hekasi pelc

Document Sample
hekasi pelc Powered By Docstoc
					         MAK ABAYAN
     (S IB IKA AT KU LTU RA
HEOGRAP IYA/KAS AYS AYAN/S IB IKA)
                3
                   Mga Batayang Kasanayan sa Pagkatuto sa HEOGRAPIYA/KASAYSAYAN/SIBIKA
                  IV                                          V                                              VI
I. KINALALAGYAN AT KATANGIANG                 I. ANG MGA UNANG PILIPINO               I. ANG MAMAMAYANG PILIPINO AT ANG
PISIKAL NG PILIPINAS                                                                  PAGIGING KABILANG NG MGA ITO SA
                                              Napahahalagahan ang uri ng pamumuhay ng BANSANG PILIPINAS
Naipagmamalaki ang katangi-tanging            mga unang Pilipino
kinalalagyan at katangiang pisikal ng                                                 Naipagkakapuri ang mga mamamayang
Pilipinas                                     A. Nasusuri ang paraan ng pamamahala    Pilipino at ang pagiging kabilang ng mga ito
                                              ng mga unang Pilipino                   sa bansang Pilipinas
A. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
globo at mapa sa pag-aaral ng heograpiya      1. Natatalakay ang uri ng pamamahala ng      A. Napahahalagahan ang tao bilang
ng sariling bansa                             mga unang Pilipino                           mahalagang elemento ng estado

1. Nakikilala ang mga bahagi ng mundo         1.1 Nailalarawan ang pamahalaang             1. Nasusuri ang balangkas ng populasyon
                                              barangay                                     ayon sa gulang at kasarian ng mga bumubuo
2. Nakikilala ang ekwador, prime meridian                                                  nito
at international date line bilang mga guhit   1.2 Nailalarawan ang pamahalaang sultanato
na nasa isip (imaginary lines)                                                             1.1 Nakikilala ang mga katangian ng
na humahati sa mundo sa mga hating globo      1.3 Naihahambing ang pamahalaang             populasyon na makatutugon sa pag-unlad ng
                                              sultanato sa pamahalaang barangay            bansa
3. Nasasabi ang mga katangian ng mga
guhit latitud (parallels) na kaagapay ng      2. Natatalakay ang kahalagahan ng batas sa   1.2 Nasasabi ang kabuuang populasyon ng
ekwador                                       pag-uugnayan ng mga Pilipino                 Pilipinas

3.1 Nakikilala ang mga ispesyal na guhit      3. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa        1.3 Naipaliliwanag ang mga salik na may
latitud na kaagapay ng ekwador tulad ng       paraan ng pamamahala ng mga unang            kinalaman sa paglaki ng populasyon
Tropiko ng Kanser at Tropiko ng               Pilipino
Kaprikornyo, Kabilugang Arktiko at                                                         1.4 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
Kabilugang Antarktiko                         B. Nasusuri ang kalagayang panlipunan        malulusog at matatalinong mamamayan sa
                                              ng mga unang Pilipino                        pagpapaunlad ng isang bansa
3.2 Nasasabi ang kahalagahan ng mga
ispesyal na guhit latitud (parallels)         1. Naipaliliwanag ang kalagayang panlipunan 2. Nailalarawan ang pagkakaiba ng
                                              ng mga unang Pilipino                       populasyon sa mga pook urban at pook rural
4. Nasasabi ang katangian ng mga guhit
longhitud                                     1.1 Naiisa-isa ang mga bagay na may          3. Nakikilala ang pagkakaiba ng distribusyon
                                              kinalaman sa pamumuhay na panlipunan         at dami o kapal ng populasyon

                                                                  15
                      IV                                             V                                             VI
4.1 Nasasabi ang kahalagahan ng mga            2. Natatalakay ang iba’t ibang antas ng       4. Naiisa-isa ang dahilan ng pandarayuhan
ispesyal na guhit longhitud                    katayuan sa lipunan
  • Prime Meridian                                                                           5. Naibibigay ang epekto ng pandarayuhan
  • International Date Line                    3. Naipaliliwanag kung paano pinahalagahan    sa pook na nilisan at sa pook na nilipatan
                                               ng mga unang Pilipino ang mga kababaihan
5. Naipaliliwanag ang kahulugan ng grid                                                      6. Napaghahambing ang kapal ng
                                               4. Natatalakay ang uri ng edukasyon ng mga    populasyon ng rehiyon sa bansa sa tulong
6. Nagagamit ang grid bilang pantulong sa      unang Pilipino                                ng mapa
paghanap ng isang lugar sa globo at mapa
                                               5. Nailalarawan ang relihiyong Paganismo at   B. Natutukoy ang mga taong bumubuo ng
7. Nasasabi na ang layo ng mga lugar sa        Islam                                         bansang Pilipinas
mundo ay nasusukat sa digri
                                               6. Nahihinuha kung paano lumaganap sa         1. Nakapagbibigay ng mga patunay na ang
7.1 Nakikilala ang digri latitud               ibang bahagi ng bansa ang relihiyong Islam    Pilipino ay magkakatulad sa hilig at paraan
(° lat) bilang panukat ng layo ng lugar                                                      ng pamumuhay dulot ng isang kasaysayan at
pahilaga at patimog mula sa ekwador            7. Natatalunton sa mapa ang                   heograpiya
                                               pinagmulan at ang paglaganap ng relihiyong
7.2 Nakikilala ang digri longhitud (° long)    Islam sa ilang bahagi ng Pilipinas            2. Nakikilala ang mga pagpapahalaga at
bilang panukat ng layo ng lugar pasilangan                                                   paniniwalang nagbubuklod sa mga Pilipino
at pakanluran mula sa prime meridian           8. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa
                                               kalagayang panlipunan ng mga unang            3. Naibibigay ang kahulugan ng
8. Nagagamit ang North Arrow/Compass           Pilipino                                      pagkakapantay-pantay ng tao
Rose sa pagsasabi ng direksiyon
                                               C. Nabibigyang halaga ang pamamaraan          4. Naibibigay ang kahalagahan ng matapat
9. Nagagamit ang pangunahin at                 ng paghahanapbuhay ng mga unang               na paglilingkod ng mga pinuno at kawani ng
pangalawang direksiyon sa pagsasabi ng         Pilipino                                      pamahalaan
kinalalagyan ng isang lugar batay sa
lokasyon ng ibang lugar (relative location)    1. Naibibigay ang kahalagahan ng              5. Nakikilala ang ilang tradisyunal na
                                               pinagkukunang-yaman sa hanapbuhay ng          pagpapahalaga ng mga Pilipino
10. Nagagamit ang globo/mapa sa pagtukoy       mga unang Pilipino
ng tiyak na kinalalagyan ng Pilipinas                                                        6. Natatalakay kung paanong ang isang
                                               2. Nailalarawan ang teknolohiyang ginamit     pagpapahalaga ay nakatutulong o
11. Nagagamit ang iskala ng mapa sa            ng mga unang Pilipino sa Panahon ng Bato      nakahahadlang sa pag-unlad ng bansa
pagsasabi ng sukat at layo ng isang lugar sa   at Panahon ng Metal
ibang lugar


