Your Federal Quarterly Tax Payments are due April 15th Get Help Now >>

18 05 by GqQo952K

VIEWS: 4 PAGES: 18

									    OSNOVI SOCIOLOGIJE


RAZVOJ MISLI O DRŽAVI KROZ
          VEKOVE



      Student:




      http://www.besplatniseminarskiradovi.com
                                                  Decembar, 2008. S


                                                         A D R Ž A J:


UVOD

  1. Država................................................................................................................. str. 3

  2. Teorije o nastanku države ................................................................................. str. 3

  3. Funkcija države .................................................................................................. str. 5

  4. Predmet ovog seminarskog rada ....................................................................... str. 6

RAZRADA

  5. Začetak i razvoj misli o državi kroz istoriju .................................................... str. 6

  6. Antička misao o državi........................................................................................str. 6

  7. Srednjovekovna misao o državi ......................................................................... str. 8

  8. Novovekovna misao o državi .............................................................................. str. 9

  9. Problem nastanka države i društva ................................................................... str. 11

ZAKLJUČNI DEO

  10. Država u savremenim uslovima ......................................................................... str. 13




                                                                                                                                      2
DRŽAVA


Država je organ vladajuće klase za ostvarenje njenih klasnih interesa. Država je istorijska

kategorija, što znači da je jednom nastala i da će iščeznuti. U prvobitnoj zajednici nije postojala

još nikakva organizirana vlast. Razvojem materijalnih proizvodnih snaga, podelom rada,

proširenjem razmene i formiranjem tržišta, pojavom privatnog vlasništva i cepanjem plemenskih

organizacija na vlasnike (bogate) i nevlasnike (siromašne), odnosno na parazite i proizvođače,

propada plemensko uređenje. Na ruševinama starih plemenskih zajednica izrasta nova društvena

organizacija sa postojanjem antagonističkih klasa. Kao rezultat nepomirljivosti klasa nastaje

država.

Država se kroz istoriju stalno razvijala i mijenjala. Postoji velika raznolikost državnih struktura.

Međutim, može se ipak prema objektivnim kriterijima izvršiti klasifikacija država. Na osnovu

ekonomsko-klasne sadržine govorimo o tipovima država i društva: robovlasničko, feudalno,

kapitalističko i o posebnom tipu države u prelaznom periodu ili socijalizmu.

Svaki tip države može imati različite oblike. Dijelimo ih prema organizaciji vrhovne vlasti u

državi (monarhija i republika), prema odnosu lokalnih i centralnih organa vlasti (federativne i

unitarne države) i prema političkom nosiocu suverene vlasti (demokratija, oligarhija i

autokratija).

I savremena država je instrument klasne vladavine, ali se putem nje ostvaruje i tendencija

podruštvljenja sredstava za proizvodnju. Ona se sve više nameće kao regulator cjelokupnog

društvenog kretanja, od elementa proširene reprodukcije, preko održavanja monopola u oblasti

ideologije, umjetnosti i nauke, do proširenja u sferu međunarodnih odnosa.




                                                                                                       3
Država ima sledeće bitne karakteristike: prvo, stanovnici se ne dele prema krvnom srodstvu, već

prema teritoriji; drugo, moć društva u nastanku države otuđuje se od njega u javnoj ustanovi

javne vlasti koja se oslanja na monopol fizičke prinude i, treće, počinje oporezivanje građana i

stvaranje fondova radi izdržavanja državnih organa.



TEORIJE O NASTANKU DRŽAVE



Postoje brojne teorije o državi, razlikuju se po njenom karakteru, pristupu i zaključivanju o

nastanku i ulozi nje same. Teorije se mogu klasifikovati na naučne i nenaučne, na sociološke i

nesociološke, kao i na mešovite, tako da možemo razlikovati pet nenaučnih teorija: patrijarhalna

teorija, religiozna teorija, organsko-biološka teorija, psihološka teorija i teorija sila.

    -   Patrijarhalna teorija ciji je osnivač Aristotel, državu sagledava kroz porodicu. Država

        je nalik porodici jer, kao što je otac glava porodice tako je i monarhija, odnosno vladar -

        monarhijska vlast, na čelu države.

