สถานการณ์เศรษฐกิจและสังคม
ในปัจจุบันและในอนาคต
ที่มีผลกระทบต่อแรงงานในปี 2552
โดย อารยะ มาอินทร์
ร.ผอ.สานักยุทธศาสตร์และการวางแผนพัฒนาทางสังคม สศช.
วันที่ 22 มกราคม 2552
ณ กระทรวงแรงงาน1
ประเด็นนาเสนอ
ภาพรวมวิกฤตเศรษฐกิจโลก
และสถานการณ์เศรษฐกิจไทย
สถานการณ์แรงงานและสังคม
นโยบายรัฐบาลและความก้าวหน้า
2
สถานการณ์เศรษฐกิจโลก
• พอล ครุ ก แมน นั ก เศรษฐศาสตร์ ร างวั ล
โนเบลปี 2551 คาดการณ์ ว่ า เศรษฐกิ จ
โลกจะประสบภาวะถดถอยจากวิ ก ฤติ
การเงินถึงปี 2554
• OECD คาดการณ์ ว่ าวิ ก ฤตเศรษฐกิ จ โลก
จ ะ ท า ใ ห้ มี ผู้ ว่ า ง ง า น เ พิ่ ม ขึ้ น จ า ก เ ดิ ม
อย่างน้อย 25 ล้านคนทั่วโลกโดยในกลุ่ม
ประเทศสมาชิก OECD จะมีผู้ว่างงาน
เพิ่มขึ้น 8-10 ล้านคน
3
สถานการณ์เศรษฐกิจโลก
• อังค์ถัด (UNCTAD) คาดการณ์ว่าเม็ดเงินลงทุนจาก
ต่ า งประเทศทั่ ว โลกลดลงร้ อ ยละ 21 หรื อ 1.4 ล้ า น
ล้านดอลลาร์ ในปี 2551
• ธนาคารโลกคาดการณ์ว่าในปี 2552 เศรษฐกิจจีนจะ
ขยายตัวร้อยละ 7.5 ต่าสุดในรอบ 19 ปี จากการ
ชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจภายในของ
จีน
• OECD คาดว่าเศรษฐกิจกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้น
นาจะหดตัวลงถึงกลางปี 2552 โดย สหรัฐมีแนวโน้ม
หดตัวลง 0.9% กลุ่มประเทศยุโรป 0.6% ญี่ปุน
0.1% และกลุ่มประเทศสมาชิก OECD 0.4 % 4
แนวโน้มการว่างงานของประเทศอุตสาหกรรมและไทย
อัตราการว่างงาน (%) จานวนผู้ว่างงาน (ล้านคน)
ประเทศ
2550 2551 2552 2550 2551 2552
สหรัฐอเมริกา 4.6 5.7 7.3 7.1 8.8 11.4
ญี่ปุน 3.9 4.1 4.4 2.6 2.7 2.9
เกาหลี 3.2 3.2 3.6 0.8 0.8 0.9
รวมกลุ่มประเทศ
5.6 5.9 6.9 31.9 34.0 40.1
OECD
ประเทศไทย 1.4 1.4 2.5-3 0.5 0.6 0.9-1.2
Source: OECD (2008), OECD Economic Outlook, No. 84, November.
5
สถานการณ์เศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน
1. ภาพรวม
เศรษฐกิจปี 51 มีแนวโน้มชะลอตัวอย่างต่อเนื่อง
Q 1 ขยายตัวร้อยละ 6.1
Q 2 ขยายตัวร้อยละ 5.3
Q 3 ขยายตัวร้อยละ 4.0
ทั้งปีคาดว่าจะต่่ากว่าร้อยละ 3.0
เนื่องจาก : การบริโภคและการลงทุนภาคเอกชน
ขยายตัวเพิ่มขึ้นในอัตราที่ลดลง ภาวะเศรษฐกิจโลก
่
เริมชะลอตัว
6
สถานการณ์เศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน (ต่อ)
สถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบัน
2. ภาคการผลิต
รายได้ภาคเกษตร : เดือน พ.ย. เพิ่มขึ้นร้อยละ
20.4 ลดลงจาก Q3 (57.4) เนื่องจากราคาสินค้า
เกษตรเริ่มลดลง
อุตสาหกรรม : ดัชนีอุตสาหกรรม หดตัวร้อยละ
6.6 และการใช้ก่าลังการผลิต ลดลงเหลือร้อยละ 61.2
ในเดือน พ.ย.
