PLAN GOSPODARKI ODPADAMI DLA by 95hb4l6K

VIEWS: 258 PAGES: 168

									                                 Zał. Nr 1

  Zarząd Powiatu Radomskiego




PLAN GOSPODARKI ODPADAMI
          D LA
  POWIATU RADOMSKIEGO
       NA LATA 2008 – 2012
  Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2015
         AKTUALIZACJA




       Radom, wrzesień 2007 r.
1.       WPROWADZENIE..................................................................................................................................... 7

2.       PRIORYTETY I CELE W DZIEDZINIE GOSPODARKI ODPADAMI ............................................. 8
     2.1          POLITYKA I STRATEGIA PAŃSTWA W DZIEDZINIE GOSPODARKI ODPADAMI........................................... 8
     2.2          POLITYKA I STRATEGIA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI .. 12
3. CHARAKTERYSTYKA POWIATU ............................................................................................................ 16
     3.1. INFORMACJE OGÓLNE, POŁOŻENIE .............................................................................................................. 16
     3.2. STRUKTURA POWIERZCHNI TERENU ........................................................................................................... 19
     3.3. ASPEKTY DEMOGRAFICZNE, SPOŁECZNE I WARUNKI MIESZKANIOWE ......................................................... 19
     3.4. GOSPODARKA ............................................................................................................................................. 20
     3.5. INFRASTRUKTURA TECHNICZNA ................................................................................................................. 22
        3.5.1. Gospodarka wodno - ściekowa .......................................................................................................... 22
        3.5.2. Sieć gazowa ....................................................................................................................................... 24
        3.5.3. Sieć komunikacyjna ........................................................................................................................... 25
     3.6. TURYSTYKA ............................................................................................................................................... 26
     3.7. ŚRODOWISKO ............................................................................................................................................. 26
     3.8. HYDROGRAFIA I HYDROGEOLOGIA............................................................................................................ 28
     3.9. SUROWCE MINERALNE ................................................................................................................................ 32
     3.10. KLIMAT .................................................................................................................................................... 33
4. ANALIZA STANU AKTUALNEGO GOSPODARKI ODPADAMI ......................................................... 33
     4.1. ODPADY KOMUNALNE ................................................................................................................................ 33
        4.1.1. Źródła, rodzaje i ilości powstających odpadów komunalnych .......................................................... 33
             4.1.1.1. Odpady komunalne ogółem ......................................................................................................................... 33
             4.1.1.2. Odpady ulegające biodegradacji .................................................................................................................. 37
             4.1.1.3. Odpady niebezpieczne w strumieniu odpadów komunalnych ..................................................................... 37
        4.1.2. Zbieranie i transport odpadów komunalnych .................................................................................... 38
        4.1.3. Selektywne zbieranie odpadów komunalnych .................................................................................... 41
        4.1.4. Odpady niebezpieczne występujące w strumieniu odpadów komunalnych ........................................ 43
        4.1.5. Odpady wielkogabarytowe ................................................................................................................ 44
     4.2.      ODPADY OPAKOWANIOWE .................................................................................................................... 44
     4.3. OSADY ŚCIEKOWE ...................................................................................................................................... 45
     4.4. ODPADY INNE NIŻ KOMUNALNE I NIEBEZPIECZNE ...................................................................................... 45
     4.5. ODPADY NIEBEZPIECZNE .......................................................................................................................... 48
     4.6. ODPADY SZCZEGÓLNE ................................................................................................................................ 50
        4.6.1. Odpady zawierające PCB ................................................................................................................. 50
        4.6.2. Oleje odpadowe ................................................................................................................................. 50
        4.6.3. Baterie i akumulatory ........................................................................................................................ 51
        4.6.4. Wyeksploatowane pojazdy ................................................................................................................. 52
        4.6.5. Zużyte opony ..................................................................................................................................... 52
        4.6.6. Odpady medyczne .............................................................................................................................. 53
        4.6.7. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (również sprzęt zawierający substancje zubożające warstwę
        ozonową) ..................................................................................................................................................... 57
        4.6.8. Odpady zawierające azbest ............................................................................................................... 58
        4.6.9. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej 59
        4.6.10. Przeterminowane pestydycy ............................................................................................................. 60
     4.7. ODZYSK I UNIESZKODLIWIANIE ODPADÓW ................................................................................................. 62
        4.7.1. Odzysku i unieszkodliwianie odpadów komunalnych ........................................................................ 62
        4.7.2. Odzysk i unieszkodliwianie odpadów innych niż komunalne ............................................................. 63
     4.8. INSTALACJE I OBIEKTY DO ODZYSKU LUB UNIESZKODLIWIANIA ODPADÓW ................................................ 67
     4.9. IDENTYFIKACJA PROBLEMÓW W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ................................ 76
5.       PROGNOZA ZMIAN W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI ................................................. 79
     5.1. PROGNOZA OGÓLNA ................................................................................................................................... 79
     5.2.    PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW KOMUNALNYCH ....................................................... 80
     5.3. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW ULEGAJĄCYCH BIODEGRADACJI ...................................... 80



                                                                                   2
    5.4. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH ZE STRUMIENIA ODPADÓW
    KOMUNALNYCH ................................................................................................................................................ 81
    5.5.     PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH ................................................... 81
    5.6. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH OLEJÓW ODPADOWYCH .................................................................... 81
    5.7. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ZUŻYTYCH BATERII I AKUMULATORÓW ............................................ 82
    5.8. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW MEDYCZNYCH I WETERYNARYJNYCH .............................. 82
    5.9. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH POJAZDÓW WYCOFANYCH Z EKSPLOATACJI...................................... 82
    5.10. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANEGO ZUŻYTEGO SPRZĘTU ELEKTRYCZNEGO I ELEKTRONICZNEGO
    (RÓWNIEŻ SPRZĘT ZAWIERAJĄCY SUBSTANCJE ZUBAŻAJACE WARSTWĘ OZONOWĄ) ......................................... 83
    5.11. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW ZAWIERAJĄCYCH AZBEST .............................................. 83
    5.12. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ZUŻYTYCH OPON ............................................................................ 83
    5.13. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW Z BUDOWY, REMONTÓW I DEMONTAŻU OBIEKTÓW
    BUDOWLANYCH ORAZ INFRASTRUKTURY DROGOWEJ ....................................................................................... 83
    5.15. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH KOMUNALNYCH OSADÓW ŚCIEKOWYCH ......................................... 84
    5.1.6. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH ..................................................... 85
    5.17. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW Z WYBRANYCH GAŁĘZI GOSPODARKI, KTÓRYCH
    ZAGOSPODAROWANIE STWARZA PROBLEMY ..................................................................................................... 85

6. PRZYJĘTE CELE W GOSPODARCE ODPADAMI ................................................................................ 87
    6.1. ODPADY KOMUNALNE ................................................................................................................................ 87
    6.2. ODPADY NIEBEZPIECZNE ............................................................................................................................. 88
       6.2.1. Oleje odpadowe ............................................................................................................................. 88
       6.2.2. Zużyte baterie i akumulatory ......................................................................................................... 88
       6.2.3. Odpady medyczne i weterynaryjne ................................................................................................ 89
       6.2.4.     Pojazdy wycofane z eksploatacji .............................................................................................. 89
       6.2.5. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny wraz z substancjami zubożającymi warstwę ozonową .. 89
       6.2.6. Odpady zawierające azbest ........................................................................................................... 90
       6.2.7. Odpady zawierające PCB .................................................................................................................. 90
    6.3. POZOSTAŁE ODPADY .................................................................................................................................. 91
       6.3.1. Zużyte opony.................................................................................................................................. 91
       6.3.2. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej 91
       6.3.3. Komunalne osady ściekowe ........................................................................................................... 91
       6.3.4    Odpady opakowaniowe ................................................................................................................. 91
       6.3.5    Odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza problemy .............. 92
7. SYSTEM GOSPODAROWANIA ODPADAMI I ZADANIA STRATEGICZNE NA OKRES CO
NAJMNIEJ 8 LAT .............................................................................................................................................. 92
    7.1       ODPADY KOMUNALNE .......................................................................................................................... 92
       7.1.1. Założenia ogólne................................................................................................................................ 92
       7.1.2. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów i ograniczenia ich negatywnego
       oddziaływania na środowisko ...................................................................................................................... 96
       7.1.3. Zbieranie i transport odpadów komunalnych .................................................................................... 96
       7.1.4. Selektywne zbieranie odpadów .......................................................................................................... 98
       7.1.5. Zbieranie odpadów niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych ............ 101
       7.1.6. Zbieranie odpadów wielkogabarytowych ........................................................................................ 104
       7.1.7. Zbieranie odpadów budowlanych i poremontowych ...................................................................... 105
       7.1.8. Punkty Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów .............................................................................. 106
       7.1.9. Odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych ....................................................................... 107
    7.2. ODPADY ULEGAJĄCE BIODEGRADACJI ORAZ PLAN REDUKCJI KIEROWANIA ICH NA SKŁADOWISKA ......... 111
    7.3. ODPADY OPAKOWANIOWE ....................................................................................................................... 113
    7.4.      ODPADY NIEBEZPIECZNE .................................................................................................................... 114
       7.4.1. Oleje odpadowe ........................................................................................................................... 115
       7.4.2. Zużyte baterie i akumulatory ....................................................................................................... 116
       7.4.3. Odpady medyczne i weterynaryjne .............................................................................................. 116
       7.4.4. Pojazdy wycofane z eksploatacji ................................................................................................. 117
       7.4.5. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (również sprzęt zawierający substancje zubożające
       warstwę ozonową) ..................................................................................................................................... 117
       7.4.6. Odpady zawierające azbest ......................................................................................................... 119
       7.4.7. Odpady zawierające PCB ................................................................................................................ 120
    7.5.      ODPADY POZOSTAŁE .......................................................................................................................... 122



                                                                                3
        7.5.1.       Zużyte opony................................................................................................................................ 122
        7.5.2.       Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej
                     123
        7.5.3.       Komunalne osady ściekowe ......................................................................................................... 123
        7.5.4.       Odpady inne niż komunalne i niebezpieczne ............................................................................... 124
8. PROGRAM PROMOCJI I EDUKACJI ..................................................................................................... 125

9. OKREŚLENIE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH SŁUŻĄCYCH REALIZACJI
ZAMIERZONYCH CELÓW W PLANIE GOSPODARKI ODPADAMI .................................................. 127
    9.1. ŹRÓDŁA POZYSKIWANIA FUNDUSZY ......................................................................................................... 127
10. SYSTEM MONITORINGU I OCENY REALIZACJI ZAMIERZONYCH CELÓW
WYZNACZONYCH W PLANIE GOSPODARKI ODPADAMI................................................................. 133
    10.1. OPINIOWANIE PROJEKTU PLANU ............................................................................................................. 133
    10.2. NADZÓR I KONTROLA NAD WYKONANIEM USTALEŃ PLANU ................................................................... 134
    10.3. SPRAWOZDANIE Z POSTĘPÓW WE WDRAŻANIU PLANU ............................................................................ 134
    10.5. WSKAŹNIKI MONITOROWANIA EFEKTYWNOŚCI PLANU .......................................................................... 135
    10.4. WERYFIKACJA I AKTUALIZACJA PLANU .................................................................................................. 139
11. WNIOSKI Z ANALIZY ODDZIAŁYWANIA PROJEKTU PLANU NA ŚRODOWISKO ................ 139

12. STRESZCZENIE ........................................................................................................................................ 143

13. SPIS TABEL: .............................................................................................................................................. 148

14. SPIS RYSUNKÓW ..................................................................................................................................... 150

ZAŁĄCZNIK NR 1 ........................................................................................................................................... 151

HARMONOGRAM REALIZACJI ZADAŃ W LATACH 2008-2011......................................................... 151

ZAŁACZNIK NR 2 ........................................................................................................................................... 158

WYKAZ PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ W ZAKRESIE ZBIERANIA
ODPADÓW KOMUNALNYCH I UNIESZKODLIWIANIA ODPADÓW INNYCH NIŻ
NIEBEZPIECZNE ............................................................................................................................................ 159




                                                                                4
5
                            WYKAZ SKRÓTÓW


BAT         Best Available Techniques (najlepsze dostępne techniki))
GUS         Główny Urząd Statystyczny
GPZON       Gminne Punkty Zbierania Odpadów Niebezpiecznych
Kpgo 2010   Krajowy plan gospodarki odpadami 2010
KPOŚK       Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych
Mg          megagramy (tony)
MŚ          Ministerstwo Środowiska
PCB         polichlorowane bifenyle
PDGO        Punkty Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów
PSOR        Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin
RLM         Równoważna liczba mieszkańców
RPO         Regionalny Program Operacyjny
RPO WM      Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego 2007-2013
RZGO        Regionalne Zakłady Gospodarowania Odpadami
SIGOP       System Informacji Gospodarki Odpadami Przemysłowymi
SIGOP-W     System Informacji Gospodarki Odpadami Przemysłowymi- Wojewódzki
SOO         Specjalne Obszary Ochrony
SPO         Stacja Przeładunkowa Odpadów
SPON        Stacja Przeładunkowa Odpadów Niebezpiecznych
US          Urząd Statystyczny
WBGO/WBO    Wojewódzka Baza Gospodarki Odpadami/Wojewódzka Baza Odpadowa
WFOSiGW     Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
WIOŚ        Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
WPGO        Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami
WUS         Wojewódzki Urząd Statystyczny
ZUOK        Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych
ZUSOK       Zakład Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych
ZZO         Zakład Zagospodarowania Odpadów




                                    6
                               1.     WPROWADZENIE


Gospodarowanie odpadami jest procesem ciągłym. Przy zmieniających się warunkach
ekonomicznych, politycznych i społecznych szeroko pojęta działalność człowieka nieustannie
powoduje wytwarzanie odpadów. Sposób postępowania z odpadami przede wszystkim:

       nie może powodować zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi,
       powinien brać pod uwagę racjonalność gospodarki materiałowej z uwzględnieniem dalekiej
        perspektywy czasowej,
       nie powinien nadmiernie podnosić kosztów poszczególnych sfer aktywności ludzkiej.

Racjonalna gospodarka odpadami w powiecie wymaga opracowania i wdrożenia zintegrowanego
systemu gospodarki odpadami, którego założenia przestawiono w pierwszym „Planie Gospodarki
Odpadami dla Powiatu radomskiego”, który został przyjęty dnia 12 stycznia 2004 roku Uchwałą
Nr 138/XV/2004 Rady Powiatu w Radomiu.

Obecna aktualizacja „Planu Gospodarki Odpadami dla powiatu radomskiego” (zwana dalej Planem),
została sporządzona jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach
(t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.), która w rozdziale 3, art. 14 wprowadziła
obowiązek opracowywania planów gospodarki odpadami oraz ich aktualizacji nie rzadziej niż co
4 lata.

Zaktualizowana wersja „Planu Gospodarki Odpadami dla powiatu radomskiego” przedstawia
działania zmierzające do utworzenia nowoczesnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami,
zgodnego z Polityką Ekologiczną Państwa i Krajowym planem gospodarki odpadami 2010. Celem
niniejszego dokumentu jest zintegrowanie gospodarki odpadami w powiecie radomskim, w sposób
zapewniający szeroko pojmowaną ochronę środowiska oraz uwzględniający obecne i przyszłe
uwarunkowania ekonomiczne.

Powiatowy plan gospodarki odpadami obejmuje wszystkie rodzaje odpadów powstających na
obszarze powiatu radomskiego oraz przywożonych na jego obszar, a w szczególności odpady
komunalne z uwzględnieniem odpadów ulegających biodegradacji, odpady opakowaniowe, odpady
z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej, opony oraz
odpady niebezpieczne, w tym pojazdy wycofane z eksploatacji, zużyty sprzęt elektryczny
i elektroniczny, PCB, azbest, odpady medyczne i weterynaryjne, oleje odpadowe, baterie
i akumulatory. Określono w nim również bieżące problemy i wskazano słabe strony systemu,
sformułowano priorytety, cele i zadania z zakresu gospodarki odpadami.

Opracowując „Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu radomskiego”, kierowano się przepisami
obowiązujących aktów prawnych oraz dokumentów planistycznych wyższego rzędu oraz dokumentów
strategicznych dla Powiatu radomskiego i Województwa Mazowieckiego.

Ogólne zasady gospodarowania odpadami określa rozdział II ustawy o odpadach, który
w art. 5 stanowi: „Kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstawanie
odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić, tak aby:

   zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie
    na środowisko przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użytkowania,
   zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiska odzysk, jeżeli nie udało się zapobiec ich
    powstaniu,




                                              7
   zapewniać zgodne z zasadami ochrony środowiska unieszkodliwianie odpadów, których po
    powstaniu nie udało się poddać odzyskowi”.

Art. 7 ust. 3 ww. ustawy mówi: „Odpady, których nie udało się poddać odzyskowi powinny być tak
unieszkodliwiane, aby składowane były wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny
sposób było niemożliwe z przyczyn technologicznych lub nieuzasadnione z przyczyn ekologicznych
lub ekonomicznych”.


       2.      PRIORYTETY I CELE W DZIEDZINIE GOSPODARKI
                             ODPADAMI

Opracowując niniejszy dokument stosowano się do regulacji prawnych dotyczących gospodarki
odpadami, których podstawy zostały zawarte w:

    ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn.
     zm),
    ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r.
     Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.),
    rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów
     gospodarki odpadami (Dz. U.z 2003 r. Nr 66, poz. 620, z późn. zm.).

Problematyka z zakresu gospodarki odpadami regulowana jest również przez niżej wymienione akty
prawne:
1)    ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz.
      902, z późn. zm.);
2)    ustawę z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy
      o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1085 z późn. zm.);
3)    ustawę z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. z 2001 r.
      Nr 63, poz. 638 z późn. zm.);
4)    ustawę z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania
      niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 90,
      poz. 607 z późn. zm.);
5)    ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 Nr 142, poz. 1591 z
      późn. zm.);
6)    ustawę z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z
      2005 r. Nr 25 poz. 202 z późn. zm.);
7)    ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z
      2005 r. Nr 180, poz. 1495),
wraz z wydanymi, na podstawie upoważnień w nich zawartych, rozporządzeniami.


2.1 POLITYKA I STRATEGIA PAŃSTWA W DZIEDZINIE GOSPODARKI ODPADAMI

Krajowy plan gospodarki odpadami 2010 (Kpgo 2010).

Zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251), krajowy
plan gospodarki odpadami aktualizowany jest co 4 lata. Pierwszy Krajowy plan gospodarki odpadami
przyjęty został uchwałą Rady Ministrów Nr 219 z dnia 29 października 2002 r. (M.P. z 2003r. Nr 11,
poz. 159) i obowiązywał do 31.12.2006 r.

Aktualnie, od 1 stycznia 2007 r., obowiązuje zaktualizowany w 2006 r., tj. Krajowy plan gospodarki
odpadami 2010, przyjęty uchwałą Rady Ministrów Nr 233 z dnia 29 grudnia 2006 r. (M.P. z 2006 r.



                                                 8
Nr 90, poz. 946). Obowiązujący Kpgo 2010 jest dokumentem nadrzędnym w zakresie gospodarki
odpadami dla planów opracowywanych na poszczególnych szczeblach administracyjnych.

Celem nadrzędnym tego dokumentu jest osiągnięcie systemu gospodarki odpadami zgodnego z zasadą
zrównoważonego rozwoju, w którym w pełni realizowane są zasady gospodarki odpadami,
a deponowanie odpadów na składowiskach traktowane jest jako najmniej pożądany sposób
postępowania z odpadami.

Głównymi celami, zgodnymi z polityką ekologiczną państwa, są:
1)  utrzymanie tendencji oddzielenia wzrostu ilości wytwarzanych odpadów od wzrostu
    gospodarczego kraju wyrażonego w PKB,
2)  zwiększenie udziału odzysku, w tym w szczególności odzysku energii z odpadów, zgodnego
    z wymaganiami ochrony środowiska,
3)  zmniejszenie ilości wszystkich odpadów kierowanych na składowiska odpadów,
4)  zamknięcie do końca 2009 r. wszystkich krajowych składowisk niespełniających przepisów
    prawa,
5)  wyeliminowanie praktyki nielegalnego składowania odpadów,
6)  stworzenie kompleksowej bazy danych o wprowadzanych na rynek produktach i gospodarce
    odpadami w Polsce.

W dokumencie sformułowano również dodatkowe cele szczegółowe dla poszczególnych grup
odpadów. Przyjęte cele szczegółowe w odpadach komunalnych dotyczą:
 objęcia umowami na odbieranie odpadów komunalnych 100% mieszkańców najpóźniej do 2007
   roku,
 zapewnienia objęcia wszystkich mieszkańców systemem selektywnego zbierania odpadów,
   dla którego minimalne wymagania określono w Kpgo 2010, najpóźniej do końca 2007 r.,
 zmniejszenia ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych na
   składowiska odpadów, aby nie było składowanych:
         w 2010 więcej niż 75%,
         w 2013 więcej niż 50%,
         w 2020 więcej niż 35%
     masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r.,
            zmniejszenie masy składowanych odpadów komunalnych do max. 85% wytworzonych
     odpadów do końca 2014 r.,
            zredukowanie liczby składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, na
     których są składowane odpady komunalne, do max. 200 do końca 2014 r.

Osiągnięcie zakładanych celów w zakresie zbierania odpadów komunalnych wymaga realizacji
następujących działań:
     kontrolowania przez gminy stanu zawierania umów przez właścicieli nieruchomości
      z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych,
      co skutkować powinno objęciem stosownymi umowami lub decyzjami 100 % mieszkańców
      kraju,
     kontrolowania przez gminy sposobów i zakresu wypełniania przez podmioty posiadające
      zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od
      właścicieli nieruchomości – ustaleń zawartych w ww. zezwoleniach dotyczących metod oraz
      miejsc prowadzenia odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
     doskonalenie systemów ewidencji wytwarzanych, poddawanych odzyskowi oraz
      unieszkodliwianiu odpadów komunalnych.
     zgodnie z wytyczonymi celami w zakresie odzysku i recyklingu wymagane jest prowadzenie
      selektywnego zbierania i odbierania poszczególnych frakcji odpadów komunalnych m.in.:
      odpadów zielonych z ogrodów i parków, papieru i tektury (w tym opakowania, gazety,
      czasopisma itd.), odpadów opakowaniowych ze szkła w podziale na szkło bezbarwne
      i kolorowe, tworzyw sztucznych i metali, zużytych baterii i akumulatorów, itp.


                                              9
Pozostałe frakcje odpadów komunalnych mogą być zbierane łącznie jako zmieszane odpady
komunalne.

W zakresie maksymalizacji odzysku i właściwego unieszkodliwiania odpadów konieczne jest
ograniczenie składowania odpadów ulegających biodegradacji poprzez budowę linii technologicznych
do ich przetwarzania, takich jak: kompostownie odpadów organicznych, linie mechaniczno-
biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, instalacje fermentacji odpadów
(organicznych lub zmieszanych), zakłady termicznego przekształcania zmieszanych odpadów
komunalnych.

Podstawowym założeniem funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce ma być
system rozwiązań regionalnych, w których uwzględnione będą wszystkie niezbędne elementy tej
gospodarki w danych warunkach lokalnych.

Zgodnie z założeniami Kpgo 2010, podstawą gospodarki odpadami komunalnymi, powinny stać się
zakłady zagospodarowania odpadów o przepustowości wystarczającej do przyjmowania
i przetwarzania odpadów z obszaru zamieszkałego przez minimum 150 tys. mieszkańców,
spełniające w zakresie technicznym kryteria najlepszej dostępnej techniki. Zakłady te powinny
zapewniać następujący zakres usług:
     mechaniczno-biologiczne lub termiczne przekształcanie zmieszanych odpadów komunalnych
      i pozostałości z sortowni,
     składowanie przetworzonych zmieszanych odpadów komunalnych,
     kompostowanie odpadów zielonych,
     sortowanie poszczególnych frakcji odpadów komunalnych zbieranych selektywnie
      (opcjonalnie),
     zakład demontażu odpadów wielkogabarytowych (opcjonalnie),
     zakład przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (opcjonalnie).

W przypadku aglomeracji lub regionów obejmujących powyżej 300 tys. mieszkańców, preferowaną
metodą zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych jest ich termiczne przekształcanie.
Do spalarni odpadów komunalnych przyjmowane będą zakaźne odpady medyczne i weterynaryjne po
ich wstępnej dezaktywacji.

Dla spełnienia celu, jakim jest bezpieczne składowanie odpadów, niezbędne są działania zmierzające
do doprowadzenia do końca 2009 r. do stanu, w którym wszystkie składowiska będą spełniały
wymagania prawa.

W poszczególnych powiatach winno dążyć się do zredukowania ilości małych nieefektywnych
składowisk lokalnych i zapewnienia funkcjonowania składowisk ponadgminnych w ilości 5 do 15
(maksymalnie) obiektów w skali województwa do końca roku 2014. W przypadku składowisk
odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne preferuje się obiekty obsługujące obszar zamieszkiwany
przez co najmniej 150 tys. mieszkańców. Przyjmuje się, że przy transporcie odpadów na składowisko
na odległość wynoszącą powyżej 30 km opłacalne jest zastosowanie przeładunkowego systemu
transportu (dwustopniowego).

W zakresie odpadów niebezpiecznych oraz pozostałych, cele przedstawione w Kpgo 2010 wynikają
m.in. z :
     obowiązujących uregulowań prawnych krajowych i unijnych,
     „Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium
      Polski’,
     analizy stanu aktualnego w poszczególnych grupach odpadów.




                                               10
Dla realizacji poszczególnych celów, przedstawionych w Kpgo 2010, sformułowano następujące
kierunki działań:
     wdrażanie proekologicznych i efektywnych ekonomicznie metod zagospodarowania odpadów
      niebezpiecznych w oparciu o najlepsze dostępne techniki (BAT), w tym opracowanie
      i wdrożenie innowacyjnych technologii w zakresie zagospodarowania poszczególnych rodzajów
      odpadów niebezpiecznych (np. baterie małogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny
      i elektroniczny),
     minimalizację ilości wytwarzanych odpadów niebezpiecznych poddawanych procesom
      unieszkodliwiania poprzez składowanie,
     organizację nowych i rozwój istniejących systemów zbierania odpadów niebezpiecznych ze
      źródeł rozproszonych (małe i średnie przedsiębiorstwa), z uwzględnieniem odpadów
      niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych (gospodarstwa domowe),
      w oparciu o:
                        funkcjonujące sieci zbierania poszczególnych rodzajów odpadów
                         niebezpiecznych     utworzone     przez     organizacje    odzysku     lub
                         przedsiębiorców,
                        funkcjonujące placówki handlowe, apteki, zakłady serwisowe oraz punkty
                         zbierania    poszczególnych     rodzajów     odpadów      niebezpiecznych
                         (np. przeterminowane lekarstwa, oleje odpadowe, baterie, akumulatory),
                        stacjonarne lub mobilne punkty zbierania odpadów niebezpiecznych,
                        regularne odbieranie odpadów niebezpiecznych od mieszkańców
                         prowadzących selektywne zbieranie w systemie workowym lub
                         pojemnikowym przez podmioty prowadzące działalność w zakresie
                         odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

Wymagane jest prowadzenie przez przedsiębiorców oraz instytucje selektywnego zbierania odpadów
niebezpiecznych i pozostałych.

Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski

Dokument ten został przyjęty przez Radę Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 14 maja 2002
roku. Celem programu jest:
 spowodowanie oczyszczenia terytorium Polski z azbestu oraz usunięcie stosowanych od lat
    wyrobów zawierających azbest,
 eliminacja negatywnych skutków zdrowotnych u mieszkańców Polski spowodowanych azbestem,
 sukcesywna likwidacja oddziaływania azbestu na środowisko,
 stworzenie odpowiednich warunków do wdrożenia przepisów prawnych oraz norm postępowania
    z wyrobami zawierającymi azbest stosowanych w Unii Europejskiej.

Program zawiera informacje dotyczące:
    1)     ilości wyrobów zawierających azbest wraz z ich rozmieszczeniem na terytorium Polski,
    2)     ilości i wielkości niezbędnych składowisk odpadów wraz z podaniem kosztów ich
           budowy i eksploatacji,
    3)     zasad wsparcia finansowego prac związanych z usuwaniem wyrobów zawierających
           azbest,
    4)     wytycznych dla opracowania wojewódzkich, powiatowych i gminnych programów
           usuwania wyrobów zawierających azbest.

Jako docelowy przyjęto 30 – letni okres realizacji tego programu.

Program Operacyjny „Infrastruktura i Środowisko”.

Program Operacyjny „Infrastruktura i Środowisko”, zgodnie z projektem Narodowych Strategicznych
Ram Odniesienia na lata 2007-2013 (NSRO) - stanowi jeden z programów operacyjnych będących


                                                 11
podstawowym narzędziem do osiągnięcia założonych w NSRO celów przy wykorzystaniu środków
Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt Programu
Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” na lata 2007 – 2013 został przyjęty przez Radę Ministrów
w dniu 29 listopada 2006 roku.

Program Operacyjny „Infrastruktura i Środowisko” koncentruje się na działaniach o charakterze
strategicznym i ponadregionalnym. Głównym celem Programu jest podniesienie atrakcyjności
inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej
ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu
spójności terytorialnej.

W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko realizowanych będzie 17 osi
priorytetowych, m.in. w ramach osi II - Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi.

Na realizację Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 przeznaczonych
zostanie ponad 36 mld euro. Ze środków Unii Europejskiej będzie pochodziło 27 848,3 mln euro
(w tym ze środków Funduszu Spójności – 21 511,06 mln euro (77%) oraz Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego – 6 337,2 mln euro - 23%). Środki przeznaczone na ochronę środowiska
wynoszą 4 750 mln euro, tj. 18 % wszystkich środków z tego funduszu.

Instytucją Zarządzającą Programem Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko jest minister właściwy
ds. rozwoju regionalnego, który wykonuje swoje funkcje przy pomocy Departamentu Koordynacji
Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Instytucja Zarządzająca
przekaże realizację części swoich zadań Instytucjom Pośredniczącym, tj. ministrom właściwym.


2.2     POLITYKA I STRATEGIA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W ZAKRESIE
      GOSPODARKI ODPADAMI

Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2007 – 2011 z uwzględnieniem lat
2012 – 2015”

„Program Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2010 z uwzględnieniem
perspektywy do 2014 r.”

„Program Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2010 z uwzględnieniem
perspektywy do 2014 roku”, został uchwalony 19 lutego 2007 r. przez Sejmik Województwa
Mazowieckiego (Uchwałą Nr 19/07). Dokument ten odzwierciedla cele, kierunki i zadania w zakresie
ochrony środowiska zdefiniowane w Polityce Ekologicznej Państwa i w „Strategii Rozwoju
Województwa Mazowieckiego do roku 2020”. Głównym celem Programu jest określenie polityki
ekologicznej dla Województwa Mazowieckiego, a ponadto realizacja polityki ekologicznej państwa.

W zakresie gospodarki odpadami, dokument ten wytycza cel strategiczny do 2014 r.:
Minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów oraz prowadzenie nowoczesnego (zgodnego ze
standardami unijnymi) systemu odzysku i unieszkodliwiania odpadów
oraz określa kierunki działań.

Wskazane w powyższych dokumentach kierunki działań w zakresie gospodarki odpadami będą
polegały na współdziałaniu i współpracy z administracją samorządową, rządową, przedsiębiorcami,
organizacjami społecznymi, stowarzyszeniami i instytucjami kontrolnymi w dziedzinie ochrony
środowiska w zakresie:
     kontynuacji    zwiększenia   świadomości      ekologicznej    mieszkańców     Województwa
      Mazowieckiego w zakresie prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi,
     kontynuacji prowadzenia edukacji ekologicznej w zakresie prawidłowej gospodarki odpadami,


                                                12
    doskonalenia systemu selektywnego zbierania odpadów w celu osiągnięcia odpowiednich
     poziomów odzysku i recyklingu,
    doskonalenia regionalnych systemów gospodarki odpadami komunalnymi,
    funkcjonowania max.15 składowisk regionalnych na terenie województwa,
    skierowania w roku 2015 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie
     więcej niż 44% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
     (w stosunku do roku 1995),
    skierowania w roku 2011 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie
     więcej niż 63% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
     (w stosunku do roku 1995),
    rozwoju i wdrażania nowoczesnych technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym
     metod termicznego przekształcania odpadów.


„Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego do roku 2020” (aktualizacja).

„Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego do roku 2020” (aktualizacja) uchwalona została
przez Sejmik Województwa Mazowieckiego w dniu 29 maja 2006 r. (Uchwała Nr 78/2006). Strategia
stanowi dokument programowy i zarazem główne narzędzie polityki regionalnej, jak również punkt
odniesienia do powstających na poziomie województwa dokumentów programowych
i planistycznych. W swoich zapisach, Strategia odnosi się do uwarunkowań wynikających
z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, określając politykę prorozwojową samorządu
województwa, ukierunkowaną na pozyskiwanie i wykorzystywanie funduszy UE.

Zaktualizowana Strategia wyznacza perspektywę rozwoju regionu do 2020 r. Obejmuje działania,
których współfinansowanie będzie pochodziło ze środków krajowych i funduszy strukturalnych Unii
w okresie programowania 2007-2013 i w perspektywach dalszych. Ważnym uwarunkowaniem prac
nad Strategią były ustalenia wojewódzkich dokumentów planistycznych i programowych, takich jak
plan zagospodarowania przestrzennego, program ochrony środowiska, czy też plan gospodarki
odpadami.

Zapisy Strategii wskazują, iż rozwiązania problemów Mazowsza, w tym w zakresie gospodarki
odpadami, należy poszukiwać zarówno w możliwości wykorzystania funduszy unijnych, jak
i intelektualnego oraz technicznego potencjału województwa. Wyznaczone w niej kierunki rozwojowe
winny być spójne z kierunkami rozwoju zapisanymi w planie gospodarki odpadami. Strategia
podkreśla, iż wśród uwarunkowań rozwojowych w skali krajowej, w wielu dziedzinach życia
społecznego i gospodarczego, Mazowsze charakteryzuje wysoka przedsiębiorczość i mobilność
mieszkańców, aktywność władz samorządowych i lokalnych organizacji, dynamiczny i efektywny
rozwój współpracy pomiędzy regionami w województwie, jak i Mazowsza z innymi województwami.
Co istotne, w obu dokumentach planistycznych zwrócono uwagę na niepokojącą tendencję źle
ukierunkowanego rozwoju sfery gospodarki odpadami w województwie mazowieckim.

Cytując za autorami Strategii „Podstawowe problemy gospodarki odpadami województwa są
następstwem nienadążania rozwiązań systemowych w sferze zbierania i utylizacji odpadów za tempem
ich powstawania”. Jest to zapis niezmiernie ważny z punktu widzenia planistycznego, jak
i potencjalnych możliwości inwestowania w dziedzinie gospodarki odpadami, zwłaszcza w przypadku,
gdy inwestorami w gospodarce odpadami komunalnymi i niebezpiecznymi mogą być jednostki
samorządu terytorialnego. Powyższy zapis sugeruje brak możliwości zastosowania instrumentów
prawnych w zakresie osiągania założonych celów w gospodarce odpadami rozpatrywanymi poprzez
pryzmat niewydolności funkcjonującego systemu, słabości jego powiązań i niewystarczającego
zaplecza infrastruktury w gospodarce odpadami.

Strategia, poprzez krótką analizę stanu gospodarki odpadami, uwidacznia główne problemy tej sfery
takie, jak: niski stopień odzysku i segregacji odpadów komunalnych, składowanie, jako główny



                                               13
sposób unieszkodliwiania odpadów, niedostosowanie większości składowisk odpadów komunalnych
do obowiązujących wymogów prawnych oraz zbyt mała wydajność obiektów kompleksowej
gospodarki odpadami w stosunku do masy powstających odpadów.

Wśród celów pośrednich Strategii w zakresie gospodarki odpadami, wskazano na konieczność
porządkowania i tworzenia spójnego systemu gospodarki odpadami, a w tym: budowy i/lub
rozbudowy składowisk odpadów komunalnych i zakładów utylizacji o charakterze subregionalnym,
regionalnym, a także wprowadzenie nowoczesnych metod recyklingu i utylizacji odpadów.

W Strategii wskazano także na potrzebę kontynuacji prac zmierzających do doskonalenia systemu
monitoringu zanieczyszczeń powierzchni ziemi, dostosowanych do standardów UE, uporządkowania
gospodarki odpadami poprzez realizację działań ujętych w wojewódzkich, powiatowych i gminnych
planach gospodarki odpadami, utworzenie zintegrowanego systemu gospodarki odpadami opartego na
segregacji, recyklingu i innych formach odzysku, zgodnie z ustaleniami WPGO.

„Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego”.

„Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego” uchwalony został przez
Sejmik Województwa Mazowieckiego w dniu 7 czerwca 2004 r. (Uchwała Nr 65/2004). Dokument
ten, obok Strategii stanowi drugi, podstawowy dokument wyznaczający cele i kierunki rozwoju
regionu w układzie przestrzennym, stanowiąc jednocześnie wykładnię polityki przestrzennej.
Priorytetowym celem polityki przestrzennej jest stwarzanie warunków do osiągania spójności
terytorialnej oraz trwałego i zrównoważonego rozwoju Mazowsza, poprawy warunków życia
mieszkańców oraz zwiększenia konkurencyjności regionu.

W planie zagospodarowania przestrzennego, region województwa podzielono na obszary problemowe,
w tym obszar aglomeracji warszawskiej o najwyższej koncentracji różnorodnych funkcji.
Podstawowym problemem tego obszaru, jest brak ładu przestrzennego uwzględniającego tworzenie
harmonijnych struktur w wymiarze uwarunkowań środowiskowych, a poprzez to kompleksowego
rozwiązania problemu odpadów komunalnych i nienadążanie systemów infrastruktury technicznej za
postępującą urbanizacją.

W ramach kolejnej struktury, w planie zagospodarowania przestrzennego wydzielono obszar
największych wpływów aglomeracji warszawskiej, położony w bezpośrednim sąsiedztwie tej
aglomeracji, posiadający szanse dalszego rozwoju.

Jako jeden z celów zawartych w planie zagospodarowania przestrzennego, oprócz zapewnienia
zrównoważonego i harmonijnego rozwoju województwa poprzez zachowanie właściwych relacji
pomiędzy poszczególnymi systemami i elementami zagospodarowania przestrzennego, była ochrona
i racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi, wzmacnianie wielofunkcyjności struktur
przestrzennych oraz wzrostu bezpieczeństwa ekologicznego.

W zakresie gospodarki odpadami, plan zagospodarowania przestrzennego, odwołując się do „Planu
Gospodarki odpadami Województwa Mazowieckiego na lata 2004-2011”, za priorytetowe cele
wojewódzkiej polityki przyjmuje, uporządkowanie i stworzenie spójnego systemu gospodarki
odpadami. Działania te miałyby polegać m.in. na: likwidacji i rekultywacji niewłaściwie urządzonych
i eksploatowanych składowisk odpadów, organizowaniu sieci regionalnych składowisk odpadów
komunalnych spełniających wymogi ochrony środowiska, prowadzeniu selektywnego zbierania
i zagospodarowania odpadów deponowanych na składowiskach, tworzeniu systemu zintegrowanej
sieci zakładów przeróbki odpadów, szczególnie odpadów niebezpiecznych, likwidacji „mogilników”,
wdrożeniu systemu ewidencji odpadów i metod ich zagospodarowania.

Zapisy „Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego” mówią,
iż systemowe i kompleksowe rozwiązanie problemu gospodarowania odpadami na terenie
województwa wymaga opracowania i wdrażania również spójnych z planem szczebla wojewódzkiego,


                                                14
planów gospodarki odpadami dla powiatów i gmin, w których wskazane winny być m.in. lokalizacje
składowisk i zakładów unieszkodliwiania odpadów.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego 2007-2013 (RPO WM).

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego 2007-2013 (RPO WM) został
przygotowany w oparciu o rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r.
ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr
1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25-78). Realizuje on cel Konwergencja określony
w art. 3.

RPO WM jest zgodny ze strategicznymi dokumentami krajowymi, do których należą Strategia
Rozwoju Kraju 2007-2015 oraz Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013 wspierające
wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Jednocześnie jest odzwierciedleniem polityki rozwoju
prowadzonej przez Samorząd Województwa Mazowieckiego, której podstawę stanowi Strategia
Rozwoju Województwa Mazowieckiego do roku 2020 (SRWM). Program będzie realizować cele
SRWM, których współfinansowanie będzie możliwe z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego. Przy tworzeniu projektu programu uwzględnione zostały również zapisy odnowionej
Strategii Lizbońskiej w zakresie rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia.

Przy opracowaniu RPO WM kierowano się zasadami: programowania, partnerstwa i dodatkowości,
co oznacza, że dokument ma charakter wieloletniego planu budżetowego. Jego cele będą realizowane
w oparciu o współdziałanie z partnerami społecznymi i gospodarczymi, a środki UE nie będą
zastępować środków krajowych, lecz jedynie wspierać osiąganie założonych celów rozwojowych.
Realizacja RPO WM przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności regionu i zwiększenia spójności
społecznej, gospodarczej i przestrzennej Województwa Mazowieckiego, co jest celem generalnym
RPO WM.

Realizacja celu generalnego RPO WM będzie się odbywać między innymi poprzez poprawę
i uzupełnienie istniejącej infrastruktury technicznej (realizowane w ramach priorytetu: III. Regionalny
system transportowy oraz IV. Inwestycje w ochronę środowiska). Cel główny Priorytetu IV został
określony jako poprawa stanu środowiska naturalnego Województwa Mazowieckiego. Cel taki jest
również jednym z długookresowych celów zapisanych w SRWM. Zostanie on osiągnięty między
innymi poprzez inwestycje w gospodarce odpadami. W ramach RPO WM wspierane będą przede
wszystkim przedsięwzięcia dotyczące: tworzenia i rozwoju systemów selektywnego zbierania
odpadów; budowy, rozbudowy, modernizacji instalacji do segregacji odpadów; recyklingu odpadów,
w tym budowy i rozwoju zakładów odzysku i unieszkodliwiania odpadów; budowy, rozbudowy,
modernizacji instalacji do termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii; budowy,
rozbudowy, modernizacji specjalistycznych instalacji do prowadzenia procesów odzysku lub
unieszkodliwiania osadów ściekowych; likwidacji istniejących składowisk; dostosowania istniejących
składowisk odpadów do obowiązujących przepisów; rekultywacji terenów zamkniętych składowisk
odpadów komunalnych.

Warunkiem otrzymania współfinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
na realizację zadań z zakresu gospodarki odpadami w ramach RPO WM jest zapisanie ich
w WPGO.




                                                  15
                        3. CHARAKTERYSTYKA POWIATU

3.1. INFORMACJE OGÓLNE, POŁOŻENIE
Powiat radomski leży w południowej części Województwa Mazowieckiego. Powiat radomski graniczy
z następującymi jednostkami administracyjnymi: powiatem grodzkim miasta Radom i ośmioma
powiatami ziemskimi – białobrzeskim, kozienickim, lipskim, przysuskim, szydłowieckim, zwoleńskm
i starachowickim.

Powiat zajmuje powierzchnię 1 530 km2 i pod względem powierzchni zajmuje czwarte miejsce
w Województwie Mazowieckim. Sieć administracyjno-osadniczą powiatu radomskiego stanowi
13 gmin w tym: jedna miejska - Pionki, 2 gminy miejsko-wiejskie – Iłża i Skaryszew oraz 10 gmin
wiejskich – Gózd, Iłża, Jastrzębia, Jedlińsk, Jedlnia Letnisko, Kowala, Przytyk, Skaryszew, Wierzbica,
Wolanów i Zakrzew. Na terenie powiatu radomskiego znajdują się 3 miasta, 294 sołectwa i 403
miejscowości wiejskie. W 2006 roku na terenie powiatu zamieszkiwały 145 389 osoby.

Poniżej przedstawiono charakterystykę poszczególnych gmin:

GÓZD - gmina wiejska, położona jest we wschodniej części powiatu przy drodze krajowej nr 12
Radom-Lublin. Od wschodu obszar gminy graniczy z Puszczą Kozienicką, a od zachodu z miastem
Radom. Gmina Gózd obejmuje obszar 77,76 km2 i stanowi 5,08% powierzchni powiatu. W skład
gminy wchodzi 20 jednostek pomocniczych (sołectw). Przez teren gminy Gózd przebiega granica
wododziału zlewni rzeki Iłżanki i Radomki. Wiodącą funkcją gminy jest rolnictwo.

IŁŻA - gmina miejsko-wiejska, obejmuje obszar 255,85 km2 (w tym miasto 15,83 km2) i stanowi
16,72% powierzchni powiatu. Gmina jest typowo rolnicza. W jej skład wchodzi 31 sołectw. Na terenie
gminy znajdują się znaczne zasoby wód wgłębnych o dużej czystości. Znaczny obszar gminy i miasta
objęty jest granicami krajobrazu chronionego - pod opieką Konserwatora Przyrody.

JASTRZĘBIA - gmina wiejska, znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Radomia, z którym
graniczy od południowego wschodu. Powierzchnia gminy Jastrzębia wynosi ogółem 89,51 km2.
Gminę tworzy 19 jednostek pomocniczych (sołectw). Gmina jest w całości zwodociągowana,
a w centralnej części skanalizowana.

JEDLIŃSK - gmina wiejska, położona przy międzynarodowej trasie nr 7 nad rzekami Radomką
i Tymianką. Jej powierzchnia wynosi 138,72 km2, stanowi 9,07% powierzchni powiatu. Gminę tworzy
31 wsi sołeckich. Gmina Jedlińsk graniczy z miastem Radom, a także gminami Przytyk, Stara
Błotnica, Stromiec, Zakrzew, Głowaczów i Jastrzębia. W Piastowie znajduje się obiekt
AEROKLUBU o pow. ponad 200 ha z lotniskiem sportowym oraz strzelnica Polskiego Związku
Łowieckiego.

JEDLNIA LETNISKO – gmina wiejska położona 10 km na północny wschód od Radomia. Gmina
zajmuje powierzchnię 65,57 km2, co stanowi 4,3% powierzchni powiatu, a w jej skład wchodzi 21
sołectw. Miejscowość cechuje specyficzny mikroklimat. Jedlnię otaczają lasy Puszczy Kozienickiej -
dominuje sosna zwyczajna, dęby, brzozy, jodły i graby. Na terenie gminy funkcjonuje dobrze
rozwinięta baza turystyczna: istnieją ośrodki wypoczynkowe oraz ośrodek jazdy konnej.

KOWALA - gmina wiejska, obejmuje obszar 74,71 km2, gmina stanowi 4,88% powierzchni powiatu.
Od strony północnej graniczy z miastem Radom, od wschodu z jego osiedlami mieszkaniowymi
i gminą Skaryszew, od południa z gminami Orońsko i Wierzbica, a od zachodu z przemysłową
dzielnicą Radomia - Potkanowem oraz gminą Wolanów. Gminę tworzy 18 sołectw. Wiodącą funkcję
w gminie stanowi obecnie rolnictwo.



                                                 16
PIONKI - gmina wiejska, sąsiadująca z dwoma gminami powiatu radomskiego: Jedlnią Letnisko oraz
Jastrzębią. Gmina zajmuje obszar o powierzchni 231 km2, czyli 15,09% powierzchni powiatu. Pionki
od Radomia dzieli niewielka odległość 19 km. Gminę Pionki tworzy 31 sołectw, a na jej obszarze
zlokalizowanych jest 9 rezerwatów przyrody. Tutejsze lasy wyróżniają się bogatą fauną i florą.

PIONKI MIASTO - zajmuje powierzchnię 18,34 km2 i stanowi 1,2% powierzchni powiatu. Miasto
pełni rolę ważnego ośrodka administracyjnego i usługowego dla otaczającej go gminy Pionki. Pionki
mają również dobre połączenie kolejowe, zarówno towarowe, jak i pasażerskie, z dwoma dużymi
ośrodkami kolejowymi w Radomiu i Dęblinie.

PRZYTYK - gmina wiejska, obejmuje obszar 134,12 km2. Gmina stanowi 8,77% powierzchni
powiatu, tworzy ją jednostek pomocniczych (sołectw). Przytyk jest położony nad rzeką Radomką
w odległości 17 km od Radomia. Atrakcyjność gminy wzrosła wraz z oddaniem do uźytku zbiornika
wodnego w Domaniowie, którego powierzchnia przekracza 500 hektarów. W gminie funkcjonują
gospodarstwa agroturystyczne skupione w Stowarzyszeniu Gospodarstw Agroturystycznych „Zalew
Domaniów”. Gmina Przytyk słynie z upraw papryki i związanych z nią Ogólnopolskich
TargówPapryki.

SKARYSZEW - gmina miejsko-wiejska, jej powierzchnia wynosi 179,3 km2, co stanowi 11,21%
powierzchni powiatu. Licząca 33 sołectwa gmina położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie Radomia,
w odległości 13 km w kierunku Iłży. Miasto i gmina posiada dogodne połączenie drogowe z resztą
kraju. Gmina ma charakter rolniczy, a miasto pełni funkcję skoncentrowanego budownictwa
mieszkaniowego, usługową w obsłudze rolnictwa, przemysłową oraz obsługi komunikacji i transportu.
Teren gminy charakteryzuje się niewielką lesistością, a warunki glebowe należą do przeciętnych.

WIERZBICA - gmina wiejska, obejmuje obszar 93,07 km2 i stanowi 6,14% powierzchni powiatu.
Funkcjonuje w niej 16 sołectw oraz samorząd osiedla. Gmina Wierzbica położona jest w odległości
ok. 20 km od Radomia. Wierzbica stanowi główne ogniwo w strukturze funkcjonalno-przestrzennej,
centrum administracyjnohandlowo-usługowe. Ponieważ grunty III i IV klasy stanowią ok. 40%
powierzchni gruntów rolnych, z rolnictwa utrzymuje się większość mieszkańców czynnych
zawodowo.

WOLANÓW - gmina wiejska. Jej powierzchnia wynosi ogółem 82,85 km2 i stanowi 5,42%
powierzchni powiatu. Gminę Wolanów tworzą 23 sołectwa, a położona jest wzdłuż drogi krajowej
Nr 12 Radom – Łódź. Przepływa tędy rzeka Radomka oraz jej dopływy – Szabasówka, Jabłonnica,
Garlica oraz Dobrzyca z bezimiennymi ciekami.

ZAKRZEW - gmina wiejska. Jej powierzchnia wynosi 96,15 km2. Gmina stanowi 6,29% powierzchni
powiatu, w jej skład wchodzą 24 sołectwa. Gmina Zakrzew leży przy trasie Radom -
TomaszówMazowiecki (droga wojewódzka nr 740) w odległości zaledwie 13 km od centrum
Radomia. Wiodącą funkcją gminy jest rolnictwo. Gmina posiada dobre warunki do prowadzenia
produkcji rolniczej (znaczny udział gleb dobrych, klasy III i IV). W gminie Zakrzew znajduje się
ogólnopolskie zagłębie uprawy papryki.




                                               17
                    Rysunek 1. Podział administracyjny powiatu radomskiego
Powiat radomski, zgodnie z przyjętym przez J. Kondrackiego (1998) systemem regionalizacji
fizyczno-geograficznej, położony jest w obrębie następujących jednostek:

PROWINCJA: Niziny Mazowiecko – Podlaskie;
PODPROWINCJA: Niziny Środkowopolskie;
MAKROREGION: Nizina Środkowomazowiecka;
MEZOREGIONY: Równina Radomska, Dolina Białobrzeska, Przedgórze Iłżeckie, Równina
Kozienicka




                                             18
Rysunek 2. Położenie powiatu radomskiego na tle jednostek fizycznogeograficznych wg J. Kondrackiego
                                               (2001)


1 – granica prowincji, 2 – granica makroregionów, 3 – granica mezoregionów
Prowincja: Niż Środkowoeuropejski
Podprowincja: Niziny Środkowopolskie
Mezoregiony Wzniesień Południowomazowieckich: 318.85 – Dolina Białobrzeska; 318.86 – Równina
Radomska
Mezoregiony Niziny Środkowomazowieckiej: 318.77 – Równina Kozienicka, 318.771 – Dolina
Dolnej Pilicy, 318.75 – Dolina Środkowej Wisły
Prowincja: Wyżyny Polskie
Podprowincja: Wyżyna Małopolska
Mezoregiony Wyżyny Kieleckiej: 342.33 – Przedgórze Iłżeckie, 342.32 – Garb Gielniowski
Pod względem krajobrazowym powiat radomski stanowi najbardziej wysuniętą na północ część Ziemi
Radomskiej, której obszar zawarty jest w „trójkącie” pomiędzy Wisłą i Pilicą, oraz od południa
ograniczony rzekami Czarną i Kamienną, dzieli się na dwie zasadnicze części: Przedgórze Radomskie
i Kotlinę Kozienicką, położone po północnej stronie Gór Świętokrzyskich.


