โอโซน (Ozone : O3)
โอโซนในความเข้าใจโดยทัวไปนั้นจะแบ่งเป็ น 2 ความหมาย
่
ค ว า ม ห ม า ย ที่ 1
เป็ นโอโซนตามธรรมชาติในบรรยากาศสู งๆซึ่ งทาหน้าที่ป้องกันอันตรายจากรังสี อุลตร้าไวโอเลตซึ่ งไม่เป็ น
พิษ
ค ว า ม ห ม า ย ที่ 2
เป็ นโอโซนที่ เป็ นพิ ษ ในอากาศที่ เ ราหายใจระดับ ล่ า งจัด ว่า เป็ นโอโซนประเภทไม่ ดี ซ่ ึ ง จะมี ผ ลกระทบ
โดยตรงต่อมนุษย์
โอโซนที่ มี ร ะดั บ สู ง กว่ า พื้ น ดิ น มากกว่ า 40 กิ โ ลเมตรขึ้ นไป จะเป็ น โอโซนที่ ดี
ส่ ว นโอโซนที่ ร ะดั บ สู ง กว่ า พื้ น ดิ น ไม่ เ กิ น 2 กิ โ ลเมตรจะเป็ น โอโซนที่ ไ ม่ ด ีี
สิ่ งที่ก่อให้เกิดโอโซนในระดับต่าได้แก่ควันของรถยนต์ เป็ นต้น
่
ความเข้ าใจผิดเกียวกับโอโซน
หลายคนเข้าใจว่าโอโซนเป็ นอากาศที่บริ สุทธิ์ จึงนามาประยุกต์ใช้ทาเครื่ องผลิตโอโซนในสานักงาน
แ ต่ ห า รู ้ ไ ม่ ว่ า จ ะ ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด ผ ล เ สี ย เ นื่ อ ง จ า ก โ อ โ ซ น จ ะ ท า ป ฏิ กิ ริ ย า ต่ อ ๆ ไ ป
เกิ ด เ ป็ น อ นุ มู ล อิ ส ระ ที่ ว่ อ ง ไ ว ส า ห รั บป ฏิ กิ ริ ย า อื่ นๆ เ ช่ น photochemical smog
การเกิดฝนกรดและยังทาลายเซลของสิ่ งมีชีวตอีกด้วย ิ
ิ ่
ความเข้าใจที่ผดที่วาโอโซนเป็ นก๊าซที่ดีหายใจเข้าไปมากๆแล้วจะรู ้สึกสดชื่นจึงนามาทาเป็ นเครื่ องผ
ลิ ต โ อ โ ซ น เ พื่ อ เ ป็ น เ ค รื่ อ ง ฟ อ ก อ า ก า ศ แ ต่ โ ด ย ทั่ ว ไ ป ใ น ก า ร ใ ช้ ง า น
มั ก จ ะ ไ ม่ ไ ล่ อ า ก า ศ ภ า ย ใ น ห้ อ ง ใ ห้ ห ม ด ก่ อ น
่ ่
หรื อไม่ก็เครื่ องทางานในขะะที่มีคนอยูในห้องซึ่ งในทางที่ถูกต้องคนไม่ควรอยูในห้องขะะที่เครื่ องกาลังทา
งานอยู่ โอโซนที่ ผลิ ตขึ้ นจึ งท าปฏิ กิ ริย ากับ ก๊า ซในอากาศเกิ ดปฏิ กิริยาเคมี ที่ เป็ นพิษ มากกว่า เช่ น
photochemical smog เกิ ดก๊าซพิ ษเช่ นฟอร์ ม าลี นซึ่ งจะกัดกร่ อนและระคายเคื องต่อระบบหายใจ
เนื่ อ งจากโอโซนมี ค วามว่ อ งไวต่ อ ปฏิ กิ ริ ยาเคมี ม ากและมี ค วามสามารถท าปฏิ กิ ริ ยาออกซิ ไ ดซ์