ท่องเที่ยว : จ่านวนนักท่องเที่ยวในเดือน ธ.ค.
ลดลง 1.13 ล้านคน
7
สถานการณ์เศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน (ต่อ)
3. การใช้จ่ายเอกชน (พ.ย.)
การลงทุน
ดัชนีการลงทุนขยายตัวร้อยละ 1.2
ปริมาณจ่าหน่ายรถยนต์หดตัวร้อยละ 36.7
ปริมาณจ่าหน่ายซีเมนต์หดตัวร้อยละ 22.4
การบริโภค
ดัชนีการบริโภค หดตัวร้อยละ 1.6
8
สถานการณ์เศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน (ต่อ)
4. ด้านรายได้รายจ่ายรัฐบาล (ต.ค.-ธ.ค.51)
รายได้ : จัดเก็บ 272,837 ลบ. ลดลงร้อยละ 16.1
ของช่วงเดียวกันในปีที่แล้ว เนื่องจากการหดตัวของภาษี
สรรพสามิ ต ธุ ร กิ จ การค้ า ภาษี มู ล ค่ า เพิ่ ม ภาษี ศุ ล กากร
และรัฐวิสาหกิจน่าส่งรายได้ลดลง
รายจ่าย : เบิกจ่าย 404,340 ลบ. สูงกว่าช่วง
เดียวกันของปีที่แล้ว ร้อยละ 2.8
ดุลการคลัง : ขาดดุลใน งปม. 129,003 ลบ. นอก
งปม. 79,131 ลบ. และดุลเงินสด 208,134 ลบ.จากการ
ไ ถ่ ถ อ น ตั๋ ว เ งิ น ค ลั ง สุ ท ธิ ก า ร ถ อ น คื น VATข อ ง
กรมสรรพากร 9
สถานการณ์เศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน (ต่อ)
5. ด้านต่างประเทศ (ต.ค. - พ.ย. 51)
ส่งออก :
มูลค่า หดตัวร้อยละ 17.7
ปริมาณ หดตัวร้อยละ 20.9
นาเข้า : ปริมาณ หดตัวร้อยละ 9.4
ดุลการค้า
ดุลการค้า ขาดดุล 1.9 พันล้าน US$
ดุลบริการและเงินโอน ขาดดุล 240 ล้าน US$
10
สถานการณ์เศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน (ต่อ)
6. ด้านการเงิน
้
อัตราดอกเบีย พ.ย. 51 :
ฝากประจ่า 1ปี ร้อยละ 1.75-2.00
้ ้
เงินกูลูกค้าชันดี ร้อยละ 6.75-7.00
สินเชื่อภาคเอกชน พ.ย. 51 : ขยายตัวร้อยละ 11.2
้
ตลาดหลักทรัพย์ ต่่าสุดในเดือน ต.ค.51 และฟืนตัว
เล็กน้อย ณ 20 ม.ค.52 อยู่ที่ 433.19 จุด
อัตราแลกเปลี่ยน ณ 20 ม.ค.52 : 35.02 บาท/US$
ทุนส่ารองระหว่างประเทศ : แนวโน้มเพิ่มขึ้น ณ 26
ธ.ค.51 เท่ากับ 110.9 พันล้าน US$
อัตราเงินเฟ้อ
ธ.ค. 51 : ร้อยละ 0.4 ต่่าสุดในรอบ 76 เดือน
ตลอดปี 2551 : ร้อยละ 5.5 11
สรุปสถานการณ์เศรษฐกิจของไทย
GDP ขยายตัวในอัตราที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง
จนถึงปี 52
ก่าลังการผลิตของอุตสาหกรรม และดัชนีการ
บริโภคลดลง
ภาครัฐจัดเก็บภาษีได้น้อยลง ขณะที่มีรายจ่าย
เพิ่มขึ้น
มูลค่ าการส่ ง ออกหดตั ว จ่ านวนนั ก ท่ อ งเที่ย ว
ลดลง
12
สถานการณ์แรงงานและสังคม
การเลิกจ้าง (1 มกราคม 2551 - 19 มกราคม 2552)
่
สถานประกอบการทีมีการเลิกจ้างแล้ว 733 แห่ง
ลูกจ้างถูกเลิกจ้าง 57,499 คน และได้รับ