3.2. STRUKTURA POWIERZCHNI TERENU
Powierzchnia powiatu wynosi 1 530 km2. Powierzchnia gruntów użytkowanych rolniczo wynosi
84 865 ha, co stanowi 55,5% ogólnej powierzchni powiatu. Ponad 79,1% użytków rolnych stanowią
grunty orne, około 1,4% zajmują sady, 15,6% - łąki i 3,9% użytków rolnych stanowią pastwiska. Lasy
i grunty leśne zajmują 25% powierzchni ogólnej, natomiast pozostałe grunty stanowią 18,9%.


3.3. ASPEKTY DEMOGRAFICZNE, SPOŁECZNE I WARUNKI MIESZKANIOWE

Ludność powiatu radomskiego, według danych Głównego Urzędu Statystycznego wynosiła na koniec
2006 roku 145 389 osoby, z czego 72 308 stanowili mężczyźni, a 72 997 – kobiety. Udział ludności


                                                19
mieszkającej w miastach i na terenach wiejskich wynosi odpowiednio: 29 175 (20%) i 116 521 osób
(80%). Największa liczba mieszkańców zamieszkuje gminę miejską Pionki – 19 788 osób. Liczba
mieszkańców pozostałych gmin wynosi od 15 624 osób w gminie miejsko – wiejskiej Iłża do 6 488
osób w gminie Jastrzębia.

Gęstość zaludnienia w Powiecie wynosi 95 osób na 1 km2 powierzchni (dane GUS na dzień
31.12.2006 r.) i jest niższa od średniej krajowej (122 osoby/km2). W gminach oscyluje od 99 osób/km2
(Wolanów) do 43 osób/km2 (gmina wiejska Pionki).

Liczba mieszkańców powiatu wykazuje tendencje wzrostowe: w 1995 r. stan ludności według
faktycznego miejsca zamieszkania wynosił 139 938 osób, w 2000 r. – 141 299 osób, a w 2005 roku –
144 591 osób. Wzrost ten spowodowany jest dodatnim przyrostem naturalnym (208 osób w 2006 roku
– 2,12 ‰) oraz wysokim, również dodatnim saldem migracji (404 osoby w 2006 roku). Najniższy
dodatni przyrost naturalny występuje w gminie miejsko – wiejskiej Iłża – 0,32‰, a najwyższy
w gminie Zakrzew – 6,53‰. Ujemny przyrost stwierdzono jedynie w gminie Pionki (-2,22‰).

Struktura wiekowa mieszkańców powiatu jest korzystna i kształtuje się następująco (dane GUS na
dzień 31.12. 2006 r.):

-   ludność w wieku przedprodukcyjnym: 24,3%,
-   ludność w wieku produkcyjnym: 61,8%,
-   ludność w wieku poprodukcyjnym: 13,9%.

Stopa bezrobocia w Powiecie na koniec 2006 roku była bardzo wysoka i wynosiła 31,4% (17 608
osób).

Zasoby mieszkaniowe powiatu radomskiego to w większości mieszkania indywidualne.
Ich procentowy udział w ogóle zasobów mieszkaniowych zwiększa się rokrocznie. Według danych
z 2006 roku na obszarze powiatu ogół zasobów mieszkaniowych liczył 41 016 mieszkań zajmujących
powierzchnię 3 092 236 m2 (w przeliczeniu na 1 osobę stanowiła 21,3 m2). Liczba mieszkań będących
własnością spółdzielni mieszkaniowych wynosiła 3 820, osób fizycznych – 34 850. Mieszkanie
posiadało przeciętnie 3,63 izb, a na jedną izbę przypadało 0,97 osoby. Liczba osób przypadająca na
jedno mieszkanie wynosiła 3,53 osoby.


3.4. GOSPODARKA

Na terenie powiatu radomskiego na dzień 31 grudnia 2006 roku było zarejestrowanych 8 728
podmiotów gospodarczych. Na przestrzeni lat 2003/2004 widoczny był spadek liczby podmiotów
gospodarczych. Ale już w kolejnych latach ich liczba stale wzrastała.

Wśród zarejestrowanych podmiotów największy udział miały zakłady osób fizycznych prowadzących
działalność gospodarczą – 7 245 podmioty, co stanowiło ponad 83% ogółu podmiotów gospodarczych
znajdujących się na terenie powiatu. Pozostałe 1483 podmioty stanowiły osoby prawne i jednostki
organizacyjne nie mające osobowości prawnej.

Wśród 7 245 podmiotów (osoby fizyczne prowadzące działalność) – 2994 podmioty, (czyli blisko
42%), zajmowały się handlem i usługami. Na kolejnych miejscach znalazły się:

   przetwórstwo przemysłowe - 1076
   budownictwo – 938
   transport, gospodarka magazynowa i łączność – 506
   rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo – 478
   obsługa nieruchomości i firm – 447


                                                20
   działalność usługowa, komunalna, społeczna i indywidualna – 215
   pośrednictwo finansowe – 194
   hotele i restauracje - 132

W Powiecie zdecydowany prym wiedzie sektor prywatny, który stanowi 96% ogółu podmiotów
gospodarczych. W 2006 zarejestrowanych było 8376 podmiotów należących do prywatnych
właścicieli. Natomiast w sektorze publicznym, czyli wszystkich instytucjach państwowych
i samorządowych oraz jednostkach organizacyjnych, które realizują głównie ze środków własnych
niekomercyjne zadania publiczne - w 2006 było to 352 podmioty.

Do najważniejszych z punktu widzenia zatrudnienia i wielkości produkcji na terenie powiatu należą
następujące przedsiębiorstwa:

   „Okno-Bud” Przytyk
   Fabryka Amunicji Myśliwskiej „FAM-PIONKI” sp. z o.o.
   CHEM-MONTAś sp. z o.o. - Pionki
   PPHU „BATO” - Pionki
   „Berta” Huta szkła gospodarczego – Wsola
   Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe RADMOT Jedlińsk
   Produkcja obuwia AARCO
   „Ireks Prokopowicz” Centrum Dystrybucji Środków dla Piekarnictwa – Milejowice
   Zakłady Motoryzacyjne „IZAMOT” Iłża
   Kajmex II – Iłża
   Zakłady Górniczo-Metalowe „Zębiec” w Zębcu S.A.
   „Pipelife” – Strzałków Polska S.A. Kartoszyn – Wolanów
   Mleczarnia „Figand” Spłka Jawna - Kolonia Wawrzyszów
   Plast – System. Producent okien PCV, z aluminium i drewna – Kowala
   Smurfit Paper Sack Polska Sp. z o.o. Rzeczków
   Zakład Produkcji Styropianu „Izolacja” Wierzbica
   „Remur – Trans” Sp. z o.o. Wierzbica
   Spółka „Rafiz” - Strygner Jerzy i Dyczkowscy - Wierzbica
   Zakłady Chemiczne "Bochem" Sp. z o. o. Wierzbica
W Radomiu funkcjonuje Tarnobrzeska Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO-PARK WISŁOSAN.
Strategicznym celem społeczno-gospodarczym strefy dla poszczególnych obszarów jest utworzenie
kolejnych miejsc pracy w różnych sektorach przemysłu zlokalizowanych w strefie i związanych z nimi
usługach realizowanych w otoczeniu TSSE. Jednym z rejonów należących do Tarnobrzeskiej
Specjalnej Strefy Ekonomicznej są Pionki, które posiadają atrakcyjnie położone tereny typu „green
field” (o łącznej powierzchni 19,7 ha). Gmina Iłża również dysponuje 10-hektarowym terenem
utworzonym w sąsiedztwie dawnego oddziału Fabryki Samochodów Ciężarowych „STAR”
(w pobliżu drogi krajowej nr 9). Na tym terenie planuje się utworzyć podstrefę SSE Starachowice.

Rolnictwo

Na terenie powiatu radomskiego dużą role odgrywa wciąż produkcja rolna, choć w ciągu ostatnich lat
znacznie spadła jej opłacalność. Następuje ubożenie ludności wiejskiej, pogarszają się warunki
społeczno – gospodarczego rozwoju obszarów wiejskich.
Średnio gospodarstwo w Powiecie radomskim ma powierzchnię 5,13 ha przy średniej na Mazowszu
wynoszącej 7,60ha. Liczba gospodarstw wynosi, 21130 z czego 76% (16 135 gospodarstw) ma
powierzchnię powyżej 1 ha. Liczba gospodarstw rolnych do 1 ha wynosi 4995.

W Powiecie przeważają gleby V i VI klasy, co decyduje o strukturze zasiewów, w której dominują
zboża – 82,8 % i ziemniaki – 10,3%.



                                               21
     Uprawa zboża zajmuje 46 tys. hektarów, z czego największy udział ma żyto – jego uprawa zajmuje
     17,3 tys. hektarów.

     Okolice Przytyka oraz Zakrzewa tworzą tzw. „zagłębie paprykowe”. Stąd pochodzi ponad 60 tys. ton,
     czyli 80% krajowej produkcji tego warzywa.

     Produkcja rolna powiatu obejmuje również chów trzody chlewnej oraz bydła. Pogłowie trzody
     chlewnej wynosi ponad 70 tys. szt., natomiast bydła około 30 tys. szt.

     Rolnictwo ekologiczne, określane również jako: biologiczne, organiczne, biodynamiczne to sposób
     gospodarowania, w którym stosuje się tylko środki naturalne. W Powiecie radomskim funkcjonuje
     35 takich gospodarstw o łącznej powierzchni 260ha. Każde gospodarstwo posiada wymagane
     certyfikaty. Z roku na rok obserwuje się rosnącą popularność tego typu produkcji rolnej.


     3.5. INFRASTRUKTURA TECHNICZNA

     3.5.1. Gospodarka wodno - ściekowa

     Stan systemu zaopatrzenia w wodę w gminach na terenie powiatu radomskiego jest zróżnicowany –
     część gmin praktycznie zakończyła proces wodociągowania, dla części dokończenie budowy sieci jest
     jednym z ważniejszych zadań.

     W roku 2006 r. długość sieci wodociągowej na terenie powiatu radomskiego wynosiła 1 624,3 km,
     a liczba czynnych połączeń do budynków mieszkalnych wynosiła 29 456. Gospodarstwom domowym
     dostarczono 4159,69 dm3 wody. Zużycie wody na 1 mieszkańca wynosiło 43,8 m3 rocznie. Liczba
     ludności korzystająca z sieci wodociągowej wynosiła 112 731 osób, w tym w miastach – 27 298 osób.

     Na terenie powiatu radomskiego funkcjonuje 30 oczyszczalni ścieków o różnym stopniu technologii
     oczyszczania, odprowadzających swe ścieki głównie do rzek: Radomki, Zagożdżonki i Iłżanki
     (bezpośrednio bądź za pomocą dopływów).

     Największą ilość ścieków komunalnych w 2005 roku odprowadzano z oczyszczalni komunalnej dla
     miasta Pionki – 811,00 dam3.

     Łączona suma oczyszczonych ścieków w 2005 na terenie powiatu radomskiego wyniosła
     1885,04 dam3, z czego zdecydowana większość (99%) to ścieki socjalno-bytowe.

                     Tabela 1. Wykaz wybranych oczyszczalni ścieków powiatu radomskiego
                                                                        Ścieki
                                                    Projektowana    odprowadzone
                                       Gmina
 Lp.            Właściciel                          przepustowość    w 2005 roku              Odbiornik
                                     Miejscowość                       (dam3)
                                                        (m3/d)

        Agencja Nieruchomości
        Rolnych Oddział Terenowy w    Skaryszew                          1,12         rów melioracyjny/Modrzejo-
1.                                                       5,00
        Warszawie Gospodarstwo       Modrzejowice                                               wianka
        Skarbu Państwa
                                                                         1,60
        Dom Pomocy Społecznej dla      Jedlińsk
2.                                                       11,20       (od lipca nie   Struga Wsolska/Radomka/-Wisła
        Dorosłych we Wsoli              Wsola
                                                                        działa)
        Agencja Nieruchomości
        Rolnych Oddział Terenowy w    Skaryszew                          1,70                  rów mel./
3.                                                       18,30
        Warszawie Gospodarstwo        Gębarzów                                          Kobylanka/Modrzejowica
        Skarbu Państwa
4.      Nadleśnictwo Marcule             Iłża            6,50            1,40                   rów B



                                                    22
                                                                              Ścieki
                                                          Projektowana    odprowadzone
                                          Gmina
 Lp.            Właściciel                                przepustowość    w 2005 roku             Odbiornik
                                        Miejscowość                          (dam3)
                                                              (m3/d)

                                          Marcule
       Ośrodek Edukacji                                                       6,60
       Ekologicznej i Integracji
                                      Jedlnia-Letnisko                                         Gzówka/Pacynka/-
5.     Europejskiej Lasów                                      30,00
                                      Jedlnia Letnisko                                             Mleczna
       Państwowych w Jedlni
       Letnisko
       Przedsiębiorstwo Wodociągów                                            0,70
                                            Iłża
6.     i Kanalizacji Spółka z o.o.                             13,00                             Iłżanka/Wisła
                                         Trębowiec
       Starachowice
       Publiczna Szkoła Podstawowa         Jedlińsk                           0,87
7.                                                             17,00                      rów mel./Tymianka/-Radomka
       w Wierzchowinach                 Wierzchowiny
       Publiczna Szkoła Podstawowa         Jedlińsk                           0,51
8.                                                             6,00                       rów R-3/Tymianka/-Radomka
       w Zawadach Starych               Zawady Stare
                                             Iłża                             12,0
9.     Szpital Rejonowy w Iłży                               141,50                              Iłżanka/Wisła
                                             Iłża
                                       Jedlnia Letnisko                      93,70
10.    Urząd Gminy Jedlnia Letnisko                          611,00                        rów mel./Pacynka/-Mleczna
                                       Jedlnia Letnisko
                                            Pionki                           27,00             Leniwa/Radomka/-
11.    Urząd Gminy Pionki                                    250,00
                                      Jedlnia Kościelna                                             Wisła
                                            Gózd                             56,34             Gzówka/Pacynka/-
12.    Urząd Gminy Gózd                                        250,0
                                            Gózd                                                   Mleczna
       Zakład Gospodarki                                                     110,20
                                         Skaryszew                                         Kobylanka/Modrzejowica/-
13.    Komunalnej i Mieszkaniowej                            800,00
                                         Skaryszew                                                 Iłżanka
       w Skaryszewie
       Zakład Gospodarki                 Jedlińsk                             49,00           Tymianka/Radomka/-
14.                                                          220,00
       Komunalnej w Jedlińsku            Jedlińsk                                                   Wisła
       Zakład Mleczarski                Wolanów                              90,00
15.    „FIGAND” s.c. w Kolonii           Kolonia               60,0                      rów mel./Szabasówka/-Radomka
       Wawrzyszów                      Wawrzyszów
       Zakład Wodociągów i                 Iłża                              331,00
16.                                                          2150,00                             Iłżanka/Wisła
       Kanalizacji w Iłży                  Iłża
                                        Jastrzębia                           11,00
17.    Urząd Gminy Jastrzębia                                200,00                      Jastrzębianka/Radomka/-Wisła
                                        Jastrzębia
       Zakłady Górniczo-Metalowe           Iłża                              45,00
18.                                                          1300,00                            obieg zamknięty
       „Zębiec” w Zębcu                   Zębiec
       Zakłady Przetwórstwa                                                  35,00
                                         Skaryszew
19.    Spożywczego „MAKÓW” Sp.                               390,00                       Pacynka/Mleczna/-Radomka
                                          Maków
       z o.o. w Makowie
       Zakład Wodociągów i               Wierzbica                           170,00
20.                                                          1300,00                      Szabasówka/Radomka/-Wisła
       Kanalizacji w Wierzbicy           Wierzbica
       Zespół Szkół Rolniczych w           Iłża                               2,40
21.                                                          115,30                      rów mel./Struga Malenie/Iłżanka
       Chwałowicach                     Chwałowice
       Urząd Miasta Pionki (dawniej                                          811,00
                                           Pionki
22.    ZTS „PROFIT” S.A. w                                  12000,00                           Zagożdżonka/Wisła
                                           Pionki
       upadłości w Pionkach)
                                                                              0,91               rów mel./Ciek
       Publiczna Szkoła Podstawowa        Zakrzew
23.                                                            29,00                       Bosak/Starorzecze Radomki
       w Zakrzewie                        Zakrzew
                                                                                                „SOSNOWICA”
                                           Gózd                               8,00
24.    Urząd Gminy Gózd                   Klwatka            514,00                       Pacynka/Mleczna/-Radomka
                                        Królewska
       Caritas Diecezji Radomskiej          Iłża                              1,70
25.                                                            12,38                       Małyszyniec/Iłżanka/-Wisła
       Dom Interwencji Kryzysowej     Jasieniec Dolny
                                         Wolanów                              0,92
26.    P.S.P. w Mniszku                                        6,05                      Karlica/Szabasówka/-Radomka
                                          Mniszek
       Wojewódzki Zarząd Melioracji
       i Urządzeń Wodnych                Przytyk                                0
27.    w Warszawie Oddział w             Wólka               365,00       (w roku 2005          Radomka/Wisła
       Radomiu oczyszczalnia w         Domaniowska                          w trakcie
       Wólce Domaniowskiej                                                  rozruchu)



                                                          23
                                                                        Ścieki
                                                    Projektowana    odprowadzone
                                        Gmina
 Lp.            Właściciel                          przepustowość    w 2005 roku                Odbiornik
                                      Miejscowość                      (dam3)
                                                        (m3/d)

       oczyszczalnia komunalna dla      Przytyk                          12,0
28.                                                    300,00                                Radomka/Wisła
       gminy Przytyk                   Zameczek
                                        Zakrzew                          0,58
29.    Urząd Gminy Zakrzew                               1,20                             Bosak/Radomka/Wisła
                                        Zakrzew
                                        Kowala                           2,79
30.    Oczyszczalnia w Rożkach                           16,80                               rów melioracyjny
                                         Rożki




                                                     UM Pionki 43,02%



          pozostałe 14,81%




                                                                                       ZWiK Iłża 17,56%

           ZWiK Wierzbica
              9,02%
                                                                                    UG Jedlnia 4,97%
                                                                 ZGKiM Skaryszew;
                       FIGAND 4,77%                                   5,85



            Rysunek 3. Struktura odprowadzania ścieków z powiatu radomskiego (wg WIOŚ, 2007)



  Częściowo rozwiązany problem gospodarki ściekowej mają gminy: Gózd, Iłża, Jedlińsk, Jedlnia
  Letnisko, miasto Pionki, Skaryszew, Wierzbica, gm. Pionki, Zakrzew. W okresie 2004 – 2006r.
  wybudowano 2 kolejne komunalne oczyszczalnie ścieków w miejscowościach: Kolonia Zameczek
  gmina Przytyk, Klwatka Królewska gmina Gózd oraz oczyszczalnię ścieków w miejscowości Zakrzew
  dla Urzędu Gminy. Ponadto, zmodernizowano komunalne oczyszczalnie ścieków w miejscowościach
  Skaryszew i Wierzbica. W ramach zadań mających na celu ochronę wód zlewni rzeki Radomka
  wybudowano oczyszczalnię ścieków w miejscowości Wólka Domaniowska gmina Przytyk.

  Długość sieci kanalizacyjnej w 2006 r. wynosiła 338,3 km, a połączeń prowadzących do budynków
  mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania – 6 691 sztuk. Liczba ludności korzystająca z sieci
  kanalizacyjnej wynosiła 41 675 osób, w tym w miastach – 24 732 osoby.

  Nadal dużym problemem jest kanalizacja obszarów wiejskich. O ile 250 sołectw na 284 posiada
  wodociąg wiejski (1119,1 km) to tylko 20 sołectw wybudowało sieć kanalizacji sanitarnej o długości
  117,4 km. Przyłącza wodociągowe posiada 37454 gospodarstwa tj. 24%.


  3.5.2. Sieć gazowa

  Przez obszar powiatu radomskiego przebiegają główne rurociągi zasilające, wysokiego i średniego
  ciśnienia, w kierunku południe – północ (Lubienia – Radom, Radom – Sękocin). Na terenie powiatu



                                                    24
znajduje się 9 stacji redukcyjnych I-go stopnia o ciśnieniu gazu 1,6 – 10 MPa oraz 22 stacje
redukcyjne II-go stopnia o ciśnieniu gazu do 1,6 MPa.

Długość sieci gazowej wynosi 443,5 km. Funkcjonuje 8 355 połączeń do budynków mieszkalnych.
Odbiorcami gazu sieciowego jest 11 769 gospodarstw domowych (37 957 mieszkańców), w tym 4 106
gospodarstw wykorzystuje gaz sieciowy do ogrzewania mieszkań. Zużycie gazu wyniosło w 2006
roku 7 729,20 tys. m3.

Większość miejscowości w Powiecie w swoich gospodarstwach domowych korzysta z wymiennych
butli gazowych.

3.5.3. Sieć komunikacyjna

Przez powiat radomski przechodzą szlaki komunikacji drogowej (286,8 km) i kolejowej (71,8 km),
które krzyżują się w Radomiu, tworząc w ten sposób ich największą koncentrację.

Szlaki komunikacji o znaczeniu krajowym i międzynarodowym:

   nr 7 Gdańsk - Warszawa - Radom – Kielce – Kraków – Chyżne – granica państwa
   nr 9 Radom – Rzeszów – Barwinek –
   nr 12 granica państwa – Głogów – Leszno – Kalisz – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin –
    Chełm - Dorohusk – granica państwa

Sieć dróg wojewódzkich:

   nr 691 Pionki – Laski – Garbatka – Podlas
   nr 699 Niemianowice – Głowice – Piotrowice – Jedlnia Letnisko – Siczki
   nr 727 Klwów– Przysucha – Szydłowiec – Wierzbica
   nr 732 Stary Gózd – Stara Błotnica – Kaszów – Przytyk

   nr 733 Zakrzew – Wolanów – Kowala – Skaryszew – Karszówka
   nr 737 Radom – Pionki – Kozienice
   nr 740 Radom – Przytyk – Potworów
   nr 744 Radom – Wierzbica – granica województwa
   nr 747 Iłża – Lipsko – Solec n. Wisłą
   nr 787 Pionki – Sucha – Zwoleń

Szlaki kolejowe:

   Warszawa – Radom – Kraków,
   Łódź – Radom – Lublin.

Na terenie powiatu radomskiego jest 545 km dróg powiatowych, w tym 514,5 km to drogi zamiejskie,
a 30,5 km to ulice w miastach Pionki, Iłża, Skaryszew. Nawierzchnię utwardzoną posiada 490 km
dróg. W ciągach dróg powiatowych znajduje się 40 mostów oraz 460 przepustów.

Na obszarze miasta Radomia funkcjonuje lotnisko wojskowe, które realizuje między innymi zadania
szkoleniowe. Ponadto na terenie powiatu radomskiego w miejscowości Piastów gm. Jedlińsk
zlokalizowane jest trawiaste lotnisko szkoleniowe. Obecnie jest to siedziba Aeroklubu Radomskiego
oraz Aeroklubu PLL LOT.




                                               25
3.6. TURYSTYKA

W Powiecie radomskim na uwagę zasługują zabytkowe kościoły, dwory, pałace, parki oraz szlaki
turystyczne. Znakomite tereny rekreacyjne i rezerwaty przyrody występujące w obrębie Puszczy
Kozienickiej nad rzeką Radomką w Jedlni Letnisko, Pionkach i Jastrzębi oraz w dolinie Iłżanki.
Przyciągnąć turystów mogą krajobrazy lasów iłżeckich oraz torfowisk o specyficznym mikroklimacie
i unikalnych gatunkach roślin. Obszary ze znaczną ilością cieków i oczek wodnych wraz
z towarzyszącymi im rozległymi połaciami łąk i obszarów zadrzewionych sprzyjają wypoczynkowi
i rekreacji.


3.7. ŚRODOWISKO

Na terenie powiatu radomskiego znajdują się bardzo cenne przyrodniczo obszary: Puszczy
Kozienickiej, lasy iłżeckie oraz torfowiska o specyficznym mikroklimacie. Wiele miejscowości
położonych w samej Puszczy lub na jej obrzeżach, znanych ze swych walorów rekreacyjnych - Jedlnia
Letnisko, położona nad sztucznym zbiornikiem wodnym i krajobrazowych - wyznaczone
i oznakowane szlaki w lasach iłżeckich. W 2001 roku baza wypoczynkowa poszerzyła się o sztuczny
zbiornik wodny w Domaniowie.

Spośród składników przyrody podlegających prawnej ochronie możemy wymienić rezerwaty
przyrody, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-parkowe. Powierzchnia obszarów prawnie
chronionych wynosiła na terenie powiatu w 2006 roku 33 118,9 ha, w tym rezerwaty przyrody – 663
ha, parki krajobrazowe – 16 198,6 ha, obszary chronionego krajobrazu - 16.650,0 ha, użytki
ekologiczne – 407,2 ha, pomniki przyrody – 177 sztuk.

Parki krajobrazowe

Kozienicki Park Krajobrazowy znajduje się na terenie 11 gmin, w tym na terenie 4 gmin powiatu
radomskiego: Gózd, Jastrzębia, Jedlnia Letnisko, Pionki. Został on utworzony w 1983 r. dla
zachowania lokalnego krajobrazu przyrodniczo – geograficznego. Po powiększeniu w 2001 roku Park
obejmuje 26233,83 ha Puszczy z najcenniejszymi drzewostanami o naturalnym charakterze. W celu
zabezpieczenia go przed zniekształceniem oraz stworzenia warunków dla rozwoju turystyki
i wypoczynku wokół Parku utworzono otulinę o powierzchni 36009,62 ha, którą stanowią obszary
leśne i polne.

Najcenniejsze i najbardziej naturalne ekosystemy leśne, często z około 200 letnimi drzewostanami,
zostały objęte ochroną jako rezerwaty przyrody. Jest ich 15 i reprezentują najciekawsze i najbogatsze
zbiorowiska roślinne. Łącznie zajmują 1267,92 ha. Na terenie Parku ochroną pomnikową objęto 263
obiekty.

Innym chronionym kompleksem leśnym jest Puszcza Iłżecka (lasy iłżeckostarachowickie), która ma
powierzchnię 251 km2 i położona jest na Przedgórzu Iłżeckim, łącząc się częściowo z lasami Puszczy
Świętokrzyskiej. W jej drzewostanie przeważają sosny z domieszką jodeł, modrzewi i drzew
liściastych.

Obszary Krajobrazu Chronionego

Obszar Krajobrazu Chronionego „Iłża – Makowiec” o pow. 16 650 ha położony jest w dolinie Iłżanki,
części Przedgórza Iłżeckiego oraz kompleksów leśnych rejonu Modrzejewic, Skaryszewa i Makowa.
W skład obszaru chronionego weszły największe w Polsce torfowiska. Świat flory reprezentowany
jest przez rzadkie gatunki roślin: listera jajowata, wawrzynek wilczełyko, groszek wiosenny,
jak i zwierząt: orlik krzykliwy, bocian czarny, borsuk, a nawet przemieszczające się łosie. Na tym
obszarze chronionym znajdują się 2 pomniki przyrody oraz park podworski (Krzyżanowice).


                                                 26
Rezerwaty przyrody

                  ódła Królewskie” – gm. Pionki
                    żdżon” – gm. Pionki

   Rezerwat „Brzeźniczka” – gm. Pionki
   Rezerwat „Jedlnia” – gmina Jedlnia Letnisko
                        – gmina Pionki
                                                  – gmina Pionki
   Rezerwat „Ponty – Dęby” – gmina Pionki
   Rezerwat „Załamanek” – gmina Pionki
                      – gmina i miasto Pionki
   Rezerwat „Leniwa” – gmina Pionki
   Rezerwat „Piotrowe Pole” – gmina Iłża
   Rezerwat „Dąbrowa Polańska” – gmina Iłża
   Rezerwat „Ługi Helenowskie” – gmina Pionki i gmina Zwoleń
   Rezerwat „Okówny Ług”- gmina Pionki i gmina Policzna

Natura 2000

Na terenie powiatu radomskiego ustanowiono dwa obszary sieci europejskiej Natura 2000. Są to:

 SOO (Specjalne Obszary Ochrony)
Pakosław – kod obszaru PLH140015, powierzchnia 668,63 ha, typ obszaru – B (bez żadnych połączeń
z innymi obszarami Natura 2000). Obszar obejmuje największe w Polsce i dobrze rozwijające się
stanowisko języczki syberyjskiej Ligularia sibirica (1100 osobników kwitnących, ok. 3000 siewek
i osobników nie kwitnących). Stwierdzono tu również występowanie lipiennika Loesela Liparis
loeselii oraz 3 gatunków zwierząt z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Główne zagrożenie
dla wartości przyrodniczych tego obszaru: spadek poziomu wód gruntowych, zarastanie w wyniku
naturalnej sukcesji, niebezpieczeństwo pożaru torfu, zanieczyszczanie, a szczególnie zaśmiecanie,
pozyskanie torfu. Ostoja znajduje się w całości na Obszarze Chronionego Krajobrazu Iłża-Makowiec
(16 650 ha). Projektuje się utworzenie rezerwatu przyrody Pakosław (500 ha).

 OSO (Obszary Specjalnej Ochrony)
Ostoja Kozienicka – kod obszaru PLB140013, powierzchnia 68301,2 ha, typ obszaru – D (graniczy
z innym obszarem Natura 2000, ale się z nim nie przecina). Obszar obejmuje znaczną część jednego
z większych kompleksów leśnych w środkowej Polsce - Puszczy Radomsko-Kozienickiej, na granicy
Małopolski i Mazowsza, w widłach pradolin Wisły, Radomki i Zadożdżonki, na terenie Równiny
Radomskiej. Położony jest on w terenie z licznymi elementami rzeźby pochodzenia fluwioglacjalnego:
szeregiem tarasów denudacyjnych opadających stopniowo ku dolinie Wisły, poprzedzielanych
licznymi wałami wydmowymi, pomiędzy którymi znajdują się niecki, zwykle silnie zabagnione.
Wcześniej na tym terenie utrzymywały się drzewostany z klonem, jesionem, lipą, dębem i bukiem.
Obecnie drzewostany składają się głównie z sosny (84%) oraz jodły (4%). Lasy zajmują większość
powierzchni obszaru. Resztę terenu pokrywają pola uprawne. Występuje tu co najmniej 28 gatunków
ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 3 gatunki z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Wykazano
z tego terenu ponad 200 gatunków ptaków, w tym 147 lęgowych. W okresie lęgowym obszar zasiedla
co najmniej 1% populacji krajowej (C6) następujących gatunków ptaków: bączek (PCK), bocian
czarny, kraska (PCK), lelek; stosunkowo wysoką liczebność (C7) osiągają: bąk (PCK), bocian biały,
rybitwa czarna. Gatunki roślin wymienione w p. 3.3. z motywacją D to gatunki prawnie chronione
w Polsce. Liczne rzadkie i chronione gatunki roślin naczyniowych, m.in. czosnek niedźwiedzi, Allium
ursinum, widłaki Lycopodium sp., wiele gatunków storczyków, przebiśnieg Galanthus nivalis, pełnik
europejski Trolius europaeus, lilia złotogłów Lilium martagon, zimoziół północny Linnea borealis i in.



                                                  27
Pomniki przyrody

W Powiecie radomskim znajduje się obecnie 177 pomników przyrody. Wśród nich możemy wyróżnić:

   zabytkowy dąb szypułkowy w parku w Zakrzewie Kolonii oraz na obszarze gmin:
   Pionki (68 szt.), Jastrzębia (6 szt.), Iłża (3 szt.), Przytyk (2 szt.), Gózd (1 szt.),
   Jedlińsk (1 szt.), Wolanów (m. Wawrzyszów)
                                    ówce Podleśnej
                   betula humilis, gnidosz króewski pedicularisceptrum carolinum – gm. Wierzbica
                        – gm. Pionki
                            – gm. Pionki
   buk pospolity – gm. Pionki, gm. Góz
                       – gm. Iłża, gm. Jastrzębia, gm. Pionki
                      – gm. Iłża, gm. Pionki
   klon jawor – gm. Pionki
                            – gm. Iłża
                      – gm. Pionki, gm. Jedlnia Letnisko
   olsza czarna – gm. Pionki
   wiąz szypułkowy – gm. Pionki
   klon zwyczajny – gm. Pionki
   lipa drobnolistna – gm. Pionki
   świerk pospolity – gm. Pionki

Użytki ekologiczne

W Powiecie radomskim Użytki ekologiczne zajmują łączną powierzchnię 407,2 ha. Największa
powierzchnia objęta tego typu formą znajduje się w gminie Iłża – 227,90ha, a najmniejsza w gminie
Kowala – 1,6 ha.

W gminie Iłża przedmiotem ochrony jest torfowisko przejściowe, charakteryzujące się zróżnicowaną
i cenną przyrodniczo florą i fauną. Na obszarze gminy Kowala użytkami ekologicznymi są:
zagłębienie terenu silnie wilgotne i podmokła łąka nieużytkowana. Natomiast na terenie gminy
Jedlińsk występują małe starorzecza i bagienne oczka leśne. Na terenie gminy Wolanów występują
zabagnienia, naturalne zbiorniki wodne, torfowiska utrzymujące bioróżnorodność oraz przyczyniają
się do prawidłowego rozwoju ekosystemu leśnego podnosząc jego odporność biologiczną na
szkodniki owadzie i grzybowe dzięki wpływowi na zróżnicowanie lokalnego mikroklimatu.

Lasy na terenie powiatu radomskiego zajmują ok. 39 168 ha, co stanowi ok. 25,6% ogólnej
powierzchni. Główne i największe kompleksy leśne występują w gminie Pionki, Jastrzębia, Jedlnia
Letnisko oraz Iłża i są to obszary o siedliskach bogatych, z drzewostanami mieszanymi. Pozostałe
obszary leśne charakteryzują się przewagą siedlisk ubogich oraz drzewostanem sosnowym.

Poprawa stanu lesistości następuje sukcesywnie wskutek objęcia dolesieniami kolejnych gruntów
w Powiecie. Ogółem w latach 1999 - 2006 zalesiono 609,12 ha, z czego w 2006 - 27,87ha. W 2006
roku największą powierzchnię zalesiono w gminie Przytyk (10,33 ha) i Wierzbicy (8,15ha). Środki na
zalesianie pochodziły z budżetu państwa, WFOŚiGW, PFOŚiGW oraz ARiMR.


3.8. HYDROGRAFIA I HYDROGEOLOGIA

Powiat radomski położony jest w dorzeczu środkowej Wisły. Przez jego teren przebiegają działy
wodne II rzędu rzek: Radomki, Zagożodżonki i Iłżanki. Pozostałe rzeki stanowią ich dopływy.




                                                28
Łączna długość rzek, kanałów i potoków wynosi 366 km, w tym uregulowanych 228 km.
Powierzchnia lustra wody 114 obiektów, tj. jezior, zbiorników retencyjnych, stawów wynosi 668 ha.
Podejmowane są działania mające na celu poprawę bilansu wodnego poprzez budowę piętrzeń
i zbiorników wodnych. Sukcesem jest zrealizowanie zbiornika wodnego Domaniów w zlewni rzeki
Radomki o powierzchni ok. 500 ha i pojemności ok. 11,5 mln m3.

Największą rzeką powiatu radomskiego jest Radomka. Jest lewobrzeżnym dopływem Wisły
Środkowej (uchodzi do Wisły na 431,9 km jej biegu). Ma długość 106,4 km. Płynie w południowej
części Niziny Mazowieckiej i ma charakter typowej rzeki nizinnej. Źródła rzeki znajdują się w rejonie
Wzgórz Koneckich, na stoku Garbu Gielniowskiego, w odległości 5 km od Przysuchy, na terenie
jurajskich piaskowców i iłów. Ogólny kierunek biegu rzeki i układu zlewni to północny wschód.
Zlewnia jest asymetryczna, przy czym wyraźnie przeważa część prawostronna.

Sieć rzeczna jest dość gęsta, doliny cieków poza doliną Jabłonicy na ogół niewyraźne, o dużym
uwilgotnieniu. Jabłonka, w górnym biegu nazywana Jabłonicą wypływa z obszaru jurajskich iłów
i piaskowców.

Na długości zbiornika Domaniów dopływają z lewej strony dwa cieki: od Brudnowa i od Komorowa.
Następnie, idąc z biegiem rzeki, poniżej zbiornika Domaniów uchodzą do Radomki dwa większe
dopływy:
     lewostronny, Wiązownica o powierzchni zlewni 263,2 km2 z licznymi dopływami, biorącymi
początek na obszarach wyniesionych około 300 m n.p.m.; w środkowym biegu płynie ona po piaskach
rzecznych tarasów akumulacyjnych, a sieć rzeczną ma skomplikowaną, z licznymi drobnymi ciekami
o zagmatwanym biegu z mokradłami i torfowiskami w dolinie. Prawie na całym biegu Wiązownica
płynie dwoma lub więcej ramionami. Zlewnia rzek Radomki i Wiązownicy w ich połączeniu wynosi
1006,5 km2 i jest kontrolowana w przekroju wodowskazowym Słowików,
     prawostronny dopływ Bystrzyca o powierzchni zlewni 49,7 km2, nazywany w górnym biegu
Dobrzycą uchodzący do Radomki powyżej m. Przytyk i rozdzielający się przy ujściu na dwa ramiona.
W dolinie Radomki od ujścia Wiązownicy do ujścia Bystrzycy występują drobne cieki o nieustalonym
kierunku odpływu, płynące równolegle do rzeki.

Na dalszym odcinku biegu rz. Radomki uchodzą do niej: z prawej rz. Bosak (Bosa) o powierzchni
zlewni 30,7 km2 i rzeka Ślepotka o podobnej wielkości zlewni.

Kolejnymi dużymi dopływami Radomki są:
-     lewostronny, rz. Tymianka wypływająca od wododziału z Pilicą na wysokości około 160 m
n.p.m. ma zlewnię o powierzchni 153,7 km2, prawie w całości bezleśną, z przewagą utworów
powierzchniowych piaszczystych i deniwelacjami 10 – 15 m; jej dolina jest szeroka o niewyraźnych
krawędziach, wypełniona torfami i podmokła. W górnym biegu, w rejonie m. Bobrek - Siekluki -
Gózd dolina jest płaska, z pozostałościami wyrobisk torfowych, zmeliorowana;
-     prawostronny, rz. Mleczna o powierzchni zlewni 351 km2, z dużym dopływem prawostronnym
rz. Pacynką o powierzchni zlewni 166,1 km2, wpadającym do Mlecznej poniżej Radomia.
Na analizowanym obszarze nie ma praktycznie jezior, za wyjątkiem małych starorzeczy oraz
bagiennych oczek śródleśnych.

Drugim ważnym ciekiem powiatu radomskiego jest rzeka Iłżanka. Jest ona lewobrzeżnym dopływem
Wisły. Całkowita jej długość wynosi 76,8 km. Rzeka zlokalizowana jest w południowej części
powiatu.

Źródła Iłżanki znajdują się w Gąsawach Rządowych (powiat szydłowiecki), na terenie szerokiej
i płaskiej doliny o niewyraźnych zboczach i zabagnionym dnie. Pierwszym ważnym dopływem
Iłżanki jest Struga Małyszyniec. Rzeczka ta wypływa na południowy zachód od Małyszyna Starego
z piaskowców jurajskich pokrytych glinami zwałowymi i uchodzi do Iłżanki na 57,2 km jej biegu.
Na 55,1 km Iłżanki wpada Dopływ w Błazinach. Jest to niewielki ciek wodny – w górnym odcinku
okresowy. Na odcinku rzeki Iłżanki od Strugi Małyszyniec do miasta Iłża znajdują się dwa niewielkie


                                                 29
zbiorniki zaporowe: Seredzice o powierzchni 4,2 ha i pojemności 17 tys.m3 oraz Iłża o powierzchni
18,5 ha i pojemności 32 tys.m3 (teren gminy Iłża).

Lewym dopływem Iłżanki (31,2 km biegu rzeki) jest Modrzejowianka. Wypływa ona na wschód od
miejscowości Pakosław – jej nazwa w górnym biegu brzmi Modrzejowica. Modrzejowica zasila kilka
stawów rybnych w okolicach miejscowości Modrzejowica i Bujak. Od Modrzejowianki do ujścia
zlewnię Iłżanki pokrywają piaski akumulacji lodowcowej oraz gliny zwałowe leżące na marglach,
piaskowcach i wapieniach kredowych. Poniżej miejscowości Kazanów znajduje ujście południowy
dopływ spod Bąkowa. Ostatnim większym prawym dopływem Iłżanki jest Stróżka, uchodząca na
3,9 km jej biegu. Iłżanka wpada do Wisły na 340,9 km jej biegu.

Trzecią rzeką II rzędu przepływającą przez teren powiatu radomskiego jest Zagożdżonka.
Zagożdżonka jest lewym dopływem Wisły mającym swe ujście w okolicach miasta Kozienice.
Znajdująca się w obszarach administracyjnych powiatu górna cześć zlewni położona jest (wg podziału
fizyczno-geograficznego Kondrackiego) na Równinie Radomskiej wchodzącej w skład Regionu
Wzniesień Południowomazowieckich. Deniwelacja terenu wynosi 38 m (147 - 185 m n.p.m.) a spadki
podłużne głównych cieków tj. Zagożdżonki, Mireńki i Księżej Rzeki nie przekraczają 5‰.


Zbiorniki wodne

Rezerwy wód powierzchniowych powiatu radomskiego gromadzone są w kilku zbiornikach
retencyjnych - sztucznych zbiornikach wodnych, utworzonych w wyniku przegrodzenia dolin
rzecznych zaporami wodnymi.

Tabela 2.Ważniejsze zbiorniki retencyjne na terenie powiatu radomskiego
 Lp   Nazwa zbiornika            Gmina               Rzeka            Powierzchnia     Pojemność
1.  Domaniów               Przytyk, Wolanów     Radomka              475,0 ha        13 mln m3

2.   Siczki                Jedlnia Letnisko     Gzówka               35,0 ha         720 tys. m3

3.   Iłża                  Iłża                 Iłżanka              18,5 ha         32 tys. m3

4.   Staw Górny            Pionki               Zagożdżonka          16,8 ha         49 tys. m3

5.   Małyszyniec           Iłża                 Małyszyniec          3,8 ha          227 tys. m3

6.   Seredzice             Iłża                 Iłżanka              4,2 ha          17 tys. m3



Domaniów
Największym zbiornikiem w powiecie jest oddany do eksploatacji w kwietniu 2001 roku zbiornik
zaporowy „Domaniów” na rzece Radomce w miejscowości o tej samej nazwie. Powierzchnia
zbiornika wynosi prawie 500 ha, a objętość przy normalnym poziomie piętrzenia wynosi 13 mln m3.
Zbiornik zlokalizowany jest na granicy powiatu radomskiego i przysuskiego. W granicach
administracyjnych powiatu radomskiego znajduje się mniejsza część w rejonie zapory (gmina Przytyk)
oraz rejon cofki zbiornika (gmina Wieniawa). Główna część zbiornika znajduje się na terenie gminy
Wieniawa (powiat przysuski).

Woda powierzchniowa jest ponadto magazynowana w kilku mniejszych zbiornikach retencyjnych,
z których największe znaczenie mają: Siczki, Staw Górny i Iłża.




                                                 30
Staw Górny
Zbiornik „Staw Górny” zlokalizowany jest w odległości 9,0 km od źródeł rzeki Zagożdżonki
w miejscowości Pionki. Jest on sztucznym zbiornikiem wody powierzchniowej powstałym przed 1939
rokiem (w okresie budowy Zakładów Chemicznych) po spiętrzeniu jazem wód rzeki Zagożdżonki.
W 1976 roku obiekt został poważnie zmodernizowany. Znacznie powiększono jego objętość,
wzniesiono nowe zapory ziemne i jaz dwuprzęsłowy, żelbetonowy.

W zasięgu utworzonego zalewu znalazły się grunty nieużytków i pastwisk, porośnięte w niższych
partiach typową roślinnością bagienną. Podłoże terenu zbudowane jest z utworów holoceńskich
w postaci torfów, namułów i piasków. Utwory organiczne zalegają od powierzchni na 85% Stawu
Górnego a miąższość ich dochodzi miejscami do około 7,0 m.

Zapora czołowa zbudowana została z gruntów piaszczystych. Długość jej wynosi około 1600 m,
a maksymalna wysokość około 7,0 m. Rzędna korony zapory wynosi 149,5 m n.p.m. Po koronie
zapory przebiega jezdnia asfaltowa o szerokości 7,0 m z obustronnymi chodnikami z płyt betonowych
o szerokości około 2,5 m.

Siczki
Zbiornik wodny Siczki (zbiornik górny) został wybudowany przez RPM Radom w latach 1983-1984
na wniosek inwestora WZIR Radom dla użytku WOSiR w Radomiu. Celem budowy zbiornika była
użyteczność rekreacyjna oraz poprawa stosunków wodnych rzeki Gzówki. Zbiornik górny o długości
ok. 1200 m i szerokości 150-200 m wybudowano w miejscu dawnych zabagnień doliny rzeki. Poniżej
zapory zbiornika górnego został wybudowany również tzw. zbiornik dolny o stałej rzędnej piętrzenia
151 m n.p.m. wyposażony w zamknięcia szandorowe.

Iłża
Zbiornik Iłża zlokalizowany jest na rzece Iłżance, która jest lewobrzeżnym dopływem Wisły. Zbiornik
ma powierzchnię 18,5 ha i pojemność 32 tys.m3. Usytuowany jest nieco powyżej miasta (ścieki
z oczyszczalni miejskiej kierowane są do Iłżanki poniżej jazu). Kształt zalewu jest wąski, silnie
wydłużony. Zbiornik Iłża jest zasilany przez rzekę Iłżankę.

Badania jakości wód powierzchniowych płynących w powiatach regionu Radomskiego prowadzone są
przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Delegatura w Radomiu zgodnie
z założeniami monitoringu w układzie regionalnym.

Na podstawie wyników badań monitoringowych prowadzonych w okresie 2000-2006r., uwzględniając
cechy fizyko-chemiczne, stwierdzono, że:
 żadna z rzek nie prowadziła wód w I klasie czystości;
 II klasę osiągnięto w rzekach: Radomce w rejonie Przytyka (2 ppk), Wiązownicy przy ujściu do
    Radomki, Zagożdżonce powyżej Pionek, Leniwej od wsi Zadobrze do ujścia (3 ppk), Iłżance
    powyżej Iłży, Gzówce powyżej Zalewu Siczki;
 III klasa została stwierdzona w 4 punktach na rzekach: Radomce koło Lisowa, Leniwej w Jedlni
    Kościelnej, Pacynce w rejonie Antoniówki i Iłżance poniżej Iłży.
 w 4 punktach wody nie odpowiadały normom: Pacynka - pon. oczyszczalni w Lesiowie, Radomka
    w m. Bartodzieje, Zagożdżonka - pon. Pionek, Mleczna - ujście do Radomki.

Głównymi wskaźnikami, które zadecydowały o pozaklasowym charakterze wody w ww. punktach
były związki azotu i fosforu.

Nieco gorszą sytuację w badanych rzekach można zauważyć analizując wyniki badań stanu
sanitarnego – widoczne jest to na przykładzie rzeki Leniwej, gdzie woda w badanych punktach
odpowiadała III klasie czystości bądź miała charakter pozaklasowy.

Porównując stan czystości wszystkich badanych rzek należy stwierdzić, iż najczystsze wody
prowadzą: Radomka od Domaniowa do m. Lisów oraz Iłżanka powyżej Iłży. Są to jednocześnie


                                                31
  najczystsze odcinki rzek całego województwa mazowieckiego. Natomiast zdecydowanie największe
  zanieczyszczenie występuje w rzekach: Pacynce poniżej oczyszczalni w Lesiowie i Mlecznej przy
  ujściu do Radomki. Taki stan rzeczy jest spowodowany kilkoma faktami, z których najistotniejszym
  jest odprowadzanie do Pacynki ścieków z oczyszczalni komunalnej dla miasta Radomia. Mimo
  stosunkowo dobrej pracy oczyszczalni duża ilość ścieków (ok. 40 tys. m3 na dobę), jaka jest
  odprowadzana do Pacynki – rzeki o niewielkim przepływie i niewielkiej zdolności do
  samooczyszczania – musi znacząco oddziaływać na jakość jej wód, a w konsekwencji na stan
  czystości Mlecznej (rzeki wyższego rzędu). Dodatkowym czynnikiem negatywnie wpływającym na
  stan czystości wód Mlecznej są ścieki deszczowe odprowadzane bez oczyszczania z Radomia,
  nielegalne zrzutu ścieków bytowych i wtórne zanieczyszczenie zalegającymi na dnie Mlecznej
  osadami.

  Zasoby wód podziemnych

  Powiat radomski jest położony w granicach trzech Głównych Zbiorników Wód Podziemnych.

       Tabela 3. Główne Zbiorniki Wód Podziemnych w powiecie radomskim w jednostkach i piętrach
                                         hydrogeologicznych
   Nazwa i               Powierzchnia               Wiek       Typ       Średnia       Szacunkowe
   numer                                          utworów     zbior-    głębokość         zasoby
  zbiornika                                        wodo-       nika        [m]         dyspozycyjne
              GWZP ONO OWO ONO+OWO                nośnych                            zasoby    moduł
              [km2] [km2] [km2] [km2]                                                 [tys.   [l/s/km2]
                                                                                      m3/d]
Niecka        3220    400    1770   2170         K2          szczel-    30-70       820.00    2.95
radomska                                                     por.
nr 405
Zbiornik (J3) 695     166    0      166          J3          szczel.-   <100        48.00     0.80
Goszczewice                                                  kras.
nr 412
Zbiornik (J3) 617     617    175    792          J3          szczel.-   <100        130.00    2.44
Wierzbica-                                                   kras.
Ostrowiec
nr 420

  Zasoby wód podziemnych do połowy lat dziewięćdziesiątych były silnie zagrożone. Wiązało się to
  z ich nadmierną eksploatacją – głównie na potrzeby przemysłu. W rejonie Radomia i Pionek pogłębiał
  się lej depresyjny, co zaczęło stanowić poważny problem. Jednak z chwilą upadku przemysłu
  ciężkiego (mniej więcej od 1994 roku) zasoby wód podziemnych zaczęły się stabilizować.

  Jakość wód podziemnych powiatu radomskiego można określić na podstawie badań prowadzonych
  w ramach monitoringu podstawowego (krajowego) i regionalnego. Badania monitoringowe wód
  podziemnych w latach 1999-2006 wskazywały niezmiennie na wysoką klasę jakości (Ib). Wyjątkiem
  było ujęcie wody w Cerekwi, gdzie wysokie stężenia żelaza wskazywały na wodę niskiej jakości
  (klasa III). Analizy nie potwierdziły antropogenicznego wpływu na jakość monitorowanych wód.

  3.9. SUROWCE MINERALNE

  Powiat radomski jest zasobny w niektóre surowce mineralne. Na terenie powiatu podstawową grupę
  stanowią kruszywa naturalne „Zalesice” (21 mln ton) i „Osiny Polana” (14 mln ton) - wstępnie
  rozpoznane i nie eksploatowane. Złoża te zlokalizowane są na terenie gm. Wierzbica. Ponadto
  kruszywa naturalne występują również w gminie Kowala „Romanów” (44 mln ton) oraz gminie
  Jedlińsk „Klwaty” (ok. 243 mln ton). Zasoby tych złóż rozpoznane są szczegółowo.




                                                 32
Na terenie powiatu występują również złoża wapieni i margli wykorzystywane w przemyśle
cementowym. Największe zasoby tego złoża znajdują się w Wierzbicy.

Kopaliny podstawowe jak fosforyty, piaski formierskie i węgiel brunatny występują w małych
ilościach i nie mają większego znaczenia. Występujące surowce zaliczane są do kopalin pospolitych,
do których należą głównie kruszywa i piaski. Największe złoże piasków znajduje się w Sołtykowie.

Złoża występujące w Powiecie położone są niekiedy na obszarach objętych ochroną prawną i nie
można prowadzić wydobycia surowców.


3.10. KLIMAT

Teren powiatu zgodnie z podziałem Polski na regiony klimatyczne zaproponowanym przez A. Wosia
(1995), znajduje się w regionie XXI – Wschodniomałopolskim. Klimat jest tu stosunkowo chłodny,
o średniej rocznej temperaturze powietrza od 7,5 do 8,0oC. Występuje tutaj stosunkowo mała liczba
dni z pogodą umiarkowanie ciepłą, których średnio roku jest 122. Czas trwania pokrywy śnieżnej na
wzniesieniach dochodzi do 75 dni. Na omawianym obszarze występuje od 110 do 125 dni
z przymrozkami. Średnia roczna temperatura powietrza najzimniejszego miesiąca stycznia osiąga –
2,4oC, a najcieplejszego – lipca wynosi 17,4oC. Okres wegetacyjny na badanym obszarze trwa około
200 dni (Inspekcja Ochrony Środowiska..., 2003).

Opad atmosferyczny jest elementem klimatu o dużej zmienności czasowo – przestrzennej. Na terenie
powiatu radomskiego opad jest niższy od średniej dla Województwa Mazowieckiego i wynosi 605
mm (pomiary ze stacji opadowej Radom w latach 1968 - 1986). Opad minimalny zanotowany w tym
okresie wyniósł 404 mmm, a maksymalny 841 mm.