ได้ดีกว่าคลอรี นหลายเท่าจึงนามาใช้ทาฆ่าเชื้อโรคในน้ าดื่มและอุปกระ์เครื่ องใช้ต่างๆ
แ ต่ โ ด ย ทั่ ว ไ ป เ ค รื่ อ ง ผ ลิ ต โ อ โ ซ น ใ น ส า นั ก ง า น
มักจะผลิ ตโอโซนได้ในความเข้มข้นที่ไม่สูงมากพอที่จะฆ่าเชื้ อโรคได้ เพียงแต่กาจัดกลิ่ นและควันมากกว่า
แต่ ถ้ า ค วามเ ข้ ม ข้ น ที่ สู งม าก พอ ก็ จ ะ ส ามาร ถ ฆ่ า เ ชื้ อโร ค เชื้ อราต าย ได้ แต่ นั่ น ก็ ห มาย ถึ ง
ิ ิ ้
มันก็สามารถทาอันตรายแก่สิ่งมีชีวตได้เช่น อาจเสี ยชีวตได้ถามีการสู ดดมเข้าในปริ มาะมาก
ข้ อควรปฏิบัติในการใช้ เครื่องผลิตโอโซน
1
- ไล่อากาศภายในห้องออกให้หมดก่อน
่
- เปิ ดเครื่ องทางานในขะะที่ไม่มีคนอยูในห้อง
2
ผลเสี ยของโอโซน
โอโซนในระดับความเข้มข้น 0.25 ppm ขึ้ นไปก่ อให้เกิ ดความระคายเคื องต่อ ตา จมูก
และจะทาลายเนื้ อเยื่อปอด เกิดความระคายเคืองเมื่อหายใจเข้าไป ถ้าได้รับในปริ มาะมากจะทาให้ตายได้
ดังนั้นการนามาใช้ควรระมัดระวัง เพื่อให้เกิดความปลอดภัย
สู ดโอโซนแล้ วสดชื่ นจริงหรือไม่
ห ล า ย ค น ค ง เ ค ย ไ ด้ ยิ น ค า ก ล่ า ว “สู ด โ อ โ ซ น แ ล้ ว ท า ใ ห้ ส ด ชื่ น ”
ค ากล่ า วนี้ คงท าให้ ห ลายคนเข้ า ใจผิ ด คิ ด ว่ า โอโซน มี ป ระโยชน์ ซ่ ึ งแท้จ ริ งแล้ ว โอโซน
ไม่ ใ ช่ อ ากาศที่ ม นุ ษ ย์ เ ราใช้ ใ นการหายใจเลย โอโซนเป็ นก๊ า ซไม่ มี สี แต่ มี ก ลิ่ น เหม็ น คาว
ซึ่ ง เ ป็ น พิ ษ ต่ อ ร ะ บ บ ห า ย ใ จ ข อ ง สิ่ ง มี ชี วิ ต
โอโซนมี ค วามว่ อ งไวในการเกิ ดปฏิ กิ ริ ยาจึ ง มั ก จะเกิ ดปฏิ กิ ริ ยากั บ สารอื่ น ๆในสิ่ งแวดล้ อ ม
่
ความรู ้สึกที่วาโอโซนดับกลิ่นทาให้อากาศสดชื่นนั้นความจริ งเกิดจากการที่โอโซนเข้าทาปฏิกิริยากับโมเลกุลขอ
ง ส า ร ที่ มี ก ลิ่ น ใ ห้ ก ล า ย เ ป็ น อี ก โ ม เ ล กุ ล ซึ่ ง ไ ม่ มี ก ลิ่ น
ทาให้เรารู ้สึกสดชื่นนันเองไม่ใช่เป็ นเพราะโอโซนอย่างที่เราเข้าใจกันนันเอง
่ ่
นางสาวพนาวัลย์ จันทร์ สระคู
นักวิชาการสิ่ งแวดล้ อมปฏิ บัติการ
3