Stimé sentadins de Fascia,
via per chisc dis che vegn cognaron scriver ite i formulères per l dombrament
2011 olache, anter l’auter, aldò de chel che l’é pervedù da nosc Statut spezièl de
Autonomia, la mendranzes linguistiches de la Region Trentin Südtirol les arà l met
de poder declarèr so grop linguistich de partegnuda.
1. Per Fascia chest l’é de segur n apuntament n muie emportant, sibie per portèr
inant sia identità che ence per sotlineèr sia unitarietà, n fat chest de gran
valuta anchecondì, sibie sot l profil linguistich e culturèl, che sozièl e
economich.
2. La presenza de la mendranzes linguistiches la vegn a aer n segnificat
autertant emportant ence per noscia Provinzia e soraldut per noscia
autonomia. Chesta l’é n strument emportant per la convivenza pazifica e n
meso utol per portèr inant l benesser sozièl e l svilup de duta la comunità
provinzièla e regionèla.
3. L’autonomia, defati, se da na pèrt la sporc na ocajion per valorisèr e portèr
inant la desvaliva particolaritèdes de la popolazions e di teritories, tel
medemo temp la raprejenta ence n strument de gran responsabilità ajache,
no se trata bele demò de aer a la leta più scioldi, ma soraldut de esser bogn
de programèr e garantir la gestion de particolèra competenzes e funzions che
utró les vegn gestides diretamenter dal Stat.
4. L dombrament l’è l’ocajion per fèr valer l prinzip olache ogne sentadin l cogn
poder palesèr e declarèr liberamenter, aldò de so esser e sentir, so grop de
partegnuda. Te noscia region, donca, no se trata bele demò de aspec
statistics, ma l’é piutost ence n moment che l va a tocèr ideèi culturèi,
individuèi e identitères, desche belapontin l se recognoscer e l se declarèr
ladins.
5. L’é da recognoscer l derit de se sentir ladins e de l declarèr ence a duc chi
che vif la comunità de Fascia, ajache i laora chiò, i tol pèrt a la vita sozièla, i
va te la valiva scoles e coscita i se sent pèrt de la sozietà fascèna.
Tinultima, volon amò sotlineèr l fat che la ladinità l’é na gran oportunità per
noscia comunanza, cognon esser stolc de chesta noscia spezifizità che utró i ne
invidia e autra valèdes les la rivendica. Se sentir e se declarèr ladins per nos l’é na
rejon de orgolie, na ocajion per palesèr nosc patrimonie identitèr che l pel se
englorièr de aer n lengaz e na cultura de passa mile egn, fata de usanzes e
tradizions che ne permet ence de jontèr apede a nesc monc dolomitics, che i é
doventé patrimonie de l’umanità, n auter element distintif de gran valuta.