

------IN: prituhin, prinito, piniprito, piprituhin * pudpod

-------I: iprito, iprinito, ipiniprito, ipiprito ------IN: pudpurin, pinudpod, pinupudpod,

--------: to fry [in deep oil] pupudpurin

++ fried --------: to wear out at the ends, to make blunt

T1) Magprito tayo ng isda para sa ating ++ worn out, blunt

hapunan.

E1) Let's fry some fish for our dinner. * pugad

T2) Prituhin mo ang isda. -----MAG: magpugad, nagpugad,

E2) Fry the fish. nagpupugad, magpupugad

--------: to make a nest

* probinsiya ---MA-NG: mamugad

:: province > probinsya --------: to infest, to be nestled in

:: (probinsiyana) female from the province :: nest

++ (probinsiyana) provincial :: (pamugad) materials for making a nest

:: (pamugaran) nesting place, nesting season

* problema :: (pamumugad) building a nest, nesting season

:: problem

* pugay

* produkto -----MAG: magpugay

:: product --------: to take off the hat



* programa * pugo

:: program :: quail



* proklama * pugot

-----MAG: magproklama, nagproklama, ------UM: pumugot,, pumupugot, pupugot

nagpoproklama, magpoproklama -----MAG: magpugot, nagpugot, nagpupugot,

-------I: iproklama magpupugot

-----MAI: maiproklama, naiproklama, ------IN: pugutin, pinugot, pinupugot, pupugutin

naipoproklama, maipoproklama ------AN: pugutan

--------: to proclaim, to announce --------: to behead

++ (proklamado) proclaimed ++ decapitated, beheaded



* propesor * puhunan

-----MAG: magpuhunan, nagpuhunan, :: (pamuksa) exterminator, something used to

nagpupuhunan, magpupuhunan eradicate

---MA-NG: mamuhunan, namuhunan, :: (pamumuksa) massacre > pagpuksa

namumuhunan, mamumuhunan ++ exterminated

--------: to invest T1) Pumuksa tayo ng mga daga sa bukid.

:: capital in business E1) Let's exterminate the rats in the ricefield.

:: (pamuhunan) money used as capital T2) Pukasin ang mga daga.

:: (mamumuhunan) investor E2) Exterminate the rats.

:: (pamumuhunan) capitalization, investment T3) Gusto kong mamuksa ng mga daga sa

bukid.

* puki E3) I want to exterminate the rats in the field.

:: vagina > kiki, pekpek, konya

* pula 1

* puknat ------UM: pumula,, pumupula, pupula

:: interruption {die Unterbrechung} --------: to become red

--Pas: pamulahan

* pukol --------: to blush [face]

------UM: pumukol,, pumupukol, pupukol PA-NG-IN: pamulahin, pinamula, pinamumula,

-----MAG: magpukol, nagpukol, nagpupukol, pamumulahin

magpupukol --------: to make someone blush

-------I: ipukol, ipinukol, ipinupukol, ipupukol ++ red

------IN: pukulin, pinukol, pinupukol, pupukulin ++ (mapula) red, rosy [cheeks]

--------: to throw, to cast, to hurl

:: throw, toss, shot * pula 2

:: (pukulan) hitting end to end ------UM: pumula,, pumupula, pupula

T1) Pumukol ka ng bato sa ilog. --------: to criticize

E1) You hurl some stones into the river. ---MA-NG: mamula, namula, namumula,

T2) Ipukol mo ang bola sa tubig. mamumula

E2) Throw the ball into the water. ------AN: pulahan, pinulahan, pinupulahan,

T3) Magpukol ka ng itlog sa mga naglalakad sa pupulahan

kalye. --------: to criticize

E3) You throw some eggs on passers-by. :: criticism

T4) Pukulin mo ng kamatis si Pedro. :: (pamumula) criticizing

E4) Throw some tomatoes on Pedro. ++ (mapamula) critical

T1) Mahilig si Maria na pumula ng kapwa.

* pukpok E1) Maria likes to give adverse criticisms about

---MA-NG: mamukpok, namukpok, other people.

namumukpok, mamumukpok T2) Mahilig ka bang mamula ng kapwa?

------IN: pukpukin, pinukpok, pinupukpok, E2) Are you fond of giving adverse criticisms

pupukpukin about other people?

--------: to hit [with instrument] T3) Huwag mong pulahan ang iyong kapwa.

:: bang, hammering sound E3) Don't criticize your neighbor.

:: (pamukpok) hammer, mallet

* pulandit

* puksa -----UM: pumulandit,, pumupulandit, pupulandit

------UM: pumuksa,, pumupuksa, pupuksa --------: to squirt

---MA-NG: mamuksa, namuksa, namumuksa, :: sprinkling of water

mamumuksa

------IN: puksain, pinuksa, pinupuksa, pupuksain * pulbos

--------: to exterminate, to overcome, to destroy ------UM: pumulbos,, pumupulbos, pupulbos

------IN: pulbusin, pinulbos, pinupulbos, :: (pulot-gata) honeymoon

pupulbusin

--------: to pulverize * pulpol

:: powder > pulbo, polbo ++ blunt, obtuse



* pulgada * pulso

:: inch [measurement] :: wrist

:: (pulseras) bracelet

* pulgas

:: flea * pulubi

++ mendicant, beggar

* pulido

++ polished, refined, polite, neat * pulupot

------UM: pumulupot,, pumupulupot, pupulupot

* pulmunya -----MAG: magpulupot, nagpulupot,

:: pneumonia nagpupulupot, magpupulupot

:: (pulmon) lung -------I: ipulupot, ipinulupot, ipinupulupot,

ipupulupot

* pulo ------IN: puluputin, pinulupot, pinupulupot,

:: island, isolated place pupuluputin

:: (kapuluan) archipelago --------: to twist around or to wind around

:: (sangkapuluan) the whole archipelago :: turn, twist

:: (taga-pulo) islander ++ twisted, coiled around something

T1) Magpulupot ka ng basang damit.

* pulong E1) You twist the wet clothes.

-----MAG: magpulong T2) Ipulupot mo ang basang pantalon.

--------: to meet, to talk a matter over E2) Twist the wet pair of pants.

-MAKIPAG: makipagpulong

--------: to confer * punas

:: meeting, assembly > kapulungan -----MAG: magpunas, nagpunas, nagpupunas,

:: (pagpupulong) convention magpupunas

------AN: punasan, pinunasan, pinupunasan,

* pulot 1 pupunasan

------UM: pumulot,, pumupulot, pupulot --------: to wipe, to mop, to dry with a rag

---MA-NG: mamulot, namulot, namumulot, :: sponge bath

mamumulot :: wiping

------IN: pulutin, pinulot, pinupulot, pupulutin :: (pamunas) rag, something used to wipe

--------: to pick up T1) Magpunas ka ng mesa.

:: picking up from the ground E1) You wipe the table.

:: (pulutan) appetizer taken with alcohol T2) Punasan mo ang mesa.

:: (pamumulot) picking up scattered things E2) Wipe the table.

T1) Pumulot ka ng kabibe sa dagat.

E1) You pick up some shells from the sea. * punda

T2) Mamulot ka ng bato sa bundok. :: pillowcase

E2) You pick up some stones from the

mountain. * pundar

T3) Pulutin mo ang damit ni Maria. -------I: ipundar

E3) Pick up Maria's dress. --------: to found, to establish

:: (pundador) founder

* pulot 2

:: honey, syrup * pundi

++ (mapundi) burnt out [bulb] > pundido

* punso

* punerarya :: ant hill, hillock

:: funeral parlor

* punta

* punit ------UM: pumunta,, pumupunta, pupunta

------UM: pumunit,, pumupunit, pupunit -----MAG: magpunta, nagpunta, nagpupunta,

-----MAG: magpunit, nagpunit, nagpupunit, magpupunta

magpupunit ------AN: puntahan, pinuntahan, pinupuntahan,

------IN: punitin, pinunit, pinupunit, pupunitin pupuntahan

------MA: mapunit, napunit, napupunit, -------I: ipunta, ipinunta, ipinupunta, ipupunta

mapupunit --------: to go to a place

--------: to rip, to tear --Pas: ipuntirya

:: rip, tear --------: to aim

++ torn ---PA-IN: papuntahin, pinapunta, pinapupunta,

T1) Pumunit ka ng ilang pahina ng diyaryo. papupuntahin

E1) You tear off some pages of newspapers. --------: to send

T2) Punitin mo ang diyaryo. :: direction, destination > puntahan

E2) Tear off the newspaper. :: (puntahin) aim, purpose

:: (pagpunta sa) way to

* puno 1 ++ (papunta) going to

------UM: pumuno,, pumupuno, pupuno T1) Pumunta ka sa aming bahay mamayang

-----MAG: magpuno, nagpuno, nagpupuno, gabi.

magpupuno E1) Go to our house later this evening.

------IN: punuin, pinuno, pinupuno, pupunuin T2) Magpunta tayo sa simbahan sa Linggo.

--------: to fill [container] E2) Let us go to church on Sunday.

------MA: mapuno, napuno, napupuno, T3) Paano ang pagpunta sa Kalye Rizal?

mapupuno E3) How do I get to Rizal Street?

--------: to become full

:: (pamuno) something used to fill up, stuffing * puntas

:: (kapunuan) fullness :: lace, lace-work

++ full, filled

T1) Puno ang kawali. * punto

E1) The pan is full. :: period



* puno 2 * puntod

:: tree trunk, tree :: mound, graveyard



* puno 3 * purga

---MA-NG: mamuno, namuno, namumuno, -----MAG: magpurga, nagpurga, nagpupurga,

mamumuno magpupurga

-PANG-AN: pamunuan, pinamunuan, ------IN: purgahin, pinurga, pinupurga,

pinamumunuan, pamumunuan pupurgahin

--------: to head, to lead, to conduct, to preside --------: to take purgative, to give purgative

over :: purgative > pamurga

:: head man

:: (pamunuin) regime, board of officers * puri

:: (pamumuno) leadership, act of presiding ------UM: pumuri,, pumupuri, pupuri

:: (punung-guro) head teacher, principal -----MAG: magpuri, nagpuri, nagpupuri,

:: (punong-tanggapan) main office, magpupuri

headquarters

---MA-NG: mamuri, namuri, namumuri, * puso

mamumuri :: heart

------IN: purihin, pinuri, pinupuri, pupurihin :: (puso ng saging) banana blossom

--------: to praise, to compliment, to flatter

:: honor > kapurihan {die Ehre} * pusod

:: (papuri) flattering :: navel

:: (palapuri) flatterer {der Schmeichler} :: hair-knot

:: (pamumuri) praising

:: (pagpupuri) exaltation {die Erhebung} * puson

T1) Pumuri ka naman paminsan-minsan. :: abdomen

E1) You should give praise sometime.

T2) Mamuri ka ng kabutihan ng iyong asawa. * puspas

E2) You should compliment your spouse's :: a dish > arrozcaldo, pospas

good points.

T3) Purihin mo ang iyong asawa. * pusta

E3) Compliment your wife. ------UM: pumusta,, pumupusta, pupusta

---MA-NG: mamusta, namusta, namumusta,

* puro mamumusta

--Pas: puripikahan, pinuripikahan, -------I: ipusta, ipinusta, ipinupusta, ipupusta

pinupuripikahan, pupuripikahan ------AN: pustahan, pinustahan, pinupustahan,

--------: to purify pupustahan

:: (puripikador) purifier --------: to bet

++ pure, clean, chaste :: bet

:: (pamumusta) act of betting

* purok T1) Pumusta ka ba sa laro ng Chicago at Mets?

:: district E1) Did you bet in the game between

Chicago and Mets?

* purol T2) Ipusta mo ang kalaban ng Mets.

:: (kapurulan) dullness E2) Bet in favor of the Met's opponents.

++ (mapurol) dull

* pustiso

* purtamuneda ++ false, artificial [teeth]

:: purse > kartamuneda, portamoneda

* pustura

* pusa ------UM: pumustura,, pumupustura, pupustura

:: cat {die Katze} --------: to posture

------IN: pusturahin, pinustura, pinupustura,

* pusali pupusturahin

:: mire under the house {Schlamm unter dem --------: to style

Haus} :: (pamumustura) dressing up

++ (mapustura) dressed elegantly > pusturyoso

* pusit

:: squid * puta

:: prostitute {die Hure}

* puslit :: (pagpuputa) prostitution

-----MAG: magpuslit, nagpuslit, nagpupuslit,

magpupuslit * putat

--------: to smuggle :: appetizer, tidbits taken with alcohol

:: gate crasher {der ungeladene Gast} :: (pamutat) side dish [pang + putat]

++ uninvited {nicht eingeladen}

* putahe

:: serving, menu * putol

------UM: pumutol,, pumuputol, puputol

* putakti -----MAG: magputol, nagputol, nagpuputol,

:: wasp > imbubuyog, himbubuyog {die Wespe} magpuputol

---MA-NG: mamutol, namutol, namumutol,

* puti mamumutol

------UM: pumuti,, pumuputi, puputi ------IN: putulin, pinutol, pinuputol, puputulin

---PA-IN: paputiin, pinaputi, pinapuputi, ------AN: putulan, pinutulan, pinuputulan,

papuputiin puputulan

------AN: putian --------: to cut

--------: to whiten 2----MAG: magputul-putol, nagputul-putol,

---MA-NG: mamuti, namuti, namumuti, nagpuputul-putol, magpuputul-putol

mamumuti --------: to dismember

--------: to become white :: cut

:: picking of flowers :: (kaputol) segment, sibling > utol

:: (pamumuti) act of becoming white :: (pamutol) cutting tool

:: (pamumuti) picking, gathering :: (pamumutol) cutting down

++ white :: (pagkaputol) amputation, disruption

++ (maputi) of white complexion ++ cut off

++ (simputi) as white as > kasimputi T1) Pumutol ka ng kahoy sa gubat.

++ (putian) whitish E1) You cut some trees in the forest.

T2) Putulin mo ang punong-kahoy.

* putik E2) Cut the tree.

:: mud {der Schlamm} T3) Putulan mo ng ilang sentimetro ang

:: (putikan) muddy place {das Schlammloch} pantalon ko.

++ (maputik) muddy {schlammig} E3) Cut my pants by a few centimeters.

T4) Huwag kang madalas magputol ng kahoy.

* putla E4) You should not cut the trees often.

:: paleness > kaputlaan, pamumutla T5) Putulin mo lagi ang iyong buhok minsan

++ (maputla) light-colored, pale > putlain isang buwan.

E5) Always have your haircut at least once a

* puto month.

:: a rice cake T6) Mamutol ka ng ilang kahoy sa gubat.

E6) You cut some wood in the forest.

* putok

------UM: pumutok,, pumuputok, puputok * putsero

---MA-NG: mamutok, namutok, namumutok, :: a dish

mamumutok

---MAGPA: magpaputok * puwang

---PA-AN: paputukan :: space, interval between

--------: to explode, to blast, to erupt

:: detonation, explosion > pagputok * puwede

:: underarm smell (fig) ++ can be, can, may

:: (paputok) explosive T1) Puwede tayong matulog doon.

:: (putukan) explosions E1) We can sleep over there.

:: (pamumutok) popping, cracking, breaking

T1) Pumutok ang bulkang Pinatubo noong 1991. * puwera

E1) Mt. Pinatubo erupted in 1991. ------IN: puwerahin, pinuwera, pinupuwera,

T2) Magpaputok ka ng dinamita. pupuwerahin

E2) You explode some dynamite. --------: to exclude

++ not included

* puwersa * radyo

------UM: pumuwersa,, pumupuwersa, :: radio

pupuwersa

------MA: mapuwersa, napuwersa, * raha

napupuwersa, mapupuwersa :: rajah

---MA-NG: mamuwersa, namuwersa,

namumuwersa, mamumuwersa * raketa

------IN: puwersahin, pinuwersa, pinupuwersa, :: racket [tennis or badminton]

pupuwersahin :: illicit or fraudulent scheme

--------: to force, to apply force or strength

:: force, strength, pressure * rambutan

:: (pamumuwersa) force, rape, pressure :: a fruit



* puwes * rami

++ therefore, then :: ramie



* puwesto * rampa

:: place or space occupied, stall, stand :: ramp

[market]

* ranggo

* puwing :: rank, grade > ranko

------IN: puwingin, pinuwing, pinupuwing,

pupuwingin * rangya

--------: to throw dust in someone's eyes ---MAGPA: magparangya, nagparangya,

:: foreign body in the eye nagpaparangya, magpaparangya

--------: to parade, to display

* puwit :: (karangyaan) extravagance, pomp

------UM: pumuwit,, pumupuwit, pupuwit

--------: to turn one's buttocks to * rantso

:: buttock, butt > puet, puwet {der Hintern} :: ranch

:: (puwitan) rear, seat, bottom :: (rantsero) rancher



* puyat * rapido

-----MAG: magpuyat, nagpuyat, nagpupuyat, ++ volley

magpupuyat

--------: to stay awake all night * rason

:: insomnia, wakefulness > pagkapuyat :: reason

++ tired from night-long wakefulness >

napupuyat * raspa

:: rasp, curette

* puyo

:: cowlick {der Haarwirbel} * rasyon

:: eye of a storm -----MAG: magrasyon, nagrasyon, nagrarasyon,

magrarasyon

* puyos --------: to purvey

-----MAG: magpuyos :: ration

--------: to start a friction fire

* ratan

* radikal :: rattan

++ radical

* raya :: registrar, cash register

:: line

* regla

* rayos :: rule

:: spoke [of a wheel] :: menstruation

:: (rayos-ekis) x-ray :: (reglador) ruler

:: (reglamento) regulation > regulasyon

* rayuma ++ (regular) regular, ordinary, moderate

:: rheumatism

* rehas

* reaksiyon :: grating, railing, bars

:: reaction

++ (reaksiyonaryo) reactionary * rehimyento

:: regiment

* rebelde

:: rebel * rehistro

++ rebellious -----MAG: magrehistro

--------: to register

* rebentador :: register, registry

:: firecracker > labintador

* rekisa

* rebisado :: inspection by looking into containers [boxes or

:: (rebisador) reviewer, inspector, auditor pockets]

++ revised

* rekisito

* rebolber :: requisite, requirement

:: revolver

* reklamo

* rebolusyon -----MAG: magreklamo, nagreklamo,

:: revolution > ribulusyon nagrereklamo, magrereklamo

--------: to complain {sich beschweren}

* rebosado :: complaint {die Beschwerde}

++ cooked with butter ++ (mareklamo) querulous



* rebulto * rekober

:: statue ------MA: marekober, narekober, narerekober,

marerekober

* regadera --------: to recover {sich erholen}

:: sprinkler

* rekomenda

* regalo -----MAG: magrekomenda, nagrekomenda,

-----MAG: magregalo, nagregalo, nagreregalo, nagrerekomenda, magrerekomenda

magreregalo --------: to advocate

------AN: regaluhan, niregaluhan, nireregaluhan, -------I: irekomenda, inirekomenda,

reregaluhan inirerekomenda, irerekomenda

--------: to give a gift --------: to recommend

:: gift, present :: (rekomendasyon) recommendation

T1) Magregalo ka ng bulaklak kay Sheila.

E1) You give flowers as a gift to Sheila. * rekreo

:: recreation

* registrador

* rektanggulo * renta

++ rectangular :: rent



* rekwa * reparo

:: multitude :: notice, observation



* rekwerdo * repaso

:: memory, remembrance, keepsake, :: review

memento, souvenir

* reperensiya

* relasyon :: reference

:: relation

* repinado

* relebo ++ refined

:: relief, substitute

* repolyo

* relihiyon :: cabbage {der Kohl}

:: religion

++ (pangrelihiyon) religious * reporma

:: reform

* relo

:: watch, wristwatch, clock > relos * repositoryo

:: (relohero) watch or clock maker, watch or :: repository

clock dealer

:: (reloheria) watch shop * representante

:: representative, congressman

* relyebe

:: relief, raised work * represko

:: refreshment

* relyeno

:: a dish * repridyireytor

++ stuffed [food] :: refrigerator > pridyider



* remata * reptilya

:: foreclosure, sale of mortgaged property :: reptile

++ (rematado) ended, finished, totally lost or

sold [at auction or by default or by terms of * republika

commerce] :: republic



* remedyo * reputasyon

:: remedy :: reputation



* renda * resada

:: rein {der Zuegel} :: recited prayers



* rendido * reserba

------IN: rendihin, nirendi, nirerendi, rerendihin :: something reserved for future use

--------: to confuse, to tire out :: spare tire

++ fatigued, worn out, confused [in mind and :: (reserbasyon) reservation

body] > rindido ++ spare

* reseta

-----MAG: magreseta, nagreseta, nagrereseta, * retrato

magrereseta :: photo > litrato

--------: to prescribe :: (retratista) photographer

:: medical prescription

:: (resetaryo) doctor's prescription pad * reyna

:: queen

* resibo

:: receipt * ribal

:: (resibaryo) stub book :: rival



* residente * rigodon

:: resident {der Bewohner} :: a dance

:: a fish

* resma

:: ream * rikado

:: condiments > rekado

* respeto

------IN: respetuhin * rikonosi

--------: to respect -----MAG: magrikonosi

:: respect --------: to diagnose



* respirador * riles

:: respirator :: railway



* responsable * rima

++ responsible :: rhyme



* restawran * rimarim

:: restaurant ++ (marimarim) feeling disgust, loathing



* resulta * rimas

-----MAG: magresulta, nagresulta, nagreresulta, :: breadfruit

magreresulta

--------: to result {resultieren} * rimatse

:: result {das Resultat} -----MAG: magrimatse

--------: to clinch

* retaso :: rivet

:: remnants of cloth

* ripa

* retirado :: lottery, raffle > paripa

-----MAG: magretiro

--------: to retire * ritmo

++ retired :: rhythm



* reto * rolyo

:: challenge :: roll, bundle [of cloth or paper]



* retokado * romansa

:: (retoke) retouch :: romance

++ retouched ++ (romantiko) romantic

* sa

* ronda ++ to, from, in, on, for

:: patrol

:: round of cards or drinks * saad

-------I: isaad, isinaad, isinasaad, isasaad

* rondalya --------: to relate, to state

:: string orchestra

* saan

* rondilyo ++ Where? [place of an action, destination,

:: roller origin]

++ (taga-saan) Where from?

* ropero ++ (saanman) everywhere, wherever

:: dirty linen basket ++ (kahit saan) anywhere, wherever

T1) Saan ako pipirma?

* rosal E2) Where do I sign?

:: gardenia T2) Saan pumunta si Pedro?

E2) Where did Pedro go?

* rosaryo

:: rosary * saba

:: bananas [cooking variety]

* rosas

:: rose * sabad

++ pink color ----MAKI: makisabad

--------: to interrupt

* roskas :: interruption

:: screw thread

* Sabado

* rota :: Saturday

:: route T1) Sabado kahapon.

E1) Yesterday was Saturday.

* ruleta

:: roulette * sabagay

++ after all, anyway

* rurok

:: highest point, acme * sabak

:: notch on a post

* Rusya :: hasty attack

:: Russia

* sabalas

* ruta :: northeast wind

:: route, routine :: northeast



* ruweda * sabang

:: wheel :: advance scouting patrol

:: intersection

* ruwina

:: ruins * sabat

:: interruption of a conversation

* ruwisenyor

:: nightingale * sabaw

:: soup broth

:: (panabaw) water used for broth 2--MAGKA: magkasabid-sabid, nagkasabid-

sabid, nagkakasabid-sabid, magkakasabid-

* sabay sabid

------UM: sumabay,, sumasabay, sasabay ------MA: masabid

-----MAG: magsabay, nagsabay, nagsasabay, --------: to entangle

magsasabay -------I: isabid, isinabid, isinasabid, isasabid

------AN: sabayan, sinabayan, sinasabayan, --------: to interrupt

sasabayan

--------: to go with, to go at the same time * sabik

---MAGKA: magkasabay, nagkasabay, :: (panabik) eagerness, avidity > pananabik,

nagkakasabay, magkakasabay kasabikan {die Gier}

--------: to happen at the same time ++ eager, anxious

++ at the same time > kasabay

T1) Sumabay tayo kay Pedro papuntang * sabila

opisina. :: an ornamental plant

E1) Let us go with Pedro on the way to the

office. * sabit

T2) Sabayan mo si Pedro papuntang opisina. ------UM: sumabit,, sumasabit, sasabit

E2) Go with Pedro on the way to the office. -----MAG: magsabit, nagsabit, nagsasabit,

T3) Magsabay na kayo nila Pedro at Maria magsasabit

papuntang unibersidad. -------I: isabit, isinabit, isinasabit, isasabit

E3) You go with Pedro and Maria on the way ------AN: sabitan, sinabitan, sinasabitan,

to the university. sasabitan

--------: to hang, to suspend

* sabi :: hanger

-----MAG: magsabi, nagsabi, nagsasabi, :: (panabit) something used as a hook

magsasabi T1) Sumabit ang damit niya sa pako.

------IN: sabihin, sinabi, sinasabi, sasabihin E1) Her clothes got hanged on the nail.

--------: to say, to ask permission, to tell T2) Magsabit ka ng damit sa sampayan.

------MA: masabi, nasabi, nasasabi, masasabi E2) You hang some clothes on the clothesline.

--------: to remark T3) Isabit mo ang damit sa sampayan.

---PA-AN: pasabihan E3) Hang the clothes on the clothesline.

--------: to notify

--Pas: pagsabihan * sablay

--------: to rebuke {tadeln} :: blow with the fist

:: (sabi-sabi) hearsay :: innuendo, indirect hint

:: (pasabi) message sent :: speed, swiftness

:: (panabi) statement

:: (pananabi) telling on others * sable

:: (kasabihan) expression, motto :: saber

++ (nasabi) said, mentioned {erwaehnt}

T1) Magsabi ka muna sa iyong boss kung gusto * sablot

mong umalis ng matagal. ------IN: sablutin, sinablot, sinasablot, sasablutin

E1) You should ask first for permission from your --------: to snatch suddenly

boss before you go on leave for a long time.

T2) Sabihin mo sa iyong boss na ikaw ay * sabnaw

mawawala ng matagal. :: small pool, puddle

E2) Tell your boss that you will be gone for a

long time. * sabo

:: large flock

* sabid ++ (sabuhin) attractive [people]

:: slap in the face

* sabog :: beating of the waves

------AN: sabugan :: combed backward by the fingers [hair]

--------: to sprinkle

-------I: isabog * sabukot

--------: to scatter, to spread about :: red-winged concal bird

---PA-IN: pasabugin, pinasabog, pinasasabog,

pasasabugin * sabunot

--------: to blow up, to blast ------AN: sabunutan, sinabunutan,

:: scattering sinasabunutan, sasabunutan

--------: to pull

* sabon :: pulling of hair, uprooting of hair

------AN: sabunan T1) Sabunutan mo ang kalbong si Maria.

--------: to soap E1) Pull the hair of balding Maria.

:: soap

:: (sabunan) soap box or tray > habonera * sabwat

++ (masabon) soapy --MAG-AN: magsabwatan

---MAGKA: magkasabwat, nagkasabwat,

* sabong nagkakasabwat, magkakasabwat

-----MAG: magsabong, nagsabong, --------: to conspire, to plot

nagsasabong, magsasabong -MAKIPAG: makipagsabwatan

-------I: isabong, isinabong, isinasabong, --------: to connive

isasabong :: accomplice, partner in a crime

--------: to engage in cockfighting, to play or bet :: (sabwatan) plot, conspiracy > sabuwatan

in a cockfight

:: cockfight * sadlak

:: (panabong) cock used for cockfighting :: falling into disgrace

:: (sabungan) cockpit :: (sadlakan) place for storage

T1) Ayaw nilang magsabong sa Mahal na

Araw. * sadlok

E1) They don't want to engage in cockfighting ------IN: sadlukin, sinadlok, sinasadlok, sasadlukin

during the Holy Week. --------: to scoop out with a dipper

T2) Gustong isabong ni Mang Pedro ang :: scoop > panadlok

kanyang tandang.

E2) Mang Pedro wants to engage his rooster in * sadsad

a cockfight. ------MA: masadsad, nasadsad, nasasadsad,

masasadsad

* sabotahe -------I: isadsad, isinadsad, isinasadsad,

:: sabotage > pananabotahe isasadsad

--------: to be grounded, to be stranded

* saboy ++ anchored, grounded [boats]

-----MAG: magsaboy, nagsaboy, nagsasaboy,

magsasaboy * sadya

------AN: sabuyan ------UM: sumadya,, sumasadya, sasadya

--------: to spatter -----MAG: magsadya, nagsadya, nagsasadya,

:: splash, splatter magsasadya

---MA-NG: manadya, nanadya, nananadya,

* sabsab mananadya

:: noisy eating ------IN: sadyain, sinadya, sinasadya, sasadyain

--------: to go to a place with a definite intention,

* sabukay to do intentionally

:: purpose, aim

:: (pananadya) doing intentionally * sagala

T1) Sumadya kanina ang iyong kapatid sa ating :: maiden in costume joining the Lenten

opisina. procession or the Santacrusan

E1) Your brother came to our office earlier.

T2) Magsadya ka sa opisina ni Pedro at humingi * sagalsal

ka ng trabaho. :: spurt [water]

E2) You go to the office of Pedro and ask for :: jerk

some job.

T3) Sadyain mo ang opisina ni Pedro para * sagalwak

humingi ka ng trabaho. :: gush of water

E3) Go to the office of Pedro and ask for a job. :: spilling

T4) Gustong manadya ni Maria na sirain ang

buhay ni Pedro. * sagana

E4) Maria wants to intentionally destroy the life :: (pananagana) abundance > kasaganaan

of Pedro. ++ plenty > masagana, kasaganaan

T1) Sagana sa tubig sa kanila.

* saga E1) They have plenty of water in their place.

:: a vine with red and black seeds

* sagansan

* sagaak ------IN: sagansanin, sinagansan, sinasagansan,

:: cracking noise of breaking wood sasagansanin

--------: to arrange in rows

* sagabal :: row

-MAKA: makasagabal, nakasagabal,

nakasasagabal, makasasagabal * sagap

--------: to interfere ------MA: masagap, nasagap, nasasagap,

:: obstruction masasagap

++ (masagabal) full of impediments ------IN: sagapin, sinagap, sinasagap, sasagapin

--------: to inhale, to pick up a rumor

* sagad unintentionally

------IN: sagarin, sinagad, sinasagad, sasagarin -MAKA: makasagap, nakasagap,

--------: to empty, to finish nakasasagap, makasasagap

-------I: isagad, isinagad, isinasagad, isasagad --------: to be able to inhale

--------: to carry to completion, do until the end T1) Umakyat ka sa bundok kung gusto mong

:: snare for birds makasagap ng sariwang hangin.

++ sunk to the hilt, down to the bottom E1) You go up the mountain if you want to

++ (sagaran) from end to end, from the inhale some fresh air.

beginning to the end T2) Hindi niya akalain na may masasagap

siyang tsismis sa party ni Maria.

* sagadsad E2) She did not think that she will be able to

------IN: sagadsarin, sinagadsad, sinasagadsad, pick up some rumor at Maria's party.

sasagadsarin

--------: to empty, to finish * sagapak

:: skidding, dragging :: sound of a small splash



* sagakan * sagapsap

:: bamboo mat ++ tasteless



* sagal * sagasa

:: slowness due to an obstacle

------MA: masagasa, nasagasa, nasasagasa, :: rescue

masasagasa

---MA-AN: masagasaan, nasagasaan, * sagisag

nasasagasaan, masasagasaan :: emblem, insignia, pen-name, pseudonym

------IN: sagasain, sinagasa, sinasagasa, :: (panagisag) something used to symbolize

sasagasain ++ (masagisag) symbolic

--------: to run over

++ reckless * sagisod

:: pushing on the floor with the foot

* sagat

:: fishhook * sagison

:: pushing things closer together or in the corner

??? magsagawa

* sagitsit

* sagawsaw :: hissing or whizzing sound

:: gurgling sound

* saglit

* sagay -------I: isaglit, isinaglit, isinasaglit, isasaglit

:: a coral --------: to do in a hurry

:: instant, moment, second [time]

* sagayad ++ (saglitan) brief

:: train of a gown T1) Saglit lamang at tayo ay lalakad na.

E1) In a very short time, we are leaving.

* sagi

------MA: masagi, nasagi, nasasagi, masasagi * sago

--------: to be touched lightly in passing :: a palm tree, seeds of a sago tree

:: light touch :: dripping

> sagoy

* sagot

* sagilap ------UM: sumagot,, sumasagot, sasagot

:: thin bubbles [liquor] ------IN: sagutin, sinagot, sinasagot, sasagutin

------AN: sagutan, sinagutan, sinasagutan,

* sagimsim sasagutan

++ presentiment, premonition ---MA-AN: masagutan

--------: to answer, to reply

* saging --Pas: panagutan

:: banana --------: to be responsible for, to guarantee

---PA-IN: panagutin, pinanagot, pinananagot,

* sagingsaging pananagutin

:: a fish --------: to hold someone responsible for

:: answer, response, reply > sasagot

* saginsin :: (sagutan) dialogue

++ closely woven :: (panagot) something used as security

++ dense [growth, population] :: (pagsagot) acknowledgement

:: (panagutan) duty, responsibility

* sagip :: (pananagot) answering, talking back rudely

------MA: masagip, nasagip, nasasagip, :: (masasagot) answerable

masasagip :: (tagapanagot) guarantor

--------: to be saved :: (pananagutan) responsibility, liability

------IN: sagipin, sinagip, sinasagip, sasagipin ++ (mananagot) liable

--------: to save, to salvage T1) Sumagot ka na ba sa sulat ni Ana?

E1) Did you reply to Ana's letter yet? :: (kasagwaan) immodesty, indecency,

T2) Sagutin mo na ang sulat ni Ana. vulgarity

E2) Respond to Ana's letter. ++ (masagwa) not in good taste



* sagpang * sagwan

:: snatching with the mouth :: paddle



* sagpik * saha

:: noise of breaking waves :: sheathing leafstalks of banana

:: falling flat on one's stomach

* sahig

* sagrado :: floor

++ sacred, consecrated :: (panahig) materials for flooring



* sagsag * sahod

++ blunt at the point -----MAG: magsahod, nagsahod, nagsasahod,

++ sagging magsasahod

++ split lengthwise ------IN: sahurin, sinahod, sinasahod, sasahurin

++ slipped [bone] --------: to catch the flow of something with a

receptacle, to receive a salary or wage

* sagsagan -------I: isahod, isinahod, isinasahod, isasahod

++ rushed, hasty --------: to catch something falling

---PA-IN: pasahurin, pinasahod, pinasasahod,

* sagunson pasasahurin

------IN: sagunsunin, sinagunson, sinasagunson, --------: to pay the wage

sasagunsunin :: salary > salaryo

--------: to arrange in a neat pile :: (panahod) receptacle for catching falling

:: neat pile objects

T1) Magsahod ka ng tubig sa timba.

* sagupa E1) You catch some water in the pail.

-----MAG: magsagupa, nagsagupa, T2) Sahurin mo ang tubig sa timba.

nagsasagupa, magsasagupa E2) Catch the water in the pail.

--------: to meet each other

------UM: sumagupa,, sumasagupa, sasagupa * sahog

---MA-NG: managupa, nanagupa, -------I: isahog, isinahog, isinasahog, isasahog

nananagupa, mananagupa --------: to add an ingredient

------IN: sagupain, sinagupa, sinasagupa, :: mixture for taste

sasagupain :: (panahog) seasoning ingredient

------AN: sagupaan, sinagupaan, sinasagupaan, ++ (masahog) mixed with many ingredients

sasagupaan

--------: to encounter, to combat, to collide * sahol

T1) Managupa tayo ng kalaban. ++ (masahol) worse, less good, lacking, falling

E1) Let's have an encounter with the enemy. short

T2) Sagupain mo ang kalaban.

E2) Have an encounter with the enemy. * said

------IN: sairin, sinaid, sinasaid, sasairin

* sagutsot --------: to strip bare

:: noise of sucking or sipping ++ consumed, used up, exhausted



* sagwa * saing

-----MAG: magsaing, nagsaing, nagsasaing, :: (pananakali) taking chances or risks

magsasaing ++ in case, if it should

------IN: saingin, sinaing, sinasaing, sasaingin ++ (bakasakali) by chance

-------I: isaing, isinaing, isinasaing, isasaing

--------: to cook by steam * sakang

:: steamed rice > sinaing ++ bow-legged

:: (panaing) rice for cooking

T1) Magsaing ka ng bigas para sa sampung * sakay

tao. ------UM: sumakay,, sumasakay, sasakay

E1) You cook some rice for ten people. -----MAG: magsakay, nagsakay, nagsasakay,

T2) Isaing mo ang bigas. magsasakay

E2) Cook the rice. ------AN: sakyan, sinakyan, sinasakyan, sasakyan

-------I: isakay, isinakay, isinasakay, isasakay

* saka 1 ----MAKI: makisakay

-----MAG: magsaka, nagsaka, nagsasaka, --------: to ride in a vehicle, to board a vehicle

magsasaka :: passenger, load

------IN: sakahin, sinaka, sinasaka, sasakahin :: (sasakyan) vehicle for transportation

--------: to farm ++ aboard > nakasakay

:: agriculture > pagsasaka {die Landwirtschaft} T1) Sumakay ako ng eroplano papuntang

:: (sakahan) farm land Baguio.

