sss - DOC by 67Kzqs

VIEWS: 22 PAGES: 25

									WYBRANE ZAGADNIENIA Z EKONOMIKI I ORGANIZACJI
PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ
Dr Andrzej Parzonko

I. Cele chowu zwierząt gospodarskich
   Chów zwierząt gospodarskich spełnia swoje zadania produkcyjne, gospodarcze i
ekonomiczne, gdy występuje długookresowa poprawa dochodów gospodarstwa
rolniczego.
 Cel można osiągnąć w sposób bezpośredni lub pośredni, przy czym bezpośrednie
  uzyskiwanie     przychodów      ze   sprzedaży    produktów   zwierzęcych   oznacza
  równocześnie sprzedaż pracy własnej poprzez te produkty. W produkcji zwierzęcej
  zużywa się pasze absolutne, niezbywalne na rynku, lub pasze rynkowe, na które
  zużywa się określone nakłady pracy. Stwarza to całoroczną możliwość sprzedaży
  nakładów pracy poprzez produkty zwierzęce i wzrost dochodów szczególnie w
  gospodarstwach z nadmiarem siły roboczej.
 Chów zwierząt w sposób pośredni przyczynia się do wzrostu dochodów poprzez
  produkcję nawozów organicznych wzbogacających zasobność gleb.
 Gałęzie produkcji ciągłej, krowy mleczne, drób nieśny, trzoda chlewna przy ciągłym
  zbycie tuczników, pozwalając na stałe wpływy ze sprzedaży produktów, poprawiają
  w ten sposób zdolność płatniczą gospodarstwa.
 Ponadto pogłowie zwierząt może stanowić rezerwę kapitału gospodarstwa o ile da
  się szybko spieniężyć, bez dużych strat w cenach zbytu.




                                               1
                   ?

                                        II. POGŁOWIE ZWIERZĄT GOSPODARSKICH W
OSTATNICH LATACH
        W 2002 roku (wg powszechnego spisu rolnego) chów bydła, trzody chlewnej, owiec i
koni prowadziło 1452,2 tys. gospodarstw tj. 67% ogólnej liczby indywidualnych gospodarstw
rolnych. Spośród tych gospodarstw bydło posiadało 64%, trzodę chlewną 52%, owce 1,2%.
Rodzaj produkcji, zakres i formy organizacyjne chowu zwierząt są zróżnicowane w
gospodarstwach i zależą od szeregu czynników:
      * warunków naturalnych i ekonomicznych panujących w danym regionie,
      * uwarunkowania gospodarskie wynikające z organizacji gospodarstwa,
      * rozwój             gospodarki    narodowej    zmieniający    techniczne,        rynkowe   i   prawne
           uwarunkowania.
Tabela 1. Pogłowie zwierząt gospodarskich w latach 1947 – 2002 [w tysiącach sztuk]
                                         Bydło                  Trzoda chlewna
                                              w tym       ogółem          w tym            Owce
 Lata                          ogółem              krowy                        lochy                   Konie
1947........................         4745,9        3079,2        4700,0         888,2         982,8       2016,2
1950........................         7200,0        4850,0        9350,0        1430,0        2198,5       2800,0
1955........................         7912,2        5454,7       10888,3        1679,0        4243,2       2560,1
1960........................         8695,1        5884,7       12615,3        1562,2        3661,5       2805,0
1965........................         9947,2        5920,3       13779,1        1681,1        3060,6       2554,4
1970........................        10843,5        6081,8       13446,1        1504,9        3199,2       2585,2
1975........................        13254,3        6145,6       21310,8        2034,7        3174,5       2237,2
1980........................        12648,6        5955,6       21325,6        2427,0        4206,5       1779,9
1985........................        11055,2        5528,1       17613,7        1934,8        4837,3       1403,6
1990........................        10048,9        4919,1       19464,2        1836,7        4158,5        941,2b
1991........................         8844,0        4577,3       21867,6        2096,2        3233,7        938,9b
1992........................         8221,4        4256,8       22085,8        2141,8        1869,6        899,5b
1993........................         7642,6        3982,8       18860,1        1557,8        1267,9        841,3b
1994........................         7695,7        3863,5       19466,5        1971,2         869,6         621,7
1995........................         7305,6        3578,9       20417,8        1875,2         713,2        635,8b
1996........................         7136,5        3461,2       17963,9        1677,4         551,6         568,8
1997........................         7307,4        3489,7       18134,8        1756,4         490,8        557,9b
1998........................         6955,3        3541,7      19167,7a       1929,0a         452,9        560,9b
1999........................         6555,0        3417,5      18537,6a       1771,3a         392,1        551,5b
2000........................         6082,6        3097,5      17122,0a       1577,4a         361,6        549,7b
2001........................         5734,3        3005,3      17105,6a       1625,5a         343,4        545,7b
2002........................         5532,7        2873,2       18628,9        1918,4         345,3         329,6
Źródło: Powszechny Spis Rolny; 2002




                                                            2
Tabela 1. Obsada zwierząt gospodarskich w latach 1947 – 2002 [sztuki fizycz. na 100 ha UR]
                                          Bydło                   Trzoda chlewna
                                                w tym       ogółem          w tym         Owce
 Lata                          ogółem                krowy                       lochy              Konie
1947........................             23,2          15,1          23,0           4,3       4,8        9,9
1950........................             35,2          23,7          45,7           7,0      10,8       13,7
1955........................             38,8          26,7          53,4           8,2      20,8       12,5
1960........................             42,6          28,8          61,8           7,7      17,9       13,7
1965........................             50,7          30,1          70,2           8,6      15,6       13,0
1970........................             55,5          31,1          68,8           7,7      16,4       13,2
1975........................             69,0          32,0         110,9          10,6      16,5       11,6
1980........................             66,8          31,4         112,6          12,8      22,2        9,4
1985........................             58,7          29,3          93,5          10,3      25,7        7,4
1990........................             53,7          26,3         104,0           9,8      22,2       5,0b
1991........................             47,4          24,5         117,1          11,2      17,3       5,0b
1992........................             44,1          22,8         118,3          11,5      10,0       4,8b
1993........................             41,0          21,4         101,2           8,4       6,8       4,5b
1994........................             41,3          20,7         104,4          10,6       4,7        3,3
1995........................             39,2          19,2         109,6          10,1       3,8       3,4b
1996........................             38,6          18,7          97,2           9,1       3,0        3,1
1997........................             39,6          18,9          98,3           9,5       2,7       3,4b
1998........................             37,7          19,2        103,9a         10,5a       2,5       3,0b
1999........................             35,6          18,5        100,6a          9,6a       2,1       3,0b
2000.                                    33,0          16,8         93,0a          8,6a       2,0       3,0b
2001..                                   31,2          16,3         93,0a          8,8a       1,9       3,0b
2002.                                    32,7          17,0         110,2          11,4       2,0        1,9
Źródło: Powszechny Spis Rolny; 2002




