อาจารย์ อรอุมา กอสนาน สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ
ปรัชญาและระบบการผลิต (Production: Philosophy and System)
นามาใช้ จะนามาซึ่ งระบบการผลิตที่แตกต่างกัน และระบบการผลิตที่แตกต่างกันนี้ จะทาให้เกิดข้อดี ข้อเสี ยและโอกาสในการเกิดความส
าใจ ปรัชญาและระบบการผลิตประเภทต่างๆ เพื่อเป็ นพื้นฐานในการเลือกใช้และออกแบบระบบการผลิตให้เหมาะสมกับองค์การต่อไป
การผลิต (Economy of Scale) : (ในอดีต)
งความได้เปรี ยบด้วยขนาดการผลิต จะนามาซึ่ งระบบการผลิตที่เรี ยกกันว่า การผลิตคราวละมากๆ (Mass Production) ที่มีพ้นฐานมาจาก ื
นาให้ผลิตสิ นค้าที่ไม่มีความหลากหลายในปริ มาณมากๆ และแบ่งประเภทแรงงานออกตามความเชี่ยวชาญเป็ นอย่างๆ ไป (Specialization
ความนิยมสู งสุ ด ตัวอย่างเช่น ในช่วงเวลาดังกล่าว รถยนต์ฟอร์ ด ทุกคันจะมีสีดาและมีราคาถูก เพียง 245
ั
ฟอร์ ดไม่สามารถดาเนินต่อไปได้ เมื่อบริษัทเยเนอรัลมอร์ เตอร์ เสนอทางเลือกให้ กบตลาดรถยนต์ ด้วยรถยนต์ที่หลากสี มากกว่า แต่ การปรับตัว
่
ด้ วยเหตุผลหลักทีส่วนใหญ่ มาจากระบบการผลิตคราวละมากๆ ไม่ ว่าจะเป็ นการใช้ เครื่องมือหนัก การใช้ ฝีมือแรงง
วจานวนมาก และนี่คือจุดเริ่ มต้ นของการพัฒนาระบบการผลิตรูปแบบอื่นขึ้นมา ่
เพือลดความไม่ คล่ องตัวและความสู ญเสี ยต่ างๆ
การผลิตแบบคราวละมากๆ ฝ่ ายการตลาดจะพยากรณ์ ความต้ องการสิ นค้ าไว้ สูงสุดในระยะยาว และวางแผนค
นส่ วนต้ องเพียงพอต่ อยอดสิ นค้ าที่พยากรณ์ ไว้ และเตรี ยมไว้พร้อมภายในโรงงานก่อนที่การผลิตจะเริ่ มขึ้น
าในการสั่งซื้ อ เพื่อให้วตถุดิบและชิ้นส่ วนมาถึงโรงงานล่วงหน้ามากขึ้น
ั ่
และถ้าสมมุติวาตลาดไม่ต
นโอกาสต่อไป
ตถุดิบและสิ นค้ า ซึ่ งนอกจากความยุ่งยากในการคงคลังให้ พอดีกับความต้ องการแล้ ว ค่ าใช้ จ่ายในการคงคลังยังสูงอีกด้ วย จากรายงานของ Da
่ ่
ในการคงคลังโดยเฉลี่ยอยูที่ประมาณ 25% ของมูลค่าสิ นค้าและวัสดุคงคลัง หรื ออาจพูดได้วาบริ ษทต้องใช้เงิน 1 ล้านเหรี ยญสหรัฐให้กบขอ
ั ั
ะกัน และค่าบริ หาร ถึงแม้ขอมูลนี้จะเป็ นของประเทศสหรัฐอเมริ กา แต่ความสู ญเสี ยในทานองเดียวกันนี้ก็เกิดขึ้นในประเทศไทยเช่นกัน
้
ต่ละขั้นตอนจะทาการผลิตชิ้นงานจานวนมาก และจะส่ งไปยังขั้นตอนต่อไปก็ต่อเมื่อครบปริ มาณที่ตองการ
้ และถ้ามีปัญหาอะไรเกิดข
กระบวนการ (Work in Process: WIP) คอยปิ ดบังเอาไว้ กว่าจะพบปั ญหาเหตุการณ์ก็มกจะล่วงเลยไปอย่างน้อยก็
ั
ากลับมาแก้ไขทั้งชุดก็อาจเป็ นได้
กๆ ถึงแม้จะมีความได้เปรี ยบในเรื่ องส่ วนลดเมื่อซื้ อวัตถุดิบหรื อชิ้นส่ วนในปริ มาณมากๆ มีการวางแผนการผลิตที่ง่ายกว่าเนื่ องจากมีการปรับเป
ละวัสดุคงคลัง รวมถึงโอกาสในการเกิดความสับสนในการควบคุมกระบวนการผลิต เนื่องจากงานระหว่างกระบวนการจานวนมาก
1
อาจารย์ อรอุมา กอสนาน สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ
e: JIT)
นระบบการผลิตที่นามาใช้เพื่อสนองปรัชญาในการผลิตที่มุ่งเน้นกาจัดความสู ญเสี ยหรื อกิจกรรมที่ไม่เกิดมูลค่าต่างๆ ออกจากระบวนการ ซึ่ งพัฒ