:: (magsasaka) farmer {der Bauer} E1) I took a plane to Baguio.

:: (panakahan) agricultural land T2) Magsakay ka ng sampung tao sa jeep.

++ (panaka) used for farming E2) You load ten people on the jeep.

++ (masasaka) arable T3) Isakay mo ang iyong aso sa kotse.

E3) Load your dog in the car.

* saka 2

++ after that, then, also, in addition * sakbat

++ (saka na) next time, another time :: shoulder band

++ slung from the shoulder

* sakab

:: basket-like fish trap * sakbay

:: getting someone to tell the truth by tricky ++ with an arm around the waist of another

questioning

* sakbibi

* sakal ++ carried in a sling or in the arms [baby]

------UM: sumakal,, sumasakal, sasakal

------IN: sakalin, sinakal, sinasakal, sasakalin * sakbot

--------: to strangle ------IN: sakbutin, sinakbot, sinasakbot,

:: (pagsakal) strangulation sasakbutin

:: (pananakal) act of strangling --------: to catch something falling

++ choked, strangled

T1) Sakalin mo si Pedro at Maria. * sakdal

E1) Strangle Pedro and Maria. -----MAG: magsakdal, nagsakdal, nagsasakdal,

T2) Sa tindi ng kanyang galit, nais niyang magsasakdal

sumakal ng tao. --------: to arraign

E2) In her extreme anger, she wanted to -----MA: masakdal, nasakdal, nasasakdal,

strangle a person. masasakdal

T3) Sakalin mo ang mabangis na leon. -------I: isakdal

E3) Strangle the wild lion. --------: to charge in court, to sue, to impeach

:: accusation

* sakali :: (maysakdal) accused person > nasasakdal

:: (kasakdalan) perfection, excellence :: (panaklaw) brackets, parenthesis

:: (pagsasakdal) denunciation :: (kasaklawan) generality, comprehensiveness

++ very, most, extremely ++ (masaklaw) extensive

T1) Sakdal ng init kahapon.

E1) It was extremely hot yesterday. * saklay

:: yoke

* sakim :: shawl

:: (kasakiman) greediness :: crutch

++ (masakim) greedy, selfish

* saklit

* sakit ------IN: saklitin, sinaklit, sinasaklit, sasaklitin

-----MAG: magsakit, nagsakit, nagsasakit, --------: to entangle

magsasakit :: loop of rope around the neck of jars to help

--------: to make a great effort carry them

---MA-NG: manakit, nanakit, nananakit, :: entanglement of rope

mananakit ++ (masaklit) entangled

--------: to hurt others

------UM: sumakit,, sumasakit, sasakit * saklob

---MA-AN: masaktan, nasaktan, nasasaktan, -----MAG: magsaklob, nagsaklob, nagsasaklob,

masasaktan $ magsasaklob

------AN: saktan, sinaktan, sinasaktan, sasaktan --------: to cover the head, to cover a pot

--Pas: panakitan :: concave lid

--------: to ache, to be in pain, to be ill, to hurt ++ face to face

---MAGKA: magkasakit, nagkasakit,

nagkakasakit, magkakasakit * saklolo

--------: to fall ill ------UM: sumaklolo,, sumasaklolo, sasaklolo

:: sickness, physical suffering, pain ------AN: saklolohan, sinaklolohan,

:: (panakit) something used to hurt or sicken sinasaklolohan, sasaklolohan

:: (pananakit) hurting others, feeling of pain --------: to aid, to succor, to help

:: (pagpapakasakit) sacrifice, abnegation T1) Sumaklolo kami sa mga nasalanta ng baha.

:: (pagkamasasaktin) infermity E1) We extended some help to the flood

++ (masakit) painful victims.

++ (sakitin) sickly T2) Saklolohan mo iyong mga kapatid na

++ (masakitin) morbid nagkakagutom.

T1) Sumakit ang aking ulo nang marinig ko ang E2) You give help to your hungry brothers.

boses ni Josie.

E1) My head ached when I heard Josie's * saklong

voice. ------AN: saklungan, sinaklungan, sinasaklungan,

T2) Baka magkasakit ka, kaya huwag ka nang sasaklungan

sumama sa Antipolo. --------: to help someone in his work

E2) You might get sick so you better not go :: share in a harvest

with them to Antipolo. :: bracket, parenthesis > panaklong



* saklap * saklot

++ (masaklap) bitter, acrid ------IN: saklutin, sinaklot, sinasaklot, sasaklutin

--------: to grab, to snatch

* saklaw :: grabbing

------IN: saklawin, sinaklaw, sinasaklaw,

sasaklawin * sakmal

--------: to include, to contain, to embrace ------IN: sakmalin, sinakmal, sinasakmal,

:: boundary, limits sasakmalin

--------: to snap at, to grab with the mouth -----MAG: magsakripisyo, nagsakripisyo,

:: quick bite nagsasakripisyo, magsasakripisyo

++ held in the mouth --------: to immolate {opfern}

:: sacrifice

* sakmata

:: wastefulness * saksak

------UM: sumaksak,, sumasaksak, sasaksak

* saknong -----MAG: magsaksak, nagsaksak, nagsasaksak,

------AN: saknungan, sinaknungan, magsasaksak

sinasaknungan, sasaknungan ---MA-NG: manaksak, nanaksak, nananaksak,

--------: to help someone in his work mananaksak

:: stanza ------IN: saksakin, sinaksak, sinasaksak, sasaksakin

:: section of a ricefield assigned to a worker ------AN: saksakan, sinaksakan, sinasaksakan,

sasaksakan

* sako -------I: isaksak, isinaksak, isinasaksak, isasaksak

:: sack --------: to stab, to pierce, to stuff, to cram in

clothes as in packing

* sakob :: pierce, stab

------AN: sakban, sinakban, sinasakban, :: (panaksak) stabbing instrument

sasakban :: (pananaksak) act of stabbing

--------: to cover T1) Sumaksak ka ng isang blokeng yelo.

:: cover, covering > pansakob E1) You pierce a block of ice.

T2) Saksakin mo sa dibdib ang baka.

* sakol E2) Pierce the cow's chest.

------IN: sakulin, sinakol, sinasakol, sasakulin T3) Magsaksak tayo ng papel sa loob ng bag.

--------: to put food in the mouth with the fingers E3) Let us stuff some papers in the bag.

:: quantity of food that the fingers can put in T4) Isaksak mo ang mga papel sa loob ng bag.

the mouth E4) Stuff some papers in the bag.

T5) Huwag kang manaksak ng kalaro mo.

* sakong E5) You should not stab your playmates.

:: heel [foot]

* saksi

* sakop ------UM: sumaksi,, sumasaksi, sasaksi

------IN: sakupin, sinakop, sinasakop, sasakupin ------AN: saksihan, sinaksihan, sinasaksihan,

---MA-AN: masakupan sasaksihan

--------: to conquer, to seize, to occupy --------: to witness, to testify

:: conquest, subject under control :: witness

:: (pagsakop) occupation T1) Sumaksi ka ba sa pagkamatay ni Eva?

E1) Did you witness the death of Eva?

* sakristan

:: altar boy * sakyad

:: (sakristiya) vestry ++ carried inside the belt



* sakramento * sakyod

:: sacrament :: net for catching insects



* sakrilehiyo * sala 1

:: sacrilege -----MAG: magsala, nagsala, nagsasala,

magsasala

* sakripisyo ------IN: salain, sinala, sinasala, sasalain

--------: to strain, to sieve, to filter

:: lattice

:: (salaan) colander, strainer, sifter > panala * salaginto

++ interwoven :: beetle, goldbug



* sala 2 * salagubang

:: living room :: beetle



* sala 3 * salahilo

------UM: sumala ++ stubborn

------AN: salahan

--------: to miss a target, to deviate * salakab

:: error, sin, fault ------IN: salakabin, sinalakab, sinasalakab,

++ broken, dislocated [bones] sasalakabin

--------: to fool someone into telling the truth

* salab :: fishtrap

-------I: isalab

--------: to scorch * salakay

:: scorching ------IN: salakayin, sinalakay, sinasalakay,

:: dried coconut leaf sasalakayin

:: (panalab) flame for removing hair or feathers --------: to invade a place

:: assault, invasion > pagsalakay, pananalakay

* salabat :: (panalakay) weapon used to attack

-2MAG: magsala-salabat ++ (masasalakay) pregnable

--------: to interlace T1) Salakayin natin ang kuta ng mga rebelde.

:: ginger drink, ginger tea E1) Let us assault the fort of the rebels.

:: obstruction

* salakbat

* salabay ------IN: salakbatin, sinalakbat, sinasalakbat,

:: octopus sasalakbatin

--------: to carry something hanging over the

* salabid shoulder

---MAGKA: magkasalabid, nagkasalabid, :: crossband [shoulder to hip]

nagkakasalabid, magkakasalabid

--------: to interlock * salakot

-------I: isalabid :: native hat made of nipa palm

--------: to coil, to twist around

* salaksak

* salabsab :: probing

-------I: isalabsab

--------: to smoke meat or fish * salalay

:: (kinasasalalayan) pivot {der Mittelpunkt}

* salag

:: midwife's assistant * salamangka

-----MAG: magsalamangka, nagsalamangka,

* salaghati nagsasalamangka, magsasalamangka

:: displeasure, resentment --------: to juggle

:: magic, juggling

* salag :: (salamangkero) magician, juggler

------IN: salagin, sinalag, sinasalag, sasalagin

--------: to parry, to ward off * salamat

:: parry

---MAGPA: magpasalamat, nagpasalamat, -----MAG: magsalansan, nagsalansan,

nagpapasalamat, magpapasalamat nagsasalansan, magsasalansan

---PA-AN: pasalamatan ------IN: salansanin, sinalansan, sinasalansan,

--------: to thank sasalansanin

:: thank -------I: isalansan, isinalansan, isinasalansan,

:: (Pasasalamat) Thanksgiving > isasalansan

pagpapasalamat --------: to file orderly, to put in an orderly stack

++ thank you T1) Magsalansan ka ng mga plato sa aparador.

E1) You stack the plates in the cupboard.

* salambaw T2) Salansanin mo ang mga plato.

:: fishing net E2) Stack the plates.

++ heavier at the rear T3) Isalansan mong mabuti ang mga plato.

E3) Stack the plates properly.

* salamin

-----MAG: magsalamin, nagsalamin, * salansang

nagsasalamin, magsasalamin ------IN: salansangin, sinalansang, sinasalansang,

--------: to wear glasses sasalansangin

--Pas: panalaminan --------: to put in opposite positions

--------: to look at oneself in a mirror :: opposition

:: mirror ++ contrary, opposite

:: eye glasses

:: (panalamin) something used as a mirror * salanta

:: (pananalamin) using a mirror or sunglasses -----MAG: magsalanta, nagsalanta,

nagsasalanta, magsasalanta

* salampak ------IN: salantahin, sinalanta, sinasalanta,

------UM: sumalampak,, sumasalampak, sasalantahin

sasalampak --------: to be badly injured or damaged, to be

------MA: masalampak weakened

--------: to fall on one's buttocks, to plump down :: (nasalanta) victim



* salampay * salapi

:: neckerchief :: money

:: (pananalapi) finance, funds, currency

* salamuha ++ (pampananalapi) financial

----MAKI: makisalamuha T1) Maraming salapi sina Pedro.

--------: to hobnob with other people E1) Pedro and relatives have much money.

:: gathering

* salarin

* salang :: criminal

------MA: masalang

--------: to be put over a fire * salat

-------I: isalang ------IN: salatin, sinalat, sinasalat, sasalatin

--------: to put on the stove, over the fire --------: to touch softly

:: (pagsalat) feeling, touching

* salangat :: (tagsalat) famine, time of need

:: hook attached to a pole for picking fruit :: (pananalat) depression, financial crisis,

scarcity

* salangguhit ++ lacking

:: underline

* salaula

* salansan ++ untidy, dirty

* salawa * sali

------AN: salawahan ------UM: sumali,, sumasali, sasali

--------: to fickle ------MA: masali

++ taking on too many things without finishing ----MAKI: makisali, nakisali, nakikisali, makikisali

any --------: to participate, to join

-----MAG: magsali, nagsali, nagsasali, magsasali

* salawag -------I: isali, isinali, isinasali, isasali

:: supports for a thatch roof ------AN: salihan, sinalihan, sinasalihan, sasalihan

--------: to allow one to participate, to include

* salawal :: (kasali) participant

:: panties, underwear, trousers :: (panali) entry in a contest

> panty :: (pagsali) participation

++ (kasali) included [as a participant]

* salay T1) Sumali tayo sa prosisyon.

:: bird's nest E1) Let us join the procession.

:: small branch T2) Magsali ka ng ilang bata sa ating laro.

E2) You include some children in our game.

* salaysalay T3) Isali mo ang mga bata sa laro.

:: a fish E3) Include the children in the game.



* salaysay * salida

-----MAG: magsalaysay, nagsalaysay, :: exit

nagsasalaysay, magsasalaysay

-------I: isalaysay, isinalaysay, isinasalaysay, * salig

isasalaysay -------I: isalig

--------: to narrate, to relate, to tell a story --------: to base on

:: narration, story :: (saligan) basis

:: (pananalaysay) narrating :: (panalig) confidence, trust, faith > pananalig

:: (mananalaysay) historian :: (kapanalig) associate, co-member

:: (pagsasalaysay) recitation ++ based on

:: (tagapagsalaysay) narrator

++ (pasalaysay) narrative * saliksik

T1) Magsalaysay ka sa amin ng iyong kuwento. -----MAG: magsaliksik, nagsaliksik, nagsasaliksik,

E1) You tell us your story. magsasaliksik

T2) Isalaysay mo sa amin ang nangyari sa iyo --------: to search carefully for

kahapon. :: detailed search, research > pananaliksik

E2) Tell us what happened to you yesterday. :: (panaliksikan) research institution

:: (tagapagsaliksik) researcher

* salbabida

:: life-preserver * salimuot

:: (salbador) savior :: (kasalimuutan) intricacy {die Kompliziertheit}

:: (salbasiyon) salvation ++ (masalimuot) complex, entangled

:: (pagsasalba) salvage

* salin

* salbahe -----MAG: magsalin, nagsalin, nagsasalin,

++ rude, unkind, bad magsasalin

-------I: isalin, isinalin, isinasalin, isasalin

* saldo --------: to pour into another receptacle, to

:: balance in an account copy, to translate

++ (saldado) paid, balanced ------MA: masalin

--------: to devolve {uebertragen} :: (panalita) word, phrase

:: translation, copying > pagkasalin :: (sansalita) one word

:: (taga-salin) interpreter :: (pananalita) speech, diction, discourse

:: (tagapagsalin) translator :: (pagsasalita) speech, talking

T1) Magsalin ka ng toyo sa bote. :: (talasalitaan) vocabulary

E1) You pour some soy sauce in the bottle. :: (tagapagsalita) speaker

T2) Isalin mo ang toyo sa bote. :: (pagkamasalita) wordiness

E2) Pour the soy sauce in the bottle. :: (panauhing tagapagsalita) guest speaker

++ (masalita) talkative

* salingit ++ (pasalita) verbal

-------I: isalingit ++ (pala-salita) telltale

--------: to insinuate, to sneak in T1) Huwag ka nang magsalita laban sa kanya.

E1) You should not say anything else against

* salingsing him.

:: curtain rings

:: ingrowing toenail * saliw

-------I: isaliw, isinaliw, isinasaliw, isasaliw

* salinlahi --------: to accompany

:: generation :: accord, harmony, musical accompaniment

:: (taga-saliw) accompanist

* salipot

-------I: isalipot * saliwa

--------: to cover up, to conceal ------IN: saliwain, sinaliwa, sinasaliwa, sasaliwain

--------: to invert, to reverse

* salisi :: (pagsaliwa) reversal, reverse

-----MAG: magsalisi, nagsalisi, nagsasalisi, ++ reverse, left-handed, opposite > kasaliwa

magsasalisi

------IN: salisihin, sinalisi, sinasalisi, sasalisihin * salo 1

--------: to alternate doing with someone ------UM: sumalo,, sumasalo, sasalo

--MAG-AN: magsalisihan ------IN: saluhin, sinalo, sinasalo, sasaluhin

--------: to come towards each other from --------: to catch something

opposite directions -MAKA: makasalo, nakasalo, nakasasalo,

++ alternately, in opposite directions makasasalo

--------: to be able to catch

* salisod :: (taga-salo) catcher

++ dragging the feet when walking :: (panalo) something used to catch

T1) Sumalo siya ng bola kanina.

* salit E1) She caught a ball earlier.

------AN: salitan

--------: to alternate doing with someone * salo 2

:: alternation -------I: isalo, isinalo, isinasalo, isasalo

++ (masalit) interspersed --------: to let a person share one's food

++ (salit-salit) alternately ----MAKI: makisalo

++ (salitan) alternating --------: to join others in eating

:: (salu-salo) get-together

* salita

-----MAG: magsalita, nagsalita, nagsasalita, * salok

magsasalita ------UM: sumalok,, sumasalok, sasalok

------IN: salitain, sinalita, sinasalita, sasalitain --------: to fetch [water]

--------: to speak, to talk, to speak out :: (pansalok) scoop > panalok

:: word T1) Sumalok ka ng tubig sa balon.

E1) You fetch some water from the well. T2) Salubungin mo ang iyong ama sa pintuan.

E2) Meet your father at the door.

* salong T3) Magsalubong tayo sa may harap ng

-------I: isalong, isinalong, isinasalong, isasalong sinehan mamayang gabi.

--------: to sheathe, to surrender one's arms E3) Let us meet each other infront of the

moviehouse later tonight.

* salop

:: ganta * saludo

:: salute

* salot :: salvo

++ plague, epidemic

* saludsod

* salmo ------IN: saludsudin, sinaludsod, sinasaludsod,

:: psalm sasaludsudin

--------: to scrape off by pushing

* salpok :: weeding tool

------IN: salpukin, sinalpok, sinasalpok, sasalpukin

--------: to strike against * salukbit

:: collision, impact, bump ++ tucked in at the waist

:: (salpukan) crash

* salukoy

* salsa :: (kasalukuyan) present

:: sauce, gravy > sarsa ++ (kasalukuyan) current, present

:: (salsa perin) worcestershire sauce

* saluksok

* salsal ++ inserted at the waist

-----MAG: magsalsal, nagsalsal, nagsasalsal,

magsasalsal * salumbaba

--------: to masturbate :: sling for a broken arm

++ dull, blunt

* salungat

* salta ---MAGKA: magkasalungat, nagkasalungat,

-------I: isalta, isinalta, isinasalta, isasalta nagkakasalungat, magkakasalungat

--------: to bring up --------: to interfere with each other, to clash

:: leap, jump ------IN: salungatin, sinalungat, sinasalungat,

sasalungatin

* salubong ---KA-IN: kasalungatin

------UM: sumalubong,, sumasalubong, --------: to go against, to oppose

sasalubong :: contrary

-----MAG: magsalubong, nagsalubong, :: (kasalungat) antagonist, contrary

nagsasalubong, magsasalubong :: (pagsalungit) opposition

------IN: salubungin, sinalubong, sinasalubong, :: (pagsasalungat) conflict

sasalubungin :: (pagsasalungatan) antagonism

--------: to meet or receive someone who has just :: (pagkakasalungatan) contradiction

come ++ against

:: welcome, reception ++ (pasalungat) contradictory, upstream

:: (pasalubong) present [usually given by one

arriving from a trip] * salungguhitan

:: (taga-salubong) welcome host :: underscore

T1) Sumalubong ka ba sa kanila sa paliparan?

E1) Did you meet with them at the airport? * salungkawit

:: curved support, curved blade --------: to become bad, to become ill

---MA-IN: masamain

* salungsong --------: to decry {herabsetzen}

:: gangplank ---MAGPA: magpasama

++ (pasalungsong) against the current or wind --------: to corrupt, to deprave

:: (pagsama) deterioration {die

* salya Verschlechterung}

:: pushing away forcibly :: (kasamaan) depravity {die Verderbtheit}

:: (samaan ng loob) bad blood

* sama 1 ++ (masama) bad

------UM: sumama,, sumasama, sasama T1) Sumama ang pakiramdam ni Ana kaninang

-----MAG: magsama, nagsama, nagsasama, umaga.

magsasama E1) Ana became ill this morning.

------AN: samahan, sinamahan, sinasamahan,

sasamahan * samakatuwid

-------I: isama, isinama, isinasama, isasama ++ therefore

--Pas: pagsamahin T1) Samakatuwid ayaw kang mag-aral?

--Pas: pagsamasamahin E1) Therefore you don't like to study?

--------: to go with, to join the company, to

combine * samantala

---KA-IN: kasamahin -----MAG: magsamantala, nagsamantala,

--------: to take someone along nagsasamantala, magsasamantala

:: (kasama) companion, farm help ------IN: samantalahin, sinamantala,

:: (samahan) association, union, partnership sinasamantala, sasamantalahin

:: (taga-sama) usher --------: to take advantage of

:: (kasamahan) colleague, fellow :: (pagsasamantala) exploitation, opportunism

:: (pagsasama) friendship, fusion ++ meanwhile, while > pansamantala

:: (pagsamasama) goodwill T1) Umawit tayo samantalang naghihintay.

:: (pagkakasama) combination E1) Let us sing while waiting.

:: (pagsasamahin) combining

:: (pagsama-sama) compilation * samba

++ in company with, along with ------UM: sumamba,, sumasamba, sasamba

++ (magkasama) together ------IN: sambahin, sinamba, sinasamba,

++ (magkakasama) jointly sasambahin

T1) Sumama tayo papuntang palengke kina --------: to adore, to worship

Maria at Pedro. :: (pagsamba) adoration

E1) Let us join Maria and Pedro on the way to T1) Sumamba ka sa aming simbahan sa Linggo.

the market. E1) You worship in our church this Sunday.

T2) Magsama ka ng kaibigan mo sa kainan T2) Huwag mong sambahin ang tao.

mamayang gabi. E2) Don't worship human beings.

E2) You bring along some of your friends for

dinner tonight. * sambilat

T3) Isama mo si Maria papuntang Cubao. :: grabbing, snatching

E3) Bring along Maria on your way to Cubao.

T4) Samahan mo si Maria kina Pedro. * sambit

E4) You accompany Maria to Pedro's place. :: mention, reference

T5) Sama nang sama si Pedro kay Maria.

E5) Pedro always goes with Maria. * sambitla

:: sudden utterance

* sama 2

------UM: sumama,, sumasama, sasama * sambong

:: a herb T2) Sampalin mo ng batang natutulog sa klase.

E2) Slap the student sleeping in the class.

* sambot

------IN: sambutin, sinambot, sinasambot, * sampalataya

sasambutin ------UM: sumampalataya,, sumasampalataya,

--------: to catch, to save from falling sasampalataya

:: catching --------: to believe

:: (panambot) something used to catch ---MA-NG: manampalataya

--------: to have faith

* sambuhat ---PA-IN: pasampalatayahin, pinasampalataya,

:: lifting something heavy together pinasasampalataya, pasasampalatayahin

--------: to convert one's faith

* sambulat :: faith > pananampalataya, pagsampalataya

-----MAG: magsambulat, nagsambulat, T1) Sumampalataya ka ba sa kanyang sinabi?

nagsasambulat, magsasambulat E1) Did you believe in what he said?

--------: to scatter

:: burst, explosion * sampalok

:: scattered things :: tamarind



* samid * sampay

++ choked [food in throat] -----MAG: magsampay, nagsampay,

nagsasampay, magsasampay

* samo -------I: isampay, isinampay, isinasampay,

-------I: isamo, isinamo, isinasamo, isasamo isasampay

--------: to beg, to beseech --------: to hang clothes on a line

:: appeal, supplication :: (sampayan) clothesline

T1) Magsampay ka ng damit sa banyo.

* sampa E1) You hang the clothes in the bathroom.

------IN: sampahin, sinampa, sinasampa, T2) Isampay mo ang mga damit sa banyo.

sasampahin E2) Hang the clothes in the bathroom.

--------: to climb over, to ride an animal T3) Isasampay ko muna ang mga damit.

-------I: isampa, isinampa, isinasampa, isasampa E3) I'll hang the clothes first.

--------: to carry over

------AN: sampahan, sinampahan, * sampid

sinasampahan, sasampahan ++ clinging

-------: to bring up

++ (pasampa) rising, climbing * sampol

------AN: sampulan

* sampagita --------: to begin, to give an example

:: a flower > kampupot T1) Sampulan mo ako ng iyong ginagawa.

E1) Give me an example of what you're doing.

* sampal

---MA-NG: manampal, nanampal, * samporado

nananampal, mananampal :: rice porridge with chocolate

------IN: sampalin, sinampal, sinasampal,

sasampalin * sampu

--------: to slap on the face ++ ten [isang + pu] > pu, dies, diyes {zehn}

:: slap on the face ++ (panampu) tenth

:: (pananampal) slapping in the face

T1) Huwag kang manampal ng tao. * samsam

E1) You should not slap people. ------AN: samsaman

------IN: samsamin, sinamsam, sinasamsam, E1) You lean the mirror against the wall.

sasamsamin T2) Isandal mo ang salamin sa pader.

--------: to confiscate E2) Lean the mirror against the wall.

:: confiscation > pananamsam

* sandali

* samyo ++ in a moment, in a minute, in a short time

:: smell ++ (panandali) brief in duration

++ (masamyo) sweet smelling ++ (pansandali) momentary

T1) Halika sandali.

* sana E1) Come here for a while.

++ with hope

T1) Ipaglalaba sana kita ng damit ngunit wala * sandalyas

akong sabon. :: sandals

E1) I would have washed your clothes , but I

didn't have any soap. * sandata

:: weapon, arms

* sanatoryo :: (panandata) something used as a weapon

:: sanatorium :: (pananandata) revolt, use of weapons

++ (masandata) armed

* sanaw

:: puddle, pool * sandig

------UM: sumandig,, sumasandig, sasandig

* sanay --------: to recline

-----MAG: magsanay, nagsanay, nagsasanay, :: leaning > pasandig

magsasanay T1) Sumandig ka sa pader.

------IN: sanayin, sinanay, sinasanay, sasanayin E1) You recline against the wall.

--------: to practise, to exercise, to rehearse, to

get used to * sando

:: skill, practice, proficiency > kasanayan :: sleeveless undershirt

:: (sanayan) place for rehearsal or practice

:: (taga-sanay) trainer, coach > tagapagsanay * sandok

:: (pagsasanay) practice ------UM: sumandok,, sumasandok, sasandok

++ skilled, experienced -----MAG: magsandok, nagsandok,

T1) Magsanay kang mabuti para sa iyong nagsasandok, magsasandok

pagkanta. ------IN: sandukin, sinandok, sinasandok,

E1) You should practise well for your singing. sasandukin

T2) Sanayin mo ang iyong sarili sa kahirapan. ------AN: sandukan

E2) Get used to the hardships in life. --------: to scoop, to take with a ladle

:: ladle

* sanaysay T1) Magsandok ka ng kanin.

:: essay E1) You scoop some rice.

T2) Sandukin mo ang kanin.

* sandal E2) Scoop the rice.

-----MAG: magsandal, nagsandal, nagsasandal, T3) Sumandok ka ng tubig mula sa tapayan.

magsasandal E3) You scoop some water from the clay jar.

-------I: isandal, isinandal, isinasandal, isasandal

--------: to lean or place in a reclining or leaning * sang

position against a support ++ the whole

:: act of reclining against an object ++ (sang-angaw) the whole one million

:: (sandalan) back of a seat > panandalan

T1) Magsandal ka ng salamin sa pader. * sanga

2----MAG: magsanga-sanga, nagsanga-sanga,

nagsasanga-sanga, magsasanga-sanga * sangguni

--------: to ramify -------I: isangguni

:: stem, branch, twig --------: to refer

:: (panananga) growth of branches :: consultation, advice

:: (kasangguni) consultant

* sangag

------IN: sangagin, sinangag, sinasangag, * sanghaya

sasangagin :: honor, dignity

-------I: isangag

--------: to fry with little oil * sanghod

:: (sinangag) fried rice :: bad odor > sanghid

++ fried

* sangi

* sangap :: part in the hair

------IN: sangapin, sinangap, sinasangap,

sasangapin * sangka

--------: to sip, to inhale :: canal, dam

:: sipping, inhaling

* sangkalan

* sangga -------I: isangkalan

------UM: sumangga,, sumasangga, sasangga --------: to use a block for chopping, to give an

---MA-NG: manangga excuse for

--Akt: magsanggalang :: chopping block

------IN: sanggahin, sinangga, sinasangga,

sasanggahin * sangkap

------AN: sanggahan -------I: isangkap

--------: to shield, to obstruct for protection --------: to outfit, to equip, to use as an ingredient

:: (kasangga) team mate :: belongings, implements, contents, ingredients

:: (panangga) something used as a shield :: (panangkap) raw material

:: (sanggalang) protection, defense :: (kasangkapan) household belongings, tools,

:: (pananangga) defending, shielding oneself furniture, equipment

:: (pananggalang) something used for

protection or defense, shield * sangkawan

:: (pagsasanggahan) taking sides :: flock of birds, herd

T1) Sumangga siya sa suntok ng kalaban.

E1) He shielded himself against the punches of * sangko

the enemy. :: appellation for the third eldest brother

T2) Manangga ka ng suntok ng kalaban.

E2) You should shield youself from the punch of * sangkot

the enemy. -----MAG: magsangkot, nagsangkot,

T3) Sanggahin mo ang suntok ng kalaban. nagsasangkot, magsasangkot

E3) Shield yourself from the punch of the -------I: isangkot

enemy. --------: to implicate

:: implication, involvement > pagkakasangkot

* sanggi :: (kasangkot) conspirator, accomplice

:: light touch in passing ++ (kasangkot) implicated, involved



* sanggol * sangla

:: baby -----MAG: magsangla

:: (kasanggulan) infancy --------: to pawn

* sanse

* sanglinikha :: appellation for third eldest sister

:: universe, all creatures

* santa

* sangsang :: saint > santo

:: strong agreeable odor > sansang ++ holy, sacred

++ (santisimo) very holy

* sanhi ++ (maka-santo) saintly

:: cause, motive, reason

* santacrusan

* sanib :: May flower festival

-----MAG: magsanib, nagsanib, nagsasanib,

magsasanib * santan

--------: to coalesce :: iscora shrub

---MAGKA: magkasanib, nagkasanib,

nagkakasanib, magkakasanib * santol

--------: to overlap :: a fruit

------AN: saniban

--------: to join, to provide with an underlayer * sapa 1

--PAG-IN: pagsanibin ------IN: sapahin, sinapa, sinasapa, sasapahin

--------: to unite together --------: to chew to a pulp

:: overlapping part, joining together, underlayer :: bagasse, residue after chewing sugarcane

:: (kasanib) affiliate, member

:: (pananib) something used to overlap * sapa 2

++ (masanib) overlapped, joined with :: brook, creek, small stream



* sanidad * sapagka't

:: health inspector ++ because [answer to Bakit?] > sapagkat

T1) Sapagka't akoy maysakit.

* sanla E1) Because I am sick.

-----MAG: magsanla, nagsanla, nagsasanla,

magsasanla * sapak

-------I: isanla, isinanla, isinasanla, isasanla ++ very nice, inserted fully, broken off

--------: to pawn, to mortgage [branches]

:: pledge [in pawning], mortgage :: punch

:: (taga-sangla) pawn broker

T1) Magsanla ka ng iyong relom para * sapakat

magkaroon ka ng pera. --Akt: magsapakatan

E2) You mortgage your watch so you can --------: to be an accomplice

have some money. ------IN: sapakatin, sinapakat, sinasapakat,

T2) Isanla mo ang iyong relo para magkapera sasapakatin

ka. --------: to get an accomplice in a conspiracy

E2) Mortgage your watch so you can have :: intrigue, conspiracy

some money.

* sapal

* sansala :: residue [coconut meat after it has been

:: interruption, prohibition, prevention dehydrated]



* sansan * sapalaran

++ arranged neatly, repeatedly --Pas: ipagsapalaran

--------: to risk money, to stake

:: chance-taking, risk-taking, venturing E1) You put some bedsheets as underlayer on

your bed.

* sapantaha T2) Isapin mo ang kumot sa iyong kama.

------IN: sapantahain, sinapantaha, E2) Use the bedsheet as underlayer on your

sinasapantaha, sasapantahain bed.

--------: to presume, to suppose

:: presumption, suspicion * sapiro

:: sapphire

* sapat

++ enough, sufficient * sapisapi

:: a kind of kite > saranggola

* sapatos

:: shoes * sapit

:: (sapatero) shoemaker > magsasapatos -MAKA: makasapit

:: (sapatilyas) slippers --------: to be able to reach

:: (sapateriya) shoe store ------IN: sapitin, sinapit, sinasapit, sasapitin

:: (pananapatos) wearing shoes --------: to reach a place, to result in, to

experience

* sapaw ------AN: kasapitan

:: first fruits of a tree --------: to result in

:: a skin disease ---PA-IN: pasapitin, pinasapit, pinasasapit,

:: (pananapaw) first growth of a plant [rice] pasasapitin

++ bearing fruits early --------: to send

:: luck, fate > kasapitan

* sapi 1 :: (sasapit) approaching

-----MAG: magsapi, nagsapi, nagsasapi, :: (pagsapit) advent

magsasapi

--------: to join together * saplot

------AN: sapian, sinapian, sinasapian, sasapian :: tattered clothes

--------: to be possessed [devil] {besessen sein

[Teufel]} * sapo

:: business stocks ------IN: sapuhin, sinapo, sinasapo, sasapuhin

:: member [of a society] > kasapi -------I: isapo

:: (pagkakasapi) membership > pagsapi --------: to use the hands to support or carry, use

T1) Sinapian ako ng demonyo. a prop for support

E1) I was possessed by a devil. :: (panapo) something used to support a

D1) Ich war vom Teufel besessen. structure

++ (pasapo) supported from underneath with

* sapi 2 the hands

------AN: sapian

--------: to reinforce * sapok

:: ply, reinforcement > panapi --Pas: sapukin

--------: to hit hard

* sapin :: straight punch

-----MAG: magsapin, nagsapin, nagsasapin, :: (panapok) something used for hitting

magsasapin

-------I: isapin, isinapin, isinasapin, isasapin * sapol

--------: to put or use an underlayer ------IN: sapulin, sinapol, sinasapol, sasapulin

:: underlayer > panapin ------AN: sapulan

T1) Magsapin ka ng kumot sa iyong kama. -------I: isapol

--------: to hit the target

* sapot * sardinas

:: black shroud for the dead :: sardines



* sapote * sari-sari

:: kind of native plum tree :: variety store

:: cheating while shuffling the cards :: (kasarian) gender

++ diverse

* sapsap

:: a fish * sarili

-----MAG: magsarili, nagsarili, nagsasarili,

* sapula magsasarili

:: baby's bib > panapula --------: to become independent

------MA: masarili, nasarili, nasasarili, masasarili

* sara --------: to monopolize

------UM: sumara,, sumasara, sasara :: self, one's self

-----MAG: magsara, nagsara, nagsasara, :: (panarili) for one's personal use

magsasara :: (kasarinlan) individuality, gender

------AN: sarhan, sinarhan, sinasarhan, sasarhan :: (kasarilinan) selfishness

-------I: isara, isinara, isinasara, isasara :: (pagkamakasarili) self-conceit

--------: to close, to shut, to turn off ++ private > pansarili

:: (pansara) shutter, stopper > panara ++ (makasarili) self-righteous

:: (taga-sara) doorman [job is to close the door] ++ (mapagsarili) independent

:: (pagsasara) liquidation, shut-down ++ (pansarilinan) privately

T1) Sumara ang pinto.

E1) The door closed.

T2) Magsara ka ng pintuan. * sariwa

E2) You shut the door. ---MA-NG: manariwa

T3) Sarhan mo ang pintuan. --------: to revive, to become refreshed

E3) Shut the door. :: (pasariwa) freshener

T4) Isara mo ang mga bintana. :: (kasariwaan) freshness

E4) Close the windows. :: (pananariwa) becoming fresh, improvement

of one's health

* sarado ++ fresh

------AN: saraduhan, sinaraduhan, T1) Sariwa ba ang karne?

sinasaraduhan, sasaraduhan E1) Is the meat fresh?