Rozkład kierunków wiatru w roku uwarunkowany jest ogólną cyrkulacją powietrza i warunkami
lokalnymi (m. in. rzeźbą terenu). W środkowej Polsce przeciętnie 65% czasu w roku zalegają masy
morskiego powietrza polarnego znad Atlantyku. Fakt ten świadczy o przewadze cyrkulacji
z kierunków zachodnich. Ukształtowanie powierzchni terenu i układ głównych dolin rzecznych
województwa wymuszają napływ powietrza z kierunków zachodnich i wschodnich i można
przypuszczać, że tendencja ta jest także charakterystyczna dla powiatu radomskiego (Andrzejewski P.,
2003).



    4. ANALIZA STANU AKTUALNEGO GOSPODARKI ODPADAMI

4.1. ODPADY KOMUNALNE

4.1.1. Źródła, rodzaje i ilości powstających odpadów komunalnych


4.1.1.1. Odpady komunalne ogółem

Głównymi źródłami wytwarzania odpadów komunalnych na terenie powiatu radomskiego są:

      gospodarstwa domowe,
      obiekty infrastruktury, tj. handel, usługi, zakłady rzemieślnicze, zakłady produkcyjne w części
       socjalnej, targowiska, szkolnictwo i inne.




                                                 33
Zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (tekst jednolity - Dz. U. z 2007 r. Nr 39,
poz. 251), odpady komunalne to: „odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady
nie zawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców, które ze względu na
swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych”.

W strumieniu odpadów komunalnych niesegregowanych wyróżnia się: odpady kuchenne ulegające
biodegradacji, odpady zielone, papier i tekturę, opakowania wielomateriałowe, tworzywa sztuczne,
szkło, metale, odzież, tekstylia, drewno, odpady niebezpieczne oraz odpady wytwarzane nieregularnie
tj.: odpady wielkogabarytowe i odpady powstające w wyniku wykonywania tzw. usług komunalnych
tj. odpady z pielęgnacji terenów zielonych, odpady z czyszczenia ulic i placów oraz odpady
z targowisk. Ponadto w strumieniu odpadów komunalnych występują również: zużyty sprzęt
elektryczny i elektroniczny oraz odpady remontowo - budowlane, które zostały omówione
w oddzielnym rozdziale.

Selektywnie zbierane odpady opakowaniowe, będące odpadami komunalnymi, zaklasyfikowane
zostały w podgrupie 15 01.

Dla gmin powiatu radomskiego przyjęto wskaźniki charakterystyczne dla małych miejscowości oraz
obszarów wiejskich w Polsce, ponieważ nie były na jego terenie prowadzone badania składu
morfologicznego i właściwości fizyczno – chemicznych.. Zamieszczone w poniższej tabeli wartości
pochodzą z badań przeprowadzonych przez Ośrodek Badawczo - Rozwojowy Ekologii Miast
(Maksymowicz, 2000 r.).
      Tabela 4. Wybrane właściwości fizyczno – chemiczne odpadów komunalnych (wg OBREM, 2000)
L.p.              Wskaźnik                          Jednostka                Małe miasta, obszary wiejskie
                               Wskaźniki określające właściwości paliwowe
  1     wilgotność                                      %                             28,0 - 48,0
  2     części palne                                    %                             10,0 - 20,0
  3     części niepalne                                 %                             30,0 - 65,0
  4     ciepło spalania                               kJ/kg                          2010 - 4000
                               Wskaźniki określające właściwości nawozowe
  5     substancja organiczna                         % s.m.                         35,0 - 115,0
  6     węgiel organiczny                             % s.m.                           6,0 - 18,0
  7     azot organiczny                               % s.m.                           0,1 - 0,7
  8     fosfor ogólny                                 % s.m.                           0,2 - 0,8
  9     potas ogólny                                  % s.m.                             do 0,3
                              Wskaźniki określające zawartość metali ciężkich
 10     kadm                                        mg/kg s.m.                             0,8
 11     ołów                                        mg/kg s.m.                            85,0
 12     chrom                                       mg/kg s.m.                          1643,0
 13     miedź                                       mg/kg s.m.                            66,0
 14     nikiel                                      mg/kg s.m.                           231,0
 15     rtęć                                        mg/kg s.m.                             0,2
 16     cynk                                        mg/kg s.m.                           290,0

Na rysunkach poniżej przedstawiono (za Kpgo 2010) procentowy skład morfologiczny odpadów
komunalnych wytwarzanych w miastach, na obszarach wiejskich i w obiektach infrastruktury.




                                                    34
Skład morfologiczny odpadów wytwarzanych w miastach

                                                                                                     odpady
                    11     10
            8                                                      odpady inne                    niebezpieczne
         7         10%     1%
           1%                                      1                  42%                              1%
      6 5%                                        33%
     8%



     5
                                               2
    14%
               4 9               3            2%
              4% 2%             20%                                                                                  odpady
                                                                                                                    ulegające
                                                                                                                  biodegradacji
                                                                                                                       57%




Skład morfologiczny odpadów wytwarzanych na obszarach wiejskich

                                                                                      odpady
                                                                                   niebezpieczn
                           10                1                                           e
                           1%               18%                                         1%
      11
                                                          2
     34%
                                                         4%

                                                          3
                                                         12%
            8                                        9
               7                                   4
           1%          6               5            2%                                                                odpady
              5%                                  3%
                      8%              12%                                                                            ulegające
                                                                     odpady inne
                                                                                                                   biodegradacji
                                                                        63%
                                                                                                                        36%




Skład morfologiczny odpadów komunalnych z obiektów infrastruktury




                                                              35
                                                                                                    odpady
                                                                                                 niebezpieczne
                                                              odpady inne
                                                                                                      1%
                                                                 59%

                   8     11   10      1
             7                              2
                  3%     5%   1%     10%
            5%                             2%
     6
    10%


                                                 3
                                                27%                                                   odpady
      5
                                                                                                     ulegające
     18%                                    9                                                      biodegradacji
                                4
                                           1%
                               18%
                                                                                                         40%
      1 odpady kuchenne ulegające biodegradacji
      2 odpady zielone
      3 papier i tektura
      9 drewno
      4 odpady wielomateriałowe
      5 tworzywa sztuczne
      6 szkło
      7 metal
      8 odzież, tekstylia
      11 odpady mineralne
      10 odpady niebezpieczne



                       Rysunek 4. Skład morfologiczny odpadów komunalnych wg Kpgo 2010
W celu określenia charakterystyki ilościowej i jakościowej odpadów komunalnych wytwarzanych na
terenie powiatu radomskiego, przyjęto za KPGO 2010 średni skład morfologiczny odpadów
komunalnych niesegregowanych (z gospodarstw domowych i infrastruktury) w podziale na odpady
z miast i wsi. Przyjęto ilość mieszkańców miast z terenu powiatu jako 28 868 osób, a wsi – 116 521
osób. Przyjęto wskaźnik wytwarzania odpadów komunalnych na poziomie 380kg/M/rok dla
mieszkańców miast oraz 200 kg/M/rok dla mieszkańców wsi (średni wskaźnik dla całego powiatu
przyjęto jako 264 kg/M/rok). Ilość odpadów wytworzona w miastach, obliczona na podstawie
podanych wyżej wskaźników, wynosiła w 2006 roku 10 933 Mg, a na terenach wiejskich – 23 304,2
Mg. Łącznie, na terenie powiatu radomskiego, wytworzono (według wskaźników) 34 237,2 Mg
odpadów komunalnych niesegregowanych z gospodarstw domowych i infrastruktury.

Ponadto, przyjęto do bilansu wskaźniki dotyczące odpadów wielkogabarytowych wynoszące:
   - w miastach – 15 kg/M/rok
   - w jednostkach wiejskich 10 kg/M/rok

oraz odpadów z usług komunalnych (czyszczenie ulic w miastach) – 8 kg/M/rok.

Poniżej przedstawiono przewidywany skład morfologiczny odpadów komunalnych, z uwzględnieniem
odpadów zebranych selektywnie, a także wielkogabarytowych, odpadów z usług komunalnych
i ulegających biodegradacji.
      Tabela 5. Bilans odpadów komunalnych w 2006 r. na terenie powiatu radomskiego wg składu
                           morfologicznego przedstawionego w KPGO 2010

                                                                                Ilość [Mg/rok]
      Lp.                              Rodzaj odpadu
                                                                            Miasta   Wieś     Razem
      1.         Odpady komunalne segregowane i zbierane selektywnie 1)                        1 349
      2.         Niesegregowane odpady komunalne2):                         10 730   22 369   35 196
      2-1        Odpady kuchenne ulegające biodegradacji                     3 717    4 194      7 912


                                                       36
                                                                                     Ilość [Mg/rok]
           Lp.                              Rodzaj odpadu
                                                                                Miasta    Wieś    Razem
           2-2       Odpady zielone                                                219      932       1 151
           2-3       Papier i tektura                                             1 984   2 796       4 780
           2-4       Odpady wielomateriałowe                                       437      699       1 136
           2-5       Tworzywa sztuczne                                            1 286   2 797       4 082
           2-6       Szkło                                                         492    1 864       2 356
           2-7       Metal                                                         510    1 165       1 675
           2-8       Odzież, tekstylia                                             109      233        342
           2-9       Drewno                                                        164      349        513
           2-10      Odpady niebezpieczne                                           55      116        171
           2-11      Odpady mineralne w tym frakcja popiołowa                     1 093   8 156    9 249
           3.        Odpady usług komunalnych3)                                     231       -      231
           4.        Odpady wielkogabarytowe2)                                      433   1 165    1 598
                                                                      RAZEM                       38 374
1)
   wg danych Urzędów Gmin
2)wg danych wskaźnikowych
3)
   odpady z czyszczenia ulic, z terenów zielonych i targowisk oraz cmentarzy

Jako podstawę do dalszych prac planistycznych przyjęto ilość odpadów wytwarzanych na terenie
powiatu radomskiego jako 38 374 Mg.

4.1.1.2. Odpady ulegające biodegradacji

W związku z koniecznością określenia planu działań zmierzających do redukcji ilości odpadów
komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska odpadów wyodrębniono tego
rodzaju odpady i przedstawiono poniżej.
                             Tabela 6. Ilości odpadów ulegających biodegradacji* wytworzonych
                                                        w roku 2006
     Lp.                   Strumień odpadów ulegających biodegradacji                      Ilość [Mg/r]
      1.        Odpady kuchenne ulegające biodegradacji                                              7 912
     2.         Odpady zielone                                                                1 151
     3.         Papier i tektura                                                              4 780
     4.         Drewno                                                                          513
                                                                               RAZEM: 14 356 Mg
* W ilości tej, nie ujęto odpadowych tekstyliów i odzieży z uwagi na inne funkcjonujące na rynku, metody
przerobu tych odpadów zebranych selektywnie.

Z przedstawionych danych wynika, że łączna ilość odpadów ulegających biodegradacji wytworzona
w 2006 r. na terenie powiatu radomskiego kształtuje się na poziomie ok. 14 356 Mg, co stanowi około
37% wytwarzanych odpadów komunalnych ogółem.


4.1.1.3. Odpady niebezpieczne w strumieniu odpadów komunalnych

W strumieniu odpadów komunalnych, wyróżnia się również grupę odpadów niebezpiecznych Są to
m.in.: przeterminowane lekarstwa, świetlówki, baterie, rozpuszczalniki, kwasy i alkalia, środki
ochrony roślin. Przyjmuje się, że obecnie około 95% odpadów niebezpiecznych wytwarzanych
w gospodarstwach domowych trafia do wspólnego strumienia odpadów kierowanych do składowania
na składowiskach komunalnych.




                                                            37
Ilości odpadów niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych na terenie
powiatu radomskiego oszacowano na podstawie wskaźników na 171 Mg/rok.

     Tabela 7. Szacunkowy udział poszczególnych rodzajów odpadów niebezpiecznych w odpadach
                                                                                 Udział w masie
            Kod                          Rodzaj odpadów                            odpadów
                                                                              niebezpiecznych [%]
          20 01 33       Baterie i akumulatory ołowiowe                                12
          20 01 29       Detergenty zawierające substancje niebezpieczne                5
          20 01 17       Odczynniki fotograficzne                                       2
          20 01 27       Farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcza i            35
                         żywice zawierające substancje niebezpieczne
          20 01 14       Kwasy i alkalia                                              1
          20 01 15
          20 01 21       Lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające              5
                         rtęć
          20 01 31       Leki cytotoksyczne i cytostatyczne                           4
          20 01 26       Oleje i tłuszcze                                             10
          20 01 19       Środki ochrony roślin (np. pestycydy, herbicydy,             5
                         insektycydy)
          20 01 35       Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne                10
                         inne niż wymienione
         20 01 37        Drewno zawierające substancje niebezpieczne                  5
         20 01 23        Urządzenia zawierające freony                                3
         20 01 13        Rozpuszczalniki                                              3
         Razem                                                                       100


4.1.2. Zbieranie i transport odpadów komunalnych

Zgodnie z ustawą o odpadach, pod pojęciem zbierania odpadów rozumie się każde działanie,
a w szczególności umieszczanie w pojemnikach, segregowanie i magazynowanie odpadów, które ma
na celu przygotowanie ich do transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwienia.

Znowelizowana ustawa z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
(Dz.U.Nr 132, poz. 622 z późn. zm.) określa dla odpadów komunalnych pojęcie odbierania odpadów
od właścicieli nieruchomości. Jest to usuwanie odpadów z pojemników do samochodu w celu
transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwienia.

W poniższej tabeli przedstawiono ilość mieszkańców (w %) objętych zorganizowaną zbiórką odpadów
komunalnych w poszczególnych gminach powiatu radomskiego.
   Tabela 8. Mieszkańcy objęci zorganizowaną zbiórką odpadów w poszczególnych gminach powiatu
                                  radomskiego w latach 2002 - 2006
              Lp.         Gmina        Mieszkańcy objęci zorganizowana zbiórką odpadów
                                                w poszczególnych gminach w %
                                           2002 r.          2004 r.          2006 r.
                  1   Miasto Pionki                100              100              100
                  2   Gózd                          23               bd               bd
                  3   Iłża                         100               85               90
                  4   Jastrzębia                    35              100              100
                  5   Jedlińsk                      50               bd               bd
                  6   Jedlnia Letnisko              42               bd               bd
                  7   Kowala                        10               80               85
                                                 (100)
                  8   Pionki                        15               bd               bd



                                                      38
                Lp.      Gmina         Mieszkańcy objęci zorganizowana zbiórką odpadów
                                                w poszczególnych gminach w %
                                           2002 r.          2004 r.          2006 r.
                                                 (100)
                  9 Przytyk                         20              100              100
                                                 (100)
                 10 Skaryszew                       20               50               80
                 11 Wierzbica                       20               25               35
                 12 Wolanów                         15               bd               bd
                                                 (100)
                 13 Zakrzew                         20              100              100
                                                 (100)

Zaznaczyć trzeba, że deklarowany przez poszczególne gminy stopień objęcia mieszkańców
zorganizowaną zbiórką odpadów oznacza, że mają oni zapewniony jedynie dostęp do systemu
gospodarowania odpadami komunalnymi. Jednak nie wszyscy mieszkańcy z tej możliwości chcą
skorzystać. Z powodu braku w wielu gminach wymaganej ewidencji umów zawartych na odbieranie
opadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, trudno jest określić rzeczywisty stopień objęcia
mieszkańców powiatu radomskiego zorganizowaną zbiórką odpadów.

W poszczególnych gminach powiatu radomskiego stopień objęcia mieszkańców zorganizowaną
zbiórką odpadów (według deklaracji Urzędów Miast i Gmin) waha się od 35 do 100%. Najwięcej
mieszkańców objętych systemem zbierania odpadów notowany jest w mieście Pionki, a także
w gminach: Jastrzębia, Przytyk i Zakrzew. Należy podkreślić, że procent ludności objętych
zorganizowaną zbiórką odpadów zwiększa się systematycznie na terenie wszystkich gmin powiatu.

Ilości stałych odpadów komunalnych zebranych w latach: 2002, 2004 i 2006 w poszczególnych
gminach powiatu radomskiego przedstawiono w poniższej tabeli.

Tabela 9. Ilości odpadów komunalnych zebranych z poszczególnych gmin powiatu radomskiego w latach:
                                         2002, 2004 i 2006
    Lp.       Gmina          Ilości odpadów komunalnych zebranych w poszczególnych gminach w Mg
                                       2002                2004 r.                2006 r.
                                 (rok bazowy dla
                               poprzedniego PGO)
      1 Miasto Pionki                          3500                4 279,70               4 255,8
      2   Gózd                                 430                     240                      259
      3   Iłża                                1566                 2 695,8                  2 841,5
      4   Jastrzębia                           700                   102,1                    162,2
      5   Jedlińsk                            2236                 2 258,9                  2 701,2
      6   Jedlnia Letnisko                    1450                    1200                  1 098,2
      7   Kowala                             175,5                   237,1                      240
      8   Pionki                               450                     510                      540
      9   Przytyk                              436                   418,1                    428,1
     10   Skaryszew                            740                2 668,41                 2 841,47
     11   Wierzbica                            645                     600                      600
     12   Wolanów                              350                   236,8                    240,0
     13   Zakrzew                              600                  868,75                  1 166,4
                    Razem                    13278                16 316,7                 17 373,9

Ilość odpadów komunalnych zebranych na terenie powiatu radomskiego w latach 2002 – 2006
wykazuje tendencję wzrostową: z 13 278 Mg w roku 2002 do 17 373,9 Mg w roku 2006 (stanowi to
wzrost o 31% w stosunku do roku 2002). Poszczególne gminy deklarowały zwiększanie odsetka
ludności objętych zorganizowaną zbiórką odpadów.




                                                     39
Największa ilość odpadów (powyżej 1 000 Mg rocznie) zbierana jest na terenie miasta Pionki oraz
gmin: Iłża, Skaryszew, Jedlińsk, Zakrzew i Jedlnia Letnisko. W najmniejszej ilości odpady zbierane są
z gmin: Gózd, Kowala i Przytyk.

Zebrana w 2006 roku ilość odpadów stanowi 45% ilości wyliczonej na podstawie wskaźników.

Na terenie gmin powiatu radomskiego można wyróżnić następujące systemy zbierania odpadów
komunalnych:

             -      zbiórka odpadów niesegregowanych,
             -      selektywna zbiórka odpadów do recyklingu materiałowego,
             -      zbiórka odpadów niebezpiecznych,
             -      zbiórka odpadów wielkogabarytowych.

System zbierania odpadów niesegregowanych jest podstawowym systemem zbierania odpadów
komunalnych na terenie powiatu. Do gromadzenia odpadów wykorzystywane są różnego typu
pojemniki o różnej pojemności dostosowane do rodzaju i charakteru zabudowy (tereny miejskie,
wiejskie, zabudowa jedno lub wielorodzinna). Pojemniki są własnością przedsiębiorstw wywozowych
i wydzierżawiane użytkownikom, są własnością gmin lub właścicieli nieruchomości.
Obecnie uprawnieni przedsiębiorcy prowadzą działalność w zakresie odbierania odpadów
komunalnych na zasadach komercyjnych swobodnie kształtując ceny świadczonych usług. Usługi
świadczone są w oparciu o umowy z właścicielami nieruchomości, które precyzują zarówno sposób
świadczonej usługi (częstotliwość, rodzaj pojemników), jak i warunki płatności. Informacje podane
przez gminy wskazują, że część powstających odpadów nie jest objęta zbiórką, co powoduje
pozbywanie się odpadów w sposób niekontrolowanych w miejscach do tego nie przeznaczonych
(„dzikie składowiska”, spalanie). Dla niektórych rejonów odsetek właścicieli nieruchomości, którzy
nie mają podpisanej umowy na odbiór odpadów z uprawnionym przedsiębiorcą sięga 65%.

Częstotliwość opróżniania pojemników jest uzależniona od charakteru zabudowy: w miastach na ogół
odpady wywożone są codziennie w zabudowie wielorodzinnej, natomiast w zabudowie jednorodzinnej
raz na dwa tygodnie lub nawet raz na miesiąc (w zależności od zapisów umów). Na terenach wiejskich
częstotliwość wywozu również zależy od zawartych umów z przedsiębiorstwami wywozowym.
Najczęściej jest to okres jednego miesiąca.

Sposoby zbierania odpadów w poszczególnych gminach powiatu radomskiego przedstawia poniższa
tabela:
                 Tabela 10. Sposoby zbierania odpadów z terenu gmin powiatu radomskiego
 Lp.     Gmina                                 Sposoby zbierania odpadów
                         Pojemnik      Worki z Kontenery zbiorcze        Inne np. pojemniki w
                       indywidualny    posesji  np. KP7 (na wiele      wyznaczonych miejscach –
                                                     posesji)        szkołach, urzędach, sklepach,
                                                                             aptekach, itp.
 1     Miasto                z                          z                          s
       Pionki
 2     Gózd                               s              z
 3     Iłża                  z                                                      s
 4     Jastrzębia                        s,z
 5     Jedlińsk                          s,z             z
 6     Jedlnia               z            z                                         s
       Letnisko
 7     Kowala                            s,z
 8     Pionki                             z              z
 9     Przytyk                           s,z
 10    Skaryszew             z           s,z             z                          s
 11    Wierzbica             z


                                                   40
  12 Wolanów                             s,z
  13 Zakrzew                             s,z
s - selektywne zbieranie
z – odpady zmieszane

Integracja gmin powiatu wyrażana jest aktualnie przez Związek Gmin „Radomka” skupiający 6 gmin
w tym 4 z północno-zachodniej części powiatu radomskiego – Jedlińsk, Przytyk, Wolanów, Zakrzew.
W zakresie odpadów – gminy wprowadziły system gromadzenia odpadów w 5-kolorowych workach
i dysponują międzygminnym składowiskiem Urbanów gm. Jedlińsk.


4.1.3. Selektywne zbieranie odpadów komunalnych

Zbierane są następujące frakcje odpadów: papier i tektura, tworzywa sztuczne, szkło, metale, tekstylia,
odpady zielone, odpady wielkogabarytowe oraz odpady niebezpieczne ze strumienia odpadów
komunalnych.

Sposób selektywnego zbierania odpadów w poszczególnych gminach przedstawiono poniżej:

     Tabela 11. Podstawowe informacje na temat realizacji systemu selektywnego zbierania odpadów
                               w poszczególnych powiatu radomskiego
  Gmina                                                Opis systemu
Miasto        w 23 miejscach w okolicach zabudowy wielorodzinnej są rozstawione 23 pojemniki PA 1100 o
Pionki        pojemności 1,1 m3 na szkło z metalami i plastikami i 18 pojemników PA 1100 o pojemności 1,1
              m3 na makulaturę. W 2005 roku rozpoczęto selektywną zbiórkę odpadów w zabudowie
              jednorodzinnej. W 2005 roku systemem selektywnej zbiórki odpadów objęto 1106 posesji
              jednorodzinnych. MZUK zaopatruje mieszkańców w worki foliowe o pojemności 60 l z
              przeznaczeniem na plastik, metal, makulaturę.
Gózd          worki foliowe
Iłża          na terenie gminy rozstawiono 54 szt. ogólnodostępnych pojemników siatkowych 2,2 m3 na
              odpady segregowane, zestawy dwupojemnikowe:
Jastrzębia    wszystkie gospodarstwa domowe są zaopatrywane w kolorowe worki (5 rodzajów) i kalendarze z
              harmonogramem zbiórki
Jedlińsk      worki foliowe, zbierane są: tworzywa sztuczne, szkło, metale, papier i tektura, odpady
              wielkogabarytowe
Jedlnia       pojemniki siatkowe 2,2 m3 na odpady suche
Letnisko
Kowala        wszystkie gospodarstwa domowe są zaopatrywane w kolorowe worki (5 rodzajów) i kalendarze z
              harmonogramem zbiórki
Pionki        brak
Przytyk       1 raz w miesiącu bezpośredni odbiór z gospodarstw wyselekcjonowanych odpadów 4 worki
              /szkło, makulatura, plastik, złom/ wraz z ich zagospodarowanie przez odbiorcę
Skaryszew     przystosowane trójdzielone kontenery KP-7 w budownictwie wielorodzinnym
Wierzbica
              kontenery siatkowe typ. 1.1 m3 na szkło, plastik i makulaturę, segregacja u źródła powstawania
              odpadów. Odpady segreguje ok. 10% gminy
Wolanów       worki foliowe
Zakrzew       wszystkie gospodarstwa domowe są zaopatrywane w kolorowe worki (5 rodzajów) i kalendarze z
              harmonogramem zbiórki
Źródło: ankietyzacja gmin




                                                     41
               Tabela 12. Ilości i rodzaje odpadów zebranych selektywnie w latach 2004 i 2006

                                                                          Ilość zebrana [Mg]
Rodzaj frakcji




                                                                                                              Skaryszew
                                                Jastrzębia




                                                                                                                          Wierzbica
                      Rok




                                                                                                                                      Wolanów

                                                                                                                                                  Zakrzew
                                                                           Letnisko




                                                                                                                                                              RAZEM
                                                               Jedlińsk




                                                                                               Przytyk
                                                                           Kowala
                                                                           Jedlnia
                              Miasto
                              Pionki




                                                                                      Pionki
                              Gózd

                                         Iłża
szkło             2004                    7,4   49             94,98                            15,9                                              50        311,28
                  2006                   11,3  27,5            88,66                            34,4             150                              71        382,86
tworzywa sztuczne 2004                    5,2   31             50,38                            25,6                                             24,8       136,98
                  2006         8         29,5   1,6            52,52                            11,6             130                             11,8       245,02
metale            2004                           2              18,0                             7,5                                             16,2         43,7
                  2006                          4,2             14,0                             4,3                                             14,4         36,9
papier i tektura  2004                   12,4    5             33,76                            20,4                                             24,8        96,36
                  2006         8         33,6 1,2              29,62                             7,9          116,1        7,2                   16,9       203,62
odpady            2004                        0,016                                                                                                          0,016
niebezpieczne     2006                         0,04                                                                                                           0,04
odpady            2004                    1,5    1              0,05                                                                                         2,505
wielkogabarytowe 2006                     1,5    1               0,4                                                                                           2,9
odpady zielone    2004                                          2,94                           367,33 24,32                                                 394,59
                  2006                                          5,96                           308,04 163,42                                                477,42

Podsumowując, ilości i rodzaje odpadów z selektywnej zbiórki zebranych na terenie powiatu
radomskiego w latach 2004– 2006 przedstawia poniższa tabela.

     Tabela 13. Ilość zebranych odpadów w wyniku selektywnej zbiorki na terenie powiatu radomskiego
                                          w latach 2004 i 2006
                             Rodzaj frakcji                                           Odpady zebrane selektywnie (Mg)
                                                                                         2004               2006

Szkło                                                                                                     311,28                         382,86
Tworzywa sztuczne                                                                                         136,82                         245,02
Papier i tektura                                                                                           96,36                         203,62
Metale                                                                                                      43,7                           36,9
Odpady zielone                                                                                            394,59                         477,42
Odpady wielkogabarytowe                                                                                    2,505                            2,9
Odpady niebezpieczne ze strumienia odpadów komunalnych                                                     0,016                           0,04
                             Razem                                                                       985,271                       1 348,76


Tabela 14. Ilości odpadów zebranych selektywnie na terenie poszczególnych gmin w latach i 2006
    Lp.            Gmina                                     Ilości zebranych selektywnie odpadów w Mg
                                                              2004 r.                           2006 r.
1         Miasto Pionki                                                           8                                                                  8
2         Gózd                                                                    -                                                                  -
3         Iłża                                                                26,5                                                                75,9
4         Jastrzębia                                                              -                                                                  -
5         Jedlińsk                                                          200,11                                                              191,16
6         Jedlnia Letnisko                                                        -                                                                  -
7         Kowala                                                                  -                                                                  -
8         Pionki                                                                  -                                                                  -
9         Przytyk                                                           436,73                                                              366,24



                                                                 42
 Lp.              Gmina                         Ilości zebranych selektywnie odpadów w Mg
                                                 2004 r.                           2006 r.
10       Skaryszew                                                   -                               396,1
11       Wierzbica                                                   -                                 7,2
12       Wolanów                                                     -                                   -
13       Zakrzew                                                115,8                                114,1

Ilość selektywnie zbieranych odpadów komunalnych na terenie powiatu radomskiego systematycznie
wzrasta – w 2004 roku zebrano selektywnie 985,271 Mg odpadów, a w 2006 roku – 1 348,76 Mg.
W 2006 roku ilość selektywnie zebranych odpadów stanowiła 7,8% zebranych odpadów
komunalnych, a w 2004 roku – 6%.

W masie zebranych selektywnie odpadów najwyższy udział w 2006 roku miały odpady zielone,
szkło, a następnie tworzywa sztuczne oraz papier i tektura. W najmniejszej ilości zbierano odpady
niebezpieczne ze strumienia odpadów komunalnych.

Najwięcej odpadów zbierano selektywnie w gminach: Skaryszew, Przytyk i Jedlińsk.
W poszczególnych gminach rozszerza się zakres selektywnej zbiórki, wzrasta również ilość
pojemników przeznaczonych do tego celu.


4.1.4. Odpady niebezpieczne występujące w strumieniu odpadów komunalnych

Źródłami powstawania odpadów są gospodarstwa domowe oraz instytucje użyteczności publicznej.
W 2006 roku na terenie powiatu zbierane były następujące rodzaje odpadów niebezpiecznych:
przeterminowane lekarstwa, baterie i akumulatory. W 2006 roku prowadzono selektywna zbiórkę
odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych w gminach: miasto Pionki, Jastrzębia,
Wierzbica i Zakrzew. Brak danych na temat ilości zebranych odpadów, z wyjątkiem gminy Jastrzębia,
w której zebrano 0,04 Mg, co stanowi 0,01% wytwarzanej ilości. Według prognoz, w 2006 roku
wytworzono na terenie powiatu 171 Mg odpadów niebezpiecznych z sektora komunalnego.

     Tabela 15. Funkcjonujące systemy zbierania odpadów niebezpiecznych występujących w strumieniu
                  odpadów komunalnych w poszczególnych gminach powiatu radomskiego
                  Ilość
  Gmina        zebrana w   Opis systemu
               2006 roku
                           W Pionkach nie jest zorganizowany system selektywnego zbierania odpadów
                           niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych.. Szczątkowo działa system
Miasto
                  bd       zbiórki baterii i akumulatorów małogabarytowych w szkołach ponadgimnazjalnych
Pionki
                           oraz system zbiórki przeterminowanych lekarstw, które są zbierane do
                           specjalistycznych pojemników w aptekach na koszt gminy.
Gózd                -      -
Iłża                -      -
Jastrzębia        0,04     zbierane są baterie i akumulatory
Jedlińsk            -      -
Jedlnia
                     -     -
Letnisko
Kowala               -     -
Pionki               -     -
Przytyk              -     -
Skaryszew            -     -
                           odpady te są zbierane przez punkty handlowe, mobilne punkty zbiórki, wydzielono
Wierzbica
                           boks przy altanie na odpady
Wolanów              -     -
                           zorganizowana zbiórka odpadów niebezpiecznych, brak danych dotyczących ilości
Zakrzew
                           zebranych odpadów


                                                   43
4.1.5. Odpady wielkogabarytowe

Na terenie czterech gmin powiatu – Iłży, Jastrzębiej, Jedlinska i Zakrzewa jest prowadzona
zorganizowana zbiórka odpadów wielkogabarytowych. Akcje przeprowadzane są raz lub dwa razy
w roku – wiosną (marzec- kwiecień) i jesienią (wrzesień – październik). W 2006 roku zebrano łącznie
2,505 Mg odpadów wielkogabarytowych.

Według prognoz, w 2006 roku wytworzono łącznie 1 598 Mg odpadów wielkogabarytowych. Zebrana
ilość stanowi 0,15% wytworzonej ilości.

Z terenów pozostałych gmin odpady są wywożone indywidualnie przez mieszkańców, w związku
z tym brak jest dokładnych informacji co do ilości wywiezionych odpadów.


4.2. ODPADY OPAKOWANIOWE

Według informacji z Wojewódzkiej Bazy Gospodarki Odpadami prowadzonej przez Urząd
Marszałkowski Województwa Mazowieckiego na terenie powiatu radomskiego wytworzono
następujące ilości odpadów opakowaniowych:

Tabela 16. Odpady opakowaniowe wytworzone na terenie powiatu radomskiego w latach 2004 - 2005
Lp     Kod                          Nazwa odpadu                           Ilość odpadów wytworzonych w
      odpadu                                                                              Mg
                                                                               2004            2006
1.    150101    Opakowania z papieru i tektury                                      145,9           161,8
2.    150102    Opakowania z tworzyw sztucznych                                      46,7            40,1
3.    150103    Opakowania z drewna                                                  42,5             4,2
4.    150104    Opakowania z metali                                                  11,7            21,4
5.    150106    Zmieszane odpady opakowaniowe                                           8
6.    150107    Opakowania ze szkła                                                  16,3            19,8
7.              Opakowania zawierające pozostałości substancji
                niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone (np.
                                                                                    2,91            0,251
                środkami ochrony roślin I i II klasy toksyczności -
      150110*   bardzo toksyczne i toksyczne)
8.              Opakowania z metali zawierające niebezpieczne
                porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego (np.                                  0,171
      150111*   azbest) włącznie z pustymi pojemnikami cisnieniowymi
                                                                    suma         274,01           247,722

W 2006 roku wytworzono 247,722 Mg odpadów opakowaniowych, a w 2004 roku – 274,01 Mg.

W największej ilości wytwarzane są opakowania z papieru i tektury oraz tworzyw sztucznych. W 2006
roku wytworzono 0,422 Mg odpadów opakowaniowych zawierających substancje niebezpieczne.

Analizując system gospodarowania odpadami opakowaniowymi w latach 2004-2006, można
zauważyć, że opiera się on na dwóch zasadniczych filarach:

    odpowiedzialności przedsiębiorców wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach za
     osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu (wynikającej bezpośrednio z Ustawy z dnia 11
     maja 2001 roku o opakowaniach i odpadach opakowaniowych – Dz. U. nr 63 poz. 638 z późn
     zm.),
    obowiązku gmin do organizowania selektywnej zbiórki odpadów w celu ich odzysku, w tym
     recyklingu.




                                                     44
Gminy są zobowiązane do przesyłania sprawozdania w zakresie:

   rodzaju i ilości odpadów opakowaniowych zebranych przez gminę (związek gmin) lub podmiot
    działający w jego imieniu,
   rodzaju i ilości odpadów opakowaniowych przekazanych przez gminę do odzysku i recyklingu,
   wydatków poniesionych na działania wymienione powyżej.

Analizując miejsca wytwarzania odpadów opakowaniowych, można mówić o trzech źródłach
wywarzania odpadów opakowaniowych:

   gospodarstwa domowe – odpady zbierane selektywnie są klasyfikowane w grupie 20 lub są
    zbierane w zmieszanych odpadach komunalnych;
   infrastruktura handlowa – supermarkety, sklepy, magazyny itp. – odpady te stanowią głównie
    odpady z grupy 15;
   infrastruktura przemysłowa - odpady te stanowią głównie odpady z grupy 15.

Niemożliwe było przedstawienie ilości wytwarzanych odpadów opakowaniowych pozyskanych
w wyniku selektywnej zbiorki odpadów prowadzonej przez gminy. Część z nich nie dostarczyła
materiałów, z których wynikałby sposób postępowania z odpadami opakowaniowymi. Ponadto, gminy
najczęściej przedstawiały dane z pozyskiwania odpadów opakowaniowych metodą selektywnej
zbiórki w pojemnikach, a w tym przypadku nie można określić, jaki procent zebranych odpadów
stanowią odpady opakowaniowe. Brak również kompletnych informacji od przedsiębiorców oraz
organizacji odzysku.


4.3. OSADY ŚCIEKOWE

Osady ściekowe powstające w komunalnych oczyszczalniach ścieków klasyfikowane są
w strumieniu odpadów z grupy 19. Do odpadów powstających w komunalnych oczyszczalniach
ścieków można zaliczyć:

   skratki (kod 19-08-01)
   odpady z piaskowników (kod 19-08-02)
   odpady z procesów stabilizacji i odwadniania osadów w tym ustabilizowane komunalne osady
    ściekowe (kod 19-08-05),

Na podstawie informacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie
i zarządzających obiektami ustalono, że w 2006 roku na terenie powiatu radomskiego wytworzono
189,4 Mg osadów ściekowych. W 2004 roku wytworzono 415,1 Mg.

4.4. ODPADY INNE NIŻ KOMUNALNE I NIEBEZPIECZNE

W celu analizy trendu w zakresie wytwarzania odpadów innych niż komunalne i niebezpieczne (z tzw.
sektora gospodarczego) na terenie powiatu radomskiego posłużono się informacjami przekazanymi
przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie.




                                               45
    Tabela 17. Ilości i rodzaje z sektora gospodarczego wytwarzane na terenie powiatu radomskiego
                                            w latach 2004 - 2006
  Lp          Kod odpadu                            Ilość odpadów wytworzonych w Mg
                                          2004                    2005                    2006
1.      010409                                     14,8                    42,5
2.      010410                                         4                   22,6
razem                                              18,8                    65,1                         -
3.      020102                                      4,5                      32
4.      020104                                         0                      0                       0,1
5.      020106                                    386,2                   496,7                      146
6.      020182                                      0,9                     0,8                       2,5
7.      020201                                      0,6                    26,5                     22,6
8.      020201
9.      020201                                                               0,2
10.     020202                                    450,4                    663,3                  498,2
11.     020203                                     25,3                     10,4                   51,2
12.     020281                                     65,7                    152,8                  185,1
13.     020299                                    182,5
14.     020305                                                                3,5                    3,5
15.     020380                                    128,3                      129                    143
16.     020501                                       0,1                        1
17.     020502                                        24                       24
18.     020580                                     1300                     1800
19.     020601                                         6                      4,6
20.     020705                                       0,7                      0,7
razem                                              2594                   3410,6                 1052,2
21.     030101                                        13                       10
22.     030105                                        70                   365,6                  236,8
23.     030105                                                                2,4                   1,1
24.     030199                                      1,2                       1,1
razem                                              84,2                    379,1                  237,9
25.     040101                                    475,8                    182,4                   36,5
26.     040104                                                                                       10
27.     040104                                    192,8                    448,5                   97,1
28.     040106                                       46
29.     040108                                    171,7                    113,9                    37,2
30.     040109                                      0,2
31.     040199                                    264,5                    340,1
32.     040209                                        2                        2
33.     040221                                      1,2                      1,6
razem                                            1154,2                   1088,5                  180,8
34.     070213                                     47,9                     39,2                    4,1
35.     070280                                                                 5                   22,5
razem                                              47,9                     44,2                   26,6
36.     080112                                      0,1                     48,9
37.     080116                                                              24,4
razem                                                0,1                    73,3
38.     100101                                   1951,4                   3759,7                  117,4
39.     100103                                       3,8                    15,4                    2,2
40.     100906                                    278,8                    294,3
41.     100908                                        12                       6                     7,5
42.     100912                                       0,6                     0,5                     0,6
43.     100999                                      293                      298
44.     101003                                    146,7                      2,4                     2,4
45.     101006                                       0,1                     0,1                     0,1
46.     101008                                       1,3                     1,5                     1,5


                                                 46
  Lp         Kod odpadu             Ilość odpadów wytworzonych w Mg
                          2004                    2005                2006
47.     101010                      3,9                     0,6                0,6
48.     101112                    565,4                     527
49.     101314                      4,5                    18,3
50.     101382                      4,4                     8,1
51.     101399                     54,2                    56,9
razem                            3320,1                  4988,8              132,3
52.     110501                     88,4                      90
53.     110502                     56,3                    65,8
razem                             144,7                   155,8
54.     120101                    320,4                   315,2               77,7
55.     120102                      1,1                       1                1,2
56.     120103                      1,3                     2,5
57.     120105                      6,4                     1,9
58.     120117                      0,4                     0,1                1,3
59.     120121                      0,8                    25,8                0,6
60.     120199                       12                      11               14,7
razem                             342,4                   357,5               95,5
61.     150203                      0,4                     0,4
razem                               0,4                     0,4
62.     160103                      8,5                     7,7                1,2
63.     160106                                               42
64.     160117                    255,5                   403,9                34
65.     160118                         5                    9,8
66.     160119                      8,3                     6,4
67.     160120                      0,8                     1,2
68.     160122                                              0,4
69.     160199                                                0
70.     160214                      1,8                     0,2                0,1
71.     160216
72.     160306                     53,9                    1,7
73.     160380                      0,5                    0,1
74.     160505                                             0,2
75.     161004                                                                 7,4
76.     161106                                              42
razem                             334,3                  515,6                42,7
77.     170101                                                                30,3
78.     170107                    241,8                  246,2                 4,5
79.     170201                                               3
80.     170202                      0,3
81.     170401                      2,5                    1,5
82.     170402                      2,6                    1,8
83.     170405                   1451,7                 1110,8                 0,7
84.     170407                      9,8                    1,3                36,1
85.     170506                     42,1                  192,5
86.     170604                      3,3                    2,1
razem                            1754,1                 1559,2                71,6
87.     190102                                             4,1
88.     190112                                             3,5                 3,5
89.     190305                        4                     24
90.     190801                     24,6                   11,2                16,3
91.     190802                     15,5                    6,5                  24
92.     190805                    415,1                   47,2               189,4
93.     190809                      3,8                  108,9               179,2
94.     190814                      0,2                    3,2
95.     190901                      1,2                    0,9                 0,8
96.     190902                      1,2


                                 47
  Lp           Kod odpadu                            Ilość odpadów wytworzonych w Mg
                                           2004                    2005                  2006
97.      190903                                      1,5                     5,1
98.      191202                                      0,7
99.      191204                                     10,6                     8,3
100.     191212                                                                                     6,4
razem                                              478,4                   222,9                  419,6
                            suma                  10 528                13 074,3                2 506,6
*odpady niebezpieczne

Jak wynika z powyższej tabeli, w chwili opracowywania Planu dane za rok 2006 dla powiatu
radomskiego były niekompletne, dlatego pominięto je w omawianiu aktualnego stanu gospodarki
odpadami.

Ilość wytwarzanych odpadów innych niż komunalne i niebezpieczne wyniosła w 2005 roku 13 074,3
Mg. Jak wynika z powyższej tabeli, na terenie powiatu w największej ilości powstają odpady z grupy
02 – są to odpady z rolnictwa, sadownictwa i przetwórstwa żywności. W następnej kolejności
wytwarzane są odpady z grupy 03 – odpady z przetwórstwa drewna oraz z produkcji płyt i mebli,
masy celulozowej, papieru i tektury, z grupy 10 – odpady z procesów termicznych oraz 17 - odpady
z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej.


4.5. ODPADY NIEBEZPIECZNE

Stan gospodarki odpadami niebezpiecznymi w latach 2004 – 2006 na terenie powiatu radomskiego
opracowano w oparciu o informacje uzyskane z wojewódzkiej bazy danych monitoringu gospodarki
odpadami niebezpiecznymi SIGOP-W, będącej w posiadaniu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony
Środowiska w Warszawie oraz Wojewódzkiej Bazy Gospodarki Odpadami prowadzonej przez Urząd
Marszałkowski Województwa Mazowieckiego. W chwili opracowywania sprawozdania dysponowano
niepełnymi danymi za rok 2006.

Podstawowym źródłem wytwarzania odpadów niebezpiecznych jest działalność przemysłowa
i usługowa. Odpady niebezpieczne powstają również w służbie zdrowia i szkolnictwie.

Ilości odpadów niebezpiecznych z sektora gospodarczego wytwarzane na terenie powiatu
radomskiego przedstawia poniższa tabela:

Tabela 18. Ilości i rodzaje odpadów z sektora gospodarczego wytwarzane na terenie powiatu radomskiego
                                           w latach 2004 - 2006
  Lp           Kod odpadu                           Ilość odpadów wytworzonych w Mg
                                           2004                   2005                   2006
1.       030104*                                    0,03
razem                                               0,03
2.       080111*                                   0,183                  0,257                  0,019
3.       080117*                                   0,007                  0,014                  0,045
4.       080409*                                    0,42                  0,093
razem                                               0,61                  0,364                  0,064
5.       090101*                                      0,4                  0,12                     0,1
6.       090104*                                      0,8                  0,21                   0,18
razem                                                 1,2                  0,33                   0,28
7.       110105*                                        8                 10,96                   14,6
8.       110107*                                    1,08
9.       110109*                                   2,405                   4,28
10.      110111*                                   0,207
razem                                             11,692                  15,24                   14,6


                                                  48
  Lp           Kod odpadu                          Ilość odpadów wytworzonych w Mg
                                          2004                   2005                  2006
11.      120109*                                   0,45                   0,15                   0,2
12.      120110*                                   0,04                  0,034
13.      120114*                                   0,45                     0,2                  0,1
14.      120118*                                   2,52
razem                                              3,46                  0,384                   0,3
15.      130110*                                   1,26                   0,78
16.      130113*                                   0,21
17.      130205*                                  3,037                  3,427                 1,421
18.      130208*                                  3,569                67,814                   2,54
19.      130307*                                   1,32                                        0,083
20.      130502*                                                         0,014                     5
21.      130507*                                     1,6
22.      130701*                                  0,024                  0,081
23.      130702*                                  0,045                  0,052
24.      130899*                                   0,08
razem                                            11,145                72,168                  9,044
25.      150202*                                  0,799                  2,112                 2,466
razem                                             0,799                  2,112                 2,466
26.      160107*                                  0,076                  0,037                 0,004
27.      160113*                                   0,03                   0,07
28.      160114*                                  0,042                     0,3
29.      160213*                                   0,84                  0,618                 0,286
30.      160215*                                  0,014
31.      160403*                                  6,706                  4,705                 0,002
32.      160506*                                  2,171
33.      160601*                                  5,698                   6,83                  0,18
razem                                            15,577                  12,56                 0,472
34.      170605*                                   2,01
razem                                              2,01
35.      190117*                                   0,28                   0,09
36.      190211*                                     0,2                  0,05
37.      190403*                                   0,13
razem                                              0,61                   0,14
SUMA                                               60,2               106,841                 47,767

Z powyższych danych wynika, że w 2006 roku wytworzono na terenie powiatu radomskiego 47,8 Mg
odpadów niebezpiecznych. W 2005 roku wytworzono 106,8 mg tych odpadów, a w 2004 roku – 60,2
Mg.

W największej ilości powstają odpady zaliczane do grup: 11 - odpady z chemicznej obróbki
i powlekania powierzchni metali oraz innych materiałów i z procesów hydrometalurgii metali
nieżelaznych oraz 13 - oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw (z wyłączeniem olejów jadalnych oraz
grup 05, 12 i 19).

Odpady niebezpieczne zbierane są na terenie wytwarzających je podmiotów, przez pracowników lub
specjalistyczne firmy posiadające stosowne zezwolenia. Odpady niebezpieczne zbierane są najczęściej
selektywnie do wydzielonych pojemników, odbieranych przez podmiot transportujący je do miejsca
odzysku lub unieszkodliwienia. Część odpadów zbierana jest przy udziale organizacji odzysku.
Na terenie powiatu tworzone są lub rozwijane sieci zbierania poszczególnych rodzajów odpadów,
np. świetlówek, baterii i akumulatorów, zużytych olejów.




                                                 49
4.6. ODPADY SZCZEGÓLNE

4.6.1. Odpady zawierające PCB

Odpady zawierające PCB występują głównie w urządzeniach elektroenergetycznych tj.
transformatorach i kondensatorach. Źródłem wytwarzania odpadów zawierających PCB są operacje:

   wymiany płynów w transformatorach,
   wycofywania z eksploatacji transformatorów i kondensatorów oraz innych urządzeń
    zawierających PCB wyprodukowanych w latach 1960-1985.

Na terenie powiatu radomskiego, wg informacji uzyskanych z Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie,
nie zinwentaryzowano zakładów przemysłowych posiadających urządzenia zawierające PCB.

4.6.2. Oleje odpadowe

Oleje odpadowe, według obowiązującej klasyfikacji odpadów zawartej w Rozporządzeniu Ministra
Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206),
znalazły się na liście odpadów niebezpiecznych i klasyfikowane są w grupie 13, w której należy
wyróżnić następujące podgrupy:

      - 13 01 – odpadowe oleje hydrauliczne,
      - 13 02 – odpadowe oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe,
      - 13 03 – odpadowe oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła.

Ilość zużytych olejów powstających na powiatu radomskiego określono na podstawie informacji
uzyskanych w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego w Warszawie. Zestawienie
ilości i rodzajów olejów odpadowych wraz ze sposobem postępowania przedstawiono w poniższej
tabeli:

    Tabela 19. Ilości i rodzaje oraz sposób postępowania z olejami odpadowymi w latach 2004 – 2006 na
                                         terenie powiatu radomskiego

           Kod             Ilość olejów odpadowych [Mg] -            Ilość olejów odpadowych [Mg] -
Rok
         odpadów                     wytworzonych                               zebranych
2004 120110*                                                 0,04
2004 130110*                                                 1,26                                   0,15
2004 130113*                                                 0,21
2004 130205*                                                3,207                                   0,67
2004 130208*                                                3,569                                    0,1
2004 130307*                                                 1,32
Razem                                                       9,606                                   0,92
2005 120110*                                                0,034                                      2
2005 130110*                                                 0,78
2005 130205*                                                3,427
2005 130207*                                                                                            0,3
2005 130208*                                              67,814
Razem                                                     72,055                                        2,3
2006 130205*                                               1,421
2006 130208*                                                2,54
2006 130307*                                                0,083
           Razem                                            4,044



                                                   50
Funkcjonująca opłata depozytowa, wprowadzona Ustawą z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach
przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej
i opłacie depozytowej (Dz.U. Nr 63, poz. 639 z późn. zmianami) w zakresie dotyczącym olejów,
rozwiązuje na terenie powiatu problem zbiórki zużytych olejów.

W przypadku indywidualnych właścicieli pojazdów obecnie w standardzie jest wymiana oleju na
stacji obsługi pojazdów. Z kolei przedsiębiorstwa posiadające maszyny, urządzenia i środki transportu,
stacje obsługi pojazdów i firmy transportowe posiadają podpisane umowy z recyklerami na odbiór
przepracowanych olejów na telefon. Najczęściej recykler pozostawia swój pojemnik i przy odbiorze
wymienia go na pusty.

Na terenie powiatu radomskiego zbiórka zużytych olejów odbywa się poprzez sieć stacji benzynowej
i warsztatów, skąd odpady odbierane są przez uprawnione firmy. Oleje odpadowe powstające
w małych zakładach na terenie powiatu są na ogół przekazywane firmom specjalistycznym
trudniącym się zbiórką olejów przepracowanych lub firmom prowadzącym serwisy separatorów.

Problemem są odpady powstające w dużym rozproszeniu u małych i średnich podmiotów
gospodarczych, gdzie zbiórka tych odpadów jest utrudniona i ekonomicznie nieopłacalna.

Według danych Urzędu Marszałkowskiego oleje odpadowe poddawano następującym kierunkom
postępowania, zdefiniowanym w Ustawie o odpadach, jako procesy odzysku:

     R9 powtórna rafinacja oleju lub inne sposoby ponownego wykorzystania oleju,
     R14 – inne działania polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub części,
     R15 – przetwarzanie odpadów, w celu ich przygotowania do odzysku, w tym do recyklingu


4.6.3. Baterie i akumulatory

Akumulatory ołowiowe są powszechnie stosowane do uruchomienia silników samochodowych.
Baterie stosowane są bardzo szeroko do zasilania różnorodnych urządzeń w gospodarstwach
domowych oraz w podmiotach gospodarczych. Odpady te powstają w dużym rozproszeniu, dlatego
przy określaniu ilości posłużono się analizą wskaźnikową.

Na podstawie ilości zarejestrowanych pojazdów, średniego okresu użytkowania akumulatora oraz
średniej masy akumulatora oszacowano(na podstawie wskaźników) ilość powstawania zużytych
akumulatorów ołowiowych na terenie powiatu radomskiego oszacowano na 8 Mg rocznie z sektora
komunalnego oraz około 100 Mg z sektora gospodarczego.

Według WBGO, w latach 2004 – 2006 wytworzono następujące ilości baterii i akumulatorów:

    Tabela 20. Ilości baterii i akumulatorów wytworzonych na terenie powiatu radomskiego w latach 2004 -
                                                    2006
                                                         Ilość wytworzona w Mg
        Kod odpadu
                                      2004                        2005                    2006
160601*                                         5,698                       6,83                     0,18

Zbiórka zużytych akumulatorów regulowana jest poprzez nałożenie na producentów i importerów
obowiązku odzysku z rynku. Ponadto wprowadzono opłatę depozytową w postaci kaucji przy zakupie
akumulatorów ołowiowych, która podlega zwrotowi podczas dostarczenia zużytego akumulatora.

Ze względu na duże rozproszenie źródeł powstawania odpadów, oszacowanie ich ilości jest
niemożliwe.