                                        III. WAŻNIEJSZE ASPEKTY W EKONOMICE I
ORGANIZACJI CHOWU BYDŁA MLECZNEGO
1. Formy organizacyjne chowu krów mlecznych
        Wyodrębnienie form organizacyjnych chowu krów mlecznych może nastąpić na
podstawie następujących kryteriów:
        * form reprodukcji stada
        * sposobu użytkowania stada
        * systemu chowu i żywienia
        * obsługi zwierząt



                                                              3
Z punktu widzenia gospodarczo ekonomicznego czynnikami decydującymi o formach
organizacyjnych chowu krów mlecznych są: forma reprodukcji i blisko z tym
związany sposób użytkowania stada. Według tych kryteriów gospodarstwa dzieli się
na:
      a) zakupujące materiał wyjściowy
                 *      obory wydojowe
                 *      obory wydojowe z chowem młodzieży bez reprodukcji
      b) gospodarstwa z reprodukcją
                     * obory z reprodukcją własną
                     * obory z produkcją hodowlaną

Ad.(a). Gospodarstwa zakupujące materiał wyjściowy
       W gospodarstwach tego typu struktura stada jest bardzo uproszczona i składa się
jedynie z krów mlecznych, bez odchowu młodzieży.
       * Gospodarstwa z oborami wydojowymi kupują ciągle świeżo wycielone
         krowy w miejsce krów sprzedanych, które zakończyły laktację.
       * Obory półwydojowe zakupują pierwiastki i użytkują sztuki odznaczające się
         dobrą wydajnością tak długo jak to jest możliwe.
       Odmienne sposoby odnawiania krów w gospodarstwach mają swoje zalety i
wady. Niewątpliwie w oborach wydojowych wadą jest ciągła rotacja zwierząt, co
stwarza duże ryzyko zachorowalności, mogą występować kłopoty organizacyjne
związane z zakupem zwierząt, transportem ich, a także pojawia się obawa o wydajność
tych zwierząt. Zaletami obór wydojowych są:
      * pasze wykorzystywane są wyłącznie przez krowy (a więc zwierzęta
         produkcyjne)
      * potrzeby paszowe nie muszą uwzględniać wysokowartościowych pasz
         koniecznych w okresie cielności
      * nie występują okresy zasuszania krów wysokocielnych, co powoduje spadek
         wydajności w ciągu roku




                                              4
      Sporządzając kalkulacje opłacalności tego sposobu chowu należy uwzględnić w
kosztach produkcji różnicę zakupu krowy w stosunku do ceny jej sprzedaży po jednej
laktacji.
 Wiadomo jest, że pierwiastka o dobrej wartości genetycznej jest droga i rzadko się
   zdarza aby pojawiali się chętni do sprzedaży takich zwierząt.
 Wydaje się też mało uzasadnionym sprzedawać krowę po pierwszej laktacji
   ponieważ ten szczyt wydajności z reguły występuje po trzecim wycieleniu. W
   krajach zachodnich ten system chowu także się nie przyjął, częściej można spotkać
   chów o dłuższym użytkowaniu krów (3 - 4 lata) w oborach półwydojowych
   opierający się na zakupie krów pierwiastek bądź jałówek cielnych.

Ad.(b). Gospodarstwa z własną reprodukcją stada krów mlecznych
      Własna reprodukcja stada krów mlecznych powoduje, że w gospodarstwie
posiada się inne grupy zwierząt niż tylko krowy mleczne, ewentualnie jałówki cielne.
W gospodarstwach nastawionych na produkcję mleka najczęściej odchów przychówku
powinien ograniczać się do utrzymania stałego stanu krów (reprodukcja prosta) bądź
powiększenia stanu krów (reprodukcja rozszerzona). W gospodarstwach tych nie
powinno się prowadzić opasu buhajków z własnej produkcji do wyższej wagi (450 -
500 kg) ponieważ są to zwierzęta genetycznie nie przystosowane do opasu,
wykorzystanie paszy na 1 kg przyrostu jest słabe, w tuszy tych zwierząt duży jest
udział kości.

2. Parametry techniczno - ekonomiczne chowu krów mlecznych

W chowie zwierząt ukierunkowanych na produkcję mleczną należy przede wszystkim
rozważyć następujące elementy procesu produkcyjnego:
      a) wybór materiału zwierzęcego
      b) wiek wycieleń pierwiastek
      c) terminy wycieleń
      d) okres użytkowania krów
      e) żywienie krów mlecznych




                                              5
Ad.(a). Wybór materiału zwierzęcego
     Do produkcji mleka z ekonomicznego punktu widzenia, za najodpowiedniejsze
zwierzęta uważa się te, które najtaniej produkują mleko o wymaganej jakości. Obecnie
w Polsce rolnicy dążą do poprawy wydajności mlecznej krów, bo z reguły wiąże się to
z większą produkcją mleka z gospodarstwa, co z kolei powoduje zwiększenie
przychodów ze sprzedaży mleka. Wzrost wydajności można otrzymać poprzez:
     * stosowanie racjonalnego żywienia (czynnik ten ma decydujący wpływ),
     * bądź też poprawę wartości genetycznej zwierząt. Rolnicy dążą do wzrostu
wartości genetycznej krów mlecznych poprzez krzyżowanie z rasami wybitnie
mlecznymi. W naszym kraju obserwuje się, że tą rasą jest HF.
     W krajach Europy Zachodniej rolnicy nie dążą już za wszelką cenę do
zwiększenia wydajności mlecznej krów, ponieważ nie zawsze pociąga to za sobą
zwiększenie przychodów i opłacalności produkcji mleka. Celem ekonomicznym
tamtejszych gospodarstw jest osiągnięcie takiego poziomu produkcji mleka, by
wykorzystać posiadaną do dyspozycji kwotę mleczną przy najniższych kosztach
produkcji.
Należy użytkować te krowy, które zapewniają najkorzystniejsze transformowanie
paszy, co oznacza, że zapewniają najwyższą nadwyżkę bezpośrednią na 1 kg
kwoty mlecznej.
     Selekcja materiału zwierzęcego powinna być dokonana nie tylko według
kryterium wydajności, lecz także ze względu na zawartość białka i tłuszczu. Duża
zawartość tłuszczu obniża kwotę mleczną, większa zawartość białka wpływa na
wyższą cenę mleka. Dalsze kryterium to zapotrzebowanie paszy treściwej i
objętościowej na jednostkę produktu. W decyzjach o selekcji krów powinno się
uwzględnić różne czynniki produkcji, szczególnie te, które występują w gospodarstwie
w ograniczeniu i mogą powodować wyższe koszty użytkowania.