                                                                    16
                      IV                                          V                                           VI
11.1 Nakikilala na ang malalaking bagay ay   3. Nasusuri ang paraan ng pagmamay-ari ng    7. Nakabubuo ng konklusyon na ang
maaaring katawanin ng maliit na bagay        lupa ng mga unang Pilipino                   magkakatulad na pagpapahalaga at
                                                                                          paniniwala ng mga Pilipino ay naging
11.2 Nakikilala na ang iskala ay ang         4. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa        batayan ng pambansang pagkakaisa
kaugnayan ng sukat sa mapa sa sukat sa       paraan ng paghahanapbuhay ng mga unang
lupa                                         Pilipino                                     II. ANG TERITORYO NG PILIPINAS AT
                                                                                          MGA LIKAS NA YAMAN NITO
11.3 Nakikilala ang iba’t ibang paraan ng    II. PANAHON NG ESPANYOL
pagsulat ng iskala                                                                            Napahahalagahan ang mga hangganan
                                                Nabibigyang halaga ang pagbabagong        at ang matalinong pagpapasya sa paggamit
12. Nasusukat ang layo ng isang lugar sa     naganap sa pamumuhay ng mga Pilipino sa      at pangangalaga ng likas na yaman
tulong ng iskala ng mapa                     panahon ng Espanyol
                                                                                          A. Natatalunton ang mga hangganan at
B. Naiuugnay ang lokasyon at ang iba        A. Napahahalagahan ang paraan ng              lawak ng teritoryo ng Pilipinas
pang salik na pangheograpiya sa klima ng pamamahala ng mga Espanyol
isang lugar                                                                               1. Nagagamit ang grid sa globo at mapa sa
                                            1. Natutukoy ang uri ng pamahalaang sentral   paghanap ng isang lugar
1. Naipaliliwanag kung paanong ang pag-ikot at pamahalaang lokal
ng mundo sa kanyang aksis ay nagiging                                                     2. Natutukoy ang hanggahan at lawak ng
dahilan ng araw at gabi                     2. Naiisa-isa ang mga opisyales at ang        teritoryong sakop ng Pilipinas
                                            kanilang tungkulin
1.1 Nasasabi na ang mundo ay umiikot sa                                                   3. Nailalarawan ang lokasyong insular/bisinal
kanyang sariling aksis minsan sa loob ng 24 B. Napahahalagahan ang pagbabago sa           ng Pilipinas
oras                                        pamumuhay na panlipunan ng mga
                                            Pilipino dulot ng kulturang Espanyol          4. Nasasabi ang kahalagahan ng lokasyon
1.2 Nasasabi ang dahilan ng pagkakaiba ng                                                 ng Pilipinas ayon sa latitud at karatig bansa
temperatura sa araw at gabi                 1. Nabibigyang katwiran ang uri ng
                                            panahanan ng mga Pilipino                     B. Nasusuri ang mga salik na
2. Naipaliliwanag kung paanong ang pagligid                                               nakatutulong sa pagbubuklud-buklod ng
ng mundo sa araw ay nagiging dahilan ng     1.1 Nailalarawan ang iba’t ibang uri ng       mga Pilipino bilang isang bansa
pagkakaiba ng panahon at klima sa iba’t     panahanan
ibang bahagi ng mundo                                                                     1. Nailalarawan ang topograpiya ng bansa
                                            1.2 Naipaliliwanag ang naging dahilan ng
2.1 Natutukoy na ang mundo ay lumiligid sa  mga pagbabago sa panahanan                    2. Nahihinuha ang epekto ng katangiang
araw sa loob ng 365 ¼ araw                                                                pangheograpiya ng Pilipinas sa
                                                                                          pagpapanatili ng isang bansang nagkakaisa

                                                                17
                     IV                                              V                                           VI
2.2 Nasasabi na ang mundo ay nakahilig sa       1.3 Natatalakay ang ginawang pag-aangkop      C. Napahahalagahan ang matalinong
kaniyang aksis ng 23 ½ habang lumiligid sa      ng mga Pilipino ng kanilang panahanan sa      pagpapasya sa paggamit sa likas na
araw                                            patakaran ng mga Espanyol                     yaman ng Pilipinas