    -   Religiozna teorija države vezuje se za vreme antike, za mitove, gde je vladar izaslanik

        Božiji na zemlji. Svaka vlast je bila od Boga dana, kao što i sam Isus reče Ponciju Pilatu:

        "Ne bi imao nikakve vlasti nadamnom da ti nije dana odozgo", kada su ga optužili i

        osudili na smrt. Kasnije se religiozna teorija seli iz antike u Srednji vek. U Srednjem

        veku vlast postaje naglašenija i razvijenija.

    -   Organsko - bioloske teorije nam ukazuju na izjednačenje države sa živim bićem. Biće,

        kako već znamo sadrži volju i organizam. Državna volja se iskazuje zakonom i pravnim

        postupcima, dok se organizam upoređivao na različite načine.




                                                                                                      4
    -   Psihološka teorija misli i smatra da nastanak države treba tražiti u psihičkim svojstvima

        i u samim osobinama ljudi. Gobino, Čemberlen i drugi, ukazuju na podelu pojedinaca, i

        to na dva osnovna psihicka tipa: na one koji su unapred predodređeni da komanduju,

        gospodare u državi i one koji su poslušni , koji ćute i traže svog vođu, nekog ko će ih

        voditi i usmeravati. Posledice takvih psiholoških svojstava su ekonomski, društveni,

        kulturni i ostali činioci koji poboljšavaju sam rast i razvoj ličnosti.

    -   Teorija sila, čiji je osnivač L. Gumplovič, polazi od toga da je država nastala na osnovu

        pokoravanja. Jedno pleme pokorava drugo i uzima ga kao svoje vlasništvo, pretvori ga u

        eksploatisano pleme. Da bi se uspostavila vlast nad pokorenim plemenom morao se

        ustanoviti bolji zakon - državni aparat.

Nenaučnost ovih teorija ogleda se upravo u njihovoj delimičnosti i parcijalnosti, tako da one ne

mogu da proniknu u prave uzroke nastanka države.

Naučna strana shvatanja države govori nam da je država jedna istorijska kategorija, da je

proizvod klasnih suprotnosti. Njen nastanak je u mnogome specifičan kod različitih etničkih

zajednica. Engels je u «Poreklu porodice, privatnog vlasništva i države» analizirao tri različita

puta u nastanku države, na koje se u osnovi može svesti nastanak svake pojedine države. Klasični

oblik nastanka države je u atinskom gensu. U njemu su gotovo isključivo unutrašnji faktori

uslovili nastanak države. Druga dva načina nastanka države, u starom Rimu i kod starih Germana,

razlikuju se po uticaju spoljasnjih faktora koji ponekad imaju i odlučujuće značenje. Treba

spomenuti i Lenjina koji se teorijski bavio nastankom države u delu ''Država i revolucija''. Prema

marksističkoj teoriji, država je nastala tada i tamo gde se društvo pocepalo na dve nepomirljive

klase koje se




                                                                                                     5
nalaze u stalnoj otvorenoj borbi. Ona je stvarno oruđe vladajuće klase za ostvarenje njenih

klasnih interesa i prividno opšti reprezentant, predstavnik čitavog društva.



FUNKCIJA DRŽAVE



Država poseduje dve osnovne funkcije: klasnu i integrativnu - opštu funkciju. Opšta društvena

funkcija se ogleda u obavljanja niza poslova kojima se osigurava život u društvu, od materijalne

reprodukcije do odbrambene funkcije. Država štiti interese vladajuće klase. Funkcije moderne

države su obezbeđenje četiri osnovna dobra, a to su: javni mir, javna bezbednost, javni poredak i

javna imovina.




Predmet ovog seminarskog rada je osvrt na istorijski razvoj misli o državi. Najpre se

razmatraju shvatanja antičkih mislilaca. Potom se analiziraju dela srednjevekovnih teoretičara u

kojima je prisutna misao o državi. Na kraju, dat je osvrt na savremene teorije o državi.



ZAČETAK I RAZVOJ MISLI O DRŽAVI KROZ ISTORIJU



Država se kroz istoriju stalno razvijala i menjala. Postoji velika raznolikost državnih struktura.

Međutim, može se ipak prema objektivnim kriterijima izvršiti klasifikacija država. Na osnovu

ekonomsko-klasne sadržine govorimo o tipovima država i društva: robovlasničko, feudalno,

kapitalističko i o posebnom tipu države u prelaznom periodu ili socijalizmu.