                                            6
Schemat wskaźników płodności krów

        Okres międzywycieleniowy (OMW)



                                              Okres ciąży (OC)

        Okres międzyciążowy (OMC)


        Okres spoczynku (OS)                          Wskaźnik
                                                      niepowtarzalności
                                                      (WN)
 Okres inwolucji macicy
                                Okres
 (OIM)
                                usługi
                                (OU)                 30          56 60    90



0 dni                  42      60        80                      140           365




                                                      7
Okres międzywycieleniowy - jest to czas upływający między dwoma kolejnymi
wycieleniami. Na jego długość składa się czas ciąży i okres miedzyciążowy. Powinien
on wynosić 365 dni.
      Średni okres międzywycieleniowy w wielu stadach różnych ras wynosił około
385 dni. Taka długość tego okresu jest następstwem błędów żywieniowych i złego
utrzymania zwierząt oraz zaburzeń porodowych i poporodowych. Przyczyną może być
także brak rui w ciągu 60 dni po wycieleniu, albo niewykrycie rui, albo wykonanie
zabiegu inseminacji w złym terminie.
Okres ciąży - Czas ciąży wyznaczają terminy skutecznego pokrycia i wycielenia.
Okres usługi - obejmuje czas między pierwszym a ostatnim unasiennianiem. Hodowca
powinien dążyć do tego aby był on jak najkrótszy.
Okres miedzyciążowy - oznacza terminy skutecznego wycielenia i pokrycia. Jest suma
czasu między terminem wycielenia a terminem pierwszej inseminacji oraz odstępu
czasu miedzy terminem pierwszej i ostatniej inseminacji.
Okres spoczynku - obejmuje czas między terminem wycielenia a terminem wykonania
pierwszego zabiegu inseminacji. Jego długość zależy przede wszystkim od starannie
prowadzonej kontroli rui. Jeżeli krowa jest po raz pierwszy inseminowana w terminie
krótszym niż 60 dni po wycieleniu to oczekiwać można obniżonej płodności. Kolejnym
następstwem zbyt wcześnie wykonano zabiegu inseminacji jest zwiększone ryzyko
poronienia.
Okres inwolucji macicy - jest to przedział czasu miedzy wycieleniem a gotowością
narządów rodnych do wykonania zabiegu unasieniania. Wynosi on co najmniej 42 dni.
W tym czasie następuje obkurczenie się macicy i następuje ruja.
Długość okresu w jakim te procesy zachodzą, zależy od czasu potrzebnego krowie do
wypoczynku po wyczerpującym ją porodzi.
Wskaźniki niepowtarzalności - informuje, ile procent krów w stadzie zostało
prawdopodobnie zacielonych po pierwszym zabiegu. Można go wyliczyć w kilku
wariantach, tj. jako zmienny (30 - 60 dni lub 60 - 90 dni), albo stały np. w 56 dniu.
Wskaźnik ten ma duże znaczenie praktyczne. Dzięki niemu można uzyskać informację
o płodności stada i skuteczności przeprowadzonych zabiegów inseminacyjnych. W


                                             8
dobrze prowadzonych stadach krów wskaźnik niepowtarzalności wynosi 65 - 70%.
Jeśli jest niższy niż 60 % to ocena płodności nie jest korzystna
Indeks unasieniania - jest to średnia wykonywanych zabiegów na jedną ciążę. Idealny
indeks unasieniania wynosi jeden. Oznacza on, że krowy były cielne po wykonaniu
tylko jednego zabiegu unasieniania. I indeks wynoszący 1,5 dobrze jeszcze świadczy o
płodności stada. Źle jeżeli wynosi 2 i więcej.

Ad.(b). Wiek wycieleń pierwiastek

     Obserwując przeciętny wiek wycieleń pierwiastek można zauważyć, że kształtuje
się on w granicach od 2 do 3 lat. Przyspieszenie pierwszego wycielenia zmniejsza
koszty odchowu krów, ale jednocześnie wpływa na zmniejszenie wydajności w
pierwszej laktacji.
Powstaje pytanie, czy wartość zaoszczędzonych kosztów równoważy spadek
mleczności w pierwszej laktacji?
     Rozważając ten problem, należy uwzględnić zależność pomiędzy wiekiem
wycielenia a wydajnością mleka w pierwszej laktacji oraz pomiędzy wiekiem
pierwszego wycielenia a kosztami wychowu pierwiastek. Zależność między
wydajnością mleka w pierwszej laktacji a wiekiem pierwiastki przedstawia poniższa
tabela 2 sporządzona na podstawie badań przeprowadzonych przez niemieckiego
uczonego Witta. Badania były prowadzone na niemieckich krowach mlecznych.
Tabela 2. Wiek wycieleń pierwiastek a ich wydajność mleczna
Pierwsze wycielenie w miesiącach       Wydajność mleczna w
                                        pierwszej laktacji
24                                 2730
27                                 3053
30                                 3208
33                                 3470
37                                 3586

     Podejmując decyzję o wieku krycia jałówek należy przede wszystkim uwzględnić
specyfikę rasową. U badanych zwierząt najwyższa wydajność mleczna w pierwszej
laktacji wystąpi u jałówek wyścielających się w wieku 27 - 33 miesięcy. Wycielenia w
wieku 36 miesięcy powodują dalszy wzrost wydajności mlecznej w pierwszej laktacji,
ale wzrost ten jest już znacznie mniejszy niż wcześniejszy.


                                                 9
     Wzrost wydajności mlecznej wcale jednak nie musi oznaczać poprawy wyników
ekonomicznych. Trzeba wziąć pod uwagę dodatkowe koszty związane z dłuższym
użytkowaniem jałówek, porównać z korzyściami z tego tytułu i dopiero zadecydować,
w jakim wieku powinny wycielać się jałówki, aby osiągnąć maksymalny efekt.
     Najważniejsze koszty to:
     * pasze własne i pasze z zakupu
     * koszty weterynaryjne
     * koszty pracy w gospodarstwach z najemną siłą roboczą
Ad.(c). Termin wycieleń krów
     Terminy wycieleń krów powinny być ustalane w zależności od konkretnej
sytuacji w jakiej znajduje się gospodarstwo. Jeżeli gospodarstwo nie dysponuje dużymi
zasobami pasz objętościowych (kiszonka, siano) i treściwych, wycielenia powinny być
ustawione na okres wiosenny. Wówczas to pojawia się zielonka, która jest najtańszą
paszą możliwą w żywieniu zwierząt. Zorganizowanie wycieleń w okresie wiosennym
pociąga za sobą zmniejszenie wydajności mlecznej krów. Niektórzy szacują, że
wydajność spada o około 400 litrów.
     Cielęta urodzone jesienią mogą korzystać z pastwiskowego wychowu, ale
potrzebują w okresie zimowym zapasów dobrej jakości pasz objętościowych i
zwiększa się zużycie pasz treściwych.
     Wymienione zalety i wady prowadzą do tego, że gospodarstwa posiadające
znaczne zasoby pastwisk wybierają w przewadze wycielenia wiosenne, o ile ceny
mleka nie zbyt silnie zmieniają się sezonowo. Gospodarstwa ukierunkowane na
produkcję rośliną, z dobrymi zasobami pasz zimowych a małym udziałem trwałych
użytków zielonych wybierają wycielenia jesienne.
Ad.(c). Okres użytkowania krów
Optymalny okres użytkowania krów zależy od następujących elementów:
     * kosztów zakupu lub wychowu jałówek,
     * wartości ubojowej wybrakowanych krów,
     * wydajności mlecznej krów w okresie użytkowania,
     * obciążenia okresów użytkowania ryzykiem wybrakowania krów,
     * jakości potomstwa.