2.3 Natatalakay kung bakit ang iba’t ibang      2. Nabibigyang-katwiran ang naging            1. Natutukoy ang mga likas na yaman ng
bahagi ng mundo ay tumatanggap ng iba’t         reaksiyon ng mga Pilipino sa Kristiyanismo    bansa
ibang tindi ng sikat ng araw habang lumiligid
sa mundo                                        2.1 Nasasabi ang bahaging ginagampanan        2. Napapangkat-pangkat ang mga likas na
                                                ng simbahan sa pagpapalaganap ng              yaman ayon sa uri
2.4 Napaghahambing ang panahon sa iba’t         Kristiyanismo at sa pamamahala ng bansa
ibang latitud ayon sa posisyon ng mundo                                                       3. Natutukoy ang mga yamang matatagpuan
habang lumiligid sa araw                        3. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa         sa iba’t ibang pook ng bansa sa tulong ng
                                                kahalagahan ng edukasyon sa pamumuhay         mapang pangkabuhayan
3. Naiuugnay ang klima sa lokasyon ng           ng mga Pilipino
bansa                                                                                         4. Nasasabi ang matalino/di-matalinong mga
                                                3.1 Nailalarawan ang mga paaralang itinatag   paraan ng paggamit ng mga likas na yaman
3.1 Nailalarawan ang klima ng Pilipinas ayon    ng mga pari at misyonero                      sa pagpapanatili nito
sa lokasyon nito sa mundo
                                                3.2 Naipaliliwanag ang epekto ng              5. Naipaliliwanag ang epekto ng matalino/di-
3.2 Nakikilala na ang Pilipinas ay isang        edukasyong kolonyal sa pagpapahalaga ng       matalinong paggamit ng likas na yaman sa
bansang tropikal                                mga Pilipino                                  pagpapanatili nito

4. Nasusuri ang epekto ng iba pang salik        3.3 Napaghahambing ang mga tradisyunal at     5.1 Naiisa-isa ang mga di kanais-nais na
(temperatura, dami ng ulan) na may              di-tradisyunal na bahaging ginampanan ng      pangyayaring nakapipinsala sa mga likas na
kinalaman sa klima ng bansa                     babae sa lipunan                              yaman sa kapaligiran na nagdudulot ng di
                                                                                              mabuti sa tao
4.1 Nagagamit ang mapang pangklima sa           3.4 Natatalakay ang pangangailangan sa
paglalarawan ng klima sa iba’t ibang bahagi     pagpapa-buti ng katayuan ng mga babae         6. Nakabubuo ng konklusyon na ang
ng bansa                                                                                      matalinong pagpapasya sa paggamit ng likas
                                                4. Naipaliliwanag ang epekto ng kulturang     na yaman ay may kinalaman sa
C. Naiuugnay ang klima sa uri ng mga            Espanyol sa kulturang Pilipino                pagtataguyod ng pagiging malaya ng estado
pananim at hayop sa bansa
                                                4.1 Nasusuri ang ginawang pag-aangkop ng
1. Naiisa-isa ang uri ng pananim at hayop sa    mga Pilipino sa kulturang ipinakilala ng
bansa                                           Espanyol


                                                                     18
                     IV                                            V                                            VI
2. Naiuugnay ang uri ng pananim at hayop       5. Nakapagbibigay katibayan sa                D. Napahahalagahan ang mga paraan ng
sa klima ng bansa                              pagkamalikhain ng mga Pilipino sa musika,     pangangalaga sa teritoryo at mga likas na
                                               sining at panitikan                           yaman
3. Naipaliliwanag ang kinalaman ng klima sa
uri ng pananim sa bansa                        5.1 Naiisa-isa ang mga Pilipinong kilala sa   1. Naiisa-isa ang mga batas na may
                                               musika, sining at panitikan                   kinalaman sa pangangalaga ng teritoryo at
II. PAMBANSANG PAGKAKAISA                                                                    mga likas na yaman ng bansa
                                               C. Nasusuri ang mga patakarang
  Napahahalagahan ang pagsisikap ng            pangkabuhayan ng mga Espanyol sa              2. Nakapagbibigay ng opinyon tungkol sa
bawat rehiyon sa pagpapaunlad ng bansa         Pilipinas                                     mahahalagang isyu na may kinalaman sa
                                                                                             likas na yaman
A. Natatalakay ang naging kontribusyon         1. Naiisa-isa ang mga patakarang
ng bawat rehiyon sa pag-unlad ng bansa         pangkabuhayan ng mga Espanyol                 3. Nakikilahok sa mga gawain, proyekto o
                                                                                             kilusan para sa pangangalaga sa teritoryo at
1. Naipaliliwanag kung ano ang rehiyon         2. Naipaliliwanag ang sis-temang kasama at    likas na yaman ng bansa
                                               ang epekto nito sa pamumuhay ng mga
2. Naiisa-isa ang 17 rehiyon ng bansa          magsasaka                                     III.BAHAGING GINAGAMPANAN NG
                                                                                             PAMAHALAAN AT MAMAMAYAN PARA
2.1 Naituturo sa mapa ng Pilipinas ang iba’t   3. Nailalarawan ang polo y servicios o ang    SA KABUTIHAN NG BANSA
ibang rehiyon at mga lalawigang bumubuo        sapilitang paggawa
sa bawat isa                                                                                 Napahahalagahan ang bahaging
                                               4. Natatalakay ang epekto ng sapilitang       ginagampanan ng pamahalaan at
3. Nailalarawan ang katangiang                 paggawa sa mga Pilipino                       mamamayan para sa kabutihan ng bansa
pangheograpiya ng bawat rehiyon
                                               5. Naipaliliwanag ang naging reaksiyon ng     A. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
4. Napaghahambing ang mga rehiyon ayon         mga Pilipino sa mga patakarang                pamahalaan sa isang bansa
sa katangiang pangheograpiya ng mga ito        pangkabuhayan ng mga Espanyol
                                                                                             1. Naipaliliwanag kung ano ang pamahalaan
4.1 Nagagamit ang mga pananda (legend)         6. Nasusuri ang kaugnayan ng kalakalang
sa mapa sa paglalarawan ng katangiang          galyon sa paraan ng pangangalakal sa          2. Nakikilala ang katangian ng isang
pisikal ng mga rehiyon                         kolonyang Pilipinas                           bansang demokratiko