                                                                                                     6
ANTIČKA MISAO O DRŽAVI


Začeci sociologije nalaze se u dobro odabranim i probranim analizama filozofa Stare Grčke.


Platon (427-374, p.n.e.), koji je bio aristokratskog porekla, ''dao je svetu'' 34 dela. Najznačajnija

dela su mu: ''Odbrana Sokratova'', ''Država'' u kojoj se izlažu socijalne ideje koje Platon u delu

razlaže kroz deset knjiga i ''Zakoni''. Država se, po Platonu, pojavljuje kao neophodnost, potreba i

obaveza, i to sve u cilju potreba ljudi. Idealna Platonova država deli se na tri staleža:


    - Stalež upravljača (koji sačinjavaju mudraci-filozofi),


    - Stalež čuvara (ratnici),


    - Stalež proizvođača (seljaci, trgovci, zanatlije, radnici i drugi),


Pravi paralelu između države i svojstva ljudske duše, koji se dele na tri elementa: um, volja i

požuda. Na tim elementima su bazirane i vrline, mudrost, hrabrost i umetnost.




        DUŠA         INTERES               KLASA                       VRLINA



          Um           Znanje         Filozofi / mudraci       Mudrost PRAVEDNOST

         Volja          Čast                Ratnici            Hrabrost


        Požuda     Zadovolj stvo       Slobodni građani        Umetnost




                                                                                                        7
 DUŠA         INTERES              KLASA                      VRLINA



   Um          Znanje         Filozofi / mudraci      Mudrost PRAVEDNOST

  Volja          Čast               Ratnici           Hrabrost


 Požuda     Zadovolj stvo     Slobodni građani       Umetnost




Po Platonu, država koja se osniva može da postigne uslove za blagostanje ako se nađu zajedno

dobar zakonodavac i tiranin, koji bi bio mlad, umeren, obdaren za nauku, jak u pamćenju, hrabar i

plemenit.



Vladare treba zvati slugama zakona, jer upravo od toga, više nego od bilo čega drugog, zavisi i

održanje i propast države. Država u kojoj zakon zavisi od upravljača, i gde on sam nema snage,

sprema se propast. A u državi gde je zakon gospodar upravljača, i gde je vlast potčinjena

zakonima, sprema se dugo trajanje i sva dobra koja su bogovi darovali državama. Zakoni koji

razvijaju i potpomažu vrline delovaće ubeđivanjem, ili će, gde se ćudi ne mogu ubeđivanjem

promeniti, silom i pravom kažnjavati.




Aristotel (384-322, p.n.e.). Nasuprot Platona, Aristotel razmatra državu preko čoveka. Kaže da je

država sredstvo čovekove sreće. Država je složena celina, i stoga istraživanje počinje od

sastavnog dela - građanina. Građanin se ne može ničim drugim bolje definisati nego

učestvovanjem u pravosuđu i u vlasti. Građani su učesnici u vremenski neograničenoj vlasti, tj.

kao sudije ili skupštinari.


Državno uređenje treba da je takvo da od njega imaju koristi svi, a ne samo vladari. Stoga je

nužno ispravno i ako vlada samo jedan, ili manjina, ili većina, sve dok je u interesu svih.
                                                                                                    8

Državu ne čini jedinstvena teritoraija i država nije nastala radi toga da se spreče međusobne

nepravde ili trgovački odnosi; država je zajednica koja ima za cilj srećan život i porodica i

robova, život potpun i ekonomski nezavisan. Dakle, država postoji radi delanja po moralnim
Najmanja zajednica je porodica, u kojoj se žena pokorava mužu, radi zaštite; nekoliko porodica

formira selo, a veći broj takvih naselja rpedstavlja državu. Ono što je svaka stvar po završenom

razvoju, to je njena priroda - a njena svrha je njen najviši cilj. Samodovoljnost je cilj i najveće

dobro. Država, stoga, nastaje po prirodi, nužno, i predstavlja osnovni oblik društvenog života

ljudi.




Celina je nužno važnija od dela, i zato je država važnija od svake porodice i bilo kog pojedinca.

Ko može bez zajednice, ili je zver ili bog.




