HASTA HAKLARI
Dr.Özgür ÖZDEMİR
Bursa İl Sağlık Müdürlüğü
Yataklı Tedavi Hizmetleri Şube Müdürü
Hasta Hakları İl Koordinatörü
HASTA HAKLARI VE TARĠHSEL
GELĠġĠMĠ
HASTA VE SAĞLIK ÇALIġANLARI
ĠLĠġKĠLERĠ
SAĞLIK BAKANLIĞI HASTA HAKLARI
UYGULAMALARI
HASTA HAKLARI NEDĠR?
Kazanımlara göre insan haklarının
sınıflandırılmıĢ durumu
HASTA HAKLARI NEDĠR?
Hasta Hakları:
Sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı
bulunan fertlerin, sırf insan olmaları vasfıyla
sahip bulundukları ve T.C. Anayasası,
milletlerarası antlaĢmalar, kanunlar ve diğer
mevzuat ile teminat altına alınmıĢ bulunan
haklarını ifade eder.
HASTA HAKLARI NEDĠR?
Genel olarak hasta haklarını tarif ettiğimizde;
hasta ile sağlık çalıĢanları arasında bireysel ve
toplumsal düzeyde ortaya çıkan, sağlık
çalıĢanlarının hastaya ve hastanın sağlık
çalıĢanlarına karĢı görev ve sorumlulukları olan,
daha iyi sağlık ortamı için hasta ve sağlık
çalıĢanlarının birlikte sahip çıkması gereken
haklar olarak tanımlamak mümkündür.
BĠR HASTA NE ĠSTER ? SAĞLIK ÇALIġANI NE
ĠSTER ?
Kendine yeterli süre ayrılmasını ister. Hastasına yeterli süre ayırmak ister.
Temiz ve çağdaĢ sağlık tesisi ister. Temiz ve çağdaĢ sağlık tesisinde çalıĢmak ister.
Aralarına parasal konuların girmesini istemez. Aralarına parasal konuların girmesini istemez.
Tıbbi geliĢmeleri izleyen hekim ister. Bilimsel geliĢmeleri takip etmek ister.
Sevgi, saygı ve Ģefkat görmek ister. Kendisine saygılı davranılmasını ve güvenilmesini
ister.
Saatlerce poliklinik sırasında beklemek istemez. Kapısında hastaların yığılmasını istemez.
Hasta Hakları tarihsel geliĢimi
Dünya Tabipler Birliğinin 1981’de
yayımladığı Lizbon Bildirgesi
1990 yılında “Dünya Tabipler Birliğinin
Ġnsan Hakları Konusundaki Kararı”
Bali Bildirgesi 1995
Amsterdam Bildirgesi 1994
LĠZBON BĠLDĠRGESĠ
HASTANIN HEKĠMĠNĠ ÖZGÜRCE
SEÇEBĠLECEĞĠ
HASTALIĞI ĠLE ĠLGĠLĠ YETERLĠ ÖLÇÜDE
BĠLGĠLENDĠRĠLMESĠ GEREKLĠLĠĞĠ
BĠLGĠLENDĠRME SONUCU HASTANIN
TEDAVĠYĠ KABUL VEYA REDDETME
ÖZGÜRLÜĞÜ
HASTALIĞI ĠLE ĠLGĠLĠ BĠLGĠLERĠN
GĠZLĠ KALMASINI ĠSTEME HAKKI
SAĞLIK BAKANLIĞI
HASTA HAKLARI MEVZUATI
Hasta hakları yönetmeliği (1998)
Hasta hakları uygulama yönergesi
(26.04.2005/3077 sayılı olur)
HASTA HAKLARI
HASTA HAKLARI
Sağlık hizmetlerinden adalet ve hakkaniyete
uygun olarak yararlanma hakkı
Bilgi isteme hakkı
Sağlık kuruluĢunu seçme ve değiĢtirme hakkı
(hayati tehlike bakımından sağlık kuruluĢunun
değiĢtirilmesinde tıbben sakınca görülmemesi
esastır)
Personeli tanıma seçme ve değiĢtirme hakkı
HASTA HAKLARI
Öncelik sırasının belirlenmesini isteme hakkı
Tıbbi gereklere uygun teĢhis, tedavi ve
bakım hakkı
Tıbbi gereklilikler dıĢında müdahale yasağı
Ötenazi yasağı
HASTA HAKLARI
Tıbbi özen gösterilmesi hakkı
Kayıtları inceleme hakkı
Kayıtların düzeltilmesini isteme hakkı
Bilgi isteme hakkı
BĠLGĠ VERMENĠN USULÜ
Bilgi, gerektiğinde tercüman
kullanılarak, hastanın anlayabileceği
Ģekilde, tıbbi terimler mümkün olduğunca
kullanılmadan, tereddüt ve Ģüpheye yer
verilmeden ve hastanın ruhi durumuna
uygun ve nazik bir ifade ile verilir.