ผลกระทบ 159,321 คน พื้นที่ที่เลิกจ้างมาก
ปทุมธานี
ประเภทกิจการที่เลิกจ้างมาก ประกอบด้วย
สมุทรปราการ
กรุงเทพฯ
1) สิ่งทอ 87 แห่ง
พระนครศรีอยุธยา
2) บารุงรักษาคอมพิวเตอร์ รับทาบัญชี 68 แห่ง
ตาก
่
3) เฟอร์นิเจอร์ เครืองประดับ 63 แห่ง
4) ผลิตอุปกรณ์และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิคส์ 59 แห่ง
5) ผลิตผลิตภัณฑ์จากแร่อโลหะ โลหะ 53 แห่ง
13
แนวโน้มการเลิกจ้าง
่
สถานประกอบการทีมีแนวโน้มเลิกจ้าง 396 แห่ง
ลูกจ้างมีแนวโน้มถูกเลิกจ้าง 48,227 คน
พื้นที่ที่มีแนวโน้ม
ได้รับผลกระทบ 183,610 คน เลิกจ้างมาก
ลาพูน
ประเภทกิจการทีมีแนวโน้มเลิกจ้าง มาก
่
สมุทรปราการ
ปทุมธานี
1) ผลิตอุปกรณ์และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิคส์ 88 แห่ง นครราชสีมา
2) ผลิตยานยนต์และอุปกรณ์ขนส่ง 47 แห่ง
3) เฟอร์นิเจอร์ เครื่องประดับ 40 แห่ง กรุงเทพฯ
4) ผลิตเครื่องจักร 32 แห่ง
5) ผลิตเคมีภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์ยางและพลาสติก 32 แห่ง
14
ประมาณการผู้สาเร็จการศึกษาที่เข้าสู่ตลาดแรงงานใหม่
หน่วย:คน
ระดับ
การศึกษา 2551 2552 2553 2554
ปวช. 43,120 47,040 48,400 48,070
อนุปริญญา 76,763 79,127 87,295 87,867
ปริญญาตรี
337,465
และสูงกว่า 270,945 287,352 326,062
รวม 390,828 413,520 461,757 473,402
ประมาณการโดย สานักยุทธศาสตร์และการวางแผนพัฒนาทางสังคม สศช.
15
แนวโน้มการว่างงานปี 2552
การว่างงานปี 2551 แนวโน้มการว่างงานปี 2552
จานวนผู้วางงาน 5.5 แสนคน
่ ธนาคารแห่งประเทศไทย 1.1-1.4 ล้านคน
สศช. 0.9-1.2 ล้านคน
TDRI (ไตรมาสแรก) 0.9 ล้านคน
(ประมาณการโดย สศช.)
ศูนย์วิจัยกสิกรไทย 1.1-1.4 ล้านคน
ศูนย์พยากรณ์และธุรกิจ
มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย 0.9-1.3 ล้านคน
อัตราการว่างงาน 1.4 %
GDP 3 %
อัตราการว่างงาน 2.5-3 %
GDP 0-2 % (ข้อมูลโดย ธปท.)
16
สถานการณ์ด้านสังคม
1. ปัญหาอาชญากรรม 3 ไตรมาสแรกปี 51
สัดส่วนคดีประทุษร้ายต่อทรัพย์สิน : 76.1 คดีต่อประชากร
แสนคน
สัด ส่ วนคดี ชีวิต ร่างกาย และเพศ : 37.7 คดี ต่ อประชากร
แสนคน
2. ปัญหายาเสพติด 3 ไตรมาสแรกปี 51
สัดส่วนคดียาเสพติด 230.6 คดีต่อประชากรแสนคน
3. สุขภาพจิต
ปี 50 จ่ า นวนผู้ ป่ ว ยทางสุ ข ภาพจิ ต จ่ า นวน 1.34 ล้ า นคน
คิดเป็นร้อยละ 2.13 ของประชากรทั้งประเทศ และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น
ปั ญ หาที่ ท่ า ให้ เ ครี ย ดมากที่ สุ ด คื อ ปั ญ หาการงาน รองลงมาคื อ
ปัญหาการเงิน โดยผู้หญิงมีความเครียดสูงกว่าผู้ชาย 17