                                                    51
4.6.4. Wyeksploatowane pojazdy

Wycofane z eksploatacji pojazdy zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września
2001 roku w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. nr 112 poz. 1206) klasyfikowane są jako grupa 16 01
04* (zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy) oraz 16 01 06 (zużyte lub nie nadające się
do użytkowania pojazdy nie zawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów).

Wycofane z eksploatacji samochody ze względu na zawartość substancji niebezpiecznych takich jak:
oleje, płyny chłodnicze i hamulcowe, odpady paliw ciekłych, filtry olejowe stanowią duże zagrożenie
dla środowiska.

Zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy powinny być przekazywane przez ostatniego
właściciela do firm posiadających uprawnienia wojewody do wydawania zaświadczeń o przyjęciu
samochodu do kasacji. W rejonie radomskim funkcjonują następujące firmy, które posiadają
uprawnienia Wojewody Mazowieckiego do wydawania zaświadczeń niezbędnych do wyrejestrowania
samochodu:

   Kazimierz Neska „AUTO – MAX – NESKA”, ul. Wolanowska 140, 26-600 Radom
   Grażyna Gniadek Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „AUTO-SKODA”, ul. Warszawska
    17/21, 26-605 Radom
   Nikodem Żyła KAJTEK Sprzedaż Hurtowa Odpadów i Złomu, Rajec Poduchowny 41 c 26-613,
    Radom
   "MARPUT" Sp. z. o.o. Stacja Demontażu Pojazdów, ul. Lesiowska 1 26-600 Radom

Według WBGO, w latach 2004 – 2006 wytworzono na terenie powiatu następując ilości i rodzaje
odpadów pochodzące z demontażu wyeksploatowanych pojazdów:

Tabela 21. Ilości i rodzaje wytworzonych odpadów z demontażu wyeksploatowanych pojazdów na terenie
                                powiatu radomskiego w latach 2004 - 2006
                                                                      Kod     Ilość wytworzona w Mg
                           Nazwa odpadu
                                                                    odpadu     2004    2005    2006
Filtry olejowe                                                      160107*    0,076    0,037 0,004
Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy (1) inne niż
                                                                    160113*
wymienione w 16 0209 do 16 02 12                                                0,03    0,07   0,03
Metale żelazne                                                      160117     255,5   403,9     34
Metale nieżelazne                                                   160118         5      9,8
Tworzywa sztuczne                                                   160119       8,3      6,4
Szkło                                                               160120       0,8      1,2
Inne nie wymienione elementy                                        160122             0,4
                                      Suma                                    14,276 421,807 34,034

Począwszy od 2005 roku gospodarkę tymi grupami odpadów reguluje Ustawa z dnia 20 stycznia 2005
roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. nr 25 poz. 202 z późn. zm.) wraz
z aktami wykonawczymi do niej. Zostały wprowadzone minimalne poziomy odzysku i recyklingu.
Można sądzić, że przepisy te wpłyną na zwiększenie stopnia kontroli w odniesieniu do postępowania
z charakteryzowanymi odpadami oraz zminimalizują istnienie tzw. szarej strefy.


4.6.5. Zużyte opony

Na terenie powiatu funkcjonuje częściowo zbiórka zużytych opon. Część stacji demontaży pojazdów,
warsztatów lub punktów wulkanizacyjnych przyjmuje te odpady od klientów podczas wymiany


                                                     52
ogumienia w pojazdach. Ilość zbieranych zużytych opon zależy od sezonu, najwięcej opon pozyskuje
się w okresie wymian jesienno-zimowej i wiosennej.

Zgodnie z informacjami zawartymi w WBGO, na terenie powiatu radomskiego wytworzono w 2006
roku 1,2 Mg zużytych opon. W 2005 roku wytworzono 7,7 Mg tych odpadów, a w 2004 roku – 8,5
Mg.

W związku z rozwiązaniem ustawowym z 11 maja 2001 roku, w którym opony zostały objęte opłatą
produktową, producenci i importerzy opon utworzyli Centrum Utylizacji Opon Organizację Odzysku
S.A. Zajmuje się ono tworzeniem kompleksowego systemu zbiorki, odzysku i unieszkodliwiania
zużytych opon, prowadząc współpracę z operatorami logistycznymi oraz firmami zajmującymi się
odzyskiem lub unieszkodliwianiem opon.


4.6.6. Odpady medyczne

Odpady medyczne i weterynaryjne klasyfikowane są w grupie 18 zgodnie z obowiązującym
katalogiem odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206 z 2001 roku), w tym w podgrupie 18 01 - Odpady
z diagnozowania, leczenia i profilaktyki medycznej, natomiast odpady weterynaryjne w podgrupie
18 02.

Na terenie powiatu radomskiego odpady z grupy 18 – odpady medyczne i weterynaryjne –
wytwarzane są w: 1 szpitalu, przychodniach lekarskich, gabinetach lekarskich, gabinetach
stomatologicznych, placówkach weterynaryjnych oraz aptekach. Należy wziąć pod uwagę, że nie
wszystkie placówki prowadzące działalność z zakresu pomocy medycznej w Powiecie wytwarzają
odpady z grupy 18.

Ilości odpadów z grupy 18 wytwarzane na terenie powiatu w latach 2004 – 2006 przedstawia poniższa
tabela (wg WBGO):

Tabela 22. Ilości odpadów medycznych i weterynaryjnych wytwarzanych na terenie powiatu radomskiego
w latach 2004 - 2006
Lp    Kod                                                                           Ilość odpadów w Mg
     odpadu                            Nazwa odpadu                                 2004     2005   2006
1
     180104    Inne odpady niż wymienione w 18 01 03                                   2,1      0,1       0,1
2              Części ciała i organy oraz pojemniki na krew i konserwanty           0,231    14,615    0,113
     180102*   służące do jej przechowywania (z wyłączeniem 18 01 03)
3              Inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze      13,067     3,543   20,541
     180103*   lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału
               genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją
               wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i
               zwierząt
                                                                           suma    15,398    18,258   20,754

Wykaz jednostek (apteki, szpitale, przychodnie, gabinety prywatne, lecznice dla zwierząt, inne)
wytwarzających odpady medyczne na terenie powiatu oraz ilości wytwarzanych odpadów określonych
w stosownych w decyzjach przedstawia poniższa tabela:




                                                   53
                Tabela 23. Wykaz placówek medycznych wytwarzających odpady z grupy 18
Lp.          Nazwa jednostki, adres            Kod          Ilość     Sposób postępowania z    Uwagi
                                              odpadu      odpadów           odpadami
                                                            [Mg]
1     Apteka Prywatna Elżbieta                18 01 08 0,010        Przekazywane do
      Fliszkiewicz, ul. 15 Stycznia 2c, 26-                         unieszkodliwiania firmom
      670 Pionki                                                    zewnętrznym
2     Niepubliczny ZOZ „JOLMED”, 27-          18 01 02 0,120        j.w.
      100 Iłża
                                              18 01 03
3     Samodzielny Publiczny Zespół            18 01 02 0,300        j.w.
      Zakładów Opieki Zdrowotnej Szpital
                                              18 01 03 13,00
      Rejonowy w Iłży, ul. Dr Anki 4
                                              18 01 01 0,001
4     SPZOZ w Iłży, ul. Bodzentyńska 17       18 01 02 0,005        j.w.
                                              18 01 03 0,750
                                              18 01 06 0,0005
                                              18 01 10 0,0002
5     Dom Pomocy Społecznej w Jedlance,       18 01 02 0,050        j.w.
      26-660 Jedlińsk
                                              18 01 03
6     Niepubliczny ZOZ „Wsparcie”,            18 01 03 0,400        j.w.
      Parznice 110B, 26-624 Kowala
7     „ARSDENT” Pracownia Protetyki           18 01 03 0,200        j.w.
      Stomatologicznej Wierzbica –Osiedle,
      26-680 Wierzbica
8     SPZOZ w Wierzbicy, ul. Sienkiewicza 18 01 03 0,290            j.w.
      37, 26-680 Wierzbica
9     Apteka Anna Fąfara, 26-625 Wolanów 18 01 08 0,020             j.w.
10    NZOZ „EDENT” Frysiak, Wacyn,            18 01 03 0,200        j.w.
      26-652 Zakrzew
11    SPZZOZ Szpital Rejonowy w               06 04 04 0,002        j.w.
      Pionkach
                                              09 01 04 0,090
      Ul. 15 Stycznia 1, 26 – 760 Pionki
                                              15 01 10 0,0025
                                              16 02 13 0,006
                                              16 06 01 0,010
                                              18 01 02 0,500
                                              18 01 03 1,500




                                                     54
Lp.          Nazwa jednostki, adres          Kod          Ilość     Sposób postępowania z    Uwagi
                                            odpadu      odpadów           odpadami
                                                          [Mg]
12    SPZZOZ w Pionkach obiekty przy ul.    18 01 02 0,015        j.w
      Jordanowskiej 1, Harcerskiej 1,
                                            18 01 03 0,650
      Sienkiewicza 11 w Pionkach
                                            15 01 10 0,001
                                            16 02 13 0,010
                                            06 04 04 0,001
                                            09 01 01 0,040
                                            09 01 04 0,040
                                            16 06 01 0,001
13    Samodzielny Publiczny ZOZ w Jedlni    18 01 03 0,080        j.w.                      Informacja
      Letnisko ul. Chopina 1
                                            18 01 09 0,0005
14    Apteka Prywatna Urszula Włodarczyk    18 01 08 0,010        j.w.                      Informacja
      26 – 631 Jastrzębia 119 lok. 6        16 02 13 0,005


15    Dom Pomocy Społecznej                 18 01 03 0,036        j.w.                      Informacja
      Ul. Sienkiewicza 37,
      26 – 680 Wierzbica
16    Samodzielny PZOZ w Jedlińsku          18 01 03 0,099        j.w.                      Informacja
      Ul. Konopnickiej 11, 26 – 660
      Jedlińsk
17    SPZOZ w Przytyku                      18 01 03 0,060        j.w.                      Informacja
      26 – 650 Przytyk ul. Kościelna 15
18    Indywidualna Praktyka Pielęgniarska   18 01 03 0,005        j.w.                      Informacja
      Alicja Szczur
      26 – 670 Pionki, Czarna Wieś 4
19    SPZOZ w Wolanowie                     18 01 03 0,050        j.w.                      Informacja
      26 – 625 Wolanów ul. Opoczyńska 19
20    SPZOZ we Wrzeszczowie                 18 01 03 0,050        j.w.                      Informacja
      26 – 650 Przytyk, Wrzeszczów 47       18 01 04 0,080
                                            18 01 09 0,0005
                                            18 01 10 0,0005
21    Niepubliczny Zakład Opieki            18 01 03 0,090        j.w.                      Informacja
      Zdrowotnej
      „Medyk”, 26 – 670 Pionki ul.
      Sienkiewicza 11
22    Indywidualna Praktyka                 18 01 03 Σ 0,030      j.w.                      Informacja
      Stomatologiczna
                                            18 01 01
      Sylwia Cheda
      Ul. Kowlaska 11, 27 – 100 Iłża




                                                   55
Lp.          Nazwa jednostki, adres            Kod          Ilość     Sposób postępowania z    Uwagi
                                              odpadu      odpadów           odpadami
                                                            [Mg]
23    PZOZ w Skaryszewie                      18 01 03 0,250        j.w
      Ul. Skłodowskiej 12                     18 01 10 0,0005
      26 – 640 Skaryszew                      16 01 13 0,020
24    Grupowa Praktyka Pielęgniarek           18 01 03 0,025        j.w.                      Informacja
      „Zdrowa Szkoła”s.c., 26 – 670 Pioni
      ul. Targowa 9
25    Praktyka Stomatologiczna Biela Ewa      18 01 03 0,010        j.w.                      Informacja
      26 – 660 Jedlińsk ul. Konopnickiej 11   18 01 10 0,0005
26    Maciąg Ewa gabinet Stomatologiczny      18 01 03 0,090        j.w.                      Informacja
      Ul. Rynek 7, 26 – 650 Przytyk           18 01 10 0,0003
27    Dom Pomocy Społecznej                   18 01 03 0,012        j.w.                      Informacja
      w Krzyżanowicach 27 – 100 Iłża
28    N.Z.O.Z. „Janina” Laboratorim Analiz 18 01 02 0,013           j.w.                      Informacja
      Lekarskich Beata Pułkowska
                                           18 01 03 0,040
      26 – 900 Kozienice ul. Brzozowa 23
                                           18 01 06 0,010
      Filaia w Pionkach ul. Chemiczna 23
29    Aleksandra Stępień Gabinet              18 01 03 0,020        j.w.                      Informacja
      Stomatologiczny, Rajec Poduchowny
                                              18 01 02 0,0003
      136A, 26 – 613 Radom
                                              18 01 04 0,050
30    NZOZ„DENTAL – MED” Marta                18 01 03 0,072        j.w.                      Informacja
      Szeremeta, 26 – 670 Pionki, ul.
      Mickiewicza4
31    Indywidualna Praktyka                   18 01 03 Σ 0,030      j.w.                      Informacja
      Stomatologiczna Artur Lipiński, 26 –
                                              18 01 10
      670 Pionki, Suskowola 76
32    Gabinet Stomatologiczny                 18 01 03 0,024        j.w.                      Informacja
      Urszula Pawlin-Drotlef
      Ul. Bodzentyńska 26,27 – 100 Iłża
33    Maria Lipska                            18 01 02 0,013        j.w.                      Informacja
      NZOZ Laboratorium Analiz                18 01 03 0,050
      Lekarskich „ANALITYKA” 26 – 670
                                              18 01 06 0,010
      Pionki ul. Kozienicka 34
34    Indywidualna Praktyka Lekarska          18 01 03 0,050        j.w.                      Informacja
      Beata Wyrośla, 26 – 670 Pionki ul.
      Mickiewicza 18
35    Prywatny Gabinet Stomatologiczny        18 01 01 0,002        j.w.                      Informacja
      Stanisława Drozdowska                   18 01 03 0,040
      26 – 640 Skaryszew ul. Skłodowskiej
      1




                                                     56
Lp.         Nazwa jednostki, adres         Kod          Ilość     Sposób postępowania z     Uwagi
                                          odpadu      odpadów           odpadami
                                                        [Mg]
35    Indywidualna Praktyka               18 01 03 0,050        j.w.                      Informacja
      Stomatologiczna
                                          18 01 10 0,001
      Bożena Bieś, 26 – 640 Skaryszew
      Maków, Odechów
36    Niepubliczny Zakład Opieki          18 01 03 0,090        j.w.                      Informacja
      Zdrowotnej
                                          18 01 01 0,008
      „DENICO” s.c., 26 – 640 Skaryszew
                                          18 01 10 0,0005
      Ul. Skłodowskie12
37    Dom Pomocy Społecznej dla           18 01 03 0,050        j.w.                      Informacja
      Dorosłych we Wsoli, 26 – 660
                                          18 01 04 0,005
      Jedlińsk
38    Gabinet Stomatologiczny Edyta       18 01 02 0,010        j.w.                      Informacja
      Dąbrowska Warchoł,260 670 Pionki
                                          18 01 03 0,020
      ul. Radomska 1A
                                          18 01 10 0,0005
39    Apteka Jadwiga Zaręba               18 01 09 0,0001       j.w.                      Informacja
      26 – 634 Gózd


Najczęściej wytwarzane są następujące typy odpadów medycznych: zużyte opatrunki miękkie, sprzęt
jednorazowy (igły i strzykawki), przeterminowane leki, formaldehyd, rozpuszczalniki.

Na podstawie ankiet ustalono, że postępowanie z odpadami medycznymi jest prawidłowe. Gospodarka
odpadami w tym sektorze jest prowadzona zgodnie z instrukcjami wewnątrzzakładowymi
opracowanymi na podstawie wytycznych Inspekcji Sanitarnej. Odpady te są zbierane do specjalnych
pojemników i worków, magazynowane w wydzielonych pomieszczeniach, a następnie odbierane
przez wyspecjalizowaną firmę. Częstotliwość odbioru odpadów jest uzależniona od ich ilości i wynosi
od 1 x tydzień do 1 x miesiąc. Na terenie powiatu nie ma instalacji do termicznego unieszkodliwiania
odpadów medycznych.

W świetle obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23.12.2002 r. w sprawie
dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych
(Dz.U.Nr 8, poz.104) odpady medyczne i weterynaryjne mogą być unieszkodliwiane w wyniku
zastosowania metod D10 oraz D9.


4.6.7. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (również sprzęt zawierający substancje
zubożające warstwę ozonową)

Na terenie powiatu funkcjonuje w ograniczonym zakresie zorganizowana zbiórka odpadów sprzętu
elektrycznego (np. sprzęt AGD) i elektronicznego (np. telewizory, magnetowidy, magnetofony,
odbiorniki radiowe) od mieszkańców. Według informacji zawartych w Wojewódzkiej Bazie
Gospodarki Odpadami, ilość zebranych odpadów wynosiła:




                                                 57
Tabela 24. Ilości zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego zebrane na terenie powiatu
radomskiego w latach 2004 - 2006
   Lp        Kod                                                                  Ilość odpadów w Mg
           odpadu                            Nazwa odpadu                         2004 2005 2006
   3     16 02 13*    Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy         0,84 0,618 0,286
   4                  Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02
         160214       13                                                            1,8     0,2     0,1
   5                  Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte ze
                                                                                  0,014
         16 02 15*    zużytych urządzeń
suma                                                                              2,654   0,818   0,386

Od 2005 roku gospodarkę zużytymi urządzeniami elektrycznymi i elektronicznymi (wraz
z substancjami zubożającymi warstwę ozonową) reguluje ustawa z dnia 29 lipca o zużytym sprzęcie
elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495). W myśl nowych przepisów
przedsiębiorcy zobowiązani są do składania kwartalnych sprawozdań o ilości i masie wprowadzanego
sprzętu, o masie zużytego sprzętu zebranego poddanego przetwarzaniu, odzyskowi, w tym
recyklingowi oraz unieszkodliwianiu. Raz do roku wprowadzający sprzęt składa sprawozdanie
o osiągniętych poziomach zbierania, odzysku i recyklingu zużytego sprzętu. W trakcie
opracowywania niniejszego dokumentu dane te nie były jeszcze dostępne.

Zużyte odpady powinny być przekazywane do specjalistycznych firm zajmujących się
unieszkodliwianiem tego typu odpadów, posiadających niezbędne wyposażenie i kwalifikacje
(zgodnie z Ustawą o postępowaniu z substancjami zubożającymi warstwę ozonową (Dz.U. Nr 52, poz.
537 z 2001 r. z późn. zm.).

System jest obecnie w fazie tworzenia, w pełni powinien funkcjonować od 1 stycznia 2008 roku.


4.6.8. Odpady zawierające azbest

Azbest stosowany był na skalę światową w różnych gałęziach gospodarki. Wykorzystywany był do
produkcji około 3000 wyrobów przemysłowych. Największe zastosowanie tego surowca miało
miejsce w budownictwie, energetyce, transporcie i przemyśle chemicznym. Do głównych produktów
otrzymywanych na bazie azbestu zalicza się: płyty dachowe w budownictwie, rury azbestowo –
cementowe, ściany osłonowe i osłony konstrukcji stalowych, osłony ścian ciągów wentylacyjnych
i szybów w windach, okładziny elementów grzejnych, izolacje cieplne i ognioodporne, izolacje
elektryczne i akustyczne, elementy cierne do hamulców i sprzęgieł, uszczelnienia i szczeliwa, wyroby
tekstylne wzmacniane, impregnowane oraz nasycane, odzież ochronna do pracy z tłuszczami, olejami,
gorącymi płynami, stężonymi alkaliami i kwasami, płyty i wykładziny dachowe, podłogowe oraz
sufitowe, wyroby z tworzyw sztucznych oraz wypełniacze do tworzyw sztucznych i farb. Trwałość
płyt azbestowo – cementowych określa się na około 30 lat.

Teren powiatu radomskiego uznany został za jedno z najbardziej zanieczyszczonych azbestem miejsc
w kraju. Ma to związek z funkcjonowaniem zakładu produkującego wyroby zawierające azbest -
Fabryki Styropianu i Wyrobów Pokryciowych „Izolacja” PP w Wierzbicy k/Radomia (poprzednia
nazwa – Zakłady Wyrobów Azbestowo – Cementowych w Wierzbicy „Izolacja Wierzbica” Fabryka
Styropianu i Wyrobów Pokryciowych PP). Obecnie zakład jest w stanie upadłości. W przeszłości
badaniami zdrowotnymi objęto 777 pracowników fabryki w Wierzbicy (1/4 szacunkowej liczby
narażonych). Wśród tej grupy osób rozpoznano 18% przypadków azbestozy, 6 przypadków raka płuca
i 3 przypadki międzybłoniaka opłucnej. Zmiany w obrazie rtg płuc wystąpiły u ponad 50% badanych,
a u 34% osób wystąpiło pogorszenie w stosunku do poprzedniego badania.




                                                  58
Na terenie powiatu jak na razie brak ogólnego wykazu obiektów zawierających pokrycia dachowe
z płyt azbestowo-cementowych oraz brak informacji o wymianie pokryć. Szacuje się (Urząd
Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, 2007), że na terenie powiatu radomskiego znajduje się
86 991 Mg wyrobów i odpadów zawierających azbest. Średnie nagromadzenie wynosi 56,8 Mg/km2
(średnia dla Województwa Mazowieckiego – 57,3 Mg/km2).

Starostwo Powiatowe wydało 50 decyzji firmom uprawnionym do demontażu pokryć azbestowych
i wywożenia odpadów na odpowiednio urządzone składowiska. Odpady zawierające azbest nie mogą
być poddawane procesom odzysku. Także unieszkodliwianie chemiczne lub fizyczno – chemiczne, ze
względu na właściwości azbestu, jest w praktyce trudne do zrealizowania. Dlatego też, praktycznie
jedynym sposobem unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest na dzień dzisiejszy jest
składowanie na odpowiednio przygotowanych do tego celu składowiskach.

Szczegółowe informacje na temat ilości i miejsc występowania materiałów zawierających azbest na
terenie powiatu będą zawarte w „Programie usuwania azbestu dla powiatu radomskiego”.


4.6.9. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz
      infrastruktury drogowej

Odpady budowlane i remontowe wytwarzane są m.in. w gospodarstwach domowych, jako odpady
z remontów mieszkań, prowadzonych na małą skalę i wówczas są ujęte w zmieszanych odpadach
komunalnych, oznaczonych kodem 20 03 01. Katalog nie wyodrębnia tego odpadu w grupie odpadów
komunalnych, podgrupie odpadów gromadzonych selektywnie, ani wśród innych odpadów
komunalnych.

System zbierania odpadów remontowych pochodzących z gospodarstw domowych polega na
wystawieniu przed posesję kontenera przeznaczonego na odpady remontowo-budowlane, po
uprzednim zgłoszeniu przez wytwórcę odpadu prośby o odbiór odpadów do administratora budynku
lub przedsiębiorstwa wywozowego.

Grupa 17 katalogu odpadów – odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz
infrastruktury drogowej - jest podstawową grupą, w której występują odpady budowlane
niewchodzące w skład strumienia odpadów komunalnych. Odpady te wytwarzane są najczęściej przez
wyspecjalizowane firmy budowlane, na których ciąży obowiązek ich odzysku i unieszkodliwiania,
(jeśli umowa o świadczenie usług nie stanowi inaczej). Odpady te występują w zmiennych ilościach,
wynikających z prowadzonych robót budowlanych, remontowych i rozbiórkowych na danym terenie.
Większe ilości tych odpadów pojawiają się w okresach przebudowy miast, budowy dróg, wyburzeń
dla potrzeb nowych tras komunikacyjnych, po klęskach żywiołowych. Wytwarzający te odpady,
w ilościach powyżej 5 Mg oraz poniżej 5 tys. Mg rocznie (gdy nie posiadają instalacji), mają
obowiązek przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania nimi
staroście właściwemu ze względu na miejsce wytworzenia odpadu. W przypadku, gdy wytwórca
wytwarza powyżej 5 tys. Mg rocznie zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie
odpadów.

Charakterystyka jakościowa odpadów z budowy, remontów i demontażu jest bardzo zróżnicowana
w zależności od źródła powstawania. Odpady powstające w trakcie prac budowlanych, remontowych
i demontażowych w budownictwie przemysłowym mogą być zanieczyszczone m.in.: metalami ciężkimi,
substancjami ropopochodnymi, PCB, substancjami impregnującymi. Odpady powstające w kolejnictwie
zanieczyszczone mogą być głównie środkami impregnującymi (podkłady kolejowe), olejami i smarami
lub innymi substancjami niebezpiecznymi oraz metalami ciężkimi (tłuczeń torowy) i PCB (gleba i ziemia,
w tym kamienie oraz kondensatory). Ilość odpadów z grupy 17 zebranej na terenie powiatu radomskiego
przedstawia poniższa tabela. Z uwagi na niekompletność danych obejmujących rok 2006, przedstawiono
informacje za rok 2005.



                                                 59
         Tabela 25. Odpady z grupy 17 wytworzone na terenie powiatu radomskiego w 2005 roku
                                                                                          Ilość
     Kod                                                                               wytworzono
    odpadu                                   Nazwa odpadu                                 w Mg
             Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów                246,2
    170107   ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06
    170201   Drewno                                                                               3
    170401   Miedź, brąz, mosiądz                                                               1,5
    170402   Aluminium                                                                          1,8
    170405   Żelazo i stal                                                                  1 110,8
    170407   Mieszaniny metali                                                                  1,3
    170506   Urobek z pogłębiania inny niż wymieniony w 17 05 05                              192,5
    170604   Materiały izolacyjne inne niż wymienione w 17 06 01 i 17 06 03                     2,1
                                                                               RAZEM         1559,2

W ostatnich latach najczęstszym sposobem zagospodarowania odpadów z budowy, remontów
i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej jest odzysk. Odzyskowi
w największym stopniu poddano odpady z podgrupy:

    17 01 – odpady materiałów i elementów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (np. beton,
     cegły, płyty, ceramika). Odpady te znajdują zastosowanie do podbudowy dróg, drenaże, nasypy
     drogowe, wały przeciwpowodziowe, do budowy i rekultywacji składowisk. Niesortowalne odpady
     są wykorzystywane w ramach eksploatacji składowisk na warstwy izolacyjne oraz drogi
     tymczasowe. Odpady te wykorzystuje się także do rekultywacji wyrobisk, do ich wypełniania
     w celu odtworzenia pierwotnego ukształtowania terenu.
    17 04 - odpady i złomy metaliczne oraz stopów metali. Zagospodarowanie odpadów tej podgrupy
     nie stwarza żadnych problemów technicznych, organizacyjnych ani ekonomicznych. Wymagane
     jest tylko selektywne zbieranie (drobne ilości punkty skupu, większe transportowane są do
     instalacji przerobu). Odpady te są w całości odzyskiwane w przemyśle hutniczym.
    17 05 – gleba i ziemia (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych oraz urobek
     z pogłębiania). Odpady te są odzyskiwane w ramach prowadzonych robót ziemnych,
     budowlanych, do wypełniania wyrobisk po eksploatacji surowców mineralnych w ramach ich
     rekultywacji, do rekultywacji składowisk odpadów komunalnych i przemysłowych, na warstwy
     izolacyjne na składowiskach, do niwelacji i zagospodarowania terenu.


4.6.10. Przeterminowane pestydycy

Przez odpady pestycydowe rozumie się przeterminowane, zanieczyszczone i niezdatne do użycia
środki ochrony roślin i preparaty owadobójcze stosowane w rolnictwie, budownictwie
i w gospodarstwach domowych oraz opakowania po nich. Należy tu wyróżnić następujące odpady:
 Grupa 02 - odpady pochodzące z rolnictwa, sadownictwa, upraw hydroponicznych, rybołówstwa,
    leśnictwa, łowiectwa oraz przetwórstwa żywności:
           02 01 08* - odpady agrochemikaliów zawierające substancje niebezpieczne, w tym
              środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności (bardzo toksyczne i toksyczne);
           02 01 09 – odpady agrochemikaliów inne niż wymienione w 02 01 08;
 Grupa 06 – Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu
    chemii nieorganicznej:
         06 13 01- nieorganiczne środki ochrony roślin (np. pestycydy), środki do konserwacji
            drewna oraz inne biocydy
 Grupa 07 – odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii
    nieorganicznej:
         07 04 80* - przeterminowane środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności (bardzo
            toksyczne i toksyczne);


                                                60
         07 04 81 - przeterminowane środki ochrony roślin inne niż wymienione w 07 04 80;
   Grupa 15 – odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne
    i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach:
         15 01 10* - opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi
            zanieczyszczone (np. środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności – bardzo toksyczne
            i toksyczne);
   Grupa 17 –odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury
    drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych)
         17 05 03* - gleba i ziemia w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne
            (np. PCB),
         17 09 03* - inne odpady z budowy, remontów i demontażu ( w tym odpady zmieszane)
            zawierające substancje niebezpieczne,
   Grupa 19 – odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni
    ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych:
         19 13 01* - odpady stałe z oczyszczania gleby i ziemi zawierające substancje
            niebezpieczne,
         19 13 03* - szlamy z oczyszczania gleby i ziemi zawierające substancje niebezpieczne,
   Grupa 20 – odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie:
         20 01 19* - środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności (bardzo toksyczne
            i toksyczne);
         20 01 37* - drewno zawierające substancje niebezpieczne;
         20 01 80 – środki ochrony roślin inne niż wymienione w 20 01 19.

Odpady te pochodzą z bieżącej produkcji, dystrybucji i stosowania oraz z przeterminowanych, starych
preparatów, wycofanych z obrotu i zdeponowanych w magazynach lub mogilnikach.

Na obszarze Województwa Mazowieckiego (w tym powiatu radomskiego) system zbierania opakowań
po środkach ochrony roślin (15 01 10*) wdrożony został przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony
Roślin. Odbiorem i unieszkodliwianiem zajmuje się firma Remondis Sp. z o.o. W ramach systemu,
odbierane są wszystkie opakowania po środkach ochrony roślin, które podlegają zwrotowi do
sprzedawców. Odbiór opakowań w ramach tego systemu odbywa się zgodnie z ustawą
o opakowaniach i odpadach opakowaniowych z 21 maja 2004 roku. Zgodnie w powyższą ustawą
sprzedawca ma obowiązek przyjęcia opakowań po środkach ochrony roślin, a rolnik zobowiązany jest
do ich zwrotu. Sprzedawca ma obowiązek informowania o istniejącym systemie zbierania oraz
pobierania kaucji. Systemem prowadzonym przez PSOR mogą być objęci sprzedawcy środków
ochrony roślin oraz gospodarstwa wielkoobszarowe znacznie oddalone od punktów sprzedaży
(po spełnieniu wymaganych formalności).

W poniższej tabeli zestawiono ilości odpadów, do których zaliczane są pestycydy wytworzone w roku
2004 na terenie powiatu radomskiego (wg SIGOP-W, WIOŚ 2007). W chwili przygotowania Planu
brak było danych za 2006 rok, natomiast w roku 2005 nie zinwentaryzowano odpadów tego typu.




                                                61
   Tabela 26. Wytwarzane ilości przeterminowanych pestycydów wraz ze sposobem zagospodarowania
                      w powiatach Województwa Mazowieckiego w roku 2004
                 Ilość                              Tymczasowo                  Unieszkodliwione
                                       Wykorzystana                                               Składowane
Kod odpadu       wytworzona                         magazynowane                poza składowaniem
                                       [Mg]                                                       [Mg]
                 [Mg]                               [Mg]                        [Mg]
15 01 10 *              0,095                0,084          0,011                              -             -
Źródło: Baza SIGOP


4.7. ODZYSK I UNIESZKODLIWIANIE ODPADÓW

4.7.1. Odzysku i unieszkodliwianie odpadów komunalnych

Na terenie powiatu radomskiego procesom odzysku poddawane były odpady wysegregowane ze
strumienia odpadów komunalnych zmieszanych w wyniku:

             -     selektywnej zbiórki u „źródła”,
             -     segregacji na liniach sortowniczych.

Odpady komunalne zebrane z terenu powiatu radomskiego poddawane były następującym procesom
odzysku:

Tabela 27. Ilości i rodzaje odpadów komunalnych poddanych poszczególnym procesom odzysku w latach
                                             2004 i 2006
       Rodzaj odpadu                 Kod odpadu                     2004                              2006
                                                       Masa         Proces odzysku        Masa        Proces odzysku
                                                        (Mg)                               (Mg)
Papier i tektura                       20 01 01        96,36           R5, R14            203,62          R5, R14
Szkło                                  20 01 02        311,28          R5, R14            382,86          R5, R14
Tworzywa sztuczne                      20 01 39        136,98          R5, R14            245,02          R5, R14
Metale                                 20 01 40          43,7            R4                 36,9             R4
Odpady zielone                         20 02 01        394,59            R3               477,42             R3
Odpady wielkogabarytowe                20 03 07        2,505            R14                  2,9            R14
                                           Razem                  985,272                            1 348,76
Załącznik nr 5 do ustawy o odpadach: Procesy odzysku
R3 Recykling lub regeneracja substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (włączając
kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania)
R4 Recykling lub regeneracja metali i związków metali
R5 Recykling lub regeneracja innych materiałów nieorganicznych
R14 Inne działania polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub części

Z tabeli wynika, że na terenie powiatu radomskiego procesom odzysku poddano w 2006 roku 1 348,76
Mg, co stanowi 7,8% ich zebranej ilości. W 2004 roku odzyskowi poddano 985,272 Mg zebranych
odpadów komunalnych (6%).

Głównym procesem odzysku, jakim były poddawane odpady komunalne w 2006 roku był proces R5,
a następnie R14, RR4 i R3.

Odpady komunalne zebrane na terenie powiatu radomskiego poddawane były następującym procesom
unieszkodliwiania:




                                                           62
Tabela 28. Ilości i rodzaje odpadów komunalnych poddanych poszczególnym procesom unieszkodliwiania
                                         w latach 2004 i 2006
Rodzaj odpadu                     Kod                        2004                                 2006
                                 odpadu      Masa             Proces                 Masa             Proces
                                             (Mg)        unieszkodliwiania           (Mg)        unieszkodliwiania



Odpady komunalne zmieszane z                15 331,43               D5                                   D5
gospodarstw    domowych    i                                                       16 025,14
infrastruktury                   20 03 01


Odpady niebezpieczne ze                       0,016                 D10              0,04                D10
strumienia      odpadów          20 01 32
komunalnych
                                   Razem               15 331,44 Mg                            16 025,18 Mg
*   Załącznik nr 6 do ustawy o odpadach:. Procesy unieszkodliwiania odpadów
D5 Składowanie na składowiskach odpadów niebezpiecznych lub na składowiskach odpadów innych niż
D10 Termiczne przekształcanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach zlokalizowanych
na lądzie

Główną metodą unieszkodliwiania odpadów komunalnych w latach 2004 i 2006 było
unieszkodliwianie poprzez składowanie. Niewielka część odpadów została przekształcona termicznie.

Z tabeli wynika, że na terenie powiatu radomskiego unieszkodliwianiu poprzez składowanie poddano
w 2006 roku 13 756,3 Mg odpadów komunalnych, co stanowi 95,8% ich wytworzonej ilości. W 2004
roku składowano 13 756,3 Mg tych odpadów (95,5%).

Na niektórych terenach powiatu radomskiego obserwuje się powstawanie tzw. dzikich wysypisk.
Powstają one często tam, gdzie mieszkańcy mają utrudniony dostęp do pojemników na odpady. Innym
powodem ich powstawania jest niewłaściwa postawa mieszkańców.

W gminach prowadzona jest systematyczna akcja likwidacji tzw. "dzikich" wysypisk. W 2006 roku
zlikwidowano następujące miejsca nielegalnego składowania odpadów:

Tabela 29. Liczba zlikwidowanych nielegalnych składowisk w 2006 roku z podaniem ilości wywiezionych
                                   odpadów oraz kosztu likwidacji
Lp.            Gmina                   Liczba                Ilość wywiezionych                Koszt likwidacji
                                  zlikwidowanych                   odpadów
                                    nielegalnych
                                     składowisk
1       Jedlińsk                          3                                      2 Mg                      3,5 tys. zł
2       Wierzbica                         3                               Brak danych                    20, 0 tys. zł
3       Kowala                            2                                     10 ton                    24,0 tys. zł


4.7.2. Odzysk i unieszkodliwianie odpadów innych niż komunalne

Odpady inne niż komunalne wytwarzane na terenie powiatu radomskiego poddawane były w latach
2004 – 2005 następującym procesom odzysku i unieszkodliwienia (brak informacji za rok 2006):

    Tabela 30. Rodzaje i ilości odpadów inne niż komunalne (z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych)
                            poddawane procesom odzysku w latach 2004 - 2005




                                                        63
    Lp    Kod odpadu               Metoda odzysku                   Ilość odpadów poddana
                                                                    procesom odzysku w Mg
                                                                     2004            2005
    1.    030105        Wytwarzanie energii R1 [Mg]                                     1004,4
    2.    040101        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                      114,8
    3.    040108        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                       48,6
    4.    070213        Kompostowanie R3 [Mg]                              22,1            12,5
    5.    070213        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        6,7              10
    6.    100101        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        9,8           362,3
    7.    100101        Biol R10 [Mg]                                       459
    8.    100102        Fiz-chem R2, R4, R5, R6, R7, R8, R9 [Mg]
    9.    100102        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                       100             265
    10.   100180        Biol R10 [Mg]                                    13085           2089,6
    11.   100182        Biol R10 [Mg]                                     5530           5803,3
    12.   101003        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                     292,2
    13.   101110        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        3,4
    14.   101112        Fiz-chem R2, R4, R5, R6, R7, R8, R9 [Mg]            9,4               527
    15.   101314        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                      10,5               22,9
    16.   101382        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        3,4               8,1
    17.   101399        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        0,8               2,2
    18.   120101        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                           23
    19.   120102        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        0,2
    20.   120105        Kompostowanie R3 [Mg]                                 3             4,3
    21.   120105        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        6,2             5,7
    22.   160103        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                        1,1
    23.   160119        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        6,2             5,7
    24.   170101        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                         44
    25.   170201        Wytwarzanie energii R1 [Mg]                                           3
    26.   170203        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                          0
    27.   170401        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                        0,7
    28.   170402        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                          2
    29.   170405        Fiz-chem R2, R4, R5, R6, R7, R8, R9 [Mg]                         1019,2
    30.   170405        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                        1,5
    31.   170604        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                          2
    32.   170904        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                        4,5
    33.   190802        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                        8,7
    34.   190805        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                      18,6             47,5
    35.   190805        Biol R10 [Mg]                                  11044,9           3495,8
    36.   191204        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                        3,4
    37.   191209        Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                       7,8
                                                          SUMA         30787,1          14774,9
*odpady niebezpieczne


  Tabela 31. Rodzaje i ilości odpadów innych niż komunalne (z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych)
                      poddawane procesom unieszkodliwiania w latach 2004 - 2005
            Lp       Kod                Metoda              Ilość odpadów poddana procesom
                    odpadu         unieszkodliwiania             unieszkodliwiania w Mg
                                                                  2004              2005
           1.                   Składowanie D1, D3, D5,
                   010409       D7, D12 [Mg]                                             42,5
           2.                   Składowanie D1, D3, D5,
                   010410       D7, D12 [Mg]                                             22,6
           3.      040101       Inne D13, D14, D15 [Mg]                                  17,4
           4.                   Składowanie D1, D3, D5,
                   100101       D7, D12 [Mg]                                             16,9
           5.      100101       Inne D13, D14, D15 [Mg]                                   2,2



                                                 64
               Lp        Kod                Metoda              Ilość odpadów poddana procesom
                        odpadu         unieszkodliwiania             unieszkodliwiania w Mg
                                                                      2004              2005
              6.                  Składowanie D1, D3, D5,
                     100906       D7, D12 [Mg]                            278,8             294,3
              7.     150203       Inne D13, D14, D15 [Mg]                                     0,2
              8.     160214       Inne D13, D14, D15 [Mg]                                     0,2
              9.                  Składowanie D1, D3, D5,
                     170107       D7, D12 [Mg]                                              135,2
              10.    170107       Inne D13, D14, D15 [Mg]                  54,6
              11.                 Składowanie D1, D3, D5,
                     170506       D7, D12 [Mg]                             42,1             192,5
              12.                 Składowanie D1, D3, D5,
                     190801       D7, D12 [Mg]                              6,4               9,8
                                                   SUMA                   381,9             733,8

Sposoby gospodarki odpadami niebezpiecznymi w latach 2004 – 2005 przedstawiono w poniższej
tabeli (brak informacji za rok 2006):

 Tabela 32. Ilości i rodzaje odpadów niebezpiecznych poddanych procesom odzysku w latach 2004 – 2005
    Lp     Kod odpadu         Metoda odzysku             Ilość odpadów poddana procesom odzysku w Mg
                                                                  2004                  2005
    1.     110109*      Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                     0,415
    2.     110111*      Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                     0,011
    3.     150110*      Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                            0,096
    4.     160601*      Inne R11, R12, R13, R14 [Mg]                                            1,115
                                              SUMA                       0,426                  1,211


Tabela 33. Ilości i rodzaje odpadów niebezpiecznych poddanych procesom unieszkodliwiania w latach
2004 – 2005
Lp          Kod               Metoda               Ilość odpadów poddana procesom unieszkodliwiania w
           odpadu        unieszkodliwiania                                  Mg
                                                             2004                      2005
1.       080111*     Inne D13, D14, D15 [Mg]                                                     0,405
2.       110107*     Fiz-chem D4, D9 [Mg]                              1,08
3.       110111*     Fiz-chem D4, D9 [Mg]                               196
4.       120118*     Inne D13, D14, D15 [Mg]                                                       2,52
5.       150202*     Inne D13, D14, D15 [Mg]                                                     0,385
6.       150202*     Fiz-chem D4, D9 [Mg]                                                        0,038
7.       160213*     Inne D13, D14, D15 [Mg]                                                     0,178
8.       160213*     Fiz-chem D4, D9 [Mg]                                                        0,008
9.       160403*     Spalanie D10, D11 [Mg]                              6,7                        4,7
10.      170505*     Inne D13, D14, D15 [Mg]                           0,02
11.      190211*     Fiz-chem D4, D9 [Mg]                                                        0,653
                                        SUMA                          203,8                      8,887

Poniżej przedstawiono wykaz podmiotów, posiadających zezwolenia na prowadzenie działalności
w zakresie odzysku odpadów:

    Tabela 34. Przedsiębiorcy posiadający decyzję Starosty Radomskiego na prowadzenie działalności w
                                  zakresie odzysku odpadów w instalacjach

Lp.            Nazwa zakładu i adres             Rodzaje odpadów         Ilość       Metoda odzysku
                                                                       w Mg/rok
1        ZPH „MAR – MAG” Marek                 odpady opakowań         200         recykling R3


                                                    65
Lp.          Nazwa zakładu i adres             Rodzaje odpadów           Ilość      Metoda odzysku
                                                                       w Mg/rok
      Markowski                              z tworzyw sztucznych
      Gutów 44, 26 – 660 Jedlińsk            kod 15 01 02
                                             odpady materiałów
                                             złożonych 04 02 09        150
2     Zakład Produkcyjno – Handlowy          kod 15 01 02              50         R3
      „OLMAR”                                04 02 09                  100
      Jedlanka Kępiny 4, 26 – 660 Jedlińsk
3      PPHU„AGATA”                           opakowania papierowe
      Jacek Jagiełło                         kod 15 01 01
      Kuczki Kolonia 11, 26 – 634 Gózd       kod 15 01 02              4000       R3
                                             opakowania                3000       R3
                                             wielomateriałowe
                                             kod 15 01 05              3000       R3,R14
4     Huta Szkła „TOP-GLASS”                 szkło                     1225       R5
      Rajec Szlachecki 85A                   10 11 12, 15 01 07,
      26 – 630 Jedlnia Letnisko              17 02 02,19 12 05, 20,
                                             01 02
5     FAGUM – STOMIL S.A.                    15 01 02                  1000       R3
      91 – 212 Łódź ul. Wersalska 47/75      tworzywa sztuczne
      Wydział Produkcyjny 26–670 Pionki      07 02 13,16 0119, 17      1000
      ul.Zakładowa 7                         02 03,19 12 04
6     PPHU Benedykt Maj                      15 01 02                  150        R3
      ul. M.Garszwo 5A                       07 02 13                  150
      26 – 670 Pionki
7     Zakład Produkcyjno – Handlowo-         12 01 05                  10         R3
      Usługowy „Migma” 26 – 660 Jedlińsk
      ul. Ogrodowa 37
8     Przedsiębiorstwo Wielobranżowe         Odpady tekstylne          1000       R3
      „REMA” Radom Zakład Wólka              04 02 21, 04 02 22,
      Twarogowa 26 – 400 Skaryszew           04 02 80
9     PPHU „EKO-SAM                          tworzywa sztuczne         1500       R3
      RECYKLING”Tursk 4                      15 01 02
      26 – 806 Stara Błotnica

10    Ferropol Paweł Podsiadło               10 01 02, 10 01 05, 10    200        R 14
      Ul. Zamoyskiego 2/2 26- 600 Radom      01 07, 10 02 08, 10 03
      Zakład w Wierzbicy                     24, 10 02 14, 10 08 18,
                                             10 03 20, 10 08 16, 10
                                             11 03, 10 11 05, 10 11
                                             10, 10 11 12, 10 11 14,
                                             10 11 80, 16 11 06, 17
                                             01 03
11    Huta Szkła Gospodarczego „Solbika”     10 11 12                  680        R5
      Ul. Lipowa 84 Maków
      26 – 640 Skaryszew
12    Przedsiębiorstwo Wielobranżowe”        10 01 02                  910        R5, R14
      Spec – Bet” Małgorzata Paszkowska      10 13 14 , 10 13 82,
      Makowiec ul. Radomska 13, 26 – 640     10 13 99
      Skaryszew
13    Zakład Materiałów Budowlanych          10 01 02                  1020       R5, R14
      Andrzej Paszkowski                     10 13 14 , 10 13 82,
      Makowiec ul. Radomska 13               10 13 99
      26 – 640 Skaryszew
14    Przerób Betonu                         10 01 01                  2600       R14
      Robert Bełdowski
      26 – 650 Przytyk, Podgajek ul.
      Kwiatowa 7
15    Zakład Produkcyjno – Usługowy          10 01 02                  303        R14, R5


                                                   66
Lp.          Nazwa zakładu i adres            Rodzaje odpadów          Ilość      Metoda odzysku
                                                                     w Mg/rok
      „ROMEW” Roman Czubak                  10 13 14
      Błazny Górne 12
      27- 100 Iłża
16    Zakład Przetwórstwa Tworzyw           07 02 13                 15         R3
      Sztucznych Marzena Sygocka
      26 – 670 Pionki ul. Chemiczna 5A
17    Kartimex Wiesław Grzybowski           16 02 16                 11         R14, R15
      Ul. Zwycięstwa 84 A 26 – 670 Pionki
19    Drewup Sp. z o.o.                     03 01 05                 350        R1
      26 – 670 Pionki ul. Zakładowa 7
20    Pionki Meble Sp. z o.o.               03 01 05                 1500       R1
      26 – 670 Pionki ul. Dr M Garszwo 57
21    Steinhoff Consult Sp. z o.o.          03 01 05                 4000       R1
      50 – 079 Wrocław ul. Ruska 37 /38
      Zakład w Pionkach
      Ul. Dr M. Garszwo 57

22    Zakład Stolarski „Export – Import”    03 01 01                 100        R1
      Kazimierz Kwiatkowski                 03 01 05                 400
       Dąbrowa Kozłowska 49
      26 – 613 Radom
23    Zakład Produkcyjno Budowlano          03 01 05                 300        R1
      Usługowo Handlowy „Wod-Gaz” Piotr
      Głuchowski
      26- 630 Jastrzębia
24    PPHU „Kajmex II” Kazimierz            03 01 05                 150        R1
      Sielwanowski
       ul. Wójtowska 157, 27 - 100 Iłza
25    Zakład Drzewny Spółka Jawna           03 01 01, 03 01 05       215        R1
      Karol Grzywacz Lidia Grzywacz
      Zadobrze 15a
      26 – 670 Pionki
26    Eko Flora Gospodarstwo Ogrodnicze     03 01 05                 200        R1
      Robert i Dorota Gębczyk
      Rajec Szlachecki 141
      26 – 613 Radom
27    Zakład Produkcyjno Handlowo           10 09 99                 300        R4
      Usługowy Żelmet
      Edward Gomułki S-ka                   10 00 03, 10 09 08, 10   20         R14
      Rożki 38 A 26 – 624 Kowala            09 12

28    Zakład Mechaniczno Odlewniczy         10 09 80                 115        R4
      „A.G.J.K.” Karasek Józef&Karasek
      Grzegorz
      Gutów 15
      26 – 660 Jedlińsk

Odpady powstające w sektorze gospodarczym, zgodnie z zapisami Ustawy o odpadach (Dz. U. nr
2007/39 poz. 251), powinny poddawane być procesom odzysku lub unieszkodliwiania przez
wytwórców odpadów.


4.8. INSTALACJE I OBIEKTY DO ODZYSKU LUB UNIESZKODLIWIANIA ODPADÓW

Na terenie powiatu funkcjonują dwie sortownie odpadów opakowaniowych:



                                                 67
   Urbanów przy składowisku gm. Jedlińsk
   EKO-SAM – Koszewska Wola gm. Przytyk

Na terenie powiatu radomskiego funkcjonowało w 2006 roku 5 składowisk odpadów innych niż
niebezpieczne i obojętne:

Składowisko Jedlanka Stara gmina Iłża

Stan formalno-prawny

   właściciel – Gmina Miejska Iłża
   zarządzający – Przedsiębiorstwo Komunalne PUH Sp. z o.o. w Iłży
   lokalizacja – Jedlanka Stara, 6 km na północny-wschód od Iłży
   stan formalno-prawny uregulowany
   pozwolenie na budowę i modernizację BGK 7351/90/97
   pozwolenie na użytkowanie ze stycznia 1999 r.
   przegląd ekologiczny, lipiec 2002 r.
   instrukcja eksploatacji

Parametry składowiska
 rok oddania do eksploatacji 1988, planowane zamknięcie 2012 r.
 powierzchnia całkowita 3,15 ha, kwater składowych 1,23 ha
 projektowana pojemność 35 tys. m3 (docelowo 55 tys. m3)
 pojemność wykorzystana 12 tys. m3 – 34%
 obok eksploatowanej, znajdują się stare kwatery użytkowane od 1980 r. gdzie zdeponowano ok.
   23500 m3 odpadów komunalnych bez odpowiedniego zabezpieczenia
 na składowisko dowożone są odpady z miasta i gminy Iłża w ilości 900 ton – ok. 3600 m3, a po
   zagęszczeniu spycharką ok. 1400 m3
 pozostała pojemność 23 tys. m3 wystarczy na ok. 12 lat

Elementy zabezpieczające środowisko
 podwójne uszczelnienie: glina uplastyczniona, wykładzina bentonitowa
 drenaż odcieków do zamkniętego zbiornika
 obwałowane kwatery
 rowy opaskowe
 monitoring środowiska – piezometry

Zagospodarowanie terenu
 ważenie odpadów na terenie bazy sprzętowej PUH
 brodzik dezynfekcyjny
 ogrodzenie terenu
 budynek socjalno-biurowy
 utwardzony plac manewrowy
 przyłącze wodociągowe i elektryczne

Eksploatacja składowiska
 według instrukcji eksploatacji
 plantowanie i zagęszczanie spycharką gąsienicową typ DT umożliwiającą zagęszczenie odpadów
   2,5-3-krotnie.
 istnieje możliwość rozbudowy składowiska
 pozytywna ocena z przeglądu ekologicznego
 roczne koszty eksploatacji 55 000 zł
           o 55000 : 900 ton = 60 zł/Mg


                                               68
Składowisko Urbanów gmina Jedlińsk

Stan formalno-prawny
 właściciel – Gmina Jedlińsk
 zarządzający – ZGK Jedlińsk
 lokalizacja – Urbanów ok. 8 km na północ od Jedlińska tuż przy granicy administracyjnej z
   gminami Stara Błotnica i Stromiec
 stan formalno prawny uregulowany
 pozwolenie na budowę BTK 8013/10/97
 pozwolenie na użytkowanie
 przegląd ekologiczny z marca 2002 r.
 instrukcja eksploatacji z listopada 2002 r.