--------: to close, to shut

++ (sarado) closed, shut * sarsaparilya

:: a beverage

* sarap

------AN: sarapan, sinarapan, sinasarapan, * sarten

sasarapan :: frying pan, tin cup for drinking

--------: to make tasty

:: (kasarapin) climax, height of satisfaction * sasa

:: (kasarapan) ecstasy :: abundance > kasasaan

++ (masarap) delicious, good

T1) Laging masarap maligo sa dagat. * sasabungin

E1) It's always nice to take a bath in the sea. :: rooster



* sarat * sasag

++ flat [nose] ------IN: sasagin, sinasag, sinasasag, sasasagin

--------: to split bamboos * sawata

:: split bamboos for walling ------MA: masawata

--------: to obstruct, to put an end to

* sastre :: prevention

:: tailor :: (panawata) something used to check or

:: (sastrerya) tailor's shop restrain



* sauli * saway

-----MAG: magsauli, nagsauli, nagsasauli, ------IN: sawayin, sinaway, sinasaway, sasawayin

magsasauli --------: to prohibit, to stop, to forbid

---MA-NG: manauli :: (panaway) something used to restrain or

-------I: isauli, isinauli, isinasauli, isasauli prohibit

--------: to return what was borrowed :: (pagsaway) prohibition, act of prohibiting,

:: (panauli) revival of one's health, return to a stopping > sansala

former condition T1) Sawayin mo ang bata sa panunukso.

:: (pananauli) return to a former state or E1) Forbid the child from teasing.

condition

:: (pagsasauli) restitution {die Rueckgabe} * sawi

T1) Magsauli na tayo ng ating hiniram na video. ------MA: masawi

E1) Let us now return the rented videos. --------: to die, to meet misfortunes

T2) Isauli mo ang mga hiniram nating video. ------IN: sawiin, sinawi, sinasawi, sasawiin

E2) Return the videos we rented. --------: to frustrate, to disappoint

:: (kasawian) misfortune, death

* saulo ++ ill-fated > sawingpalad

-----MAG: magsaulo, nagsaulo, nagsasaulo,

magsasaulo * sawsaw

-------I: isaulo, isinaulo, isinasaulo, isasaulo ------UM: sumawsaw,, sumasawsaw, sasawsaw

------IN: sauluhin, sinaulo, sinasaulo, sasauluhin -----MAG: magsawsaw, nagsawsaw,

--------: to memorize nagsasawsaw, magsasawsaw

++ (saulado) memorized -------I: isawsaw, isinawsaw, isinasawsaw,

T1) Magsaulo ka ng sampung tula. isasawsaw

E1) You memorize ten poems. --------: to dip food in liquid [sauce]

T2) Isaulo mo ang Pambansang Awit ng :: (sawsawan) dipping sauce

Pilipinas. T1) Sumawsaw siya ng sushi sa toyo.

E2) Memorize the Philippine National Anthem. E1) He dipped the sushi in the soy sauce.



* sawa * saya 1

-----MAG: magsawa, nagsawa, nagsasawa, ------UM: sumaya,, sumasaya, sasaya

magsasawa -----IKA: ikasaya, ikinasaya, ikinasasaya,

--------: to do to excess, to get tired of ikasasaya

---PA-IN: panawain, pinanawa, pinananawa, --------: to become happy

pananawain $ -----MAG: magsaya, nagsaya, nagsasaya,

--------: to satiate, to gratify magsasaya

:: (hinawa) loss of interest, surfeit --Pas: pagsayahan, pinagsayahan,

:: (pananawa) satiation, being fed up pinagsasayahan, pagsasayahan

:: boa constrictor --------: to enjoy

++ satiated, sated, satisfied, tired --Pas: ipagsaya, ipinagsaya, ipinagsasaya,

ipagsasaya

* sawali --------: to make someone happy, to celebrate

:: interwoven splits of bamboo for walling ---MAGPA: magpasaya

--------: to gladden

:: (pagsaya) cheer T4) Sayawin natin ang boogie.

:: (pagsasaya) frolic, jubilation E4) Let's dance the boogie.

:: (kasayahan) fun

++ (masaya) happy, cheerful, merry * sayod

++ (makasaya) amusing ------IN: sayudin, sinayod, sinasayod, sasayudin

++ (masayahin) light-hearted --------: to consume completely

++ consumed

saya 2

:: a long skirt * sayote

:: a vegetable

* sayad

:: bottom of a skirt * saysay

++ touching or dragging on floor at bottom, or -------I: isaysay

on the sides --------: to declare, to state, to attest

:: value, worth

* sayang :: statement

-----MAG: magsayang, nagsayang, :: (kasaysayan) history

nagsasayang, magsasayang ++ (pangkasaysayan) historical

------MA: masayang

------IN: sayangin, sinayang, sinasayang, * sebo

sasayangin :: tallow, fat

--------: to waste

++ what a pity! * seda

T1) Huwag kang magsayang ng pera ng :: silk

magulang mo.

E1) You should not waste the money of your * sedatibo

parents. :: sedative



* sayaw * sedula

------UM: sumayaw,, sumasayaw, sasayaw :: personal tax

-----MAG: magsayaw, nagsayaw, nagsasayaw,

magsasayaw * segundo

-------I: isayaw, isinayaw, isinasayaw, isasayaw :: second > segunda

------IN: sayawin, sinayaw, sinasayaw, sasayawin

-MAKIPAG: makipagsayaw * seguro

--------: to dance -------I: iseguro

-MASIPAG: masipagsayaw --------: to insure

--------: to dance energetically ------maseguro

----MAKI: makisayaw --------: to be sure of

--------: to join in dancing :: insurance > pagpapaseguro

:: (sayawan) dance, social gathering for :: (segurista) person who only does things if he is

dancing, ball sure of success

:: (pasayaw) benefit dance, ball :: (seguridad) safety, security

:: (panayaw) dance music ++ (segurado) insured, sure

:: (mananayaw) dancer

T1) Sumayaw tayo ng tanggo. * sekreta

E1) Let us dance to the tune of tango. :: detective, plainclothesman

T2) Magsayaw ka mamayang gabi sa bar.

E2) You dance at the bar tonight. * sekretarya

T3) Isayaw mo ang tanggo. :: secretary

E3) Dance the tango.

* sekreto

++ (masekreto) secretive * sentido

:: secret :: sense [of an expression] > sintido

:: (sentido-komun) common sense

* sekyu

:: security guard * sentimetro

:: centimeter

* selan

++ (maselan) tender, particular, hard to please * sentimyento

-----MAG: magsentimyento, nagsentimyento,

* selopin nagsesentimyento, magsesentimyento

:: cellophane --------: to be sentimental, to feel frustrated or

disappointed

* selos ++ sentimental

-----MAG: magselos, nagselos, nagseselos, :: sentiment

magseselos T1) Huwag ka nang magsentimyento sa iyong

--------: to be jealous asawa.

++ (seloso) jealous > selosa E1) You should not feel disappointed with your

T1) Hindi madaling magselos si Hillary. spouse.

E1) Hillary is not the type who easily gets

jealous. * sentro

:: center

* selula

:: cell > selda * senyal

:: mark, sign > sinyal

* selyo

:: stamp * senyas

++ (selyado) sealed, stamped ------UM: sumenyas,, sumesenyas, sesenyas

------AN: senyasan, sinenyasan, sinesenyasan,

* semana santa sesenyasan

:: Holy Easter Week --------: to send a signal, to communicate by

signals

* sementeryo :: sign, signal, mark > sinyas

:: cemetery > pantiyon T1) Sumenyas ka sa amin kung pumayag ang

pulis.

* semestre E1) You give us a signal if the policeman

:: semester agreed.



* senador * senyor

:: senator :: sir, mister, lord, master > sinyor

:: (senado) senate

* senyora

* sensitibo :: madam, mistress, aristocratic lady > sinyora

++ sensitive

* senyorita

* sensura :: miss, little mistress, [deprecatingly] girl who

:: censorship dislikes work > sinyurita



* sentensiya * Septiyembre

:: sentence, verdict :: September > Setyembre

++ (sentensyado) convicted, sentenced

* serbesa * shoktong

:: beer :: herbal liquor {der Kraeuterlikoer}

:: (serbesahan) brewery

* si

* serbidor ++ singular focus marker of proper nouns or

:: waiter names



* serbilyeta * siba

:: table napkin :: gluttony

++ (masiba) greedy, gluttonous

* serbisyo

:: service * sibad

:: sudden burst of flight

* seremonya

:: ceremony * sibak

-----MAG: magsibak, nagsibak, nagsisibak,

* serenata magsisibak

:: serenate, concert ------IN: sibakin, sinibak, sinisibak, sisibakin

--------: to cut [axe], to split [wood with hatchet]

* sereno T1) Sibakin mo ang kahoy.

:: night watchman E1) Split the wood.

:: night breeze, nocturnal coolness causing chill

* sibasib

* seresa :: attack of an animal

:: cherry

* sibat

* sermon ------IN: sibatin, sinibat, sinisibat, sisibatin

-----MAG: magsermon --------: to spear

--------: to preach :: spear



* sero * sibi

++ zero :: shed attached to side of house, balcony

:: pouting the lips

* sertipikado

++ certified * sibilisa

------MA: masibilisa

* serutso --------: to become civilized

:: carpenter's saw :: (sibilisasyon) civilization

:: (sibilyan) civilian

* serye ++ (sibilisado) civilized

:: series

* sibol

* seryo ------UM: sumibol,, sumisibol, sisibol

++ serious, grave > seryoso --------: to grow, to sprout

---MAGPA: magpasibol

* sesyon --------: to germinate

:: session :: growth, bud, sprout, spring of water

T1) Sumibol na ang bulaklak.

* setenta E1) The flower already grew.

++ seventy

* sibuyas

:: onion * sigarilyas

:: winged seguidillas beans

* sidha

:: diligence, industriousness > kasidhaan * sigarilyo

-----MAG: magsigarilyo, nagsigarilyo,

* sidhi nagsisigarilyo, magsisigarilyo

++ (masidhi) assiduous, intensive --------: to smoke a cigarette

:: cigarette

* sidsid T1) Bawal magsigarilyo sa loob ng gusali.

++ excessive, very much E1) Smoking inside the building is not allowed.



* siesta * sigasig

-----MAG: magsiesta, nagsiesta, nagsisiesta, :: assiduity, persistence > kasigasigan

magsisiesta ++ (masigasig) diligent, energetic

--------: to have a nap

:: nap > siyesta, idlip * sigaw

------UM: sumigaw,, sumisigaw, sisigaw

* siga-siga -------I: isigaw, isinigaw, isinisigaw, isisigaw

++ showing off as able to take it easy, being --------: to shout, to call out loud, to scream

such a show-off --Akt: magsigawan, nagsigawan, nagsisigawan,

magsisigawan

* siga ------AN: sigawan, sinigawan, sinisigawan,

-----MAG: magsiga, nagsiga, nagsisiga, sisigawan

magsisiga --------: to shout at each other

------AN: sigaan, sinigaan, sinisigaan, sisigaan :: (taga-sigaw) barker

--------: to build a bonfire T1) Sumigaw ka ng malakas.

:: bonfire E1) You shout out loud.

:: (sigaan) incinerator T2) Isigaw mo ang pangalan ni Maria.

T1) Magsiga tayo dito. E2) Shout the name of Maria.

E1) Let us build a bonfire here.

T2) Sigaan mo ang kahoy. * sigay

E2) Set fire on the wood. :: shell of small snail



* sigabo * sige

:: sudden burst, outburst ++ go on, proceed, continue



* sigalot * sigit

:: quarrel, dispute ++ light shining through a crack



* sigang * sigla

-----MAG: magsigang, nagsigang, nagsisigang, ---PA-IN: pasiglahin, pinasigla, pinasisigla,

magsisigang pasisiglahin

-------I: isigang, isinigang, isinisigang, isisigang --------: to encourage, to stimulate

--------: to cook with broth and condiments, to ---MAGPA: magpasigla

stew --------: to liven up, to uplift the spirits

:: (sigangan) stove :: (kasiglahan) liveliness, vitality

T1) Magsigang tayo ng baboy. :: (pampasigla) incitement, pungent

E1) Let's cook some pork broth. ++ (masigla) lively, enthusiastic

T2) Isigang mo ang baboy.

E2) Make some pork broth. * siglap

:: glimpse, accidental glance > siglaw

* sikal

* siglo :: rising of the tide

century :: rising fever



* signos * sikamod

:: fatal sign, fate :: pout, sour look on the face



* sigsag * sikap

++ zigzag -----MAG: magsikap, nagsikap, nagsisikap,

magsisikap

* sigundo --------: to strive, to persevere, to work diligently

:: second [of time] :: (pagsisikap) effort {die Anstrengung}

:: (pagsikapan) endeavor {die Bestrebung}

* sigurado ++ (masikap) diligent, active, assiduous

++ sure, certain T1) Magsikap tayong lahat upang ang buhay

natin ay umunlad.

* siguro E1) We should all work diligently so we could

------MA: masiguro have a better life.

------IN: siguruhin

--------: to be sure of * sikat

:: (kasiguruhan) assurance ------UM: sumikat,, sumisikat, sisikat

++ maybe, perhaps, probably --------: to shine [sun, moon]

---MAGPA: magpasikat

* sigwa --------: to show off

:: storm, heavy rain :: ray

:: (sigwahan) rainy season :: (pasikat) rising of sun or stars

:: (kasikatan) heydey

* siha ++ popular

:: space between fingers or toes ++ (pasikat) showing off, bragging



* sihang * sikatsikat

:: jawbone :: young crab



* siil * sikdo

++ oppressed :: vibration



* siit * sikhay

:: branchlet of bamboo :: diligence, zeal



* sikad * sikil

------UM: sumikad,, sumisikad, sisikad ------IN: sikilin, sinikil, sinisikil, sisikilin

-------I: isikad, isinikad, isinisikad, isisikad --------: to oppress

------AN: sikaran ++ oppressed

--------: to kick backward :: push of a paddle or oar in rowing

:: backward kick, energy, force, potency

T1) Sumikad ang kabayo dahil sa takot. * sikip

E1) The horse kicked its hind legs because of -----MAG: magsikip, nagsikip, nagsisikip,

fear. magsisikip

T2) Isikad mo ang iyong kaliwang paa. --------: to congest {verstopfen}

E2) Kick your left foot backwards. :: (pagsisikip) constriction {die Verengung}

++ (masikip) tight, crowded, narrow {eng}

E3) Cram your body inside the little cabinet.

* siklab

-----MAG: magsiklab, nagsiklab, nagsisiklab, * sila

magsisiklab ------IN: silain, sinila, sinisila, sisilain

--------: to flare up, to kindle --------: to prey upon, to hunt for

:: flame, blaze, spark ++ they



* siklat * silab

++ split open ------AN: silaban, sinilaban, sinisilaban, sisilaban

--------: to burn

* siklo ------MA: masilab

:: cycle --------: to catch on fire

:: (siklista) cyclist :: blaze of burning garbage, fire, conflagration

{der Brand}

* siklot T1) Silaban mo ang mga tuyong dahon.

:: a game of skill E1) Burn the dry leaves.



* sikmat * silaba

:: snap, bite :: syllable



* sikmura * silahis

:: stomach :: ray of the sun breaking through clouds



* siko * silakbo

------IN: sikuhin, siniko, sinisiko, sisikuhin :: outburst, spasm

--------: to nudge {anstossen} :: (pagsilakbo) outbreak

:: elbow {der Ellenbogen}

* silang

* sikologo ------UM: sumilang,, sumisilang, sisilang

:: psychologist -------I: isilang

:: (sikolohiya) psychology --------: to be born

-----MAG: magsilang, nagsilang, nagsisilang,

* sikot magsisilang

++ roundabout, indirect --------: to give birth

:: mountain pass, narrow path along mountain

* siksik sides

------UM: sumiksik,, sumisiksik, sisiksik ++ (pagsilang) natal

-----MAG: magsiksik, nagsiksik, nagsisiksik, T1) Sumilang ka noong Enero 1970.

magsisiksik E1) You were born in January 1970.

-------I: isiksik, isiniksik, isinisiksik, isisiksik T1) Magsilang ka ng bata.

--------: to cram in, to force into, to crowd in E1) You give birth to a child.

++ crammed, tightly packed > siksikan

T1) Sumiksik na lang si Pedro sa punong bus * Silangan

upang huwag siyang mahuli sa pagpasok sa :: the East, Orient

opisina. :: (Silanganan) Far East

E1) Pedro crammed himself in the full bus in ++ (silanganin) eastern, oriental

order not to be late in going to his office. ++ (pasilangan) eastward

T2) Magsiksik ka ng papel sa loob ng bag.

E2) You cram in some papers inside the bag. * silat

T3) Isiksik mo ang iyong katawan sa maliit na :: slit between strips of bamboo floor, break on

aparador. the floor

--------: to peep

* silaw :: (silipan) peephole

------MA: masilaw, nasilaw, nasisilaw, masisilaw T1) Sumilip ka sa bintana.

--------: to be dazzled E1) You peep through the window.

:: glare T2) Mahilig manilip si Maria sa kuwarto ni Pedro.

++ dazzled E2) Maria is fond of peeping through Pedro's

T1) Huwag kang masilaw sa salapi. room.

E1) You should not be dazzled by money. T3) Gustong silipin ni Maria ang silid ni Pedro.

E3) Maria wants to peep inside Pedro's room.

* silay

:: brief glimpse or appearance * silopono

:: xylophone

* silbato

:: whistle, sound of whistle or siren * silo

---MA-NG: manilo, nanilo, naninilo, maninilo

* silbi --------: to snare

-----MAG: magsilbi, nagsilbi, nagsisilbi, magsisilbi ------IN: siluin, sinilo, sinisilo, sisiluin

-------I: isilbi, isinilbi, isinisilbi, isisilbi --------: to trap

MA-NG-AN: manilbihan, nanilbihan, :: loop, lariat

naninilbihan, maninilbihan

--------: to serve * silong

:: (maninilbihan) server -------I: isilong, isinilong, isinisilong, isisilong

T1) Magsilbi ka sa iyong inang bayan. --------: to take animals in to shelter

E1) You should serve your fatherland. :: basement, space below the house, ground

T2) Isilbi mo ang iyong niluto. floor

E2) Serve what you cooked. :: (silungan) shelter, haven

:: (pagkasilong) inferiority complex

* silensyador ++ (masilong) shady

:: silencer

++ (silensyo) silence * silsil

++ blunted, flattened

* sili

:: chili pepper * silweta

:: silhouette

* silid

-------I: isilid, isinilid, isinisilid, isisilid * silya

--------: to enclose :: chair

:: bedroom, room :: (silyeta) small chair, saddle

:: (silid-aklatan) library :: (silyon) large chair



* silim * sim

:: dusk > takipsilim :: zinc



* silindro * sima

:: harmonica :: dip net

:: cylinder :: pot for catching fish



* silip * simangot

------UM: sumilip,, sumisilip, sisilip ------AN: simangutan

---MA-NG: manilip --------: to frown at, to scowl

------IN: silipin, sinilip, sinisilip, sisilipin :: frown

* simple

* simaron :: (kasimplehan) simplicity

++ wild, unruly

* simponia

* simba :: symphony

------UM: sumimba,, sumisimba, sisimba

-----MAG: magsimba, nagsimba, nagsisimba, * simot

magsisimba -----MAG: magsimot, nagsimot, nagsisimot,

--------: to go to church magsisimot

MAGSIPAG: magsipagsimba --------: to collect everything left

--------: to go to mass with others ------IN: simutin, sinimot, sinisimot, sisimutin

:: (simbahan) church > iglesya, iglesia --------: to consume entirely, to pick up

++ (pansimbahan) ecclesiastical everything

T1) Sumimba ka na ba? :: (panimot) device for picking up things

E1) Did you go to church already? ++ entirely consumed, taken, or used

T2) Magsimba tayo ng maaga sa Linggo. T1) Simutin mo ang pagkain sa iyong plato.

E2) Let us go to church early on Sunday. E1) Finish the food on your plate.



* simbolo * simoy

:: symbol ------AN: simuyan, sinimuyan, sinisimuyan,

++ (simboliko) symbolic sisimuyan

--------: to expose to the wind

* simento :: breeze

:: cement > semento

++ (simentado) cemented > sementado * simpatika

T1) Marumi ang simento. ++ charming

E1) The cement floor is dirty.

* simsim

* simi :: slow enjoyment of something pleasant, act of

:: refuse or remnant of fish fallen on the dining trying the taste of something

table

* simula

* similya -----MAG: magsimula, nagsimula, nagsisimula,

:: embryo, fetus magsisimula

------AN: simulan, sinimulan, sinisimulan, sisimulan

* simot --------: to start, to begin

-----MAG: magsimot :: beginning > pasimula, panimula

--------: to collect everything left :: (simulain) principle

:: (pansimula) introduction

* simpan :: (pagpapasimula) promotion

-----MAG: magsimpan, nagsimpan, ++ (pasimula) initial

nagsisimpan, magsisimpan ++ (panimula) introductory, preliminary

--------: to be thrifty ++ (pansimula) elementary, introductory

:: thrift, saving T1) Magsimula ka na ng panibagong-buhay.

E1) You should now start a new life.

* simpatiya T2) Simulan mo na ang pagsusulat.

:: friendliness, sympathy E2) Start writing now.



* simpi * simyento

:: sulking :: concrete

* sina

++ [plural focus marker] * singa

------UM: suminga,, sumisinga, sisinga

* sinag -------I: isinga, isininga, isinisinga, isisinga

:: ray of light [from sun, moon, stars, lamp], halo --------: to expel mucus from the nose

around the heads of images of saints T1) Suminga ka upang ikaw ay makahinga ng

mabuti.

* sinagoga E1) You should blow your nose so you could

:: synagogue breathe better.

T2) Isinga mo ang iyong baradong ilong.

* sinangkalan E2) Blow your clogged nose.

:: scapegoat

* singap

* sinapupunan :: gasping for breath > singhap

:: lap, womb, bosom

* singasing

* sinat :: snorting, panting

:: slight fever

* singaw

* sindak :: vapor, steam

:: terror, awe, fright > pagkasindak T1) Ang singaw ng tubig na kumukulo ay

++ (masindak) terrified, stunned nakapapaso.

E1) The steam of boiling water can burn one's

* sindi finger.

------UM: sumindi,, sumisindi, sisindi

-----MAG: magsindi, nagsindi, nagsisindi, * singgi

magsisindi :: stingy person

-------I: isindi, isinindi, isinisindi, isisindi

------AN: sindihan, sinindihan, sinisindihan, * singhal

sisindihan :: local vocal outburst of anger, angry snap

--------: to light up

:: (panindi) lighter * singhot

T1) Sumindi ang ilaw sa kalsada. :: sniffing, sniffling

E1) The streetlight went up.

T2) Magsindi ka ng kandila. * singil

E2) You light up a candle. ------UM: sumingil,, sumisingil, sisingil

T3) Isindi mo ako ng sigarilyo. ------IN: singilin, siningil, sinisingil, sisingilin

E3) Light up a cigarette for me. --------: to collect payment for accounts

T4) Sindihan mo ang kandila. :: price quoted, charge, collection of payment

E4) Light up the candle. of debt

:: (taga-singil) collector

* sindikato T1) Sumingil ka na ba sa mga pautang mo?

:: syndicate E1) Did you collect payments for all your

loans?

* sine T2) Singilin mo na si Anna.

-----MAG: magsine, nagsine, nagsisine, E2) Collect Anna's payment.

magsisine

--------: to see a movie * singit

:: movie theatre, cinema > sinehan ------UM: sumingit,, sumisingit, sisingit

T1) Magsine tayo mamayang gabi. -----MAG: magsingit, nagsingit, nagsisingit,

E1) Let us see a movie tonight. magsisingit

-------I: isingit, isiningit, isinisingit, isisingit * sino

--------: to stand in between, to cut into, to insert ------IN: sinuhin, sinino, sinisino, sisinuhin

[slits] --------: to ask for identity

T1) Huwag kang sumingit sa pila. ++ who?

E1) You should not cut into the queue. ++ (sinu-sino) who? plural form

T2) Magsingit ka ng pera sa bulsa ni Pedro. T1) Sinuhin mo ang mga dumarating.

E2) You insert some money in Pedro's pocket. E1) Ask for the identity of the ones coming.

T3) Isingit mo ang pera sa bulsa ni Pedro.

E3) Insert the money in Pedro's pocket. * sinok

:: hiccup > sigok

* singkad

++ whole, full, exact * sinop

-------I: isinop

* singkamas --------: to file [documents]

:: yam bean, native turnip ++ (masinop) economical, thrifty, frugal, careful



* singkaw * sinsel

-------I: isingkaw, isiningkaw, isinisingkaw, :: chisel, wedge

isisingkaw

--------: to harness * sinseridad

:: yoke :: sincerity

++ (sinsero) sincere

* singkil

:: elbowing, elbow nudge * sinsilyo

:: kind of native dance :: loose change



* singkit * sinsin

++ with slanted eyes ++ (masinsin) close



* singsing * sinta

:: ring ---MA-NG: maninta

:: (palasingsingan) ring finger ------IN: sintahin, sininta, sinisinta, sisintahin

--------: to love

* sining :: love

:: art :: (kasintahan) sweetheart, fiance, fiancee

:: (pagkamasining) artistry :: (sintahan) love affair

++ (masining) artistic T1) Sino ang sinta mo?

E1) Who is your loved one?

* sinibuyas

:: bulb [plant] * sintabi

++ asking permission to do

* sinigwelas ++ giving due respect to

:: variety of plum

* sintas

* sinkaw :: lace, lacing, shoestring

-----MAG: magsinkaw, nagsinkaw, nagsisinkaw,

magsisinkaw * sinto

-------I: isinkaw, isininkaw, isinisinkaw, isisinkaw ++ crazy, abnormal

--------: to harness

:: yoke * sinturon

-----MAG: magsinturon, nagsinturon, --------: to mistreat, to disappoint, to frustrate

nagsisinturon, magsisinturon :: oppression, mistreatment

--------: to gird

:: belt * sipi

:: (sintura) waistline measurement ------UM: sumipi,, sumisipi, sisipi

------IN: sipiin, sinipi, sinisipi, sisipiin

* sinulid --------: to copy, to quote

:: thread :: copy, number of issue

:: (panipi) quotation marks, copy machine

* sinuman :: (paninipi) copying, quoting > pagsipi

++ whoever [sino + man] T1) Sumipi ka ng nakasulat sa pisara.

E1) You copy what is on the blackboard.

* sinungaling

-----MAG: magsinungaling, nagsinungaling, * sipilis

nagsisinungaling, magsisinungaling :: syphilis

------AN: sinungalingan, sininungalingan,

sinisinungalingan, sisinungalingan * sipilyo

--------: to tell a lie or a falsehood -----MAG: magsipilyo, nagsipilyo, nagsisipilyo,

---MAGPA: magpasinungaling magsisipilyo

--------: to contradict ------IN: sipilyuhin, sinipilyo, sinisipilyo, sisipilyuhin

:: liar --------: to brush one's teeth

:: (kasinungalingan) falsehood, untruth :: brush, usually toothbrush

:: (pagsisinungaling) dishonesty T1) Magsipilyo ka bago matulog.

++ dishonest E1) You brush your teeth before going to bed.

T1) Huwag kang magsinungaling sa iyong T2) Sipilyuhin mo ang iyong ngipin.

asawa. E2) Brush your teeth.

E1) You should not lie to your spouse. > sepilyo



* sinupan * siping

:: file cabinet ------UM: sumiping,, sumisiping, sisiping

-------I: isiping

* sipa --------: to lie down beside, to place by the side

------UM: sumipa,, sumisipa, sisipa T1) Sumiping ka sa iyong asawa.

---MA-NG: manipa E1) You lie down beside your spouse.

------IN: sipain, sinipa, sinisipa, sisipain

--------: to kick * sipit

:: (panipa) kicking foot -------I: isipit

T1) Sumipa ang kabayo. --------: to insert between

E1) The horse kicked. :: tong, pincer, chopstick > panipit

T2) Huwag kang manipa ng katabi mo. :: (paninipit) grabbing with the claws, grasping

E2) You should not kick on those beside you.

T3) Sipain mo ang bote. * sipol

E3) Kick the bottle. ------UM: sumipol,, sumisipol, sisipol

------AN: sipulan, sinipulan, sinisipulan, sisipulan

* sipag --------: to whistle

:: (kasipagan) diligence :: whistling, sound of a whistle or of a siren

++ (masipag) diligent, hard-working, industrious :: (panipol) whistle, siren

T1) Sumipol ka nga.

* siphayo E1) You whistle for me.

------IN: siphayuin, siniphayo, sinisiphayo,

sisiphayuin * sipon

------IN: sipunin, sinipon, sinisipon, sisipunin * sirena

--------: to suffer from cold :: mermaid

:: cold, catarrh :: siren, foghorn



* sipot * sirko

------UM: sumipot, sumipot, sumisipot, sisipot :: circus, acrobatics

--------: to appear {ankommen, erscheinen} :: (sirkero) circus person, acrobat

:: arrival, coming > pagsipot {die Ankunft, das

Kommen} * sirkulo

:: circle

* sipres :: social group

:: cypress

* siruhano

* sipsip :: surgeon

------UM: sumipsip,, sumisipsip, sisipsip :: (siruhia) surgery

------IN: sipsipin, sinipsip, sinisipsip, sisipsipin

--------: to sip, to suck * sisante

T1) Sumipsip ka ng coke. -----MAG: magsisante, nagsisante, nagsisisante,

E1) You sip some coke. magsisisante

T2) Sipsipin mo ang coke. ------MA: masisante, nasisante, nasisisante,

E2) Sip the coke. masisisante

------IN: sisantihin, sinisante, sinisisante, sisantihin

* sira --------: to fire

------UM: sumira,, sumisira, sisira ++ dismissed from office > sesante

-----MAG: magsira, nagsira, nagsisira, magsisira T1) Magtrabaho ka ng maayos kung ayaw

------MA: masira, nasira, nasisira, masisira mong masisante.

---MA-NG: manira, nanira, naninira, maninira E1) You should do your job well if you don't

------IN: sirain, sinira, sinisira, sisirain want to be fired.

-MAKIPAG: makipagsira T2) Gusto niyang magsisante ng mga tamad na

--------: to destroy, to break, to rip, to tear empleyado.

:: tear [clothing], defect E2) He wants to fire lazy employees.

:: (kasiraan) libel {die Verleumdung} T3) Huwag mong sisantihin ang mga masisipag

:: (panira) something used to destroy or ruin, na empleyado.

defaming remark E3) Don't fire those diligent employees.

:: (paninira) vandalism, destroying things

:: (maninira) vandal * sisi

:: (pagkasira) breakdown, breaking -----MAG: magsisi, nagsisi, nagsisisi, magsisisi

:: (pagkasira-sira) imbecility ---MA-NG: manisi

++ destroyed, damaged, broken ------IN: sisihin, sinisi, sinisisi, sisisihin

++ (mapanira) destructive -------I: isisi

T1) Ikaw ba ang sumira sa aking damit? --------: to repent, to regret, to lay the blame on

E1) Are you the one who ripped my clothes? someone

T2) Hindi ako mahilig manira ng gamit ng iba. :: (paninisi) blaming

E2) I am not fond of breaking other people's :: (pagsisisi) penitence, repentance

things. :: (pagsisihan) repent

T3) Ayaw kong sirain ang ating magandang ++ (masisi) culpable

pagsasama. T1) Magsisi ka na sa iyong mga pagkakamali.

E3) I don't want to destroy our good friendship. E1) You should now repent of all your mistakes.

T4) Nasisira agad ang aming TV. T2) Huwag kang manisi ng iba, sisihin mo na

E4) Our TV often goes out of order. lang ang iyong sarili.

E2) You should not blame others, just blame

yourself. * sitsirika

:: Madagascar periwinkle

* sisid

------UM: sumisid,, sumisisid, sisisid * sitsit

------IN: sisirin, sinisid, sinisisid, sisisirin :: gossip

--------: to dive head first into the water, to swim :: sound of a call

under water

:: diving head first into the water, swimming * sityo

under water :: site, district

:: (panisid) something used for diving

:: (paninisid) diving underwater * siwalat

:: (maninisid) diver -------I: isiwalat

T1) Sumisid kami sa ilalim ng dagat. --------: to disclose, to reveal, to confess

E1) We swam under the sea.

T2) Sisirin natin ang dagat. * siwang

E2) Let's go under the sea. :: slit, crevice, space of a small opening

[window, door]

* sisidlan

:: comparatively small covered container * siya 1

------MA: masiya

* sisil ---MA-AN: masiyahan, nasiyahan, nasisiyahan,

:: a native brush masisiyahan

---MAGKA: magkasiya

* sisiw --------to approve, to be satisfied

:: chick :: (kasiyahan) satisfaction, pleasure

++ (kasiya-siya) enough, sufficient

* siste T1) Nasisiyahan kaming tumira rito.

++ (masiste) entertaining, full of jokes E1) We enjoy living here.



* sistema * siya 2

:: system ++ he, she

++ (sistematiko) systematic

* siyam

* sita ++ nine > nuwebe {neun}

------IN: sitahin, sinita, sinisita, sisitahin ++ (siyamnapu) ninety > nubenta {neunzig}

--------: to interrogate ++ (siyamnaraan) 900 > nuwebe siyentos

:: appointment, engagement ++ (ikasiyam) nineth

:: citation > sitasyon

* siyanga

* sitaw ++ really, honestly

:: string bean, longbean T1) Siyanga ba?

E1) Is that so?

* sitron

:: lemon * siyansi

:: kitchen turner, spatula > siyense

* sitsaro

:: snow pea, pea pod * siyasat

-----MAG: magsiyasat

* sitsaron ------IN: siyasatin

:: pork rind, cracklings [pork] --------: to search, to investigate

:: search ++ social, friendly

:: (tagapagsiyasat) investigator

T1) Siniyasat ko ang salitang "abaniko" sa * sotanghon

diksiyonaryo. :: transparent bean noodle, long rice

E1) I searched for the word abaniko in the

dictionary. * suag

------MA: masuag

* siyempre --------: to be gored [horn]

++ always, of course, surely, naturally > syempre

* suam

* siyopaw -------I: isuam

:: steamed rice cake with meat and --------: to poach [egg]

condiments inside

* subali

* siyudad ++ but, only > subalit

:: city

* subasta

* sobra -----MAG: magsubasta, nagsubasta,

++ excessive, in excess of nagsusubasta, magsusubasta

-------I: isubasta, isinubasta, isinusubasta,

* sobre isusubasta

:: envelope --------: to sell or offer for sale at auction

:: auction

* solido T1) Magsubasta tayo ng ating gamit.

++ solid E1) Let us auction our things.

T2) Isubasta mo ang mga lumang muebles.

* solo E2) Auction the old furniture.

-----MAG: magsolo, nagsolo, nagsosolo,

magsosolo * subaybay

--------: to be alone :: attentive and careful observation

++ single, alone, solitary {aufmerksam beobachten}

T1) Magsolo ka muna sa pagkanta. ------UM: sumubaybay, sumubaybay,

E1) You should sing solo first. sumusubaybay, susubaybay



* solomilyo

:: tenderloin * subo

-----MAG: magsubo, nagsubo, nagsusubo,

* sombrero magsusubo

:: hat > sumbrero, sumblero, sumbalilo ------MA: masubo, nasubo, nasusubo, masusubo

-------I: isubo, isinubo, isinusubo, isusubo

* sopa --------: to get into trouble, to feed, to put food

:: sofa, couch > supa into the mouth

:: (sansubo) one mouthful

* sopas T1) Piliin mong mabuti ang iyong mga kasama

:: soup upang huwag kang masubo sa gulo.

:: (sopas manok) chicken soup E1) You should choose well your friends so you

won't get into trouble.

* sorbetes T2) Huwag mo kaming isubo sa gulo.

:: ice cream E2) Don't get us into trouble.

T3) Huwag kang magsubo ng maruming

* sosyal kutsara.

E3) You should not put into your mouth the * sugal

dirty spoon. -----MAG: magsugal, nagsugal, nagsusugal,

T4) Isubo mo na ang kanin. magsusugal

E4) Feed the rice into your mouth. -------I: isugal, isinugal, isinusugal, isusugal

--------: to gamble

* subok :: gambling

------UM: sumubok,, sumusubok, susubok :: (sugalan) gambling den

-----MAG: magsubok, nagsubok, nagsusubok, :: (sugarol) gambler > manunugal

magsusubok :: (panugal) gambling money

---MA-NG: manubok T1) Huwag kang magsugal ng perang hindi iyo.