BĠLGĠ VERĠLMESĠ UYGUN OLMAYAN VE
ÖNLEM ALINMASI GEREKEN HALLER
Hastanın manevi yapısı üzerinde fena tesir yapmak
suretiyle hastalığın artması ihtimalinin bulunması ve
hastalığın seyrinin ve sonucunun vahim görülmesi
hallerinde, teĢhisin saklanması uygundur.
Tedavisi olmayan bir teĢhis, ancak bir tabip tarafından
ve tam bir ihtiyat içinde hastaya hissettirilebilir veya
bildirilebilir. Hastanın aksi yönde bir talebinin
bulunmaması veya açıklanacağı Ģahsın önceden
belirlenmemesi halinde, böyle bir teĢhis ailesine bildirilir.
BĠLGĠ VERĠLMESĠNĠ YASAKLAMA
Ġlgili mevzuat hükümlerine ve hastalığın
mahiyetine göre yetkili mercilerce alınacak
tedbirlerin gerektirdiği haller dıĢında; hasta,
sağlık durumu hakkında kendisine veya
ailesine veya yakınlarına bilgi verilmemesini
isteyebilir.
HASTA HAKLARI
Mahremiyete saygı gösterilmesi hakkı
Rıza olmaksızın tıbbi iĢleme tabi
tutulmama hakkı
Bilgilerin gizli tutulması hakkı
Tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı
HASTA HAKLARI
Güvenliğin sağlanması hakkı
Dini vecibeleri yerine getirebilme ve dini
hizmetlerden yararlanabilme hakkı
Ġnsani değerlere saygı gösterilmesi ve
ziyaret hakkı
Refakatçi bulundurma hakkı
Müracaat, Ģikayet ve dava hakkı
HĠZMETĠN SAĞLIK KURUM VE KURULUġU
DIġINDA VERĠLMESĠ
Hastalar, aĢağıdaki hallerde sağlık hizmetlerinden
bulundukları yerlerde de faydalanabilirler:
a) Koruyucu sağlık hizmetlerinin verilmesinde,
b) Tıbbi sebeplerden dolayı sağlık kuruluĢuna bizzat
gidilemeyen veya götürülemeyen hallerde,
c) Tabii afetler gibi olağanüstü hallerde.
Hizmetin sağlık kuruluĢu dıĢında verilmesi ile ilgili usul
ve esaslar, Bakanlık tarafından ayrıca düzenlenir.
HASTA VE SAĞLIK
ÇALIġANI ĠLĠġKĠLERĠ
Hekim hasta iliĢkisi modelleri
Buyurgan hekim davranıĢı (Paternalistik yaklaĢım);
hastaya inisiyatif ve söz hakkı tanımaz
DanıĢman hekim davranıĢı
hekim danıĢman rehber gibi rol oynamaktadır.
hasta hekimden fazla sorumluluk üstlenir.
hekim hastayı yönlendirmez bilgi verir, kararı hasta verir.
Katılımcı yaklaĢım
Doğru bulunan yaklaĢım
hekim hastayı ekip arkadaĢı olarak görür.
ortak düĢünme, tanı ve tedavi sürecini birlikte yürütme
kararları birlikte alma birlikte uygulama esas.
ĠletiĢim Nedir?
DüĢünce, bilgi ve duyguların; sözcük, yazı ve
resim gibi semboller kullanarak anlaĢılır hale
getirilmesi, paylaĢılması ve etkileĢim
sağlanmasıdır.
Etkili iletiĢimin amacı; iletmek istediğimiz
mesajı karĢımızdaki kiĢiye amaçladığımız
biçimde iletebilmek, istenen tutum
değiĢikliğini sağlamak ve ortak bir anlayıĢ
oluĢturmaktır.
Etkili ĠletiĢim için;
Uygun dil seçmek
Açık ve doğru mesaj vermek
Saygı duymak, güven
vermek
Göz teması sağlamak
Beden diline dikkat etmek
Ġki yönlü iletiĢim kurmak
Geri bildirimde bulunmak
Dinlemeyi öğrenmek
Empati kurmak
Empati nedir?