Parametry składowiska
 rok oddania do eksploatacji 1998, zamknięcie 2012 r.
 powierzchnia całkowita 3,7 ha, 2 kwatery składowania po 0,9 ha
 projektowana pojemność 70 tys. m3
 pojemność wykorzystana ok. 17,5 tys. m3 – 25%
 ilość odpadów deponowanych rocznie ok. 4 tys. ton t.j. 16 tys. m3 a po zagęszczeniu kompaktorem
   ok. 4 tys. m3
 pozostała pojemność 52,5 tys. m3 wystarczy na ok. 13 lat
 skłądowisko ma charakter międzygminny, deponowane są w nim odpady z gmin powiatu
   radomskiego: Jedlińsk, Jastrzębia, Przytyk, Zakrzew oraz z gminy ościennej Stara Błotnica

Elementy zabezpieczenia środowiska
 podwójne uszczelnienie: geomembrana HDPE 2 mm oraz wykładzina bentonitowa
 drenaż odcieków ze zbiornikiem
 wały osłonowe
 rowy opaskowe
 zieleń ochronna
 monitoring środowiska

Zagospodarowanie terenu
 budynek socjalno-biurowy
 waga samochodowa
 brodzik dezynfekcyjny
 2-a garaże
 wiata do sortowania odpadów opakowaniowych z prasą belującą
 stanowisko do mycia pojazdów z separatorem olejów
 utwardzony plac manewrowy
 ogrodzenie z zamykaną bramą
 przyłącza elektryczne
 studnia kopana

Eksploatacja składowiska
 według instrukcji eksploatacji
 plantowanie, zagęszczanie i rozrywane odpadów kompaktorem DINO DZ03 umożliwiającym
   zagęszczenie odpadów 3,5-4-krotne
 pozytywne oceny z przeglądu ekologicznego
 studzienki do odprowadzania biogazu
Składowisko odpadów gmina Jedlnia Letnisko


                                               69
Stan formalno-prawny
 właściciel – Gmina Jedlnia Letnisko
 zarządzający – Zarząd Gminy
 lokalizacja – Cudnów, 300m od drogi Jedlnia Let. - Pionki
 stan formalno-prawny uregulowany
 pozwolenie na budowę GT – 7351/30/97
 pozwolenie na użytkowanie 1997 r.
 przegląd ekologiczny, wrzesień 2002 r.
 instrukcja eksploatacji z września 2002 r.

Parametry składowiska
 rok oddania do eksploatacji 1998, zamknięcie 2008 r.
 powierzchnia całkowita 1,7 ha, 2 kwatery 1,3 ha
 projektowana pojemność 78 tys. m3
 pojemność wykorzystana ok. 31,2 tys. m3 – 50%
 ilość odpadów deponowanych rocznie ok. 1380 ton t.j. 5522 m3 a po zagęszczeniu spycharką ok.
   2,2 tys. m3
 na składowisko dowożone są odpady wyłącznie z gminy Jedlnia Letnisko

Elementy zabezpieczenia środowiska
 uszczelnienie podłoża i skarp geomembraną HDPE 2 mm
 drenaż odcieków ze zbiornikiem
 wały osłonowe
 rów opaskowy
 zieleń ochronna
 monitoring środowiska

Zagospodarowanie terenu
 budynek socjalno-biurowy
 brodzik dezynfekcyjny
 wiata magazynowa o konstrukcji stalowej
 dwa boksy z prefabrykatów betonowych
 utwardzony plac manewrowy
 przyłącza wodociągowe i elektryczne
 brak wagi samochodowej

Eksploatacja składowiska
 według instrukcji eksploatacji
 plantowanie i zagęszczanie odpadów spycharką gąsienicową umożliwiającą zagęszczenie
   odpadów 2,5-3-krotnie lub wynajmowanym kompaktorem
 pozytywna ocena z przeglądu ekologicznego
 brak informacji o możliwościach rozbudowach
 dochód z opłat za składowanie 230 tys. zł/rok
                   230 tys. : 1380 ton = 166 zł/Mg
                   230 tys. : 5522 m3 = 42 zł/ m3
 roczne koszty eksploatacji 168,2 tys. zł/rok
           o 168,2 tys. : 1380 ton = 122 zł/Mg

Składowisko odpadów gmina Skaryszew

Stan formalno-prawny
 właściciel – Gmina Skaryszew


                                               70
   zarządzający – ZGKiM w Skaryszewie
   lokalizacja – północno-zachodnia część miasta, 2,3 km od centrum
   stan formalno-prawny uregulowany
   pozwolenie na budowę UAN-7351/24/IM/V6
   pozwolenie na użytkowanie
   przegląd ekologiczny z lipca 2002 r.
   instrukcja eksploatacji z listopada 2002 r.

Parametry Składowiska
 rok oddania do eksploatacji 1994, zamknięcie 2010 r.
 powierzchnia całkowita 2,68 ha, 2 kwatery 1,2 ha
 projektowana pojemność 47 tys. m3
 pojemność wykorzystana ok. 33,5 tys. m3 – 71%
 ilość odpadów deponowanych rocznie ok. 730 ton tj. ok. 2920 m3 a po zagęszczeniu spycharką ok.
   1170 m3
 pozostała pojemność 13,5 tys. m3 wystarczy na ok. 6 lat

Elementy zabezpieczenia środowiska
 uszczelnienie – nieprzepuszczalny grunt rodzimy oraz uplastycznione warstwy gliny o grubości
   30cm i współczynnikiem filtracji K=10-5
 drenaż odcieków z bezodpływową studzienką zbiorczą
 obwałowanie kwatery
 zieleń ochronna
 monitoring środowiska – piezometry

Zagospodarowanie terenu
 budynek socjalno-biurowy
 brodzik dezynfekcyjny
 utwardzony plac manewrowy
 kontenery KP-7 do gromadzenia odpadów surowcowych
 ogrodzenie całości prefabrykatowymi elementami żelbetonowymi
 brama wjazdowa z furtką
 brak przyłącza wodociągowego i elektrycznego

Eksploatacja składowiska
 według instrukcji eksploatacji
 plantowanie i zagęszczanie odpadów spycharką gąsienicową typu DT umożliwiającą zagęszczenie
   2,5-3-krotnie
 składowisko dozorowane
 pozytywna ocena z przeglądu ekologicznego
 istnieje możliwość rozbudowy – powierzchnia działki wynosi 2,68 ha a obecne zagospodarowanie
   mieści się na powierzchni 1,68 ha
 na składowisku deponowane są wyłącznie odpady z miasta i gminy Skaryszew
 roczny koszt eksploatacji składowiska 82,5 tys. zł
           o 82,5 tys. : 730 ton = 113 zł/Mg

Składowisko odpadów gmina Wolanów

Stan formalno-prawny
 właściciel – Gmina Wolanów
 zarządzający – Zarząd Gminy Wolanów
 lokalizacja – Bieniędzice ok. 5km na północny-zachód od Wolanowa
 stan formalno-prawny uregulowany


                                                71
   pozwolenie na budowę UAN-7351/16/2/93
   przegląd ekologiczny z czerwca 2002 r.
   instrukcja eksploatacji z czerwca 2002 r.

Parametry składowiska
 rok oddania do eksploatacji 1995, zamknięcie 2012 r.
 powierzchnia całkowita 1,51 ha, 3 kwatery 0,92 ha
 projektowana pojemność 40 tys. m3
 pojemność wykorzystana ok. – 20%
 ilość odpadów deponowanych rocznie ok. 288 ton tj. ok. 1200 m3 a po zagęszczeniu spycharką ok.
   480 m3
 pozostała pojemność wystarczy na bardzo długi okres czasu, ale pozyskiwana ilość odpadów
   pochodzi zaledwie od 20% mieszkańców, przy 100% wskaźniku obsługi składowiska o podanej
   pojemności wystarczy na ok. 6 lat

Elementy zabezpieczenia środowiska
 uszczelnienie podłoża i skarp geomembraną HDPE o grubości 1,5mm, przykrytą warstwą gliny
   grubości 50cm
 drenaż odcieków ze zbiornikiem
 wały osłonowe
 zieleń ochronna
 monitoring środowiska – piezometry

Zagospodarowanie terenu
 budynek socjalno-biurowy
 brodzik dezynfekcyjny
 boksy na surowce wtórne
 utwardzony plac manewrowy
 ogrodzenie terenu
 brak przyłącza wodociągowego i elektrycznego
 brak wagi samochodowej

Eksploatacja składowiska
 według instrukcji eksploatacji
 plantowanie i zagęszczanie odpadów spycharką gąsienicową typu DT-75 umożliwiającą
   zagęszczenie odpadów 2,5-3-krotnie
 składowisko dozorowane
 pozytywna ocena z przeglądu ekologicznego
 nie istnieje możliwość rozbudowy składowiska
 na składowisku deponowane są wyłącznie odpady z gminy Wolanów
 roczny koszt eksploatacji składowiska 20 tys. zł
           o 20 tys. : 288 ton = 70 zł/Mg

Składowisko Zębiec, gmina Iłża, obiekt należący do Zakładów Górniczo-Metalowych „ZĘBIEC”
S.A. w Zębcu.

Stan formalno-prawny
 właściciel – Zakłady Górniczo-Metalowe „Zębiec” w Zębcu S.A.
 zarządzający – jw.
 lokalizacja – Zębiec gmina Iłża w b. Kopalni Piasku Zębiec
 stan formalno-prawny uregulowany
 pozwolenie na budowę z 17.09.1985 r.
 pozwolenie na użytkowanie z 25.03.1988 r.


                                                72
       przegląd ekologiczny z czerwca 2002 r.
       instrukcja eksploatacji luty 2002 r.

Parametry składowiska
 rok oddania do eksploatacji 1985, zamknięcie 2012 r.
 powierzchnia całkowita 2,08 ha
 projektowana pojemność 62 tys. m3
 pojemność wykorzystana 99 tys. Mg
 ilość odpadów deponowanych rocznie ok. 230 Mg

Elementy zabezpieczenia środowiska
 część przeznaczona do składowania odpadów kalcytowych z produkcji bentonitu i odpadów
   komunalnych-gospodarczych uszczelniona jest naturalna warstwą gliny i iłów
 część przeznaczona do składowania odpadów powstających przy produkcji piasków powlekanych
   żywicą uszczelniona jest dodatkowo folią polietylenową
 odcieki nie występują w związku z czym brak jest drenażu odcieków i instalacji odgazowania
 monitoring wód podziemnych co 3 miesiące oraz badanie struktury składu i masy odpadów 1x w
   roku
 groble ziemne
 pas zieleni ochronnej o szerokości 35-50 m.

Zagospodarowanie terenu
 nasypy odcinające dostęp osobom nieupoważnionym
 dwa solidne szlabany zamykane na klucz
 waga samochodowa
 ok. 1/3 powierzchni leja poeksploatacyjnego kopalni została przeznaczona na składowisko FSC
   Starachowice – w ostatnich latach zostało zapełnione, teren zrekultowywano i zalesiono

Eksploatacja składowiska
 według instrukcji eksploatacji
 odpady komunalne rozplantowywane są spycharką gąsienicową, a następnie pokrywane 20-30 cm
   warstwą odpadów z produkcji bentonitu i ziemią
 odpady z produkcji piasków powlekanych nie są przysypywane ziemią
 pozytywna ocena z przeglądu ekologicznego

Wykaz składowisk położonych na terenie powiatu radomskiego przedstawia poniższa tabela:

Tabela 35. Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne na terenie powiatu radomskiego
l.p.       Lokalizacja         Właściciel                                            Decyzje
   1       Gm. Iłża            Urząd Miasta Iłża            Decyzja Starosty Radomskiego zatwierdzająca instrukcję
           m. Jedlanka Stara   Zarządzający:                eksploatacji z dn. 31.12.2002 r. ROŚ.I-O-7644/230/2002,
                               Przedsiębiorstwo Komunalne   Decyzja dostosowawcza Starosty Radomskiego z dn.
                               P.U.H. Jednoosobowa Spółka   12.12.2003 r. Zn. ROŚ.I-O-7644/188/2003,
                               Gminy z o.o.                 Decyzja Starosty Radomskiego z dn.21.11.2005 r. Zn.
                               Ul. Przy Malenie 11          ROŚ.7644-O-/160/2005 r. zezwalająca na
                               27 – 100 Iłża                unieszkodliwianie odpadów
    2      Gm. Jedlińsk        Urząd Gminy Jedlińsk         Decyzja Starosty Radomskiego z dn. 31.12.2002 r. Zn.
           m. Urbanów          Zarządzający:                ROŚ.I-O- 7644/231/2002 zatwierdzająca instrukcję
                               Zakład Gospodarki            eksploatacji,
                               Komunalnej                   Decyzja Wojewody Mazowieckiego w sprawie
                               ul. Ogrodowa 51              zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie
                               26 – 660 Jedlińsk            odzysku i unieszkodliwiania odpadów z dnia 2.11.2005 r.
                                                            zn. WŚR-R-6621/5/05
    3      Gm. Skaryszew       Urząd Miasta i Gminy         Decyzja Starosty Radomskiego z dn. 31.12.2002 r. Zn.



                                                      73
l.p.    Lokalizacja           Właściciel                                             Decyzje
        m. Skaryszew          Skaryszew                      ROŚ.I-O-7644/229/2002 zatwierdzająca instrukcję
                              Zarządzający:                  eksploatacji,
                              Zakład Gospodarki              Decyzja dostosowawcza Starosty Radomskiego z dn.
                              Komunalnej                     15.12. 2003 r. Zn. ROŚ.I-O-7644/191/2003,
                              i Mieszkaniowej ul.            Decyzja Starosty Radomskiego z dn. 24.04.2003 r. Zn.
                              Piaseckiego 15                 ROŚ.I-O-7644/51/2003 zezwalająca na
                              26 – 640 Skaryszew             unieszkodliwianie odpadów

    4   Gm. Wolanów           Urząd Gminy Wolanów            Decyzja Starosty Radomskiego z dn. 31.12.2002 zn.
        m. Bieniędzice        26 -625 Wolanów                ROŚ.I-O-7644/133/2002 zatwierdzająca instrukcję
                                                             eksploatacji składowiska,
                                                             Decyzja dostosowawcza Starosty Radomskiego z dn.
                                                             12.12. 2003 r. Zn. ROŚ.I-O-7644/189/2003,
    5   Gmina Iłża            Zakłady Górniczo-Metalowe      Decyzja Starosty Radomskiego z dn. 17.02.2003 zn.
        m. Zębiec             „ZĘBIEC” S.A. w Zębcu          ROŚ.I-O-7644/22/2003 zatwierdzająca instrukcję
                              27 – 200 Starachowice          eksploatacji składowiska,
                                                             Decyzja dostosowawcza Starosty Radomskiego z dn.
                                                             12.12. 2003 r. Zn. ROŚ.I-O-7644/187/2003,
                                                             Decyzja Starosty Radomskiego z dn. 04.07.2003 r. Zn.
                                                             ROŚ.I-O-7644/84/2003 zezwalająca na
                                                             unieszkodliwianie odpadów

Ponadto, na terenie powiatu znajdują się cztery zamknięte i częściowo zrekultywowane składowiska
odpadów:




Tabela 36. Wykaz nieczynnych składowisk odpadów na terenie powiatu radomskiego
Lp.            Nazwa                 Lokalizacja         Data zamknięcia        Data zakończenia prac
                                                                                   rekultywacyjnych
1       Składowisko odpadów      Przytyk             29.02.2000r.           31.12.2003 r.
        komunalnych
2       Składowisko odpadów      m. Kol. Rzeczków    Styczeń 2002 r.        Termin określony w decyzji -
        innych niż               Gm. Wierzbica                              31.12.2008 r.
        niebezpieczne i
        obojętne
3       Składowisko odpadów      Miasto Pionki       Grudzień 2004 r.       Termin określony decyzją –
        innych niż                                                          31.12.2007 r.
        niebezpieczne i
        obojętne
4       Składowisko odpadów      m. Cudnów Gm.       Kwiecień 2006 r.       Termin określony decyzją -
        innych niż               Jedlnia Letnisko                           31.12.2008 r.
        niebezpieczne i
        obojętne




                                                    74
Tabela 37. Wykaz składowisk przeznaczonych do zamknięcia i rekultywacji (od 2006 do 2012r.)
Lp.            Nazwa               Lokalizacja      Przewidywany termin    Przewidywany termin
                                                    zamknięcia             rekultywacji
1        Składowisko           Miasto Skaryszew     wg WPGO - 2009 r.      2012
        odpadów innych niż                          wg zarządzającego –
        niebezpieczne i                             2010
        obojętne
2        Składowisko           m. Urbanów           wg WPGO 2012 r.        Termin nieustalony
        odpadów innych niż     Gm. Jedlińsk         wg zarządzającego –
        niebezpieczne i                             2016
        obojętne
3        Składowisko           m. Jedlanka Stara    2012                   Termin nieustalony
        odpadów innych niż     Gm.Iłża
        niebezpieczne i
        obojętne
4        Składowisko           m. Bieniędzice       2012                   Termin nieustalony
        odpadów innych niż     Gm.Wolanów
        niebezpieczne i
        obojętne

Na terenie powiatu w latach 70-tych zlokalizowano 3 mogilniki zawierających przeterminowane
środki ochrony roślin. Dwa z nich – w miejscowości Suskowola, gmina Pionki oraz w miejscowości
Duży Las, gmina Przytyk zostały już zlikwidowane. Pozostał jeszcze jeden mogilnik zlokalizowany
w gminie Iłża. Szacunkowa ilość odpadów pozostałych do usunięcia wynosi 0,1 Mg.

Mogilnik w Dużym Lesie zlikwidowano w grudniu 2006 roku. Źródłami finansowania likwidacji
mogilników były Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Fundusz Leśny.

Zakres likwidacji mogilnika w Dużym Lesie obejmował:

     otwarcie zbiorników betonowych, wydobycie odpadów o kodzie 020108*, zapakowanie odpadów
      do atestowanych pojemników, przetransportowanie do miejsca unieszkodliwienia oraz ich
      termiczne unieszkodliwienie w spalarni posiadającej stosowane zezwolenie.
     wydobycie zbiorników betonowych o kodzie 170106*, ich rozkruszenie i unieszkodliwienie.
     wydobycie zanieczyszczonego gruntu o kodzie 170503* i jego unieszkodliwienie.
     wykonanie badań gruntu z terenu mogilnika (15 szt.) i wody z istniejących piezometrów (4 szt.) na
      zawartość pestycydów.
     wypełnienie czystą ziemią miejsc po usunięciu odpadów niebezpiecznych i wyrównanie terenu.
     wykonanie dokumentacji końcowej.

Łącznie wydobyto i unieszkodliwiono 60,00 Mg przeterminowanych środków ochrony roślin oraz
wydobyto do unieszkodliwienia 58,90 Mg ziemi (odpad 170503*). Pozostałe po likwidacji mogilnika
konstrukcje betonowe zostały wydobyte, oczyszczone z pozostałości po pestycydach, pokruszone do
odpowiedniej wielkości i wywiezione na składowisko odpadów niebezpiecznych w Zgierzu (EKO-
BORUTA). Łącznie wydobyto do unieszkodliwienia 130,52 Mg gruzu betonowego (odpad 170106*).

Rozmieszczenie instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów na terenie powiatu radomskiego
przedstawia poniższy rysunek:




                                                   75
 Rysunek 5. Rozmieszczenie instalacji i obiektów do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów na terenie
                                         powiatu radomskiego


4.9. IDENTYFIKACJA PROBLEMÓW W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI
    KOMUNALNYMI

Podsumowując stan aktualnej gospodarki odpadami na terenie powiatu radomskiego, można wyróżnić
jej mocne i słabe strony.




                                                 76
Mocne strony

   objęcie zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych ponad 60% mieszkańców powiatu,
   wprowadzone rozwiązania w zakresie zbiórki i transportu komunalnych odpadów zmieszanych,
   wprowadzone selektywne zbieranie odpadów systemem pojemnikowym i workowym,
   wzrastająca systematycznie efektywność selektywnego zbierania odpadów,
   wprowadzona selektywne zbieranie niektórych rodzajów odpadów niebezpiecznych,
   kompostowanie części odpadów ulegających biodegradacji przez mieszkańców we własnym
    zakresie, na terenie posesji,
   prowadzona systematycznie edukacja ekologiczna w placówkach oświatowych,
   systematyczna likwidacja „dzikich” wysypisk,
   zamykanie kolejnych składowisk odpadów nie spełniających wymogów ochrony środowiska,
   możliwość korzystania z obiektów i instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów
    (sortownie, kompostownie, składowiska),
   Starosta Radomski wydał szereg decyzji firmom z poza terenu uprawnionym do demontażu
    i unieszkodliwiania pokryć azbestowych,
   odpady weterynaryjne i padlina transportowane są do zakładów utylizacyjnych, na podstawie
    umów zawieranych przez poszczególne gminy z uprawnionymi przedsiębiorcami.
   gospodarka odpadami poprodukcyjnymi z sektora gospodarczego należy do obowiązków
    prowadzących działalność podmiotów gospodarczych, tak w zakresie minimalizacji odpadów jak
    i gromadzenia, wywozu oraz wykorzystywania lub unieszkodliwiania. Na tę okoliczność
    podmioty muszą uzyskać decyzję Starosty lub Wojewody, przekazywać roczne sprawozdania
    Marszałkowi Wojewódzkiemu, a Delegatura WIOŚ prowadzić monitoring oraz inspekcje
    kontrolne
   zwiększyła się liczba decyzji związanych z wytwarzaniem i gospodarowaniem odpadami dla
    podmiotów prywatnych,


Słabe strony

   nie funkcjonuje system gospodarki odpadami komunalnymi rozumiany jako zintegrowany
    kompleks działań ukierunkowany na planowe osiągnięcie zamierzonego celu,
   brak pełnego wykorzystania instrumentów prawnych będących w gestii administracji
    samorządowej gminnej,
   zróżnicowane zaangażowanie władz poszczególnych gmin w kreowanie i rozwój lokalnych
    systemów gospodarki odpadami komunalnymi,
   gminy, ze względu na wielkość i potencjał, nie mogą skutecznie kreować i wdrażać
    autonomicznych systemów gospodarki odpadami komunalnymi szczególnie w zakresie odzysku
    i unieszkodliwiania - wskazane byłoby tworzenie związków celowych,
   część mieszkańców powiatu nie ma podpisanych umów z podmiotami uprawnionymi do
    odbierania odpadów komunalnych,
   niedostosowanie sposobu prowadzenia selektywnego zbierania odpadów do warunków
    i możliwości lokalnych,
   brak zorganizowanego systemu pozyskiwania odpadów niebezpiecznych pochodzących
    z odpadów komunalnych,
   odpady niebezpieczne wytwarzane w małej przedsiębiorczości handlowo-usługowej
    w znacznym stopniu trafiają do strumienia odpadów komunalnych,
   duży odsetek składowanych i nieprzetworzonych odpadów, przy braku stosowania innych metod
    odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
   niedostateczna świadomość ekologiczna mieszkańców, szczególnie z zakresie gromadzenia
    odpadów zmieszanych i selektywnego zbierania,




                                             77
   żadna z gmin powiatu nie wprowadziła systemu pozyskiwania i zagospodarowania
    pozaskładowiskowego odpadów biodegradowalnych (od ludności, z terenów zieleni, z rolnictwa,
    z oczyszczalni ścieków). W/w rodzaje odpadów trafiają na składowiska lub są
    zagospodarowywane rolniczo bez obróbki wstępnej, z wyjątkiem niewielkiej części odpadów
    kompostowanej przez właścicieli nieruchomości na posesjach,
   stałym problemem gmin jest występowanie dzikich wysypisk, zgłaszają ten problem gminy
    i WIOŚ, a wynika on z niedostatecznego stopnia obsługi mieszkańców zorganizowanym
    systemem wywozu,
   większość wytworzonych osadów z komunalnych oczyszczalni ścieków trafia na składowiska,
    a część do rekultywacji gruntów lub nawożenia terenów zielonych bez wstępnego przetworzenia –
    kompostowania,
   w powiecie radomskim jak na razie brak jest ogólnego wykazu obiektów zawierających pokrycia
    dachowe z płyt azbestowo-cementowych oraz brak informacji o wymianie pokryć,
   brak mechanizmów dofinansowania usuwania azbestu dla indywidualnych gospodarstw
    domowych,
   niedostateczny rozwój i brak efektywności systemów selektywnego zbierania odpadów
    opakowaniowych w gminach powiatu radomskiego,
   nierozwiązanym problemem są małe ilości olejów odpadowych powstające w dużym
    rozproszeniu, głównie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw i indywidualnych
    użytkowników,
   niedostatecznie funkcjonuje zbieranie baterii i akumulatorów małogabarytowych, głownie ze
    względu na niską świadomość społeczeństwa oraz brak dostatecznie rozbudowanej sieci punktów
    zbierania. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że odpady te powstają w dużym rozproszeniu.
    Powszechną praktyką usuwania zużytych baterii jest zarówno z gospodarstw domowych jak
    i podmiotów gospodarczych jest pozbywanie się ich do strumienia odpadów komunalnych,
   za najważniejszy problem związany z postępowaniem z pojazdami wycofanymi z eksploatacji
    uznano tzw. „szarą strefę”, do której zgodnie z szacunkami FORS (Stowarzyszenie Forum
    Recyklingu Samochodów), trafia 9 z 10 samochodów. Takie postępowanie wynika przede
    wszystkim z niskiej świadomości ekologicznej właścicieli pojazdów, którzy nie zdają sobie
    sprawy z ciążących na nich obowiązków lub świadomie je lekceważą,
   niedostatecznie rozwinięty jest system selektywnego zbierania zużytych opon, istnieją możliwości
    techniczne zapewniające odzysk lub unieszkodliwienie (poza składowaniem) całego strumienia
    wytworzonych odpadów. Problemem jest nielegalne spalanie części zużytych opon oraz
    deponowanie na składowiskach,
   brak prawidłowo funkcjonującego systemu monitorowania ilości wytwarzanych odpadów
    medycznych w indywidualnych praktykach lekarskich,
   brak prawidłowo funkcjonującego systemu monitorowania ilości wytwarzanych odpadów
    weterynaryjnych w gabinetach prywatnych,
   brak wiarygodnych i rzetelnych danych dotyczących rynku sprzętu elektrycznego
    i elektronicznego,
   brak wtórnego obiegu przestarzałego sprzętu elektrycznego i elektronicznego,
   system zbierania odpadów budowlanych i remontowych nie obejmuje wszystkich wytwórców,
    brak modułu zbierania odpadów z grupy 17 z gospodarstw domowych,
   odpady z grupy 17 nie zawsze są zbierane w sposób selektywny, umożliwiający ich
    zagospodarowanie,
   w niewystarczający sposób postępuje organizacja systemu zbierania, gromadzenia i transportu
    odpadów powstających w sektorze małych i średnich przedsiębiorców oraz rozpoznanie stanu
    aktualnego gospodarki odpadami w małych i średnich podmiotach gospodarczych,
   występują trudności w monitorowaniu stanu gospodarki odpadami ze względu na
    zdywersyfikowany system zbierania informacji nt. gospodarki odpadami (na podstawie szeregu
    aktów prawnych, przez wiele instytucji zarówno drogą administracyjną, jak i badań
    statystycznych, przy użyciu różnych metodyk),
   niski poziom pozyskiwania środków unijnych oraz z innych dostępnych źródeł finansowania przez
    podmioty gospodarcze i jednostki samorządowe.


                                                78
        5.    PROGNOZA ZMIAN W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI


5.1. PROGNOZA OGÓLNA

Na ilość, jakość i rodzaje odpadów wytwarzanych na terenie powiatu radomskiego odpadów wpływać
będzie wielu czynników. Spośród nich największe znaczenie będą miały czynniki demograficzne,
społeczne, prawne i ekonomiczne.

Liczba mieszkańców powiatu radomskiego kształtuje się obecnie na poziomie 145 389 osób (dane
GUS, 2007 r.). W perspektywie kilku – kilkunastu lat liczba ta uzależniona będzie od: przyrostu
naturalnego i skali migracji. Szacuje się, że liczba ludności powiatu w 2015 roku wzrośnie w stosunku
do 2006 o co najmniej 6 000 osób, co oznacza wartość około 151 400 osób.

Zmiany w ilości i jakości odpadów wytwarzanych w Powiecie w perspektywie czasowej do 2015 roku
zależeć będą przede wszystkim od rozwoju poszczególnych gałęzi usług. Prognozuje się dalszy rozwój
gospodarczy. Wyższy poziom dochodów będzie wpływał na wzrost ilości wytwarzanych odpadów.

Zakłada się, że przez najbliższe kilka lat dominować będą wśród ludności postawy konsumpcyjne,
wysoce „odpadogenne”, następnie zaś, stopniowo, coraz częściej obserwować będzie się postawy
proekologiczne, skutkujące np.: dalszym wzrostem poziomu zbiórki selektywnej. Uwidoczni się to
również m.in. spadkiem ilości tworzyw sztucznych na korzyść ilości szkła i wyrobów z drewna czy
innych materiałów, przede wszystkim materiałów podatnych na recyrkulację (szkło) czy łatwo
degradowalnych – jak papier czy drewno. Nastąpi rozwój rynku prasowego, a to w konsekwencji
wpłynie także na wzrost ilości papieru w odpadach. Następować będzie także rozwój sieci
gastronomicznej, co spowoduje równocześnie powstawanie zwiększonej ilości odpadów ulegających
biodegradacji.

Nastąpi wzrost budownictwa oraz w szczególności prac remontowo-budowlanych, co z drugiej strony
zaowocuje wzrostem ilości odpadów poremontowych (w tym gruzu). Z poprawą warunków życia
wzrastać będzie średnia wieku mieszkańców powiatu, co spowoduje większe zapotrzebowanie na
usługi medyczne. Skutkiem tego będzie wzrost ilości odpadów ze służby zdrowia.

Z drugiej strony, rozszerzenie kontroli w zakresie gospodarki odpadami oraz doskonalenia metod
inspekcji przez upoważnione organy i instytucje spowoduje wykrycie odpadów nie wykazywanych
obecnie w statystyce.

Czynnikami ograniczającymi wzrost odpadów na terenie powiatu będą:

   duży udział zabudowy niskiej – jednorodzinnej,
   przepisy prawne nakładające kosztowne obowiązki na zbierających odpady i ich egzekucja,
   ciągły wzrost świadomości ekologicznej,
   wzrastający koszt unieszkodliwiania odpadów (podwyższanie tzw. opłaty marszałkowskiej za
    składowanie odpadów).

Wszystkie wyżej wymienione czynniki są ze sobą ściśle powiązane. W celu obniżenia kosztów
usunięcia odpadów mieszkańcy chętniej włączą się do systemu selektywnej zbiórki oraz
zagospodarowywania odpadów organicznych.

W zakresie transportu ewentualne zmiany dotyczyć będą przede wszystkim:



                                                 79
     jakości sprzętu technicznego (samochodów „śmieciarek”), które podlegają ciągłej ewolucji
      w kierunku obniżenia jednostkowych kosztów eksploatacji oraz uciążliwości dla mieszkańców
      i środowiska (obniżenia hałasu i emisji spalin),
     optymalizacji transportu w kierunku zmniejszenia uciążliwości dla ruchu drogowego
      i mieszkańców oraz poprawienia wskaźników ekonomicznych.

W zakresie technologii odzysku oczekiwany jest rozwój technologii związanych z:

     recyklingiem organicznym odpadów ulegających biodegradacji,
     recyklingiem surowców wtórnych.

W zakresie technologii unieszkodliwienia odpadów:

     stopniowe eliminowanie         z    systemów       gospodarki    odpadami   składowania     odpadów
      nieprzetworzonych.

5.2. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW KOMUNALNYCH

Ilość i skład morfologiczny odpadów komunalnych będzie się zmieniał w miarę rozwoju
gospodarczego i wzrostu zamożności społeczeństwa.

Podczas prac nad aktualizacją przyjęto 8 letni okres planowania z podziałem na dwie perspektywy
czasowe: krótkoterminową (do 2011 roku) i długoterminową (do 2015 roku). Stąd też prognozy
opracowano dla dwóch horyzontów czasowych: 2011 i 2015 roku.

Za Kpgo 2010 przyjęto następujące założenia:

     nie będą następowały istotne zmiany składu morfologicznego wytwarzanych odpadów
      komunalnych,
     wzrost wskaźników ilościowych wytwarzanych odpadów kształtował się będzie na poziomie 5%
      w okresach 4 letnich,
     nastąpi wzrost poziomu selektywnego zbierania odpadów do 10 % w 2011 r. i 20% w 2015 r.,
      co spowoduje zmiany ilości i składu odpadów niesegregowanych; zmniejszy się w nich głównie
      zawartość papieru, tworzyw, szkła i metali.

Prognozowana ilość odpadów komunalnych wytwarzanych w latach 2011 i 2015 wynosić będzie:
            Tabela 38. Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych (Mg) w latach 2011 - 2015
                                                                                    Ilość odpadów (Mg)
    Kod odpadu                                Rodzaj                                      w latach
                                                                                   2011            2015
20 01            Odpady komunalne segregowane i zbierane selektywnie                    3 000          6 000
20 02            Odpady z ogrodów i parków                                              1 200          1 260
20 03 01         Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne                           36 400         37 000
20 03 02         Odpady z targowisk
                                                                                        250             260
20 02 03         Odpady z czyszczenia ulic i placów
20 03 07         Odpady wielkogabarytowe                                               1 700           1 800
                                                                       RAZEM                      42 550 Mg




5.3.       PROGNOZA            ILOŚCI        WYTWARZANYCH               ODPADÓW         ULEGAJĄCYCH
      BIODEGRADACJI




                                                       80
Prognoza wytwarzania odpadów ulegających biodegradacji w latach 2011 i 2015 podana została
w poniższej tabeli.
              Tabela 39. Prognoza wytwarzania odpadów ulegających biodegradacji (Mg)
                                    Rodzaj                                     Ilość (Mg) w latach
                                                                               2011          2015

Odpady kuchenne ulegające biodegradacji                                          8 300         8 700
Odpady zielone                                                                    1 200         1 260
Papier i tektura                                                                 5 020          5 270
Drewno                                                                             540            570
                                                                  RAZEM      15 060 Mg     15 800 Mg



5.4. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH ZE
    STRUMIENIA ODPADÓW KOMUNALNYCH

Prognozowana ilość odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych wytwarzanych
w latach 2011 i 2015 na terenie powiatu radomskiego wynosić będzie:

   2011 rok - 180 Mg,
   2015 rok - 190 Mg.


5.5. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH
Wytwarzanie odpadów niebezpiecznych zależeć będzie od wielu czynników, głownie ekonomicznych
i prawnych. Czynnikami wpływającymi na ilości wytwarzanych odpadów niebezpiecznych będą:

   zmiany w technologiach produkcji prowadzące do minimalizacji ilości wytwarzania odpadów
    niebezpiecznych,
   zmiany w technologiach produkcji prowadzące do zagospodarowywania określonych rodzajów
    odpadów w procesach produkcyjnych zakładów,
   powstanie nowych podmiotów gospodarczych, będących wytwórcami odpadów niebezpiecznych,
   upadłość firm produkcyjnych lub zmiany kierunku działalności.

Prognozowanie ilości wytwarzanych odpadów w dłuższych horyzontach czasowych jest trudne i może
być obarczone dużym błędem. Porównując jednak ilości wytworzonych odpadów niebezpiecznych na
przestrzeni lat 2000-2006 można założyć wzrost ilości wytwarzania na poziomie kilkudziesięciu
Mg/rok.

Prognozuje ilość wytwarzanych odpadów niebezpiecznych na następującym poziomie:

   2011 r.     -       120 Mg/rok,
   2015 r.     -       150 Mg/rok.


5.6. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH OLEJÓW ODPADOWYCH
W związku ze spadkiem zapotrzebowania na oleje smarowe świeże, spowodowanym m.in.
zwiększeniem czasu eksploatacji olejów, nastąpi prawdopodobnie spadek możliwych do pozyskania
olejów odpadowych.

Prognozuje się następujące ilości olejów odpadowych możliwych do pozyskania:



                                               81
   2011 r.            –       10 Mg/rok,
   2015 r.            –       15 Mg/rok.

Szacuje się, że ilość olejów odpadowych pochodzących ze źródeł rozproszonych (m. in. ze stacji
demontażu pojazdów), nie objętych obecnie zbieraniem przez Organizacje Odzysku, może
kształtować się na poziomie ok. 50 Mg rocznie w roku 2015.


5.7. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ZUŻYTYCH BATERII I AKUMULATORÓW
Szacuje się, że w następnych latach zauważalna będzie nieznaczna tendencja wzrostowa w zakresie
wytwarzania zużytych baterii i akumulatorów, z uwagi m. in. na fakt, że obecnie mieszkańcy Polski
zużywają ok. 60% baterii pierwotnych w stosunku do zużycia baterii pierwotnych przez mieszkańców
Unii Europejskiej. Wzrośnie skuteczność systemu zbierania baterii i akumulatorów ze źródeł
rozproszonych.

Prognozuje się następujące ilości zużytych baterii i akumulatorów możliwych do pozyskania:

   2011 r.            –       10 Mg/rok,
   2015 r.            –       12 Mg/rok.


5.8.  PROGNOZA ILOŚCI                WYTWARZANYCH             ODPADÓW         MEDYCZNYCH           I
    WETERYNARYJNYCH
Przyjmując wzrost ilości udzielanych porad medycznych o ok. 1% rocznie, prognoza ilości
powstających odpadów medycznych w lecznictwie otwartym (poradnie i praktyki lekarskie)
przedstawia się następująco:

   2011 r.    –       19 Mg/rok odpadów,
   2015 r.    –       20 Mg/rok odpadów.

Wzrost ilości powstających odpadów medycznych w lecznictwie otwartym jest spowodowany faktem
starzenia się społeczeństwa w naszym kraju. Szacuje się, że do 2015 r. nastąpi ok. 25% wzrost liczby
osób po 65 roku życia. Biorąc pod uwagę postępujący proces starzenia się społeczeństwa należy
spodziewać się w przyszłości wzrostu liczby hospitalizacji oraz związanej z tym większej ilości
odpadów medycznych.

Szacuje się, że ilość odpadów weterynaryjnych niebezpiecznych kształtuje się na poziomie ok. 10%
niebezpiecznych odpadów medycznych. Zatem ilość niebezpiecznych odpadów weterynaryjnych
w latach 2011-2015 będzie wahała się w granicach 0,2 Mg.


5.9.   PROGNOZA            ILOŚCI   WYTWARZANYCH            POJAZDÓW         WYCOFANYCH           Z
    EKSPLOATACJI
Na prognozę ilości wycofanych samochodów, poza ilością rejestrowanych i wyrejestrowanych
samochodów, ma wpływ kilka innych czynników, m. in.: wartość wskaźnika ilości osób
przypadających na 1 samochód oraz prognozy demograficzne. W miarę rozwoju gospodarki i wzrostu
zamożności społeczeństwa liczba pojazdów, a więc także liczba pojazdów wycofanych z eksploatacji
będzie systematycznie wzrastać. Obserwowane będzie zjawisko wymiany starszych modeli pojazdów
na nowsze, co również przyczyni się do wzrostu ilości pojazdów wycofanych z eksploatacji.




                                                82
Prognozując ilość złomowanych pojazdów należy uwzględnić powszechne w ostatnich latach
sprowadzanie starych samochodów z zagranicy oraz średni czas użytkowania pojazdu, który na
podstawie danych ze stacji demontażu, wynosi w warunkach polskich około 15 lat.

Prognozowane ilości pojazdów wycofanych z eksploatacji będą kształtować się na poziomie:

   2011 r.    –       500 Mg/rok,
   2015 r.    –       600 Mg/rok.

5.10. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANEGO ZUŻYTEGO SPRZĘTU ELEKTRYCZNEGO I
    ELEKTRONICZNEGO (RÓWNIEŻ SPRZĘT ZAWIERAJĄCY SUBSTANCJE
    ZUBAŻAJACE WARSTWĘ OZONOWĄ)
Dynamika przyrostu odpadów elektrycznych i elektronicznych jest trzykrotnie wyższa niż pozostałych
odpadów. W oparciu o badania prowadzone w UE zakłada się, że ilość tych odpadów będzie wzrastać
w skali roku o 3-5% w skali roku (przy 5% tempie wzrostu masy wprowadzanego sprzętu na rynek).

Zakładając również czas eksploatacji sprzętu elektrycznego i elektronicznego na poziomie 8-12 lat
można prognozować, że ilość zużytego sprzętu (ogółem) będzie wynosić:

   2011 r.    –       800 Mg/rok,
   2015 r.    –       1 000 Mg/rok.


5.11. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW ZAWIERAJĄCYCH AZBEST
Zgodnie z „Programem usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium
Polski” przyjętym przez Radę Ministrów RP w dniu 14 maja 2002 r. szacowana ilość wyrobów
zawierających azbest wynosząca 15 mln Mg powinna być usunięta do końca 2032 r. Natomiast do
2015 r. powinno być usunięte ok. 50% ilości odpadów zawierających azbest.

Prognozowane ilości odpadów zawierających azbest będą kształtować się na poziomie:

   do 2011 r. –       2 000 Mg,
   do 2015 r. –       4 000 Mg.


5.12. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ZUŻYTYCH OPON
Ilość zużytych opon będzie stale wzrastać, w tempie proporcjonalnym do wzrostu ilości pojazdów
mechanicznych. Prognoza ta do roku 2015 przedstawia się następująco:

   2011 r. – 20 Mg/rok,
   2015 r. – 40 Mg/rok.


5.13. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW Z BUDOWY, REMONTÓW I
    DEMONTAŻU OBIEKTÓW BUDOWLANYCH ORAZ INFRASTRUKTURY DROGOWEJ

Ilość wytworzonych odpadów uzależniona jest od rozwoju lub recesji w poszczególnych sektorach
gospodarki, a w szczególności w budownictwie, drogownictwie i kolejnictwie. Prognozuje się
następujący wzrost ilości wytwarzanych odpadów:

   2011 r. – 3 000 Mg/rok,
   2015 r. - 4 000 Mg/rok.


                                               83
5.15. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH KOMUNALNYCH OSADÓW ŚCIEKOWYCH

Na ilość osadów wytwarzanych mają wpływ dwa zasadnicze czynniki: zmiany demograficzne oraz
realizacja inwestycji z zakresu budowy i rozbudowy sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczania ścieków.
Przewiduje się stały wzrost stopnia skanalizowania powiatu.

Zakłada się, że do 2015 r. wszystkie aglomeracje o RLM wynoszącej ≥ 2000 będą wyposażone
w systemy kanalizacji zbiorczej. Ponadto w wykonanej w 2005 r. aktualizacji KPOŚK zakłada się
wyposażenie w systemy kanalizacji zbiorczej aglomeracji w gminach wiejskich o zabudowie
rozproszonej, w tym gminach wiejskich w otoczeniu dużych miast (wzrost liczby aglomeracji <15000
RLM i przyrost RLM w aglomeracjach >15000 RLM).

Dane dotyczące planowanej budowy oczyszczalni ścieków na terenie powiatu radomskiego do roku
2015 zawarte są w poniższej tabeli.

            Tabela 40. Planowane do realizacji oczyszczalnie ścieków na terenie powiatu radomskiego
                                               (wg KPOŚK, 2006)
                                                                          Docelowa przepustowość
    Lp.            Nazwa gminy              Oczyszczalnia
                                                                                  (m3/d)
     1        Jedlińsk                 Jedlińsk                                                       1000


Ponadto, przewidziana jest rozbudowa lub modernizacja (związana z koniecznością zwiększenia
przepustowości) następujących obiektów:

         Tabela 41. Planowane do rozbudowy lub modernizacji istniejące oczyszczalnie na terenie powiatu
                                       radomskiego(wg KPOŚK, 2006)
    Lp.             Nazwa gminy               Oczyszczalnia                Docelowa przepustowość
                                                                                   (m3/d)
1            Jedlińsk                    Jedlińsk                                                      400
2            Skaryszew                   Skaryszew                                                    1920
3            Iłża                        Iłża                                                         1373
4            Jedlnia Letnisko            Jedlnia                                                       545
5            Pionki                      Pionki                                                       4401


Jakość osadów podlegać będzie zmianom w zależności od składu chemicznego i charakterystyki
sanitarno – biologicznej oczyszczanych ścieków.

Jednocześnie, dążyć się będzie do wdrażania takich technologii oczyszczania ścieków, które
wyeliminują większość zanieczyszczeń typu chemicznego zawartych w ściekach. Zanieczyszczenia te
trafią jednak do osadów ściekowych, pogarszając ich parametry i utrudniając przyrodnicze
zagospodarowanie.

Stan sanitarny osadów zależy od stanu zdrowotnego mieszkańców wytwarzających ścieki. Polepszanie
się warunków życia mieszkańców oraz służby zdrowia spowoduje zmniejszenie stopnia skażenia
osadów ściekowych organizmami chorobotwórczymi.

Opierając się o powyższe założenia i prognozy demograficzne, szacuje się, że ilości osadów
ściekowych które zostaną wytworzone na terenie powiatu radomskiego na przestrzeni do roku 2015
będą następujące:

     2011 r. – 1 00 Mg/rok,


                                                      84
   2015 r. – 2 000 Mg/rok.


5.1.6. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH
Z uwagi na postęp technologiczny, jaki dokonał się w zakresie wytwarzania materiałów
opakowaniowych i opakowań, polegający na znacznym obniżeniu ich masy, a także ze względu na
konieczność przeprowadzania przez przedsiębiorców redukcji masy opakowań w systemach
pakowania towarów (redukcja u źródła zgodnie z normą PN-EN 13428:2005 (U) Opakowania -
Wymagania dotyczące wytwarzania i składu - Zapobieganie poprzez redukcję u źródła) w latach 2008-
2015 nie przewiduje się znaczącego wzrostu masy odpadów opakowaniowych. Prognozy zużycia
poszczególnych grup opakowań nie wskazują na potencjalne zmiany struktury odpadów
opakowaniowych. Do roku 2015 dominującymi z uwagi na masę będą odpady z tektury/papieru,
odpady ze szkła oraz odpady z tworzyw sztucznych. Wzrośnie natomiast ilość odpadów zbieranych –
zarówno przez organizacje odzysku, jak też pozyskiwanych w wyniku selektywnej zbiorki
z gospodarstw domowych.

Oszacowana masa wszystkich rodzajów opakowań (również tych nieobjętych obecnie obowiązkiem
odzysku i recyklingu) oraz elementów opakowań (np. zamknięcia, etykiety papierowe i z tworzyw
sztucznych itd.) wynosi:

   2011 r. – 1000 Mg/rok,
   2015 r. – 1200 Mg/rok.

W zakresie funkcjonującego zaplecza do segregacji i przygotowania odpadów do przetwórstwa
przewiduje się znaczną poprawę w wyposażeniu sortowni odpadów opakowaniowych (urządzenia do
rozdrabniania, prasowania, segregacji magnetycznej, sortowania optycznego czy flotacji oraz
uzdatniania stłuczki itp.) oraz wzrost liczby takich obiektów.

Wraz z udoskonalaniem metod przerobu odpadów pojawi się także możliwość odzysku odpadów
zdeponowanych dotychczas na składowiskach lub magazynowanych na terenach zakładów.


5.17. PROGNOZA ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW Z WYBRANYCH GAŁĘZI
    GOSPODARKI, KTÓRYCH ZAGOSPODAROWANIE STWARZA PROBLEMY
Przy prognozowaniu ilości i jakości odpadów wytwarzanych na terenie powiatu radomskiego wzięto
pod uwagę uwarunkowania regionalne i lokalne. Ilość wytwarzanych odpadów innych niż komunalne
oraz sposobów gospodarowania odpadami zależeć będzie od czynników gospodarczych,
demograficznych i społecznych, m.in.:
    ogólnego rozwoju gospodarczego Polski i powiatu radomskiego,
    koniunktury w poszczególnych sektorach gospodarki,
    powstawania nowych obiektów do odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
    zmian w technologiach produkcji (szczególnie dążących do minimalizacji odpadów),
    intensyfikacji kontroli oraz inwentaryzacji wytwarzanych odpadów.

Przyjmując aktualne prognozy gospodarcze, przewiduje się dalszy dynamiczny rozwój gospodarczy
w okresie co najmniej najbliższych 15 lat. Skutkować to będzie wzrostem produkcji i usług, a co za
tym idzie – wzrostem ilości wytwarzanych odpadów.

Wzrośnie przy tym procent zakładów, które wdrażać będą nowe technologie mało- i bezodpadowe,
metody Czystszej Produkcji oraz budowę własnych instalacji służących odzyskowi
i unieszkodliwianiu odpadów. W perspektywie kilku - kilkunastu lat spowoduje to relatywny spadek




                                               85
ilości wytwarzanych odpadów (w odniesieniu do wielkości produkcji) oraz zwiększenie stopnia
odzysku lub unieszkodliwiania odpadów u wytwórców.

Generalnie jednak, ilość wytwarzanych odpadów w sektorze gospodarczym będzie wzrastać.
Zakładany wzrost ilości wytwarzanych odpadów wynikać będzie z następujących czynników:

       powstawaniu nowych inwestycji i podmiotów gospodarczych – wytwórców odpadów,
       zwiększaniu produkcji lub jej asortymentu przez istniejących wytwórców odpadów,
        co w okresie poprzedzającym wprowadzeniu nowych technologii spowoduje proporcjonalny
        wzrost ilości odpadów,
       wzrostu ilości urządzeń do oczyszczania ścieków lub spalin oraz poprawy efektywności ich
        oczyszczania,
       zwiększeniu ilości odpadów rozbiórkowych i poremontowych typu budowlanego w wyniku
        przebiegu procesów restrukturyzacji przemysłu i usług.

Prognozuje się, że ilość wytwarzanych odpadów innych niż komunalne kształtować się będzie na
następującym poziomie:

   2011 r.    -      15 000 Mg/rok,
   2015 r.    -      20 000 Mg/rok.

Zmiany restrukturyzacyjne w rolnictwie spowodują prawdopodobnie zmniejszenie zatrudnienia,
wzrost produkcji na gruntach najwyższych klas oraz stopniowe przekazywanie gruntów klas słabszych
pod zalesianie lub inne cele pozarolnicze. Intensyfikacja rolnictwa spowodować może
z jednej strony wzrost ilości opakowań po pestycydach, z drugiej - w wyniku wdrażania programu
ekologizacji rolnictwa - dążyć się będzie do stosowania nawozów naturalnych. W przyszłości
znaczący wzrost produkcji rolnej i przetwórstwa należy wiązać z programem rozwoju wytwarzania
biopaliw. Należy się więc spodziewać wzrostu produkcji w przemyśle spirytusowym i tłuszczowym,
a tym samym wzrostu ilości odpadów.

Nastąpi spadek zapotrzebowania na węgiel kamienny jako nośnik energii. Wzrośnie natomiast
zapotrzebowanie na inne nośniki, które nie powodują wytwarzania dużej ilości odpadów (gaz, oleje
opałowe), w tym energii odnawialnej. Ze względu na ceny, liczyć się należy również z bardziej
racjonalnym wykorzystaniem energii przez przemysł i ludność, czego skutkiem może być
zmniejszenie ilości odpadów z energetyki. Jednocześnie, zmieni się skład odpadów z energetyki,
wskutek wdrażania kolejnych instalacji odsiarczania spalin.

Rozszerzenie kontroli w zakresie gospodarki odpadami oraz doskonalenia metod inspekcji przez
upoważnione organy i instytucje spowoduje dalsze odkrycie tzw. szarej strefy odpadowej, czyli
odpadów nie wykazywanych obecnie w statystyce. Stan taki istnieje obecnie m.in. z powodu
nieznajomości obowiązujących przepisów prawnych w dziedzinie gospodarki odpadami przez
wytwórców odpadów lub celowego zatajenia danych o wytwarzanych odpadach celem uniknięcia
odpowiednich opłat. Udział „szarej strefy odpadowej” (składającej się w przeważającej mierze
ze źródeł rozproszonych - małych zakładów produkcyjnych, rzemieślniczych i usługowych)
w wytwarzaniu odpadów ocenia się na 5 - 8% całości obecnego strumienia odpadów innych niż
komunalne i niebezpieczne.

Prognozuje się wzrost ilości odpadów poddanych procesom odzysku – o około 10% do roku 2015 oraz
unieszkodliwianych poza składowaniem – o około 5%. Niezmieniona powinna zostać ilość
magazynowanych odpadów.




                                               86
            6. PRZYJĘTE CELE W GOSPODARCE ODPADAMI

6.1. ODPADY KOMUNALNE
Wytyczając cele w gospodarce odpadami kierowano się strategią wyznaczoną w Polityce Ekologicznej
Państwa (PEP), a także wytycznymi zawartymi w Krajowym planie gospodarki odpadami 2010
i Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2007 - 2015.

Nie oznaczało to jednak mechanicznego przeniesienia poszczególnych wymogów ilościowych
z poziomu państwa, czy województwa na poziom powiatu. Przy wytyczaniu celów uwzględniono
specyfikę lokalną i ocenę możliwości zrealizowania danego celu.