ส่ วนเข้าสู่ กระบวนการผลิตในปริ มาณและเวลาที่ตองการ
้ ั
เพื่อให้ผลิตเป็ นสิ นค้าได้พอดีกบความต้องการทั้งปริ มาณแ
การคงคลังและลดงานระหว่างกระบวนการอันเป็ นข้อเสี ยของการผลิตแบบคราวละมากๆ
ถึงแม้จะช่วยลดความสู ญเสี ยอย่างที่เคยมีในการผลิตแบบคราวละมากๆ ได้ ็ ้
แต่การผลิตแบบทันเวลาพอดีกจะมีปัญหาตรงที่ตองค
จากภายนอก (Supplier) โดยสรุ ปการผลิตแบบทันเวลาพอดี ต้องมีการเปลี่ยนแปลงที่ต่างจากการผลิตคราวละมากๆ ดังต่อไปนี้
ให้แต่ละสถานีงานมีภาระงานเท่ากัน และสามารถรองรับผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายได้
่
รตั้งเครื่ องเมื่อเปลี่ยนรุ่ นการผลิต (Setup Time) โดยมีเป้ าหมายอยูที่การเปลี่ยนแปลงแต่ละครั้งต้องไม่เกิน 10 นาที หรื อที่เรี ยกกันว่า SMED
กดปุ่ มเดียว (One-Touch-Setup) ซึ่ งทั้งหมดนี้จะเกิดขึ้นได้คงต้องอาศัยการวางแผน การออกแบบกระบวนการ และการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ดี
ารสั่งซื้ อแต่ละคราว (Lot Size) ซึ่ งแน่นอนว่าทาให้เกิดจานวนครั้งของการตั้งเครื่ องและจานวนครั้งของการสั่งซื้ อที่มากขึ้น
อบ (Production Lead Time และ Delivery Lead Time) ซึ่ งเวลานาในการผลิตสามารถลดลงไ
ั ้
บก็สามารถลดลงได้โดยความร่ วมมือ และการติดต่อประสานงานที่ดีกบผูผลิตจากภายนอก
่
ชิงป้ องกันเพื่อให้เครื่ องจักรมีความพร้อมอยูตลอดเวลา ซึ่งการผลิตแบบทันเวลา เครื่ องจักรจะมีโอกาสหยุดให้บารุ งรักษามากกว่าการผลิตครั้งล
(Flexible Work Force) เช่นสามารถใช้เครื่ องจักรได้ สามารถบารุ งรักษาได้ สามารถตรวจสอบคุณภาพได้และสามารถทางานอื่นได
ะอย่าง
อถือได้ และมีระบบประกันคุณภาพที่จะไม่ทาให้ชิ้นส่ วนด้อยคุณภาพมาถึงโรงงาน รวมถึงมีระบบประเมินผูผลิตจากภายนอก้
ยผลิตคราวละน้อยๆ หรื อถ้าเป็ นไปได้ก็คราวละหนึ่งหน่วย (Small-Lot-Conveyance หรื อ One-Piece Flow) ทั้งนี้เพื่อลดเวลานาและลดปริ มาณง
ion)
เพื่อใช้อธิบายระบบการผลิตของโตโยต้า (Toyota Production System) ในขณะที่ทาการศึกษาเปรี ยบเทียบระบบการผลิตรถยนต์ในประเทศต
ั ั่
ฐอเมริ กา จากการศึกษาในครั้งนั้น พบว่า บริ ษทโตโยต้า สามารถผลิตรถยนต์แข่งขันได้ทวโลก เนื่องจากมีการพัฒนาประสิ ทธิภาพของการออก
่ ั ั ั
อยูที่การกาจัดความสู ญเสี ยในกระบวนการ และการใช้ประโยชน์จากบริ ษทที่จดส่ งชิ้นส่ วนให้โตโยต้า เพื่อร่ วมกันสร้างคุณค่าให้กบลูกค้าที่ใช้ร
รผลิตแบบ Lean ไว้ในเชิงเปรี ยบเทียบกับการผลิตคราวละมากๆ ว่า
รพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่
วกรเพียงครึ่ งเดียวในการออกแบบ
การผลิต
เครื่ องมือ สิ่ งอานวยความสะดวกและพื้นที่โรงงาน
วลาพอดี และระบบการผลิตแบบ Lean ต่างก็มีปรัชญาในการผลิตที่เหมือนกัน คือ มุ่งกาจัดความสู ญเสี ยที่เกิดขึ้นในกระบว
2
อาจารย์ อรอุมา กอสนาน สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ
แบบ Lean ก็มีความสู ญเสี ยในเรื่ องเวลาการปรับตั้งกระบวนการ เนื่ องจากเปลี่ยนรุ่ นการผลิต นอกจากนั้น ยังมีความย
ั