Stoga Aristotel prvo istražuje odnose unutar porodice, gde važe posebni odnosi koji zahtevaju i

posebne veštine: to su odnos gospodara i roba, bračni odnos i roditeljski odnos. Neki su od

rođenja predodređeni da se pokoravaju, drugi da vladaju. Oni koji su bolji trebalo bi da vladaju

nad onima koji su lošiji - tako gospodar nad robom, i muškarac nad ženom. Robovi se od ljudi

razlikuju kao duša od tela, oni su sposobni samo za rad. Međutim, zbog toga bi između robova i

gospodara trebalo da postoji zajednički interes i prijateljstvo. To se dešava samo kada je tako

priroda uredila, a ako je neko po zakonu postao rob, onda neće biti prijatelj sa gospodarom.




SREDNJOVEKOVNA MISAO O DRŽAVI




Srednji vek karakteriše veoma jak uticaj religije, tačnije teocentritam (0so<;-Bog). Predstavnici

vog doba su Sv. Avgustin Aurelije, Sv. Toma Akvinski i Ibn Haldun.




                                                                                                      9
Sv. Avgustin Aurelije (354-430), svoje viđenje sveta napisao je u delu ''O Božijoj državi'' (''De

Civitate Dei''). Po njemu postoje dva koncepta države: Božije i Zemaljske. Između njih se vodi

neprekidna borba, borba Zla (Zemaljska država) i Dobra (Božija država), borba Boga i Sotone,

gde uvek pobeđuje Dobro. Sve sagledava kroz Crkvu, koja ima u tom Srednjovekovnom periodu

potpunu vlast na zemlji.


Sv. Toma Akvinski (1332-1406), rodio se u južnoj Italiji. Već kao mali pokazivao je želju za

znanjem, pa je i krenuo tim putem. Sa dvadeset i tri godina postaje profesor, te počinje predavati

na Pariskom, Rimskom i Napuljskom univerzitetu. Svoja dela bazira na Aristotelovom učenju,

tako da je za njega država sredstvo pomoću kojeg se čovek upoznaje s Bogom, Božijom državom.


Ibn Holdun (1332-1406), teolog koji potiče sa Arabijskog područja. Za državu govori da je ona

istorijska, geografska i da utiče na društvene pojave preko klimatskih i bioloških faktora, kao što

su društveno uređenje, načinu proizvodnje i društveni procesi rada.




NOVOVEKOVNA MISAO O DRŽAVI




Tokom XVII i XVIII veka kada su u Evropi počeli da se pojavljuju sukobi klasnog karaktera,

građanske revolucije (u Engleskoj 1688., u Francuskoj 1789.), na državu i društvo uticali su

mnogi faktori: razvoj tehnike, razvoj nauke, velika geografska otkrića, razvoj proizvodnje i novih

načina iste, kao i razvoj industrijskih nauka i industrijska revolucija krajem XVII veka. Znacajni

pretstavnici tog doba su:




                                                                                                      10
Tomas Mor (1488-1535), engleski političar, državnik, pravnik i humanista, izložio je u svom

delu ''Utopija'' svoje poglede o najboljem uređenju države sto podrazumeva ukidanje privatne

svojine u celom društvu, zavisnost potrošnje od proizvodnje, organizaciju proizvodnje u okviru

šestočasovnog radnog vremena i shvatanja rada kao slobodne delatnosti čoveka.


Makijaveli energično pobija fatalizam, afirmiše slobodnu volju, traži otpor sudbini i izražava

čvrsti aktivistički stav prema čoveku. Jedino čovekovo sredstvo da ostvari sebe je politika; kao što

ljudska priroda nije demonska, tako ni politika nije zlo, već opredeljenje - za dobro ili zlo, korisno

ili časno - i kao takva nije ništa apsolutno. Odatle apsolutni značaj države u Makijavelijevoj

političkoj doktrini, koji se izražava kao ideja državnog razloga. Dražva je potpuno svetovna

tvorevina, bez vitalnog odnosa prema crkvi, bogu ili nekoj višoj kosmičkoj svrsi; ona je savršeno

odvojena kao entitet, a moralno je izolovana zato što nema obaveza ni prema kome izvan same

sebe. Država je jedino samoj sebi cilj.