                                               6.1 Nahihinuha ang epekto sa kalakalan ng     3. Napaghahambing ang mga pamahalaan
                                               pagbubukas ng daungan ng Maynila              ayon sa tunay na pinanggagalingan ng
                                                                                             kapangyarihan


                                                                    19
                       IV                                        V                                              VI
4.2 Nakagagawa ng payak na mapa ng          6.2 Nakapagbibigay ng reaksiyon tungkol sa   4. Nakikilala ang sistemang pampamahalaan
sariling rehiyon na ginagamit ang mga       epekto ng kalakalang galyon sa pamumuhay     ng bansa
sagisag                                     ng mga Pilipino
  • pagguhit                                                                             5. Nasasabi ang mga sangay ng
  • paper mosaic                            III. PANAHON NG MGA AMERIKANO                pamahalaan at ang bahaging ginagampanan
  • at iba pa                                                                            ng bawat isa
                                            Nabibigyang halaga ang pagbabago sa
5. Natutukoy ang mga pangunahing likas na   paraan ng pamumuhay ng mga Pilipino sa       6. Nasusuri kung bakit mahalaga ang
yaman at yaman tao ng bawat rehiyon         pagdating ng mga Amerikano                   pamahalaan sa pangangalaga ng kapakanan
                                                                                         at kaligtasan ng mga mamamayan
6. Naiuugnay ang pangunahing industriya,    A. Natatalakay ang ginawang
produkto at hanapbuhay sa katangiang        pamamahala ng mga Amerikano sa mga           7. Nasasabi kung bakit kailangan ang
pangheograpiya ng rehiyon                   Pilipino                                     pamahalaan

B. Nasusuri kung paano nakikiisa ang        1. Natatalakay ang uri ng pamahalaang        8. Naiisa-isa ang mga paraang ginagawa ng
bawat rehiyon sa pag-unlad ng bansa         militar at pamahalaang sibil                 pamahalaan upang mapangalagaan ang
                                                                                         kapakanan at kaligtasan ng mamamayan
1. Natutukoy ang paraan ng pag-aasahan ng   2. Naiisa-isa ang mga hakbang na ginawa ng
bawat rehiyon                               pamahalaan para sa unti-unting paglilipat sa B. Naipakikita ang mga kanais-nais na
                                            mga Pilipino ng kapangyarihang mamahala      kilos ng isang matapat na mamamayang
2. Naipaliliwanag kung paano nakatutulong                                                Pilipino tungo sa ikabubuti ng
sa pag-unlad ng bansa ang pagpapabuti ng    3. Natutukoy ang mahahalagang                sambayanang Pilipino
produkto ng mga rehiyon                     pangyayaring may kinalaman sa
                                            pagkakaroon ng malayang pamahalaan           1. Nasasabi kung sino ang mamamayang
2.1 Nasasabi ang mga pagdiriwang na                                                      Pilipino ayon sa Saligang Batas
idinaraos ng bawat lalawigan/rehiyon        4. Naipagmamalaki ang pagsisikap ng mga
kaugnay ng mga pangunahing produkto nito    Pilipino na magkaroon ng malayang            2. Nasasabi ang mga batayang karapatan at
Hal.:                                       pamahalaan                                   kalayaang tinatamasa ng mga mamamayang
Lanzones Festival – Camiguin                                                             Pilipino ayon sa Saligang Batas
Bangus Festival – Pangasinan                B. Nabibigyang halaga ang mga
Pilipinyahan – Cavite                       pagbabago sa panlipunang pamumuhay           3. Nasusuri ang ilang paraang nakatutulong
Tinapahan – Tarlac, Lemery, Batangas        sa pagdating ng mga Amerikano                sa pangangalaga ng mga karapatan

                                            1. Nailalarawan ang uri ng panahanan ng
                                            mga Pilipino


                                                                20
                 IV                                                 V                                          VI
III. PAMBANSANG PAGMAMALAKI                   2. Naipaliliwanag ang dahilan ng pagbuo ng   4. Natatalakay ang mga pangyayaring
                                              mga lungsod                                  nakahahadlang sa pagtatamasa ng mga
Napahahalagahan ang kulturang                                                              karapatan
nagpapakilala ng ating pagka-Pilipino         3. Nahihinuha ang mga dahilan ng
                                              pagbabago sa populasyon ng pamayanan/        5. Naipaliliwanag kung bakit mahalaga ang
A. Napatutunayan na ang mga Pilipino ay       bansa                                        pagtatamasa ng mga kalayaan at karapatan
may sariling lupain at kultura bago pa                                                     ng tao sa kaunlaran at pangangalaga ng
man magkaroon ng pakikipag-ugnayan sa         4. Nasusuri ang kinalaman ng pag-unlad ng    demokrasya
ibang tao                                     transportasyon at komunikasyon sa
                                              pamumuhay ng mga Pilipino                    IV. PAGPAPANATILI NG KALAYAAN NG
1. Natutukoy ang itinuturing na unang                                                      BANSA
Pilipino                                      5. Nasusuri ang sistema ng edukasyon at
                                              relihiyong ipinakilala ng mga Amerikano      Napahahalagahan ang pagpapanatili ng
2. Nasasabi ang pinanggalingan ng mga                                                      kalayaan ng isang bansa
unang Pilipino                                C. Nabibigyang halaga ang mga
                                              pagbabago sa pangkabuhayang                  A. Natatalakay ang kahalagahan ng
3. Natatalakay ang katangian ng materyal at   pamumuhay ng mga Pilipino                    soberaniya sa pagpapanatili ng kalayaan
di-materyal na bahagi ng kultura ng mga                                                    ng isang bansa
unang Pilipino                                1. Naipaliliwanag ang mga programang
                                              pangkabuhayang pinairal ng Estados Unidos    1. Nabibigyang-konklusyon na ang isang
4. Nailalarawan ang uri ng panahanan ng       sa Pilipinas                                 bansang malaya ay may soberaniya
mga unang Pilipino
                                              2. Naipaliliwanag ang mga patakaran ng       1.1 Naipalilliwanag ang kahalagahan ng
5. Nasusuri ang katangian ng mga              pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning     panloob na soberaniya (internal sovereignty)
panahanang ito                                pangkabuhayan                                ng bansa