------IN: subukin, sinubok, sinusubok, susubukin E1) You should not gamble money that is not

------AN: subukan, sinubukan, sinusubukan, yours.

susubukan

--------: to spy on, to try, to test * sugapa

:: (pagsubok) experiment, test ++ drunkard

T1) Magsubok ka ng ilang pantalon bago natin

bayaran. * sugasog

E1) You should try on some pants before we -----MAG: magsugasog

pay for it. --------: to explore

T2) Subukin mo kung pwede ang gusto mo.

E2) Try and find out if what you want will work. * sugat

T3) Huwag kang manubok ng iyong asawa. -----MAG: magsugat, nagsugat, nagsusugat,

E3) You should not spy on your spouse. magsusugat

T4) Subukan mo kung makapasa si Danilo sa ------MA: masugat, nasugat, nasusugat,

subok. masusugat

E4) Test Danilo to see if he can pass it. ---MA-NG: manugat

------AN: sugatan, sinugatan, sinusugatan,

* subsob susugatan

------UM: sumubsob,, sumusubsob, susubsob --------: to hurt, to develop into a wound, to

------MA: masubsob, nasubsob, nasusubsob, inflict pain

masusubsob MAGKA: magkasugat-sugat, nagkasugat-

-------I: isubsob, isinubsob, isinusubsob, isusubsob sugat, nagkakasugat-sugat, magkakasugat-

--------: to fall on the face, to get intensely sugat

involved --------: to mangle

T1) Sumubsob ang mukha ni Josie sa mukha ni :: wound

Rey. :: (pagkasugat) ???

E1) Josie's face fell on the face of Rey. T1) Huwag mong paglaruan ang kutsilyo at

T2) Magingat ka at baka ka masubsob sa gulo. baka ka masugat.

E2) You should be careful or you might be E1) You should not play with the knife or you

involved in trouble. might get hurt.

T3) Huwag mong isubsob ang sarili mo sa away T2) Malapit na yatang magsugat ang kagat ng

nila. lamok.

E3) Don't get yourself involved in their fight. E2) It seems that the mosquito bite is

developing into a wound.

* suga T3) Ayaw ni Pedro na manugat ng puso ni

-----MAG: magsuga, nagsuga, nagsusuga, Maria.

magsusuga E3) Pedro doesn't like to inflict pain on Maria.

-------I: isuga, isinuga, isinusuga, isusuga T4) Huwag mong sugatan ang puso ni Pedro.

--------: to tether E4) Don't break the heart of Pedro.

:: (panuga) tether

* masugid

++ active, diligent -----MAG: magsuhol, nagsuhol, nagsusuhol,

magsusuhol

* sugo ---MA-NG: manuhol

:: representative ------AN: suhulan, sinuhulan, sinusuhulan,

:: (pasuguan) embassy susuhulan

--------: to bribe, to engage in bribery

* sugod :: bribery

------UM: sumugod,, sumusugod, susugod :: (panuhol) money to be used as a bribe

---MA-NG: manugod T1) Masama ang magsuhol ng mga pulis.

------IN: sugurin, sinugod, sinusugod, susugurin E1) It is not good to bribe the policemen.

-------I: isugod T2) Huwag mong suhulan ang mga pulis.

--------: to advance, to rush into a forward E2) Don't bribe the policemen.

attack T3) Huwag kang manuhol ng pulis.

:: (pagsugod) onrush E3) You should not engage in bribing the

T1) Sumugod ang mga Hapon kahapon. policemen.

E1) The Japanese advanced yesterday.

T2) Huwag ka namang manugod agad-agad * suka 1

kay Pedro. ------UM: sumuka,, sumusuka, susuka

E2) You should not attack Pedro immediately. -----MAG: magsuka, nagsuka, nagsusuka,

T3) Sugurin mo si Pedro, Maria. magsusuka

E3) Attack Pedro, Maria. -------I: isuka, isinuka, isinusuka, isusuka

--------: to vomit, to throw up

* sugpo :: vomit

-----MAG: magsugpo, nagsugpo, nagsusugpo, T1) Sumuka si Josie sa mukha ni Rey.

magsusugpo E1) Josie threw up on the face of Rey.

--------: to dispatch T2) Isuka mo ang lason.

------UM: sumugpo,, sumusugpo, susugpo E2) Vomit out the poison.

---MA-NG: manugpo T3) Huwag mong masyadong pakainin ang

------IN: sugpuin, sinugpo, sinusugpo, susugpuin bata at baka magsuka siya.

--------: to suppress or check the progress of E3) You should not overfeed the child or he

something developing, swelling, or rising might throw up.

:: prawn

T1) Sumugpo sila ng mga daga sa bukid. * suka 2

E1) They tried to contain the spread of rats in :: vinegar > panuka

the field.

T2) Manugpo tayo ng mga ahas sa bukid. * sukal

E2) Let us contain the spread of snakes in the :: dirt, refuse

field.

T3) Sugpuin natin ang mga ahas sa bukid. * sukat

E3) Let's contain the snakes in the field. ------UM: sumukat,, sumusukat, susukat

-----MAG: magsukat, nagsukat, nagsusukat,

* sugpong magsusukat

:: connection, juncture, joint, welding ------IN: sukatin, sinukat, sinusukat, susukatin

-------I: isukat, isinukat, isinusukat, isusukat

* suha --------: to measure, to try on

:: pomelo :: (sukatan) measure

:: (panukat) measuring tool

* suhi :: (kasukat) proportion, dimension

++ born in abnormal position [feet first] T1) Sumukat ka ng ilang sapatos.

E1) You should try on some pairs of shoes.

* suhol T2) Sukatin mo ang haba ng tali.

E2) Measure the length of the rope. T1) Pwede ka bang magsukli sa aking isang

T3) Magsukat ka ng ilang sapatos. daang dolyar?

E3) You try on some pairs of shoes. E1) Can you change my one hundred dollar

T4) Isukat mo itong sapatos. bill?

E4) Try on this pair of shoes. T2) Magkano ba gusto mong isukli ko sa pera

mo?

* sukbit E2) How much should I give as a change to

-----MAG: magsukbit, nagsukbit, nagsusukbit, your money?

magsusukbit

-------I: isukbit, isinukbit, isinusukbit, isusukbit * suklob

--------: to let something hang from the waistline, -----MAG: magsuklob, nagsuklob, nagsusuklob,

to hook on to one's belt, skirt, or trousers magsusuklob

T1) Magsukbit ka ng sinturon. -------I: isuklob, isinuklob, isinusuklob, isusuklob

E1) You should wear a belt. --------: to cover completely, to cover with

T2) Isukbit mo ang sinturon. encasing around the sides

E2) Wear the belt. T1) Magsuklob ka ng kumot kung natatakot ka

sa kulog at kidlat.

* suki E1) You should cover yourself with blanket if

:: customer of long standing you are afraid of the thunder and lightning.

T2) Isuklob mo ang kumot.

* suklam E2) Cover yourself with the blanket.

------MA: masuklam, nasuklam, nasusuklam,

masusuklam * suko

-------I: isuklam, isinuklam, isinusuklam, isusuklam ------UM: sumuko,, sumusuko, susuko

--------: to be disgusted, to hate -------I: isuko, isinuko, isinusuko, isusuko

:: aversion, repugnance, loathing, disgust --------: to surrender, to give up, to succumb

T1) Ayaw niyang masuklam ang kanyang :: (pagsuko) submission

asawa sa kanya. :: (masukuin) quitter

E1) He does not like his wife to be disgusted T1) Sumuko ka na sa mga pulis.

with him. E1) You should surrender to the police.

T2) Isuko mo na ang iyong anak.

* suklay E2) Surrender your son.

-----MAG: magsuklay, nagsuklay, nagsusuklay,

magsusuklay * sukob

------IN: suklayin, sinuklay, sinusuklay, susuklayin ------UM: sumukob,, sumusukob, susukob

--------: to comb or brush the hair -----MAG: magsukob, nagsukob, nagsusukob,

:: comb magsusukob

T1) Magsuklay ka muna bago ka humarap sa -------I: isukob, isinukob, isinusukob, isusukob

bisita. --------: to share a cover or shelter [umbrella]

E1) You should comb your hair first before you ----MAKI: makisukob

face the visitors. --------: to ask to share shelter or cover

T2) Suklayin mo ang buhok ni Mila. T1) Sumukob ka dito sa aking payong.

E2) Comb Mila's hair. E1) You seek shelter here under my umbrella.

T2) Magsukob kayo dito sa aming bahay

* sukli habang malakas ang ulan.

-----MAG: magsukli, nagsukli, nagsusukli, E2) You should all seek shelter here in our

magsusukli house while it is raining hard.

-------I: isukli, isinukli, isinusukli, isusukli T3) Isukob natin sila dito sa ating bahay.

--------: to change money E3) Let us give them shelter in our house.

:: change [from a purchase]

* suksok

-----MAG: magsuksok, nagsuksok, nagsusuksok, --------: to examine [test]

magsusuksok -------I: isulit

-------I: isuksok, isinuksok, isinusuksok, isusuksok --------: to give, to turn over

--------: to insert in between layers, to push down :: (pagsusulit) examination

in a container :: (taga-sulit) reviewer

T1) Magsuksok ka ng papael sa butas. :: (pagsusulit) report, explanation, test

E1) You should stuff some papers in the hole.

T2) Isuksok mo ang papel sa butas. * sulo

E2) Stuff some papers in the hole. :: torch

++ (masulo) to be dazzled by a strong light

* sular

:: small fenced lot with plants and trees, usually * sulok

surrounding a house :: corner [room]

:: (tatsulok) triangle

* sulat

------UM: sumulat,, sumusulat, susulat * sulong

------AN: sulatan, sinulatan, sinusulatan, ------UM: sumulong,, sumusulong, susulong

susulatan -------I: isulong, isinulong, isinusulong, isusulong

-----MAG: magsulat, nagsulat, nagsusulat, ------IN: sulungin, sinulong, sinusulong, susulungin

magsusulat --------: to push forward

------IN: sulatin, sinulat, sinusulat, susulatin -----MAI: maisulong, naisulong, naisusulong,

-------I: isulat, isinulat, isinusulat, isusulat maisusulong

--------: to write --------: to establish

------MA: masulat, nasulat, nasusulat, masusulat ++ (pasulong) forward > pagsulong

--------: to be able to write ++ (masulong) precocious {fruehreif}

:: letter T1) Isulong mo ang kotse.

:: (panulat) writing materials E1) Push the car forward.

:: (kasulatan) correspondent T2) Maisusulong na ng Pangulo ang kanyang

:: (taga-sulat) clerk, author > manunulat agenda.

:: (pagsusulat) journalism E2) The president will establish his agenda.

:: (tagahatid-sulat) mailman

T1) Sumulat tayo sa Presidente. * sulsi

E1) Let us write to the President. -----MAG: magsulsi, nagsulsi, nagsusulsi,

T2) Magsulat ka ng kanta. magsusulsi

E2) You write a song. ---MA-NG: manulsi

T3) Sulatin mo ang kanta. ------AN: sulsihan, sinulsihan, sinusulsihan,

E3) Write the song. susulsihan

T4) Isulat mo ang sasabihin ko sa iyo. --------: to mend clothes

E4) Write down what I will tell you. T1) Magsulsi ka ng sirang pantalon.

T5) Sinulatan ng bata ang aklat. E1) You mend the broken pants.

E5) The child wrote on the book. T2) Sulsihan mo ang sirang pantalon.

T6) Nasulat na ba ni Paul ang kanyang leksyon? E2) Mend the broken pants.

E6) Has Paul written his lesson? T3) Manulsi ka ng kamiseta ni lolo.

E3) You mend grandfather's shirt.

* sulid

:: (suliranin) problem * sulsol

------UM: sumulsol,, sumusulsol, susulsol

* sulit -----MAG: magsulsol, nagsulsol, nagsusulsol,

-----MAG: magsulit, nagsulit, nagsusulit, magsusulsol

magsusulit ---MA-NG: manulsol

------IN: sulitin, sinulit, sinusulit, susulitin

------AN: sulsulan, sinulsulan, sinusulsulan, * sumbong

susulsulan -----MAG: magsumbong, nagsumbong,

--------: to prod, to incite someone to do nagsusumbong, magsusumbong

something usually not good, to instigate -------I: isumbong, isinumbong, isinusumbong,

-------I: isulsol isusumbong

--------: to put out a candle by jabbing --Pas: ipagsumbong

:: (manunulsol) agitator --------: to accuse, to tell on, to complain about

T1) Hindi mahilig ang kanyang manugang na :: (tagapagsumbong) informer

manulsol ng kanilang anak. T1) Magsumbong tayo sa may-ari ng tindahan.

E1) Her in-laws are not fond of inciting their E1) Let us complain to the owner of the store.

son. T2) Isumbong natin sa pulis ang may-ari ng

T2) Huwag ka nang manulsol sa away ng mga tindahan.

kapatid mo. E2) Let's tell the store owner to the police.

E2) You should not prod your brothers to fight

more. * sumpa

T3) Gusto niyang sulsulan ang kanyang anak na ------UM: sumumpa,, sumusumpa, susumpa

makipag-away sa kanilang kapit-bahay. ---MA-NG: manumpa

E3) She likes to instigate her son to have a fight ------IN: sumpain, sinumpa, sinusumpa,

with their neighbors. susumpain

--------: to promise, to make an oath, to curse

* sulyap -------I: isumpa

------UM: sumulyap,, sumusulyap, susulyap --------: to condemn, to protest

--------: to glance, to give a side glance :: (panumpa) words of an oath

T1) Alam kong sumulyap si Pedro kay Maria. ++ (kasumpasumpa) damnable

E1) I know that Pedro glanced at Maria. T1) Sumumpa ang bagong presidente kahapon

sa Luneta.

* suma E1) The new president took his oath of office at

-----MAG: magsuma, nagsuma, nagsusuma, Luneta.

magsusuma T2) Nais ni Josie na sumpain ang kanyang

------IN: sumahin, sinuma, sinusuma, susumahin kaaway.

--------: to sum up E2) Josie wants to curse her enemy.

T1) Magsuma ka ng utang ko sa iyo.

E1) You sum up all my debts to you. * sumpit

T2) Sumahin mo ang utang ko sa iyo. :: blowgun

E2) Sum up all my debts to you.

* sumpong

* sumamo ----MAKA: makasumpong

-----MAG: magsumamo --------: to stumble on to, to find accidentally

--------: to beseech ++ (sumpungin) moody



* suman * sundalo

:: a rice cake :: soldier



* sumbat * sundo

---MA-NG: manumbat -----MAG: magsundo, nagsundo, nagsusundo,

--------: to upbraid magsusundo

T1) Huwag ka nang manumbat sa aking mga ---MA-NG: manundo

pagkakamali. ------IN: sunduin, sinundo, sinusundo, susunduin

E1) You should not upbraid me of all my --------: to fetch a person, to pass by a person, to

mistakes. meet

---MAGKA: magkasundo, nagkasundo, * sungka

nagkakasundo, magkakasundo :: a native game played with pebbles and a

-MAKIPAG: makipagkasundo, nakipagkasundo, pit-carved wooden board

nakikipagsundo, makikipagkasundo

--------: to compromise, to reconcile * sungki

----MAKA: makasundo :: acute-angled corner

--------: to get along with :: abnormal tooth growth

:: (kasunduan) agreement, pact, treaty

:: (pagkakasundo) harmony * sungkit

------UM: sumungkit,, sumusungkit, susungkit

* sundot ---MA-NG: manungkit

------UM: sumundot,, sumusundot, susundot ------IN: sungkitin, sinungkit, sinusungkit,

---MA-NG: manundot susungkitin

------IN: sundutin, sinundot, sinusundot, --------: to box, to hit with the fist

susundutin

--------: to poke [finger, stick, spear] * sungko

:: (panundot) poking instrument ------MA: masungko

T1) Sumundot si Pedro ng ilang lobo ni Maria. --------: to be drafted

E1) Pedro poked some of Maria's balloons.

T2) Mahilig siyang manundot ng cake ni Maria. * sunod

E2) He likes to poke a finger on Maria's cake. ------MA: masunod

T3) Sundutin mo ng karayom ang lobo. ------UM: sumunod,, sumusunod, susunod

E3) Poke the baloon with a needle. -------I: isunod, isinunod, isinusunod, isusunod

------IN: sunurin, sinunod, sinisunod, susunurin

* sungalngal ------AN: sundan, sinundan, sinusundan,

-------I: isungalngal susundan $

--------: to force something into the mouth of --------: to follow, to obey

someone else :: (pagsunod) obedience, pursuance

:: (taga-sunod) follower

* sungaw :: (pagkasunud-sunod) sequence

-------I: isungaw ++ following, next

--------: to thrust out ++ (panunod) one after another

++ (masunurin) obedient

* sungay ++ (susunod) next time

:: horn of an animal ++ (kasunod) subsequent

++ (magkakasunod) consecutive

* sunggab ++ (pagkakasumundan) precedent

------UM: sumunggab,, sumusunggab, T1) Sumunod po kayo sa akin.

susunggab E1) Please follow me.

---MA-NG: manunggab T2) Sundan ninyo ang itinuturo ko.

------AN: sunggaban, sinunggaban, E2) Follow what I teach.

sinusunggaban, susunggaban

--------: to grab * sunog

T1) Sinunggaban ng magnanakaw ang bag ng -----MAG: magsunog, nagsunog, nagsusunog,

babae. magsusunog

E1) The thief grabbed the woman's bag. ------IN: sunugin, sinunog, sinusunog, susunugin

--------: to burn

* sungit ------MA: masunog, nasunog, nasusunog,

:: (kasungitan) peevishness masusunog

++ (masungit) ill-tempered, sulky, irritable --------: to be burned accidentally

-MAKA: makasunog, nakasunog, nakasusunog, ------MA: masupil

makasusunog --------: to be controlled, to be dominated

--------: to be able to burn

:: fire * suplada

:: (panunog) something used to burn ++ conceited, being too self-confident >

:: (panununog) arson suplado, tsuplada, tsuplado

:: (manununog) arsonist * suplemento

++ burned :: supplement

T1) Nasunog ba ang inyong bahay?

E1) Was your house burned? * supling

:: sprout, shoots

* sunong

-----MAG: magsunong, nagsunong, * supok

nagsusunong, magsusunong ++ carbonized

------IN: sunungin, sinunong, sinusunong,

susunungin * suporta

-------I: isunong, isinunong, isinusunong, :: support

isusunong

--------: to carry on the head * supot

T1) Isunong mo ang basket ng itlog. :: small bag, a paper bag, pouch

E1) Carry the basket of eggs on your head.

T2) Sunungin mo ang basket. * suri

E2) Carry the basket on your head. ------UM: sumuri,, sumusuri, susuri

-----MAG: magsuri, nagsuri, nagsusuri, magsusuri

* suntok ---MA-NG: manuri, nanuri, nanunuri, manunuri

------UM: sumuntok,, sumusuntok, susuntok ------IN: suriin, sinuri, sinusuri, susuriin

---MA-NG: manuntok, nanuntok, nanununtok, --------: to analyze, to examine

manununtok :: analysis > pagsusuri

--MAG-AN: magsuntukan, nagsuntukan, :: (manunuri) critic

nagsusuntukan, magsusuntukan :: (taga-suri) censor, examiner

------IN: suntukin, sinuntok, sinusuntok, susuntukin :: (pagkakasuri) examination

--------: to punch, to hit with the fist

* surot

* suot ------IN: surutin, sinurot, sinusurot, susurutin

------UM: sumuot,, sumusuot, susuot --------: to be infested with bedbugs

-----MAG: magsuot, nagsuot, nagsusuot, :: bedbug

magsusuot

-------I: isuot, isinuot, isinusuot, isusuot * surtido

------IN: suutin, sinuot, sinusuot, susuutin ++ assorted

------AN: suotan, sinuotan, sinusuotan, susuotan

--------: to wear, to enter into, to insert * sus

:: clothes worn by a person > kasuutan, ++ [an exclamation of surprise, for Hesus, Jesus]

pangsuot

T1) Isuot mo ang iyong sapatos. * susi

E1) Put on your shoes. ------AN: susian, sinusian, sinususian, sususian

--------: to lock

* supalpal :: key > yawe

:: something covering the mouth, something ++ (masusi) detailed, exact {detailliert}

forced into the mouth T1) Susian mo ang iyong mesa.

E1) Lock your table.

* supil

* suso ------IN: suwagin, sinuwag, sinusuwag, susuwagin

------UM: sumuso,, sumususo, sususo --------: to butt with the horns

------IN: susuhin, sinuso, sinususo, sususuhin T1) Sumuwag ang toro sa matadero.

---MAGPA: magpasuso E1) The bull butt the matador with its horns.

--------: to suck

:: snail > kuhol * suwato

:: breasts -------I: isuwato, isinuwato, isinusuwato, isusuwato

--------: to reconcile

* suson ++ (magkasuwato) compatible, agreeing, in

-----MAG: magsuson, nagsuson, nagsususon, harmony

magsususon

--------: to double, to fold over * suway

:: second layer, reinforcing layer ------UM: sumuway,, sumusuway, susuway

++ (magkasuson) having one layer over ------IN: suwayin, sinuway, sinusuway, susuwayin

another --------: to disobey

:: (pagsuway) defiance, infraction

* suspek ++ rebellious, disobedient, insolent

:: suspect

* suwelas

* suspendido :: sole [footwear]

++ suspended

* suweldo

* sustento ------UM: sumuweldo,, sumusuweldo, susuweldo

-----MAG: magsustento, nagsustento, -----MAG: magsuweldo, nagsuweldo,

nagsusustento, magsusustento nagsusuweldo, magsusuweldo

------IN: sustentuhin, sinustento, sinusustento, -------I: isuweldo, isinuweldo, isinisuweldo,

susustentuhin isusuweldo

------AN: sustentuhan, sinustentuhan, --------: to get a salary

sinusustentuhan, susustentuhan :: pay, salary, wage

--------: to support

:: allowance, support * suwerte

:: (pagpapasustento) dependence ------IN: suwertihin, sinuwerte, sinusuwerte,

susuwertihin $

* sutil --------: to prosper, to have a good fortune

:: (kasutilan) perverseness, recalcitrance {Glueck haben}

++ stubborn, disobedient :: luck, good luck, good fortune > swerte

++ (masuwerte) charmed

* sutla

:: silk * suwi

:: shoot [plants]

* sutsot

------UM: sumutsot,, sumusutsot, susutsot * suwitik

--------: to disobey, to violate, to go against ++ tricky, crafty, cunning, knavish, sly



* suwabe * suya

++ soft, smooth, mild, gentle ------MA: masuya, nasuya, nasusuya, masusuya

--------: to feel disgust, to be fed up

* suwag :: (pagkasuya) distaste, loathing

------UM: sumuwag,, sumusuwag, susuwag ++ fed up

---MA-NG: manuwag, nanuwag, nanunuwag,

manunuwag * suyo

-----MAG: magsuyo, nagsuyo, nagsusuyo, ------AN: taasan, tinaasan, tinataasan, tataasan

magsusuyo --------: to raise

------IN: suyuin, sinuyo, sinusuyo, susuyuin -----MAG: magmataas

--------: to court, to woo, to persuade --------: to act proudly

:: (kasuyo) sweetheart :: height, altitude

:: (tagisuyo) gift given to win favor :: superiority

++ (masuyo) kindly :: (pagkamapagmataas) snobbishness

T1) Magsuyo ka ng babae. :: (kataasan) upland, majesty

E1) You court a lady. ++ (mataas) high, tall, superior

T2) Suyuin mo ang babae. ++ (matataas) large, big

E2) Woo the lady. ++ (sintaas) as high as > kasintaas

++ (itaas) above

* suyod ++ (sa itaas) upward > pataas, paitaas

-----MAG: magsuyod, nagsuyod, nagsusuyod,

magsusuyod * taba

------IN: suyurin, sinuyod, sinusuyod, susuyurin ------UM: tumaba,, tumataba, tataba

--------: to comb, to search --------: to become fat

:: lice comb, fine toothed comb, farmer's ---MAGPA: magpataba

harrow ---PA-IN: panabain, pinanaba, pinananaba,

T1) Madalas bang magsuyod ng buhok si pananabain

Maria? --------: to fatten

E1) Does Maria comb her hair often? ---PA-IN: patabain, pinataba, pinatataba,

T2) Suyurin mong mabuti ang bahay at makikita patatabain

mo rin ang nawawalang libro. --------: to fertilize

E2) Search the house intensively and you will :: corpulence, stoutness > katabaan

surely find the missing book. :: fat, lard, grease

:: (pataba) fertilizer

* taab :: (pananaba) gaining weight

:: tapering ++ (mataba) stout, fat

++ (sintaba) as fat as

* taad

:: sugarcane cutting for planting * tabad

:: bloodletting, phlebotomy

* taal

++ genuine, legitimate, native, inborn, original * tabad

:: chaser, water that dilutes an alcoholic drink

* taan

:: long fishing line, kind of fishtrap * tabag

:: reservation for future use :: something added to make up for loss

[cooking or building]

* taas

------UM: tumaas,, tumataas, tataas * tabak

--Akt: pumaitaas :: cutlass

--------: to become higher

-----MAG: magtaas, nagtaas, nagtataas, * tabako

magtataas -----MAG: magtabako, nagtabako,

--------: to increase nagtatabako, magtatabako

---MAGPA: magpataas --------: to smoke a cigar, to deal in tobacco

--------: to heighten :: cigar

-------I: itaas, itinaas, itinataas, itataas :: tobacco

------IN: taasin, tinaas, tinataas, tataasin :: (pananabako) smoking cigars

:: (pananabi) doing along the side

* tabal ++ beside, by the side of > katabi

:: excessive folliage resulting in infertility

* tabi 2

* taban ---PA-IN: panabihin, pinanabi, pinananabi,

------UM: tumaban,, tumataban, tataban pananabihin

--------: to uphold --------: to tell someone to defecate

:: holder or support [keep something in position] :: (panabi) act of defecating, time of

defecation

* tabang :: (panabihan) public toilet

--Pas: panabangan

--------: to lose one's interest or taste for * tabig

:: (pananabang) loss of interest, becoming ---MA-NG: manabig, nanabig, nananabig,

tasteless mananabig

:: (tubig-tabang) freshwater ------IN: tabigin, tinabig, tinatabig, tatabigin

++ (matabang) bland, tasteless, lacking in --------: to make unsymmetrical, to be

seasoning or spices unbalanced, to become slanted



* tabangongo * tabigi

:: a fish :: a tree



* tabas * tabike

------UM: tumabas,, tumatabas, tatabas :: partition wall > tabiki

-----MAG: magtabas, nagtabas, nagtatabas,

magtatabas * tabil

------IN: tabasin, tinabas, tinatabas, tatabasin :: glibness of tongue, talkativeness

--------: to save up, to store, to keep away ++ (matabil) glib, talkative

something for future use, to stand aside

:: cut for a dress * tabing

:: (panabas) tool used for cutting patterns -------I: itabing, itinabing, itinatabing, itatabing

++ cut down, lopped off ------AN: tabingan, tinabingan, tinatabingan,

tatabingan

* tabaw --------: to screen, to protect

:: ferry :: screen, curtain

:: veil

* tabayag :: (panabing) sheet used as a curtain

++ sleeping without a cover :: (tabing-dagat) beach, seashore



* taberna * tabingi

:: tavern, bar ------UM: tumabingi,, tumatabingi, tatabingi

-------I: itabingi, itinabingi, itinatabingi, itatabingi

* tabi 1 --------: to become asymmetrical

------UM: tumabi,, tumatabi, tatabi ++ not symmetrical, disproportional,

--------: to step aside unbalanced

-----MAG: magtabi, nagtabi, nagtatabi,

magtatabi * tabla

-------I: itabi, itinabi, itinatabi, itatabi :: wood board, lumber

--------: to keep, to put aside :: (tablero) chessboard

:: side, brim, border :: (tableriya) lumberyard

:: (panabi) material used to make an edge or

border * tablaw

++ exposed to the elements * tabsong

------MA: matabsong

* tabletas --------: to sink into deep mud

:: tablet

:: (tabliya) chocolate tablet * tabtab

------IN: tabtabin

* tabo --------: to hem, to trim

------UM: tumabo,, tumatabo, tatabo

-----MAG: magtabo, nagtabo, nagtatabo, * taboy

magtatabo -----MAG: magtaboy, nagtaboy, nagtataboy,

------IN: tabuhin, tinabo, tinatabo, tatabuhin magtataboy

--------: to dip -------I: itaboy, itinaboy, itinataboy, itataboy

:: dipper, scoop --------: to send away

:: (panabo) scooper [coconut] --Akt: maitaboy

--------: to dispel

* tabod :: statement or shout given to someone to urge

:: semen to do something



* tabog * tabubok

:: stamping the feet :: sponge gourd



* tabol * tabugi

:: flatus, gas in the stomach :: coccyx



* tabon * tabulog

------UM: tumabon,, tumatabon, tatabon :: a fish

--------: to fill up, to engulf

-----MAG: magtabon, nagtabon, nagtatabon, * taburete

magtatabon :: stool

-------I: itabon, itinabon, itinatabon, itatabon

------AN: tabunan, tinabunan, tinatabunan, * tabyo

tatabunan :: bend of a river

--Pas: matabunan

--------: to be frightened, to be scared, to be * tabyos

afraid :: a fish

:: heap, dike

* tadhana

* tabsak -----MAG: magtadhana, nagtadhana,

:: splash nagtatadhana, magtatadhana

-------I: itadhana, itinadhana, itinatadhana,

* tabsaw itatadhana

:: splash --------: to arrange in an agreement, to stipulate

:: nature

* tabsing :: fate, destiny

:: brackish taste of sea water

++ (matabsing) brackish, salty * tadtad

-----MAG: magtadtad, nagtadtad,

* tabso nagtatadtad, magtatadtad

------IN: tabsuin -------I: tadtarin, tinadtad, tinatadtad, tatadtarin

--------: to unhook --------: to chop, to hack with a cutting

instrument

:: (tadtaran) chopping block --------: to be able to endure

:: (panadtad) chopping knife ---MAGPA: magpatagal

++ minced --------: to prolong

:: duration > katagal

* tadyak :: (panagal) head wind, difficult work

------UM: tumadyak,, tumatadyak, tatadyak ++ (matagal) late, taking a long time, for a long

---MA-NG: manadyak, nanadyak, nananadyak, period of time

mananadyak ++ (pangmatagalan) lasting

------AN: tadyakan, tinadyakan, tinatadyakan,

tatadyakan * Tagalog

--------: to kick -----MAG: magtagalog, nagtagalog,

:: backward kick nagtatagalog, magtatagalog

--------: to speak Tagalog

* tadyang

:: ribs, spareribs * tagan

:: a fish

* tae

------UM: tumae,, tumatae, tatae * taganas

-----MAG: magtae, nagtae, nagtatae, ++ purely, fully

magtatae

--------: to defecate, to have a bowel * tagas

movement ------UM: tumagas

:: excreta --------: to leak out, to ooze

:: (pagtatae) diarrhea :: a fish

:: (taeng bituin) meteor, shooting star :: leakage

:: (taeng-hayop) manure

* tagatoy

* taeb :: a tree

:: high tide

* tagay

* taga 1 :: toast [in drinking]

---MA-NG: managa, nanaga, nananaga, :: drinking session

mananaga :: (tagayan) wineglass

------IN: tagain, tinaga, tinataga, tatagain

--------: to take a long time, to stay long * tagaytay

:: mountain ridge

* taga 2 :: drops of honey or sap

++ coming from

* tagdan

* tagak :: staff, pole, shaft

:: a bird

* taghok

* tagaktak :: violent coughing

:: rapid dropping [tears, sweat]

* taghoy

* tagal :: lament, lamentation > panaghoy

------UM: tumagal,, tumatagal, tatagal :: (pananaghoy) act of wailing

-----MAG: magtagal, nagtagal, nagtatagal,

magtatagal * tagibang

--------: to last, to tilt, to slant ++ tilted, leaning, unequal

---MA-AN: matagalan

* tagibus

:: a fish * tagistis

:: dripping, leaking

* tagihawat

:: pimple * taglay

++ (tagihawatin) pimpled -----MAG: magtaglay, nagtaglay, nagtataglay,

magtataglay

* tagikaw ------IN: taglayin, tinaglay, tinataglay, tataglayin

:: nose ring for cattle --------: to bear, to possess

++ possessing, possessed

* tagiktik

:: light sound of consecutive drops * tagni

:: ticking of clocks and watches 2----MAG: magtagni-tagni

--------: to do patchwork

* tagilid :: piece of cloth used in mending or patching

------UM: tumagilid,, tumatagilid, tatagilid

-----MAG: magtagilid, nagtagilid, nagtatagilid, * tago

magtatagilid ------UM: tumago,, tumatago, tatago

-------I: itagilid, itinagilid, itinatagilid, itatagilid -----MAG: magtago, nagtago, nagtatago,

--------: to move sideways magtatago

:: tilt, slant -------I: itago, itinago, itinatago, itatago

:: (tagiliran) side ------AN: taguan, tinaguan, tinataguan,

++ tilted, inclined tataguan

T1) Medyo tagilid ang resulta. --------: to hide

E1) The results are not in his favor. :: (taguan) hide and seek

++ hidden

* tagilo ++ (patago) secret, covert

:: pyramid

* tagop

* tagimpan :: union, touching end to end, meeting

:: illusion, dream, aspiration

* tagos

* tagimtim ------UM: tumagos,, tumatagos, tatagos

:: seepage, ooze ------AN: tagusan, tinagusan, tinatagusan,

:: feeling of satisfaction tatagusan

--------: to pass through, to pierce

* taginting :: (pagtagos) penetration

:: jingling sound, twang, vibration ++ penetrating

++ (mataginting) resonant

* tagpas

* tagipos ++ slashed

:: dry, flammable timber

* tagpi

* tagis ------UM: tumagpi,, tumatagpi, tatagpi

:: whetstone ------AN: tagpian

--------: to patch, to mend

* tagisang-lawin :: patch, patching [of cloth] to cover a tear or

:: a fish break



* tagisi * tagpo

:: a fish

-----MAG: magtagpo, nagtagpo, nagtatagpo, * taguling

magtatagpo :: irrigation canal

------IN: tagpuin, tinagpo, tinatagpo, tatagpuin

--------: to meet * tagumanak

---MA-AN: matagpuan, natagpuan, :: last state of pregnancy

natatagpuan, matatagpuan :: nesting season of birds

--------: to happen to find, to discover

:: scene * tagumpay

:: circumstances -----MAG: magtagumpay, nagtagumpay,

:: (pagtatagpo) meeting, appointment nagtatagumpay, magtatagumpay

--------: to win

* tagso :: victory, success > pananagumpay

++ detached, unfastened :: (pagtatagumpay) successfulness

++ (matagumpay) successful

* tagtag

------MA: matagtag * tagunggong

--------: to be loosened, to be unfastened :: piggy bank, bank of winnings

++ unfastened, loosened, dismissed

* tagunton

* tagtuyot :: file, row, line

:: drought :: species of small shrimp



* tagubana * taguntong

:: leakage, seeping of water :: metallic sound



* tagubilin * tagupak

:: instructions, orders, recommendation :: banging sound



* tagudtod * taguri

------UM: tumagudtod -----MAG: magtaguri, nagtaguri, nagtataguri,

--------: to keep going along a path magtataguri

:: isthmus --------: to caress, to be fond of

:: nickname, darling

* taguktok

:: clack of the heels * taguyod

-------I: itaguyod

* tagulabay --------: to support, to help forward

:: hives, skin blotches :: united support for a cause

:: (pagtataguyod) patronage

* tagulamin

:: mold formed on dirty clothes * tagustos

++ hanging down

* tagulaway

:: a vine * tagway

++ (matagway) tall and thin

* tagulaylay

:: monotonous style singing * tahada

:: slice

* tagulimot :: (tahadera) cutting knife

:: forgetfulness

* tahak

------IN: tahakin * tahik

--------: to take a shortcut, to go across :: dry land



* tahan * tahilan

------UM: tumahan,, tumatahan, tatahan :: joist for supporting a crossbeam

--------: to stop crying

---PA-IN: patahanin, pinatahan, pinatatahan, * tahimik

patatahanin ------UM: tumahimik,, tumatahimik, tatahimik

--------: to stop, to calm, to pacify --MAPAPA: mapatahimik

++ (matahan) big eyed ---MAGPA: magpatahimik

---PA-IN: patahimikin, pinatahimik,

* tahanan pinatatahimik, patatahimikin

--Pas: panahanan --------: to pacify, to hush

--------: to populate :: (katahimikan) silence

:: home :: (pananahimik) keeping silent

++ (pantahanan) residential ++ (matahimik) quiet, peaceful, tranquil

++ (matatahanan) livable

* tahip

* tahas ------UM: tumahip,, tumatahip, tatahip

:: (tahasan) point-blank -----MAG: magtahip, nagtahip, nagtatahip,

++ direct, frank, straightforward magtatahip

--------: to go up and down, to palpitate

* tahaw :: up and down movement of rice grains being

:: clearing in a forest winnowed on a flat basket

++ exposed, clear, public :: (tahipan) winnowing basket



* tahi * tahiyuyo

------UM: tumahi,, tumatahi, tatahi :: rooster that doesn't grow spurs

-----MAG: magtahi, nagtahi, nagtatahi,

magtatahi * taho

---MA-NG: manahi, nanahi, nananahi, :: bean jelly

mananahi :: understanding, information, knowledge

------IN: tahiin, tinahi, tinatahi, tatahiin

--------: to sew * tahol

-------I: itahi, itinahi, itinatahi, itatahi ------UM: tumahol,, tumatahol, tatahol

--Pas: ipanahi ------AN: tahulan, tinahulan, tinatahulan,

--------: to sew for someone tatahulan

---PA-IN: panahiin, pinanahi, pinananahi, --------: to bark

pananahiin :: bark of a dog

--------: to have someone sew

:: sewing, stitch * tahong

:: (tahian) tailor's shop :: a mussel

:: (panahi) thread, something used to sew

:: (pananahi) act of sewing, needlework * tahor

:: (mananahi) dressmaker :: person who places bets in cockfighting

T1) Itinahi ako ni Maria ng magandang blusa.