KiĢinin kendisini diğerinin yerine koyarak ne
hissettiğini anlamaya çalıĢmasıdır.
KiĢinin, diğerinin duygularının yoğunluğunu ve
anlatımını algılama ve anlama yeteneğidir.
Empati ne değildir?
Empati karĢımızdaki ile
özdeĢleĢmek, ona
benzemek, sempati
duymak değil; onun bakıĢ
tarzını yakalamaya
çalıĢma çabasıdır.
“Bir anlaşmazlık olduğunda, muhatabınızın ayakkabılarını giyerek
soruna bakın!” Kızılderili atasözü
Hasta sağlık çalıĢanı iliĢkileri
ĠĢin özü sevgi
hastayı sevmek, insanı sevmek
En cahil insan bile sevgiyi hisseder
Soruna değil hastaya odaklanmak
Astımı değil, astımı olan bir hastayı tedavi
etmek
Bir güler yüz, bir tatlı dil
hepimiz aslında hayatın her bölümünde
güler yüz ve tatlı dil bekleriz
Kendimizle barıĢık olmak
Hiçbir tartıĢma kazanılmaz. TartıĢma varsa
herkes kendine göre haklıdır. Sorunu
çözmek için doğru iletiĢim kurmak gerekir.
HASTA SORUMLULUKLARI
Son dönemde hasta haklarının yanında bir
de “Hasta Sorumluluğu” kavramı ortaya
çıkmıĢtır. Henüz bu kavramın, içeriği ve
kapsamı ortaya konmamıĢtır. Ancak genel
olarak, hastanın bir sağlık kuruluĢuna
baĢvurmadan ve baĢvurduktan sonraki
süreçte yerine getirmesi gereken ödev ve
yükümlülüklerdir diye tarif edilebilir.
HASTA SORUMLULUKLARI
Genel Sorumluluklar
KiĢiler kendi sağlığına dikkat etmek için elinden geleni yapmalı ve
sağlıklı bir yaĢam için verilen tavsiyelere uymalıdır.
KiĢi uygunsa kan verebilir ya da organ bağıĢında bulunabilir.
Basit durumlarda kiĢiler kendi bakımlarını yapmalıdır.
Sosyal Güvenlik Durumu
Hasta; sağlık, sosyal güvenlik ve kiĢisel bilgilerindeki değiĢiklikleri
zamanında bildirmek durumundadır.
Hasta; sağlık karnesinin (Bağ-Kur, YeĢil Kart gibi) vizesini zamanında
yaptırmak zorundadır.
Sağlık ÇalıĢanlarını Bilgilendirme
Hastane Kurallarına Uyma
Tedavisi Ġle Ġlgili Önerilere Uyma
SAĞLIK BAKANLIĞI
HASTA HAKLARI UYGULAMALARI
HASTA HAKLARI UYGULAMA ĠLKESĠ
KURUM VEYA ÇALIġAN
ODAKLI SAĞLIK HĠZMETĠ
SUNUMU YAKLAġIMINDAN
“HASTA ODAKLI-KATILIMCI”
SAĞLIK HĠZMETĠ SUNUMU
YAKLAġIMINA GEÇĠġ
BU GÜNE KADAR NELER
YAPILDI ?
OLUġTURULAN KURUL VE
BĠRĠMLER
BAKANLIK HASTA HAKLARI
ġUBESĠ
HASTA HAKLARI ĠL
KOORDĠNATÖRLÜKLERĠ
HASTANE HASTA HAKLARI
KURULU
HASTANE HASTA HAKLARI BĠRĠMĠ
BU GÜNE KADAR NELER
YAPILDI ?
BAKANLIK HASTA HAKLARI ġUBESĠ
Hasta hakları ihlallerinin önlenmesi, uygulamaların geliĢtirilmesi,
izlenmesi ve ülke genelinde koordine edilmesi amacıyla Tedavi
Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Hasta hakları Ģubesi
kurulmuĢtur.
BU GÜNE KADAR NELER
YAPILDI ?
ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
HASTA HAKLARI ĠL KOORDĠNATÖRLÜĞÜ
Hasta hakları uygulamalarının il genelinde
koordine etmek ve denetlemek amacıyla Sağlık
Müdürlüğü bünyesinde kurulmuĢtur.