6. Nasasabi ang kaugnayan ng panahanan        3. Natatalakay ang mga natutuhan sa          1.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
sa pamumuhay ng mga unang Pilipino            panahon ng mga Amerikano at ang naging       panlabas na soberaniya (external
                                              epekto nito sa kabuhayan ng bansa            sovereignty) ng bansa
7. Nabibigyang-katwiran ang pag-aangkop
na ginawa ng mga unang Pilipino sa kanilang                                                2. Nabibigyang halaga ang mga karapatang
kapaligiran                                                                                tinamo ng bansa nang ito ay magkaroon ng
                                                                                           kalayaan




                                                                  21
                     IV                                           V                                             VI
8. Nabibigyang katwiran ang mga             IV. PANAHON NG KOMONWELT                       2.1 Naiisa-isa ang mga karapatang tinamo
pagbabago sa panahanan ng mga Pilipino sa                                                  ng bansa ng ito ay magkamit ng ganap na
pagdating ng mga dayuhan                    Nabibigyang halaga ang pagbabago sa            kalayaan
                                            paraan ng pamumuhay ng mga Pilipino
B. Naipaliliwanag ang kaugnayan sa          sa panahon ng Komonwelt                        2.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng mga
pagpapayaman ng kultura ng pakikipag-                                                      karapatang tinamo ng bansa nang ito ay
ugnayan sa ibang bansa                      A. Natatalakay ang mga pagbabago sa            maging ganap nang malaya
                                            pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon
1. Nakikilala ang mga unang dayuhang        ng Komonwelt                                   3. Nabibigyang katwiran kung bakit
nakipag-ugnayan sa bansa                                                                   kailangang ipagtanggol ng mga mamamayan
                                            1.Natatalakay ang balangkas at layunin ng      ang kalayaan at hangganan ng teritoryo ng
2. Nasasabi ang mga dahilan ng pakikipag-   pamahalaang Komonwelt                          bansa
ugnayan sa mga ninuno
                                            2. Naiisa-isa ang programang                   3.1 Naiisa-isa ang mga pakina-bang ng mga
3. Naipaliliwanag ang paraan ng             pampamahalaan ng Komonwelt para sa mga         Pilipino sa teritoryong sakop ng Pilipinas
pakikipagkalakalan ng mga ninuno sa mga     Pilipino
dayuhan                                                                                    3.2 Natatalakay ang mga paraan ng
                                            3. Natatalakay ang kahalagahan ng              pagtatanggol sa mga hangganan at teritoryo
3.1 Natutukoy ang mga produkto at kalakal   paglinang ng pambansang wika                   ng bansa
ng mga unang Pilipino
                                            4. Naiisa-isa ang mga programa para sa         4. Nasusuri ang mga paraang ginawa ng
3.2 Nailalarawan ang paraan ng kalakalan ng katarungang panlipunan                         mga makabayang Pilipino sa pagkakamit ng
mga unang Pilipino                                                                         kalayaan
                                            B. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa
3.3 Natatalunton sa mapa ang ruta ng        lipunan noong panahon ng Komonwelt             B. Nabibigyang-katwiran ang pakikipag-
kalakalan ng mga unang Pilipino                                                            ugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa
                                            1. Nailalarawan ang uri ng panahanang
3.4 Nasasabi ang mga bansang                naitatag sa paglipat ng mga taga-Luzon at      1. Natatalakay ang paraan ng pakikipag-
nakipagkalakalan sa Pilipinas at ang        taga-Visayas sa Mindanao                       ugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa sa iba’t
lokasyon ng mga ito                                                                        ibang panahon
                                            2. Naipaliliwanag ang pagkilala sa karapatan
4. Naituturo sa mapa ang mga bansa sa       ng kababaihan                                  2. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
Asya na unang nakipag-ugnayan sa Pilipinas                                                 pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa ibang
                                            3. Natatalakay ang mga pagbabagong pang-       bansa, sa mga bansang maunlad at
                                            edukasyon at panrelihiyon                      papaunlad