E1) Maria has sewn a lovely blouse for me. * tahuri

:: fermented salted soybean curd

* tahid

:: spur, cockspur * taimtim

++ (mataimtim) sincere

:: runaway, fugitive, refugee

* tain ++ runaway

------UM: tumain

--------: to thin thread before threading a needle * takatak

:: sound of rain on a roof

* taingangdaga :: plants growing from fallen seed

:: hangnail

* takaw

* taka :: greed > katakawan

-----MAG: magtaka, nagtaka, nagtataka, ++ (matakaw) greedy, voracious, gluttonous

magtataka

--Pas: ipagtaka, ipinagtaka, ipinagtataka, * takba

ipagtataka :: native clothes chest made of bamboo

--------: to wonder, to be puzzled

:: surprise * takbo

:: bamboo sticks placed over rice sprouts at ------UM: tumakbo,, tumatakbo, tatakbo

angles -----MAG: magtakbo, nagtakbo, nagtatakbo,

++ surprised magtatakbo

-------I: itakbo, itinakbo, itinatakbo, itatakbo

* takad ------IN: takbuhin, tinakbo, tinatakbo, tatakbuhin

:: (patakaran) by-laws, basic or guiding --------: to run

principles ------MA: matakbo

--------: to be able to run a certain distance

* takal ---MAGPA: magpa-takbo

------UM: tumakal,, tumatakal, tatakal --------: to make someone run

-----MAG: magtakal, nagtakal, nagtatakal, --Akt: magpanakbuhan

magtatakal --------: to stampede

------IN: takalin, tinakal, tinatakal, tatakalin :: run, trend

-------I: itakal :: (mananakbo) runner

--------: to measure

:: (takalan) measure * takda

:: (panakal) receptacle used for measuring -------I: itakda

--------: to assign, to settle, to provide, to restrict

* takam :: limitation, determination, or fixing of time,

------UM: tumakam provision [rule, ordinance, law]

--------: to lick one's chops [when seeing tasty :: (takdang-aralin) assignment

food] :: (takdang-araw) assigned date

------IN: takamin :: (takdang-oras) time limit, death

--------: to tantalize ++ stated, limited, restricted

++ (takdang) short [skirts]

* takap

:: insulting language * takid

:: smacking one's chops ------MA: matakid

--------: to trip over, to stub the toe

* takas

------UM: tumakas,, tumatakas, tatakas * takigrapia

-----MAG: magtakas, nagtakas, nagtatakas, :: shorthand, stenography > takigrapiya

magtatakas :: (takigrapo) stenographer

-------I: itakas, itinakas, itinatakas, itatakas

------AN: takasan * takilya

--------: to escape :: ticket booth, ticket office

:: (takilyera) ticket girl in theatres :: species of clam



* takin * tako

:: bark of a puppy :: billiard cue, plug, wad



* takip * takob

------UM: tumakip,, tumatakip, tatakip :: thin covering

-----MAG: magtakip, nagtakip, nagtatakip,

magtatakip * takong

------AN: takpan, tinakpan, tinatakpan, :: heel [shoe]

tatakpan $

--Pas: pagtakpan, pinagtakpan, * takot

pinapagtakpan, papagtakpan ------UM: tumakot,, tumatakot, tatakot

--------: to cover, to block [the view] --------: to terrorize

:: cover, cap [bottle] > panakip ------MA: matakot, natakot, natatakot,

matatakot

* takitaki --------: to be afraid

:: imagination ---MA-NG: manakot, nanakot, nananakot,

mananakot

* taklab ------IN: takutin, tinakot, tinatakot, tatakutin

:: granary --------: to scare

??? ikinatatakot

* taklang :: fear, fright > katakutan

:: raising the hind leg to urinate [dog] :: (panakot) frightful thing, scarecrow

:: bending the knee to defecate :: (pananakot) scaring, intimidation

:: (kinatatakutan) bugbear {das Gespenst}

* taklas :: (pagkamatakutin) nervousness

++ consumed ++ (matakot) afraid

++ (matakutin) timorous

* taklip ++ (matatakutin) high-strung

:: scratch, slight wound ++ (nakakatakot) frightening, formidable

T1) Huwag kang matakot!

* taklis E1) Don't be afraid!

-----MAG: magtaklis

--------: to sharpen tools * takpan

------MA: matakpan

* taklob --------: to hide, to block, to obstruct

-----MAG: magtaklob, nagtaklob, nagtataklob,

magtataklob * taksan

-------I: itaklob, itinaklob, itinataklob, itataklob :: quire [betel leaves]

------AN: takluban, tinakluban, tinatakluban,

tatakluban * taksay

--------: to cover :: a fish

:: cover, covering

T1) Magtaklob ka ng pagkain sa mesa. * taksi

E1) You cover the food on the table. :: taxi

T2) Itaklob mo ang plato sa pagkain. :: (panaksi) money used for taxi fare

E2) Cover the food with the plate.

* taksil

* taklobo -----MAG: magtaksil, nagtaksil, nagtataksil,

:: mother of pearl magtataksil

--------: to betray

:: traitor * tala 2

:: (kataksilan) infidelity :: planet, bright star

:: (pagtataksil) treachery, treason

++ unfaithful * talab

------UM: tumalab,, tumatalab, tatalab

* taktak --------: to cut through, to be effective

-------I: itaktak [medicine, instruction]

--------: to shake out the contents ------AN: talaban

--------: to take effect

* taktika :: act of cutting [knives]

:: tactics, tact ++ effective [medicine]

++ (mataktika) tactful

* talaba

* takuko :: oyster

:: nipa leaf covering for the head

* talabing

* takupis :: protection against the elements

:: husk [corn], calyx

* talabis

* takuri :: slope, inclination

:: teakettle

* talabog

* takuyan :: kind of fishtrap made from twigs

:: basket carried on the hip [harvest]

* taladro

* takwil :: drill

-----MAG: magtakwil, nagtakwil, nagtatakwil,

magtatakwil * talag

-------I: itakwil, itinakwil, itinatakwil, itatakwil :: beating metal sheets to flatten them

--------: to disown, to get rid of

:: renunciation, repudiation > pagtatakwil * talaga

-----MAG: magtalaga, nagtalaga, nagtatalaga,

* takyad magtatalaga

:: stilt --------: to assign, to appoint

-------I: italaga

* tala 1 --------: to devote, to dedicate

-----MAG: magtala, nagtala, nagtatala, :: (pagtatalaga) consecration, induction

magtatala :: (katalagahan) nature

--------: to poll :: (tagapangalaga) trustee

--Akt: itala ++ really

--------: to list, to register, to note, to record

---MAGPA: magpatala * talaghay

--------: to enroll :: enduring courage

:: list

:: (talaan) list, record, entry, note, memo * talahib

:: (patalaan) registry :: a grass

:: (taga-tala) recorder, teller

:: (pagpapatala) registration * talak

:: (tagapagtala) registrar > tagapagrehistro ------UM: tumalak

:: (tala-aklatan) book list -----MAG: magtalak

--------: to shout continuously :: first attempt to talk

++ carried on the head

* talakay

:: term * talandang

:: (talakayan) discussion :: scattering in small pieces [explosion]



* talakitok * talandi

:: a fish :: coquette, flirtatious woman



* talakop * talang

:: wall, fence :: a tree

:: red skies at sunset

* talaksan

:: bundle, stack * talanga

:: quiver, arrow container

* talaktak

------UM: tumalaktak * talangas

--------: to cross a place with obstacles, to ++ serious looking

navigate

* talangka

* talalan :: a small crab

:: first steps of a child

* talangkanan

* talamak :: family tree, list of descendants

++ chronic

* talangkaw

* talamik :: bamboo rake

++ serious, critical, fallen, addicted

* talangkis

* talamitam :: gracefulness in gait

----MAKI: makitalamitam, nakitalamitam,

nakikitalamitam, makikitalamitam * talangtalang

--------: to have a close friendship :: a fish

:: close friend > katalamitam

:: (pakikitalamitam) mingling * talaok

++ intermingling {sich vermischend} :: cockcrow



* talampak * talaok

++ frank, open, direct :: crowing of a rooster

++ flat, blunt [knife]

* talaro

* talampakan :: scales, balance, weight

:: sole [feet] > piye {die Sohle}

* talarok

* talampas :: instrument used for measuring the depth of

:: plateau, plain water



* talampunay * talas

:: a shrub :: scraping palm leaves from the rib

:: (katalasan) sharpness

* talan ++ (matalas) sharp, acute

T1) Matalas ang kutsilyo. :: (talimbuhay) marriage [tali ng buhay]

E1) The knife is sharp. ++ restless, anxious



* talasok * taliba

:: diarrhea ------AN: talibaan

:: fastener [door], peg --------: to guard

:: guard, sentinel

* talastas

++ known, informed * talibad

------IN: talibarin

* talata --------: to reverse, to invert

:: line of printing or writing ++ reversed, inside out

:: (talataan) paragraph

* talibadbad

* talatuntunan :: error, mistake

:: index, table of content :: disagreement



* talaw * talibatab

------AN: talawan :: wetting the lips with the tongue

--------: to surpass in height

:: exceptional height * talibis

:: slanting, oblique

* talaytay

:: flowing [blood, saliva] * talibong

:: long dagger

* talbog

------UM: tumalbog * talibugso

--------: to bounce :: bowknot, slipknot, snare {der Laufknoten}

++ rejected, unsuccessful

* taligid

* talbog ------UM: tumaligid

:: bounce, bounced check --------: to careen



* talbos * talihabso

------UM: tumalbos ++ loosely tied, easily untied

--------: to cut the tops off

:: young shoot or leaf, edible tips * talihalat

:: black mole

* taldik

:: killing lice between the fingers * talik

-----MAG: magtalik

* talhik --------: to enjoy

:: clearing of the throat :: movements of the hands in dancing

:: hissing sound ++ (matalik) close, intimate, familiar



* tali * talikakas

-----MAG: magtali, nagtali, nagtatali, magtatali :: great effort, diligence

-------I: itali, itinali, itinatali, itatali

--------: to tie * talikba

:: string, cord > panali :: deceit, fraud

:: bundle [tied with string]

* talikod * talimang

------UM: tumalikod,, tumatalikod, tatalikod ------IN: talimangin

------AN: talikuran, tinalikuran, tinatalikuran, --------: to mislead

tatalikuran :: lost count

------AN: talikdan $

--------: to turn one's back, to forsake * talimangmang

---MA-NG: manalikod :: deceit, hoax

--------: to be on the toilet

:: (likod) back, reverse side * talimbilao

:: (likuran) backyard, background :: a sea snake {eine Seeschlange}

:: (pananalikod) defecation

++ (likod) back, rear, behind * talimbuhol

++ (panlikod) posterior :: engagement of a couple, betrothal {die

++ (talikuran) back to back Verlobung}

++ (patalikod) backward > palikod

T1) Tumalikod siya sa kanyang pangako. * talimuang

E1) He turned his back on his promises. ------IN: talimuangin

T2) Huwag mong talikuran ang iyong pamilya. --------: to feign ignorance

E2) Don't forsake your family. :: pretense of ignorance > talimuwang

:: giving the responsibility to someone else

* talikop

---MA-AN: matalikupan * talimundos

--------: to be besieged, to be surrounded ++ pointed {spitz}

++ surrounded by enemies

* talimusak

* taliktik :: a fish {ein Fisch}

:: boundary, limit

:: sonority of the voice * talimusod

++ spiral and pointed at one end

* talikwas

------UM: tumalikwas * talindaw

--------: to pry, to turn over, to tilt :: ancient boat song {altes Seemannslied}

++ tilted, upside down, turned over

* taling

* talilis :: mole on the skin {das Muttermal}

------UM: tumalilis

--------: to escape, to evade * talingan

:: a fish {ein Fisch}

* talilong

:: a fish * talinghaba

++ oval {oval}

* talim

:: blade, edge * talinghaga

++ (matalim) sharp :: allegory, figure of speech, metaphor >

talinhaga, panalinghaga

* talima

------UM: tumalima * talingid

--------: to comply with, to obey ++ secret, unknown {unbekannt}

:: compliance > pagtalima {die Einwilligung, die

Befolgung} * talino

:: talent, intelligence > katalinuhan

++ (matalino) intelligent, wise, sharp > * talitis

intelihente {klug} :: small intestines {die Daerme}



* talipa 1 * taliwakas

:: a fish {ein Fisch} :: abandonment, breaking up of a relationship



* talipa 2 * taliwas

++ out of step, with the shoe on the wrong foot ++ opposed to, deviating from, opposite



* talipandas * talko

++ hypocritical, bold, flirtatious :: talcum powder {das Talkum}



* talipandas * talo

++ dissolute {ausschweifend} -----MAG: magtalo, nagtalo, nagtatalo,

magtatalo

* talipapa -MAKIPAG: makipagtalo

:: temporary fish market {der Fischmarkt} --------: to argue, to debate {streiten}

---MA-NG: manalo

* taliptip ------MA: matalo, natalo, natatalo, matatalo

:: barnacle, detached chips of paint --------: to detach, to remove the skin or cover,

to pry

* talipuspos :: defeat > pagkatalo {die Niederlage}

++ thorough, complete {total} :: (katalo) loser in gambling

:: (pagtatalo) argument, debate, controversy

* talipya {der Streit}

++ flat on the top, unbalanced {schraeg} :: (talunan) underdog {der Verlierer}

:: (pananalo) chance of winning, winning

* talirik :: (panalunan) winnings, trophy

:: erection of penis {die Erektion} ++ defeated, beaten, surpassed > daig

++ standing perpendicular {aufrecht} {geschlagen}



* taliris * talob

:: spurt of water forced out a hole :: covering of soft materials



* talisain * talon

:: unlicensed firearm {die illegale Schusswaffe} ------UM: tumalon,, tumatalon, tatalon

------IN: talunin, tinalon, tinatalon, tatalunin

* talisay --------: to jump, to dive

:: a tree {ein Baum} :: jump

:: waterfall {der Wasserfall}

* talisik

++ (matalisik) witty, keen, intelligent {intelligent} * talonaryo

:: checkbook

* talisod :: receipt book

------MA: matalisod

--------: to trip, to stumble {stolpern} * talong

:: eggplant {die Aubergine}

* talisuyo

:: good relations between individuals * talop

:: work done by a man to win a lady's hand -----MAG: magtalop, nagtalop, nagtatalop,

magtatalop

--------: to peel, to skin :: eyelid {das Lid}

:: act of peeling {das Schaelen}

++ peeled, decorticated {geschaelt} * talukbong

:: head covering, veil {der Schleier}

* talos

------UM: tumalos,, tumatalos, tatalos * taluktok

--------: to learn, to get information about :: tip, apex, peak

------MA: matalos, natalos, natatalos, matatalos

--------: to understand, to penetrate * talulo

++ comprehended, perfectly understood :: bud of a flower {die Knospe}

{verstanden} :: cone

:: species of rattan

* talpak

:: speaking frankly and openly * talulot

++ (talpakan) frank, without reservation of fear :: petal of a flower {das Bluetenblatt}



* talpok * talumpati

++ reduced to ashes, carbonized {verbrannt} -----MAG: magtalumpati, nagtalumpati,

++ beaten [clothes] nagtatalumpati, magtatalumpati

--------: to give a speech

* talsik :: speech > diskurso {die Rede}

:: splash :: (taga-talumpati) speaker {der Sprecher}

:: dismissal from office :: (mananalumpati) orator {der Redner}

:: leap of a spark

* talumpok

* talsok :: heap of unthreshed rice stalks, sand, or gravel

:: splinter, thorn, piercing

* talungkas

* taltak -------I: italungkas

:: clicking sound of the tongue --------: to tuck in, to fold up sleeves

T1) Italungkas mo ang laylayan ng iyong blusa.

* taltal E1) Tuck in the hem of your blouse.

:: quarrel, dispute, babble

* talungtong

* talubanat :: granary, barn

++ tight-fitting, stretched

* talunton

* talubata ------UM: tumalunton

++ mid-aged {reif [Person]} ------IN: taluntunin

--------: to follow, to trace

* taludtod :: line, row, path

:: row, line, file :: rule, regulation

:: (taludturan) stanza, paragraph

* talupak

* taluhaba :: sheathing on the upper part of palms

:: rectangle {das Rechteck} :: a fish



* talukab * talurang

:: carapace [crabs] {die Schale [Krabbe]} :: staircase landing



* talukap * talurok

++ very steep E1) Your maid is lazy.

T2) Baka tamarin si Luis ay hindi na umalis.

* talusaling E2) If Luis feels lazy, he might not leave.

++ easily offended

* tamak

* talusira ++ impregnated

:: breach of an agreement or promise ++ serious



* talya * taman

:: posture, sculpture :: perseverance, persistence > katamanan



* talyada * tamanyo

++ cut, engraved :: size, measurement



* talyasi * tamasa

:: medium sized iron vat [cooking] {der Kessel} :: enjoying wealth or health



* talye * tamasok

:: form, shape, figure :: a bug



* talyer * tambad

:: mill, factory, workshop ++ exposed to view



* tama * tambag

------UM: tumama,, tumatama, tatama :: substitute, proxy

-----MAG: magtama, nagtama, nagtatama,

magtatama * tambais

-------I: itama, itinama, itinatama, itatama :: direct, frank talk

------AN: tamaan, tinamaan, tinatamaan,

tatamaan * tambak

--------: to hit the mark, to be right or correct, to -----MAG: magtambak, nagtambak,

put correctly nagtatambak, magtatambak

-MAKA: makatama -------I: itambak, itinambak, itinatambak,

--------: to be able to hit a target, to do correctly itatambak

:: (patama) solution to a problem, hint, winning --------: to pile, to dump into, to fill up with

number in a lottery rubbish, earth or stones

++ correct, right, true ------AN: tambakan, tinambakan,

++ (tama sa) in accordance to tinatambakan, tatambakan

T1) Tama ka na. --------: to fill a place with rubbish

E1) Enough. ------MA: matambak, natambak, natatambak,

matatambak

* tamad --------: to be piled up

------IN: tamarin, tinamad, tinatamad, tatamarin :: heap, pile, filler [soil] > santambak

--------: to be lazy :: (tambakan) dump

:: (hinamad) stretching of one's arms > :: (panambak) soil used for filling

paghinamad

:: (katamaran) laziness {die Faulheit} * tambakol

:: (tamarisya) lazy girl :: a fish

++ lazy, idle, indolent {faul}

++ (sintamad) as lazy as > kasintamad * tambal

T1) Tamad ang katulong mo.

-----MAG: magtambal, nagtambal, * tambing

nagtatambal, magtatambal :: insinuation

-------I: itambal, itinambal, itinatambal, ++ immediately, at once

itatambal

--------: to pair up * tambis

:: pair :: indirect statement

:: (tambalan) compound ++ indirectly

:: (katambal) partner

++ paired * tambisi

++ half-heartedly, lacking enthusiasm

* tamban

:: herring * tambiyolo

:: lottery drum > tambyolo

* tamban-tamban

:: small waves in the sea * tambo

:: soft broom

* tambang :: bulge, swelling

------UM: tumambang :: reed

--------: to ambush

:: trap * tambobong

:: peg for fighting cock :: rice granary, barn

:: ambush

* tambog

* tambanggalan :: loud splash

:: overload :: whipping



* tambaw * tambong

:: howling of dogs :: a fish



* tambay * tambok

:: sudden killing :: bulge

++ immediately, instantly, consumed, finished ++ (matambok) bulging



* tambiki * tambol

:: a fish -----MAG: magtambol, nagtambol,

nagtatambol, magtatambol

* tambil -------I: itambol, itinambol, itinatambol, itatambol

:: temporary shade --------: to drum, to pound as a drum

:: drum

* tambilang :: (panambol) drumstick

:: digit, digital number :: (tambolero) drummer



* tambilawan * tambugak

:: a fish ++ obese [woman]



* tambiling * tambuko

:: dizziness due to turning :: pommel, handgrip behind a shield



* tambilogan * tambukulan

:: ellipse :: young stag

* tambuli :: (pagtatamo) accession

:: bugle made from horn

* tamod

* tambulilid :: semen, sperm

:: dwarf coconut tree

* tampa

* tambulog :: bid

:: a clam :: advance payment



* tambulok * tampak

:: toupee ++ evident

++ exposed to elements

* tambulukan

++ rotten [fish] * tampal

---MA-NG: manampal

* tamburin ------IN: tampalin, tinampal, tinatampal,

:: tambourine tatampalin

--------: to slap with the hand

* tambusto :: slap with the open hand > tampi

:: exhaust pipe

* tampalasan

* tami :: rascal

:: puckering of the lips :: (pananampalasan) destruction, wasting

money

* tamilmil ++ wicked, perverse, destructive

++ lacking an appetite

* tampat

* tamindak ++ deserving

:: a fish

* tampay

* tamis :: serenity

---PA-IN: patamisin, pinatamis, pinatatamis,

patatamisin * tampipi

---PA-AN: patamisan :: chest or trunk made from palm leaves

--------: to sweeten

:: sweetness, sweets, dessert > katamisan * tampisak

++ (matamis) sweet [food] ++ covered with mud



* tamlay * tampisaw

------UM: tumamlay -----MAG: magtampisaw, nagtampisaw,

--------: to feel depressed, to lose interest in nagtatampisaw, magtatampisaw

:: (katamlayan) doldrums, dumps, torpor --------: to wade in the water

++ (matamlay) downhearted, listless, languid,

looking tired, without energy * tampo

-----MAG: magtampo, nagtampo,

* tamo nagtatampo, magtatampo

-----MAG: magtamo, nagtamo, nagtatamo, --------: to sulk

magtatamo :: (tampuhan) being sulky

------IN: tamuhin, tinamo, tinatamo, tatamuhin ++ (matampuhin) grouchy

--------: to obtain, to acquire, to be awarded

:: (pagkatamo) acquisition * tampok

-----MAG: magtampok -----MAG: magtanda, nagtanda, nagtatanda,

------MA: matampok magtatanda

--------: to feature ------AN: tandaan, tinandaan, tinatandaan,

:: elevation tatandaan

:: center of attraction --------: to age, to get older, to remember, to

retain

* tampok :: age

:: stem, stalk :: (pagtanda) maturity

:: (katandaan) seniority

* tampol ++ (matanda) elderly, old

:: dashing of waves

:: (tampulan) breakwater, focus * tanda 2

-------I: itanda, itinanda, itinatanda, itatanda

* tamtam --------: to mark, to record

++ normal, average, middle, ordinary > ----MAKA: makatanda

katamtaman --------: to be able to remember

:: mark, sign

* tanaga :: (pananda) marker, sign used to indicate a

:: Philippine haiku location

:: (pantanda) ability to remember

* tanan 1 :: (panandaan) landmark, system of signs

------UM: tumanan,, tumatanan, tatanan ++ token

-----MAG: magtanan, nagtanan, nagtatanan,

magtatanan * tandakil

-------I: itanan, itinanan, itinatanan, itatanan ++ flat-headed

--------: to elope {entkommen}

:: escapee * tandang

:: rooster, cock

* tanan 2

++ all, everyone, entire, whole * tandayag

++ (sa tanang buhay ko) never in my life :: whale



* tanap * tandipil

:: sufficiency [taste, temperature] > katanapan :: a fish



* tanaw * tandis

------UM: tumanaw,, tumatanaw, tatanaw ++ certain, sure

------IN: tanawin, tinanaw, tinatanaw, tatanawin

------AN: tanawan, tinanawan, tinatanawan, * tandok

tatanawan :: dry cupping

--------: to view, to look

:: (tanawin) scenery, landscape, view * tandos

:: (pananaw) eyesight, attitude, point of view, :: lance, spear

vision

:: (matanaw) sight * tanga

:: (abot-tanaw) horizon ------UM: tumanga

++ in view ------MA: matanga

++ (matanawin) picturesque --------: to gape at, to stare

:: idiot

* tanda 1 :: a bug, clothes moth

------UM: tumanda,, tumatanda, tatanda :: (katangahan) idiocy

++ stupid, idiotic

* tanggap

* tangab ------UM: tumanggap,, tumatanggap,

:: harelip tatanggap

:: slanting cut ------MA: matanggap, natanggap,

natatanggap, matatanggap

* tangad ------IN: tanggapin, tinanggap, tinatanggap,

:: center part of a water source tatanggapin

--------: to receive, to accept, to admit

* tangan :: (tanggapan) office > pananggapan

------UM: tumangan,, tumatangan, tatangan :: (taga-tanggap) receiver

-----MAG: magtangan, nagtangan, :: (pagtanggap) reception, acceptance

nagtatangan, magtatangan ++ accepted

------AN: tanganan, tinanganan, tinatanganan, ++ (matatanggap) acceptable

tatanganan

--------: to hold in hand, to hold on to * tanggi

:: (panangan) something used to hold -----MAG: magtanggi, nagtanggi, nagtatanggi,

:: (tatangnan) handle > tanganan magtatanggi

:: (pananangan) taking hold, firm stand, --------: to discriminate

depending on something ------UM: tumanggi,, tumatanggi, tatanggi

++ held ------AN: tanggihan, tinanggihan,

tinatanggihan, tatanggihan

* tangantangan -------I: itanggi, itinanggi, itinatanggi, itatanggi

:: a plant --------: to refuse, to deny

:: refusal, denial, negation > pagtanggi

* tangap :: (pagtatanggi-tanggi) discrimination

------IN: tangapin ++ (patanggi) negative

--------: to admit, to consider

* tanggigi

* tangay :: a fish

------UM: tumangay,, tumatangay, tatangay

------MA: matangay * tanggo

--------: to carry off, to snatch away :: tango [dance]

++ carried away [by seizure, force, mouth]

* tanggol

* tangga -----MAG: magtanggol, nagtanggol,

:: game of pitching coins nagtatanggol, magtatanggol

-------I: itanggol, itinanggol, itinatanggol,

* tanggal itatanggol

------UM: tumanggal,, tumatanggal, tatanggal --Pas: ipagtanggol

-----MAG: magtanggal, nagtanggal, --------: to defend

nagtatanggal, magtatanggal :: defense > tanggulan, pagtatanggol,

------IN: tanggalin, tinanggal, tinatanggal, pananggol

tatanggalin :: (panananggol) defending [as an attorney]

---MA-AN: matanggalan, natanggalan, :: (manananggol) lawyer

natatanggalan, matatanggalan :: (tagapagtanggol) defender, protector

--------: to unfasten, to lose, to remove, to take ++ (maipagtatanggol) defensible

off

:: (pananggal) device for removing * tanggunggong

:: (pagtanggal) detachment :: piggy bank

++ unfastened, off

* tanghal --------: to mourn, to lament

-----MAG: magtanghal, nagtanghal, :: weeping

nagtatanghal, magtatanghal

-------I: itanghal, itinanghal, itinatanghal, * tangka

itatanghal -----MAG: magtangka, nagtangka,

------IN: tanghalin, tinanghal, tinatanghal, nagtatangka, magtatangka

tatanghalin ------IN: tangkain, tinangka, tinatangka,

--------: to exalt, to exhibit tatangkain

:: (tanghalan) place where a show or program --------: to premeditate, to plan, to intend

is exhibited :: plan, intention > pagtatangka

:: (pananghal) something suitable for exhibit T1) Tangkain man niyang umalis kina Rita ay

:: (pagtatanghal) exhibition, array, hindi siya makaaalis.

demonstration E1) Even if he plans to leave Rita's place he

++ (matanghal) prominent, on display can't leave.



* tanghali * tangkab

---MA-NG: mananghali, nananghali, ------AN: tangkaban

nanananghali, manananghali --------: to hit in the mouth

--------: to have lunch

:: noon, midday * tangkad

:: (tanghalian) lunch, noon meal ++ (matangkad) tall and slender of stature

:: (pananghali) food one eats for lunch ++ (sintangkad) as tall as > kasintangkad

:: (katanghalian) meridian

:: (panananghali) eating lunch * tangkakal

:: (pananghalian) lunch time :: support, protection, defense

++ late [time], not early

* tangkal

* tanghas :: cage for chickens

:: josh stick [Chinese temple]

* tangkalag

* tanghod :: pulley

------UM: tumanghod

--------: to wait for something to happen * tangkas

:: bundle [leaves]

* tangi

-------I: itangi, itinangi, itinatangi, itatangi * tangkay

--------: to distinguish :: stem, stalk

------AN: tangihan, tinangihan, tinatangihan,

tatangihan * tangke

--------: to deny :: tank

:: (katangian) special ability, accomplishment,

attribute * tangkil

:: (pagtatangi) distinction :: annex

++ special, favorite, one and only :: light touch in passing

++ (matangi) except :: preliminary roofing



* tangili * tangkilik

:: a tree ------UM: tumangkilik

--------: to help, to support, to patronize

* tangis :: patronage, protege

------UM: tumangis

* tangko :: (pagtanim) planting

:: light touch :: (tagapagtanim) planter > manananim

++ (natatamnan) planted

* tangkulok T1) Saan tanim ang mga gulay na iyan?

:: wide-brimmed hat E1) Where are these vegetables grown?

T2) Itatanim ng aming katulong ang saging.

* tanglad E2) Our helper will plant the banana.

:: a grass T3) Tamnan mo ng gulay ang bakanteng lote.

E3) Plant vegetables in the vacant lot.

* tanglaw

------AN: tanglawan * taning

--------: to illuminate -----MAG: magtaning, nagtaning, nagtataning,

:: light magtataning

------AN: taningan, tinaningan, tinataningan,

* tango tataningan

------UM: tumango,, tumatango, tatango --------: to impose a time limit

-------I: itango, itinango, itinatango, itatango :: time limit

------AN: tanguan, tinanguan, tinatanguan,

tatanguan * tanod

--------: to nod, to say yes ------AN: tanuran

:: nod --------: to guard, to defend

:: guard

* tangos :: (tanod-gubat) forest ranger

:: cape, promontory, peninsula, prominence

[nose, forehead] * tanong

++ (matangos) high-bridged [nose] -----MAG: magtanong, nagtanong,

nagtatanong, magtatanong

* tangtang -------I: itanong, itinanong, itinatanong,

:: jerking of a rope itatanong

------IN: tanungin, tinanong, tinatanong,

* tanguyngoy tatanungin

:: sobbing, sulking --------: to ask, to question, to inquire

:: question {die Frage}

* tangwa :: (pananong) question mark

:: edge of a cliff, precipice :: (pagtatanong) interrogation

:: (palatanungan) questionaire

* tangway :: (tagapagtanong) interrogator

:: peninsula ++ (matanong) inquisitive



* tanigi * tansan

:: a fish :: bottle cap



* tanim * tanso

-----MAG: magtanim, nagtanim, nagtatanim, :: copper, brass

magtatanim :: removing off a hook

-------I: itanim, itinanim, itinatanim, itatanim ++ bronze

------AN: tamnan

--------: to plant * tantan

:: plant ------UM: tumantan

:: (taniman) field --------: to cease, to stop

:: (pananim) seeds used for planting ??? tantanan

-----MAG: magtaob, nagtaob, nagtataob,

* tantaw magtataob

:: slight understanding of something heard -------I: itaob, itinaob, itinataob, itataob

--------: to capsize, to lay face down, to overturn

* tantiya :: tipping over, bankrupcy

------IN: tantiyahin ++ bancrupt

--------: to estimate ++ (pataob) upside down

++ (tantiyado) estimated

* taog

* tanto :: high tide

------UM: tumanto,, tumatanto, tatanto

--------: to realize, to understand * taol

:: percentage :: disease of infants causing convulsions

++ realized

* taon

* tanyag ------UM: tumaon,, tumataon, tataon

------MA: matanyag, natanyag, natatanyag, --------: to take advantage of the opportune

matatanyag time

--------: to distinguish ------IN: taunin

:: (katanyagan) fame, popularity --------: to make coincide

++ popular, known, famous ---MAGKA: magkataon, nagkataon,

nagkakataon, magkakataon

* tao --------: to coincide

------UM: tumao,, tumatao, tatao :: year {das Jahr}

--------: to be on guard temporarily :: (panaon) coincidence

------IN: tauhin, tinao, tinatao, tatauhin :: (dantaon) century

--------: to treat as a human :: (panaunan) fiscal year

---MA-AN: matauhan :: (pagkakataon) chance, opportunity

--------: to revive, to recover consciousness ++ (kataon) incidental

-MAGPAKA: magpakatao ++ (panaaon) simultaneous

--------: to act with good manners ++ (taon-taon) every year > manaon, taunan

:: person, people > katao

:: (tauhan) follower, character in a play * taong

:: (panauhin) visitor, guest :: black veil used in mourning

:: (taga-tao) person who remains at home or :: container for water

office to watch over it

:: (pagkatao) upbringing, character, humanity * taos

:: (katauhan) personality, reputation ++ profound, sincere, deepfelt

:: (pagsasatao) personification ++ (taos-puso) sincere, heartfelt

:: (taong-bahay) housekeeper

:: (sangkatauhan) mankind, humanity * tapa

++ (panao) personal :: dried or smoked meat

++ (matao) crowded with people :: (tapahan) smokehouse

++ (makatao) human

++ (katauhan) sexual * tapadera

T1) Tao po? :: cover for a pot

E1) Someone here?