ĠL KOORDĠNATÖRLÜĞÜ GÖREVLERĠ
Görevli olduğu ildeki sağlık çalıĢanlarının hasta hakları
uygulamaları ile ilgili hizmete uyum ve eğitim ihtiyaçlarını
belirlemek üzere hastane hasta hakları birimleri ile sürekli
iletiĢimde olmak
Ġl genelinde tüm sağlık kurum ve kuruluĢlarında bulunan kurul
ve birim görevlilerine hasta hakları uygulamaları ve eğitimi
konusunda toplantı organize etmek, bu birimleri bilgilendirmek,
uygulamaları sürdürmek, toplantı kayıtlarının raporlarını tutmak
Hasta hakları uygulamaları ve eğitimleri konusunda
danıĢmanlık yapmak
Hasta hakları uygulamaları ve eğitimleri konularını kurul ve birim
görevlilerinin desteğini alarak onların ihtiyaçları doğrultusunda
belirlemek
ĠL KOORDĠNATÖRLÜĞÜ GÖREVLERĠ
Eğitime katılanlar için sertifika, katılım belgesi, kredi sistemi gibi
ödül sistemlerinin geliĢtirilmesine destek olmak
Hastanelerin hasta hakları uygulamalarını ve eğitimlerini
yerinde denetlemek
Hasta hakları birimlerinin doldurdukları hasta hakları formlarını
kontrol etmek ve istenilen formları düzenli olarak Bakanlığa
göndermek
Sağlık hizmet sunumunu kolaylaĢtırmak, sağlık
hizmetlerinden yararlanma sürelerini kısaltmak ve
vatandaĢların sağlık hizmetlerine ulaĢılabilirliğini
artırmak amacıyla polikliniklerde “Hekim Seçme
Uygulaması”nı koordine etmek
Ġl Koordinatörlüğü bünyesinde arĢiv oluĢturmak
ĠL KOORDĠNATÖRLÜĞÜ GÖREVLERĠ
Hasta hakları uygulamalarını geliĢtirmek için ildeki
imkanları değerlendirmek, yetkililerle iĢbirliği yaparak araç-
gereç ve malzemelerin temini, bakım, onarım ve
korunmasını sağlamak.
Eğitim programlarına katkıda bulunacak eğitimciler ile
iĢbirliği yapmak, üniversite, kütüphane gibi kurumlardan
yararlanmak.
Görevi ile ilgili seminer, konferans gibi etkinliklere katılmak,
güncel ve mesleki yayınları izlemek ve ilgili yerlere
duyurmak
Hasta hakları uygulamaları hakkında vatandaĢların,
hasta ve yakınlarının bilgilendirilmesini sağlamak.
ĠL KOORDĠNATÖRLÜĞÜ GÖREVLERĠ
Kurul kararlarının yerine getirilip getirilmediğini
kontrol etmek
Ġlçe ve grup baĢkanlıklarında hasta hakları
uygulamalarının baĢlatılması ve geliĢtirilmesi için plan,
program hazırlamak ve uygulamak
Hasta hakları kurulları ve birimleri hakkında
yapılan Ģikayetleri incelemek, sonuçlandırmak
BU GÜNE KADAR NELER
YAPILDI ?
HASTANE
HASTA HAKLARI BĠRĠMLERĠ
Hasta hakları uygulamalarının planlanması,
değerlendirilmesi, uygulanması amacıyla illerde
tüm kamu hastaneleri ve ilçelerdeki 100 yatak ve
üstü hastanelerde kurulmuĢtur.
BU GÜNE KADAR NELER
YAPILDI ?
HASTANE
HASTA HAKLARI KURULLARI
Hasta hakları uygulamalarının planlanması,
değerlendirilmesi, uygulanması ve önerilerde
bulunulması amacıyla illerde tüm kamu
hastaneleri ve ilçelerdeki 100 yatak ve üstü
hastanelerde kurulmuĢtur. Kurul biri baĢkan
olmak üzere 8 kiĢiden teĢekkül eder.