                                                                 22
                       IV                                        V                                          VI
5. Nagagamit ang iskala sa pagsukat ng mga C. Nasusuri ang programang                 3. Natatalakay ang mga naitulong ng mga
layo nito sa Pilipinas                     pangkabuhayan sa panahon ng                Pilipino bilang mamamayan ng daigdig at
                                           Komonwelt                                  kontribusyon ng Pilipinas sa mga samahang
C. Naipaliliwanang kung paanong ang                                                   pangrehiyon at pandaigdig
kulturang Pilipino ay nahaluan ng kultura 1. Nailalarawan ang mga suliraning
ng iba’t ibang bansang nakipag-ugnayan     pangkabuhayan sa panahon ng Komonwelt      4. Nabibigyang-halaga ang epekto sa
dito                                                                                  Pilipinas ng pagsapi sa mga samahang
                                           2. Naipaliliwanag ang mga patakaran ng     panrehiyon at pandaigdig
1. Nailalarawan ang naging kontribusyon ng pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning
mga unang dayuhan sa katutubong kulturang pangkabuhayan                               4.1 Naiisa-isa ang mga samahang
Pilipino                                                                              panrehiyon at pandaigdig na kinaaaniban ng
                                           3. Natatalakay ang mga natutuhan sa        Pilipinas
2. Nailalarawan ang mga pangyayaring       panahon ng Komonwelt
naging daan upang ang Pilipinas ay maging                                             4.2 Natatalakay ang mga kabutihan/di-
lupang sakop ng mga Espanyol               V. PANAHON NG MGA HAPONES                  kabutihang naidudulot sa bansa ng pagsapi
                                           Nabibigyang halaga ang pamumuhay ng        sa mga panrehiyon at pandaigdigang
3. Natatalakay ang mga naging pagbabago    mga Pilipino sa panahon ng mga Hapones     samahan
sa kultturang Pilipino dulot ng pakikipag-
ugnayan sa mga Espanyol                    A. Naipaliliwanag ang sistema ng           V. ANG MAMAMAYAN AT PAMAHALAAN
                                           pamahalaang Hapones sa Pilipinas           SA PAG-UNLAD NG BANSANG PILIPINAS
3.1 Natatalunton/naituturo sa mapa ang mga
lugar sa bansa na unang nagkaroon ng       1. Natutukoy ang mga pangyayari tungo sa   Napahahalagahan ang pagsisikap ng
pakikipag-ugnayan sa mga Espanyol          pagka-katatag ng Ikalawang Republika ng    mamamayan at ng pamahalaan upang
                                           Pilipinas                                  umunlad ang bansang Pilipinas
3.2 Nasasabi ang mabuti at di-mabuting
epekto sa kulturang Pilipino ng pananakop  2. Nailalarawan ang pamahalaang            A. Naipaliliwanag kung paano
ng Espanyol                                pambansa na itinatag ng mga Hapones        itinataguyod ang kaunlaran ng isang
                                                                                      bansa
4. Naipaliliwanag kung bakit di lumaganap   3. Natatalakay ang naging patakaran ng
ang kristiyanismo sa kabundukan             pamahalaang Hapones sa edukasyon          1. Nasasabi ang kahulugan ng kaunlaran

5. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa                                                2. Naiisa-isa ang mga palatandaan ng
kulturang Pilipino sa panahon ng mga                                                  kaunlaran sa larangan ng kabuhayan, kultura
Amerikano                                                                             at pulitika



                                                                23
                     IV                                              V                                          VI
5.1 Naipaliliwanag ang mga pangyayaring          B. Naipaliliwanag ang panlipunang         3. Nailalarawan ang isang maunlad na bansa
naging daan sa pagiging kolonyang                pamumuhay ng mga Pilipino                 sa larangan ng kabuhayan, kultura at pulitika
Amerikano ng Pilipinas
                                                 1. Nailalarawan ang naging uri ng         B. Napahahalagahan ang mga hakbang na
5.2 Nakikilala ang ilang pagbabagong             pamumuhay ng mga Pilipino                 isinagawa ng pamahalaan sa
naganap sa kulturang Pilipino dahilan sa                                                   pagtataguyod ng kaunlaran ng bansa
pagsakop ng Estados Unidos                       1.1 Nasasabi ang dahilan ng kanilang
                                                 pagpapalipat-lipat ng tirahan             1. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod
5.3 Napipili ang mabuti at di-mabuting                                                     ng pamahalaan ang pambansang adhikaing
impluwensiya ng Estados Unidos sa                2. Naiisa-isa ang mga pangunahing         umunlad ang bansa
kulturang Pilipino                               suliraning pangkabuhayan ng bansa
                                                                                           1.1 Naiisa-isa ang mga patakaran at mga
5.4 Natutukoy ang naging epekto sa               3. Nasusuri ang mga programa ng           programang pangkabuhayang inilunsad ng
kulturang Pilipino ng panahon ng Hapones         pamahalaan sa paglutas ng suliraning      pamahalaan sa pag-unlad ng bansa
                                                 pangkabuhayan
D. Nabibigyang halaga ang naging epekto                                                    1.2 Naiisa-isa ang paraang ginagawa ng
sa kasalukuyang kultura ng mga                   4. Naiuugnay ang mga natutuhang paraan sa pamahalaan para sa pagpapabuti ng uri ng
natutuhan sa nakaraan                            paglutas ng mga suliraning pangkabuhayan  edukasyon
                                                 noon sa paglutas ng katulad na suliranin
1. Nagagamit ang time line                       ngayon                                    2. Naiuugnay ang kahalagahan ng
sa pagkilala ng ilang mahahalagang                                                         edukasyon at kalusugan ng mamamayan sa
pangyayari sa kasaysayan ng bansa                VI. PANAHON NG IKATLONG REPUBLIKA pagpapaunlad ng kabuhayan ng bansa

1.1 Nakikilala ang time line at ang gamit nito      Nabibigyang halaga ang kalagayan ng    3. Nabibigyang katwiran ang mga paraang
sa pag-aaral ng kasaysayan                       pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon ng   ginagawa ng pamahalaan para mapaunlad
                                                 Ikatlong Republika                        ang agham at teknolohiya
2. Natutukoy ang mga natutuhan sa mga
pangyayari sa nakaraan na maaaring may           A. Natatalakay ang uri ng pamamahala sa   4. Nabibigyang katwiran ang paraang
kaugnayan sa kasalukuyan                         Ikatlong Republika                        ginagawa ng pamahalaan sa kabuhayan ng
                                                                                           bansa upang makaagapay sa globalisasyon
3. Naiuugnay ang kasalukuyang kultura sa         1. Naiisa-isa ang mga pangulong
mga nakaraang pangyayari                         nanungkulan at kanilang patakaran at      4.1 Nasasabi ang kahulugan ng
                                                 programa sa pamamahala                    globalisasyon