* tapak

* taob ------UM: tumapak,, tumatapak, tatapak

------UM: tumaob,, tumataob, tataob -----MAG: magtapak, nagtapak, nagtatapak,

magtatapak

------AN: tapakan, tinapakan, tinatapakan, ++ (matapat) honest, truthful, sincere, loyal

tatapakan ++ (mapagtapat) veracious

--------: to tread on, to lay the foot on, to step

on, to go barefoot * tapatan

:: footstep :: short cut

:: (tapakan) trample ++ frankly

:: (pananapak) stepping on

++ barefoot * tapaw

------AN: tapawan

* tapal --------: to surpass

-----MAG: magtapal, nagtapal, nagtatapal, :: surpassing

magtatapal

-------I: itapal, itinapal, itinatapal, itatapal * tapay

--------: to patch, to apply on :: dough

:: patch :: (tinapay) bread

:: (tapalan) plaster

:: (panapal) something used as a patch * tapayan

:: large earthen jar for water storage

* tapalang

:: species of mussel * tapete

:: tablecloth {die Tischdecke}

* tapaludo

:: mudguard * tapi

-----MAG: magtapi, nagtapi, nagtatapi,

* tapang magtatapi

:: (katapangan) bravery, courage -------I: itapi, itinapi, itinatapi, itatapi

++ (matapang) brave, courageous --------: to wrap a piece of cloth around the

body

* tapas :: piece of cloth usually wrapped around the

:: lopping of trees, de-husking of coconuts body or wrapped from the waist down

:: apron > panapi, tapis

* tapat

------UM: tumapat,, tumatapat, tatapat * tapik

-----MAG: magtapat, nagtapat, nagtatapat, ------UM: tumapik

magtatapat --------: to chuck

-------I: itapat, itinapat, itinatapat, itatapat ------IN: tapikin

--------: to stand in front of, to put directly in front --------: to tap

of, to tell the truth, to be honest :: light tap

------IN: tapatin, tinapat, tinatapat, tatapatin

--------: to tell the truth to * tapil

--Pas: ipagtapat :: short digging stick

--------: to confide ++ flat-nosed

:: place in front, that which is across ++ with a flat forehead

:: (katapatan) honesty, reliability

:: (pananapat) serenading * tapilok

:: (patumapat) hypocrisy ------MA: matapilok

:: (pagtatapat) allegiance, confession --------: to sprain the ankle

:: (pagkamatapat) truthfulness

++ in front of * taping

++ (tapat-tapat) facing each other :: animal pest

++ (katapat) opposite :: facial dirt

:: facet [gem]

* tapiserya

:: tapistry * tapsi

:: a dish [tapa + sinangag]

* tapiyoka

:: tapioca * tapsigaw

:: a dish [tapa + sinangag + lugaw]

* tapon 1

------UM: tumapon,, tumatapon, tatapon * tapsilog

-----MAG: magtapon, nagtapon, nagtatapon, :: a dish [tapa + sinangag + itlog]

magtatapon

-------I: itapon, itinapon, itinatapon, itatapon * tapyas

--------: to spill, to throw away, to cart aside ------UM: tumapyas,, tumatapyas, tatapyas

something --------: to bevel

--Pas: ipagtapon :: facet [as on a cut gem] resulting from

--------: to deport, to exile, to banish chipping or shaping

:: waste material, exile ++ (matapyas) chipped, trimmed

:: (tapunan) garbage dump

T1) Itinapon niya ang lumang tinapay. * tapyok

E1) He threw away the stale bread. ------MA: matapyok

--------: to trip, to twist one's ankle

* tapon 2

:: cork, plug, stopper > panapon * tara 1

:: confused state

* tapong

:: inclusion of a nonfamily member in the * tara 2

preparation or cooking of food > katapong ++ (tara na) come on, let's go



* tapos * tarabilya

-----MAG: magtapos, nagtapos, nagtatapos, :: fastener, catch

magtatapos

--------: to graduate * tarak

------IN: tapusin, tinapos, tinatapos, tatapusin -------I: itarak, itinarak, itinatarak, itatarak

------MA: matapos, natapos, natatapos, ------AN: tarakan, tinarakan, tinatarakan,

matatapos tatarakan

--------: to finish --------: to stab

------AN: tapusan, tinapusan, tinatapusan, :: knife, dagger > panarak, balisong, punyal

tatapusan {der Dolch}

--------: to finish off, to pay last installment of a bill ++ (nakatarak) plunged in [dagger]

-MAKA: makatapos

--------: to achieve * tarakan

:: ending, conclusion > katapusan {das Ende} :: dwarf coconut tree

:: (pagtapos) completion

:: (pagtatapos) graduation, accomplishment * tarang

:: (pagkakatapos) termination :: stamping of feet [in pain or anger]

++ finished

++ (matapos) after > pagkatapos, makatapos * tarangka

++ (pantapos) ultimate :: bar or closing-peg across a door or window >

??? katatapos trangka

:: (panarangka) something used as a door

* tapsak latch

* tariya

* taranta :: number of games to be played before a

------UM: tumaranta,, tumataranta, tataranta winner is declared

--------: to disconcert

------MA: mataranta * tarka

--------: to be confused, to be puzzled :: confused state, annoyance

------IN: tarantahin, tinaranta, tinataranta, ++ (tarkado) confused

tatarantahin

--------: to confuse, to baffle, to bewilder * tarlak

:: (pagkataranta) bewilderment :: species of cane

++ (tarantado) shameless

* taro

* tarapal :: mug, jar

:: tarpaulin

* tarok

* taras ------UM: tumarok

:: frankness in speech, boldness --------: to fathom



* tarat * tarol

:: a bird :: sounding gauge

:: gauze inserted in a wound

* taratitat

:: female pimp * tarong

:: comprehension

* taraumpalit :: (katarungan) justice, equity

:: a plant ++ understood



* taray * taros

++ bratty, sulky, pouting ++ wild, uncontrolled, reckless



* tarheta * tartanilya

:: calling or visiting card :: a carriage



* tari * tarugo

:: gaff, blade attached to a fighting cock :: peg for fastening a door or window



* tarik * tarok

++ steep > matarik ------IN: tarukin

--------: to understand thoroughly, to fathom

* tariktik

:: woodpecker * tarundon

:: pathway between rice paddies

* tarima

:: low bench, low platform * tasa 1

-----MAG: magtasa, nagtasa, nagtatasa,

* taring magtatasa

++ elegant --------: to diet, to limit expenses, to assess

------UM: tumasa,, tumatasa, tatasa

* taripa --------: to estimate, to appraise

:: tariff, charge :: (taga-tasa) assessor

++ (tasado) limited, controlled, on a diet

--------: to seal, to stamp, to mark

* tasa 2 :: imprint, stamp, seal, mark, trademark {die

------AN: tasahan Marke}

--------: to sharpen a pencil :: (panatak) something used for sealing

:: (pantatak) stamp

* tasa 3

:: cup {die Tasse} * tatal

:: (santasa) one cupful :: wood shavings, splinters



* tasak * tatampal

:: stabbing :: a fish



* tasik * tatas

:: brine, salt-water :: (katatasan) fluency

++ (matatas) fluent and clear [speech]

* tasok

:: sliver, peg * tataw

:: doll, mannequin

* tason :: hazy understanding, slight vision of something

:: bowl, bowlful, large cup

* tatlo

* tastas ------IN: tatluhin, tinatlo, tinatatlo, tatatluhin

------UM: tumastas,, tumatastas, tatastas --------: to triple, to divide into three parts

-----MAG: magtastas, nagtastas, nagtatastas, :: (tatluhan) trio

magtatastas :: (pagkatatlo) trinity

------IN: tastasin, tinastas, tinatastas, tatastasin :: (kamakatlo) three days ago

--------: to rip what has been sewn :: (tatlong-hari) Feast of Epiphany

:: rip, run in a stocking ++ three > tres {drei}

:: (panastas) something used to take away ++ (saikatlo) one third

stitching ++ (ikatlo) third > katlo, pangatlo

++ unstitched, ripped ++ (tatlumpu) thirty > treinta {dreissig}

++ (tatlongdaan) 300 > tres siyentos

* tata ++ (makatatlo) three times > makaitlo

:: sign or symbol carved with a knife ++ (tatluhang-buwan) quarterly

++ (tigatlo) three for each

* tatag

-----MAG: magtatag, nagtatag, nagtatatag, * tatsa

magtatatag :: opposition, fault-finding, contradiction

-------I: itatag, itinatag, itinatatag, itatatag

--------: to found, to establish, to organize * tatsing

:: establishment, stability > katatagan, :: coin tossing game

pagtatatag

:: (pagkamatatag) solidarity * tatso

++ (matatag) immovable, uncompromising :: metal casserole dish



* tatak * tatwa

-----MAG: magtatak, nagtatak, nagtatatak, -------I: itatwa, itinatwa, itinatatwa, itatatwa

magtatatak --------: to deny, to disclaim

--------: to imprint

------AN: tatakan, tinatakan, tinatatakan, * tatu

tatatakan :: tattoo > tato

:: alum

* tatyaw

:: breeding cock * tawatawa

:: an orchid

* tawa

------UM: tumawa,, tumatawa, tatawa * taway

-----MAG: magtawa, nagtawa, nagtatawa, :: range

magtatawa :: swing of the arm

------AN: tawanan, tinawanan, tinatawanan,

tatawanan * tawid

--------: to laugh ------UM: tumawid,, tumatawid, tatawid

:: laugh, laughter -----MAG: magtawid, nagtawid, nagtatawid,

:: (mapagpatawa) comedian magtatawid

:: (katatawanan) joke, humor -------I: itawid, itinawid, itinatawid, itatawid

++ (patawa) funny ------IN: tawirin, tinawid, tinatawid, tatawirin

++ (katawatawa) laughable --------: to cross [street, river]

:: crossing, the act of crossing or going across

* tawad [street, river, stretch of country]

------UM: tumawad,, tumatawad, tatawad :: (itatawid) ferry

-------I: itawad, itinawad, itinatawad, itatawad :: (panawid) something used carry across

------IN: tawarin, tinawad, tinatawad, tatawarin

------AN: tawaran, tinawaran, tinatawaran, * tawig

tatawaran :: protruding length of something extending

--------: to bargain, to ask for a discount horizontally

:: discount, reduction in price

:: (pagtawad) bidding * tawil

:: (mananawad) bidder :: pendant, something hanging loosely

:: (pananawad) haggling

:: (kapatawaran) absolution, forgiveness * tawilis

++ (walang tawad) fixed price [no discount, no :: a fish

bargain]

* tawilwil

* tawag ++ extended too long horizontally

------UM: tumawag,, tumatawag, tatawag

-----MAG: magtawag, nagtawag, nagtatawag, * tawisk

magtatawag ++ awry, unbalanced.

------MA: matawag, natawag, natatawag,

matatawag * tawpe

------IN: tawagin, tinawag, tinatawag, :: bean skin edible wrapping

tatawagin

------AN: tawagan, tinawagan, tinatawagan, * tawsi

tatawagan :: beans preserved in soy sauce

--------: to call

:: call * tawtaw

:: (katawagan) nomenclature, terminology :: jerking a fishing rod

:: (panawagan) call for help {der Hilferuf} :: guess

:: touching or inserting just the tip

* tawak

:: quack doctor with magic saliva * taya 1

------UM: tumaya,, tumataya, tataya

* tawas --------: to stake

-----MAG: magtaya, nagtaya, nagtataya, ++ we [inclusive the person spoken to]

magtataya ++ (tena) Let's go! [tayo na]

-------I: itaya, itinaya, itinataya, itataya T1) Tena, huli na tayo.

--------: to wager, to bet E1) Let's go, we are late.

:: bet

:: (panaya) money intended for betting * tayod

:: (pananaya) betting :: square piece of cloth used for wrapping

:: (panayaan) Casino grains



* taya 2 * tayog

------IN: tayahin :: loftiness, boastfulness

--------: to calculate, to figure out ++ (matayog) high [altitude or elevation]

:: estimate, calculation

* tayom

* tayabak :: indigo plant

:: jade vine

* tayon

* tayabutab :: pendulum swinging

:: damp, soggy soil

* tayong

* tayakad :: temporary suspension of work

:: stilt

:: portable nipa shed * taytay

:: bamboo bridge

* tayamutan

:: garbage, rubbish * tayubak

:: scrapings, shavings :: a bird



* tayangkad * tayubay

++ (matayangkad) long-legged ++ smoked [meat, fish]



* tayangtang * tayukod

++ overheated, too dry :: forked pole

++ standing with the body bent forward

* tayo 1

------UM: tumayo,, tumatayo, tatayo * tayungkod

-----MAG: magtayo, nagtayo, nagtatayo, :: improvised walking stick

magtatayo

-------I: itayo, itinayo, itinatayo, itatayo * tayuntong

------AN: tayuan, tinayuan, tinatayuan, tatayuan :: ridge of a roof

---MAGPA: magpatayo :: crest of a wave

--------: to stand, to construct, to build, to let

stand * tayutay

:: (katayuan) location, site, state, rank :: figure of speech

:: (pagtatayo) construction

:: (kinatatayuan) position * tayuto

++ standing > patayo ++ rotten, decayed

T1) Ang bata ay nagbasa nang patayo.

E1) The child read standing. * taywanak

:: thornless bamboo

* tayo 2

* teatro * temahan

:: theater :: slight mutual resentment



* tehero * temperatura

:: tile maker :: temperature

:: (tehuwelo) small tile

* templo

* tekas :: temple

:: swindler

:: (manenekas) cheat, thief, pickpocket * tena

++ let's go, come on [tayo + na]

* tekla

:: teak tree * teneduria

:: bookkeeping

* teklado

:: keyboard * tenga

:: ear > tainga, taynga

* tekniko :: (pananainga) act of listening, growth of

:: technician hangnails

++ technical

* tengang-daga

* teknolohiya :: dried black mushroom

:: technology

* tensyon

* tela :: tension, stress

:: cloth, clothing material, fabric

* tentakulo

* telebisyon :: tentacle

:: television, television set

* tentasyon

* telegrama :: temptation

:: telegram, cable

* tenyente

* telembang :: lieutenant > tininte, tinyente

:: toll of a bell

* teologo

* telepono :: theologian

------UM: tumelepono,, tumetelepono, :: (teolohiya) theology

tetelepono

--------: to phone * teoria

:: telephone :: theory, hypothesis



* teleskopyo * terasa

:: telescope :: terrace



* telon * terenal

:: curtain [in a play] ++ mundane, earthly



* tema * terible

:: theme ++ terrible

* teritoryo

:: territory * tetilya

:: nipple of a bottle

* terko

++ stubborn * tiangge

:: market, sale, bargain > tiyangge

* termino

:: term, condition of a contract * tiba

------UM: tumiba

* termometro --------: to cut down a banana tree or bunch, to

:: thermometer gain in a business deal

++ full of anything

* termos

:: thermos bottle * tibadbad

:: false alarm, wrong news

* terno

:: woman's native costume * tibag

------MA: matibag

* tersero --------: to break up, to disintegrate, to crumble

++ third :: landslide, demolition, excavation

:: native stage play based on the search for the

* tersiyopelo cross

:: velvet

* tibak

* tesis :: foot disease

:: thesis

* tibalaw

* tesoro :: a herb

:: treasure

:: (tesorero) treasurer * tibalbal

++ chubby, flabby

* testador

:: testator [of a will] * tibalsik

:: sputtering of hot embers

* testamento

:: will, testament * tibalyaw

:: verified news

* testigo

:: witness * tibatib

:: pockmarks

* testiltulo :: dirt on the skin

:: testicle, testes

* tibaw

* testimonyo :: feast in memory of a dead relative

:: testimony

* tibay

* testo ---MAGPA: magpatibay

:: text --------: to strengthen, to approve, to confirm

--PAG-AN: pagtibayan

* tetano --------: to enforce

:: tetanus :: vitality, lasting quality

:: (katibayan) certificate, proof * tigagal

:: (pampatibay) strengthening :: restlessness, uneasiness

:: (pagkamatibay) durability

++ (matibay) durable, sturdy, lasting * tigang

++ extremely dry [soil]

* tibi

:: constipation * tigas

---MAGPA: magpatigas

* tibo --------: to harden

------MA: matibo, natibo, natitibo, matitibo :: (katigasan) inflexibility, toughness

--------: to be punctured by glass splinter ++ (matigas) hard, tough, tenacious

:: splinter of glass ++ (tigasin) strong

:: pointed organ in fish or insects which pricks ++ (mapapatigas) tempering



* tibok * tigbi

------UM: tumibok,, tumitibok, titibok :: a shrub

--------: to pulsate, to beat

:: pulse, beat of the heart > pagtibok * tigbin

:: species of crocodile

* tibong

:: trap, snare * tigbuhol

++ steep :: word puzzle



* tibor * tigda

:: large China jar ++ tiptoe



* tibtib * tigdas

:: sugarcane cuttings :: measles



* tibubos * tighaw

++ true, genuine ------UM: tumighaw

--------: to mitigate

* tibuhos ++ not intense, alleviated

:: full length [bamboo, cane]

* tighim

* tibulos :: gentle cough

:: becoming involved unwittingly

* tighoy

* tibusok :: lessening in strength, mitigation

:: perpendicular dive

:: sinking to the bottom * tigi

:: testing the temperature of a liquid

* tigab :: an anchovy

:: weak gasping for breath

* tigib

* tig ++ filled, overburdened, overloaded

++ each {jeder}

* tigil

* tigad ------UM: tumigil,, tumitigil, titigil

:: bamboo basked used for chickens -----MAG: magtigil, nagtigil, nagtitigil, magtitigil

-------I: itigil, itinigil, itinitigil, ititigil

--------: to stop, to discontinue, to suspend

??? matigil * tigpo

:: stop, pause :: target

:: (tigilan) haunt [frequently visited place]

:: (pagtigil) cessation, respite * tigpos

:: (pagkatigil) suspension {die Suspendierung} ------UM: tumigpos

:: (pagpapatigil) stoppage --------: to taste broth

:: (tigil-putukan) ceasefire {der Waffenstillstand}

++ sleepy, not active * tigre

++ (walang-tigil) without stopping :: tiger

T1) Tumitigil ba rito ang bus?

E1) Does the bus stop here? * tigsal

:: barbed fish spear

* tigim

++ dehydrated * tigso

:: barracuda

* tiging

++ dry, barren * tigtig

++ (matigtig) jerky

* tigis

:: pouring liquids * tihaya

:: (tigisan) drip pan ------UM: tumihaya,, tumitihaya, titihaya

++ emptied to the last drop -----MAG: magtihaya, nagtihaya, nagtitihaya,

magtitihaya

* tigiti -------I: itihaya, itinihaya, itinitihaya, ititihaya

:: a fish --------: to lie on one's back



* tigkal * tiheras

:: lump, clod :: folding cot



* tigmak * tiho

------MA: matigmak, natigmak, natitigmak, :: bar of gold

matitigmak

--------: to saturate * tiig

++ soaked, drenched, thoroughly immersed :: a fish



* tigmik * tiim

++ saturated ++ clenched in the jaws

++ steamed, soaked

* tignis

++ melted [butter, fat] * tiin

:: pressing down on something in order to get

* tigok up {das Aufstuetzen}

:: swallowing sound

* tiis

* tigpas -----MAG: magtiis, nagtiis, nagtitiis, magtitiis

:: cutting off in one slash ------IN: tiisin, tiniis, tinitiis, titiisin

--Pas: pagtiisan

* tigpaw --------: to bear, to endure, to suffer

:: nightmare :: (pagtitiis) endurance

:: dipper-shaped crab net ++ (matiis) to be able to endure

++ (matitiis) endurable ---MA-AN: matikman

++ (mapagtiis) long-suffering --------: to experience

++ (mapagtiisan) tolerable :: taste

:: experimenting

* tika

-----MAG: magtika * tikin

--------: to determine, to resolve :: pole

:: a bird

:: intention, determination * tikis

:: slight limp ------IN: tikisin, tinikis, tinitikis, titikisin

--------: to do intentionally against someone

* tikab ++ on purpose, intentionally

:: gasping for breath [dying person] > tikam

* tikitiki

* tikal :: rice bran extract

:: tiredness of the feet

* tikiw

* tikan :: a herb

:: species of mussel

* tiklap

* tikang :: flake

:: loss of enthusiasm ++ detached, disjoined

:: slight limp

* tikling

* tikap :: a bird

:: sudden gasp :: (tinikling) a dance

:: glimmer of a weak light

* tiklis

* tikas :: deep, wide-mouthed basket

:: species of tuber

* tiklop

* tikatik ------UM: tumiklop,, tumitiklop, titiklop

++ light but continuous [rain] -----MAG: magtiklop, nagtiklop, nagtitiklop,

magtitiklop

* tikbalang ------IN: tiklupin, tiniklop, tinitiklop, titiklupin

:: mythological creature --------: to fold

:: fold

* tikha :: (paniklop) folder

:: subject, theme ++ (nakalupi) folded



* tikhim * tikma

:: hem :: agreement, conspiracy > tikmaan

:: gentle cough [to attract attention]

* tikod

* tikho ------UM: tumikod

:: resounding cough [tuberculosis] --------: to limp

:: limp

* tikim

------UM: tumikim,, tumitikim, titikim * tikom

------AN: tikman, tinikman, tinitikman, titikman $ ++ closed, shut

--------: to taste, to sample food

* tikong :: loud crashing sound

:: puffer, globefish

* tilalay

* tikoy :: distant call

:: fried cake :: exposing the defects of another



* tiktak * tilamsik

:: ticking ------UM: tumilamsik,, tumitilamsik, titilamsik

--------: to splash, to spatter

* tiktik :: splash [of water], spark [of fire, especially form

---MA-NG: maniktik, naniktik, naniniktik, a forge]

maniniktik

--------: to spy, to detect * tilandang

:: spy :: scattering in small pieces



* tiktiko * tilandog

:: male quail :: spurt of water



* tiktilaok * tilandoy

------UM: tumiktilaok,, tumitiktilaok, titiktilaok :: upward spurt

:: cry of a rooster

T1) Tumiktilaok ang tandang. * tilao

E1) The rooster crows. :: uvula



* tikwad * tilaok

++ slightly tilted :: crowing of rooster



* tikwas * tilapiya

-------I: itikwas, itinikwas, itinitikwas, ititikwas :: a fish > tilapya, tilapia

--------: to tilt, to raise with a lever

* tilapon

* tikwis ------AN: tilapunan

++ tilted --------: to hit by throwing

:: throw

* tila

++ ended, ceased * tilaris

++ it seems :: jet of water



* tilabsik * tilarok

:: splash of hot liquid :: spurt

:: stain made by a spattering of mud

* tilas

* tilad :: cocoon

------IN: tilarin

:: to chop, split * tilasok

:: small pieces or bits [from cutting or chopping] :: diarrhea



* tilagos * tilay

:: pierced through :: slight burn, scald



* tilagpak * tildi

:: tilde * timbang

------UM: tumimbang,, tumitimbang, titimbang

* tilding -----MAG: magtimbang, nagtimbang,

:: a bird nagtitimbang, magtitimbang

---MA-NG: manimbang

* tilhak ------IN: timbangin, tinimbang, tinitimbang,

:: hiccup, choking sound titimbangin

--------: to weigh, to balance

* tili :: weight

------UM: tumili,, tumitili, titili :: (timbangan) weighing scales > panimbang

--------: to screech ++ balanced, symmetrical > magkatimbang,

---MA-AN: matilihan katimbang

--------: to be flabbergasted ++ (matimbang) heavy

:: sudden shrill cry [fright, pain]

* timbanin

* tililing :: low stool

:: continuous ringing of a bell

* timbaw

* tilin :: something extra added

:: clitoris

* timbog

* tilis :: splashing while swimming

:: lye :: dying with indigo



* tilos * timbok

:: sharp point :: hollow canes immersed in rice deposits as

outlets of heat

* tiltil :: height of a mound

:: nibbling

* timbol

* tilyadora ++ floating

:: threshing machine

* timbon

* timak :: pile [dirt, garbage]

:: lowland with a humid climate

* timbre

* timang :: seal, stamp

++ simple, somewhat dense :: doorbell



* timawa * timbulan

:: freeman, emancipated slave :: float, lifesaver



* timayok * timbuwang

:: chewed cud ++ fallen on one's back



* timba * timig

:: pail, bucket > balde, panimba :: humidity



* timbabalak * timik

:: species of small lizard :: silence

* timlo

:: a dish * timtiman

++ (matimtiman) constant, faithful

* timo

------AN: timuan * timuro

--------: to pierce, to penetrate :: unit of length



* timog * timyas

++ south ++ (matimyas) genuine, pure [love]

++ (timog-kanluran) south-west

++ (timog-silangan) south-east * tina

:: dye, indigo

* timon

:: rudder, helm, steering wheel {das Steuer} * tinag 1

:: (timonel) helmsman {der Steuermann} ------UM: tuminag,, tumitinag, titinag

------IN: tinagin, tininag, tinitinag, titinagin

* timpalak --------: to illuminate, to brighten up, to

:: contest, competition understand, to enlighten

:: shine, illumination

* timpang ++ bright, shiny

++ bow-legged T1) Tuminag ang kanyang mukha sa liwanag

ng araw.

* timpi E1) Her face was illuminated by the sun's light.

-----MAG: magtimpi, nagtimpi, nagtitimpi, T2) Patinagin natin ang bahay na madilim.

magtitimpi E2) Let us brighten up the dim house.

------IN: timpiin, tinimpi, tinitimpi, titimpiin

--------: to control one's self * tinag 2

:: moderation, temperance, control of one's ------MA: matinag

emotion --------: to be able to be moved

:: (katimpian) soberness :: move

:: (pagtitimpi) sobriety ++ (di-matinag) immovable, motionless

++ (matimpi) sober-minded, calm

* tinapa

* timpla :: smoked fish

-----MAG: magtimpla, nagtimpla, nagtitimpla,

magtitimpla * tinasa

--------: to mix, to concoct, to prepare food by :: tongs, pincers

mixing

:: blend, seasoning, mixture * tinaw

:: (pagtimpla) mixing, preparing drinks :: clean liquid

++ (timplado) moderate, tempered, mixed

* tinayubay

++ smoked [meat, fish]

* timpuho

++ squatting * tinda

-----MAG: magtinda, nagtinda, nagtitinda,

* timsim magtitinda

:: wick of an oil lamp -------I: itinda, itininda, itinitinda, ititinda

--------: to sell

* timtim :: goods for sale > paninda

:: tasting without swallowing :: (tindahan) store

:: (tindera) storekeeper, shop-owner >

magtitinda, tindero * tingay

:: (pagtitinda) salesmanship ++ (matingay) neglected, lost sight of

++ (paninda) for sale

* tingga

* tindag :: lead, tin

:: skewered meat

:: (tindagan) skewer * tinggal

:: store, storage

* tindalo ++ stored up

:: a tree

* tinghad

* tindayag ++ with a strained neck from stretching

:: whale

* tinghaw

* tindi ++ exposed to view, visible

---MAGPA: magpatindi

--------: to intensify * tinghoy

:: ponderousness, intensity, gravity, heaviness > :: wick oil lamp

katindihan

:: (panindi) paperweight, something used to * tingi

press down objects ------AN: tingian, tiningian, tinitingian, titingian

:: (pagtindi) intensification > pagkamatindi --------: to retail

++ (matindi) grave, intense, ponderous, heavy :: that which is selling or sold at retail

:: (tagapagtingi) retailer

* tindig :: (pagtingi) retailing

------UM: tumindig,, tumitindig, titindig

-----MAG: magtindig, nagtindig, nagtitindig, * tingin

magtitindig ------UM: tumingin,, tumitingin, titingin

-------I: itindig, itinindig, itinitindig, ititindig ---MAGPA: magpatingin, nagpatingin,

---MA-NG: manindig nagpapatingin, magpapatingin

--------: to put in an upright position, to stand up ------AN: tingnan, tiningnan, tinitingnan,

:: posture, bearing titingnan $

:: (talindig) bristling [hair] --------: to look at, to view, to examine [medical]

---MA-AN: matingnan

* tinga --------: to happen to see

:: foreign matter between the teeth :: look, view, sight

++ (tangko) Let me see! [tingnan ko]

* tingadngad T1) Tingnan mo ang mga punong-kahoy.

++ with one end higher than the other E1) Look at the trees.

T2) Tingnan ko nga.

* tingala E2) Let me see.

------UM: tumingala,, tumitingala, titingala T3) Tangko nga, ngayon ko lang nakita iyan.

--------: to look up E3) Let me see, I haven't seen that yet.

-------I: itingala, itiningala, itinitingala, ititingala

--------: to turn upward, to raise upward * tingka

++ with face looking upward > patingala :: crop of fowls



* tingaro * tingkab

:: erection of the penis ++ forced open [locks]

++ erect

* tingkad * tinloy

:: brightness of color :: a grass

:: intensity of heat

++ (matingkad) bright [colored] * tino

:: (katinuan) sanity, sense, seriousness

* tingkal ++ (matino) sane, full of common sense,

:: clod, lump of earth sensible



* tingkala * tinola

:: understanding :: a dish



* tingkayad * tinta

------UM: tumingkayad :: ink

--------: to squat :: (tintero) inkwell > tinteruhan



* tingsim * tinte

:: lampwick :: tint



* tingting * tinton

:: stickbroom, ribs of palm -------I: itinton, itininton, itinitinton, ititinton

--------: to guide at the start

* tinidor

:: fork * tintinpiye

:: buffet, light meal

* tinig

:: voice * tinto

:: (katinig) consonant :: red wine > tintodulse

:: (palatinigan) phonetics

:: (talatinigan) pronouncing dictionary * tintura

:: tincture

* tinik

------AN: tinikan, tininikan, tinitinikan, titinikan * tipa

--------: to dethorn, to debone ------UM: tumipa

:: thorn --------: to press the keys [piano, typewriter]

:: fishbone :: (tipaan) keyboard > tipahan

++ (matinik) thorny

* tipak

* tining ------UM: tumipak,, tumitipak, titipak

:: dregs, sediment -----MAG: magtipak, nagtipak, nagtitipak,

++ (matining) tranquil, peaceful magtitipak

------IN: tipakin, tinipak, tinitipak, titipakin

* tinip --------: to chop off a piece or portion of matter,

++ having little to say to hit, to win a fortune

:: piece, lump, chunk, chip > tipakan

* tinis :: (pagtipak) chopping

++ (matinis) shrill, piercing [voice]

* tipaklong

* tinkayad :: a grasshopper

------UM: tuminkayad

--------: to squat * tipan 1

-MAKIPAG: makipagtipan

--------: to date :: type, kind, style

:: (katipan) betrothed :: dent, notch

:: (tipanan) meeting ++ notched, missing a tooth



* tipan 2 * tipol

:: testament :: a bird

T1) Ang librong Genesis ay matatagpuan sa

Lumang Tipan. * tipon

E1) The book of Genesis can be found in the -----MAG: magtipon, nagtipon, nagtitipon,

Old Testament. magtitipon

------IN: tipunin, tinipon, tinitipon, titipunin

* tipas --------: to collect, to gather together, to store

++ cut off in one stroke away

--Pas: pagtipun-tipunin

* tipas --------: to bring together, to assemble

:: escape, avoidance :: collection

:: (tipunan) place of assembly

* tipi :: (katipunan) assembly, federation, association

++ compressed, pressed, solid :: (pagtipun-tipon) rally

:: (pagtitipon) assemblage, roundup

* tipid :: (pagtitipun-tipon) congregation

-----MAG: magtipid, nagtipid, nagtitipid, ++ (mangagtipun-tipon) to congregate

magtitipid

------IN: tipirin, tinipid, tinitipid, titipirin * tiptip

--------: to use economically, to be thrifty :: flake, chip

:: thrift > katipiran

:: (pagtitipid) economy, saving * tipuno

++ (matipid) economical, thrifty, frugal ++ (matipuno) robust



* tipik * tipus

:: small particle :: typhus



* tipil * tipyas

------IN: tipilin ------AN: tipyasan

--------: to shorten, to mold into particles --------: to make a slanting cut

:: particle

* tira

* tiping ------UM: tumira,, tumitira, titira

------IN: tipingin -----MAG: magtira, nagtira, nagtitira, magtitira

--------: to taste without swallowing ---MA-NG: manira, nanira, naninira, maninira

-------I: itira, itinira, itinitira, ititira

* tiplag ------AN: tirahan, tinirahan, tinitirahan, titirahan

:: nervous jerk of the body ------AN: tirhan, tinirhan, tinitirhan, titirhan $

--Pas: manirahan

* tiplas --------: to reside, to dwell, to set aside [food]

:: escape ------IN: tirahin, tinira, tinitira, titirahin

--------: to strike

* tiple ---PA-IN: panirahanin, pinanirahan,

:: treble, soprano voice pinaninirahan, paninirahanin

--------: to relocate people to a new housing site

* tipo :: leftover, remainder

:: (tirahan) home, house > panirahan :: tuberculosis

:: (pagtira) residence, occupation

:: (tinitirahan) residence * tisod

:: (maninirahan) residing ------MA: matisod

:: (pagkamatira) endurance --------: to trip, to stumble

++ (matira) able to endure

++ (nakatira) staying at, residing in * tistis

++ (matitirahan) habitable > matitirhan -----MAG: magtistis

T1) Saan nakatira si Paul? --------: to trim wood into long strips, to remove

E1) Where does Paul live? fibers

:: surgical operation

* tirabuson

:: corkscrew > tribuson * titatita

:: go-between, procurer of a prostitute

* tirador

:: y-slingshot * titi

:: penis > uten, utin

* tirania

:: tyranny * titig

:: (tirano) tyrant ------UM: tumitig,, tumititig, tititig

:: (tiraniko) tyrannical ------AN: titigan

--------: to stare

* tirante

:: suspenders, reins, bra strap * titigil

:: parking

* tirik

------UM: tumirik,, tumitirik, titirik * titik

-----MAG: magtirik, nagtirik, nagtitirik, magtitirik -------I: ititik, itinitik, itinititik, itititik

-------I: itirik, itinirik, itinitirik, ititirik --------: to write down

--------: to look straight upward [delirium], to set :: letter of alphabet, writing, handwriting,

upright [candles] penmanship

:: (tirikan ng kandila) candlestand :: (palatitikan) spelling, orthography

:: (pagkakatitik) lettering

* tirintas

:: braid, pigtail > trintas * titis

-----MAG: magtitis

* tiris --------: to flow continuously

:: act of crushing [lice] between thumbnails :: tobacco ash

:: (titisan) ash tray

* tirya

:: attack, vengeance * tititig

:: stare

* tisa

:: roof tile * titulo

:: chalk :: title, degree [academic], title for land

ownership

* tisay ++ (titulado) titled, with a degree

:: fair skinned lady

:: (tisoy) fair skinned man * tiwa

:: intestinal worm

* tisis

* tiwal

:: hookworm * tiwalwal

++ neglected, abandoned

* tiwakal

---MAGPA: magpatiwakal * tiwangwang

--------: to commit suicide ++ (nakatiwangwang) widely open, totally

:: suicide exposed [to wind and sun]



* tiwala * tiwarik

-----MAG: magtiwala, nagtiwala, nagtitiwala, ------UM: tumiwarik,, tumitiwarik, titiwarik

magtitiwala --------: to somersault

-------I: itiwala -----MAG: magtiwarik, nagtiwarik, nagtitiwarik,

--Pas: paniwalaan magtitiwarik

--Pas: ipagkatiwala --------: to invert

??? pinaniniwalaan ??? ++ upside down, head down, feet up >

-MAGPAKA: magpakatiwala patiwarik

--------: to have trust or confidence in someone

---MA-NG: maniwala, naniwala, naniniwala, * tiwas

maniniwala --MAG-AN: magtiwasan

--------: to believe --------: to seesaw

---PA-IN: paniwalain, pinaniwala, pinaniniwala, ++ not level, tilted

paniniwalain

--------: to make someone believe, to convince * tiwasay

---MAGKA: magkatiwala, nagkatiwala, :: (katiwasayan) ease

nagkakatiwala, magkakatiwala ++ (matiwasay) quiet, calm

--------: to intrust

:: trust, faith, hope * tiya

:: (katiwala) manager, foreman :: aunt > tita, nana

:: (paniwala) belief > paniniwala

:: (pagtitiwala) trust, faith, reliance * tiyab

:: (tiwala sa sarili) self-confidence :: notch cut in posts to help climb

:: (pagkakatiwala) consignment

++ (mapagtiwala) trusting * tiyad

++ (mapatitiwalaan) trustworthy ------UM: tumiyad

++ (mapaniniwalaan) trustworthy, reliable --------: to tiptoe

++ (mapagkakatiwalaan) confidential

* tiyaga

* tiwalag :: patience, perseverance

------UM: tumiwalag,, tumitiwalag, titiwalag :: (pagtitiyaga) forbearance

-----MAG: magtiwalag, nagtiwalag, ++ (matiyaga) constant, patient, persevering

nagtitiwalag, magtitiwalag

-------I: itiwalag, itiniwalag, itinitiwalag, ititiwalag * tiyak

--------: to separate, to resign from, to dismiss, to ------UM: tumiyak,, tumitiyak, titiyak

expel, to remove from ------MA: matiyak

++ (matiwalag) to be dismissed ------IN: tiyakin, tiniyak, tinitiyak, titiyakin

--------: to ensure

* tiwali :: (katiyakan) certainty > pagtiyak

------IN: tiwaliin :: (paniniyak) accusing, assuring

--------: to do the opposite ++ specific, direct, to the point

:: (katiwalian) irregularity ++ (tiyakan) definitely, specifically

++ incorrect, inverted, abnormal, absurd

* tiyakad --------: to include all, do to the fullest

:: bamboo stilts :: (pagtodo) full exertion of strength, betting all

one's money in one game

* tiyan :: (Todos Los Santos) All Saint's Day

------IN: tiyanin, tiniyan, tinitiyan, titiyanin ++ all > todos

--------: to have a stomach ache

:: stomach, belly > sikmura * toga

:: academic gown, judicial robe, cap and

* tiyani gown [for graduation]

:: tweezer

* toge

* tiyap :: bean sprout, mongo shoot > tawgi

-----MAG: magtiyap

--------: to agree * toka

------IN: tiyapin -------I: itoka, itinoka, itinotoka, itotoka

--------: to arrange an appointment with --------: to assign

:: (tiyapan) appointment, agreement :: turn to do

:: (katiyap) accomplice, person meeting

another * tokador

:: ladies' dressing table with mirror

* tiyaw

:: mocking, scoffing * tokayo

:: namesake, person having the same first name

* tiyempo as one's self > kasangay, sangay, tukayo

---MAGKA: magkatiyempo, nagkatiyempo,

nagkakatiyempo, magkakatiyempo * toke

--------: to have the chance to do :: touch, artistic touch

------AN: tiyempuhan, tiniyempuhan,

tinitiyempuhan, titiyempuhan * tokoy

--------: to take the time to do :: goldsmith's working table

---MA-AN: matiyempuhan, natiyempuhan,

natitiyempuhan, matitiyempuhan * tokwa

--------: to be caught in the act :: tofu, pressed soybean curd

:: timing, cadence, rhythm [music]

* tolda

* tiyope :: canvas [cloth], tent

:: cowardly cock in cockfighting

* tolik

* tiyorya ++ multicolored

:: theory

* toma

* tiyuka :: drinking session

:: stick used for threshing grains :: (tomador) alcoholic



* todas * tomo

------IN: todasin :: volume

--------: to consume everything

++ finished, completely consumed, broken * tonelada

:: ton

* todo :: (tonelahe) tonnage

------IN: todohin, tinodo, tinotodo, totodohin

* tong * toto

:: bribe, collection of money :: close friend > katoto



* tono * totoo

:: tone MAGKA: magkatotoo, nagkatotoo,

nagkakatotoo, magkakatotoo

* tonto --------: to materialize

++ silly, stupid ---PA-AN: patotohanan

--------: to prove, to confirm

* topasyo :: (patotoo) confirmation, manifestation,

:: topaz testimony

:: (katotohanan) truth

* topograpiya :: (pagkamakatotohanan) realism

:: topography ++ true, real, genuine, quite, very

++ (totohanin) to be sincere

* toro T1) Totohanin mo ang pangako.