                                            10
      Przy odnawianiu stada należy kierować się regułą, że przedsięwzięcie może być
podjęte wówczas, kiedy roczna nadwyżka finansowa z dalszego użytkowania krowy
spada poniżej nadwyżki, jaką można osiągnąć od nowej krowy.
      Ważnym problemem, który musi rozstrzygnąć rolnik jest to czy jałówki mają
pochodzić z własnego odchowu czy też z zakupu. Podejmując tą decyzję należy
rozważyć szereg czynników, szczególnie koszty odchowu, które mogą przedstawiać się
bardzo zróżnicowanie w zależności od przyjętej technologii.
      Wariant A
      Odchów jałowicy odbywa się przy względnie małych wymaganiach co do
powierzchni stanowiska w budynku, a także niskiej pracochłonności. Z tytułu użycia
tych środków produkcji nie powstają dodatkowe koszty. Zapotrzebowanie żywieniowe
pokrywają pasze, które w produkcji mleka nie mają większego znaczenia (pasze
marginalne o niższej wartości odżywczej, pastwiska odległe od gospodarstwa, resztki
pasz). Przy tych uwarunkowaniach sumaryczny koszt jest niski i niezwykle korzystny.
      Wariant B
      Odchów jałowicy odbywa się kosztem produkcji mleka przez ograniczenie
możliwości przetworzenia większej ilości pasz objętościowych przez krowy mleczne.
W tej sytuacji odchów jałówek musi być obciążony powstałą przez to stratą w
produkcji mleka
      Wariant C
      Odchów jałowicy odbywa się w warunkach o ograniczonych możliwościach
paszowych, co powoduje konieczność zwiększenia uprawy roślin pastewnych na
gruntach ornych.

Ad.(d). Żywienie krów mlecznych

      Koszty pasz stanowią około połowę kosztów zmiennych produkcji mleka, będąc
ważnym obszarem decyzyjnym w kształtowaniu kosztów produkcji mleka. W tym
zakresie istotne są dwa cele:
  *    optymalne wykorzystanie potencjału wydajności mlecznej stada zwierząt w
       okresie laktacji,



                                            11
  *    optymalny pod względem kosztów dobór dawek paszowych w okresach
       żywieniowych.
      Oprócz zdolności pobierania paszy przez krowę równie istotna jest jakość pasz. Z
fizjologicznego punktu widzenia zdolność do pobierania paszy zależy od dwóch
czynników: pojemności układu trawiennego krowy oraz szybkości trawienia paszy.
Czynniki te uwarunkowane są dziedzicznie, w związku z tym znacząco nie można na
nie wpływać. Doświadczenia żywieniowe wykazały, że krowy niechętnie pobierają
dużą ilość wilgotnej kiszonki ze względów smakowych nawet wówczas, gdy zdolność
pobierania suchej masy nie została do końca wykorzystana.




                         IV. WAŻNIEJSZE ASPEKTY W EKONOMICE I
              ORGANIZACJI PRODUKCJI ŻYWCA WOŁOWEGO
1. Formy organizacyjne opasu młodego bydła opasowego
      Produkcja żywca wołowego przybiera różne formy organizacyjne. Formy
organizacyjne produkcji żywca bydlęcego można zróżnicować w zależności od dwóch
podstawowych czynników:
      a) genetycznych
      b) technologicznych
      Oba wpływają na jakość i ilość produkowanego mięsa. Produkcję wołowiny
warunkowaną różnym potencjałem genetycznym można sprowadzić w zasadzie oprócz
różnic międzyrasowych, do systemów hodowli w czystości rasy i krzyżowania.
Systemy technologii opasu warunkowane są źródłem pozyskania cieląt metodami
żywienia, długością okresu tuczu, a co za tym idzie i końcową wagą opasów
Ad.(a). Czynniki genetyczne
      W Polsce, gdzie utrzymuje się prawie wyłącznie rasy mleczne bądź
kombinowane, muszą one z natury rzeczy być podstawą produkcji mięsa wołowego.
Jak wykazano jak dawno temu, może to być mięso tylko gorszego gatunku, które nie
może konkurować na rynkach światowych w klasie mięsa kulinarnego, za które można
otrzymać znacznie wyższe ceny.

                                            12
     Metodą hodowlaną, która w tych warunkach może prowadzić do poprawy jakości
mięsa, jest krzyżowanie części pogłowia krów ras mlecznych z rasami mięsnymi bądź
to do produkcji pierwszego pokolenia mieszańców na rzeź (jest to tzw. krzyżowanie
towarowe), bądź przez krzyżowanie wypierające na jedną rasę.
    Krzyżowanie towarowe
     Głównym celem krzyżowania towarowego jest poprawa walorów opasowych i
rzeźnych bydła dla pozyskania jakościowo lepszej wołowiny. Wspólną cechą metod
krzyżowania towarowego jest przeznaczenie wszystkich mieszańców na opas.
     W wielu krajach produkcja jakościowo dobrej wołowiny oparta jest na
mieszańcach pochodzących z krzyżowania krów mlecznych i mięsno - mlecznych z
buhajami ras mięsnych. W krajach z bogatą tradycją chowu bydła mięsnego znaczną
część wołowiny pozyskuje się od mieszańców różnych ras mięsnych.
     Krzyżowanie nisko wydajnych rodzimych ras mięsno - mlecznych z buhajami ras
mięsnych na skalę produkcyjną zapoczątkowano w Polsce w latach sześćdziesiątych.
Pozwalało ono na zwiększenie ilości produkowanej wołowiny i poprawę jej jakości.
Mieszańce osiągały wyższą wydajność rzeźną, a ich tusze zawierały zdecydowanie
więcej mięsa, mniej tłuszczu i kości, a więc przedstawiały produkt lepszy, bardziej
zgodny z oczekiwaniami konsumentów. Nawet przy niewielkiej różnicy w masie ciała
otrzymujemy od mieszańców znacznie więcej dobrego mięsa niż od zwierząt ras
mlecznych i mięsno - mlecznych.
     Zasadniczym warunkiem spełnienia tych oczekiwań jest dobór buhajów
właściwych ras do krzyżowania oraz zastosowanie odpowiednich technologii opasu.
Wybór odpowiednich buhajów uwzględniać powinien rozwój krów przeznaczonych do
krzyżowania (wiek i masa ciała), łatwość wycieleń, planowany system żywienia oraz
jakość tuszy i masę ciała, do której chcemy prowadzić opas.
   Krzyżowanie wypierające i twórcze
     Krzyżowanie wypierające ma na celu maksymalne odtworzenie wybranej rasy
mięsnej przez stopniowe zwiększanie jej genotypu np.: do 50, 75, 87.5 itd. Metoda ta
służy do pełnego wyparcia genów jednej rasy - zwykle prymitywnej przez geny innej
rasy o pożądanych cechach. Prowadzone jest podobnie jak krzyżowanie polepszające,
lecz trwa dłużej, najczęściej do 5 - 7 pokolenia. Ostatecznym rezultatem jest