                                                                      24
                   IV                                               V                                         VI
4. Nagagamit ang magagandang natutuhan        2. Napipili ang mga natutuhan sa panahong   4.2 Natutukoy ang mga hakbang na
sa mga nakaraang pangyayari sa                ito na makatutulong sa paglutas ng mga      isinasagawa ng pamahalaan upang
kasaysayan ng bansa upang mapabuti at         suliraning panlipunan sa kasalukuyan        makaagapay sa globalisasyon ang mga
maitaguyod ang kasalukuyang kultura                                                       mamamayan nito
                                              B. Nasusuri ang kalagayan ng
IV.PAMBANSANG KATAPATAN                       panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino       4.3 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
                                                                                          pagkakaroon ng mga dayuhang
Napahahalagahan ang pagpapanatili at          1. Nahihinuha ang layunin ng pamahalaan sa mamumuhunan sa bansa
pagpapaunlad ng mga Pilipino sa sariling      pagtatatag ng Pambansang Pangasiwaan ng
kultura na makatutulong sa kabutihan ng       paglilipat tirahan at pagsasaayos           C. Nabibigyang halaga ang bahaging
bansa                                                                                     ginagampanan ng mga mamamayan sa
                                              2. Naipaliliwanag ang binibigyang diin ng   pagtataguyod ng kaunlaran ng bansa
A. Nasusuri ang mga batas at programa         edukasyon sa Ikatlong Republika
ng pamahalaan sa pagpapanatili at                                                         1. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod
pagpapaunlad ng sariling kultura              3. Naipaliliwanag kung paano                ng mga mamamayan ang kaunlaran ng
                                              pinahahalagahan ang mga Pilipino sa         bansa
1. Natutukoy ang mga batas at programa ng     larangan ng sining
pamahalaan sa pagpapanatili at                                                            1.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pagpapaunlad sa sariling kultura              3.1 Nakikilala ang mga katangi-tanging      pangangalaga sa sarili upang makatulong sa
                                              Pilipino na natanyag sa panitikan at musika pagpapaunlad ng bansa
2. Natatalakay ang karapatan ng mga
mamamayan sa pagpa-panatili at                4. Natatalakay ang mga bahaging             1.2 Naipaliliwanag kung paano makatutulong
pagpapaunlad ng sariling kultura              ginampanan ng mga kababaihan sa paglutas    sa pag-unlad at pagsulong ng bansa ang
                                              ng mga suliraning panlipunan                pagtitiwala sa sariling kakayahan
3. Natatalakay ang tungkulin at pananagutan
ng mamamayan sa pagpapanatili ng sariling     C. Naipaliliwanag ang mga pagsisikap ng     1.3 Naibibigay ang kahulugan ng pagiging
kultura                                       mga Pilipino na mapatatag at maisaayos      produktibo
                                              ang kabuhayan sa panahon ng Ikatlong
4. Nahihinuha ang maaaring mangyari sa        Republika                                   1.4 Naipaliliwanag kung paano nagiging
kultura ng bansa kung hindi gagawin ng mga                                                produktibo ang isang tao
mamamayan ang kanilang tungkulin at           1. Nasusuri ang mga dahilan ng paglaganap
pananagutan                                   ng suliraning pangkabuhayan                 2. Nasasabi ang mga katangian ng isang
                                                                                          taong may tamang saloobin sa paggawa
                                              2. Nasasabi ang epekto ng paglaganap ng
                                              suliraning pangkabuhayan sa pamumuhay
                                              ng mga Pilipino

                                                                  25
                     IV                                            V                                               VI
5. Naisasagawa ang makakayanang                3. Natutukoy ang mga paraang isinasagawa        3. Nasasabi ang mga katangian ng isang
tungkulin at pananagutan sa pagpapanatili at   ng pamahalaan upang mapabuti ang                matalinong mamimili
pagpapaunlad ng kultura ng bansa               kabuhayan ng bansa
                                                                                               4. Naiuugnay ang kahalagahan ng
B. Naipagmamalaki ang mga Pilipino sa          4. Napahahalagahan ang patakarang               pagtangkilik sa sariling produkto sa pag-
iba’t ibang panahon na nagpaunlad/             “Pilipino Muna”                                 unlad at pagsulong ng bansa
nagpapaunlad ng sariling kultura
                                               VII. PAMAMAHALA SA ILALIM NG BATAS              5. Nakikilala ang mga paraan ng wastong
1. Naiisa-isa ang mga Pilipinong               MILITAR AT IKAAPAT NA REPUBLIKA                 paggamit ng mga kalakal at paglilingkod
nagpaunlad/nagpapaunlad ng kultura
                                                  Napahahalagahan ang mga                      6. Naipaliliwanag ang kaugnayan ng
2. Natutukoy ang kanilang tanging nagawa       pagpupunyagi ng mga Pilipino tungo sa           pagpapabuti/ pagpapaunlad ng uri ng
para sa pagpapaunlad ng sariling kultura       pagpapatatag ng bansa                           produkto/kalakal ng bansa sa pag-unlad ng
                                                                                               kabuhayan nito
3. Napahahalagahan ang mga Pilipinong          A. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa
nagpaunlad/ nagpapaunlad sa sariling           pamamahala sa bansa sa panahon ng               6.1 Nasasabi ang mga paraan ng
kultura                                        Batas Militar                                   pagpapabuti/pagpapaunlad ng uri ng
                                                                                               produkto/kalakal ng bansa
4. Naisasagawa ang makakayanan sa              1. Naiisa-isa ang mga pangyayari na
pagpapanatili at pagpapaunlad ng sariling      nagbigay-daan sa pagtatakda ng batas            6.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan para sa
kultura                                        militar                                         bansa ng pagkakaroon ng mga
                                                                                               mamamayang may sapat na kasanayan at
                                               2. Nailalarawan ang naging reaksiyon ng         kakayahan sa paggawa
                                               mga Pilipino sa pagbabago sa paraan ng
                                               pamamahala sa bansa                             7. Natatalakay ang kahalagahan nang muling
                                                                                               paggamit ng mga bagay na patapon
                                               2.1 Naibibigay ang ilang batas at tuntunin ng
                                               pamahalaan sa panahong ito                      8. Naipakikita ang kaugnayan ng pagtitipid
                                                                                               sa enerhiya sa pag-unlad ng bansa
                                               B. Nailalarawan ang kalagayan ng
                                               panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino           9. Natatalakay kung paano pinananatili at
                                               sa panahon ng Batas Militar                     pinauunlad ng mga Pilipino ang kultura ng
                                                                                               bansa
                                               1. Natatalakay ang ilang
                                               suliraning/programang panlipunan sa
                                               panahong ito