HASTA HAKLARI KURUL ÜYELERĠ
Hasta Hakları Kurulu aĢağıdaki üyelerden oluĢur;
a) BaĢkan: Kamu hastanelerinde hastanenin kalite hizmetlerinden
sorumlu BaĢtabip Yardımcısı, kurulun baĢkanıdır.
b) Hasta Hakları Birim Sorumlusu,
c) Hakkında baĢvuruda bulunulan personelin birim sorumlusu,
d) Hasta hakları konusunda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluĢu
temsilcisi
e) Varsa hastanın avukatı (Hastayı temsil ettiğine dair vekaletin
bulunması gerekir. Ayrıca hasta veya yakını isterlerse kurula girerek
kurul üyelerini konu hakkında bilgilendirebilirler. Ama oylamaya
katılamazlar ve oylama sırasında kurulda bulunamazlar.)
f) 4688 Sayılı Kamu Sendikaları Kanununa göre kurumda yetki almıĢ
sendika temsilcisi,
g) Valiliğin belirleyeceği bir vatandaĢ.
h) Ġl genel meclisi üyeleri arasından Vali tarafından seçilecek bir üye,
HASTA HAKLARI BĠRĠMĠ
Ġġ AKIġ ġEMASI
BAġVURUNUN ALINMASI (Ģahsen veya internet yoluyla)
SORUN YERĠNDE ÇÖZÜLMEYE ÇALIġILIR
BAġVURU FORMU DOLDURULUR VE ĠNTERNET
ORTAMINA AKTARILIR
ACĠL DURUM SÖZ KONUSU ĠSE HASTANE ĠDARESĠ HEMEN
BĠLGĠLENDĠRĠLĠR
ACĠL DURUM YOKSA ġĠKAYETLE ĠLGĠLĠ KĠġĠLERDEN
GEREKLĠ BĠLGĠLER ALINIR
DOSYA HAZIRLANARAK HASTA HAKLARI KURULUNA
SUNULUR
KURULDA ALINAN KARARLAR KURUL KARAR
DEFTERĠNE YAZILIR
KARARLAR BAġVURANA VE SAĞLIK ÇALIġANINA
ĠLETĠLĠR
HASTA HAKLARI KURULLARI
Ġġ AKIġ ġEMASI
BAġVURUDAN EN GEÇ 15 GÜN SONRA KURUL DOSYALARI
DEĞERLENDĠRĠR VE OY ÇOKLUĞUYLA KARARA BAĞLAR
HASTA HAKKI ĠHLALĠ VARSA VEYA KONU TEKNĠK BĠR KONU ĠSE
ALINAN KARARLARDAN ĠDARE HABERDAR EDĠLĠR
ĠDARĠ TAKĠBAT BAġLAR
BAġVURAN KĠġĠ VE SAĞLIK ÇALIġANINA SONUÇ BĠLDĠRĠLĠR
AYRICA KURUL HASTANEYLE ĠLGĠLĠ ÖNERĠLERĠNĠ ĠDAREYE
YAZILI OLARAK BĠLDĠRĠR
Bu kapsamda ilimiz merkezindeki tüm
hastanelerde ve ilçelerdeki 100 ve üstü yatak
kapasitesine sahip hastanelerde hasta hakları
birimleri ve kurulları oluĢturulmuĢtur
Hasta hakları kurulları ve birimleri 03.10.2005
tarihinden itibaren faaliyete geçmiĢtir
Bursa Devlet Hastanesi ise bu konuda pilot
hastane olup uygulama ġubat 2004 tarihinde
baĢlamıĢtır
BURSA DEVLET HASTANESĠ
HASTA HAKLARI BĠRĠMĠ
BURSA DEVLET HASTANESĠ
HASTA HAKLARI BĠRĠMĠ
BURSA DEVLET HASTANESĠ
HASTA HAKLARI BĠRĠMĠ
BURSA DEVLET HASTANESĠ
HASTA HAKLARI BĠRĠMĠ
Bursa Ġli Hasta Hakları Ġstatistikleri
Ekim-Aralık 2005
Toplam baĢvuru sayısı:342
Yerinde çözülen sorun sayısı:293
Kurula havale edilen dosya sayısı:49
86%
14%
Yerinde çözülen sorun sayısı
Kurula havale edilen dosya sayısı
Kurula sevk edilen dosya sayısı:49
Hasta hakkı ihlali yok:40
Hasta hakkı ihlali var: 7
Teknik konu:1
Kapsam DıĢı:1
82%
2% 14%
2%
Hasta hakkı ihlali yok
Hasta hakkı ihlali var
Teknik konu
Kapsam dışı
“BİR HASTAYLA
İLGİLENİR
GÖRÜNMENİN EN İYİ
YOLU,
ONUNLA
İLGİLENMEKTİR”
KATILIMINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM
İletişim: Dr.Özgür ÖZDEMİR
Bursa İl Sağlık Müdürlüğü
Telefon: 0-224-2330071/1440
Mail: drozgur@bsm.gov.tr
Sunu için: www.bsm.gov.tr