                                            13
otrzymanie lokalnej odmiany szlachetnej, dobrze przystosowanej do miejscowych
warunków środowiska i posiadającej pożądane cechy rasy wypierającej. Po uzyskaniu
6 - 7 pokolenia krzyżowanie wypierające uważa się za zakończone, chociaż już
mieszańce 3 - 4 pokolenia wykazują duże fenotypowe podobieństwa do rasy
wypierającej.   Krzyżowanie    wypierające   stosuje   się   zwykle,   gdy występuje
zapotrzebowanie na produkty określonej jakości, a wymiana licznego pogłowia samic
ras lokalnych na samice ras szlachetnych jest nierealna, bądź rasy szlachetne źle się
aklimatyzują w trudnych warunkach miejscowego środowiska.
     Krzyżowanie twórcze łączące drogą krzyżowania kilka ras mięsnych winno
prowadzić do tworzenia tzw. populacji syntetycznej, która ma kojarzyć dodatnie cechy
ras wyjściowych. Celem jest wytworzenie populacji lepszej od ras wyjściowych.
Ad.(b). System technologiczne
     Mięso wołowe może być produkowane przy zastosowaniu różnych systemów
technologicznych – różny produkt końcowy.
*   Cielęta o masie 50 - 80 kg.
     Cielęta takie, ale jedynie buhajki, są w Polsce przedmiotem handlu, głównie na
eksport do Włoch i częściowo do innych krajów Europy Zachodniej, gdzie są one
poddawane dalszemu opasowi. Oferowane ceny są dość atrakcyjne w przypadku
krzyżówek z rasami mięsnymi.
   Opas na tzw. białe mięso
Jest to opas na żywieniu wyłącznie paszami mlekozastępczymi z wyłączeniem siana i
pasz treściwych. Opas taki w krajach zachodnich prowadzi się do masy około 250 -
350 kg. Mięso takich sztuk jest jasne i bardzo delikatne i osiąga na rynkach zachodnich
najwyższe ceny. Ze względu na niehumanitarne traktowanie zwierząt tka
produkcja została zabroniona
   Opas do 250 kg. masy ciała
     Ten typ opasu prowadzi się ze względu na możliwość eksportu do Włoch.
Eksport żywych zwierząt o takiej masie wynika z przyznawanych kwot importowych, a
ponadto pozwala na wykorzystanie ulg celnych.




                                             14
   Opas młodego bydła do masy powyżej 450 kg.
     Ten typ opasu dostarcza dobre tusze zarówno na rynek wewnętrzny, jak i na
eksport. Zwierzęta ubijane są zwykle w wieku 18 do 24 miesięcy w zależności od
stopnia intensywności opasu. Podstawą żywienia stanowi pastwisko, kiszonka i pasza
treściwa. Opas taki jest szczególnie interesujący w przypadku użycia do opasu ras
mięsnych lub krzyżuwek.
 Opas jałowic tzw. "razówek "
     Ten system opasu polega na wykorzystywaniu jałowic pochodzących z
krzyżowania z bydłem mięsnym. Jałowice takie pokrywa się wczesnie buhajem rasy
mięsnej, a po wycieleniu i odkarmieniu cielęcia opasa się je i ubija. Tą metodą
uzyskuje się cenne cielęta do dalszego chowu, a cena za krowy pierwiastki jest
zbliżona do cen płaconych za młody żywiec.
 Opas bydła dorosłego
     W tym systemie opasa się wszystkie wybrakowane krowy mleczne. System taki
jest stosowany tylko w takich sytuacjach, gdzie dostępne są tanie pasze gospodarskie.
Mięso takich wybrakowanych i tuczonych krów charakteryzuje się dużą zawartością
tłuszczu.

2. Technologia produkcji żywca wołowego w stadach mięsnych krów matek,
odchowujących cielęta na użytkach zielonych
Technologia chowu bydła mięsnego zakłada:
a) wykorzystanie krzyżowania towarowego dwu - trójrasowego do tworzenia
    własnych stad bydła mięsnego,
b) odchów cieląt przy matkach do wieku 6 - 7 miesięcy życia,
c) żywienie zwierząt dorosłych bez paszy treściwej,
d) dobre wykorzystanie trwałych użytków zielonych,
e) sezonowość krycia jałówek i krów oraz sezonowość wycieleń,
f) wysoka wydajność pracy,
g) niskie nakłady na budynki i utrzymanie zwierząt.




                                             15
2.1. Modele i cykle produkcyjne
     Cykl produkcyjny w stadzie bydła mięsnego wyznaczony jest terminem kryć,
wycieleń i odsadzeniem cieląt od krów. Skrócenie czasu trwania tych kolejnych faz
sprzyja lepszej organizacji pracy, lepszemu wykorzystaniu pastwisk i budynków
gospodarskich. W klasycznym modelu chowu bydła mięsnego, jałówki przeznaczone
na krowy mięsne należy kierować do krycia w wieku około 15 miesięcy., wtedy
wycielenia następują w wieku dwóch lat, a cały cykl produkcyjny trwa 3 lata.
Warunkiem dyscyplinującym cykl produkcyjny jest zasada, aby sezony krycia i
wycieleń, w kolejnych latach nie przekraczały okresu dwóch miesięcy. Wyboru
modelu produkcyjnego dokonuje się przed rozpoczęciem chowu bydła mięsnego
na podstawie analizy bazy paszowej w gospodarstwie i stanu pomieszczeń
gospodarskich.
     Wyróżnia się trzy modele produkcji.
 model w którym krowy cielą się w okresie zimowym (styczeń, luty),
 model w którym krowy cielą się wiosną (marzec, kwiecień)
 model w którym krowy cielą się latem (maj, czerwiec)
      W pierwszym i drugim modelu produkcyjnym krowy cielą się w oborze, przed
rozpoczęciem okresu pastwiskowego. Wymaga to większej powierzchni w budynkach
inwentarskich, zapewniającej cielącym się krowom i cielętom właściwe warunki
chowu. Zaletą takiego modelu jest niewątpliwie to, że cielęta wychodząc z
krowami na pastwisko są lepiej przygotowane do pobierania zielonki, która jest
najtańszą paszą w tym okresie. Dzienne przyrosty cieląt są też na wysokim poziomie
(najwyższe ze wszystkich przedstawionych tutaj modeli).
     Trzeci model produkcji jest najprostszy organizacyjnie. Cielęta rodzą się na
pastwiskach,     w   związku   z   tym     nie    potrzeba   specjalnych   budynków
inwentarskich, nakłady są jeszcze niższe niż w przypadku stosowania dwóch
pierwszych modeli. Posiada on dużą wadę, którą jest to, że cielęta nie wpełni
korzystają z pastwiska, przyrosty ich są mniejsze, a przez to jest niższa produkcja
mięsa z całego stada.