สถานการณ์ด้านสังคม (ต่อ)
้
4. การคุ้มครองผูบริโภค
ปี 51 มีผู้ร้องเรียนทั้งหมด 3,435 ราย
บัตรเครดิต สินเชื่อบุคคล หนี้นอกระบบ ร้อยละ
57 : ติดตามทวงหนี้อย่างไม่เป็นธรรม
การประกันภัย ร้อยละ 14
คุณภาพบริการ ร้อยละ 6
5. ภาวะหนี้สิน
ปี 2550 ครัวเรือนมีหนี้สิน 116,681 บาท ครัวเรือน
ร้อยละ 63 มีหนี้สิน
18
นโยบายรัฐบาล
นโยบายเร่งด่วน
ที่เกี่ยวกับด้านแรงงาน
่
1.2.1 ร่วมมือกับภาคเอกชนเพือชะลอการเลิกจ้าง
1.2 ่ ่
1.2.2 ฝึกอบรมแรงงานทีวางงาน 500,000 คน
รักษาและ ในระยะเวลา 1 ปี
เพิ่มรายได้
1.2.3 เร่งรัดบรรเทาความเดือดร้อนของผู้ถูกเลิกจ้าง
ของประชาชน
และผู้ว่างงาน
19
นโยบายรัฐบาล
นโยบายในช่วง 3 ปี ด้านแรงงาน
3.2.1 การคุ้มครองตามมาตรฐานแรงงานไทย
3.2.2 ปฏิรูประบบประกันสังคมให้มีความเข้มแข็งมั่นคง
3.2
3.2.3 พั ฒ นาและฝึ ก อบรมแรงงานให้ ส อดคล้ อ งกั บ
เทคโนโลยีและความต้องการของตลาดแรงงาน
นโยบาย 3.2.4 ส่งเสริมแรงงานไทยไปทางานต่างประเทศ
อย่างมีศักดิ์ศรีและมีคุณภาพชีวิตที่ดี
แรงงาน 3.2.5 สนับสนุนสวัสดิการด้านแรงงาน
3.2.6 การจัดระบบการจ้างงานแรงงานต่างด้าว
3.2.7 ส่งเสริมการมีงานทาของผู้สูงอายุและคนพิการ
20
แผนฟื้นฟูเศรษฐกิจ
มุ่งสร้างรายได้และลดภาระค่าใช้จ่ายของกลุ่มเปูาหมายที่เดือดร้อน 9 กลุ่ม
เกษตรกร
แรงงาน
ผู้มีรายได้ประจา
นอกภาคเกษตร
เด็ก/
การท่องเที่ยว
สร้างรายได้ ผู้ปกครอง
ลดค่าใช้จ่าย
ประชาชน
ภาครัฐ
ผู้มีรายได้น้อย
ภาคธุรกิจ
ผู้สูงอายุ
เอกชน
21
กรอบวงเงิน 115,000.0 ล้านบาท
่
แผนงานฟื้นฟูและเสริมสร้างความเชือมั่นด้านเศรษฐกิจ
37,464.6 ล้านบาท อาทิ
แผนงานบริหารเพื่อรองรับ
กรณีฉุกเฉินหรือจาเป็น
• โครงการช่วยเหลือค่าครองชีพประชาชน
และบุคลากรภาครัฐ
• โครงการ 5 มาตรการ 6 เดือนเพื่อลดค่าครองชีพ
2,391.3 ล้านบาท
• โครงการจัดทาและพัฒนาแหล่งน้าเพื่อการเกษตร
• โครงการก่อสร้างทางในหมู่บ้านฯ
แผนงานรายจ่าย
เพื่อชดใช้เงินคงคลัง
แผนงานเสริมสร้างรายได้ พัฒนาคุณภาพชีวิต
และความมั่นคงด้านสังคม 56,004.6 ล้านบาท อาทิ 19,139 ล้านบาท
• โครงการสนับสนุนการจัดการศึกษาโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย 15 ปี
• โครงการเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อยกระดับชุมชน
• โครงการสร้างหลักประกันรายได้แก่ผู้สูงอายุ
• โครงการเพิ่มศักยภาพผู้ว่างงาน เพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ
(6,900 ลบ.)
22
• โครงการส่งเสริมอาสาสมัครสาธารณสุขประจาหมู่บ้าน (อสม.)