:: bull E1) Be sincere with your promise.

:: (torero) bullfighter

:: (torete) young bull * totoy

++ (torete) crazy :: appellation for a small boy



* tornabiyahe * totso

:: return trip :: a dish



* tornasol * toyo

:: litmus paper :: soy sauce



* torneo * trabaho

:: tournament -----MAG: magtrabaho, nagtrabaho,

nagtatrabaho, magtatrabaho

* tornilyo ------IN: trabahuin, trinabaho, tinatrabaho,

:: screw > turnilyo tatrabahuin

--------: to work

* torno --Pas: pagtrabahuhin

:: windlass, lathe --------: to employ

:: work, job, occupation

* torpe :: (trabahador) worker

++ dull, stupid ++ (matrabaho) laborious



* torre * trabisanyo

:: steeple, tower > tore :: crossbar, tie



* torta * trabyesa

:: omelet > tortilya :: crosstine

:: sleeper in a railway track

* tosi

:: bacon and fried rice * tradisyon

:: tradition

* tosperina ++ (tradisyunal) traditional

:: whooping cough > tuspirina

* trahe

:: suit of clothes

* trianggulo

* trahedya ++ triangular

:: tragedy

* trementina

* traidor :: turpentine

:: traitor

* tribu

* traktilyo :: tribe

:: a fish

* tribuna

* trambia :: tribunal, board of judges

:: streetcar :: (tribunal) court of justice



* tramo * trigo

:: section of a bridge or railroadtrack :: wheat



* tranga * trinangkahan

:: crossbar ++ bolted



* trangkaso * trinidad

:: grippe, influenza > impluensa, trankaso :: trinity



* transmisyon * trinsera

:: transmission :: trench > trintsera



* transpormador * trintas

:: transformer :: braid, pigtail



* transportasyon * tripa

:: transportation :: tripe

:: (tripilya) tripe dish

* trapik

:: traffic > trapico * triplikado

++ triplicate

* trapikante

:: trafficker, trader * tripulante

:: crew

* trapitse

:: sugar mill * trompeta

:: trumpet > trumpeta

* trapo

:: cleaning rag, rag * trono

:: throne

* trato

------IN: tratuhin * tropa

--------: to treat :: troop

:: agreement, contract

* tropeo

* tratado :: trophy

:: treaty

* tropiko :: cellist

++ tropic

* tsikiting

* trosilyo ++ tiny

:: a fish > tursilyo

* tsiko

* troso :: boy

:: log :: (tsika) girl

:: (magtotroso) lumberjack :: (tsikito) young child



* trote * tsimay

:: trot, gallop :: female servant

:: (tsimoy) male servant, houseboy

* tsa

:: tea > tsaa * Tsina

:: (tsarera) teapot :: China

T1) Ibig pa namin ang tsa. :: Chinese > Tsino

E1) We would like more tea.

* tsinelas

* tsabita :: slippers > sinelas

:: a fish

* tsismis

* tsambwa -----MAG: magtsismis, nagtsismis, nagtitsismis,

:: gold shavings magtitsismis

--------: to backbite

* tsampby :: gossip > daldal

:: a berry ++ (tsismoso) gossipy > dalahira, satsat,

daldalera, tsismosa, landi

* tsampaka

:: a shrub * tsisaro

:: pea

* tsampurado :: (tsitsaron-bulaklak) crunchy fried intestines

:: chocolate-flavored porridge

* tsitsirika

* tsapa :: tropical periwinkle

:: badge

* tsoke

* tsarol -----MAG: magtsoke, nagtsoke, nagtotsoke,

:: patent leather magtotsoke

--------: to collide

* tsasko :: impact, collision

:: failure, disappointment

* tsokolate

* tsata :: chocolate

:: bedpan ++ brown

++ flat > tsato

* tsonggo

* tseke :: monkey > unggoy, matsing, bakulaw

:: bank check

* tsubibo

* tselista :: ferris wheel, merry-go-round > tiyubibo

:: (tubero) plumber

* tsuper ++ (matubo) profitable

:: driver [car, boat] ++ (katutubo) native, natural

T1) Tumubo na ang kamatis.

* tsupon E1) The tomato plant already grew.

:: nipple of a bottle T2) Magtubo ka lang nang kaunti.

E2) You should only have a small profit.

* tsuriso

:: pork sausage * tubog

-------I: itubog, itinubog, itinutubog, itutubog

* tsutserias --------: to dip in water, to plate with metal

:: trifles, little unimportant things :: pool of water



* tuba * tubos

:: a native drink, palm sap ---MA-NG: manubos, nanubos, nanunubos,

manunubos

* tubal ------IN: tubusin, tinubos, tinutubos, tutubusin

:: dirty clothes --------: to redeem

:: dirt and sweat :: ransom, redeeming > panubos, pantubos

T1) Manubos ka ng kawawang bata.

* tubayan E1) You redeem the poor child.

:: a potato T2) Tubusin mo ang aking utang.

E2) Redeem my debt.

* tubig

---MA-NG: manubig, nanubig, nanunubig, * tudla

manunubig :: shooting, aiming

--Pas: panubigan :: (tudlaan) target

--------: to urinate ++ (matudla) to be shot

:: water

:: (panubig) urination * tudlang

:: (panubigan) urinal :: prop to keep a window open

:: (pagpatubig) irrigation {die Bewaesserung}

:: (tubig-tabang) freshwater * tudlik

++ (matubig) watery :: apostrophe

++ (panubigin) frequently urinating

++ (pantubig) aquatic, referring to water * tudling

-----MAG: magtudling

* tubo --------: to furrow

------UM: tumubo,, tumutubo, tutubo :: furrow

-----MAG: magtubo, nagtubo, nagtutubo, :: newspaper column

magtutubo

--------: to grow [plants], to gain, to profit, to earn * tudlok

interest :: puncture, prick

---MAGPA: magpatubo :: dot, period

--------: to plant

---PA-IN: patubuhin * tudyo

--------: to cultivate ---MA-NG: manudyo

:: sugarcane --------: to tease, to joke

:: gain, profit, benefit > patubo, interes :: joke, jest

:: (tubuhan) sugarcane plantation or field

:: tube > panubo * tuga

:: telling the truth, confession

++ stupid, gullible * tugon

++ true, correct ------IN: tugunin, tinugon, tinutugon, tutugunin

--------: to answer, to greet, to reply

* tugaga :: answer

:: change for the better, amazement :: (tugunan) exchange of views

++ (katugon) corresponding, equivalent

* tugak

:: a frog * tugtog

++ stupid ------UM: tumugtog,, tumutugtog, tutugtog

------IN: tugtugin, tinugtog, tinutugtog,

* tugatog tutugtugin

:: peak, height, summit, top --------: to play music, to play on an instrument

:: (tugtugin) music > pagtugtog

* tugaygay :: (manunugtog) musician

------AN: tugaygayan ++ (malatugtugin) musical

--------: to follow behind, to trail, to keep track of T1) Tumugtog ka naman ng gitara.

E1) You play the guitar.

* tugda T2) Tugtugin mo nga ang awitin ni Julio Iglesias.

:: spear for catching fish E2) Play the music of Julio Iglesias.

T3) Ibig mo bang makinig ng tugtog?

* tugday E3) Do you wish to hear some music?

:: pole used to hold up nets

* tugot

* tugi ------AN: tugutan

:: wild yam --------: to stop doing

:: stopping

* tugis

------IN: tugisin * tugoy

------: to chase, to pursue :: swing

:: pursuit, chase

* tugya

* tugka :: swaying motion

++ dislodged

* tuhak

* tugma :: egret, night heron

-----MAG: magtugma

--------: to coordinate * tuhod

--MAGKA: magkatugma :: knee

--------: to match

:: verse, rhyme > tugmaan * tuhog

++ (katugma) on good terms with, in rhyme with ------UM: tumuhog,, tumutuhog, tutuhog

-----MAG: magtuhog, nagtuhog, nagtutuhog,

* tugnas magtutuhok

++ thawed, melted, humid -------I: ituhog, itinuhog, itinutuhog, itutuhog

------IN: tuhugin, tinuhog, tinutuhog, tutuhugin

* tugnaw --------: to string together, to thread

++ completely burnt :: string of beads, skewer

T1) Magtuhog ka ng sampung tuyong isda.

* tugno E1) You thread ten dried fish.

:: brine, filtered salt water T2) Tuhugin mo ang laman ng baboy.

E2) Thread the pork meat. E2) Detach Maria's wig.

T3) Ituhog mo kami ng pusit para ihawin.

E3) Thread for us some squid to be grilled. * tuklas

------IN: tuklasin

* tuka --------: to explore

------UM: tumuka,, tumutuka, tutuka ----MAKA: makatuklas

------MA: matuka, natuka, natutuka, matutuka --------: to discover, to find out

---MA-NG: manuka, nanuka, nanunuka, ---MA-AN: matuklasan

manunuka --------: to uncover

------IN: tukain, tinuka, tinutuka, tutukain :: (tagatuklas) scout

--------: to peck

:: bill of a fowl, act of pecking * tuklaw

:: (santuka) one feeding [fowls], one peck :: snakebite

T1) Tumuka ang manok ng bulati.

E1) The hen pecked a worm. * tuklis

T2) Lumayo ka sa manok at baka ka tukain. :: discovery, find

E2) Stay away from the hen or you might get

pecked. * tuklong

T3) Hindi pa marunong manuka ang bibi. :: barrio chapel, temporary shrine

E3) The duck still does not know how to peck.

* tukmo

* tukaki :: small heap or pile

++ with nodding head due to drowsiness >

tukalu * tukmol

:: a bird

* tukang

:: featherless bird * tuko

:: gecko

* tukarol :: measles

:: baby's bonnet, monk's hood :: whale shark



* tukatok * tukod

:: nodding of the head when sleepy -----MAG: magtukod, nagtukod, nagtutukod,

magtutukod

* tukayo --------: to prop

:: namesake ------AN: tukuran, tinukuran, tinutukuran,

tutukuran

* tukil --------: to prop up

:: short bamboo container :: prop

:: (hinukod) posture, stature, appearance

* tuklap

-----MAG: magtuklap, nagtuklap, nagtutuklap, * tukol

magtutuklap :: overripe rice grains

------IN: tuklapin, tinuklap, tinutuklap, tutuklapin ++ even [numbers]

--------: to detach, to remove the skin or cover,

to pry * tukong

++ peeled off, detached ++ tailless

T1) Marunong ka bang magtuklap ng balat ng

ahas? * tukop

E1) Do you know how to skin a snake? ++ covered with the palm of the hand

T2) Tuklapin mo ang peluka ni Maria.

* tukoy -------I: itulad, itinulad, itinutulad, itutulad

------IN: tukuyin --------: to compare, to conform

--------: to mention, to cite --Pas: ihalintulad

:: mention, reference --------: to compare

++ well-experienced, accurate [shooting] :: imitation

:: (tularan) model, pattern to copy

* tukso :: (pagtutulad) simile {der Vergleich}

------UM: tumukso,, tumutukso, tutukso :: (manunulad) imitator

--------: to allure :: (pagkakatulad) analogy

--Akt: magtuksuhan ++ same as, similar to, like that of > katulad

--------: to joke with one another ++ (matutulad) resembling

---MA-NG: manukso, nanukso, nanunukso,

manunukso * tulaga

-------I: itukso, itinukso, itinutukso, itutukso :: small fish net

------IN: tuksuhin, tinukso, tinutukso, tutuksuhin

--------: to tease, to joke, to jest, to tempt * tulak

:: (manunukso) tempter ------UM: tumulak,, tumutulak, tutulak

T1) Mahilig manukso ang batang iyan. --------: to leave by boat

E1) That child is fond of teasing. -----MAG: magtulak, nagtulak, nagtutulak,

T2) Huwag mong tuksuhin si Pedro. magtutulak

E2) Don't tease Pedro. -------I: itulak, itinulak, itinutulak, itutulak

--------: to push

* tuktok :: departure of vehicles

------UM: tumuktok,, tumutuktok, tutuktok :: push, shove

--------: to knock T1) Tumulak siya papuntang Cebu.

------IN: tuktukin, tinuktok, tinutuktok, tutuktukin E1) He left by boat to Cebu.

--------: to tap T2) Magtulak tayo ng sirang kotse.

:: tap, knock E2) Let's push the broken car.

:: top, peak [of head] T3) Itulak natin ang kotse.

:: mountain peak E3) Let's push the car.

:: (katuktukan) zenith

:: (pantuktok) knocker * tulakbahala

:: ballast

* tula

------UM: tumula,, tumutula, tutula * tulakis

--------: to recite a poem :: worthless poetry

:: poem

:: (manunula) poet * tulala

++ (matulain) poetic ------UM: tumulala,, tumutulala, tutulala

T1) Tumula si Maria sa harap ni Pedro. --------: to gape

E1) Maria recited a poem before Pedro. ++ stupid, ignorant



* tulad * tulali

-----MAG: magtulad, nagtulad, nagtutulad, ++ unique, only, alone

magtutulad

--------: to coincide * tulas

------UM: tumulad,, tumutulad, tutulad :: watery feces, gonorrhea

------AN: tularan, tinularan, tinutularan, tutularan

--------: to imitate, to copy * tulasok

------MA: matulad :: severe diarrhea

--------: to resemble

* tulatod ++ (matulin) fast, swift, rapid

:: coccyx

* tulingag

* tulaw ++ stunned, stupefied, stupid

------IN: tulawin

--------: to kill an animal by smashing the head * tulingan

:: tuna fish > tuna

* tulay

:: bridge * tuliro

++ confused, stunned

* tuldik

-----MAG: magtuldik * tulis

--------: to accentuate ------AN: tulisan, tinulisan, tinutulisan, tutulisan

:: accent mark --------: to sharpen

:: point, sharp end

* tuldok ++ (matulis) sharp-pointed

:: period mark

:: (tutuldok) colon * tulisan

:: (tuldok-kuwit) semicolon > tutuldok-kuwit :: highwayman, brigand

:: (panunulisan) brigandage

* tuli

-----MAG: magtuli, nagtuli, nagtutuli, magtutuli * tulo

------IN: tuliin, tinuli, tinutuli, tutuliin ------UM: tumulo,, tumutulo, tutulo

--------: to circumcise ---PA-IN: patuluin, pinatulo, pinatutulo,

:: circumcision > pagtutuli patutuluin

++ circumcised --------: to drain, to drip

:: drip, leak

* tulig :: (pagtulo) leakage

------MA: matulig, natulig, natutulig, matutulig T1) Tumulo ang tubig-ulan sa loob ng bahay.

--------: to be deafened by noise E1) The rainwater dripped inside the house.

:: lance, spear

++ deafened by noise * tulod

T1) Takpan mo ang iyong tenga at baka ka :: young shoot of a banana tree

matulig sa ingay ng paputok.

E1) Cover your ears so you won't be deafened * tulog

by the noise of the firecracker. ------MA: matulog, natulog, natutulog,

matutulog

* tuligsa ------AN: tulugan, tinulugan, tinutulugan,

------UM: tumuligsa tutulugan

--------: to attack in words, to censure --------: to sleep, to go to bed

------IN: tuligsain ---MAGPA: magpatulog

--------: to assail --------: to put to sleep

:: verbal attack -MAKA: makatulog, nakatulog, nakatutulog,

makatutulog

* tulikan --------: to be able to sleep

:: multicolored rooster :: sleep > pagtulog

:: (tulugan) sleeping place

* tulin :: (silid-tulugan) bedroom

------UM: tumulin ++ asleep, sluggard

--------: to accelerate ++ (pampatulog) anesthetic, hypnotic

:: rapidity > katulinan

T1) Matulog ka ng maaga para maaga kang ---MAGPA: magpatuloy, nagpatuloy,

magising. nagpapatuloy, magpapatuloy

E1) You should sleep early so you could wake --------: to accommodate, to put up [for some

up early. time]

T2) Nakatulog kagabi ang maysakit. :: (tuluyan) lodging

E2) The sick was able to sleep last night. :: (tuluyan) prose

:: (pagtuloy) progress

* tulong :: (pagtutuloy) continuation > pagpapatuloy

------UM: tumulong,, tumutulong, tutulong ++ Come in!

-----MAG: magtulong, nagtulong, nagtutulong, ++ (patuloy) constant, continuous

magtutulong T1) Tumuloy tayo sa bahay namin.

--MAG-AN: magtulungan E1) Let's stay first in our house.

-MAKIPAG: makipagtulungan T2) Magtuloy ka na sa iyong paglalakad.

------AN: tulungan, tinulungan, tinutulungan, E2) You continue walking.

tutulungan T3) Ituloy mo na ang iyong pagkanta.

--------: to help E3) Continue with your singing.

:: help

:: (katulong) helper, maid, houseboy * tulsok

:: (pagtutulong) cooperation :: piercing, small hole made by piercing

:: (pagtutulungan) collaboration >

pakikipagtulungan * tultol

++ (matulungin) helpful, cooperative > :: plumbline used for leveling

matutulungin :: guidance

T1) Tumulong tayo sa mga nasalanta ng baha.

E1) Let us help those flood victims. * tulya

T2) Tulungan mo ang mga nasalanta ng baha. :: a clam

E2) Help the flood victims.

T3) Ang mga tao ay mabubuti at matulungin. * tulyapis

E3) The people are friendly and helpful. :: useless things

:: undeveloped rice grains

* tulos

------AN: tulusan * tuma

--------: to stake out a place :: pubic louse

:: stake

:: pike * tumag

:: dunce, dolt, blockhead

* tulot ++ dunce, doltish, blockheaded

:: approval, sanction, permission

* tumal

* tuloy :: slowness or dullness in business > pagpaumal

------UM: tumuloy,, tumutuloy, tutuloy ++ (matumal) slow in business

-----MAG: magtuloy, nagtuloy, nagtutuloy,

magtutuloy * tumali

-------I: ituloy, itinuloy, itinutuloy, itutuloy :: bamboo stud used in the framework of a wall

------AN: tuluyan, tinuluyan, tinutuluyan,

tutuluyan * tumalula

--Pas: ipagpatuloy :: a long, thin rattan

--------: to continue, to go ahead, to come in, to

enter, to stay in a place temporarily * tumana

---PA-IN: patuluyin, pinatuloy, pinatutuloy, :: farmland

patutuluyin

* tumba :: route, course

------UM: tumumba,, tumutumba, tutumba

-----MAG: magtumba, nagtumba, nagtutumba, * tumpak

magtutumba :: (katumpakan) precision

------MA: matumba, natumba, natutumba, :: (katumpakin) accuracy, correctness

matutumba ++ correct, right, proper

-------I: itumba, itinumba, itinutumba, itutumba

--------: to fall down, to topple, to tumble, to * tumpik

push over :: prudishness, squeamishness

++ fallen down

T1) Tumumba ang puno sa harap ng bahay. * tumpok

E1) The tree fell infront of the house. -----MAG: magtumpok, nagtumpok,

T2) Magtumba ka ng punong-kahoy. nagtutumpok, magtutumpok

E2) You push over the tree. -------I: itumpok, itinumpok, itinutumpok,

T3) Itumba mo ang timba ng tubig. itutumpok

E3) Turn over the pail of water. --------: to make a heap or pile, to pile up

:: heap, pile, unit of measure [tomatoes, garlic,

* tumbaga shrimps]

:: copper and gold alloy

* tumuro

* tumbalik :: span between thumb and forefinger

++ inverted, upside down, ironical

* tuna

* tumbas ++ sunk, submerged, collapsed

------UM: tumumbas,, tumutumbas, tutumbas

------AN: tumbasan, tinumbasan, tinutumbasan, * tunaw

tutumbasan -----MAG: magtunaw, nagtunaw, nagtutunaw,

--------: to equal, to counterbalance, to match magtutunaw

:: (tumbasan) ratio, exchange of an equal ------UM: tumunaw,, tumutunaw, tutunaw

amount ------MA: matunaw, natunaw, natutunaw,

++ (katumbas) equal, enough matutunaw

T1) Tumumbas ang kanyang donation sa aming ------IN: tunawin, tinunaw, tinutunaw, tutunawin

kahilingan. --------: to melt, to dissolve, to digest

E1) Her donation matched our request. :: (pagkatunaw) digestion, liquefaction

T2) Tumbasan natin ang donasyon nila. ++ melted, liquefied

E2) Let's match their donation.

* tunay

* tumbok ---MAGPA: magpatunay

------MA: matumbok, natumbok, natutumbok, ---PA-AN: patunayan

matutumbok ----MAPA: mapatunayan

--------: to be hit --MAPAPA: mapatunayan

:: (katumbukan) focus --------: to prove, to testify

++ directly hit :: (patunay) proof, testimony, warrant

:: (katunayan) evidence, reality

* tumbong :: (pagpapatunay) testimonial

:: rectum, anus ++ genuine, true, real



* tumok * tundo

:: thick growth of tall grass ------UM: tumundo

--------: to prick

* tumpa

* tundok * tungkab

------UM: tumundok ------UM: tumungkab

--------: to pierce with a skewer --------: to dislodge

++ forced opened, forced out of place

* tungag

++ stupid, dull * tungki

:: tip, point

* tunganga

------UM: tumunganga * tungko

--------: to stare at stupidly :: tripod, tripodal stove

++ agape

++ (nakatunganga) open-mouthed [curious, * tungkod

surprised] -----MAG: magtungkod, nagtungkod,

nagtutungkod, magtutungkod

* tungaw -------I: itungkod, itinungkod, itinutungkod,

:: mite, small red chicken tick itutungkod

--------: to walk with a cane

* tungayaw :: cane, walking stick > baston

------UM: tumungayaw,, tumutungayaw,

tutungayaw * tungkol

--------: to swear, to curse, to use bad language :: (tungkulin) duty, obligation

:: (katungkulan) occupation, office, official

* tungga designation

------UM: tumungga,, tumutungga, tutungga ++ (tungkol sa) concerning, about, regarding

------IN: tunggain, tinungga, tinutungga,

tutunggain * tungkos

--------: to drink in gulps [wine] :: something wrapped, especially in cloth or

:: (patungga) toast [in honor of someone] leaves

++ (patungga) drinking in gulps

* tungo

* tunggak ------UM: tumungo,, tumutungo, tutungo

:: (katunggakan) frivolity -----MAG: magtungo, nagtungo, nagtutungo,

++ stupid, foolish [women] magtutungo

-------I: itungo, itinungo, itinutungo, itutungo

* tunggali --------: to go to, to bow [one's head]

-MAKIPAG: makipagtunggali ---PA-AN: patunguhan

--------: to compete, to fight --------: to go to a certain place

---KA-IN: katunggaliin ----MAKI: makitungo

--------: to oppose, to dispute --------: to deal with, to act toward

:: conflict, debate :: goal, purpose, direction

++ (magkatunggali) antagonistic :: (tunguhan) destination place where people

usually go

* tunggol ++ (patungo) in the direction of, towards

++ beheaded, decapitated

* tungod

* tunghay ------MA: matungod

------UM: tumunghay,, tumutunghay, tutunghay --------: to appertain, to concern

-------I: itunghay, itinunghay, itinutunghay, -------I: itungod, itinungod, itinutungod,

itutunghay itutungod

--------: to look at --------: to refer to someone's attention

++ (tungod sa) concerning, pertaining to

* tuos

* tungtong ------UM: tumuos,, tumutuos, tutuos

:: cover for pots --------: to compute

-----MAG: magtuos, nagtuos, nagtutuos,

* tunod magtutuos

:: arrow, shaft ------IN: tuusin, tinuos, tinutuos, tutuusin

:: candle-like shoot of a banana plant --------: to make an accounting of, to settle

differences

* tunog :: computation

:: sound, noise :: (taga-tuos) accountant

:: (katunugan) resonance :: (pagtutuos) showdown {die Machtprobe}

++ (matunog) resounding, alert ++ computed



* tunsoy * tupa

:: adult fimbriated herring :: sheep



* tunton * tupad

:: giving guidance at the start, tracing the path, ------UM: tumupad,, tumutupad, tutupad

tracing the source ------IN: tuparin, tinupad, tinutupad, tutuparin

:: (tuntunin) rule, principle --------: to comply with, to accomplish what is

required or agreed upon

* tuntong ---MAGPA: magpatupad

------UM: tumuntong,, tumutuntong, tutuntong -------I: isakatuparan, isinakatuparan,

--------: to step on, to tread on isinasakatuparan, isasakatuparan

--------: to execute

* tuod --IPA: ipatupad

------AN: turan $ --------: to enforce, to have something

--------: to mention, to guess the answer of a performed

riddle :: (pagtupad) compliance, execution

------MA: maturan $ :: (katuparan) accomplishment, fulfillment

--------: to be able to mention, to guess the :: (taga-tupad) executor

answer

:: stump of a tree * tupada

:: answer of a puzzle or riddle :: picnic

:: (katuturan) meaning, importance, term, use, :: illegal cockfighting

utility, answer to a riddle

* tupi

* tuon ------UM: tumupi

---MAGKA: magkatuon ------IN: tupiin

--------: to conspire ------AN: tupian

------AN: tuunan --------: to fold

--------: to press down on :: hem, fold, pleat

:: pressure point

:: accomplice > katuon * tupik

:: large china jar

* tuong

:: bucket, pail, round water tank * tupok

------MA: matupok, natupok, natutupok, tutupok

* tuop ------IN: tupukin, tinupok, tinutupok, tutupukin

:: covering with the palm --------: to raze

++ completely burned, burnt to ashes

:: (pagtuturo) education, teaching

* turbante :: (tagapagturo) instructor

:: turban T1) Ituro mo sa akin ang daan.

E1) Show me the way.

* turbina

:: turbine * turok

-----MAG: magturok, nagturok, nagtuturok,

* turing magtuturok

------UM: tumuring -------I: iturok, itinurok, itinuturok, ituturok

--------: to modify [grammar] ------IN: turukin, tinurok, tinuturok, tuturukin

-----MAG: magturing, nagturing, nagtuturing, ------AN: turukan, tinurukan, tinuturukan,

magtuturing tuturukan

--------: to give the answer to a riddle --------: to pierce [pin, needle], to give an

-------I: ituring, itinuring, itinuturing, ituturing injection

--------: to treat someone in a certain way, :: puncture

usually with respect and natural affection :: (turukan) pin cushion

:: treatment, attitude

:: (panuring) modifier * turol

T1) Ituring mong tunay na anak ang iyong ++ affirmative, indicative [grammar]

ampon.

E1) Treat your adopted child as though he was * turon

your own. :: fritters in lumpiya wrapper



* turista * turong

:: tourist :: nipa leaf hat

:: (turismo) tourism

* tursil

* turkesa :: twisted silk cord

:: turquoise

* turumpo

* turnilyo :: toy top, spinning top

:: screw

* tusino

* turno :: bacon

-----MAG: magturno, nagturno, nagtuturno,

magtuturno * tuso

--------: to alternate with each other :: (katusuhan) astuteness

:: turn, alternation ++ (matuso) shrewd, astute, cunning



* turo * tusok

-----MAG: magturo, nagturo, nagtuturo, ------UM: tumusok,, tumutusok, tutusok

magtuturo --------: to prick

-------I: ituro, itinuro, itinuturo, ituturo -----MAG: magtusok, nagtusok, nagtutusok,

------AN: turuan, tinuruan, tinuturuan, tuturuan magtutusok

--------: to teach, to point --------: to impale

:: (panuro) pointer, indicator -------I: itusok, itinusok, itinutusok, itutusok

:: pointing --------: to inject

:: teaching, instruction ------AN: tusukan, tinusukan, tinutusukan,

:: (turuan) student tutusukan

:: (turu-turo) restaurant where one points out --------: to pierce, to perforate

what one wants

:: act of piercing or perforating with a pointed

object * tutop

:: (tusukan) pin cushion ------AN: tutupan

:: (pantusok) prong {die Zacke} --------: to line, to trim

:: lining, trimming at the edges

* tustado ++ caught in the act

------IN: tustahin, tinusta, tinutusta, tutustahin ++ covered with the hand

--------: to toast

++ toasted * tutsang

:: short hair on a woman's head

* tustos

-----MAG: magtustos, nagtustos, nagtutustos, * tutubi

magtutustos :: dragonfly > hintutubi

-------I: itustos, itinustos, itinutustos, itutustos

------AN: tustusan, tinustusan, tinutustusan, * tutuli

tutustusan ------AN: tutulihan, tinutulihan, tinututulihan,

--------: to support financially tututulihan

:: (pagtustos) provision --------: to clean out earwax

:: (tagapagtustos) supplier :: ear wax

:: (hinuli) removal of earwax

* tuta T1) Inalisan ng tutuli si Raul ni Tessie.

:: puppy E1) Tessie removed Raul's ear wax.



* tuto * tutunawin

------MA: matuto, natuto, natututo, matututo :: dissolved

---MA-AN: matutuhan

--------: to learn, to become skillful * tutuntongan

--Pas: tuturuan :: scaffold

--------: to teach

:: learning * tuwa

:: (patuto) guide ------MA: matuwa, natuwa, natutuwa,

:: (panuto) ruler matutuwa

:: (kapanutuhan) discipline --------: to become glad, to be happy

:: joy, pleasure, gladness > katuwaan,

* tutok kakatuwaan

-------I: itutok, itinutok, itinututok, itututok :: (pagkakatuwa) merriment

--------: to aim ++ (kakatuwa) freak, queer, whimsical

------AN: tutukan, tinutukan, tinututukan, T1) Sa tuwa't ligaya ay magkasama sila.

tututukan E1) In gladness and happiness they are

--------: to stick up [in holdup] together.

:: direction of a point or end of a weapon T2) Natutuwa kami kami sa pagparito ninyo.

E2) We are happy that you came.

* tutol

------UM: tumutol,, tumututol, tututol * tuwad

--------: to object, to protest, to disagree -------I: ituwad, itinuwad, itinutuwad, itutuwad

:: objection, protest > pagtutol --------: to bend over

++ habitually opposing others :: (tuwaran) bending down with raised buttocks



* tutong * tuwalya

:: burnt rice sticking to the bottom of the pot :: towel > twalya

++ burnt

* tuwang * tuyot

------UM: tumuwang ------IN: tuyutin, tinuyot, tinutuyot, tutuyutin

--------: to help carry a load --------: to overdry, to make wither

:: (katuwang) partner ++ (tuyot) extremely dry

++ coordinate [grammar], supported on both

sides * uban

++ (tuwang-tuwang) in pairs :: gray hair

++ (ubanin) gray-headed

* tuwerka

:: nut [carpentry] * ubas

-----MAG: mag-ubas, nag-ubas, nag-uubas,

* tuwing mag-uubas

++ every, each time, always --------: to wear again something already used

:: grape

* tuwid :: (ubasan) vineyard

------UM: tumuwid,, tumutuwid, tutuwid

-----MAG: magtuwid, nagtuwid, nagtutuwid, * ubaya

magtutuwid :: relinquishment

-------I: ituwid, itinuwid, itinutuwid, itutuwid

------IN: tuwirin, tinuwid, tinutuwid, tutuwirin * ubi

--------: to become straight, to straighten out :: yam

:: (daang tuwiran) shortcut ++ purple

:: (pangangatwiran) reasoning, logic

++ (matuwid) straight, direct, correct, to the * ubliga

point ------MA: maubliga

--------: to obligate

* tuya

------UM: tumuya,, tumutuya, tutuya * ubo

---MA-NG: manuya, nanuya, nanunuya, ------UM: umubo,, umuubo, uubo

manunuya -----MAG: mag-ubo, nag-ubo, nag-uubo, mag-

------IN: tuyain, tinuya, tinutuya, tutuyain uubo

--------: to be sarcastic or ironical, to ridicule ------IN: ubuhin, inubo, inuubo, uubuhin

:: sarcasm > pagtuya --------: to cough

:: a herb :: cough

:: act of transplanting

* tuyo

-----MAG: magtuyo, nagtuyo, nagtutuyo, * ubod

magtutuyo :: core, gist, center

---MAGPA: magpatuyo :: soft pith of palm, pith of coconut trunk

------MA: matuyo, natuyo, natutuyo, matutuyo

------IN: tuyuin, tinuyo, tinutuyo, tutuyuin * ubos

--------: to dry ------UM: umubos,, umuubos, uubos

:: dried fish ------IN: ubusin, inubos, inuubos, uubusin

:: (patuyuan) dryer, drying place --------: to consume, to eat up, to finish off

:: (pagkatuyo) dryness ------MA: maubos, naubos, nauubos, mauubos

++ dry, dehydrated, dried --------: to outwear

:: consuming

* tuyong :: (pagkaubos) exhaustion

:: water added to make up for water lost ++ consumed, all gone

[cooking]

* ubra

:: loose bowel movement after taking a laxative --------: to trace the origin or source of

++ possible, useable, acceptable > obra :: root

:: vein, artery

* udlot ++ (kaugat) sharing the same root

:: sudden stop or drawing back [grammatical]



* udyok * ugit

-----MAG: mag-udyok, nag-udyok, nag-uudyok, ------UM: umugit,, umuugit, uugit

mag-uudyok --------: to steer, to manage

----MANG: mang-udyok, nang-udyok, nang-

uudyok, mang-uudyok * ugma

------AN: udyukan, inudyukan, inuudyukan, -------I: iugma, inugma, inuugma, iuugma

uudyukan --------: to join, to fit

--------: to induce, to incite, to prod :: connection

:: urge, incitement, inducement :: (kaugmaan) harmony

++ well-adjusted, fit, proper

* ug-og ++ (magkakaugma) coherent

------UM: umug-og,, umuug-og, uug-og

-----MAG: magug-og, nagug-og, naguug-og, * ugnay

maguug-og -----MAG: mag-ugnay, nag-ugnay, nag-uugnay

------IN: ug-ugin, inug-og, inuug-og, uug-ugin -------I: iugnay, inugnay, inuugnay, iuugnay

--------: to shake [a tree] --------: to relate, to connect

---MAGKA: magkaugnay, nagkaugnay,

* uga nagkakaugnay, magkakaugnay

------UM: umuga,, umuuga, uuga -MAKIPAG: makipag-ugnayan

-----MAG: mag-uga, nag-uga, nag-uuga, mag- --------: to correlate

uuga :: (kaugnayan) connection, relation >

------IN: ugain, inuga, inuuga, uugain pagkakaugnay, ugnayan, pag-uugnayan

--------: to shake :: (palaugnayan) syntax

:: (ugaog) act of shaking ++ (kaugnay) connected, related [to each

++ (mauga) wobbly, loose other]



* ugaga * ugod-ugod

++ not able to move or cope with, ------UM: umugod-ugod,, umuugod-ugod,

incapacitated uugod-ugod

--------: to walk like an old person

* ugak ++ extremely weak or feeble due to sickness or

:: sound of deflation old age

++ foolish, stupid

* ugok

* ugali ++ stupid, silly

----MAKI: makiugali

------IN: ugaliin, inugali, inuugali, uugaliin * ugong

--------: to make a custom of ------UM: umugong,, umuugong, uugong

:: custom, habit, tradition, style, manners > --------: to roar

kaugalian :: roaring, howling

++ (kaugalihan) customary

++ (kinaugalian) accustomed, ordinary * ugoy

------UM: umugoy,, umuugoy, uugoy

* ugat -----MAG: mag-ugoy, nag-ugoy, nag-uugoy,

------IN: ugatin, inugat, inuugat, uugatin mag-uugoy

-------I: iugoy, inugoy, inuugoy, iuugoy --------: to take a big bite of

------IN: uguyin, inugoy, inuugoy, uuguyin :: big bite

--------: to swing [cradle, swing]