                                             16
                       V.     WAŻNIEJSZE      ASPEKTY      W       EKONOMICE        I
ORGANIZACJI PRODUKCJI ŻYWCA WIEPRZOWEGO
1. Formy organizacyjne i systemy chowu trzody chlewnej
     Analizując formy organizacyjne chowu trzody chlewnej najczęściej odnosi się do
wytwarzanych produktów lub organizacji zaopatrzenia w prosięta. Na podstawie tych
kryteriów wyróżniono następujące formy:
     * gospodarstwa         hodowlane   produkujące   knurki   i   loszki   do   stad
     rodzicielskich,
     * gospodarstwa produkujące prosięta,
     * gospodarstwa prowadzące wyłącznie tucz,
     * gospodarstwa z pełnym cyklem produkcyjnym trzody tzn. z własną
      produkcją loszek, tuczem własnych prosiąt (zakup dotyczy jedynie
      knurów).
     Kolejnym pojęciem w analizie chowu trzody chlewnej są systemy produkcyjne.
Systemy produkcyjne w chowie trzody chlewnej wynikają częściowo z wcześniej
wymienionych form organizacyjnych. Dodatkowym kryterium jest system żywienia.
Najczęściej wyodrębnia się następujące systemy produkcyjne:
     * chów loch i produkcja prosiąt,
     * tucz trzody bazujący na prosiętach z zakupu,
          - zbożowy
          - kukurydziany z CCM
     * chów trzody w cyklu zamkniętym,
     * chów trzody z podziałem na fazy produkcyjne,
          - produkcja prosiąt
          - produkcja warchlaków
          - produkcja tuczników




                                             17
2. Wybrane czynniki wpływające na ekonomikę produkcji trzody chlewnej
2.1. Poprawa wyników odchowu prosiąt
     Pierwszym krokiem w podnoszeniu wyników odchowu jest osiąganie minimum
dwóch miotów od maciory w ciągu roku, przy liczebności 9 - 12 prosiąt w miocie i
minimalnych stratach w okresie odchowu. Drugim krokiem może być zwiększenie
liczby miotów przez skrócenie okresu karmienia prosiąt przez lochę. W aspekcie
ekonomicznym należy przy tym sprawdzić dwa zagadnienia:
    Jak wysokie są korzyści krańcowe wynikające ze zwiększenia liczby prosiąt
      w przeliczeniu na miot i jaki krańcowy nakład przypisać na każde
      odchowane dodatkowo prosię.
    Jakie będą skutki ekonomiczne i następstwa przyspieszenia miotów.
     Zwiększenie liczby prosiąt można osiągnąć nie tylko dzięki starannej obsłudze
macior, lecz także przez kompleksowe zastosowanie środków hodowlanych,
biotechnicznych i żywieniowych.
     W gospodarstwach produkujących prosięta w tradycyjnym systemie odchowu tzn.
z 6-8 tygodniowym okresem ssania i 1,8 - 2 miotach rocznie uzyskuje się około 18
prosiąt od maciory. Skrócenie czasu ssania do 3 - 4 tygodni umożliwia uzyskanie 2,4
mioty rocznie i dodatkowych prosiąt. Jak wynika z wcześniej przedstawionych
obliczeń korzyści krańcowe z dodatkowego prosięcia są duże.
     Należy jednak sprawdzić, jak dalece jest opłacalne przeniesienie części
kosztów odchowu z lochy na urządzenia do odchowu i paszę - substytut mleka.
     Prosięta w fazie odchowu dostają się w warunki kontrolowane i mogą być lepiej
przygotowane do tuczu. W związku ze skróceniem okresu ssania zmniejsza się
zapotrzebowanie paszy treściwej na lochę i ewentualnie na relatywnie drogie
stanowiska w budynku porodowym loch.
2.2. Ciężar sprzedaży prosiąt
     Prosięta już przy ciężarze 12 kg są przedmiotem handlu, przy czym
zdecydowanie preferuje się prosięta o wyższym ciężarze od 25 kg.
     Producent prosiąt często stoi przed problemem, przy jakim ciężarze należy
je sprzedać.


                                           18
     Sprzedaż prosiąt o małym ciężarze sprawia w efekcie, że niewielkie jest
zapotrzebowanie na pasze i na stanowiska produkcyjne. Odchów prosiąt do ciężaru 20
kg nie wywołuje znaczących zmian. Ekonomika przedłużonego chowu prosiąt zależy
od: dodatkowych nakładów (szczególnie paszy) oraz różnicy cen pomiędzy prosiętami
cięższymi i lżejszymi. Dodatkowy nakład paszy dla uzyskania różnicy ciężaru prosiąt
od 20 do 25 kg wynosi 2,4 kg paszy dla prosiąt na 1 kg przyrostu, co oznacza łącznie
12 kg paszy na sztukę. Dodatkowy nakład pracy w budynku przystosowanym do
odchowu prosiąt nie powinien przekraczać 0,5 rbh na miot przy przedłużonym okresie
odchowu do dwóch tygodni.
2.3. Pasze w żywieniu trzody chlewnej
     W tuczu trzody chlewnej dominują koszty pasz. Niektórzy autorzy szacują, że
wynoszą one 40%. Czynniki wpływające na ich duży udział mają pierwszoplanowe
znaczenie dla ekonomiki produkcji i zaliczyć do nich można:
     * wykorzystanie paszy,
     * ceny paszy
     * ciężar końcowy tucznika.
     Ponadto na ekonomikę produkcji mają wpływ koszty budynków i koszty pracy,
pomimo iż łącznie stanowią zaledwie 10% kosztów całkowitych. Przy wzroście
wielkości produkcji ulegają one znacznemu obniżeniu na jednostkę produkcji,
wpływając tym samym na opłacalność.
     Koszty paszy składają się: z ilości pasz w przeliczeniu na 1 kg przyrostu ciężaru
ciała oraz kosztów przygotowania wymaganej ilości i jakości pasz w różnych okresach
tuczu. Ilość paszy zależy od zdolności jej przetworzenia Analizy gospodarstw
wskazują, że różnice między dobrymi i słabymi gospodarstwami prowadzącymi tucz
wynikają z różnej efektywności żywienia zwierząt. Wskaźnik zużycia paszy w tuczu
praktycznie waha się w przedziale od 3 do 3,5 na 1 kg przyrostu.
     Ilość paszy na 1 kg przyrostu nie jest jednak informacją wystarczającą, ponieważ
nie określa się jej składu, jakości i nie uwzględnia się kosztu dawki żywieniowej.
     Ekonomicznym celem jest minimalizować koszty żywienia na 1 kg przyrostu
ciężaru ciała przy określonym czasie trwania tuczu.