                                                                    26
IV                         V                                            VI
     2. Naipaliliwanag ang paraang isinagawa ng   10. Natutukoy ang ilang pambansang
     pamahalaan upang mapangalagaan ang           isyu/suliranin na nakapipigil sa pag-unlad ng
     kaligtasan ng bansa                          bansa tulad ng drug abuse; child abuse;
                                                  crime atbp.
     3. Nasusuri ang programa ng pamahalaan sa
     paglutas ng mga suliraning panlipunan at  11. Nakapagbibigay ng makatotohanang
     pangkabuhayan                             mungkahi sa paglutas ng mga pambansang
                                               suliranin
     C. Nabibigyang katwiran ang naging
     reaksiyon ng mga Pilipino sa patakaran    12. Nakalalahok sa proyekto ng pamahalaan
     ng Batas Militar                          tungo sa kaunlaran ng bansa

     1. Natutukoy ang mga pagbabago sa
     Saligang Batas ng 1973

     2. Nahihinuha ang magiging epekto ng
     paggawad ng higit na kapangyarihan sa
     pangulo

     3. Naipaliliwanag ang naging reaksiyon ng
     mga Pilipino sa Batas Militar

     4. Nasasabi ang mabuti at di-mabuting
     patakaran ng Batas Militar

     VIII. ANG PILIPINAS SA PANAHON NG
     ‘BAGONG REPUBLIKA’ 1981-1988

        Napahahalagahan ang ipinakitang
     kagitingan ng mga Pilipino sa pakikiisa sa
     pagkakamit ng makatarungang pamumuhay

     A. Nasusuri ang kalagayan ng
     pamumuhay sa panahon ng “Bagong
     Republika”


                         27
IV                        V                       VI
     1. Nasasabi ang dahilan ng pagbagsak ng
     ekonomiya noong 1983

     2. Nailalarawan ang programang
     pangkabuhayan at ang epekto nito sa
     pamumuhay ng tao

     3. Nabibigyang katwiran ang naging
     reaksiyon ng mga Pilipino sa mga patakaran
     ng pamahalaan

     B. Naipagmamalaki ang pakikipaglaban
     ng mga Pilipino sa muling pagkakamit ng
     demokrasya sa mapayapang paraan

     1. Natatalakay ang bahaging ginagampanan
     ng kababaihan sa panahong ito

     2. Nailalarawan ang reaksiyon ng mga
     Pilipino nang mawalang halaga ang
     karapatan sa pagboto

     3. Nailalarawan ang EDSA
     Revolution noong Pebrero 25, 1986

     3.1 Nasasabi ang tungkuling ginampanan ng
     media sa panahon ng “EDSA Revolution”

     3.2 Natatalakay ang kabayanihang ginawa
     ng mga Pilipino sa pakikiisa sa muling
     pagkakamit ng karapatan at kalayaan

     4. Natatalakay ang epekto ng People Power
     para sa pagkakamit ng kalayaan



                         28
IV                      V                            VI
      IX. ANG PILIPINAS PAGKARAAN NG
     EDSA REVOLUTION
     (1986- KASALUKUYAN)

     Napahahalagahan ang mga patakaran at
     programa ng pamahalaan tungo sa pag-
     papatatag ng demokrasya

     A. Nasasabi ang mga patakaran at
     programa sa pamamahala ng mga
     pangulong nanungkulan pagkatapos ng
     EDSA Revolution at sa kasalukuyan

     1. Naibibigay ang patakaran ng isang
     demokratikong pamahalaan

     2. Natatalakay ang mga paraan ng
     pangangalaga sa demokrasya at
     pagpapanatili nito

     3. Napahahalagahan ang muling pagtatatag
     ng demokrasya

     4. Naiisa-isa ang mga suliraning pampulitika,
     pangkabuhayan at panlipunan na
     kinakaharap ng bansa

     5. Natatalakay ang mga paraan/programang
     isinasagawa sa paglutas ng mga suliraning
     ito

     6. Natatalakay ang epekto ng mga patakaran
     at programang ito sa pamumuhay ng tao




                          29
       MAK ABAYAN
(ED U KAS YON G P AN TAHAN AN AT
       P AN GKAB UHAYAN )
               30

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:6843
posted:1/13/2012
language:Tagalog
pages:17