:: swing, cradle * ukilkil

:: (ugoy-ugoy) prostitute ++ (maukilkil) persistent [asking]



* ugwak * ukit

:: bubbling, gushing up ------UM: umukit,, umuukit, uukit

-----MAG: mag-ukit, nag-ukit, nag-uukit, mag-

* uha uukit

:: cry of a newborn infant ------IN: ukitin, inukit, inuukit, uukitin

------AN: ukitan, inukitan, inuukitan, uukitan

* uhaw --------: to carve, to engrave [sculpture]

------MA: mauhaw, nauhaw, nauuhaw, :: groove, carving

mauuhaw

------IN: uhawin, inuhaw, inuuhaw, uuhawin * ukol

--------: to be thirsty -----MAG: mag-ukol, nag-ukol, nag-uukol, mag-

:: thirst uukol

++ (mauhaw) thirsty --------: to allot {zuteilen}

------MA: maukol, naukol, nauukol, mauukol

* uhay --------: to pertain

:: ear of grain -------I: iukol, inukol, inuukol, iuukol

--------: to intend, to set aside for, to allot

* uhetes :: what something is intended for

:: eyelets [clothes] :: (kaukulan) reference, relation, purpose

++ intended for

* uhiya

------MA: mauhiya * ukupa

--------: to be affected by the evil eye ------UM: umukupa,, umuukupa, uukupa

--------: to engross {an sich reissen}

* uho ---MAGKA: magkaukupa

-----MAG: mag-uho --------: to preoccupy {beschaeftigen}

--------: to pour out, to dump

* ulalo

* uhog :: sweet potato

-----MAG: mag-uhog, nag-uhog, nag-uuhog,

mag-uuhog * ulam

--------: to sniffel, to have a nose run :: main dish of a meal

:: mucus from nose

++ (uhugin) with a runny nose * ulan

++ (malauhog) mucuslike ------UM: umulan,, umuulan, uulan

------IN: ulanin, inulan, inuulan, uulanin

* uka --------: to rain

------IN: ukain, inuka, inuuka, uukain :: rain

--------: to dig out, to hollow out :: (tag-ulan) rainy season

:: cavity, shallow hole :: (ulang-tikatik) light, continuous rain

++ dented, hollowed out ++ (maulan) rainy

++ (ukauka) full of holes

* ulang

* ukab :: lobster

------IN: ukabin, inukab, inuukab, uukabin

* ulap :: charcoal

:: cloud, fog, mist

++ (maulap) cloudy * ulinig

------IN: ulinigin, inulinig, inuulinig, uulinigin

* ulat --------: to listen to

-----MAG: mag-ulat, nag-ulat, nag-uulat, mag- ---MA-AN: maulinigan

uulat --------: to happen to hear

-------I: iulat, inulat, inuulat, iuulat :: sense of hearing

--------: to report

:: report, reckoning, given explanation * ulipores

:: obsequious followers

* ulayaw

:: (pag-uulayaw) pleasant and intimate * uliran

companionship > kaulayaw ------IN: uliranin, inuliran, inuuliran, uuliranin

--------: to imitate [a model], to idealize

* uli :: model, standard, norm, pattern, example

------UM: umuli,, umuuli, uuli

--------: to do again * ulirat

-----MAG: mag-uli, nag-uli, nag-uuli, mag-uuli :: consciousness, sense

----MANG: mang-uli, nang-uli, nang-uuli, mang-

uuli * ulit

-------I: iuli, inuli, inuuli, iuuli ------UM: umulit,, umuulit, uulit

--------: to revert to a former state -----MAG: mag-ulit, nag-ulit, nag-uulit, mag-uulit

------MA: manauli, nanauli, nananauli, ------IN: ulitin, inulit, inuulit, uulitin

mananauli $ --------: to repeat, to renew the action

--------: to return, to revert :: repetition

:: wandering :: (pag-ulit) encore

++ again, once more :: (pag-uulit) repetition

++ (pauli-uli) to and from, going and returning :: (pagkaulit) recurrence

++ again, once more

* uli-uli ++ (makulit) persistent, annoying

:: whirlpool ++ (maulit) repetitious, insistent

++ (paulit-ulit) continual, repeated

* ulian

:: (pagkaulian) senility * ulo

++ forgetful [due to senility], absent-minded > --Pas: panguluhan

ulianin --------: to lead, to preside

:: head

* ulikba :: (uluhan) head [bed, table] > ulunan

:: fowl with dark meat :: (pangulo) leader, president

:: (tagapangulo) chairman

* ulila :: (pag-kapangulo) office of the President

------MA: maulila, naulila, nauulila, uulila :: (pagka-pangulo) presidency

--------: to be orphaned ++ (pampanguluhan) presidential

---MA-NG: mangulila, nangulila, nangungulila,

mangungulila * ulol

--------: to feel like an orphan, to miss one's ------IN: ululin, inulol, inuulol, uululin

parents --------: to fool

:: orphan :: (kaululan) foolishness

++ crazy, foolish, mad

* uling ??? naulol

:: attack by a group of persons on an individual

* ulos

------IN: ulusin, inulos, inuulos, uulusin * umpis

--------: to pierce with a long, pointed weapon ++ deflated



* ulot * umpisa

:: provocation -----MAG: mag-umpisa, nag-umpisa, nag-

uumpisa, mag-uumpisa

* ulpot ------AN: umpisahan, inumpisahan,

:: sticking out [over the surface] inuumpisahan, uumpisahan

--------: to start, to begin

* ulsera :: start, beginning

:: ulcer > ulser

* umpog

* ultimo ----MANG: mang-umpog, nang-umpog, nang-

++ last, final uumpog, mang-uumpog

------MA: maumpog, naumpog, nauumpog,

* ulupong mauumpog

:: poisonous snake -------I: iumpog, inumpog, inuumpog, iuumpog

------IN: umpugin, inumpog, inuumpog,

* uluwa uumpugin

++ sticking out, bulging out --------: to bump one's head against something

hard unintentionally

* umay :: head bump

------MA: maumay

--------: to be tired [of food] * umpok

--MAG-AN: mag-umpukan

* umbok --------: to huddle

------UM: umumbok,, umuumbok, uumbok :: small group of people, gathering

--------: to swell, to bulge

:: bulge, swelling, lump * una

:: convex surface ------UM: umuna,, umuuna, uuna

------MA: mauna, nauna, nauuna, mauuna

* umbong ---MA-NG: manguna, nanguna, nangunguna,

++ (maumbong) overflowing mangunguna

--------: to go ahead, to go first

* umento ------IN: unahin, inuna, inuuna, uunahin

:: raise, increase in salary --------: to do first

-------I: iuna, inuna, inuuna, iuuna

* umid --------: to put before

++ speechless -MAKIPAG: makipag-unahan

--------: to compete

* umis :: (unahan) front, forepart

------AN: umisan, inumisan, inuumisan, uumisan :: (pamauna) front quarter of an animal

--------: to smile slightly at :: (pagkauna) priority

:: slight smile :: (kaunahan) primacy

:: (pangunguna) precedence, priority

* umit :: (tagapanguna) pioneer

:: theft, pilfering, pickpocketing :: (tagapagpauna) precursor

++ first, prior, earliest > pauna, pang-una

* umog ++ (sauna) old fashioned > sinauna

++ (pamauna) always coming early or first :: howl, cry of cattle

++ (unang-una) the very first

++ (pangunahin) leading, first, foremost * ungas

++ stupid, rude, crude

* unan

:: pillow * unggi

++ tailless [cats, dogs]

* unat

------UM: umunat,, umuunat, uunat * ungguwento

-----MAG: mag-unat, nag-unat, nag-uunat, :: ointment

mag-uunat

------IN: unatin, inunat, inuunat, uunatin * ungkat

--------: to stretch out, to iron ------UM: umungkat,, umuungkat, uungkat

++ straightened out, stretched out -----MAG: mag-ungkat, nag-ungkat, nag-

uungkat, mag-uungkat

* unawa ----MANG: mang-ungkat, nang-ungkat, nang-

------UM: umunawa,, umuunawa, uunawa uungkat, mang-uungkat

-MAKA: makaunawa ------IN: ungkatin, inungkat, inuungkat,

------IN: unawain, inunawa, inuunawa, uungkatin

uunawain --------: to bring up again, to recall

---MA-AN: maunawaan

--------: to understand, to grasp mentally, to get * ungol

the idea of ------UM: umungol,, umuungol, uungol

:: understanding, idea, perception > --------: to growl

pagkakaunawa, pagkaunawa :: grumble, growl

:: (pag-unawa) realization

++ (maunawain) understanding * ungos

:: ledge, projection

* undap :: advantage, superiority

:: flickering of light :: snout, upper lip



* undas * ungot

:: halloween :: mumbling, whining, whimpering



* undayon * unibersidad

:: swing > indayon :: university



* unga * uniporme

------UM: umunga,, umuunga, uunga :: uniform

--------: to moo [cows]

* unlad

* ungab ------UM: umunlad,, umuunlad, uunlad

:: big hole, cavity ---MAGPA: magpaunlad

:: big bite ------IN: unlarin, inunlad, inuunlad, uunlarin

--------: to develop

* ungag :: growth, progress, improvement > pag-unlad,

++ stupid, foolish kaunlaran

++ (maunlad) progressive, prosperous

* ungal

------UM: umungal,, umuungal, uungal * unlak

--------: to roar ------UM: umunlak,, umuunlak, uunlak

---PA-AN: paunlakan :: worm

--------: to oblige, to favor, to give in to a request

* upa

* unlapi ------UM: umupa,, umuupa, uupa

:: prefix ------AN: upahan, inupahan, inuupahan,

uupahan

* unos ---MAGPA: magpaupa

:: thunderstorm ---PA-AN: paupahan

--------: to rent

* unsi :: rent, payment for work done, wages

-------I: iunsi, inunsi, inuunsi, iuunsi

--------: to harness a horse * upak

------AN: upakan, inupakan, inuupakan,

* unsiyami uupakan

++ frustrated, unsuccessful, stunted in growth --------: to eat with relish, to attack cruelly, to

punch

* unsoy :: bark, husk, sheathing

:: coriander

* upang

* untag ++ in order to, so that

------IN: untagin, inuntag, inuuntag, uuntagin

--------: to remind * upas

:: reminder ------AN: upasan, inupasan, inuupasan, uupasan

--------: to remove all the leaves

* untay

++ twisted [rope] * upasala

------IN: upasalain, inupasala, inuupasala,

* unti uupasalain

:: bit, small amount > kaunti --------: to berate, to use abusive language

:: (kauntian) smallness, littleness against

++ (unti-unti) little by little :: berating, abusive language

++ (kaunti) few, little > konti, kakaunti

++ (kaunting) less * upaw

------IN: upawin, inupaw, inuupaw, uupawin

* untik --------: to shave off all hair

:: closeness ++ bald

++ (untik-untik) in small bits

* uplak

* untog :: (kauplakan) extreme hunger

:: bump on the head

* upo 1

* untol ------UM: umupo,, umuupo, uupo

:: sudden stop, temporary stop -----MAG: mag-upo, nag-upo, nag-uupo, mag-

uupo

* untos ------MA: maupo, naupo, nauupo, mauupo

:: decrease -------I: iupo, inupo, inuupo, iuupo

------AN: upuan, inupuan, inuupuan, uupuan

* unyon --------: to sit down, to sit on

:: union, unity -MAKA: makaupo, nakaupo, nakauupo,

makauupo

* uod --------: to be able to sit

:: sitting > paupo :: a bird

:: (upuan) seat

T1) Maupo ka at magpahinga. * urong

E1) Sit down and rest. ------UM: umurong,, umuurong, uurong

T2) Ang upuang ito ay mabuti. -----MAG: mag-urong, nag-urong, nag-uurong,

E2) This seat is comfortable. mag-uurong

T3) Ang bata ay nagbasa nang paupo. -------I: iurong, inurong, inuurong, iuurong

E3) The child read sitting. --------: to step back, to retreat, to move, to take

away [dishes from table]

* upo 2 ------MA: maurong

:: white squash, bottle gourd --------: to be revoked, to be postponed

---MA-NG: mangurong, nangurong,

* upod nangungurong, mangungurong

++ worn out --------: to shrink

:: retreat, backward movement, postponement

* upos > pag-urong

:: cigarette stub or butt :: (pagkakapaurong) repelling, repulse

++ consumed, down to the butt [candles, ++ (urong-sulong) indecisive, hesitating

cigarettes, cigars], submerged ++ (paurong) backward



* uranyo * usa

:: uranium :: deer



* uraw * usad

:: loud cry :: brief movement along the floor by dragging

the buttocks > pag-usad

* uray :: review

:: thorny amaranth weed :: (usaran) simultaneous review



* urbanidad * usal

:: good manners ------IN: usalin, inusal, inuusal, uusalin

--------: to say repeatedly in whispers or chants

* uri

-----MAG: mag-uri, nag-uri, nag-uuri, mag-uuri * usang

--------: to classify :: dripping of candle wax

---MAGKA: magkauri, nagkauri, nagkakauri,

magkakauri * usap

--------: to be of the same kind --Akt: kumausap,, kumakausap, kakausap

:: kind, type, class, category > kaurian -----MAG: mag-usap, nag-usap, nag-uusap,

:: (panguri) predicate mag-uusap

++ (kauri) of the same kind ---KA-IN: kausapin, kinausap, kinakausap,

++ (uri-uri) of all kinds, various kakausapin

++ (magkakauri) homogeneous --Pas: pag-usupan, pinag-usupan, pinapag-

T1) Anong uri ang kanyang relos? usupan, papag-usupan

E1) What kind is her watch? -MAKIPAG: makipag-usap

--------: to talk

* urira ----MAKI: makiusap

:: (urirat) persistent asking --------: to request, to ask for

++ (maurira) inquisitive :: (usapin) lawsuit, case

:: (kausap) person with whom one is conversing

* uriraw :: (usapan) conversation

:: (pakiusap) plea ------UM: umusok,, umuusok, uusok

:: (pangusap) reprimand ------AN: usukan, inusukan, inuusukan, uusukan

:: (pag-uusap) conversation --------: to smoke, to give off fume

:: (usap-usapan) issue ---PA-AN: pausukan

:: (pangungusap) sentence, statement, promise --------: to fumigate

T1) Kausapin mo si Pedro tungkol sa balak mo. :: fume, smoke

E1) Talk with Pedro about your plans. :: (pausok) cigarette lighter, matches

++ (mausok) smoky

* usbong

------UM: umusbong,, umuusbong, uusbong * us-os

-----MAG: mag-usbong, nag-usbong, nag- :: slip, the act of sliding down

uusbong, mag-uusbong

--------: to sprout, to grow, to develop * usyoso

:: young leaves ++ curious



* usig * utab

------UM: umusig,, umuusig, uusig :: mortise made on the side of a board > kutab

------IN: usigin, inusig, inuusig, uusigin

--------: to prosecute, to inquire, to interrogate * utak

:: persecution, investigation > pag-uusig :: brain

:: (taga-usig) prosecutor ++ (mautak) clever



* usisa * utal

-----MAG: mag-usisa, nag-usisa, nag-uusisa, ------UM: umutal-utal,, umuutal-utal, uutal-utal

mag-uusisa --------: to stutter, to stammer

------IN: usisain, inusisa, inuusisa, uusisain ------MA: mautal, nautal, nauutal, mauutal

--------: to inquire --------: to lisp

:: inquiry > pag-uusisa :: (pagkautal) stammer

:: (pagkamausisa) curiousity ++ stammering

++ (mausisa) curious, inquisitive > usisero

* utang

* usli ------UM: umutang,, umuutang, uutang

------UM: umusli,, umuusli, uusli ---MA-NG: mangutang, nangutang,

--------: to protrude, to jut out nangungutang, mangungutang

:: projection ------IN: utangin, inutang, inuutang, uutangin

++ protruding, projecting ------AN: utangan, inutangan, inuutangan,

uutangan

* uso --------: to owe somebody a debt or an account,

------MA: mauso, nauso, nauuso, mauuso to borrow, to ask for a loan

--------: to be in vogue ---PA-IN: pautangin, pinautang, pinauutang,

:: vogue, style pauutangin

--------: to lend

* usog :: debt

------UM: umusog,, umuusog, uusog :: (pautang) loan, credit

-----MAG: mag-usog, nag-usog, nag-uusog, :: (utangero) debtor

mag-uusog :: (pagkakautang) indebtedness

-------I: iusog, inusog, inuusog, iuusog

--------: to move over * utas

:: stomach gas, flatulence --Pas: mautas, nautas, nauutas, mauutas

--------: to have ended or terminated,

* usok consummated

* uwang

* utaw :: coconut beetle

:: soybean

* uwi

* utay ------UM: umuwi,, umuuwi, uuwi

++ (utay-utay) little by little, gradually --------: to return home

-----MAG: mag-uwi, nag-uwi, nag-uuwi, mag-

* util uuwi

:: (utilidad) utility ------IN: uwian, inuwian, inuuwian, uuwian

++ useful --------: to bring home for someone

-------I: iuwi, inuwi, inuuwi, iuuwi

* uto-uto --------: to bring home

:: simpleton, fool ------MA: mauwi

++ foolish, silly --------: to develop into, to happen as a result

---PA-IN: pauwiin, pinauwi, pinauuwi, pauuwiin

* utod --------: to send home

++ cut off at the end, worn-off at the end :: something brought home

:: (uwian) usual time to go home

* utog :: (pag-uwi) returning home

:: libido, sexual urge T1) Iuwi mo ang pagkain.

E1) You bring home the food.

* utong T2) Uwian mo ako ng pagkain.

:: nipple E2) Bring home some food for me.

:: (hingutong) baby's playing with the nipples T3) Iuwi mo ang bata sa bahay.

E3) You take the kid home.

* utos

-----MAG: mag-utos, nag-utos, nag-uutos, mag- * uyam

uutos ----MANG: mang-uyam, nang-uyam, nang-

-------I: iutos, inutos, inuutos, iuutos uuyam, mang-uuyam

------AN: utusan, inutusan, inuutusan, uutusan ------IN: uyamin, inuyam, inuuyam, uuyamin

--------: to command, to give an order --------: to mock, to taunt

:: order, command, rule > kautusan :: mocking, sarcasm

:: (utusan) houseboy, servant, helper, maid :: (mapang-uyam) cynic

:: (pag-uutos) injunction

:: (tagapag-utos) commander * uyan

++ (pautos) imperative :: compensation

++ (palautos) bossy

* uyaw

* ut-ot :: ridicule

------UM: umut-ot,, umuut-ot, uut-ot

--------: to suck the teat of * wagas

++ pure, sincere, genuine, endless, unfeigned,

* utot true

------UM: umutot,, umuutot, uutot

------IN: ututin, inutot, inuutot, uututin * wagayway

--------: to fart -----MAG: magwagayway

:: fart --------: to flutter

------UM: wumagayway,, wumawagayway,

* uwak wawagayway

:: crow -------I: iwagayway, iniwagayway,

iniwawagayway, iwawagayway

--------: to wave about ++ (pangwakas) final, conclusive, last

++ (at sa wakas) finally

* wagi T1) At sa wakas, pagpalain kayo ng Diyos.

-----MAG: magwagi, nagwagi, nagwawagi, E1) Finally, may God bless you.

magwawagi

--Pas: ipagwagi, ipinagwagi, ipinapagwagi, * waklas

ipapagwagi :: ripping

--------: to attain victory, to triumph, to win ++ ripped open

:: winning

:: (pagwawagi) victory * wakli

++ (mapagwagi) triumphant ++ out of sight, misplaced



* waglit * waksi

------MA: mawaglit, nawaglit, nawawaglit, -------I: iwaksi, iniwaksi, iniwawaksi, iwawaksi

mawawaglit --------: to get rid of something by jerking away

--------: to be misplaced, to be mislaid

++ misplaced * wakwak

++ ripped or torn violently [disclosing inner

* wagwag structures]

-----MAG: magwagwag, nagwagwag,

nagwawagwag, magwawagwag * wala

-------I: iwagwag, iniwagwag, iniwawagwag, ------MA: mawala, nawala, nawawala,

iwawagwag mawawala

--------: to dry by shaking up, to shake the dust -------I: iwala, iniwala, iniwawala, iwawala

off, to clean by shaking in water without --------: to disappear, to lose

rubbing --MGA: mangawala

:: a species of rice --------: to disappear [many people]

-MAGPAKA: magpakawala

* wahak --------: to unloose

:: long rip or tear :: (kawalan) loss, lack, absence, negation

:: (kawalaan) nothingness

* wahi :: (pagkakawala) disappearance > pagkawala

------IN: wahiin, niwahi, niwawahi, wawahiin ++ not any, absent, nothing

--------: to part [hair], to disperse ++ (walang laman) empty

:: part [dividing line] ++ (nawala) missing, lost, gone

:: dispersal of smoke or clouds T1) Iniwala ni Pedro ang aking bola.

E1) Pedro lost my ball.

* wakaak

-------I: iwakaak, iniwakaak, iniwawakaak, * walang-muwang

iwawakaak ++ without sense or understanding, ignorant,

--------: to isolate, to exile innocent



* wakas * walas

-----MAG: magwakas, nagwakas, nagwawakas, :: open, clear space

magwawakas

------AN: wakasan, niwakasan, niwawakasan, * walastik

wawakasan ++ wow!

--------: to end, to conclude

:: end, conclusion * walat

++ (wakasan) finally, once and for all ------IN: walatin, niwalat, niwawalat, wawalatin

++ (pawakas) about to end --------: to destroy

++ destroyed, demolish :: (kawani) employee

:: (kawanihan) bureau

* walawala

:: distracting one's attention * waray

:: pretending ignorance or indifference ++ dilapidated



* walay * wardi

------MA: mawalay, nawalay, nawawalay, ------IN: wardihin, niwardi, niwawardi,

mawawalay wawardihin

-----MAG: magwalay, nagwalay, nagwawalay, --------: to do carelessly

magwawalay

-------I: iwalay, iniwalay, iniwawalay, iwawalay * wari

--------: to separate from, to wean [baby from :: opinion, estimation

the mother's breast] :: (wari-wari) idea, vague opinion

:: separating :: (pagwawari) meditation

++ it seems

* walis

-----MAG: magwalis, nagwalis, nagwawalis, * wasak

magwawalis -----MAG: magwasak, nagwasak, nagwawasak,

------IN: walisin, niwalis, niwawalis, wawalisin magwawasak

--------: to sweep [broom] ------IN: wasakin, niwasak, niwawasak,

:: broom > pangwalis wawasakin

------MA: mawasak, nawasak, nawawasak,

* waliswis mawawasak

:: swishing sound of branches in the wind --------: to destroy completely, to tear down

:: ruin

* waliwali :: (pagkawasak) devastation

:: defective eyesight caused by hunger ++ destroyed

++ close to the time of delivery [pregnant ++ (mapangwasak) ruinous

woman]

* wasik

* walo -------I: iwasik, iniwasik, iniwawasik, iwawasik

++ eight > otso {acht} --------: to ruin, to destroy

++ (walumpu) eighty > otsenta {achtzig}

++ (walongdaan) 800 > otso siyentos * wasiwas

++ (ikawalong) eighth :: waving in the air



* wangis * wasto

---MAGKA: magkawangis -----MAG: magwasto, nagwasto, nagwawasto,

--------: to resemble magwawasto

++ similar, resembling > kawangis ------IN: wastuin, niwasto, niwawasto, wawastuin

--------: to correct, to make right

* wangla :: (kawastuan) correctness, justice

++ similar in appearance ++ correct, right, proper



* wangwang * watak

++ wide-open ++ (watak-watak) scattered, not united,

separated, isolated, dispersed

* wani

:: manner of doing * watawat

:: help :: flag, emblem

------AN: wiligan, niwiligan, niwiwiligan, wiwiligan

* wawa -------I: iwilig, iniwilig, iniwiwilig, iwiwilig

:: estuary, mouth of a river --------: to sprinkle water [on clothes to be

:: (kawawaan) real meaning, point pressed]

:: (pangwilig) sprinkler

* wayway

:: entire length * wiliwid

++ awry, askew {schief}

* webera

:: egg cup * wilwil

:: shaking something violently

* wigwig

------AN: wigwigan, niwigwigan, niwiwigwigan, * windang

wiwigwigan ------IN: windangin, niwindang, niwiwindang,

--------: to sprinkle water on clothes before wiwindangin

ironing --------: to tear to bits

++ torn apart

* wika

------IN: wikain, niwika, niwiwika, wiwikain * wingki

--------: to express verbally ++ slanting, oblique {schraeg}

:: language

:: (wikain) idiomatic expression * wisik

:: (salawikain) proverb > kawikaan -----MAG: magwisik, nagwisik, nagwiwisik,

++ (ikako) said by me, as I said [wika ko] magwiwisik

++ (kamo) you said, as you said [wika mo] ------AN: wisikan, niwisikan, niwiwisikan, wiwisikan

++ (ikamo) as you said [wika mo] --------: to spray liquid or to sprinkle it lightly

T1) Ikamo papasok tayo sa sinehan. :: (pangwisik) sprinkler

E1) You said, we are going to the cinema.

* wisit

* wiklas :: mascot [kept for good luck]

------IN: wiklasin, niwiklas, niwiwiklas, wiwiklasin

--------: to pull apart forcibly * wiswis

:: a grasshopper

* wiklat

------IN: wiklatin, niwiklat, niwiwiklat, wiwiklatin * witwit

--------: to dilate {ausdehnen} ------AN: witwitan, niwitwitan, niwiwitwitan,

wiwitwitan

* wili --------: to shake the finger at

------IN: wilihin, niwili, niwiwili, wiwilihin

--------: to keep one's interest *y

------MA: mawili, nawili, nawiwili, mawiwili ++ and

--------: to become engrossed or interested, to

desire to continue with an experience * yaang

:: enjoyment :: threatening gesture of the hand

:: (pagkakawili) fondness

++ accustomed, fond of * yabag

++ (wiling-wili) feeling at home :: sound of footstep



* wilig * yabang

-----MAG: magwilig, nagwilig, nagwiwilig, ------UM: yumabang,, yumayabang, yayabang

magwiwilig

-----MAG: magyabang, nagyabang, ------UM: yumakap,, yumayakap, yayakap

nagyayabang, magyayabang ----MANG: mangyakap, nangyakap,

---MAGMA: magmayabang nangyayakap, mangyayakap

--Pas: ipagyabang, ipinagyabang, ------IN: yakapin, niyakap, niyayakap, yayakapin

ipinapagyabang, ipagyayabang -------I: iyakap, iniyakap, iniyayakap, iyayakap

--------: to brag, to boast --------: to embrace

:: pride > kayabangan

++ (mayabang) proud, arrogant, boastful > * yakis

palalo, mapagmayabang :: friction, rubbing against

:: sharpening blades

* yabong

++ (mayabong) luxuriant * yakyak

:: growth :: foolish talk

:: act of trampling or crushing

* yagit

:: rubbish * yaman

++ poor, dirty ---MAGPA: magpayaman, nagpayaman,

nagpapayaman, magpapayaman

* yago --------: to enrich

++ sap, juice :: (kayamanan) treasure, wealth

:: (pagkamayaman) richness

* yagong ++ (mayaman) rich, wealthy

:: extreme thinness, emaciation ++ (singyaman) as rich as > kasingyaman

++ (yayat) very thin, emaciated

* yamang

* yagpag ++ while, as, because

:: flapping, fluttering of wings

* yamas

* yagyag :: bagasse, plant residue

------UM: yumagyag,, yumayagyag, yayagyag

--------: to canter {muehelos siegen} * yamba

------AN: yambaan, niyambaan, niyayambaan,

* yahod yayambaan

------UM: yumahod,, yumayahod, yayahod --------: to threaten

--------: to rub with pressure :: threatening gesture



* yakag * yamo

-----MAG: magyakag, nagyakag, nagyayakag, :: stubble [beard or cuttings]

magyayakag

----MANG: mangyakag, nangyakag, * yamot

nangyayakag, mangyayakag ------IN: yamutin, niyamot, niyayamot,

------IN: yakagin, niyakag, niyayakag, yayakagin yayamutin

--------: to invite or induce someone to come ------MA: mayamot, nayamot, nayayamot,

along or do something mayayamot

:: invitation, persuasion --------: to annoy

:: (pagyakag) vocal invitation :: annoyance, boredom > pangyayamot

:: (pagkayamot) displeasure, irritation {der

* yakal Aerger}

:: a tree :: (pagkamayamutin) irritability {die Reizbarkeit}

++ annoyed {veraergert}

* yakap ++ (mayamutin) irritable {reizbar}

++ (mayayamutin) ill-natured {unfreundlich} :: departure

T1) Malaking yamot ang ibinigay sa akin ni Ana. ++ (yaon) that [far, out of sight]

E1) Ana gave me much annoyance.

T2) Huwag mong yamutin ang iyong kapatid. * yapa

E2) Don't annoy your brother. ++ (mayapa) tasteless, with little juice



* yamukmok * yapak

:: annoyance caused by waiting ------UM: yumapak,, yumayapak, yayapak

------AN: yapakan, niyapakan, niyayapakan,

* yamungmong yayapakan

------AN: yamungmungan, niyamungmungan, -------I: iyapak, iniyapak, iniyayapak, iyayapak

niyayamungmungan, yayamungmungan --------: to step on

--------: to place under one's care, to cast a :: footstep, footprint {der Fussabdruck}

shadow on :: (yapakan) footboard

:: luxuriant foliage, shade ++ (nakayapak) barefoot {barfuss}

T1) Huwag mo namang yapakan ang papel.

* yamutmot E1) Please don't step on the paper.

:: rubbish

:: frayed ends of thread * yapos

------UM: yumapos,, yumayapos, yayapos

* yangasngas ----MANG: mangyapos, nangyapos,

:: gritting the teeth nangyayapos, mangyayapos

:: tingling discomfort in the teeth ------IN: yapusin, niyapos, niyayapos, yayapusin

--------: to embrace, to hug

* yangit :: hug

:: fallen dried twigs {getrocknete Zweige} ++ embraced

T1) Huwag mong yapusin si Maria.

* yangkaw E1) Don't embrace Maria.

:: stride, big step {ein grosser Schritt}

* yarda

* yangot :: yard

:: thick beard :: (pangyarda) yardstick {der Massstab}



* yangyang * yari

-------I: iyangyang, iniyangyang, iniyayangyang, ------UM: yumari,, yumayari, yayari

iyayangyan -----MAG: magyari, nagyari, nagyayari,

--------: to dry in the air magyayari

:: (yangyangan) clothesline {die Waescheleine} ----MANG: mangyari, nangyari, nangyayari,

mangyayari

* yanig ------IN: yariin, niyari, niyayari, yayariin

------IN: yanigin, niyanig, niyayanig, yayanigin --------: to finish, to made, to occur, to take

--------: to shake place

:: tremor ------MA: mayari, nayari, nayayari, mayayari

:: (pagkayanig) vibration --------: to be able to make

--Akt: makapangyari

* yantok --------: to dominate, to rule, to govern

:: a species of rattan :: product, power

:: (pangyayari) happening, event,

* yaon circumstance {das Ereignis}

------UM: yumaon,, yumayaon, yayaon :: (pagkakayari) structure {die Struktur}

--------: to leave, to depart, to die :: (ikapangyayari) feasibility {die Machbarkeit}

:: (pagka-kayari) construction, manufacturing ----MANG: mangyaya, nangyaya, nangyayaya,

{die Konstruktion} mangyayaya

:: (kapangyarihan) power, might, control, ------IN: yayain, niyaya, niyayaya, yayayain

authority, right --------: to invite, to induce

++ made, finished :: invitation

++ (yari sa) made of

++ (mangyari) the reason for * yaya 2

++ (mangyari pa) of course :: nursemaid, caregiver

++ (yaring-bahay) homemade > yaring-sarili

++ (makapangyarihan) mighty * yayat

T1) Mangyari pa, nagalit ang mga ito sa kaniya. ++ very thin

E1) Of course, they were upset with him.

* yedra

* yaros :: poison ivy

:: sudden, impatient departure

* yelo

* yasak -----MAG: magyelo, nagyelo, nagyeyelo,

------UM: yumasak,, yumayasak, yayasak magyeyelo

--------: to trample on [plants] --------: to freeze

:: ice {das Eis}

* yasang :: (yeluhan) ice plant

++ rough ++ (may-yelo) cooled with ice, iced

++ dry and brittle ++ (mala-yelo) snowy

T1) Nagyeyelo ang tubig.

* yasyas E1) The water is freezing.

-----MAG: magyasyas

------IN: yasyasin, niyasyas, niyayasyas, * yema

yayasyasin :: egg yolk {das Eigelb}

--------: to scrape off {abkratzen}

* yerbabuwena

* yata :: peppermint

++ I think, maybe, it seems, perhaps

T1) Hindi yata. * yero

E1) I don't think so. :: galvanized iron sheets



* yatab * yeso

:: short hand-sickle :: chalk {die Kreide}

:: plaster of Paris {der Gips}

* yate T1) Ang guro ay gumagamit ng yeso sa

:: yacht pagsulat sa pisara.

T1) May magandang yate ang pangulo. E1) The teacher uses chalk for writing on the

E1) The president has a beautiful yacht. blackboard.



* yatyat * yodo

:: partial corrosion :: tincture of iodine

++ partially corroded

* yugto

* yaya 1 :: act [in a drama]

------UM: yumaya,, yumayaya, yayaya :: part of a series, installment

-----MAG: magyaya, nagyaya, nagyayaya, T1) Ang unang yugto ng drama ay walang-

magyayaya kuwenta.

E1) The first act of the play was uninteresting. :: dent

++ dented

* yugyog T1) May yupi sa tagiliran ng kotse.

------UM: yumugyog,, yumuyugyog, yuyugyog E1) There is a dent in the side of the car.

--------: to shake, to make love T2) Nayupi ang tabi ng awto.

:: (yugayog) violent shaking E2) The side of the car was dented.



* yukayok * yupyop

-----MAG: magyukayok ------UM: yumupyop,, yumuyupyop, yuyupyop

--------: to nod, to droop the head --------: to cover up, to sit on one's eggs

++ with drooping head, crestfallen

{niedergeschlagen} * yurak

------UM: yumurak,, yumuyurak, yuyurak

* yukdo ------AN: yurakan, niyurakan, niyuyurakan,

------UM: yumukdo,, yumuyukdo, yuyukdo yuyurakan

--------: to bend the knee {die Knie beugen} --------: to trample upon with disregard or

disrespect

* yuko T1) Niyurakan ng diktador ang mga karapatan.

------UM: yumuko,, yumuyuko, yuyuko E1) The dictator trampled on the rights.

------UM: yumukod,, yumuyukod, yuyukod $

-------I: iyuko, iniyuko, iniyuyuko, iyuyuko * yuta

--------: to bow one's head, to incline ++ a hundred thousand

:: act of bowing the head > yukod

:: (pagyuko) obeisance {die Verbeugung}

++ (yukos) bent, wrinkled



* yukyok

------UM: yumukyok,, yumuyukyok, yuyukyok

--------: to crouch, to stoop down {sich beugen}

T1) Yumukyok siya sa likuran ng malaking silya.

E1) He crouched behind the big chair.



* yumi

:: tenderness

++ (mayumi) tender, soft, delicate, refined [in

manners]



* yungyong

------UM: yumungyong,, yumuyungyong,

yuyungyong

--------: to hang over, to shelter

T1) Yumuyungyong sa karsada ang

mabababang sanga.

E1) The low branches overhang the street.



* yupi

-----MAG: magyupi, nagyupi, nagyuyupi,

magyuyupi

--------: to indent

------MA: mayupi, nayupi, nayuyupi, mayuyupi

--------: to be dented


Related docs
Other docs by Yrecho Cubacub
New Applications for passport
Views: 1  |  Downloads: 0
nstp checklist form
Views: 4  |  Downloads: 0
NSTP ATTENDANCE FORM
Views: 3  |  Downloads: 0
nstp assessment
Views: 11  |  Downloads: 0
nstp form
Views: 11  |  Downloads: 0
nstp parent consent
Views: 4  |  Downloads: 0
QC Government Directory
Views: 3  |  Downloads: 0
SC bylaws BIG
Views: 1  |  Downloads: 0
old Filipino Dictionary
Views: 1971  |  Downloads: 0
By registering with docstoc.com you agree to our
privacy policy

You are almost ready to download!

You are almost ready to download!