Cele krótkookresowe 2008-2011

1. Wspieranie działań dla zwiększenia świadomości ekologicznej mieszkańców powiatu
   radomskiego w zakresie prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi.
2. Wspieranie działań w zakresie objęcia wszystkich mieszkańców powiatu w najkrótszym terminie
   zorganizowanym zbieraniem odpadów.
3. Wspieranie działań w zakresie objęcia wszystkich mieszkańców powiatu systemem selektywnego
   zbierania odpadów w najkrótszym terminie w zakresie:
    odpadów zielonych z parków i ogrodów,
    papieru i tektury,
    odpadów opakowaniowych ze szkła,
    tworzyw sztucznych i metali,
    odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych (w tym: zużytych baterii
        i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, przeterminowanych leków,
        chemikaliów),
    odpadów wielkogabarytowych i odpadów budowlano – remontowych.
4. Doskonalenie systemu selektywnej zbiórki celem osiągnięcia odpowiednich poziomów odzysku
   i recyklingu dla osiągnięcia odpowiednich limitów odzysku:
    odpadów wielkogabarytowych na poziomie 45% ilości wytworzonej,
    odpadów niebezpiecznych na poziomie 20% ilości wytworzonej,
    poddania odpadów opakowaniowych: odzyskowi - 60% ilości wytworzonej, recyklingowi 55
        – 80% ilości wytworzonej.
5. Wspieranie działań w zakresie ograniczenia kierowania na składowiska odpadów
   niesegregowanych i nieprzetworzonych.
6. Skierowanie w roku 2011 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie
   więcej niż 63% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
   (w stosunku do roku 1995).
7. Zamknięcie do końca 2009 r. wszystkich składowisk nie spełniających standardów UE.
8. Wspieranie działań na rzecz eliminacji praktyk nielegalnego składowania odpadów.
9. Współorganizowanie i uczestnictwo w strukturach ponadgminnych – Regionalnym Obszarze
   Gospodarki Odpadami oraz związkach ponadlokalnych, w których zakres wchodzą działania
   związane z gospodarką odpadami.

Cele długookresowe 2012-2015

1. Kontynuacja działań na rzecz zwiększenia świadomości ekologicznej mieszkańców powiatu
   radomskiego.
2. Doskonalenie systemu selektywnego zbierania w celu osiągnięcia odpowiednich poziomów
   odzysku i recyklingu dla osiągnięcia odpowiednich limitów odzysku:
        odpadów wielkogabarytowych na poziomie 65% ilości wytworzonej,
        odpadów niebezpiecznych na poziomie 35% ilości wytworzonej,



                                               87
            poddania odpadów opakowaniowych – odzyskowi 60% ilości wytworzonej, recyklingowi
             - 55% - 80% ilości wytworzonej.
3.   Wspieranie rozwoju regionalnych systemów gospodarki odpadami komunalnymi.
4.   Skierowanie w roku 2015 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie
     więcej niż 44% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
     (w stosunku do roku 1995).
5.   Wspieranie działań do składowania tylko odpadów przetworzonych (balastowych).
6.   Wspieranie działań w zakresie zmniejszania masy składowanych odpadów komunalnych do max.
     80% wytworzonych odpadów do końca 2014 r.

6.2. ODPADY NIEBEZPIECZNE

6.2.1. Oleje odpadowe

Cele krótkookresowe 2008-2011


    Uzyskanie poziomów odzysku olejów odpadowych zgodnych z obowiązującymi aktami prawnymi
    Poprawa systemu zbierania olejów odpadowych z rozproszonych źródeł wytwarzania.
    Właściwe postępowanie z olejami odpadowymi: w pierwszej kolejności odzysk poprzez
     regenerację, a jeśli jest to niemożliwe ze względu na stopień zanieczyszczenia to poddanie olejów
     odpadowych innym procesom odzysku

Cele długookresowe 2012-2015

    Utrzymanie wysokiego poziomu zbierania, odzysku (50%) i recyklingu (35%) olejów
     odpadowych.

6.2.2. Zużyte baterie i akumulatory

Cele krótkookresowe 2008-2011

1. Osiągnięcie poziomów zbierania i recyklingu (zdefiniowanych i określonych w dyrektywnie
   Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/66/WE z dnia 6 września 2006 roku ws. baterii
   i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz uchylającej dyrektywę 91/157 EWG
   (Dz. Urz. WE L 266 z 26 września 2006 roku, str. 1)) w tym:
        minimalnego poziomu recyklingu w wysokości 65% średniej wagi baterii i akumulatorów
           ołowiowo-kwasowych, w tym recykling zawartości ołowiu w najwyższym, technicznie
           możliwym do osiągnięcia stopniu przy jednoczesnym unikaniu nadmiernych kosztów
           (2010) – zgodnie z art. 12 ust. 4;
        minimalnego poziomu recyklingu w wysokości 75% średniej wagi baterii i akumulatorów
           niklowo – kadmowych, w tym recykling zawartości kadmu w najwyższym, technicznie
           możliwym do osiągnięcia stopniu przy jednoczesnym unikaniu nadmiernych kosztów
           (2010) – zgodnie z art. 12 ust. 4;
        minimalnego poziomu recyklingu 50% średniej wagi innych odpadów w postaci baterii
           i akumulatorów (2010) zgodnie z art. 12 ust. 4.

Cele długookresowe 2012-2015

    Osiągnięcie wymagań wynikających z Dyrektywy 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
     z dnia 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów:
              minimalnego poziomu zbierania zużytych baterii i akumulatorów (w tym
                 akumulatorów Ni-Cd) w wysokości 25% do 2012 r.



                                                  88
6.2.3. Odpady medyczne i weterynaryjne

Cele krótkookresowe 2008-2011
Cele długookresowe 2012-2015

1. Minimalizacja negatywnego oddziaływania odpadów medycznych i weterynaryjnych na
   środowisko poprzez:
           Podniesienie efektywności selektywnego zbierania odpadów u źródła powstawania
           Unieszkodliwianie odpadów zakaźnych metodą termicznego przekształcania


6.2.4. Pojazdy wycofane z eksploatacji

Cele krótkookresowe na lata 2008-2011

1. Zapewnienie kontrolowanego odzysku i recyklingu wyeksploatowanych pojazdów poprzez
   spełnienie wymogów Ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych
   z eksploatacji (Dz. U. nr 25 poz. 202, z późn. zm.). Zgodnie z wymieniona ustawą, z dniem
   1 stycznia 2006 roku:
            przedsiębiorca prowadzący stację demontażu jest zobowiązany do osiągania rocznego
               poziomu odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w wysokości
               odpowiednio 95% i 85% masy pojazdów przyjętych do jego stacji (w przypadku
               pojazdów wyprodukowanych po 1 stycznia 1980 roku) – przy czym zgodnie z art. 60
               w okresie do dnia 31 grudnia 2014 roku ww. poziomy odzysku i recyklingu wynoszą
               odpowiednio 85% i 80%;
            w przypadku pojazdów wyprodukowanych przed 1 stycznia 1980 roku, poziomy
               odzysku i recyklingu wynoszą odpowiednio 75% i 70%.

Cele długookresowe na lata 2012-2015:

   Utrzymanie poziomu odzysku i recyklingu na poziomie co najmniej 95% i 85% masy pojazdów
    przyjętych w skali roku


6.2.5. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny wraz z substancjami zubożającymi
warstwę ozonową

Za cel strategiczny w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym
należy uznać stworzenie systemu gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym
gwarantującym uzyskanie odpowiednich poziomów zbierania, odzysku i recyklingu.

Cele krótkookresowe 2008 – 2011

1. Osiągnięcie poziomu selektywnego zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego
   pochodzącego z gospodarstw domowych w wysokości 4 kg/mieszkańca/rok (co daje około 20,6
   tys. Mg) w terminie do 31 grudnia 2008 r. (obowiązek nałożony na Państwa Członkowskie Unii
   Europejskiej poprzez art. 5 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/96/WE
   z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego
   WEEE);
2. Osiągnięcie przez wprowadzających sprzęt w 2008 r. poziomów odzysku i recyklingu zużytego
   sprzętu zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym
   i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495):




                                               89
       dla zużytego sprzętu powstałego ze sprzętu ujętego w grupach 1 i 10 określonych
        w załączniku nr 1 do ustawy (wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego
        i automaty do wydawania) :
              ∙ poziom odzysku 80% masy zużytego sprzętu,
              ∙ poziom recyklingu części składowych, materiałów i substancji pochodzących ze
                  zużytego sprzętu w wysokości 75% masy zużytego sprzętu.
    dla zużytego sprzętu powstałego ze sprzętu ujętego w grupach 3 i 4 określonych w załączniku
        nr 1 do ustawy (sprzęt teleinformatyczny, telekomunikacyjny i audiowizualny)
              ∙ poziomu odzysku w wysokości 75 % masy zużytego sprzętu,
              ∙ poziomu recyklingu części składowych, materiałów i substancji pochodzących ze
                  zużytego sprzętu w wysokości 65 % masy zużytego sprzętu.
    dla zużytego sprzętu powstałego ze sprzętu ujętego w grupach 2, 5 - 7 i 9 określonych
        w załączniku nr 1 do ustawy (małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego; sprzęt
        oświetleniowy; narzędzia elektryczne i elektroniczne z wyjątkiem wielkogabarytowych,
        stacjonarnych narzędzi przemysłowych; zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy; przyrządy do
        nadzoru i kontroli) :
              ∙ poziomu odzysku w wysokości 70 % masy zużytego sprzętu,
              ∙ poziomu recyklingu części składowych, materiałów i substancji pochodzących ze
                  zużytego sprzętu w wysokości 50 % masy zużytego sprzętu.
    dla zużytych gazowych lamp wyładowczych - poziomu recyklingu części składowych,
        materiałów i substancji pochodzących ze zużytych lamp w wysokości 80 % masy tych
        zużytych lamp.
      3. Stworzenie do 1 stycznia 2008 r. systemu zbierania zużytego sprzętu elektrycznego
           i elektronicznego pochodzącego z gospodarstw domowych.
Cele długookresowe 2012 – 2015
 Doskonalenie systemu gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym
 Rozwój i wdrażanie nowoczesnych technologii odzysku i recyklingu zużytego sprzętu
   elektrycznego i elektronicznego.

6.2.6. Odpady zawierające azbest
Cele krótkookresowe 2008 – 2011
Cele długookresowe 2012 – 2015
 Bezpieczne usuwanie i unieszkodliwianie wyrobów zawierających azbest.

6.2.7. Odpady zawierające PCB

Celem priorytetowym w gospodarce odpadami zawierającymi PCB jest bezpieczne i całkowite
wyeliminowanie PCB ze środowiska. Odbywać się to będzie poprzez kontrolowane unieszkodliwianie
PCB oraz dekontaminację lub unieszkodliwianie urządzeń zawierających PCB.
Cel ten wynika bezpośrednio z zapisów art. 40. ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o
wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie
niektórych ustaw - Dz. U. Nr 100 poz. 1085.
 6.2.8. Przeterminowane pestycydy

Cele krótkookresowe 2008 – 2011
W latach 2008-2010 planuje się likwidacje mogilnika zawierającego przeterminowane środki
ochrony roślin wraz z rekultywacją terenu w gminie Iłża.
Cele długookresowe 2012 – 2015

Monitoring wód podziemnych na terenach zlikwidowanych mogilników.




                                               90
6.3. POZOSTAŁE ODPADY

6.3.1. Zużyte opony
Cele krótkookresowe 2008 – 2011
Cele długookresowe 2012 – 2015

1. Rozwój systemu zbierania zużytych opon ze źródeł rozproszonych
2. Rozbudowa systemu zagospodarowania zużytych opon, w tym osiągnięcie następujących
   rocznych poziomów odzysku i recyklingu zużytych opon:
    w 2011 roku:
        odzysk – 85%
        recykling – 15%
    w 2015 roku:
        odzysk – 100%
        recykling 20%

6.3.2. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz
infrastruktury drogowej
Cele krótkookresowe 2008 – 2011
 Rozbudowa systemu selektywnego zbierania odpadów z remontu, budowy obiektów budowlanych
   oraz infrastruktury drogowej do odzysku, dla osiągnięcia 54% w roku 2011
Cele długookresowe 2012 – 2015
   Rozbudowa systemu selektywnego zbierania odpadów z remontu, budowy obiektów budowlanych
    oraz infrastruktury drogowej do odzysku, dla osiągnięcia 70% w roku 2015

6.3.3. Komunalne osady ściekowe

Cele krótkookresowe 2008 – 2011
Cele długookresowe 2012 – 2015
 Zwiększenie ilości komunalnych osadów ściekowych przetwarzanych przed wprowadzeniem do
   środowiska.
 Maksymalizacja stopnia wykorzystania substancji biogennych zawartych w osadach ściekowych.
 Zwiększenie efektywności kontroli nad stosowaniem osadów ściekowych na terenach gmin, ze
   zwróceniem szczególnej uwagi na miejsca stosowania osadów.
 Objęcie monitoringiem wszystkich oczyszczalni ścieków w Powiecie, w zakresie wytwarzania
   osadów ściekowych, sposobów postępowania z nimi oraz realizacji przez oczyszczalnie ścieków
   obowiązku prowadzenia badań fizyczno-chemicznych i sanitarno - biologicznych osadów
   ściekowych.
 Dążenie do zmniejszenia stopnia obciążenia osadów ściekowych szkodliwymi substancjami
   i organizmami chorobotwórczymi poprzez ograniczenie zrzutu zanieczyszczeń pochodzenia
   przemysłowego, trafiających do komunalnych oczyszczalni ścieków.
 Całkowite ograniczenie składowania osadów ściekowych do 2015 roku.

6.3.4 Odpady opakowaniowe
Cele krótkookresowe 2008 – 2011

   Nasilenie działań informacyjno-edukacyjnych mających na celu zapobieganie powstawaniu
    odpadów opakowaniowych oraz propagowanie odzysku i recyklingu odpadów
   Zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych wydzielonych ze strumienia odpadów
    komunalnych kierowanych na składowiska odpadów




                                             91
   Wdrażanie systemów selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych oraz zwiększenie
    efektywności istniejących systemów selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych
    w gminach
   Wdrożenie rejestru przedsiębiorców zajmujących się recyklingiem, odzyskiem oraz
    unieszkodliwianiem odpadów opakowaniowych
   Współpraca z organizacjami odzysku oraz samorządami gminnymi, w celu wdrażania i rozwoju
    systemów zbierania odpadów opakowaniowych

Cele długookresowe 2012 – 2015

1. Kontynuacja działań informacyjno-edukacyjnych mających na celu zapobieganie powstawaniu
   odpadów opakowaniowych oraz propagowanie odzysku i recyklingu odpadów
2. Doskonalenie funkcjonowania systemów selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych
   w gminach w celu uzyskania wymaganych poziomów odzysku i recyklingu
3. Kontynuacja współpracy z organizacjami odzysku oraz samorządami gminnymi, w celu jak
   najlepszego funkcjonowania systemów zbierania odpadów opakowaniowych
4. Wspieranie działań mających na celu rozbudowę oraz realizację nowych inwestycji
   zapewniających recykling, odzysk, w tym odzysk energii z odpadów z jednoczesnym odzyskiem
   ciepła i elektryczności.


6.3.5 Odpady z wybranych gałęzi gospodarki, których zagospodarowanie stwarza
      problemy

Cele krótkookresowe 2008 – 2011

   Zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów relatywnie do wzrostu gospodarczego, a także
    ograniczanie ich toksyczności.
   Zwiększenie udziału odpadów poddawanych procesom odzysku do 65% w 2011 roku.
   Zwiększenie udziału odpadów unieszkodliwianych poza składowaniem do 30% w 2011 roku.
   Ograniczenie negatywnego wpływu obiektów gospodarki odpadami na środowisko.
   Zwiększanie świadomości ekologicznej społeczeństwa, szczególnie wytwórców i posiadaczy
    odpadów poprzez prowadzenie ciągłej edukacji, informacji i promocji oraz utrwalanie
    prawidłowych zasad i obowiązków w zakresie gospodarki odpadami.

Cele długookresowe 2012 – 2015

   Dalsze ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów, a także ograniczanie ich toksyczności.
   Zwiększenie udziału odpadów poddawanych procesom odzysku do 80% w 2015 roku.
   Zwiększenie udziału odpadów unieszkodliwianych poza składowaniem do 15% w 2015 roku.
   Dalsze ograniczenie negatywnego wpływu obiektów gospodarki odpadami na środowisko.
   Zwiększanie świadomości ekologicznej społeczeństwa, szczególnie wytwórców i posiadaczy
    odpadów poprzez prowadzenie ustawicznej edukacji, informacji i promocji oraz utrwalanie
    prawidłowych zasad i obowiązków w zakresie gospodarki odpadami


7.  SYSTEM GOSPODAROWANIA ODPADAMI                                        I   ZADANIA
STRATEGICZNE NA OKRES CO NAJMNIEJ 8 LAT

7.1 ODPADY KOMUNALNE

7.1.1. Założenia ogólne



                                            92
Omawiana problematyka stanowi określone ustawowo zadania własne gminy, stąd też podstawowe
obowiązki z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi, wyznaczone w niniejszym Planie, leżą
w gestii gmin. Powiat, jako jednostka administracyjna, nie dysponuje instrumentami prawnymi,
organizacyjnymi, ani finansowymi do realizacji celów z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi.
Jego głównym zadaniem jest koordynacja i wspieranie działań prowadzonych przez poszczególne
gminy, opiniowanie, informowanie i edukacja ekologiczna. Poniżej przedstawiono podstawowe
założenia systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie powiatu radomskiego, które zostaną
rozwinięte i uszczegółowione w gminnych planach gospodarki odpadami.

Głównym celem systemu gospodarki odpadami komunalnymi jest poprawa warunków życia
mieszkańców powiatu radomskiego, zachowanie estetyki terenów w Powiecie, a także konieczność
dostosowania się do wymogów prawnych w zakresie zbierania i transportu oraz odzysku
i unieszkodliwiania odpadów. System gospodarki odpadami pozwoli na planowe osiąganie celów
wynikających z przepisów prawa i uwarunkowań lokalnych.

Koncepcję systemu gospodarki odpadami komunalnymi powstającymi na terenie powiatu
radomskiego opracowano w oparciu o założenia i kierunki działań w zakresie odzysku
i unieszkodliwiania odpadów zawarte w Krajowym planie gospodarki odpadami 2010, Wojewódzkim
planie gospodarki odpadami dla Mazowsza na lata 2007 – 2011 z uwzględnieniem lat 2012 - 2015
oraz obowiązujących i projektowanych uregulowaniach prawnych.

Do obowiązkowych zadań własnych gminy w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi należy:

1. Zapewnianie objęcia wszystkich mieszkańców gminy zorganizowanym systemem odbierania
   wszystkich rodzajów odpadów komunalnych.
2. Zapewnianie warunków funkcjonowania systemu selektywnego zbierania i odbierania odpadów
   komunalnych, aby było możliwe:
 ograniczenie składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji,
 wydzielanie odpadów niebezpiecznych z odpadów komunalnych,
 osiągnięcie poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych,
3. Zapewnienie budowy, utrzymania i eksploatacji, własnych lub wspólnych z innymi gminami lub
   przedsiębiorcami instalacji i urządzeń do odzysku i unieszkodliwienia odpadów komunalnych,
   albo zapewnienie warunków do budowy, utrzymania i eksploatacji instalacji i urządzeń do
   odzysku i unieszkodliwienia odpadów komunalnych przez przedsiębiorców.
4. Zapewnienie budowy, utrzymania i eksploatacji, własnych lub wspólnych z innymi gminami:
 instalacji i urządzeń do zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok zwierzęcych lub ich
   części,
 zapobieganie zanieczyszczeniu ulic, placów i terenów otwartych w szczególności przez: zbieranie
   i pozbywanie się błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń, uprzątniętych z chodników przez
   właścicieli nieruchomości oraz odpadów zgromadzonych w przeznaczonych do tego celu
   urządzeniach ustawionych na chodniku, za wyjątkiem dróg publicznych,
 zapewnienie zbierania, transport i unieszkodliwiania zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części oraz
   współdziałanie z przedsiębiorcami podejmującymi działalność w tym zakresie.
5. Zapewnianie warunków ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
   kierowanych do składowania:
 do dnia 31 grudnia 2010 roku – do nie więcej niż 75% wagowo całkowitej masy odpadów
   komunalnych ulegających biodegradacji,
 do dnia 31 grudnia 2013 roku – do nie więcej niż 50% wagowo całkowitej masy odpadów
   komunalnych ulegających biodegradacji,
 do dnia 31 grudnia 2020 roku – do nie więcej niż 35% wagowo całkowitej masy odpadów
   komunalnych ulegających biodegradacji w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych
   w 1995 roku.




                                                93
Ponadto, zobowiązania odnośnie gospodarki odpadami ciążą też na wytwórcach odpadów komunalnych,
którymi są właściciele nieruchomości. Powinni oni zapewnić utrzymanie czystości i porządku poprzez:

   wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz
    utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym
   zbieranie powstających na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami
    określonymi w regulaminie
   pozbywania się zebrania na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych
    w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi
   realizacji innych obowiązków określonych w regulaminie

Właściciele nieruchomości przy wykonywaniu obowiązków narzuconych im w związku z wytwarzaniem
opadów obowiązani są do udokumentowania, w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez
zakład będący gminną jednostka organizacyjna lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na
prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości,
przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi. Rada Gminy może określić, w drodze
uchwały, w zależności od warunków lokalnych, inne sposoby udokumentowania wykonania tych
obowiązków. Rada Gminy określa także, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez
właścicieli nieruchomości za usługi związane ze zbiórką i transportem odpadów komunalnych. Stawki te
są niższe, jeśli odpady są zbierane selektywnie.

W przypadku właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli stosownych umów, gmina ma obowiązek
zorganizować odbieranie odpadów komunalnych. Burmistrz lub wójt wydaje decyzję, w której ustala
obowiązek uiszczania opłat za odbieranie odpadów komunalnych, wysokość opłat, terminy uiszczania
opłat oraz terminy i sposób udostępniania urządzeń i pojemników w celu ich opróżniania. Decyzja jest
wydawana na okres 1 roku, z możliwością przedłużenia.

Rada Gminy może również w drodze uchwały, na podstawie akceptacji mieszkańców wyrażonej
w przeprowadzonym uprzednio referendum gminnym, przejąć od właścicieli nieruchomości wszystkie
lub wskazane obowiązki związane z gospodarowaniem odpadami.

Przedsiębiorca zajmujący się odbiorem odpadów komunalnych ma obowiązek uzyskać stosowne
zezwolenie, w którym musi m.in. określić sposób realizacji obowiązku ograniczenia masy odpadów
ulegających biodegradacji składowanych na składowisku odpadów oraz udokumentować gotowość ich
przyjęcia przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwienia
odpadów, spełniającego wymagania odnośnie miejsc odzysku lub unieszkodliwiania. Przedsiębiorca taki
ma również obowiązek selektywnego odbierania odpadów, w tym wielkogabarytowych, zużytego sprzętu
elektronicznego i elektrycznego oraz odpadów z remontów.

Gminna jednostka organizacyjna lub przedsiębiorca zajmujący się odbiorem odpadów komunalnych,
nie spełniający obowiązku w zakresie ograniczania masy odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji kierowanych do składowania zostaną obciążone opłatą sankcyjną, którą nakłada
wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Wysokość opłaty waha się od 40 do 200 tysięcy złotych,
w zależności od stopnia niewykonania obowiązku.

Również w przypadku niewykonania obowiązku zorganizowania systemu selektywnego zbierania
odpadów, wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na podmiot do tego zobowiązany, w drodze
decyzji, opłatę sanacyjną w wysokości od 10 do 40 tysięcy złotych.

W gospodarce odpadami obowiązuje zasada bliskości. Oznacza to, że odpady komunalne powinny być
poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu na obszarze tego województwa, na którym zostały
wytworzone, w instalacjach spełniających wymagania najlepszej dostępnej techniki lub technologii lub
w miejscach najbliżej położonych miejsca ich wytworzenia. Odstępstwo od tej reguły (czyli poddanie
odpadów odzyskowi lub unieszkodliwieniu na terenie innego województwo, niż zostały wytworzone)
może być jedynie w przypadku, gdy odległość od miejsca wytwarzania odpadów do instalacji


                                                94
przeznaczonej do odzysku lub unieszkodliwiania jest mniejsza niż odległość do instalacji położnej na
terenie tego samego województwa.

Zabroniony jest odzysk lub unieszkodliwianie odpadów poza instalacjami spełniającymi określone
wymagania. Dopuszcza się jedynie spalanie zgromadzonych pozostałości roślinnych poza instalacjami
i urządzeniami, jeżeli na terenie gminy nie jest prowadzone selektywne zbieranie lub odbieranie odpadów
ulegających biodegradacji, a ich spalanie nie narusza przepisów prawnych.

Przyjęte rozwiązania muszą pozwalać na osiągnięcie sytuacji, w której, zgodnie z zasadą
zanieczyszczający płaci, koszty funkcjonowania systemu przeniesione będą na właściciela
nieruchomości (wytwórcę odpadów). Ewentualne wsparcie zewnętrzne, w tym ze środków
publicznych powinno dotyczyć:

   etapu wdrożenia poszczególnych elementów systemu,
   działań inwestycyjnych,
   postępowania z wybranymi rodzajami odpadów, w szczególności odpadami niebezpiecznymi,
   działań edukacyjno – informacyjnych.

Dla osiągnięcia celów gospodarki odpadami komunalnymi zakładanych w KPGO 2010
i stworzenia efektywnego systemu gospodarowania w skali powiatu radomskiego podjęte zostaną
działania prowadzące do:

     rozwoju selektywnego zbierania odpadów komunalnych, poprzez wprowadzenie zbierania
      selektywnego w każdej gminie; w miastach. Ponadto rozpoczęta zostanie organizacja Punktów
      Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów (PDGO), które pozwolą na rozszerzenie rodzajów
      odpadów zbieranych selektywnie (m.in. odpady zielone, niebezpieczne, remontowe,
      elektroniczne etc). PDGO powinny powstać każdej gminie, ale przede wszystkim w miastach,
     zwiększenie poziomu selektywnego zbierania odpadów wielkogabarytowych, budowlanych,
      niebezpiecznych i opakowaniowych poprzez utworzenie PDGO oraz zapewnienie odbioru
      odpadów wielkogabarytowych przez ruchome punkty odbioru tych odpadów,
     redukcji odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska poprzez wdrożenie
      programów inwestycyjnych budowy instalacji unieszkodliwiania termicznego w regionie
      radomskim. Utworzenie sieci odbioru odpadów zielonych lub organicznych od mieszkańców np.
      przez sieć PDGO, zmniejszy ilość składowanych odpadów ulegających biodegradacji,
     realizacji inwestycji, innych niż składowiska w zakresie odzysku i unieszkodliwiana odpadów,
      prowadzących do efektywnego odzysku energetycznego i materiałowego oraz obniżenia ilości
      składowanych odpadów.
     rozwoju systemu gospodarowania odpadami w Powiecie w oparciu o wyznaczone struktury
      regionalne, które preferowane będą przez samorząd województwa przy udzielaniu pomocy
      finansowej z funduszy pomocowych Unii Europejskiej i krajowych.

Ponadto, zgodnie z zapisami Kpgo 2010, działania w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi,
ukierunkowane zostały na:

     intensyfikację edukacji ekologicznej promującej właściwe postępowanie z odpadami oraz
      prowadzenie skutecznej kampanii informacyjno-edukacyjnej w tym zakresie,
     wypracowanie i monitorowanie rzeczywistych wskaźników wytwarzania i morfologii odpadów
      celem zdiagnozowania potrzeb w zakresie gospodarowania odpadami,
     wspieranie wdrażania efektywnych ekonomicznie i ekologicznie technologii odzysku
      i unieszkodliwiania odpadów, w tym technologii pozwalających na odzyskiwanie energii
      zawartej w odpadach w procesach termicznego i biochemicznego ich przekształcania,
     weryfikację lokalizacji dotychczas istniejących składowisk odpadów oraz eliminowanie
      uciążliwości dla środowiska związanych z ich eksploatacją, w tym zamykanie i rekultywacja
      składowisk niespełniających wymogów prawa,


                                                  95
    wzmocnienie kontroli przez gminy stanu zawieranych umów przez właścicieli nieruchomości
     z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych
    wzmocnienie kontroli podmiotów prowadzących działalność w zakresie sposobów zbierania,
     transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
    doskonalenie sposobów ewidencji wytwarzanych, poddawanych odzyskowi oraz
     unieszkodliwianiu odpadów komunalnych,
    wprowadzenie instrumentów finansowych umożliwiających realizację zadań w zakresie
     gospodarki odpadami przez jednostki samorządu terytorialnego i dyscyplinujących jednostki
     samorządu w zakresie wykonywania przez nie obowiązków.
    wyeliminowanie praktyk niewłaściwej eksploatacji i rekultywacji składowisk odpadów.


7.1.2. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów i ograniczenia ich
negatywnego oddziaływania na środowisko

Przeciwdziałanie i minimalizacja wytwarzania odpadów komunalnych jest priorytetem w hierarchii
polityki odpadowej, jako najbardziej pożądana opcja postępowania z odpadami. Zgodnie z art. 5 i 6
ustawy o odpadach powstawanie odpadów powinno być eliminowane lub ograniczone przez
wytwarzających odpady niezależnie od stopnia uciążliwości bądź zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi
oraz dla środowiska, a także niezależnie od ich ilości lub miejsca powstawania.

Zastosowane zostaną różne metody działań w celu zachęcenia mieszkańców do redukowania ilości
wytwarzanych odpadów. Działania te obejmują między przede wszystkim:

   edukację społeczną prowadzoną w celu zachęcenia do ograniczenia ilości odpadów, poprzez np.
    popularyzację ograniczania postaw konsumpcyjnych. Proponuje się wydanie ulotek lub
    umieszczenie na stronie internetowej Starostwa Powiatowego oraz Urzędów Miast i Gmin
    przykładowych zaleceń dotyczących minimalizacji odpadów.
   utrwalanie nabytych postaw,
   zastosowanie instrumentów finansowych celem zachęcenia wytwórców do ograniczenia odpadów
    np. poprzez podwyższenie opłat za odbieranie odpadów, lub uzależnienie kosztów usuwania
    odpadów od ich ilości,itp.

Działania te będą prowadzone również poprzez właściwą organizację zbierania odpadów od
mieszkańców.

Na poziomie krajowym nastąpi opracowanie i wdrożenie „Planu działań w zakresie tzw. „zielonych”
zamówień publicznych (Action Plan on Green Public Procurement). Zgodnie z projektem, instytucja
zamawiająca powinna określić w specyfikacji technicznej jako wymóg lub w kryteriach oceny oferty
jako dodatkowe punkty dla określonych działalności gospodarczej przykładowe elementy:
wykorzystanie materiałów lub produktów pochodzących z odzysku, wykorzystanie technologii,
w wyniku której wytworzona zostanie mniejsza ilość odpadów, sposoby zagospodarowania
wytworzonych odpadów.


7.1.3. Zbieranie i transport odpadów komunalnych

Jednym z głównych celów systemu jest objęcie zorganizowanym systemem zbierania jak największej
liczby mieszkańców, a jednocześnie zebranie jak największej ilości wytwarzanych odpadów.
Gromadzenie odpadów powinno stanowić etap krótkotrwały i przejściowy.

Obowiązek zbierania i pozbywania się odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie
nieruchomości spoczywa na jej właścicielach. Obowiązek ten może być realizowany za




                                                96
pośrednictwem przedsiębiorców uprawnionych do prowadzenia działalności w zakresie zbierania
i transportu odpadów komunalnych na podstawie umowy.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jednolity - Dz. U. Nr 39, poz. 251), w zakresie
zbierania odpadów nakłada na samorząd terytorialny obowiązek zapewnienia warunków
funkcjonowania systemu selektywnego zbierania odpadów, który przyczyni się do ograniczenia
składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, wydzielenia odpadów
niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych oraz osiągnięcia poziomów odzysku
i recyklingu odpadów opakowaniowych.

Proponowany system zbierania odpadów na terenie powiatu radomskiego będzie uzależniony od
wyboru dokonanego przez poszczególne gminy powiatu. Preferowany system obejmuje:

   1. kontynuację zbierania odpadów zmieszanych na dotychczasowych zasadach,
   2. kontynuację selektywnego zbierania odpadów (z podziałem na frakcje: papier i tektura, szkło,
      tworzywa sztuczne, metale) metodą „u źródła” z zastosowaniem worków (system
      wieloworkowy),
   3. selektywne zbieranie odpadów ulegających biodegradacji, w tym odpadów zielonych
      z terenów zieleni urządzonej,
   4. kontynuację, rozszerzenie lub wdrożenie dodatkowego zbierania odpadów:
               wielkogabarytowych,
               budowlanych i poremontowych,
               niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych (w tym: baterii
                  i akumulatorów,    zużytego    sprzętu  elektrycznego    i    elektronicznego,
                  przeterminowanych leków, chemikaliów, świetlówek).

Podstawowymi zadaniami gmin w tym zakresie są:

1. precyzyjne określenie obowiązków właścicieli nieruchomości i sposobu udokumentowania ich
   wykonania, przedstawione w „Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy”,
   uaktualnionym o zapisy zawarte w niniejszym planie w terminie do trzech miesięcy po
   uchwaleniu planu,
2. prowadzona na bieżąco kontrola gospodarki odpadami o ujednoliconej metodyce,
3. bieżące aktualizowanie bazy danych, zawierającej m.in. ewidencje umów zawartych na odbieranie
   odpadów komunalnych przez właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców,
4. przejęcie obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych
   od tych właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli stosownych umów z przedsiębiorcami na
   wywóz odpadów – za stosowna opłata pobieraną od tych właścicieli,
5. rozwinięcie systemu edukacji ekologicznej i informacji o systemie gospodarki odpadami.

Do podstawowych obowiązków właścicieli nieruchomości należy:

1. Zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami
   określonymi w regulaminie, a w szczególności:
 gromadzenie odpadów w miejscach przeznaczonych do tego celu oraz w pojemnikach do tego
   przystosowanych, przy czym miejsca do czasowego gromadzenia odpadów stałych powinny być
   wykonane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia
   l4 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich
   usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140),
 prowadzenie w gospodarstwach domowych wstępnej segregacji odpadów z podziałem na
   następujące frakcje: papier, szkło, tworzywa sztuczne, metale, odpady organiczne, odpady
   niebezpieczne,




                                                97
   pojemniki na odpady komunalne drobne należy ustawiać w miejscach łatwo dostępnych zarówno
    dla ich użytkowników jak i dla pracowników firmy wywozowej, w sposób nie powodujący
    nadmiernych uciążliwości i utrudnień dla mieszkańców nieruchomości lub osób trzecich,
   w razie niemożności dojazdu do nieruchomości (np. w warunkach zimowych albo utrudnień
    terenowych) właściciel powinien dostarczyć odpady do miejsca, z którego możliwy będzie ich
    odbiór.

Odpady gromadzi się w różnego rodzaju zbiornikach przenośnych, przetaczanych lub przesypowych
lub w workach foliowych. Do czasowego gromadzenia odpadów stałych na posesjach dopuszcza się
ogólnie dostępne w handlu, homologowane i aktualnie produkowane pojemniki o pojemnościach od
0,06 do l0 m3, dozwolone jest także gromadzenie ich w szczelnych, zamkniętych workach foliowych.
Pojemniki muszą spełniać techniczne wymogi bezpieczeństwa i higieny, ochrony środowiska, sanitarne,
a w szczególności być wyposażone w szczelną pokrywę zabezpieczającą gromadzone odpady przed
dostępem robactwa i zwierząt domowych oraz deszczu i śniegu.

Dodatkowo, proponuje się wprowadzenie (i egzekwowanie poprzez częste kontrole) zakazu wrzucania
do urządzeń na odpady komunalne innych odpadów, a w szczególności odpadów toksycznych,
żrących, wybuchowych, przemysłowych, medycznych i innych odpadów niebezpiecznych oraz ziemi
i popiołu.


7.1.4. Selektywne zbieranie odpadów

Wybór wariantu selektywnego zbierania odpadów komunalnych zależy od poszczególnych gmin
i został dokonany na etapie sporządzania gminnego planu gospodarki odpadami. Podczas aktualizacji
planów gminnych mogą zostać wprowadzone modyfikacje systemu selektywnego zbierania odpadów.

Z przedstawionego opisu stanu aktualnego gospodarki odpadami wynika, że na terenie powiatu
występują generalnie 2 typy zabudowy: zabudowa wielorodzinna i jednorodzinna. W związku
z powyższym proponowany system gromadzenia odpadów od mieszkańców zakłada zróżnicowane
wdrożenie selektywnej zbiórki odpadów z uwzględnieniem charakterystyki zabudowy. Docelowo
selektywną zbiórką odpadów użytecznych objęty będzie cały teren powiatu radomskiego.

Zbieranie selektywne odpadów powinno odbywać się poprzez:

       zbieranie selektywne "u źródła" metodą wieloworkową,
       kontenery na poszczególne frakcje odpadów ustawione w różnych punktach miast i gmin,
       punkty dobrowolnego gromadzenia odpadów (PDGO).

Selektywną zbiórką objęte zostaną odpady, których wydzielenie ze strumienia odpadów komunalnych
jest zasadne ze względów ochrony środowiska lub ekonomicznych z uwzględnieniem celów i zasad
postępowania określonych przez obowiązujące prawo i dokumenty planistyczne, w tym KPGO 2010
i WPGO.

Podstawowe zasady dotyczące selektywnego zbierania odpadów

   do selektywnego zbierania odpadów służą pojemniki i worki kolorystycznie wskazujące na rodzaj
    gromadzonych w nich odpadów. Worki powinny być przezroczyste, posiadać napis i oznakowanie
    określające ich zawartość,
   selektywne zbieranie odpadów powinno być prowadzone z zachowaniem warunków usuwania
    odpadów określonych w „Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy”,
   kolory identyfikacyjne przyjmuje się według przyjętego w gminach podziału,
   ilość pojemników lub worków do selektywnej zbiorki odpadów oraz częstotliwość ich odbierania
    powinna zapewniać wszystkim mieszkańcom jednakową możliwość pozbywania się odpadów.


                                                98
W celu zapewnienia skuteczności realizacji przedsięwzięcia z wyprzedzeniem przeprowadzona
zostanie akcja edukacyjna w zakresie selektywnego zbierania „u źródła”, ze szczególnym
uwzględnieniem problematyki dotyczącej zbiórki odpadów ulęgających biodegradacji. Zakłada się,
że mieszkańcy posiadają już podstawową wiedzę dotyczącą segregacji, gdyż od wielu lat roku na
terenie powiatu prowadzone jest selektywne zbieranie odpadów metodą pojemnikową oraz
prowadzona jest edukacja ekologiczna uwzględniająca dziedzinę gospodarki odpadami.

Do systemu gospodarki odpadami komunalnymi włączone zostaną (oprócz odpadów wytwarzanych
w gospodarstwach domowych) odpady powstające w obiektach infrastruktury, tj. handlu,
administracji, usługach, zakładach rzemieślniczych, targowiskach i szkolnictwie.

Proponuje się stosowanie następujących sposobów zbierania poszczególnych frakcji odpadów:

   odpady roślinne kuchenne i ogrodowe:
   obowiązkowo – do specjalnych pojemników stanowiących wyposażenie nieruchomości lub worków
    (u źródła) – odbieranych przez podmioty posiadające stosowne uprawnienia lub
   kompostowane na terenie nieruchomości,
   dobrowolnie do specjalnych pojemników w PDGO,
   z zastosowaniem pojemników ustawionych w bezpośrednim sąsiedztwie gospodarstw domowych
    (zabudowa wielorodzinna).
   poprzez bezpośrednią dostawę odpadów do obiektów odzysku (głównie odpady z infrastruktury).

   papieru i tektury, tworzyw sztucznych, szkła, metali:
-   obowiązkowo – do worków z tworzyw sztucznych stanowiących wyposażenie nieruchomości –
    dostarczanych i odbieranych przez podmioty posiadające stosowne zezwolenie. Można założyć,
    że zbieranie „u źródła” pozwoli na zebranie od 50 do 80 % materiałów do recyklingu. Zaletą tej
    formy selektywnego zbierania jest otrzymanie czystych, jednorodnych odpadów; natomiast wadą -
    duża ilość pojemników lub worków z tworzyw sztucznych oraz rozbudowany system transportu.
    Zbiórka „u źródła” jest formą elastyczną, umożliwiającą stopniowe dochodzenie do coraz
    efektywniejszej selekcji odpadów. Pełne koszty gromadzenia i odbioru ponosić będą właściciele
    nieruchomości, opłacając świadczone umownie przez uprawnionych przedsiębiorców usługi.
-   dobrowolnie do specjalnych pojemników ustawionych w punktach zbiórki selektywnej 
    odbierane bezpłatnie przez podmioty mające podpisaną umowę z Urzędami Miast i Gmin na
    odbiór tych odpadów. Pojemniki ustawione są w rejonach zabudowy wielorodzinnej oraz
    w miejscach szczególnie uczęszczanych i przy obiektach użyteczności publicznej.

 pozostałych
– obowiązkowo do pojemników stanowiących wyposażenie nieruchomości – odbieranych przez podmioty
posiadające stosowne zezwolenie, na koszt wytwarzającego odpady.

   wielkogabarytowych:
   w wyznaczonym miejscu na terenie nieruchomości (u źródła) – odbieranych raz lub dwa razy w roku przez
    podmioty posiadające stosowne zezwolenie,
   dostarczanie dobrowolnie odpadów do PDG własnym transportem,
   jako usługa za dodatkowa opłata „na telefon”,
   bezpośredni odbiór przez producenta sprzętu elektronicznego i sprzętów gospodarstwa
    domowego.

   budowlanych (poremontowych:
   dostarczanie dobrowolnie odpadów do PDGO własnym transportem,
   obowiązkowo w wyznaczonym miejscu nieruchomości (u źródła) do pojemników dostarczanych
    doraźnie (na zamówienie) lub w workach odbierane odpłatnie (ryczałtowo w ramach opłaty za
    odpady zmieszane lub na podstawie odrębnej umowy),


                                                  99
   usuwanie przez firmy budowlane, remontowe i rozbiórkowe, w wyniku przejęcia obowiązków
    wytwórcy odpadów,
 usuwanie przez specjalistyczne firmy zajmujące się zbieraniem odpadów lub waloryzacją
    odpadów budowlanych.
Zaleca się, aby już na placu budowy składować w wyznaczonych miejscach (kontenerach)
posegregowane odpady budowlane. Pozwoli to na selektywne wywożenie ich do zakładu
zagospodarowania odpadów lub na składowisko.

   niebezpiecznych:
   dobrowolnie w workach „u źródła” – odbieranych przez podmioty posiadające stosowne
    uprawnienia,
   w wyznaczonych placówkach oświatowych, urzędach i instytucjach, aptekach, ośrodkach zdrowia
    i sklepach z branży chemicznej, elektronicznej, itp.,
   dostarczanie dobrowolnie do PDGO własnym transportem przez mieszkańców,
   regularny, bezpłatny odbiór odpadów przez specjalistyczny samochód. Do tego celu stosowane
    będą specjalne samochody z pojemnikami objeżdżające w określone dni wyznaczony obszar. Jest
    to rozwiązanie dla kilku gmin, akcja będzie koordynowana na szczeblu powiatowym,
   zbieranie odpadów niebezpiecznych prowadzona w planowanych regionalnych zakładach
    gospodarowania odpadami (RZGO).


       Odpady frakcji               Zbieranie              Sortownia                Instalacja odzysku/
          suchej                    „u źródła”          odpadów suchych             unieszkodliwiania
                                                                                    odpadów

       Odpady ulegające        Pojemniki w zabudowie      Kompostownia
        biodegradacji              wielorodzinnej       odpadów zielonych



       Odpady zielone            Kompostowniki
                                  przydomowe




                                     Punkty
                                  Dobrowolnego
       Odpady niebezpieczne       Gromadzenia           Instalacja odzysku/
      ze strumienia odpadów         Odpadów             unieszkodliwiania odpadów
          komunalnych                                   niebezpiecznych



            Odpady                                      Instalacja do przerobu
       gruzu budowlanego                                gruzu


              Odpady                                    Instalacja do demontażu
         wielkogabarytowe                               odpadów
                                                        wielkogabarytowych
                               Okresowe zbieranie
                                bezpośrednio od
         Odpady zużytego           właścicieli          Instalacja do
       sprzętu elektrycznego                            odzysku/unieszkodliwiani
                                                        a zużytego sprzętu
                                                        elektrycznego
        i elektronicznego                               i elektronicznego




                                                  100
    Rysunek 6. Schemat proponowanego systemu funkcjonowania selektywnego zbierania odpadów na
                                  terenie powiatu radomskiego.


7.1.5. Zbieranie odpadów niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów
komunalnych

Szacuje się, że ilość odpadów niebezpiecznych w ogólnym strumieniu odpadów wynosiła w 2006
roku 171 Mg. Odpady te, ze względu na duże zagrożenie, jakie stwarzają dla środowiska są częściowo
zbierane oddzielenie i poddawane procesom unieszkodliwiania. Stosunkowo niewielka ilość tych
odpadów (w stosunku do całego strumienia odpadów komunalnych) i powstawanie ich w źródłach
rozproszonych (gospodarstwa domowe, podmioty usługowe, handlowe, itp.) nie uzasadniają
organizowania osobnego, regularnego wywozu tych odpadów.

Zakłada się rozwój selektywnego zbierania odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów
komunalnych na następujących poziomach:

   2011 rok   -       20%,
   2015 rok   -       35%.

W roku 2011 wytwarzanych będzie na terenie powiatu 180 Mg odpadów niebezpiecznych, co oznacza
konieczność wydzielenia 27 Mg tych odpadów.

W roku 2015 wytwarzanych będzie 190 Mg odpadów niebezpiecznych, a konieczne będzie
wydzielenie 57 Mg odpadów.

Przy planowaniu systemu gospodarki odpadami dla Powiatu radomskiego wzięto pod uwagę
następujące rodzaje odpadów niebezpiecznych, jakie mogą być wytworzone w strumieniu
zmieszanych odpadów komunalnych:

-   zużyte baterie i akumulatory,
-   zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne zawierające niebezpieczne elementy lub
    niebezpieczne substancje, w tym odpady zawierające rtęć - lampy rtęciowe, termometry, niektóre
    rodzaje przełączników,
-   pozostałości farb i lakierów oraz opakowania po nich,
-   rozpuszczalniki organiczne, w tym chlorowcoorganiczne,
-   odpady zawierające inne rozpuszczalniki oraz substancje chemiczne służące do wywabiania plam,
    środki czyszczące,
-   środki do konserwacji i ochrony drewna oraz opakowania po nich,
-   opakowania po środkach do dezynfekcji i dezynsekcji wraz z pozostałościami,
-   odpady zawierające oleje (filtry oleju, czyściwo, szlamy zaolejone itp.),
-   smary, środki do konserwacji metali,
-   odczynniki chemiczne np. fotograficzne,
-   przeterminowane i niewykorzystane lekarstwa,
-   aerozole i opakowania po nich.

Podstawowe zasady organizacji systemu wydzielenia i zbierania odpadów niebezpiecznych są
następujące:

-   rozdzielenie w maksymalnym stopniu odpadów według rodzajów, rodzajów opakowań lub stopnia
    stwarzanego zagrożenia,
-   maksymalne ograniczenie przedostawania się do strumienia odpadów komunalnych odpadów
    niebezpiecznych innych niż komunalne.




                                               101
Na terenie powiatu radomskiego nie funkcjonuje i nie przewiduje się organizacji odrębnego systemu
gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Na jednostkach samorządu terytorialnego ciąży obowiązek
zorganizowania punktów zbierania i magazynowania. Na terenie powiatu odpady niebezpieczne
zbierane będą w planowanych Punktach Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów, rozmieszczonych
w każdej gminie powiatu radomskiego. Mieszkańcy mogą dostarczać odpady niebezpieczne do
punktu, albo do innych miejsc w najbardziej uczęszczanych punktach gminy, które będą
zlokalizowane np. w aptekach dla przeterminowanych leków, w sklepach chemicznych
(dla przeterminowanych chemikaliów), w warsztatach samochodowych (dla zbierania olejów
przepracowanych), zakładach fotograficznych, itp. Zbieranie poprzez obiekty handlowe, obiekty
użyteczności publicznej i instytucje polega na zawarciu porozumienia pomiędzy gminą a tymi
podmiotami w celu przyjmowania przez te placówki i przetrzymywania do momentu odbioru przez
specjalistyczny pojazd różnych rodzajów odpadów niebezpiecznych.

Poddanie odpadów niebezpiecznych tradycyjnej selektywnej zbiórce do pojemników mogłoby
stworzyć zagrożenie dla środowiska a przede wszystkim dla zdrowia ludzi. W związku z powyższym,
pojemniki przeznaczone do gromadzenia odpadów niebezpiecznych będą zamykane, oznakowane oraz
nadzorowane (aby nie zostały uszkodzone, a odpady zgromadzone w nich nie spowodowały
zanieczyszczenia środowiska). Wprowadzony zostanie nadzór w zakresie uszkodzeń pojemników.
Ponadto, przeprowadzona zostanie akcja edukacyjna dla mieszkańców oraz informowanie
społeczeństwa o miejscach lokalizacji pojemników i częstotliwości wywozu odpadów
niebezpiecznych zgromadzonych w pojemnikach.

Dodatkowo, wydzielanie tych odpadów z odpadów mieszanych nastąpi w ciągu technologicznym
zakładów unieszkodliwiania odpadów, do jakich trafią w przyszłości odpady z terenu gminy.

Dla osiągnięcia założonego stopnia wydzielenia odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów
komunalnych (20 % w roku 2015) działania te mogą okazać się niewystarczające. W okresie
długoterminowym należy je uzupełnić o bezpośredni odbiór od mieszkańców, np. poprzez użycie
mobilnych punktów ich odbioru.

Uzupełniająca zbiórka odpadów niebezpiecznych prowadzona będzie przez specjalny pojazd, który
zapewni regularne i ściśle ustalone terminy odbioru poszczególnych rodzajów tych odpadów.
Samochody specjalne powinny stanowić wyposażenie województwa z przeznaczeniem do obsługi
całego powiatu. Mieszkańcy gminy zostaną poinformowani, jakie rodzaje odpadów niebezpiecznych
należy dostarczyć do samochodu oraz o miejscu i czasie postoju specjalistycznego samochodu.
Informacje takie będą przekazywane przez np. firmy wywozowe w formie harmonogramu, kalendarza,
a także będą znajdować się na tablicy ogłoszeń Urzędów Miast i Gmin oraz w Starostwie
Powiatowym. Częstotliwość kursu takiego pojazdu to około raz na kwartał.

Biorąc pod uwagę stosunkowo małe ilości odpadów, nie będzie opłacalne uruchamianie odrębnych
instalacji dla ich unieszkodliwiania na szczeblu powiatu. Konieczne będzie korzystanie z instalacji
o charakterze wojewódzkim, przeznaczonych dla większych ilości odpadów.

Poniżej przedstawiono szczegółowe propozycje gromadzenia wybranych rodzajów odpadów
niebezpiecznych, występujących z dużą częstotliwością w strumieniu odpadów komunalnych.

Baterie

Baterie wydzielone ze strumienia odpadów komunalnych będą gromadzone:

-   w punktach sprzedaży detalicznej - ten sposób zbiórki wymaga uzgodnienia władz gminnych
    z właścicielami punktów co do sposobów przyjmowania i odbioru zużytych baterii. Pojemniki
    rozstawione będą we wszystkich dużych sklepach, jak również we wszystkich sklepach RTV
    i AGD,



                                               102
-   w placówkach oświatowych i administracji publicznej w specjalnych pojemnikach do zbiórki
    baterii. Zbiórka taka przynosi największe efekty, zarówno edukacyjne jak i ekologiczne.
    W powiązaniu z programami edukacyjnymi dostarczanymi przez organizacje odzysku można
    prowadzić ukierunkowaną edukację ekologiczną i zachęcać dzieci i młodzież do zachowań
    proekologicznych,
-   w Punkcie Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów.

Przewiduje się ustawienie około 103 pojemników na terenie publicznych placówek oświatowych
(80 w szkołach podstawowych, 20 w gimnazjach, 12 w liceach). System można rozszerzyć o prywatne
szkoły i przedszkola na terenie powiatu.

Zbiórka będzie prowadzona we współpracy z organizacją odzysku. Organizacja dostarcza i ustawia
pojemniki, jak również obsługuje je za symboliczną opłatą.

Akumulatory

Aktualnie zbieranie zużytych akumulatorów odbywa się następująco:
    -   na wytypowanych stacjach paliw,
    -   akumulatory zużyte przyjmowane są przez punkty sprzedaży przy zakupie nowego
        akumulatora, od nabywcy nie jest wówczas pobierana opłata depozytowa,
    -   akumulatory pozostawione w przydomowych osłonach śmietnikowych zbierane są przez
        przedsiębiorców odbierających odpady komunalne lub indywidualnych zbieraczy surowców
        wtórnych i na własny rachunek dostarczane do składnic złomu,
    -   przez uprawnionych przedsiębiorców zajmujących się fizyczną likwidacją pojazdów
        mechanicznych.
W perspektywie czasowej do roku 2015 podstawową formą zbiórki akumulatorów będzie
przyjmowanie przez punkty sprzedaży wraz z zakupem nowego. Jako formę uzupełniającą można
przyjąć nieodpłatny odbiór od mieszkańców w Punkcie Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów.