Osnovna Makijavelijeva misao bila je da se obnovom antičke veštine upravljanja državom obnovi

i sam pali narod Italije i slaba država, politički slomljena i razjedinjena, uz to pod uticajem crkve

i stranih osvajača. Država je volja i delo vladara, koji je svestan zadataka i smisla vlasti. Sredstva,

koja on upotrebljava za taj uzvišeni cilj, nisu važna, ako ga rezultat opravdava; jer ono što mora

da zanima politiku nije čestitost već efikasnost, nisu ispravna sredstva nego valjanost cilja, a to se

može prosuditi samo po rezultatima na konkretnom području političke akcije. Makijaveli je,

suočen sa osobinama ljudi svog doba, zagovarao politiku sile, energične volje i hladnokrvnog

cinizma na putu do konačnog cilja.




                                                                                                          11
PROBLEM NASTANKA DRŽAVE I DRUŠTVA




Glavni tvorci ove teorije (kontraktualisti) bili su:


Tomas Hobs (1588-1679) gleda državu i društvo, pa i samog čoveka kroz prizmu ''psihološkog

egoizma'', tačnije kao zlu, opaku i sebičnu stvar, tako da je država kao i čovek zla. Cilj države:

naročita sigurnost, koja se ne može imati po prirodnom zakonu, niti se može dobiti udruživanjem

malog broja ljudi ili porodica, niti od velikog mnoštva, ako ovim ne upravlja samo jedno

rasuđivanje, i to stalno. Rađanje države - Jedini način da se uspostavi takva zajednička vlast koja

može biti sposobna da ljude brani od zavojevača spolja i od povreda koje jedni drugima nanose i

da ih obezbedi tako da svojom marljivošću i plodovima zemlje mogu da se ishrane i da

zadovoljno žive jeste da sve svoje moći i svu svoju snagu povere jednom čoveku ili jednom

skupu ljudi koji će moći sve njihove volje putem većine glasova da svede na jednu volju. Kada

mnoštvo prenese svoja prava na jednu ličnost, onda ono postaje jedna ličnost, postaje država.

Država može da se definiše kao jedna ličnost, čije radnje izvesno veliko mnoštvo ljudi, na osnovu

uzajamnog sporazuma, prima kao autor, i to svi pojedinci od kojih je mnoštvo sastavljeno, a sa

ciljem da jedinstvena ličnost može da koristi snagu i sredstva svih onako kako to smatra

pogodnim za njihov mir i zajedničku odbranu. Nosilac te ličnost je suveren, i njemu pripada

suverena vlast, a svi ostali su njegovi podanici.


Džon Lok (1632-1704), razlikuje se od Hobsa u mnogim idejama i sagledavanjima. Za državu

govori preko individue, ko je prihvati (zakonom, taj je ''državljanin'').




                                                                                                      12
Dva osnovna prava koja je čovek imao u pirodnom stanju prelaze na političku zajednicu: prvo,

vlast da čini što god smatra prikladnim za očuvanje sebe i ostalih ljudi postaje definisano

zakonom; drugo, vlast i pravo kažnjavanja u celini predaje i sudeluje u njenom izvršenju. Pošto je

i ušao u političko društvo da bi sačuvao svoju svojinu (svojinu, slobodu i život), zakonodavno

telo nikada ne doseže dalje od opšteg dobra.


Prvi i osnovni pozitivni zakon svih država je ustanovljavanje zakonodavne vlasti. Zajednica bira i

postavlja zakonodavno telo, da bi to telo predstavljalo izraz saglasnosti društva, što je osnova i

apsolutno nužno za svaki zakon. Međutim, iako je vrhovna vlast u državi, ipak:


1) Zakonodavna vlast nema aspolutno arbitrarnu vlast nad životima i imovinom drugih ljudi. Ova

vlast nema ptravo da uništi, porobi ili hotimično osiromaši podanike, upravo zbog toga što su

podanici na nju preneli samo onu vlast koju su i sami imali u prirodnom stanju - a arbitrarnu vlast

ni oni nisu imali. Prirodno stanje ne prestaje u državi, već je samo omogućeno njegovo

poštovanje.