                                             19
     W praktyce najlepsze wyniki zapewnia program żywienia dostosowany do
potencjalnych zdolności przyrostu zwierząt. Program ten przewiduje, do czasu
osiągnięcia ok. 50 kg ciężaru ciała, karmienie do woli zgodnie z możliwością pobrania
paszy przez zwierzę. W dalszym tuczu należy stosować ograniczone żywienie. Obniżać
można w gospodarstwie koszty żywienia poprzez zmniejszenie kosztów przygotowania
pasz (suszenia, magazynowania i przygotowania mieszanek).
2.4. Optymalny ciężar końcowy tucznika
     Wraz ze wzrostem ciężaru tucznika zmniejsza się udział kosztów prosięcia a
wzrasta udział kosztów pasz na 1 kg ciężaru ciała. Jednocześnie poprawia się jakość
ubojowa tuszy do 110 kg. Powyżej tej wagi jakość tuszy spada ze względu na
tendencję do otłuszczenia. Problemem jest określenie optymalnego ciężaru przy
określonych warunkach ograniczających.
     Jeżeli przyjmiemy, że celem jest maksymalizacja zysku, to optymalny ciężar
zależy od posiadanych zasobów czynników w gospodarstwie. Decyduje ten
czynnik,   który   w    największym      zakresie   ogranicza   rozwój    produkcji.
Maksymalizację zysku należy rozpatrywać w odniesieniu do czynnika najbardziej
ograniczającego produkcję. W odniesieniu do tuczu trzody możliwe są trzy sytuacje
ograniczające:
     * zbyt mała powierzchnia budynków,
     * niski kapitał obrotowy,
     * ograniczone możliwości nabycia prosiąt.
     Na podstawie znanych zależności produkcyjnych, przy stałej cenie zbytu
tuczników można określić przebieg procesu produkcyjnego:
1. Deficytowość stanowisk produkcyjnych zmusza do skracania okresu tuczu i
zmniejszania ciężaru końcowego, aż do osiągnięcia w skali roku maksymalnego
przeciętnego zysku z każdego stanowiska.
2. Ograniczoność kapitału obrotowego powoduje, że proces produkcyjny trwa do
momentu osiągnięcia takiego ciężaru, kiedy krańcowa produktywność ostatniej
jeszcze włożonej jednostki kapitału jest mniejsza od jej kosztów.




                                            20
3. Ograniczanie w nabywaniu prosiąt wymaga uzyskania większych ciężarów
końcowych, tak aby krańcowy zysk w przeliczeniu na prosię osiągnął wartość
dodatnią.
2.5. Obniżenie kosztów pracy i budynków.
     Koszty pracy i budynków mogą być obniżane poprzez pełne wykorzystanie
budynków. Literatura dostarcza wiele przykładów popartych obliczeniami, które
dowodzą, że już dla stada 100 świń można uzyskać zadowalający wynik, mniej niż
2 rbh/tucznika, modernizując tylko żywienie i usuwanie obornika. Zaoszczędzenie
nakładów pracy szczególnie wyraźnie występuje przy przejściu na żywienie za
pomocą automatów paszowych. Stosowanie takiego systemu żywienia pozwala
zaoszczędzić od 0,3 do 0,5 i więcej rbh/tucznika. Równocześnie należy zaznaczyć,
że przy automatycznym żywieniu obniża się do około 1 m2/tucznika zapotrzebowanie
na powierzchni budynku, z 1,33 m2/tucznika przy karmieniu z koryta.
     Z analizy struktury kosztów tuczu trzody chlewnej wynika, że produkcja
jest konkurencyjna, gdy występują następujące okoliczności:
 * tucz przeprowadza się w istniejących budynkach, które mogą być
   adaptowane do potrzeb produkcji małym kosztem,
 * przy obsłudze tuczników wykorzystuje się zasoby siły roboczej rodziny,
   stwarzając możliwość sprzedaży pracy,
 * istnieje stały odbiór tuczników, przy małych wahaniach cen.




                WAŻNIEJSZE ASPEKTY W EKONOMICE I ORGANIZACJI
PRODUKCJI DROBIU
1. Formy organizacyjne w produkcji drobiarskiej
     Formy organizacyjne w produkcji drobiarskiej mogą być następujące:
     * chów kur niosek:
         - fermy wychowu młodych kurek
         - fermy kur nieśnych
         - fermy nieśne z własną reprodukcją stada

                                           21
      * fermy brojlerów
      Od czasu wprowadzenia mieszańców międzyrasowych reprodukcja stada odbywa
się   w   wyspecjalizowanych    fermach,     stąd   wyróżnia   się   fermy hodowlane
reprodukcyjne, rodzicielskie i wylęgarnie.
2. Chów niosek
      W chowie niosek problemem jest ciągła produkcja jaj (według wielkości i
liczebności) i nieprzerwana ich dostawa. Proces produkcji jaj na przykładzie fermy z
nowoczesnym systemem chowu 5 000 niosek w systemie podłogowym lub 15 000 w
systemie bateryjnym wymaga niezbędnej powierzchni około 1000 m2. Na ogół o
wydajności decyduje przeciętna nieśność. Po stronie kosztów dominują koszty paszy i
reprodukcji stada. Koszty reprodukcji oblicza się z różnicy pomiędzy wartością
zakupionych 20 - tygodniowych kurek a przeciętnym dochodem ze sprzedaży kur
brakowanych. Dzieląc uzyskaną różnicę przez liczbę zakupionych młodych kurek,
otrzymuje się przeciętny koszt reprodukcji stada na nioskę. Niewielkie różnice zużycia
pasz w gramach na dzień i sztukę, w połączeniu z różną wydajnością nieśną, prowadzą
do znacznych odchyleń w kosztach bezpośrednich.
      Koszty odchowu młodych kur niosek są zależne w dużym stopniu od kosztów
żywienia i budynków. Zapotrzebowanie powierzchni dla 8 - 10 kurek wynosi 1 m2.
2.1. Optymalny czas użytkowania niosek
      Zwykle nioski użytkuje się przez jeden lub przez wiele okresów nieśności.
Jednakże spada ona w miarę zwiększenia długości użytkowania. Już w drugim sezonie
przeciętnie obniża się o około 10% na sztukę w stosunku do pierwszego sezonu
nieśności. W każdym sezonie użytkowania należy dokonać przeliczeń, czy jest on
ekonomicznie efektywny i w jakich okolicznościach. Za przedłużeniem okresu chowu
przemawiają następujące argumenty:
      * pogłębiające się w czasie użytkowania zmniejszenie wartości nioski (różnica
między ceną młodej kury a ceną starej)
      * w drugim sezonie nieśności uzyskuje się duże jajka, które głównie są
dostarczane odbiorcom, w przeciwieństwie do pierwszego sezonu, kiedy jaja są małe i
trudno zbywalne.