Przeterminowane leki

Przeterminowane leki należy gromadzić w pojemnikach ustawionych w aptekach i gminnych
ośrodkach opieki zdrowotnej. Potencjalna ilość odpadów tej grupy w gospodarstwach domowych jest
znikoma, a wobec wysokich cen lekarstw oraz racjonalizacji zasad opieki medycznej będzie
systematycznie maleć.

Zgodnie z powyższym zestawieniem przewiduje się, że w ramach systemu działałoby około
56 punktów zbiórki przeterminowanych farmaceutyków – 23 w aptekach i 33 w zakładach opieki
medycznej.

Systemem objęte zostały by wszystkie apteki (które wyrażą zgodę na udział w systemie). System
rozwijany byłby wraz z powstawaniem nowych obiektów na terenie, których można by ustawić
pojemniki do zbiórki tego rodzaju odpadów. Należy zaznaczyć, że system ten przeznaczony byłby dla
mieszkańców a nie dla właścicieli aptek, których obowiązkiem jest posiadanie ważnych umów
z uprawnionymi przedsiębiorcami na odbiór odpadów farmaceutycznych z ich placówek.


Zużyte źródła światła zawierające substancje niebezpieczne (świetlówki)

Gromadzeniem i odbiorem świetlówek będą zajmować się:

-   urzędy i instytucje,



                                              103
-   Punkt Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów,
-   wyspecjalizowane podmioty.

Proponuje się zawarcie umowy z podmiotami prowadzącymi zbieranie i unieszkodliwianie tych
odpadów, które dostarcza specjalne pojemniki i zajmą się ich opróżnianiem. Zorganizowaną zbiórkę
tych odpadów należy objąć instytucje i przedsiębiorców, które wytwarzają odpady trafiające do
strumienia odpadów komunalnych w tym m.in.: urzędy, szkoły, jednostki służby zdrowia
i opiekuńcze, hotele itp. - wszystkie, w których zainstalowana jest znacząca ilość źródeł światła
z lampami wyładowawczymi. Odpady z tych źródeł nie są odpadami komunalnymi w rozumieniu
ustawy, jednak przy braku wdrożenia ich odrębnego gromadzenia i odbioru zbierane będą
w większości łącznie z komunalnymi i znajdą się w ogólnej masie zmieszanych odpadów
komunalnych.

Odbiór zużytych świetlówek powinny prowadzić firmy posiadające wymagane uprawnienia.

Pozostałe odpady niebezpieczne

Wśród pozostałych odpadów niebezpiecznych, które trafiają do strumienia odpadów komunalnych
należy wyróżnić:
     powstające w gospodarstwach domowych stanowiących zgodnie z ustawową definicją odpad
        komunalny,
     niebędące w rozumieniu ustawy odpadami komunalnymi odpady trafiające do strumienia
        odpadów komunalnych z innych źródeł, w szczególności z małej przedsiębiorczości,
        gabinetów lekarskich i stomatologicznych.

Dla pierwszej grupy należy stworzyć warunki nieodpłatnego odbioru w Gminnych Punktach
Selektywnej Zbiórki Odpadów lub innych wyznaczonych miejscach.

Odpady z drugiej grupy powinny być odbierane przez wyspecjalizowane firmy. Zbiórką tych odpadów
mogą się również odpłatnie zajmować Gminne Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów.

7.1.6. Zbieranie odpadów wielkogabarytowych

Odpady wielkogabarytowe należą do specyficznych odpadów, których wymiary nie pozwalają na
umieszczenie ich w tradycyjnych pojemnikach na odpady komunalne. Podstawowym założeniem
zbiórki tych odpadów jest stworzenie właścicielom możliwości niezwłocznego usunięcia odpadów
wielkogabarytowych.

Na terenie powiatu w 2006 roku wytworzono według wskaźników 1 598 Mg odpadów
wielkogabarytowych. Zakłada się rozwój selektywnego zbierania odpadów wielkogabarytowych na
następujących poziomach:

   2011 rok   -      45%,
   2015 rok   -      65%.

W roku 2011 wytwarzanych będzie na terenie powiatu 1 700 Mg odpadów wielkogabarytowych,
co oznacza konieczność wydzielenia 680 Mg tych odpadów.

W roku 2015 wytwarzanych będzie 1 800 Mg odpadów wielkogabarytowych, a konieczne będzie
wydzielenie 1 080 Mg odpadów.

Do czasu utworzenia Punktów Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów zbiórkę odpadów
wielkogabarytowych należy prowadzić akcyjnie, tj. poprzez okresowy odbiór bezpośrednio od
mieszkańców. Akcje najlepiej przeprowadzać dwa razy w roku (wiosna, jesień). W przypadku


                                              104
zaobserwowania większego zapotrzebowania na odbiór tego typu odpadów należy zwiększyć
częstotliwości odbioru odpadów np. raz na kwartał. Mieszkańcy powinni zostać poinformowani
o formie, miejscu i terminie zbiórki tego rodzaju odpadów.

Po utworzeniu Punktów Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów odpady wielkogabarytowe będą
gromadzone tych miejscach.

Proponuje się także uzupełniające sposoby zbierania odpadów wielkogabarytowych:

-   odbiór odpadów po zgłoszeniu telefonicznym, za opłatą pokrywającą koszty transportu,
-   bezpośredni odbiór przez producentów na zasadzie wymiany zużytego sprzętu na nowy (dotyczy
    głównie sprzętu elektronicznego oraz sprzętu AGD),
-   dostarczanie odpadów do zakładów unieszkodliwiania odpadów przez właścicieli własnym
    transportem.

Odpady wielkogabarytowe przewożone będą do funkcjonujących w ramach Regionalnego Obszaru
Gospodarki Odpadami obiektów i instalacji, gdzie nastąpi ich wtórne sortowanie, konfekcjonowanie
i demontowanie.

Wydzielone w wyniku demontażu frakcje odpadów przeznaczone zostaną do:

   recyklingu (metale, tworzywa sztuczne),
   odzysku w ramach rekultywacji składowiska (pozbawione zanieczyszczeń odpady mineralne),
   odzysku lub unieszkodliwiania w instalacjach zewnętrznych (odpady niebezpieczne),
   składowania (wydzielone zanieczyszczenia).


7.1.7. Zbieranie odpadów budowlanych i poremontowych

Zbieraniem i transportem odpadów budowlanych i remontowych będą zajmować się:

-   wytwórcy tych odpadów, np. firmy budowlane, remontowe, osoby prywatne prowadzące prace
    remontowe lub budowlane,
-   specjalistyczne podmioty zajmujące się zbieraniem odpadów, posiadające zezwolenia na zbieranie
    i transport.

Gruz budowlany i inne odpady towarzyszące budowie i remontom mieszkań będą usuwane na
zasadzie podstawienia przez przedsiębiorstwo wywozowe pojemnika np. KP-7 lub innego na zlecenie
i koszt wytwarzającego odpady. Rozwiązanie to jest w zgodzie z jedną z głównych zasad gospodarki
odpadami - „zanieczyszczający płaci”.

Odpady te będą zbierane na miejscu powstawania w sposób selektywny, umożliwiający ich późniejsze
wykorzystanie.

Odpady te mogą być dostarczane do Punktów Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów lub
bezpośrednio do firm zajmujących się ich odzyskiem. Mogą być wykorzystywane do makroniwelacji
terenów i innych robót budowlanych, lub jako warstwa inertna na składowisku opadów.

W celu usprawnienia gospodarki odpadami budowlanymi i remontowymi, proponuje się umieszczanie
na tablicy w Urzędach Miast i Gmin oraz w Starostwie Powiatowym ogłoszeń umożliwiających
pośrednictwo pomiędzy osobami, które chcą pozbyć się tego typu odpadów, a tymi, którzy aktualnie
mają możliwość ich wykorzystania.




                                               105
7.1.8. Punkty Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów

Jednym ze stosowanych rozwiązań w selektywnym zbieraniu odpadów są punkty dobrowolnego
gromadzenia odpadów (PDGO). PDGO jest zamkniętym dozorowanym obiektem, do którego
mieszkańcy (a także niewielkie przedsiębiorstwa) mogą dowozić bezpłatnie określone odpady
powstające w sposób nieregularny oraz w małych ilościach. Dotyczy to odpadów
wielkogabarytowych, złomu i metali, odpadów budowlano-remontowych, niebezpiecznych ze
strumienia odpadów komunalnych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, odpadów
zielonych, zużytych opon, szkła, tworzyw, papieru. Poszczególne frakcje odpadów gromadzone są
oddzielnie. PDGO stanowić będą również instrument edukacji ekologicznej społeczności lokalnych.

Szacuje się, na podstawie doświadczeń z krajów UE od dawna stosujących ten rodzaj zbiórki
selektywnej, że na jeden PDGO powinno przypadać do 20 000 mieszkańców. W praktyce, PDGO
powinien obejmować populację w promieniu nie przekraczającym 10 - 15 min. jazdy samochodem.
Doświadczenia europejskie wskazują, że rozmieszczenie PDGO w bliskiej odległości od centrów
handlowych przyczynia się do ich częstszego odwiedzania i wobec powyższego lokalizację PDGO
w ich pobliżu uważa się za odpowiednią. W punktach tych można zebrać od 8-20% wszystkich
odpadów zbieranych selektywnie. Zgromadzone odpady w dalszej kolejności kierowane będą do stacji
przeładunkowych (SPO) lub bezpośrednio do instalacji odzysku/unieszkodliwiania, funkcjonujących
w ramach Regionalnych Obszarów Gospodarki Odpadami.
Na terenie powiatu radomskiego zaproponowano utworzenie 13 Punktów Dobrowolnego
Gromadzenia – po jednym w każdej gminie.

Lokalizacja punktu powinna być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Usytuowanie i organizacja punktu powinny zapewniać jak najmniejszą uciążliwość dla środowiska.
PDGO powinien być zlokalizowany poza zasięgiem oddziaływania na siedliska ludzi i oddzielony od
otoczenia pasem zieleni.

Przykładowy PDGO powinien się składać z następujących elementów:

      ogrodzony plac o całkowitej powierzchni ok. 0,45 ha,
      utwardzone podłoże,
      dogodny dojazd,
      kontener administracyjno – socjalny,
      kabina sanitarna,
      wiata - magazyn odpadów niebezpiecznych wraz z wewnętrzną strukturą w postaci regałów,
       pojemników, palet, skrzyń. Konstrukcja wiaty i rodzaj pojemników winny odpowiadać
       rodzajom gromadzonych odpadów niebezpiecznych (wiata winna być wykonana z materiałów
       zabezpieczonych przed korozyjnym działaniem odpadów, a stosowane pojemniki wykonane
       z materiałów odpowiednich dla poszczególnych odpadów - odpornych na ich chemiczną
       aktywność),
      kontenery odkryte o pojemności 5 ÷ 7 m3 – 10 szt.,
      3 ÷ 4 boksy do gromadzenia odpadów wielkogabarytowych,
      3 ÷ 4 pojemniki z tworzyw sztucznych o proj. 1,1 m.

Kierowanie PDGO musi być powierzone osobom posiadającym specjalistyczne, podstawowe
przeszkolenie w zakresie potencjalnych zagrożeń, technologii składowania i transportu odpadów
niebezpiecznych. Do obsługi jednego PDGO powinny zostać zatrudnione 3 osoby.

Koszt organizacji PDGO szacuje się na około 300 tys. zł (kwota ta nie obejmuje zakupu
specjalistycznego samochodu):



                                              106
   1.   Zabudowania socjalno – administracyjne + infrastruktura                                                                              120 000 PLN
   2.   Urządzenia do przyjmowania odpadów                                                                                                   70 000 PLN
   3.   Kontenery + pojemniki                                                                                                                40 000 PLN
   4.   Wiata + zaplecze warsztatowe                                                                                                         60 000 PLN
   5.   Ogrodzenie                                                                                                                           5 000 PLN
   6.   Środki BHP i PPOŻ                                                                                                                    5 000 PLN
   7.   Specjalistyczny samochód                                                                                                             250 000 PLN
   8.   RAZEM                                                                                                                                550 000 PLN



7.1.9. Odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych

Głównym założeniem systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie powiatu radomskiego
jest zagwarantowanie odzysku lub unieszkodliwiania wszystkich powstających na jego terenie
odpadów komunalnych w sposób pozwalający na osiągniecie założonych celów.

Ze względów ekonomicznych (uwarunkowanych ilością wytwarzanych na terenie powiatu odpadów),
jak też możliwości lokalizacyjnych nie jest przewidywane zrealizowanie nowych obiektów i instalacji
odzysku i unieszkodliwiania odpadów obsługujących jedynie potrzeby powiatu. W ślad za
rozwiązaniami wskazanymi w Wojewódzkim planie gospodarki odpadami dla Mazowsza na lata 2007
– 2011 z uwzględnieniem lat 2012 - 2015 konieczne jest włączenie powiatu radomskiego w system
regionalny, w ramach którego zaspokojone zostaną podstawowe potrzeby związane z odzyskiem
i unieszkodliwianiem odpadów wytwarzanych w Powiecie.




                                                                                                      ostrołęcki
                                                                             przasnyski
                                                                                                        Ostrołęka
                                                    mławski
                                  żuromiński
                                                       ciechanowski                   makowski
                                                                                                              ostrołęcki
                          sierpecki
                                                              ciechanowski                                                 ostrowski


                                   płocki                                        pułtuski            wyszkowski
                                                    płoński

                               Płock   płocki
                                                                                                                                       sokołowski
                                                                             legionowski                             węgrowski
                                                                                                wołomiński
                 gostyniński                               nowodworski
                                            sochaczewski
                                                                 warszawski Warszawa
                                                                  zachodni                                                                   siedlecki       łosicki
                                                                               m. st. Warszawy miński
                                                                                                                                           Siedlce
                                                              grodziski
                                                                          pruszkowski
                                                                                                                                 siedlecki
                                                                                            otwocki
                                                                               piaseczyński
                                                     żyrardowski



                                                                                                         garwoliński
                                                                          grójecki

                                                                                                                                  płocki     nazwa regionu


                                                                             białobrzeski        kozienicki                       płocki     nazwa powiatu


                                                                                          radomski

                                                                 przysuski                  Radom

                                                                                                         zwoleński

                                                                                          radomski
                                                                      szydłowiecki
                                                                                                          lipski




    Rysunek 7. Proponowane obszary gospodarowania odpadami w ramach Regionalnych Zakładów
                   Gospodarki Odpadami na terenie Województwa Mazowieckiego



                                                                                      107
Zgodnie z zapisami KPGO 2010, podstawą gospodarki odpadami komunalnymi powinny stać się
zakłady zagospodarowania odpadów (zzo) o przepustowości wystarczającej do przyjmowania
i przetwarzania odpadów z obszaru zamieszkałego minimum przez 150 tys. mieszkańców, spełniające
w zakresie technicznym kryteria najlepszej dostępnej techniki. Zzo winny zapewniać co najmniej
następujący zakres usług:

         mechaniczno-biologiczne lub termiczne przekształcanie zmieszanych odpadów komunalnych
          i pozostałości z sortowni,
         składowanie przetworzonych zmieszanych odpadów komunalnych,
         kompostowanie odpadów zielonych,
         sortowanie poszczególnych frakcji odpadów komunalnych zbieranych selektywnie
          (opcjonalnie),
         zakład demontażu odpadów wielkogabarytowych (opcjonalnie),
         zakład przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (opcjonalny).

W przypadku aglomeracji lub regionów obejmujących powyżej 300 tys. mieszkańców preferowaną
metodą zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych jest ich termiczne przekształcanie.
Do spalarni odpadów komunalnych przyjmowane będą zakaźne odpady medyczne i weterynaryjne
po ich wstępnej dezaktywacji.

W oparciu o powyższe założenia zaproponowano utworzenie na terenie Województwa
Mazowieckiego sześciu obszarów, w których wdrażane powinny być kompleksowe systemy
gospodarki odpadami komunalnymi. Powiat radomski przypisany został do Obszaru Radomskiego
(rys. 7). Obejmuje on, oprócz powiatu radomskiego, także miasto Radom, powiaty: grójecki,
białobrzeski, kozienicki, przysuski, zwoleński, szydłowiecki i lipski. Przynależność powiatu do
obszaru regionalnego pozwoli na wypełnienie jego potrzeb w zakresie składowanie odpadów,
segregacji i przetwarzania frakcji organicznej.
 Tabela 42. Prognozowane ilości odpadów w Obszarze Radomskim z uwzględnieniem ilości obsługiwanej
                                  ludności (wg GUS) w 2011 i 2015 r.
                                                                 Ludność            Ilość odpadów [Mg]
 Lp. Region                    Gminy regionu
                                                            2011         2015        2011        2015
                      Gminy powiatu białobrzeskiego           33 972       34 358        8 266       8 700
                      Gminy powiatu lipskiego                 36 236       35 578        8 127       8 303
                      Gminy powiatu kozienickiego             61 656       61 770       15 671      16 337
           radomski




                      Gminy powiatu przysuskiego              43 079       42 707        9 705      10 012
  1                   Gminy powiatu radomskiego              147 947      150 486       35 150      37 205
                      Gminy powiatu szydłowieckiego           40 842       40 894       10 217      10 646
                      Gminy powiatu zwoleńskiego              37 114       37 099        8 676       9 233
                      m. Radom                               222 812      218 233       85 409      87 051
                      Gminy powiatu grójeckiego               95 509       95 665       25 113      26 175
Razem                                                        719 167      716 790      206 334     213 662

W wojewódzkim planie nie zaproponowano konkretnych lokalizacji inwestycji w poszczególnych
Regionalnych Zakładach Gospodarki Odpadami (RZGO), gdyż ostateczny wybór lokalizacji i rodzaju
instalacji uzależniony będzie od decyzji władz gminnych i inwestorów wynikających ze
sporządzonych studiów wykonalności.

Zapotrzebowanie na poszczególne rodzaje instalacji do odzysku/unieszkodliwiania na terenie
Radomskiego Regionu Gospodarki Odpadami przedstawiono w poniższej tabeli.




                                                      108
      Tabela 43. Zapotrzebowanie na poszczególne rodzaje instalacji do odzysku/unieszkodliwiania
                           w Radomskim Regionie Gospodarki Odpadami
                                                                Ilości odpadów [w Mg] w latach
                   Strumień odpadów
                                                                  2011                 2015
                                 Radomski Region Gospodarki Odpadami
Łączna ilość odpadów                                                    206 334              213 662
Sortowanie odpadów „suchych”                                              7 028                7 265
Dodatkowy konieczny odzysk odpadów ulegających
                                                                         39 416               54 061
biodegradacji
w tym odpady zielone:                                                     4 832                5 011
Odzysk odpadów wielkogabarytowych                                         4 247                6 352
Odzysk odpadów niebezpiecznych                                              372                  673
Odzysk zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego                   2 877                2 867
Odzysk/unieszkodliwianie odpadów niesegregowanych                       152 394              142 444
źródło: WPGO 2007-2015

W oparciu o powyższe zapotrzebowanie na poszczególne rodzaje instalacji do
odzysku/unieszkodliwiania, a także biorąc pod uwagę wydajność istniejących instalacji w poniższej
tabeli zaproponowano określone rodzaje i wydajność niezbędnych instalacji dla Radomskiego
Regionu Gospodarki Odpadami.

   Tabela 44. Rodzaj i wydajność niezbędnych instalacji do odzysku/unieszkodliwiania w Radomskim
                                   Regionie Gospodarki Odpadami
                                                                   Wydajność instalacji [Mg/rok] w
                       Rodzaj instalacji                                       latach
                                                                     2011                 2015
                                            Region radomski
 Łączna ilość odpadów                                                     206 334            213 662
 Wydajność istniejących instalacji                                         13 650             10 000
 Wydajność instalacji niezbędnych do realizacji, w tym:                   136 000            148 600
 Instalacja do termicznego przekształcania                                100 000            100 000
 Sortownie odpadów „Suchych” z selektywnego zbierania                       7 000              7 300
 Sortownie odpadów zmieszanych                                             20 000             30 000
 Kompostownie odpadów zielonych                                             5 000              5 000
 Instalacja do demontażu odpadów wielkogabarytowych                         4 000              6 300
 Wymagania funkcji technologicznych wynikające z założeń w
                                                                            2 278                  2 486
 tym z :
 Założony poziom odzysku odpadów niebezpiecznych                              372                   673
 Założony poziom odzysku zużytego sprzętu elektrycznego
                                                                            2 877                  2 867
 i elektronicznego
 Unieszkodliwianie odpadów niesegregowanych - składowanie                  54 406              52 576
źródło: WPGO 2007-2015

W najbliższym czasie uruchomiony zostanie Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych w Radomiu –
Wincentowie, zarządzany przez PPHU Radkom Sp. z o.o. Uruchomienie Zakładu Utylizacji Odpadów
Komunalnych przewidziane jest w 2008 roku. Zakłada się, że ZUOK będzie obsługiwał również
gminy powiatu radomskiego. Obecnie podpisywane są listy intencyjne z poszczególnymi gminami
powiatu radomskiego.

Koncepcja funkcjonowania ZUOK w Radomiu oparta jest przede wszystkim o proces mechanicznej
i biologicznej obróbki odpadów, zaadaptowana została do wymagań dyrektyw unijnych. Pozwoli to na
elastyczność działań w odniesieniu do selektywnej zbiórki odpadów zielonych, oraz wytwarzania
kompostu wysokiej jakości. Podobne rozwiązania techniczne zostaną zastosowane zarówno dla



                                                 109
odpadów zielonych jak i frakcji organicznej, uzyskanej z mechanicznej separacji zmieszanych
odpadów komunalnych.

Program funkcjonalny Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych obejmuje następujące elementy:

   Rejestracja i ważenie dostarczonych odpadów,
   Mechaniczne sortowanie „mokrych” odpadów zmieszanych,
   Sortowanie i rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych,
   Kompostowanie frakcji 20-100 mm z sortowania odpadów zmieszanych,
   Kompostowanie odpadów zielonych i bio-odpadów,
   Kruszenie i obróbka odpadów z rozbiórki,
   Obróbka frakcji energetycznej (> 100 mm z sortowania „mokrych” odpadów zmieszanych,
    również niektóre pozostałości z przeróbki odpadów wielkogabarytowych i z rozbiórki),
   Końcowe składowanie drobnej frakcji nie podlegającej recyklingowi (drobna frakcja z sortowania
    „mokrych” odpadów zmieszanych oraz specyficznych pozostałości z obróbki odpadów).

Dodatkowo, W WPGO 2007 - 2015 jako niezbędną określono budowę instalacji do termicznego
przetwarzania odpadów dla regionu Radomskiego o wydajności 100 000 Mg.

Osobnym zagadnieniem jest odzysk/unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych występujących
w strumieniu odpadów komunalnych. Odpady niebezpieczne wydzielone ze strumienia odpadów
komunalnych muszą być unieszkodliwiane w specjalistycznych instalacjach. Biorąc pod uwagę ilości
poszczególnych rodzajów tych odpadów np. przeterminowane leki, baterie, akumulatory, środki
ochrony roślin i ich opakowania, farby, tusze, rozpuszczalniki, drewno zawierające substancje
niebezpieczne, itd., nie ma uzasadnienia budowy wielofunkcyjnej instalacji do ich unieszkodliwiania
na terenie powiatu radomskiego. Wyspecjalizowane instalacje np. do termicznego unieszkodliwiania
odpadów niebezpiecznych lub unieszkodliwiania baterii i akumulatorów, funkcjonują na terenie
Województwa Śląskiego. Biorąc pod uwagę prognozowane ilości odpadów niebezpiecznych,
z ekonomicznego punktu widzenia, najkorzystniejsze będzie przekazywanie tych odpadów do
Punktów Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów lub do Rotacyjnego magazynu odpadów
niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w Radomiu, gdzie będą one gromadzone, odpowiednio
pakowane i wysyłane okresowo do wyspecjalizowanej instalacji na terenie kraju.

Składowanie odpadów

Wojewódzki plan gospodarki odpadami dla Mazowsza na lata 2007 – 2011 z uwzględnieniem lat 2012
– 2015 zakłada, że do po roku 2014 na terenie Województwa Mazowieckiego funkcjonować będzie
jedynie 15 regionalnych składowiska odpadów. Dla Radomskiego Regionu Gospodarki Odpadami
wyznaczono, jako obiekt regionalny, Składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne
w Radomiu, ul. Witosa 76. Składowiska aktualnie funkcjonujące na terenie powiatu radomskiego będą
przyjmowały odpady, z zachowaniem zasady bliskości, do czasu ich ostatecznego wypełnienia
i zamknięcia zgodnie z harmonogramem zamykania składowisk.

Zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w Kpgo 2010, od 1 stycznia 2008 roku marszałek
województwa przejmuje kompetencje wojewody w zakresie wydawania decyzji dotyczących
gospodarki odpadami. W związku z powyższym, będzie on m.in. zobligowany do wypełnienia
zapisów Kpgo 2010 dotyczących wydawania decyzji o zamykaniu składowisk odpadów
niespełniających wymagań prawnych (z terminem zakończenia przyjmowania odpadów do
składowania nie później niż do 31 grudnia 2009 roku). Na terenie powiatu radomskiego do 2009 roku
powinny zostać zamkniętych 2 składowiska – w miejscowości Cudów, gmina Jedlnia – Letnisko oraz
w miejscowości Skaryszew, gmina Skaryszew. Do 2014 przewiduje się zamknięcie 3 składowisk
odpadów – w miejscowości Bieniędzice, gmina Wolanów, w miejscowości Urbanów, gmina Jedlińsk
oraz w miejscowości Jedlanka Stara, gmina Iłża.




                                               110
Efektywność procesu zamykania składowisk zależeć będzie w dużej mierze od warunków
ekonomicznych. Zwiększenie opłaty środowiskowej za składowanie odpadów nie przetworzonych
oraz preferencje finansowe dla instalacji odzysku i unieszkodliwiania innych niż składowanie, mogą
przyspieszyć proces zamykania składowisk.

        Tabela 45. Wykaz składowisk z terenu powiatu radomskiego, które powinny zostać zamknięte
                                              do 2009 roku
                                                           Termin uruchomienia, termin zakończenia
Lp                Nazwa obiektu, lokalizacja
                                                                        eksloatacji
           Gminne składowisko śmieci w m. Cudnów                           1998
1.
                    Gmina Jedlnia - Letnisko                               2006
           Miejsko – gminne składowisko śmieci w m.
                                                                             1993
2.                       Skaryszew
                                                                             2009
                       Gmina Skaryszew


     Tabela 46. Wykaz składowisk z terenu powiatu radomskiego, które powinny zostać zamknięte do 2014
                                                   roku

                                                           Termin uruchomienia, termin zakończenia
Lp                Nazwa obiektu, lokalizacja
                                                                        eksploatacji
            Składowisko odpadów w m. Bieniędzice
                                                                             1995
1.                       Bieniędzice
                                                                             2010
                          Wolanów
                Gminne składowisko odpadów
                                                                             1998
2.                        Urbanów
                                                                             2012
                       Gmina Jedlińsk
          Składowisko gminne odpadów komunalnych
                                                                          1988-1999
3.                      Jedlanka Stara
                                                                            2014
                             Iłża



Podsumowanie

Dla zapewnienia dostępności odpowiednich urządzeń i instalacji odzysku i unieszkodliwiania
odpadów konieczne będzie rozwinięcie współpracy międzygminnej pozwalającej na zbilansowanie
potrzeb i wydajności instalacji dla obszaru w skład którego wejdą gminy kilku powiatów
wchodzących w skład Regionalnego Obszaru Gospodarki Odpadami.

Biorąc pod uwagę obecne, funkcjonujące instalacje i obiektu do odzysku odpadów (sortownie),
trudność lokalizacji nowych urządzeń i instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, a także
stosunkowo niewielką ilość wytwarzanych na terenie powiatu odpadów w bliskiej perspektywie
czasowej nie planuje się realizacji centralnego zakładu recyklingu dla powiatu. Rolę Regionalnego
Zakładu Gospodarki Odpadami dla powiatu radomskiego pełnić będzie Zakład Utylizacji Odpadów
Komunalnych w Radomiu – Wincentowie.


7.2. ODPADY ULEGAJĄCE BIODEGRADACJI ORAZ PLAN REDUKCJI KIEROWANIA ICH
       NA SKŁADOWISKA

Biorąc pod uwagę uwarunkowania lokalne (brak infrastruktury, charakter zabudowy) oraz uznając za
zasadniczy cel zwiększenie liczby mieszkańców i ilości wytwarzanych odpadów objętych
zorganizowanymi systemami zbiórki dla powiatu radomskiego przyjęto, że ilości odpadów
komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych do składowania powinny wynosić:



                                                   111
-   do 31 grudnia 2011 roku - 63% (wagowo) całkowitej ilości odpadów ulegających biodegradacji
    wytworzonych w 1995 roku,
-   do 31 grudnia 2015 roku - 44% (wagowo) całkowitej ilości odpadów ulegających biodegradacji
    wytworzonych w 1995 roku.

Ludność powiatu wynosiła w 1995 roku 140 261 osób. Ilość odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji wytworzonych w 1995 roku w Powiecie wyznaczono na poziomie 13 700 Mg.

Łączna ilość odpadów ulegających biodegradacji wytworzona w 2006 roku na terenie powiatu
wynosiła 14 356 Mg. Według sporządzonych prognoz, w 2011 roku wytworzone zostanie 15 060 Mg
odpadów ulegających biodegradacji, a w roku 2015 – 15 800 Mg.

Założenia dla ograniczenia składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
w poszczególnych latach zawiera poniższa tabela.
    Tabela 47. Cele w zakresie ograniczania ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
                          kierowanych do składowania w latach 2008 – 2015
                      Wyszczególnienie/Lata                           1995      2011         2015
Łączna ilość odpadów ulegających biodegradacji w Mg                  13 700    15 060       15 800
Dopuszczalna ilość odpadów       w odniesieniu do ilości bazowej z   100%       63%          44%
ulegających biodegradacji        1995 roku w %
unieszkodliwianych przez         w wielkościach bezwzględnych w        -        8 631       6 028
składowanie                      Mg
Wymagana ilość odpadów ulegających biodegradacji podlegających         -        6 429       9 772
odzyskowi lub unieszkodliwianiu (z wyłączeniem składowania) w Mg

Z powyższej tabeli wynika, że w roku 2011 konieczny będzie odzysk i unieszkodliwienie (poza
składowaniem) 6 429 Mg odpadów ulęgających biodegradacji. Dopuszczalne składowanie odpadów
ulegających biodegradacji nie może przekroczyć 8 631 Mg.

W roku 2015 konieczny będzie odzysk i unieszkodliwienie (poza składowaniem) 9 772 Mg odpadów
ulęgających biodegradacji. Dopuszczalne składowanie odpadów ulegających biodegradacji nie może
przekroczyć 6 028 Mg.

Odpady ulegające biodegradacji będą kierowane do Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami,
którego funkcje będzie pełnił Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych w Radomiu – Wincentowie.
Celem dalszego zwiększenia odzysku odpadów ulegających biodegradacji podjęte zostaną następujące
działania:

-   propagowanie idei selektywnego zbierania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji lub
    kompostowania odpadów ulegających biodegradacji w kompostownikach na terenie
    nieruchomości prywatnych (dla zabudowy jednorodzinnej),
-   przekazywanie do właściwych instalacji zmieszanych odpadów komunalnych do kompostowania,
-   przekazywanie odpadów zmieszanych, z których wyselekcjonowano odpady użyteczne do
    odzysku lub unieszkodliwiania termicznego,
-   wprowadzenie dla mieszkańców w uchwalanych przez rady miast i gmin z terenu powiatu
    Szczegółowych zasadach utrzymania czystości i porządku na terenie gminy obowiązku
    selektywnego zbierania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji i przekazywania ich
    uprawnionym jednostkom na warunkach umownych lub kompostowania we własnym zakresie na
    terenach nieruchomości,
-   zwiększenie ponad minimalne zakładane lub wymagane poziomów odzysku opakowań
    z papieru i tektury, papieru i tektury nieopakowaniowej,
-   zwiększenie selektywnego zbierania i odzysku odpadów zielonych.




                                                   112
Odpady ulegające biodegradacji zbierane w wyniku selektywnej zbiórki, parkingów leśnych,
cmentarza oraz zbierane do pojemników w zabudowie wielorodzinnej będą kierowane do
funkcjonujących do obiektów/instalacji działających w ramach Regionalnego Obszaru Gospodarki
Odpadami.

Kompostowanie przydomowe

Kompostowaniu można poddać ponad 35% odpadów domowych, czyli w wymiernym stopniu
zmniejszyć ilość odpadów wymagających usunięcia z posesji, a co z tym związane, znacznie obniżyć
koszty wywozu odpadów.

W celu wprowadzania na szeroką skalę recyklingu organicznego bioodpadów w urządzeniach
przydomowych należy rozpropagować ideę kompostowania przydomowego wśród mieszkańców.
Zakup urządzeń może być realizowany przez poszczególne gminy, gdyż duża liczba zakupywanych
urządzeń pozwoli wynegocjować korzystniejszą cenę niż w przypadku zakupów indywidualnych.


7.3. ODPADY OPAKOWANIOWE
System gospodarowania odpadami opakowaniowymi na terenie powiatu radomskiego będzie opierać
się na następujących zasadach:

       Zrównoważonego rozwoju tzn., że przewidziane do realizacji zadania ekologiczne w sposób
        ewolucyjny i harmonijny towarzyszą rozwojowi sektora opakowaniowego;
       Zapobieganiu powstawania odpadów opakowaniowych na terenie powiatu radomskiego oraz
        ograniczenie deponowania tych odpadów na składowiskach;
       Budowie i wdrażaniu systemu gospodarki odpadami opakowaniowymi bez wywoływania
        zagrożeń dla środowiska naturalnego.

Przyjęte kierunki działań:

       Powiat radomski będzie brał czynny udział w działaniach informacyjno-edukacyjnych mających
        na celu zapobieganie powstawaniu odpadów opakowaniowych oraz propagowanie odzysku i
        recyklingu odpadów opakowaniowych.
       Zakłada się pomoc powiatu przy działaniach mających na celu rozwój selektywnego zbierania
        odpadów opakowaniowych poprzez wspieranie akcji związanych z edukacją ekologiczną
        dotyczącą selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych i ich późniejszego wykorzystania.
       W obecnym momencie realizacja obowiązku odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych
        prowadzona jest przede wszystkim na bazie odpadów, pozyskiwanych ze źródeł przemysłowych
        i handlu oraz pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych. Oszacowano, że około 84 %
        zebranych odpadów opakowaniowych pochodzi z handlu i przemysłu. Odpady opakowaniowe
        selektywnie zbierane w gospodarstwach domowych stanowią tylko 16 %.1. Odpady
        opakowaniowe z przemysłu i handlu charakteryzują się wysoką jakością, a koszt ich zbierania
        jest znacznie niższy niż koszt zbierania tej grupy odpadów z gospodarstw domowych. Odpady
        opakowaniowe z gospodarstw domowych pozyskuje się poprzez selektywne zbieranie oraz
        sortowanie odpadów opakowaniowych ze zmieszanego strumienia odpadów komunalnych.
        Wzrost wymaganych poziomów odzysku i recyklingu spowoduje, że konieczne jest zwiększenie
        roli selektywnego zbierania opakowań z gospodarstw domowych.
       Na terenie powiatu radomskiego przewiduje się rozbudowę systemu odzysku i recyklingu
        odpadów opakowaniowych, obejmującą działania organizacyjne podejmowane przez
        przedsiębiorców wprowadzających na rynek opakowania, organizacje odzysku, jak również
        samorządy gminne, w celu uzyskania wymaganej ilości i jakości odpadów opakowaniowych.


1
    Raport o gospodarce odpadami opakowaniowymi w Polsce w 2004 roku


                                                  113
           Opakowania z papieru: możliwość przetworzenia wymaganej ilości odpadów
            opakowaniowych przez przemysł celulozowo-papierniczy wiąże się z dostarczeniem
            selektywnie zbieranych odpadów papieru i tektury w odpowiedniej ilości, ale przede
            wszystkim jakości, co wymaga prowadzenia skutecznej wstępnej i wtórnej segregacji
            odpadów. Ponadto w celu zapewnienia zbytu na zwiększoną ilość wyrobów papierniczych
            wytworzonych z odzyskanego surowca wymaga przeprowadzania akcji informacyjnych
            i edukacyjnych.
           Opakowania ze szkła: zapotrzebowanie hut szkła oraz stacji uzdatniania stłuczki na
            stłuczkę szklaną wynosi około 300-400 tys. Mg rocznie. Wzrost poziomu recyklingu
            wymagać będzie dodatkowych zdolności przerobowych hut szkła. Dostarczane muszą być
            odpady o odpowiedniej jakości, spełniającej wymogi zakładów.
           Opakowania z tworzyw sztucznych: Recykling odpadów z tworzyw sztucznych stwarza
            sporo problemów, często z powodu poniesienia znacznie większych kosztów niż
            w przypadku innych odpadów. Często ceny uzyskiwane za tworzywa wtórne nie są
            konkurencyjne wobec cen tworzyw pierwotnych.
           Odpady metalowe: Odpady metalowe są odpadami, które łatwo można wydzielić ze
            strumienia pozostałych odpadów, zarówno w sortowniach, kompostowniach,
            jak i zakładach przeróbki mechaniczno-biologicznej i termicznego unieszkodliwiania
            odpadów. Wymagany poziom recyklingu odpadów z blachy stalowej powinien być bez
            trudu osiągnięty ze względu na wysoką cenę złomu i jego popyt. Można zauważyć,
            że aktualnie dobrze jest rozwinięty system zbierania aluminium po napojach.

Odzysk odpadów opakowaniowych może być prowadzony poprzez recykling materiałowy
i chemiczny, współspalanie oraz termiczne ich przekształcanie z odzyskiem energii. Uznanie procesu
termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii w instalacjach do termicznego ich
przekształcania za proces odzysku odpadów opakowaniowych, warunkowane jest wykorzystaniem
powstającej energii elektrycznej i cieplnej.

Jednostki samorządowe wypełniać będą zadania pomocnicze wobec zobowiązanych ustawowo
przedsiębiorców i organizacji odzysku stwarzając przede wszystkim warunki dla rozwoju selektywnej
zbiórki i odzysku oraz organizując powszechną edukację ekologiczną.

Podsumowując:

       rozwijane systemy selektywnej zbiórki i segregacji odpadów komunalnych ukierunkowane
        będą przede wszystkim na odpady zaliczane do odpadów opakowaniowych,
       rozwinięta zostanie współpraca jednostek samorządowych w ramach ich właściwości
        z przedsiębiorcami dla ułatwienia realizacji zadań w zakresie odzysku odpadów
        opakowaniowych,
       wdrażane programy i akcje w zakresie edukacji ekologicznej uwzględniać będą promowanie
        selektywnej zbiórki odpadów ze szczególnym uwzględnieniem odpadów opakowaniowych.


7.4. ODPADY NIEBEZPIECZNE

Zadania w zakresie gospodarki odpadami niebezpiecznymi są następujące:

   1. Wspomaganie merytoryczne organizacji i rozwoju systemów zbierania odpadów
    niebezpiecznych ze źródeł rozproszonych (małe i średnie przedsiębiorstwa) z uwzględnieniem
    odpadów niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych, w oparciu o:
     organizacje odzysku lub przedsiębiorców – wytwórców odpadów niebezpiecznych,
     placówki handlowe, apteki, zakłady serwisowe oraz punkty zbierania poszczególnych
        rodzajów odpadów niebezpiecznych (np. przeterminowane lekarstwa, oleje, akumulatory),
     stacjonarne lub mobilne punkty zbierania odpadów niebezpiecznych,


                                               114
     specjalistyczne firmy posiadające stosowne zezwolenia administracyjne.
   2. Prowadzenie ciągłych działań informacyjno - edukacyjnych w zakresie prawidłowych metod
    postępowania z odpadami niebezpiecznymi.



7.4.1. Oleje odpadowe

W celu uzyskania rocznych poziomów odzysku i recyklingu za podstawowe zadanie należy uznać
zwiększenie stopnia pozyskania olejów odpadowych przede wszystkim za źródeł rozproszonych.
Pozyskiwanie dodatkowych ilości olejów odpadowych może być zrealizowane poprzez
zorganizowanie systemu zbierania tych olejów na poziomie gminy w Punktach Dobrowolnego
Gromadzenia Odpadów (PDGO), jak również rozszerzenie sieci punktów zbierania o warsztaty
samochodowe, stacje benzynowe.

Wsparciem dla tych działań winny być działania informacyjno-edukacyjne w zakresie prawidłowego
postępowania z tego rodzaju odpadami.

Wytwarzane na terenie powiatu oleje odpadowe będą przekazywane przedsiębiorcom posiadającym
ważne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu tego rodzaju
odpadów. Ostatecznie omawiane odpady będą unieszkodliwiane w instalacjach położonych poza
terenem powiatu spełniających określone prawem wymogi i prowadzonych przez przedsiębiorców
posiadających ważne decyzje na prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania olejów
odpadowych.




                                             115
7.4.2. Zużyte baterie i akumulatory

Ze względu na duże rozproszenie miejsc powstawania zużytych akumulatorów i baterii najbardziej
istotnym czynnikiem determinującym gospodarkę tymi odpadami jest ich odzysk z rynku. Obowiązek
odzysku z rynku małogabarytowych baterii i akumulatorów został nałożony na podmioty
wprowadzające je na rynek, a egzekwowany jest przy zastosowaniu opłaty produktowej. System
zbierania zużytych akumulatorów jest regulowany ustawą z dnia 11 maja 2001 r. obowiązkach
przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej
i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63, poz. 639, z późn. zm.), która wprowadza opłatę depozytową przy
zakupie akumulatora

Uzupełniającą formą systemu zbierania zużytych baterii i akumulatorów powinno być gromadzenie
w Punktach Zbierania Odpadów zlokalizowanych w miejscach sprzedaży wymienionych produktów.

Sprawne funkcjonowanie zaproponowanego systemu gospodarowania zużytymi bateriami
i akumulatorami, jak też osiągnięcie założonych celów w tym zakresie wymaga podjęcia przez powiat
niżej wymienionych działań:

    Wspomaganie organizowania systemu zbierania zużytych baterii i akumulatorów od
     mieszkańców poprzez Gminne Punkty Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów,
    Prowadzenie akcji edukacyjno-informacyjne dotyczące problematyki zużytych baterii
     i akumulatorów jako odpadów niebezpiecznych i sposób postępowania z nimi.


7.4.3. Odpady medyczne i weterynaryjne

Gospodarka odpadami powstającymi w placówkach służby zdrowia stanowi wyłączny obowiązek
wytwórców tych odpadów i powinna odbywać się zgodnie z instrukcjami wewnątrzzakładowymi
opracowanymi na podstawie wytycznych inspekcji sanitarnej. Do systemu należy włączyć również
zbieranie przeterminowanych lekarstw od indywidualnych użytkowników.

Założeniem jest segregacja odpadów w miejscu powstawania na 3 grupy określone przez Głównego
Inspektora Sanitarnego. Odpady specyficzne winny być przechowywane w specjalnych
pomieszczeniach w temperaturze nieprzekraczającej 10°C, a ich maksymalny czas magazynowania nie
powinien być dłuższy niż 48 godzin.

Wytwarzane na terenie powiatu odpady medyczne i weterynaryjne będą przekazywane
przedsiębiorcom posiadającym ważne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie transportu
tego rodzaju odpadów. Ostatecznie omawiane odpady będą unieszkodliwiane w instalacjach
położonych poza terenem powiatu spełniających określone prawem wymogi i prowadzonych przez
przedsiębiorców posiadających ważne decyzje na prowadzenie działalności w zakresie
unieszkodliwiania odpadów specyficznych. Na terenie powiatu nie przewiduje się ze względu na
rozproszenie źródeł, jak i ogólną ilość odpadów tej grupy powstania instalacji termicznego
unieszkodliwiania odpadów.

Za podstawowe zadania samorządu terytorialnego przyjęto:

   wyegzekwowanie obowiązków formalnych spoczywających na omawianej grupie wytwórców
    odpadów,
   upowszechnienie wiedzy o sposobach postępowania z odpadami wśród omawianej grupy
    wytwórców.




                                               116
Dla realizacji powyższych podjęte zostaną następujące zadania cząstkowe:

   identyfikacja wszystkich wytwórców odpadów medycznych i weterynaryjnych,
   przygotowanie adresowanej do wszystkich wytwórców odpadów niebezpiecznych w grupie
    odpadów medycznych i weterynaryjnych (ze szczególnym uwzględnieniem drobnych wytwórców)
    informacji obejmującej:
- ogólne zasady postępowania z odpadami z tej grupy,
-       zestawienie      obowiązków      formalnych        spoczywających      na     wytwórcy
z instruktażem ich realizacji,
 przyjmowanie i weryfikacja przez właściwy organ wniosków o zatwierdzenie programów
    gospodarki odpadami niebezpiecznymi lub informacji o wytwarzanych odpadach oraz
    o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami. Ze względu na charakter odpadów organ
    korzystał będzie odpowiednio z przepisu ust. 6 art. 24 ustawy o odpadach i wzywał podmioty
    składające informację o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania
    wytworzonymi odpadami do przedłożenia wniosku o zatwierdzenie programu gospodarki
    odpadami niebezpiecznymi.
 kontrola wytwórców odpadów w zakresie spełnienia obowiązków formalnych oraz
    gospodarowania odpadami zgodnego z przepisami ustawy i zatwierdzonym programem
    gospodarki odpadami niebezpiecznymi lub złożoną informacją o wytwarzanych odpadach
    i sposobach gospodarowania nimi.


7.4.4. Pojazdy wycofane z eksploatacji

System gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji zakłada zbieranie odpadów przez
punkty zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji legitymujące się stosownymi decyzjami
w ramach prowadzonej działalności. Z punktów tych odpady powinny trafiać do funkcjonującej
w Województwie Mazowieckim sieci stacji demontażu. Dopuszcza się także możliwość
bezpośredniego kierowania pojazdów wycofanych z eksploatacji do stacji demontażu.

Biorąc pod uwagę zakres uprawnień samorządów terytorialnych w tym zakresie podstawowym
zadaniem będzie rozpowszechnianie informacji o stacjach demontażu posiadających upoważnienie
Wojewody Mazowieckiego do wydawania stosownych zaświadczeń o złomowaniu samochodu w celu
jego wyrejestrowania.

Odpady powstające w skutek demontażu wycofanych z eksploatacji pojazdów, jak również inne
odpady pochodzące z napraw i eksploatacji pojazdów mechanicznych (oleje, płyny chłodnicze,
akumulatory, filtry olejowe a także zużyte opony, tworzywa sztuczne, szkło) będą przekazywane
przedsiębiorcom posiadającym ważne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania
lub transportu tego rodzaju odpadów.


7.4.5. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (również sprzęt zawierający substancje
zubożające warstwę ozonową)

Postępowanie z tego rodzaju odpadami regulują przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym
sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495), która weszła w życie w dniu
21 października 2005 r.

Wprowadzający sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych jest obowiązany, z dniem wejścia
w życie ustawy, do zorganizowania i sfinansowania odbierania od prowadzących punkty zbierania
zużytego sprzętu. Za zbierającego zużyty sprzęt uważa się prowadzącego punkt zbierania zużytego
sprzętu, w tym sprzedawcę detalicznego i sprzedawcę hurtowego, oraz gminną jednostkę
organizacyjną prowadzącą działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych i przedsiębiorcę



                                             117
posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych.
Zarówno gminna jednostka organizacyjna, jak i przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie
odbierania odpadów komunalnych mogą posiadać punkt zbierania zużytego sprzętu elektrycznego
i elektronicznego, o ile posiadają zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania
odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych jest
zobowiązany do selektywnego odbierania tych odpadów. Zbierający zużyty sprzęt jest zobowiązany
do selektywnego zbierania zużytego sprzętu oraz do nieodpłatnego przyjmowania zużytego sprzętu
pochodzącego z gospodarstw domowych, czyli od użytkowników indywidualnych.

Za podstawowe zadanie należy uznać zorganizowanie zbiórki z rozproszonych miejsc powstawania.
Wsparciem dla tych działań winny być działania informacyjno-edukacyjne w zakresie prawidłowego
postępowania z tego rodzaju odpadami.

Działania dotyczące zbiórki odpadów wielkogabarytowych (w tym niebezpiecznych) będących
odpadami komunalnymi opisano w rozdziale 7.1. „Odpady komunalne”. Zbiórka zużytych urządzeń
elektrycznych i elektronicznych może być realizowana akcyjnie. Odpady te mogą być również
zbierane razem z odpadami niebezpiecznymi np. poprzez specjalistyczny samochód, jak również
dopuszcza się metodę bezpośredniego donoszenia do PDGO. Mieszkańcy powinni być poinformowani
o miejscu zbiórki i czasie trwania akcji.

W odniesieniu do odpadów wytwarzanych przez podmioty gospodarcze to zbiórka będzie realizowana
przez dystrybutorów sprzętu elektrycznego, bezpośrednio przez zakłady demontażu lub inne
podmioty, które posiadają stosowne zezwolenie na zbieranie lub transport tego rodzaju odpadów.

Możliwa jest także organizacja wtórnego obiegu przestarzałych sprawnych urządzeń elektrycznych
i elektronicznych – realizatorzy: przedsiębiorcy (sklepy, serwisy, komisy), organizacje odzysku
sprzętu elektrycznego i elektronicznego;

Gmina ma obowiązek udostępniać mieszkańcom na stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo
przyjęty informację o znajdujących się na jej terenie zbierających zużyty sprzęt elektryczny
i elektroniczny pochodzący z gospodarstw domowych. Informacja ta powinna zawierać:

   nazwę firmy, oznaczenie jej siedziby i adres, imię, nazwisko zbierającego zużyty sprzęt,
   adresy punktów zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, w tym punktów
    sprzedaży sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Plan zbierania i unieszkodliwiania odpadów zawierających substancje zubożające warstwę
ozonową

Zbieranie odpadów zawierających substancje zubożające warstwę ozonową z gospodarstw domowych
będzie organizowane poprzez:
- selektywne zbieranie odpadów,
- bezpośrednie dostarczanie odpadów do PDGO,
- zbieranie specjalistycznym samochodem,
- odbieranie zużytych urządzeń w punktach sprzedaży .

Sposób postępowania z odpadami zawierającymi substancje zubożające warstwę ozonową powinien
być zgodny z Ustawą o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm..) oraz Ustawą
o postępowaniu z substancjami zubożającymi warstwę ozonową (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1263,
z późn. zm.).




                                             118
Harmonogram działań w latach 2007-2015

                         Zadanie                             Okres realizacji       Jednostka
                                                                                  odpowiedzialna
Organizacja zbierania zużytych urządzeń z gospodarstw 2007-2011                 Gminy, Producenci
domowych                                                                        Organizacje
                                                                                odzysku
Monitorowanie osiągnięcia założonych poziomów odzysku 2008-2014                 Urząd
i recyklingu urządzeń zawierających CFC i HCFC                                  Marszałkowski
zapisanych w Rozporządzeniu Rady Ministrów (Dz.U. z
2007 r., Nr 109, poz. 752 w sprawie poziomów odzysku i
recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych)
Kampania      edukacyjno-informacyjna     w     zakresie 2007-2015              Powiaty,   Gminy,
prawidłowego postępowania ze zużytymi urządzeniami                              Producenci
zawierającymi substancje zubożające warstwę ozonową w



7.4.6. Odpady zawierające azbest

Rada Ministrów przyjęła „Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na
terytorium Polski”. Założeniem programu jest doprowadzenie do usunięcia w ciągu 30 lat wyrobów
zawierających azbest.

Realizacja celu strategicznego w zakresie gospodarowania odpadami zawierającymi azbest wymaga
podjęcia niżej wymienionych działań:

1.    dokończenia pełnej i rzetelnej inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest na szczeblu
      gminnym;
2.    opracowanie programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest z terenu powiatu;
3.    organizacji kampanii edukacyjno – informacyjnej w zakresie prawidłowego postępowania
      z wyrobami zawierającymi azbest;
4.    monitoringu usuwania oraz prawidłowego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest –
      realizatorzy organy nadzoru budowlanego,
5.    pomoc w finansowania usuwania azbestu dla indywidualnych gospodarstw domowych. Źródłem
      finansowania na usuwanie azbestu może być Powiatowy i Gminny Fundusz Ochrony
      Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Na terenie powiatu radomskiego nie przewiduje się lokalizacji składowiska odpadów niebezpiecznych
przyjmującego odpady azbestowe. Przewiduje się, że wyroby zawierające azbest będą usuwane przez
firmy posiadające zatwierdzony przez Starostę Powiatu Radomskiego program gospodarki odpadami.
Działalność w zakresie transportu odpadów również wymaga uzyskania stosownego zezwolenia.
Podmioty posiadające odpowiednie pozwolenia odbierają od mieszkańców płyty eternitowe ułożone
na palecie owinięte folią i przekazują do unieszkodliwienia. Ostatecznie omawiane odpady będą
unieszkodliwiane w instalacjach położonych poza terenem powiatu spełniających określone prawem
wymogi i prowadzonych przez przedsiębiorców posiadających ważne decyzje na prowadzenie
działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest.