ชิ้นส่ วนจากภายนอก ซึ่งสามารถสรุ ปข้อดี ข้อเสี ย และความสู ญเสี ยต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากปรัชญาและระบบการผลิต ได้ดงนี้
การเปรียบเทียบปรัชญาและระบบการผลิต
ระบบการผลิต ความสู ญเสี ยจาก ข้ อดี
ลิต การผลิตคราวละมากๆ - การผลิตมากเกินไป - ต้นทุนต่อหน่วยต่า - เกิดต้นท
- การเก็บสต็อกมากเกินไป - การวางแผนและควบคุมการผลิตทาได้ง่าย เนื่องจากค
- งานระหว่างกระบวนการ - - ไม่มีควา
มีการใช้ประโยชน์สูงสุ ดจากเครื่ องจักรและอุปกรณ์ - ล่าช้าต่อ
สู ญเสี ย - - การเปลี่ยนรุ่ นการผลิต ้
- ไม่มีตนทุนจมกับของคงคลัง -
การผลิตแบบทันเวลาพอดี - - ่
มีความยุง
(Just-In-Time) ่
อัตราการใช้ประโยชน์จากเครื่ องจักรอุปกรณ์ มีความยืดหยุนสู งสามารถปรับกระบวนการได้ง่าย - ต้องการ
ั
- สามารถแก้ปัญหาได้ทนท่วงที (Supplier
- ต้องสร้า
- การผลิตแบบ Lean - การเปลี่ยนรุ่ นการผลิต ้
- ไม่มีตนทุนจมกับของคงคลัง -
(Lean Production) - - ่
มีความยุง
่
อัตราการใช้ประโยชน์จากเครื่ องจักรอุปกรณ์ มีความยืดหยุนสู งสามารถปรับกระบวนการได้ง่าย - ต้องการ
ั
- สามารถแก้ปัญหาได้ทนท่วงที (Supplier
- ต้องสร้า
ความสั มพันธ์ ระหว่างระบบและประเภทของการผลิตตามความหลากหลาย
และปริมาณของผลิตภัณฑ์
ระบบการผลิต ประเภทของการผลิต
ตามลักษณะการจัดจาหน่ าย ตามลักษณะสายการผลิต
ความหลากหลายและปริมาณของผลิตภัณฑ์ J Made Made
Mass Lean Assembly Job Line
IT to to Project Batch Continuous
to Stock Shop Flow
Order Stock
มีความหลากหลายและปริมาณต่ามาก O O
ความหลากหลายสู งและปริมาณต่า O O O O O
ความหลากหลายพอประมาณและปริมาณสู ง O O O O O O O O
3
อาจารย์ อรอุมา กอสนาน สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ
ผลิตภัณฑ์ ชนิดเดียวและปริมาณสู งมาก O O O
Lean Thinking (แนวทางการคิดแบบลีน)
การสร้างคุณค่าโดยมุ่งขจัดความสู ญเปล่า (creating value by eliminating
่
และการเพิ่มความยึดหยุนขององค์กรด้วยการคิดใหม่ (rethi
เพื่อสร้างคุณค่าตลอดทั้งกระบวนการตั้งแต่ช่วงเริ่ มแรกของการวางแผน (initial pla
่
โดยลีนจะมุ่งจาแนกความสู ญเปล่ าเพือดาเนินการขจัดออกและปรั บปรุงกระบวนการด้ วยการระบุและสร้ างคุณค่ าในการปฏิบ
(value-creating action)
Lean Production System (LPS)
คาแปล
It is an effective methods for identifying and eliminating waste. For the methods, we can learn what is
the non-value adding parts of manufacturing and find out what is required to make every action and
every minute add value to our products.
เป็ นระบบที่มีประสิ ทธิ ภาพในการขจัดของเสี ยทุกชนิด ้
ทาให้ ไม่ มีของเสี ยเกิดขึน
ทุกกระบวนการในระบบต้ องมีแต่ การเพิ่มคุณค่ าให้ กับการผลิตหรื อบริ การ
และต้ องตัดกิจกรรมใดก็ตามที่ไม่ มีประโยชน์ สูญเปล่ า ไม่ มีการเพิ่มคุณค่ าในกระบวนการออกไป
ในอุตสาหกรรมของสหรัฐอเมริ กามีการพูดถึง Lean Production System ซึ่ งอาจเทียบเคียงกับ Just-In-Time
ในอุตสาหกรรมรถยนต์ TOYOTA PRODUCTION SYSTEM ของญี่ปุ่น
4