แผนฟื้นฟูเศรษฐกิจ
ที่เกี่ยวข้องด้านแรงงาน
มาตรการฝึกอบรม
กลุ่มแรงงานนอกภาคเกษตร 500,000 คน
กลุ่มผู้ที่มีภาวะเสี่ยงเลิกจ้าง
เพื่อจูงใจให้ลดการเลิกจ้าง/เพิ่มทักษะ
กลุ่มผู้ถูกเลิกจ้าง เพื่อให้มอาชีพที่เหมาะสม/
ี
กลับภูมิลาเนาทาวิสาหกิจชุมชน -
่
ปรับปรุงพื้นทีสาธารณะ
กลุ่มผู้จบการศึกษาใหม่
เรียนต่อ/ฝึกอบรม/สร้างงานในชุมชน
23
แผนฟื้นฟูเศรษฐกิจ
ที่เกี่ยวข้องด้านแรงงาน (ต่อ)
โครงการ ฝึกอบรมกลุ่มแรงงานนอกภาคเกษตร 500,000 คน
พิจารณาภายใต้
คณะกรรมการบริหารโครงการ
เพิ่มศักยภาพผู้ว่างงานเพื่อสร้างมูลค่า
ทางเศรษฐกิจและสังคม
ที่มีรองนายกฯ กอร์ปศักดิ์ฯ เป็นประธาน
ซึ่งแต่งตั้งตามมติ ครม.เมื่อวันที่ 13 ม.ค. 52
24
มาตรการภาษีกระตุ้นเศรษฐกิจ
1. ยกเว้นภาษีให้ผู้ซื้ออสังหาฯ ใหม่
2. ยกเว้นภาษี SME ที่มีรายได้ไม่ถึง 1 ล้านบาท
3. ยกเว้นภาษีวิสาหกิจชุมชนที่มีรายได้ต่ากว่า 1.8 ล้านบาท
4. ลดหย่อนภาษีบริษัทหรือ หจก. ที่จัดอบรมสัมมนาในประเทศ
5. ยกเว้นภาษีเพื่อสนับสนุนธุรกิจร่วมทุน
6. ยกเว้นภาษีที่เกี่ยวกับปรับปรุงโครงสร้างหนี้
7. ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มธุรกิจเฉพาะสาหรับบริษัท
ที่โอนกิจการบางส่วน 25
ประเด็นสาคัญ
วิกฤตเศรษฐกิจคาดว่าจะใช้ระยะเวลา
นานกว่า 2 ปี ควรกาหนดแนวทางดังนี้
กาหนดมาตรการ/แนวทางในการช่วยเหลืออย่าง
ต่อเนื่อง เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์
จัดลาดับความสาคัญเร่งด่วน โดยเน้นกลุ่มที่ได้รับ
ผลกระทบมากเป็นลาดับแรก เช่น กลุ่มผู้ว่างงาน
จากวิกฤตเศรษฐกิจ
26
การแก้ไขปัญหาด้านแรงงานต้องมีการบูรณาการทั้งระบบ
• กาหนดทิศทาง/เปูาหมายการดาเนินงาน (กลุ่มเปูาหมาย/พื้นที่)
• กิจกรรมที่สอดคล้องกับการแก้ไขปัญหาตามลาดับความสาคัญ
้
• เชื่อมโยงทังระดับภาพรวม และระดับพื้นที่
• ภารกิจของหน่วยงานต่างๆ ต้องมีความชัดเจน ไม่ซ้าซ้อน
27
ควรลงทุนในโครงการที่มีผลกระทบ
ต่อเศรษฐกิจและสังคมสูง
• เป็นโครงการที่กระตุ้นให้เกิดการบริโภค
• เน้นโครงการลงทุนขนาดใหญ่ของภาครัฐที่มีการใช้
แรงงานมาก และมีผลต่อการท่องเที่ยวสูง หรือ
พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่จาเป็นของประเทศ
• ลักษณะโครงการต้องสามารถเร่งฟื้นฟูเศรษฐกิจ
ในช่วงที่เศรษฐกิจฟื้นตัว
28
ส่งเสริมการจ้างงานในระดับพื้นที่
• โครงการส่งเสริมการจ้างงานด้านสาธารณูปโภค
พื้นฐานในชุมชน
• การดูแลผู้สูงอายุ คนพิการ และเด็กเล็กในชุมชน
• การส่งเสริมอาชีพอิสระ ที่สอดคล้องกับ ความต้องการ
ของตลาด และไม่เกิดความเสี่ยง
29
ให้ความสาคัญกับโครงการที่ก่อให้เกิด
การจ้างงานที่ถาวร โดยเฉพาะงานที่เป็นที่ต้องการ
ของตลาดแรงงาน
• ผู้ช่วยพยาบาล
• ผู้ทางานบ้าน
โดย
ปรับทัศนคติให้เกิดการยอมรับ
สร้างระบบสวัสดิการและการคุ้มครองที่เหมาะสม
30