2) Zakonodavno telo ne može da za sebe prisvoji vlast upravljanja na osnovu improvizovanih

dekreta, već mora da deli pravdu na osnovu važećih zakona i poznatih ovlašćenih sudija. Ljudi

odlučuju da vlast predaju u ruke pojedincima zato što pravila postaju objavljeni zakoni, dok je

prirodni zakon nepisan. Zato pojedinci nemaju pravo da menjaju te zakone arbitrarno, pošto ih

nisu ni stvorili, već moraju da ih čuvaju.


3) Vrhovna vlast ne može da uzme nekom čoveku deo njegove svojine bez njegove saglasnosti.

Ljudi predaju vlast pojedincima da bi očuvali svojinu, i ako vlast može da im je uzme, onda oni

nemaju zapravo nikakvu sigurnu svojinu. Ipak, pošto vlada zahteva




                                                                                                      13
trošak, to podanici mogu da daju, ali samo uz saglasnost - većina mora da da saglasnost za

poreze.


4) Zakonodavno telo ne može da prenese vlast donošenja zakona u neke druge ruke. Pošto je

vlast delegirana, onda sam narod može da je da drugima, ali vlast to nema pravo.


Žan-Žak Ruso (1712-1778), za državu ima mišljenje suprotno od Hobsa. Iz njegovih

razmatranja možemo zaključiti da je država sama po sebi dobra, ali je kvari društvo, kao i

čoveka: ''Čovek je po prirodi dobar, ali ga društvo utiče na njegov razvoj i kvari ga''. Zalagao se

za slobodnu državu, u kojoj neće biti robova. Na osnovu Rusoovih ideja se ukida ropstvo, u SAD

1865., a u Južnoj Americi 1888. godine.

DRŽAVA U SAVREMENIM USLOVIMA




Svaki tip države može imati različite oblike. Dele se prema organizaciji vrhovne vlasti u državi

(monarhija i republika), prema odnosu lokalnih i centralnih organa vlasti (federativne i unitarne

države) i prema političkom nosiocu suverene vlasti (demokratija, oligarhija i autokratija).




I savremena država je instrument klasne vladavine, ali se putem nje ostvaruje i tendencija

podruštvljenja sredstava za proizvodnju. Ona se sve više nameće kao regulator celokupnog

društvenog kretanja, od elementa proširene reprodukcije, preko održavanja monopola u oblasti

ideologije, umjetnosti i nauke, do proširenja u sferu međunarodnih odnosa.




                                                                                                      14
Osnovni tokovi odumiranja države jesu: prvo, ukidanje državnih organa i prenošenje poslova

na samoupravne organe društva; drugo, smanjenje državnog aparata i ograničenje njegovih

kompetencija, jačanje uloge predstavničkih tijela na račun njihovih izvršnih organa i svođenje

uloge državne uprave na stručnog izvršioca odluka predstavničkih tijela; treće, unošenje

elemenata društvenog samoupravljanja i u državne organe i promjena njihovog karaktera, te

povezivanje državnih i samoupravnih organa u jedinstveni sistem koji sve više dobiva karakter

samoupravljanja. Odumiranje države nije mehaničko ukidanje državnih organa, već istovremeno

organski rast društvenog samoupravljanja. Naše društvo je našlo put svoga prirodnog kretanja

ostvarenjem Marxove ideje da «asocijacija neposrednih proizvođača upravlja procesom

proizvodnje« kroz organe radničkog i društvenog upravljanja.




Država je nastala kao posljedica razvitka proizvodnih snaga, a time i društva. Razvoj proizvodnih

snaga omogućio je da se iz prvobitne zajednice izdvoji izdvoji patrijarhalna porodica koja već

dovoljno proizvodi da bi se mogla održati. Sredstva za proizvodnju postala su tada vlasništvo

samo te porodice pa se time javio i osnovni uslov postanka klasnog društva - privatna svojina.

Zahvaljujući tome što su jedni posjedovali više od drugih, među ljudima je došlo do podjele na

bogate i siromašne, na vlasnike sredstava za proizvodnju i na one koji ih nisu imali. Posjednici su

tada morali stvoriti svoju organizaciju koja će ih osigurati od pobuna onih koji nemaju sredstva za

proizvodnju te ih prisiliti na pokoravanje.