                                             22
     * Wymienione czynniki przemawiają za wykorzystaniem drugiego sezonu, który
rozpoczyna się po 6 - tygodniowym okresie pierzenia. Przeciw wydłużonemu
użytkowaniu przytoczyć można następujące argumenty:
     * zmniejszona nieśność w drugim sezonie użytkowania w stosunku do pierwszego
     * większe ubytki niosek
     * większa liczba jaj zdeformowanych.
3. Strusie
     W dobie nadprodukcji żywności rolnicy poszukują innych alternatywnych źródeł
utrzymania. Bardzo często jednak trudno jest znaleźć miejsce pracy poza rolnictwem,
niechętnie też rezygnują z posiadanych zasobów ziemi, maszyn, nie mają co zrobić z
niewykorzystanymi budynkami. Dlatego też powinni wprowadzać do swoich
gospodarstw inne, mniej znane ale bardzo konkurencyjne działalności. Jedna z takich
działalności dość rzadko spotykaną u nas jest chów strusi afrykańskich.
     W Polsce strusie hoduje się przede wszystkim na pisklęta - do produkcji tej
niezbędny jest zakup kosztownej komory lęgowej. Rozpoczęcie takiej hodowli wiąże
się więc z wysokimi kosztami, na ich zwrot oraz zysk ze sprzedaży piskląt trzeba
czekać kilka lat. Hodowla strusi jest coraz bardziej popularna na świecie, do czołówki
producentów należą Izrael, RPA, Włochy i Francja. W Europie powstał związek
zrzeszający hodowców strusi, którego celem jest ulepszanie materiału hodowlanego.
Wyraźny wzrost zainteresowania chowem i hodowlą strusi zaistniał w Polsce Obecnie
występuje już około 100 takich ferm. Od 1996 roku ponad 3 - krotnie nastąpił wzrost
populacji ptaków, obecnie liczba ich wynosi około 2 000 sztuk, z czego 25% stanowi
stado podstawowe.
     Dorosłe strusie, mimo że pochodzą z innej strefy klimatycznej nie są wrażliwe na
niskie temperatury naszego klimatu. Nawet zimą pomieszczenia tych ptaków nie
muszą być ogrzewane. Ptaki te na wolności żyją w stadzie, dlatego najlepsze efekty
osiąga się hodując przynajmniej 3 - 4 sztuki. Na 1 ha pastwiska można hodować
12 - 15 strusi, a przebywać może na nim nawet 40 sztuk, wówczas jednak ptaki
trzeba dodatkowo dokarmiać zielonką. Pomieszczenia dla strusi muszą być
wysokie (4 metry), powierzchnia dla jednego strusia powinna wynosić 5 m2. Aby
kury strusia afrykańskiego zaczęły znosić jaja niestety trzeba czekać aż dwa lata,

                                             23
koguty osiągają dojrzałość płciową po upływie 2,5 roku. Strusie południowo -
amerykańskie i australijskie osiągają mniejsze rozmiary niż afrykańskie i o wiele
dłużej trzeba czekać na pierwsze jaja (3-4 lata). W sezonie, który trwa od lutego do
września ,samica strusia afrykańskiego składa w gnieździe wykopanym w ziemi 40
półtorakilogramowych jaj. W ubiegłym roku jajo kosztowało 60 zł. Ptaki te osiągają
szczyt nieśności dopiero około 7 roku życia. Samice strusia nie wysiadują jaj a do
produkcji piskląt niezbędne są komory lęgowe. Koszt komory jest bardzo wysoki,
dochodzi do około 9 000 zł.
     Najwięcej problemów przysparza odchów ptaków do 2 miesiąca, gdyż młode
strusie są bardzo podatne na choroby. W tym okresie odnotowuje się największą liczbę
upadków, dochodzącą do 50%.
     Obok racjonalnego żywienia bardzo ważne jest zachowanie higieny. Najlepiej
jest utrzymywać młode strusie na bezściółkowym podłożu lub na siatce.
     Na początku chowu pomieszczenie oświetla się całą dobę. Temperatura dla
dwudniowych strusi powinna wynosić 32 0C, i w miarę wzrostu należy ją obniżać po 2
- 3 0C tygodniowo, aż do 20 0C.
     Do 6 miesiąca podawana jest strusiom gotowa pasza. Dzienna porcja paszy dla
pisklęcia wynosi 4% jego masy. Cena odchowanych dwumiesięcznych piskląt
wynosi około 900 zł.
     Dorosłe strusie mają inne wymagania pokarmowe niż kury i indyki, jest to
związane z odmienną budową układu trawiennego. Brak wola, dobrze rozwinięte jelito
grube umożliwiają bardzo dobre wykorzystanie pasz o dużej zawartości włókna.
Dlatego też hodowcy mogą żywić paszami gospodarskimi takimi jak: kapusta,
marchew, lucerna. Doświadczenia wykazują, że koszt utrzymania jednego strusia
dochodzi do 800 zł rocznie.
     Chów strusi wymaga sporych nakładów inwestycyjnych. Wiąże się to przede
wszystkim z wysokimi kosztami poniesionymi na zakup materiału reprodukcyjnego -
dorosły samiec kosztuje około 1 500 $, samica jest o 50% droższa. Osoby z mniejszym
kapitałem, zainteresowane chowem strusi poszukują głównie jaj wylęgowych i piskląt.
Inwestorzy z większym kapitałem myśląc o szybszym jego zwrocie decydują się na
zakup ptaków rocznych bądź w wieku reprodukcyjnym.

                                           24
     Rolnik, który zakłada hodowlę strusi musi ponieść także koszty adaptacji
budynku, w wielu wypadkach nie muszą one być bardzo duże. Stosunkowo dużym
wydatkiem jest wykonanie solidnego ogrodzenia wybiegu dla strusi.
     Największą pozycję wśród kosztów zajmują pasze (75%). Na naszym rynku
pasza dla strusi jest stosunkowo łatwo dostępna. Produkują ją dwie firmy paszowe w 4
rodzajach - w zależności od grupy wiekowej ptaków.
     Dzienne dawki dla strusi w okresie letnim składają się z paszy treściwej 0,9
kg (mieszanki R - 306) oraz zielonki z lucerny, koniczyny lub traw podawanych
ptakom dowoli (2-3 kg dziennie).
     W okresie zimowym dzienna porcja paszy treściwej powinna wynosić dwa
kilogramy (mieszanki R-316). Paszę treściwą można uzupełniać sianem 0,2-0,3 kg,
posiekaną marchwią, kapustą w ilości 0,2-0,3 kg.
     Kura strusia do 3 roku znosi średnio 40 jaj.




                                             25

								
To top