                                                                                                      15
 U interesu manjine organizira se vojna sila, činovnički i upravni aparat, doneseni su propisi i

zakoni, uvedeni su porezi. Stvaranjem svih tih faktora vlasti posjedničke klase stvorena je i

država.



Da li je sloboda moguća u zajednici koja ima državu?


Liberali smatraju da je sloboda jedna od najviših političkih vrednosti, ali ujedno smatraju da

može da se ostvari samo u jednom društvu koje ima politički poredak; međutim, to najčešće

sadrži prinudni aparat - državu. Tu nastaje problem pomirenja slobode i države, ili preciznije:

autonomije individue i političkog autoriteta. Berlin razlikuje «negativni» i «pozitivni» pojam

slobode, tj. «slobodu od nečega» i «slobodu za nešto», smatrajući da neuviđanje ovih razlika vodi

najvećem broju sporova oko suštine slobode. Čak iznosi tezu da ne postoji logička veza između

dva smisla slobode, tj. da je moguće jednu od tih sloboda uživati, a drugu ne. Mekkalum, sa druge

strane, formalno definiše slobodu: «X je slobodan od Y da učini ili bude Z», smatrajući da su tzv.

«pozitivna» i «negativna» sloboda samo dve strane iste medalje, tj. da je jedan iskaz prevodiv na

drugi, i da u svakom obliku postoje pomenuta tri elementa. Pored svega toga, postoji i problem

autentičnosti, tj. paternalizma: retardiranim osobama ili deci naređuje se «za njihovo dobro», ali i

odrasle «normalne» osobe mogu donositi pogrešne odluke o svom životu; da li tada neka druga

osoba ili politički autoritet ima pravo da se meša? Samoodređenje individue, stoga, za liberale

predstavlja jedno od ključnih određenja slobode - osoba mora dati svoj voljni pristanak na nešto,

da bi zadržala autentičnost, inače se radi o prinudi. Volf, braneći filozofski anarhizam, tvrdi da je

autonomija nepomirljiva sa postojanjem političkog autoriteta; suštinsko određenje državnog

autoriteta je da upravlja,




                                                                                                        16
dok je vrhovna dužnost čoveka da bude autonoman, tj.da odbije da se njime upravlja. Volf

dopušta samo jedan oblik legitimnog državnog autoriteta: direktnu demokratiju, ali budući da je

smatra neostvarivom u državi - ostaje pri stavu nepomirljivosti autonomije i političkog autoriteta.

Stupar nizom primera pokušava (i ubeđen je da uspeva) da obori Volfovu tezu; navodeći

slučajeve u kojima se redovno oslanjamo na nečiji autoritet (Engelsov prigovor, takođe), zatim

podsećajući da su državni razlozi neapsolutni, tj. da postoji granica njihove prihvatljivosti i

legitimnosti, što znači da ne isključuju autonomiju i moralne procene političkih odluka države.

Stupar tvrdi da bi u nekoj demokratskoj i pravednoj državi, u kojoj politički autoritet donosi

naredbe na fer način, i u kojoj ljudi imaju realne šanse da ostvare svoje životne ciljeve,

autonomija građana bila sačuvana. Međutim, zaključuje, odatle ne sledi i to da su ljudi dužni da

poštuju državu.




U modernom dobu ne nalaze se znaci odumiranja države. Naime, postoji verovatnoća da će

država vremenom, sa razvojem ljudi i društva, jačati.


Moderna i savremena istorija ne pokazuju, međutim, znake odumiranja države, kao što su to

klasici marksizma očekivali. Nasuprot tezi o odumiranju, ona je čak jačala u bivšim

socijalističkim zemljama sveta. Štaviše, u savremenim uslovima ispostavljanja sve šireg spektra

različitih zahteva prema organima državne vlasti, postoji potreba njenog jačanja kako bi se

ograničena dobra, ali i rizici koji prate proces globalizacije, što ravnomernije i pravičnije

raspodelili na sve pripadnike društva.




                                                                                                      17
Literatura: - Anonimni izvori sa interneta;


            - „Osnovi Sociologije", Beograd, 2005. Autori:


                 Dr. M. Vuković,


                 Dr. Aleksandra Kostadinović i


                 Dr. Andon Kostadinović.



            http://www.besplatniseminarskiradovi.com




                                                             18

								
To top