Orientacyjny koszt zdjęcia 1 m2 płyt eternitowych wynosi 25 - 30 zł/m2. Koszt ten obejmuje zdjęcie
płyty, zabezpieczenie do transportu, koszty składowania, opłatę za korzystanie ze środowiska opłacaną
marszałkowi województwa. Do tego dochodzą koszty transportu - około 3 zł/km.




                                                119
Możliwe jest zamówienie kompleksowej usługi polegającej na wymianie płyt eternitowych na inny
materiał. Koszt wymiany wynosi około 100 zł/m2 - obejmuje usunięcie azbestu i założenie płyty. W tej
cenie jest też uwzględniony koszt nowej płyty.

Skuwanie natrysku azbestowo-cementowego (torkretu) jest znacznie droższe (35 do 75 zł za 1 m2).
Ceny powyższe obejmują wszystkie czynności związane z usuwaniem azbestu i z reguły mogą być
negocjowane. W sprzyjających warunkach, w zależności od warunków lokalnych, możliwe są upusty
w wysokości nawet 20 – 25%.

Ze względu na określone przepisami warunki składowania koszty są stosunkowo wysokie
i w zależności od ilości składowanych odpadów wynoszą najczęściej od 400 do 1200 zł za tonę.

Rozwiązaniem może być program kredytowy oferowany przez Bank Ochrony Środowiska. W ramach
tego programu udzielane są, na bardzo korzystnych warunkach (0,4 stopy redyskontowej weksli, nie
mniej jednak niż 3%), specjalne kredyty ekologiczne na usuwanie wyrobów azbestowych. Kredyt
udzielany jest osobom fizycznym, przedsiębiorcom i jednostkom samorządu terytorialnego na
pokrycie kosztów demontażu i rozbiórki elementów budowlanych oraz odbioru transportu
i składowania odpadów zawierających azbest. Minimalna kwota kredytu wynosi 3 tys. zł (kwota
maksymalna to 500 tys. zł) i nie może przekroczyć kosztów brutto wszystkich czynności
wymienionych powyżej. Szczegółowe warunki udzielenia kredytu ustalane są z Bankiem.
Istotą tego projektu jest jednak to, że Bank udziela kredytu w formie bezgotówkowej, na zasadzie
porozumienia trójstronnego, gdzie stronami są kredytobiorca, bank oraz wyspecjalizowane
przedsiębiorstwo wykonujące usługę. Pieniądze otrzymuje bezpośrednio przedsiębiorca wykonujący
usługę, po dostarczeniu faktury potwierdzonej przez kredytobiorcę, protokołu odbioru robót oraz kopii
karty przekazania odpadu potwierdzającej, że azbest został prawidłowo zagospodarowany.
Wykonawcą usługi objętej takim sposobem kredytowania mogą być wyłącznie firmy, które podpisały
odpowiednią umowę z Bankiem. Przed podpisaniem umowy o współpracy Bank dokonuje weryfikacji
przedsiębiorcy.


7.4.7. Odpady zawierające PCB

Na terenie powiatu radomskiego nie zinwentaryzowano do tej pory odpadów zawierających PCB.
W przypadku, gdyby sytuacja ta uległa zmianie, proponuje się przyjęcie następujących zasad
postępowania:

   1. Unieszkodliwianie odpadów PCB powinno odbywać się poprzez ich spalanie w spalarniach
       odpadów. Dopuszcza się jako metody unieszkodliwiania PCB także procesy D8, D9, D12
       i D15 (wymienione w załączniku 6 do ustawy o odpadach).
   2. Proponowany system postępowania z odpadami zawierającymi PCB jest zgodny z systemem
       zaproponowanym w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2007
       – 2011 z uwzględnieniem lat 2012 – 2015. Jest on związany z prowadzeniem działań
       w zakresie zbierania, demontażu i unieszkodliwiania odpadów PCB.
   3. Konieczne będzie wdrożenie akcji i programów edukacyjno – szkoleniowych w zakresie
       prawidłowego postępowania z odpadami zawierającymi PCB skierowanych do
       przedsiębiorców, a w szczególności do małych firm, na terenie których stwierdzone zostaną
       urządzenia lub odpady zawierające PCB.
   4. Wykorzystywanie PCB w użytkowanych urządzeniach lub instalacjach nie dłużej niż do
       30 czerwca 2010 r.;
1.   sukcesywne usuwanie z odpadów PCB oraz unieszkodliwianie PCB, albo jeśli usunięcie PCB
     jest niemożliwe, unieszkodliwianie tych odpadów nie później niż do 31 grudnia 2010 r.;
2.   unieszkodliwianie odpadów PCB w kraju lub zagranicą;
3.   monitoring prawidłowego postępowania z odpadami i urządzeniami zawierającymi PCB;




                                                120
4.   organizacja systemu gromadzenia i unieszkodliwiania urządzeń zawierających PCB, które nie
     podlegają inwentaryzacji - utworzenie baz informacyjnych zawierających dane dotyczące ilości
     i miejsc występowania PCB oraz o ilości i miejscach występowania wykorzystywanych PCB;
5.   wsparcie finansowe dla inwestycji dotyczących eliminacji i unieszkodliwiania PCB;
6.   udział jednostek administracji publicznej w finansowaniu usuwania i unieszkodliwiania
     odpadów PCB, dla których nie można ustalić właścicieli.
W oparciu o zapisy zawarte w Planie dekontaminacji i unieszkodliwiania urządzeń zawierających
PCB (Ministerstwo Środowiska , Warszawa 2005) sformułowano następujące zadania:
 Aktualizacja inwentaryzacji PCB i urządzeń zawierających PCB o stężeniach większych lub
   równych 0,05% i w ilościach większych lub równych 5 dm3.
 Powołanie na szczeblu centralnym jednostki koordynującej działania i monitorującej postęp
   eliminacji urządzeń zawierających PCB ze środowiska.
 Prowadzenie Bazy Danych PCB
 Zrealizowanie niezbędnego zakresu badań techniczno-ekonomicznych koniecznych do
   poprawnego określenia skutków ekologicznych i ekonomicznych przewidywanych do realizacji
   zadań inwestycyjnych, obejmujących analizę możliwości i celowości:
           o Budowy obiektów do dekontaminacji urządzeń zanieczyszczonych PCB,
           o Eksportu ww. odpadów za granicę w oparciu o zgodę Głównego Inspektoratu
               Ochrony Środowiska w celu ich termicznego unieszkodliwienia w specjalistycznych
               instalacjach,
           o Wykorzystania alternatywnych technologii unieszkodliwiania PCB.
 Analiza możliwości identyfikacji i inwentaryzacji urządzeń zawierających PCB o stężeniach
   powyżej 0,005%.
 Organizacja punktów zbierania drobnych urządzeń i odpadów zawierających PCB powyżej
   0,005% znajdujących się u osób fizycznych.
 Uruchomienie skutecznej kampanii informacyjno-edukacyjnej w zakresie prawidłowego
   postępowania z odpadami i urządzeniami zawierającymi PCB.
      posiadacze




                             posiadacze
                             niebędący                     małe                          duże
         PCB




                          przedsiębiorcami           przedsiębiorstwa              przedsiębiorstwa
      zbieranie




                                     firmy uprawnione do doprowadzenia
        PCB




                                        działalności w zakresie zbierania
                                                 odpadów PCB
     dekonataminacja
        demontaż,




                                    firmy prowadzące działalność w zakresie demontażu i
                                        dekontaminacji urządzeń zawierających PCB
      unieszkodliwianie




                                                                                   eksport odpadów
                            unieszkodliwianie                                      stałych zagranicę
                           odpadów ciekłych w
                          instalacjach krajowych




                                                        121
     Rysunek 8. System gospodarowania odpadami zawierającymi PCB (w oparciu o „Postępowanie
  z odpadami PCB w świetle wymogów Konwencji Sztokholmskiej” W. Bogutyn; materiały dostępne na
                         stronie: http://ks.ios.edu.pl/gef/docum_proj_pl.php)




7.5. ODPADY POZOSTAŁE

7.5.1. Zużyte opony

Osiągnięcie założonych celów w zakresie gospodarki zużytymi oponami wymaga realizacji
następujących zadań:

1.Rozwój systemu selektywnego zbierania zużytych opon

System selektywnego zbierania opon jest już w dużej mierze ukształtowany. Konieczne jest jego
rozwinięcie, docelowo do objęcia swoim zasięgiem 100% wytwórców odpadów, w oparciu
o funkcjonujące organizacje odzysku, stowarzyszenia producentów i importerów opon oraz podmioty
zajmujące się odzyskiem, recyklingiem i unieszkodliwianiem gumy. System zbierania powinien być
doskonalony pod kątem zbierania zużytych opon od mieszkańców oraz od małych i średnich
podmiotów gospodarczych.

Konieczna jest intensyfikacja kontroli i egzekucji nakazu ewidencji powstających odpadów
i sposobów gospodarowania nimi w podmiotach zajmujących się wymianą lub naprawą opon.




                                              122
7.5.2. Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz
      infrastruktury drogowej

Osiągnięcie założonych celów w zakresie odpadów z budowy, remontów i demontażu obiektów
budowlanych oraz infrastruktury drogowej wymaga realizacji następujących zadań:

1. Selektywne zbieranie poszczególnych rodzajów odpadów remontowych, budowlanych
i z demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej na miejscu wytwarzania.

Obowiązek selektywnego zbierania i transportu odpadów z grupy 17 spoczywa na wytwórcach
odpadów (firmy budowlane, remontowe, rozbiórkowe, osoby prywatne prowadzące prace budowlano -
remontowe). Wytwórca odpadów może zlecić wykonanie określonych działań innym firmom, o ile
posiadają one stosowne zezwolenia. Zaleca się już na placu budowy magazynować w oddzielnych
miejscach wstępnie posegregowane odpady budowlane. Pozwoli to na selektywne wywożenie ich do
zakładu odzysku i unieszkodliwiania oraz na składowiska. Odpady z budowy, remontów i demontażu
obiektów budowlanych wytwarzane w gospodarstwach domowych będą odbierane lub przewożone do
podmiotów zajmujących się ich odzyskiem lub do lokalnej zbiornicy odpadów.


7.5.3. Komunalne osady ściekowe

Wymagania jakościowe i warunki, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu osadów
ściekowych zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r.
w sprawie komunalnych osadów ściekowych.

Działania zmierzające do realizacji celów skupiać się będą na:

   zobligowaniu wszystkich wytwórców osadów ściekowych do przekazywania odpowiednim
    jednostkom kontrolnym zbiorczych zestawień dotyczących prowadzonej gospodarki osadami,
   intensyfikacji działań edukacyjno – informacyjnych dla rolników, pracowników administracji
    gmin oraz ogółu społeczeństwa w zakresie właściwego postępowania z osadami ściekowymi,
    prowadzenie akcji promocyjnych dotyczących stosowania osadów ściekowych i preparatów
    tworzonych na ich bazie w rolnictwie oraz kształtowaniu nowych walorów użytkowych
    zdegradowanych lub zdewastowanych terenów. Akcje takie mają także na celu przełamanie
    istniejących barier psychologicznych i błędnych stereotypów związanych ze stosowaniem osadów
    ściekowych i kompostu z osadów w celach przyrodniczych,
   objęcie monitoringiem realizacji przez oczyszczalnie ścieków obowiązku prowadzenia badań
    fizyko-chemicznych i mikrobiologicznych osadów, celem osiągnięcia przez osady ściekowe
    właściwych parametrów dla późniejszego ich wykorzystania do celów rolniczych, przyrodniczych
    czy rekultywacji terenów zdegradowanych,

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 7 września 2005 roku w sprawie kryteriów
dopuszczenia odpadów do składowania (Dz. U. Nr 186, poz. 1553), komunalne osady ściekowe nie
spełniają warunków, które dopuszczają ich deponowanie na składowiskach. Wobec powyższego,
wszystkie wytwarzane osady (jak również nagromadzone dotychczas na terenach oczyszczalni)
skierowane zostaną unieszkodliwienia w odpowiednich instalacjach. Preferowane będą procesy
termicznego przekształcania oraz kompostowanie. Osady o dobrych parametrach jakościowych będą
mogły znaleźć zastosowanie w rolnictwie – dotyczyło to będzie głównie osadów powstających na
terenie małych aglomeracji.




                                                 123
7.5.4. Odpady inne niż komunalne i niebezpieczne

Podkreślić należy, iż w przypadku tego segmentu wszelkie działania związane z postępowaniem
z odpadami pochodzącymi z sektora gospodarczego spoczywają na posiadaczach (w tym wytwórcach)
odpadów, a więc na poszczególnych podmiotach gospodarczych.

W rozumieniu ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów rozumie się: „każdego, kto faktycznie
włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę
organizacyjną); domniemywa się, ze władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów
znajdujących się na nieruchomości”.

Natomiast jako wytwórcę odpadów ustawa określa: „każdego, którego działalność lub bytowanie
powoduje powstawanie odpadów, oraz każdego, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie
lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów”.

Każdy posiadacz (lub wytwórca) tego rodzaju odpadów posiada pewną swobodę wyboru metody ich
zagospodarowania, z wyłączeniem tych odpadów, w odniesieniu do których ustawa o odpadach
narzuca określone sposoby postępowania (oleje odpadowe, odpady medyczne, weterynaryjne
i zawierające PCB, baterie i akumulatory). Jedynymi ograniczeniami w tym zakresie są przepisy
prawne dotyczące gospodarki odpadami oraz aspekty ekonomiczne.

System gospodarki odpadami z sektora gospodarczego opierać się będzie na następujących
założeniach:
     gospodarka odpadami jest częścią rynku i podlega takim samym zasadom, jak pozostałe
        sektory działalności,
     wytwórcy odpadów i podmioty oferujące usługi współpracują ze sobą w celu uzyskania jak
        największego stopnia odzysku i unieszkodliwienia odpadów,
     rolą jednostek samorządowych jest stymulacja podmiotów gospodarczych w celu osiągnięcia
        przez nich wymaganych standardów w zakresie postępowania z wytwarzanymi odpadami,
        oraz umożliwienie im (w zakresie własnych kompetencji) zgodnego z prawem odzysku
        i unieszkodliwiania odpadów,
     organy jednostek samorządowych mają za zadanie prowadzenie akcji wspierającej rozwój
        i funkcjonowanie systemu, poprzez udzielanie informacji, prowadzenie akcji promocyjno
        – edukacyjnych dla podmiotów wytwarzających odpady, wspieranie działań logistycznych dla
        zwiększania stopnia odzysku i unieszkodliwienia odpadów, udzielanie stosownych
        opinii.

Zadania, jakie należy wykonać dla osiągnięcia zamierzonego celu są następujące:

   Wspieranie i promowanie wdrażania w zakładach wytwarzających odpady technologii Czystszej
    Produkcji oraz norm serii ISO 14000,
   Dążenie do zmniejszenie do minimum przemieszczania odpadów, zgodnie z zasadami bliskości
    i samowystarczalności, poprzez system decyzji i pozwoleń,
   Umożliwienie sukcesywnego wykorzystanie nagromadzonych wcześniej odpadów.
   Wspieranie przekształcenia zamykanych składowisk w inne obiekty związane z gospodarką
    odpadami, także komunalnymi (np. punkty zbierania, segregacji, przeładunku odpadów, odzysku
    i unieszkodliwiania).
   Promowanie proekologicznych innowacji technologicznych w gospodarce odpadami w drodze
    wspierania targów ekologicznych i branżowych, wydawnictw specjalistycznych, baz danych na
    temat krajowych i zagranicznych technologii gospodarki odpadami.
   Prowadzenie ustawicznej edukacji, informacji i promocji oraz utrwalanie prawidłowych postaw
    obowiązków zakresie wypełniania obowiązków z dziedziny gospodarki odpadami, szczególnie
    u wytwórców i posiadaczy odpadów oraz podmiotów prowadzących gospodarkę odpadami.




                                               124
   Kontrola i monitoring wytwórców odpadów i podmiotów posiadających instalacje do
    unieszkodliwiania odpadów w celu stwierdzenia, czy działalność ta nie narusza przepisów
    ochrony środowiska i jest zgodna z normami i zaleceniami (w tym prowadzenie baz danych
    o odpadach),



                     8. PROGRAM PROMOCJI I EDUKACJI
Realizacja celów i zadań zamierzonych w planie gospodarki odpadami, szczególnie w zakresie
selektywnej zbiórki odpadów, wymaga zaangażowania i świadomego podejścia mieszkańców
(zarówno dzieci i młodzieży jak i osób dorosłych), a także działających na terenie gminy podmiotów
gospodarczych – wytwórców odpadów. W tym celu przedstawiono program promocji i edukacji
w zakresie gospodarki odpadami, który proponuje metody kształtowania społecznej świadomości
ekologicznej.

Świadomość ekologiczna mieszkańców stanowi przede wszystkim podstawę do stworzenia
płaszczyzny porozumienia pomiędzy władzami a społeczeństwem. Mając na uwadze wielość
przedsięwzięć, jakie winny zostać podjęte w bliższej lub dalszej perspektywie należy zauważyć,
iż prowadzenie edukacji ekologicznej wśród wszystkich grup mieszkańców może przyczynić się do
stworzenia odpowiedniego fundamentu dla prowadzenia dialogu i odpowiedniego odbioru przez
społeczeństwo proponowanych rozwiązań, a następnie ich szybszej i sprawniejszej realizacji.

Podkreślenia wymaga, iż prowadzenie edukacji ekologicznej jest procesem ciągłym, przynoszącym
prawdziwe efekty dopiero po kilku lub kilkunastu latach. Możliwe jest jednak osiągnięcie
zadowalających efektów nawet w okresie 2-3 lat, jeśli jest ona właściwie adresowana i poparta przez
instytucje oraz osoby uznawane w społeczności za autorytety.

Celem nadrzędnym programu edukacji ekologicznej jest zwiększenie ilości pozyskiwanych z odpadów
surowców wtórnych oraz zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów.

Cel ten będzie realizowany poprzez:

2. kształtowanie prawidłowych wzorców zachowań poszczególnych grup społeczeństwa powiatu
   w odniesieniu do gospodarki odpadami,
3. podniesienie wśród mieszkańców powiatu świadomości i wrażliwości na sprawy związane
   z ochroną środowiska,
4. upowszechnienie i zapewnienie każdemu mieszkańcowi dostępu do informacji na temat
   możliwości odzysku odpadów i płynących z tego korzyści ekologicznych i ekonomicznych,
5. kontynuację edukacji na temat gospodarki odpadami w przedszkolach i szkolnictwie wszystkich
   szczebli,
6. włączenie tematyki gospodarowania odpadami do działań i projektów realizowanych przez
   różnego rodzaju grupy społeczne i podmioty gospodarcze,
7. włączenie tematyki gospodarowania odpadami do artykułów prasowych i różnego rodzaju
   publikowanych biuletynów.

Jednym z podstawowych zadań niezbędnych do wykonania programów edukacji ekologicznej jest
określenie grup celowych, do których chce się dotrzeć. Głównym adresatem programu promocji
i edukacji w zakresie gospodarki odpadami jest społeczeństwo powiatu. Kluczową grupą jest młodzież
szkolna i dzieci, gdyż wykazują się oni największą percepcją na edukację ekologiczną, a ponadto
stanowią ważną grupę konsumencką. Akcją informacyjną powinien być objęty również szeroki krąg
osób zajmujących się obecnie sprawami gospodarki odpadami w urzędach, instytucjach i zakładach,
a także przedstawicieli grup opiniotwórczych z zakresu ochrony środowiska: pozarządowych
organizacji i stowarzyszeń ekologicznych, nauczycieli, radnych i członków zarządu różnych szczebli
administracji samorządowej.



                                               125
Ważnym elementem jest propagowanie selektywnej zbiórki odpadów. Mieszkańców należy zachęcać
do prowadzenia selektywnej zbiórki w domu - segregacja odpadów u „źródła” przynosi bowiem
najlepsze efekty. Zachowanie takie powinno być dodatkowo wzmacniane przez bodźce ekonomiczne,
polegające np. na zmniejszeniu stawki za odbiór posegregowanych odpadów.

W zależności od przyjętego systemu zbiórki odpadów należy przede wszystkim zwracać uwagę na
pozytywne efekty ekologiczne. Niezbędne wydaje się większe zaangażowanie autorytetów i władz
lokalnych.

W programach edukacji ekologicznej dla dzieci i młodzieży selektywna zbiórka powinno stać się
jednym z dominujących elementów. Realizacja tego celu jest dosyć łatwa i mało kosztowna. Można
np. na terenie każdej ze szkół w gminie postawić zestaw pojemników do selektywnej zbiórki
surowców opakowaniowych. Dzięki temu dzieci będą się w szkole dowiadywać o potrzebie
prowadzenia selektywnej zbiórki i będą mogły obserwować, iż odpady te rzeczywiście odbierane są
jako surowce wtórne.

Właściwa realizacja działań związanych z edukacją ekologiczną na terenie powiatu wymaga realizacji
następujących zadań:

1. Przygotowanie operacyjnego Programu Edukacji Ekologicznej obejmującego działania
ukierunkowane na wszystkie grupy wiekowe.
W Programie tym winny znaleźć się zarówno ramy programowe, jak również propozycje materiałów
edukacyjnych do wykorzystania w trakcie zajęć. Ponadto, Program należy uzupełnić o konspekty
metodologiczne dla nauczycieli oraz materiały do prowadzenia zajęć.

2. Organizacja szkoleń dla pracowników administracji samorządowej oraz nauczycieli
prowadzących zajęcia edukacji ekologicznej.
Należy przeprowadzić cykl szkoleń dla pracowników samorządowych poświęconych umiejętnościom
prezentacji najważniejszych problemów ekologicznych miasta, z udziałem specjalistów
zorientowanych w metodach prezentacji i przekazywania informacji. W pierwszym rzędzie
szkoleniem objęci być winni przedstawiciele gminy odpowiedzialni za udostępnianie przedmiotowych
danych społeczeństwu. Grupa ta liczyć powinna ok. 2- 4 osób. Ponadto, należy przeprowadzić
szkolenia dotyczące racjonalnej gospodarki odpadami dla nauczycieli, którzy będą prowadzić
odpowiednie zajęcia dla dzieci i młodzieży.

3. Prowadzenie akcji informacyjnych dla mieszkańców.
Dotyczy to szczególnie akcji propagujących racjonalną gospodarkę odpadami, selektywną zbiórkę
oraz np. prowadzenie przydomowych kompostowników. Promocja będzie zorganizowana przy
zastosowaniu form oświatowych, kulturalnych i reklamowych.

Formy oświatowe

-   Prowadzenie działań oświatowo - informacyjnych w formie lekcji, gawęd, prelekcji ekologicznych
    według przyjętego uprzednio standardu dydaktycznego uwzględniającego lokalny wymiar
    problemu segregacji odpadów i zróżnicowanie wiekowo - edukacyjne odbiorców.
-   Konkurs wiedzy ekologicznej na temat segregacji odpadów.
-   Wycieczki obrazujące w sposób bezpośredni potrzebę selekcji odpadów: Zakład Utylizacji
    Odpadów, składowisko odpadów i inne instalacje do odzysku i unieszkodliwiania odpadów.
-   Wykonanie strony internetowej, informującej o działaniach ekologicznych na terenie gminy.
-   Spotkanie z profesjonalnymi ekologami zajmującymi się tematem segregacji odpadów.




                                               126
Formy kulturalne

1. Konkursy plastyczne dla dzieci przedszkolnych i młodszych klas szkoły podstawowej
   z wystawami prac w poszczególnych przedszkolach i szkołach.
2. Plenerowa akcja plastyczna z udziałem przedszkolaków lub uczniów zorganizowana oddzielnie
   lub połączona z obchodami np. Dnia Ziemi czy akcji „Sprzątanie Świata”.
3. Konkurs plastyczny dla uczniów szkół podstawowych oraz gimnazjalnych (np. konkurs na plakat
   zachęcający do selekcjonowania odpadów).
4. Projekcje filmów fabularnych (tzw. kulturowych) lub dokumentalnych mówiących o potrzebie
   ochrony środowiska i segregacji odpadów w szkołach podstawowych i gimnazjalnych.

Formy reklamowe

Działania reklamowe mają na celu zwiększenie znajomości nowego sposobu postępowania
z odpadami, a zarazem zaznajomienie z nowymi pojemnikami (workami) na odpady. Działania te
polegać będą na nakłanianiu mieszkańców do wypróbowania nowego rodzaju segregacji odpadów.
Działania reklamowe muszą przenikać wspomniane wcześniej formy oddziaływań kulturalnych
i oświatowych.

Akcja promocji powinna się rozpocząć od opracowania strategii reklamowej podporządkowującej
pozostałe podmioty zaangażowane w oddziaływania społeczne tj. przedszkola, szkoły, placówki
kulturalne. Należy zatem opracować odpowiednie materiały i formy reklamowe wykorzystywane
następnie w działaniach oświatowo-kulturalnych. Są to:

-    broszury, biuletyny, opracowania, raporty i monografie,
-    artykuły i reklamy w prasie lokalnej,
-    plakaty (także typu out door tj. wielkoformatowe), stickersy czyli nalepki, ulotki,
-    logo, hasła reklamowe promocji,
-    reklama nowych usług na i w środkach komunikacji i transportu,
-    spotkania publiczne dla ogółu mieszkańców, prezentujące nowe formy działania w zakresie
     gospodarki odpadami.

Należy przyjąć, że akcja promocyjno-edukacyjna musi być kontynuowana.


    9. OKREŚLENIE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH SŁUŻĄCYCH
    REALIZACJI ZAMIERZONYCH CELÓW W PLANIE GOSPODARKI
                         ODPADAMI

9.1. ŹRÓDŁA POZYSKIWANIA FUNDUSZY
Inwestycje w dziedzinie gospodarki odpadami mogą być finansowane za pomocą środków
pochodzących ze źródeł publicznych oraz ze źródeł prywatnych, które stanowią środki własne
inwestorów, powiększone o komercyjne kredyty bankowe oraz. Do źródeł publicznych należą: budżet
państwa, budżety jednostek samorządu terytorialnego, fundusze ekologiczne, środki pochodzące ze
źródeł zagranicznych nie podlegające zwrotowi oraz pochodzące z funduszy Unii Europejskiej.
Ponadto, inwestycje w tej dziedzinie mogą wspierane być przez niezależne instytucje finansowe,
organizacje międzynarodowe, fundacje czy towarzystwa leasingowe. Możliwe jest również łączenie
środków pochodzących z różnych źródeł oraz zawieranie umów na wspólną realizację inwestycji
przez samorządy terytorialne i podmioty prawne.

Przedstawione zadania strategiczne w zakresie poprawy stanu gospodarki odpadami mogą być
finansowane z następujących źródeł:




                                             127
-   środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, dotacje i pożyczki,
-   środki Wojewódzkiego, Powiatowego oraz Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska
    i Gospodarki Wodnej, dotacje, dopłaty i pożyczki,
-   kredyty preferencyjne udzielane np. przez Bank Ochrony Środowiska (BOŚ S.A.) z dopłatami do
    oprocentowania lub ze środków donatorów, pożyczki, kredyty komercyjne, kredyty konsorcjalne,
-   kredyty międzynarodowych instytucji finansowych (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju -
    EBOiR, Bank Światowy),
-   Fundusz Spójności Unii Europejskiej,
-   Fundusze strukturalne Unii Europejskiej (www.funduszestrukturalne.gov.pl),
-   Mechanizm FinansowyEuropejskiego Obszaru Gospodarczego UE,
-   Norweski Mechanizm Finansowy,
-   zagraniczna pomoc finansowa udzielana poprzez fundacje i programy pomocowe
    (np. z ekokonwersji poprzez EKOFUNDUSZ),
-   fundusze własne inwestorów,
-   leasing.

Środki finansowe UE

Aktualnie istnieje możliwość finansowania inwestycji w ochronie środowiska z Funduszy
Strukturalnych oraz Funduszu Spójności, a także możliwość finansowania inwestycji ze
Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (inwestycje w skali regionalnej
i lokalnej). Ramy przedsięwzięć inwestycyjnych finansowanych ze wspomnianych funduszy określa
Narodowy Plan Rozwoju (2004-2006). W zakresie gospodarki odpadami i ochrony powierzchni ziemi
wsparcie inwestycyjne w okresie realizacji Narodowego Planu Rozwoju przeznaczone będzie przede
wszystkim na budowę, rozbudowę lub modernizację składowisk odpadów komunalnych, systemy
selektywnej zbiórki, recyklingu i odzysku odpadów komunalnych (sortownie, kompostownie),
systemy zbiórki i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.

Obok środków publicznych w realizacji Narodowego Planu Rozwoju będą uczestniczyły także środki
prywatne - pomoc kierowana do przedsiębiorstw będzie podlegała zasadom konkurencji.
Koordynatorem Funduszu Spójności jest Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
(MGPiPS).

Pomoc finansowana ze środków funduszy strukturalnych w okresie 2005-2006 będzie zachowywać
czasową ważność w okresie pomiędzy 2005 a 2008 r. Wymieniony okres 2005-2006 wskazuje jedynie
taką przestrzeń czasową, podczas której będzie można zawierać zobowiązania lub podpisywać
kontrakty. Po 31 grudnia 2006 dalej będzie można wykonywać działania, realizować projekty czy
dokonywać płatności, jednak nie później niż do 31 grudnia 2008, zawsze w oparciu o kontrakty czy
zobowiązania zawarte legalnie do dnia 31 grudnia 2006 r.

Najważniejszym źródłem pozyskania funduszy na realizację inwestycji w zakresie gospodarki
odpadami jest Fundusz Spójności. W ramach tego funduszu, dla ustanowionego przez polski rząd,
Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” w Priorytecie II – Gospodarka Odpadami
i Ochrona Powierzchni Ziemi, przeznaczono środki finansowe w postaci pomocy bezzwrotnej na
kwotę 1 107,65 mln euro. Beneficjentami tego funduszu mogą być jednostki samorządu terytorialnego
i ich związki lub podmioty świadczące usługi z zakresu zadań własnych JST. Projekty finansowane
muszą obejmować minimum 150 tys. mieszkańców. Maksymalny stopień dofinansowania wydatków
kwalifikowanych może wynieść 85% projektu. W ramach Programu Operacyjnego „Infrastruktura
i Środowisko”, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, będące instytucją zarządzającą powyższym
programem, opracowało listę inwestycji priorytetowych, tzw. „listę indykatywną”, która została
przekazana do Brukseli. Na liście znajdują się dwa projekty dla Województwa Mazowieckiego –
program gospodarki odpadami dla M. st. Warszawy (155 mln euro), oraz program gospodarki
odpadami Związku Gmin „Czyste Mazowsze” (25 mln euro).




                                              128
Mniejsze projekty gospodarki odpadami obsługujące poniżej 150 tys. mieszkańców, mogą być
finansowane w ramach regionalnych programów operacyjnych (RPO). W oparciu o środki Programu
Rozwoju Obszarów Wiejskich istnieje możliwość realizacji projektów dla gmin wiejskich i gmin
miejskich liczących poniżej 5 tys. mieszkańców.

Niektóre działania w zakresie gospodarki odpadami (np. recyklingu), mogą być dofinansowane
z Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru
Gospodarczego. Należy mieć na uwadze, że środki przeznaczone na gospodarkę odpadami
w tych funduszach są relatywnie niewielkie.

Fundusze strukturalne UE a przedsiębiorców

Podstawowym instrumentem         finansowania   inwestycji   związanych    z   ochroną   środowiska
w grupie przedsiębiorców jest

„Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw lata 2004-2006”.
Priorytet 2: Wzmacnianie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw działających na jednolitym
Rynku Europejskim,
Działanie 2.4: Wsparcie dla inwestycji w zakresie dostosowania przedsiębiorstw do wymogów
ochrony środowiska.

Opracowanie na podstawie wstępnych propozycji szczegółowych rozwiązań w zakresie działania 2.4.
Sektorowego Programu Operacyjnego - Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw.

Odbiorcy (projektodawcy):
• Małe, średnie i duże przedsiębiorstwa.

Rodzaj działań finansowanych w ramach programu związanych z gospodarką odpadami:

Poddziałanie 2.4.4. Wsparcie dla           przedsiębiorstw w    zakresie   gospodarki    odpadami
przemysłowymi i niebezpiecznymi:

Celem jest wsparcie działań inwestycyjnych, a także operacyjnych służących zapewnieniu
prowadzenia przez przedsiębiorstwa bezpiecznej gospodarki odpadami przemysłowymi,
ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych, których powstawaniu nie można
zapobiec poprzez zmiany technologiczne, czy też zmiany technik operacyjnych.

Rodzaje wspieranych projektów:

-   budowa, rozbudowa lub modernizacje instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów
    przemysłowych, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów, które mogą pełnić funkcje usługowe,
    zgodnie z Krajowym i wojewódzkimi, a także lokalnymi planami gospodarki odpadami,
    dla położonych w pobliżu jednostek gospodarczych, które nie mogą uniknąć wytwarzania
    podobnych typów odpadów,
-   rozbudowa i modernizacje urządzeń do odzysku i unieszkodliwiania opakowań po substancjach
    niebezpiecznych, wytwarzanych w danym przedsiębiorstwie lub grupie przedsiębiorstw,
-   tworzenie technicznych możliwości wstępnego przekształcania odpadów, zwłaszcza odpadów
    niebezpiecznych (np. poprzez ich odwadnianie, zagęszczanie, segregację, neutralizację itp.),
    ułatwiające ich magazynowanie oraz transport, a następnie odzysk lub unieszkodliwianie
    w instalacjach do tego przeznaczonych,
-   tworzenie technicznych możliwości bezpiecznego tymczasowego magazynowania odpadów
    przemysłowych w celu optymalizacji ich strumieni kierowanych do odzysku lub
    unieszkodliwiania,
-   tworzenie możliwości technicznych i operacyjnych w zakresie minimalizowania wytwarzania oraz
    segregacji i ewidencjonowania ilości wytwarzanych odpadów przemysłowych.


                                                129
Fundusze ekologiczne

Funkcjonujący w Polsce system funduszy ekologicznych obejmuje: Narodowy Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie, powiatowe i gminne fundusze ochrony
środowiska i gospodarki wodnej.

Zasady funkcjonowania narodowego, wojewódzkich, powiatowych i gminnych funduszy ochrony
środowiska i gospodarki wodnej określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony
środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.).

Fundusze ekologiczne służą finansowaniu przedsięwzięć w dziedzinie ochrony środowiska
i gospodarki wodnej, zgodnie z celami wskazanymi w cytowanej wyżej ustawie. Podstawowymi
źródłami zasilania wymienionych funduszy są środki z opłat za korzystanie ze środowiska, kar za
naruszenie stanu środowiska oraz opłat produktowych. Przychodami funduszy są też dobrowolne
wpłaty, zapisy, darowizny, świadczenia rzeczowe, środki pochodzące z fundacji, wpływy
z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Narodowy
Fundusz oraz wojewódzkie fundusze mają osobowość prawną. Fundusze gminne i powiatowe są
funduszami celowymi pozostającymi w dyspozycji odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego.

Inną formą finansowania inwestycji w zakresie gospodarki odpadami i ochrony środowiska jest
zagraniczna pomoc finansowa udzielana z fundacji i programów pomocowych takich jak:

-   fundacja EkoFundusz,
-   fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności,
-   fundacja ISPA.
-   oraz banki wspierające inwestycje ekologiczne.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Zasadniczym celem Narodowego Funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć podejmowanych
dla poprawy jakości środowiska w Polsce. Główne kierunki jego działalności określa II Polityka
Ekologiczna Państwa, natomiast co roku aktualizowane są cele szczegółowe - dokumenty wewnętrzne
Narodowego Funduszu, w tym zwłaszcza zasady udzielania pomocy finansowej oraz lista
przedsięwzięć priorytetowych. W zakresie ochrony powierzchni ziemi, w tym ochrony środowiska
przed odpadami, zakłada się dofinansowanie zadań inwestycyjnych zgodnych z niżej wymienionymi
programami priorytetowymi:

-   rekultywacja terenów zdegradowanych przez wojska federacji rosyjskiej, wojsko polskie
    i przemysł,
-   likwidacja uciążliwości starych składowisk odpadów niebezpiecznych,
-   unieszkodliwianie odpadów powstających w związku z transportem samochodowym (autozłom,
    płyny eksploatacyjne, akumulatory, ogumienie, tworzywa sztuczne) oraz zbiórka i wykorzystanie
    olejów przepracowanych,
-   przeciwdziałanie powstawaniu i unieszkodliwianie odpadów przemysłowych i odpadów
    niebezpiecznych,
-   realizacja międzygminnych i regionalnych programów zagospodarowania odpadów komunalnych
    (w tym budowa zakładów przetwórstwa odpadów oraz wspomaganie systemów
    zagospodarowywania osadów ściekowych).

W Narodowym Funduszu obowiązują następujące formy dofinansowania:

-   pożyczki,
-   pożyczki płatnicze,
-   kredyty udzielane przez banki ze środków Narodowego Funduszu,


                                               130
-   dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów i pożyczek,
-   dotacje,
-   umorzenia.
Wysokość dofinansowania udzielonego przez Narodowy Fundusz jest uzależniona od efektywności
wykorzystania środków Funduszu, z zastosowaniem zasady uzyskania optymalnego efektu
ekologicznego i ekonomicznego.

Udzielone przez Narodowy Fundusz dofinansowanie, w formie pożyczek i kredytów generalnie nie
może przekroczyć 70% kosztów realizacji przedsięwzięcia. Pożyczki mogą być częściowo umarzane,
pod warunkiem terminowego wykonania zadań i osiągnięcia planowanych w nich efektów.
Szczegółowe zasady udzielania i umarzania pożyczek, udzielania dotacji oraz dopłat do
oprocentowania preferencyjnych kredytów i pożyczek są uchwalane corocznie przez Radę Nadzorczą
Funduszu.

O dofinansowanie ze środków Funduszu mogą ubiegać się:

-   jednostki samorządu terytorialnego i ich związki,
-   administracja państwowa,
-   przedsiębiorcy,
-   jednostki szkolnictwa wyższego,
-   jednostki organizacyjne ochrony środowiska,
-   organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje),
-   osoby fizyczne.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Ze środków funduszu mogą być pokryte koszty poniesione po dniu podjęcia uchwały o przyznaniu
dofinansowania. Środki funduszu nie mogą być wykorzystywane na pokrycie kosztów związanych
z przygotowaniem inwestycji oraz realizację zadań uzupełniających bezpośrednią inwestycję.

W Funduszu obowiązują następujące formy finansowania:
- pożyczki,
- dotacje,
- dopłaty do kredytów bankowych.

Dominującą formą pomocy finansowej ze środków są oprocentowane pożyczki udzielane na
preferencyjnych warunkach. Istnieją możliwości częściowego umorzenia pożyczek. Dotacje mogą być
udzielane na proekologiczne zadania inwestycyjne i modernizacyjne realizowane przez jednostki sfery
budżetowej, jednostki samorządów i inne jednostki organizacyjne prowadzące działalność w zakresie
ochrony zdrowia, profilaktyki zdrowotnej, pomocy społecznej, oświaty i kultury.

Pomoc ze środków Funduszu może być udzielona wszelkim podmiotom realizującym zadania
z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej, odpowiadające kryteriom wyboru przedsięwzięć
na wniosek spełniający wymagania formalne.

Powiatowy i gminy fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska w dziale II rozdziale 4 określa
przeznaczenie środków finansowych funduszy gminnych i powiatowych.

Środki gminnych funduszy, zgodnie z art. 406 ww. ustawy, przeznaczone są na:
- edukację ekologiczną oraz propagowanie działań proekologicznych i zasady zrównoważonego
   rozwoju,
- wspomaganie realizacji zadań państwowego monitoringu środowiska,


                                               131
-   wspomaganie innych systemów kontrolnych i pomiarowych oraz badań stanu środowiska, a także
    systemów pomiarowych zużycia wody i ciepła,
-   realizowanie zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych, służących ochronie środowiska
    i gospodarce wodnej, w tym instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów
    małej retencji wodnej,
-   urządzanie i utrzymywanie terenów zieleni, zadrzewień, zakrzewień oraz parków,
-   realizację przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami,
-   wspieranie działań przeciwdziałających zanieczyszczeniom,
-   profilaktykę zdrowotną dzieci na obszarach, na których występują przekroczenia standardów
    jakości środowiska,
-   wspieranie wykorzystania lokalnych źródeł energii odnawialnej oraz pomoc dla wprowadzania
    bardziej przyjaznych dla środowiska nośników energii,
-   wspieranie ekologicznych form transportu,
-   działania z zakresu rolnictwa ekologicznego bezpośrednio oddziałujące na stan gleby, powietrza
    i wód, w szczególności na prowadzenie gospodarstw rolnych produkujących metodami
    ekologicznymi położonych na obszarach szczególnie chronionych na podstawie przepisów ustawy
    o ochronie przyrody,
-   inne zadania ustalone przez radę gminy, służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej,
    wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na programy ochrony środowiska,
-   realizację przedsięwzięć związanych z ochroną powierzchni ziemi,
-   inne zadania ustalone przez radę powiatu, służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej,
    wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na programy ochrony środowiska.

Fundacja EkoFundusz

EkoFundusz jest fundacją powołaną w 1992 r. przez Ministra Finansów dla efektywnego zarządzania
środkami finansowymi pochodzącymi z zamiany części zagranicznego długu na wspieranie
przedsięwzięć w ochronie środowiska (tzw. konwersja długu). Dotychczas decyzję o ekokonwersji
polskiego długu podjęły Stany Zjednoczone, Francja, Szwajcaria, Włochy, Szwecja i Norwegia.
EkoFundusz zarządza środkami finansowymi pochodzącymi z ekokonwersji łącznie ponad 571 mln
USD do wydatkowania w latach 1992 - 2010. Po 2009 roku nie będzie już można ubiegać się o środki
z EkoFunduszu.

W zakresie gospodarki odpadami priorytetami EkoFunduszu są:

-   tworzenie kompleksowych systemów selektywnej zbiórki, recyklingu i unieszkodliwiania
    odpadów komunalnych i niebezpiecznych,
-   przedsięwzięcia związane z eliminacją powstawania odpadów niebezpiecznych w procesach
    przemysłowych (promocja “czystszych technologii”) i likwidacją składowisk odpadów tego
    rodzaju,
-   rekultywacja gleb zanieczyszczonych odpadami niebezpiecznymi stanowiącymi zagrożenie dla
    zdrowia ludzi lub świata przyrody.

Zalecane jest, aby projekty spełniały przynajmniej jeden z następujących warunków:

-   wprowadzanie na polski rynek nowych technologii z krajów-donatorów,
-   uruchomienie krajowej produkcji urządzeń dla ochrony środowiska,
-   szczególne znaczenie dla ochrony zdrowia.

Do 2003 roku EkoFundusz udzielał wsparcia finansowego w formie bezzwrotnych dotacji a także
preferencyjnych pożyczek. Od 2004 roku nastąpiła zdecydowana koncentracja środków na projektach
niekomercyjnych. Oznacza to całkowite wycofanie się z udziału w inwestycjach charakteryzujących
się wysoką opłacalnością. Zmiana ta wynika z konieczności pomocy inwestorom, dla których dotacja
częstokroć stanowi o powodzeniu planowanego przedsięwzięcia niekomercyjnego, mającego na celu
jedynie względy ochrony środowiska. Drugą istotną zmianą w porównaniu z latami poprzednimi


                                               132
będzie zmniejszenie udziału dotacji EkoFunduszu w całkowitych kosztach projektów. EkoFundusz nie
dofinansowuje badań naukowych, akcji pomiarowych, a także studiów i opracowań oraz tworzenia
wszelkiego rodzaju dokumentacji projektowej. Gdy inwestorem są władze samorządowe, dotacja
może pokryć do 50% kosztów, a dla przedsiębiorców dofinansowanie EkoFunduszu może pokryć do
30% kosztów. EkoFundusz może wspierać zarówno projekty dopiero rozpoczynane, jak i będące
w fazie realizacji, jeżeli ich rzeczowe zaawansowanie nie przekracza 60%.

Z dotacji EkoFunduszu nie mogą korzystać te przedsięwzięcia, które kwalifikują się do otrzymania
dofinansowania w ramach programów pomocowych Unii Europejskiej. Natomiast z pomocy
EkoFunduszu mogą korzystać:

-   przedsiębiorcy,
-   samorządy,
-   inne podmioty (instytucje charytatywne, wyznaniowe, społeczne organizacje ekologiczne itp.
    podmioty, nie będące przedsiębiorcami w myśl ustawy Prawo działalności gospodarczej, (Dz. U.
    Nr 101, poz. 1178).

Banki wspierające inwestycje ekologiczne

Gmina, jako podmiot prawny ma możliwość do zaciągania zobowiązań finansowych, w celu
sfinansowania inwestycji w zakresie infrastruktury i usług publicznych. Zdolność ta jest jednak
ograniczona.

Bank Ochrony Środowiska ma statutowo nałożony obowiązek kredytowania inwestycji służących
ochronie środowiska. Udziela kredytów na między innymi: budowę składowisk odpadów i innych
obiektów do odzysku i unieszkodliwiania odpadów, zakup urządzeń związanych z usuwaniem
odpadów, zakup sprzętu niezbędnego do zorganizowania zbiórki i transportu odpadów. Kredyty
z BOŚ umożliwiają sfinansowanie zadania inwestycyjnego w 100%. Środki te są oprocentowane
w wysokości od 1%. Okres spłaty kredytu wynosi 5 lat, a okres karencji 1 rok. BOŚ udziela również
kredytów ze środków NFOŚiGW i WFOŚiGW.

Inne banki aktywnie wspomagające finansowanie gospodarki odpadami to:

-   Bank Rozwoju Eksportu S.A.,
-   Polski Bank Rozwoju S.A.,
-   Bank Światowy,
-   Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.



          10. SYSTEM MONITORINGU I OCENY REALIZACJI
        ZAMIERZONYCH CELÓW WYZNACZONYCH W PLANIE
                     GOSPODARKI ODPADAMI
Zbieranie wyników działań w sposób określony przepisami prawnymi (forma, tryb i terminy
przekazywania do wojewódzkiej bazy danych o gospodarce odpadami) oraz zapisywanie tych
informacji w bazie danych składa się na system monitorowania gospodarki odpadami, natomiast
porównanie tych wyników z wartościami wskaźników kontrolnych  na system oceny realizacji
zamierzonych celów. Monitorowanie realizacji planu umożliwia ocenę prawidłowości i efektywności
działań oraz szybkie i elastyczne reagowanie na zmiany.


10.1. OPINIOWANIE PROJEKTU PLANU
Zgodnie z ustawą o odpadach projekt planu powiatowego podlega zaopiniowaniu przez zarząd
województwa oraz organy wykonawcze gmin powiatu. Organy te udzielają opinii w terminie nie


                                              133
dłuższym niż 2 miesiące od dnia otrzymania projektu. Nie udzielenie opinii w tym terminie uznaje się
za opinię pozytywną.


10.2. NADZÓR I KONTROLA NAD WYKONANIEM USTALEŃ PLANU
Działania w ramach i nadzoru kontroli będą z jednej strony źródłem dodatkowych informacji o stanie
gospodarki odpadami, z drugiej instrumentem egzekwowania postępowania z odpadami zgodnego
z prawem ogólno obowiązującym i miejscowym.

Dla wyegzekwowania realizacji obowiązków wykorzystane zostaną wszystkie możliwości prawne
wynikające wprost z ustawy o odpadach oraz z przyjętych regulacji prawa miejscowego.
Dla zwiększenia skuteczności działań kontrolnych w aktywny sposób zostanie wykorzystana
możliwość współdziałania z wojewódzkim inspektorem ochrony środowiska.

Podstawowe informacje o odpadach są gromadzone w bazach danych, prowadzonych przez Urząd
Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
w Warszawie oraz Główny Urząd Statystyczny. Bazy te stanowią podstawowe źródła informacji
potrzebnych do opracowywania, wdrażania i oceny realizacji zamierzonych w planie celów
gospodarki odpadami.

Do prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji, zgodnie z katalogiem odpadów i listą odpadów
niebezpiecznych, jest obowiązany każdy posiadacz odpadów, z wyjątkiem osób fizycznych oraz
jednostek organizacyjnych, nie będących przedsiębiorstwami, które wykorzystują odpady na własne
potrzeby. W przypadku odpadów komunalnych ewidencję muszą prowadzić wszystkie podmioty
zajmujące się ich odbieraniem, transportem oraz odzyskiem i unieszkodliwianiem tych odpadów.
System ewidencji opiera się na sporządzaniu kart ewidencji odpadów oraz kart przekazania odpadów.
Wzory dokumentów oraz zakres danych określone są w przepisie wykonawczym do ustawy –
rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie wzorów dokumentów
stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz.U. Nr 30 poz. 213).


10.3. SPRAWOZDANIE Z POSTĘPÓW WE WDRAŻANIU PLANU
Ustawa o odpadach stanowi, iż:

   plany gospodarki odpadami wszystkich szczebli podlegają aktualizacji nie rzadziej niż co 4 lata,
   co 2 lata organy wykonawcze opracowujące projekty planów składają sprawozdanie z realizacji
    planu organom uchwalającym plany (w przypadku powiatu sprawozdanie sporządzą zarząd
    powiatu, a następnie przedkłada go radzie powiatu i zarządowi województwa w terminie do dnia
    30 czerwca po upływie okresu sprawozdawczego).

Zaznaczenia wymaga, iż ustawodawca nakreślił nieprzekraczalne ramy czasowe cykliczności oceny
i weryfikacji, zaś powinna się ona dokonywać w miarę potrzeby, która to może być stwierdzona na
podstawie bieżącego monitoringu i realizacji funkcji kontrolnych i nadzorczych.

Następne sprawozdanie Starostwa Powiatu Radomskiego złoży do dnia 30 czerwca 2009 roku, a okres
sprawozdawczy będzie obejmował lata 2007 - 2008.

Sprawozdanie z realizacji Powiatowego planu gospodarki odpadami obejmie:

   ocenę stopnia realizacji określonych w planie celów i kierunków działań,
   sprawozdanie z wykonanych zadań pozainwestycyjnych i inwestycyjnych,
   zgodność wykonanych zadań z harmonogramem prac,
   sprawozdanie z realizacji harmonogramu finansowania założonych przedsięwzięć,



                                                134
   podsumowanie z wnioskami i ewentualną rekomendacją nowelizacji planu.

Ocenę realizacji celów wskazanych w gospodarce odpadami na terenie powiatu radomskiego
prowadzić się będzie w oparciu o:
 porównanie wskaźników przedstawionych w poniższej tabeli, odpowiadających założonym
   w planie celom,
 ocenę dynamiki zmian poszczególnych wskaźników przedstawionych w poniższej tabeli
   w poszczególnych latach,
 ocenę stopnia realizacji zadań zapisanych w planie, w oparciu o sprawozdania z realizacji
   gminnych planów gospodarki odpadami oraz informacje uzyskane z poszczególnych instytucji,
   urzędów lub resortów.

Podstawowymi źródłami informacji niezbędnymi do dokonania przedmiotowej oceny, będą:
 wojewódzka baza danych, dotycząca wytwarzania i gospodarowania odpadami, prowadzona przez
   marszałka województwa, tworzona w oparciu o zapisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.
   o odpadach (tekst jednolity - Dz. U. z 2007 r. Nr 39 poz.251, art. 36 i 37) oraz rozporządzeń do
   ustawy,
 sprawozdania z realizacji gminnych planów gospodarki odpadami jednostek administracyjnych
   wchodzących w skład powiatu radomskiego,
 źródła administracyjne lub inne np., wynikające ze zobowiązań sprawozdawczych (m.in. decyzje
   w zakresie wytwarzania i gospodarowania odpadami, informacje o wytwarzanych odpadach oraz
   o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami, rejestr posiadaczy odpadów zwolnionych
   z obowiązku uzyskiwania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub
   transportu odpadów), tworzonych w oparciu o zapisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.
   o odpadach (tekst jednolity - Dz. U. z 2007 r. Nr 39 poz.251, art. 36 i 37, art. 17 – 33), oraz zapisy
   rozporządzeń do ustawy,
 informacje zbierane przez inspekcję ochrony środowiska w ramach państwowego monitoringu
   środowiska w oparciu o ustawę z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U.
   z 2002 r. Nr 112, poz. 982 z późn. zm.),
 badania statystyczne (w szczególności Głównego Urzędu Statystycznego) oraz procedury ocen
   statystycznych na podstawie próbek lub estymatorów związanych z odpadami,
 przyjęte wskaźniki dotyczące ilości i jakości odpadów,
 połączone powyższe metody.

Dane dotyczące gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi gromadzone są na
podstawie sprawozdań, które do Marszałka Województwa Mazowieckiego składają producenci,
importerzy lub eksporterzy opakowań oraz przedsiębiorcy wprowadzający na rynek krajowy
opakowania i organizacje odzysku. Należy wziąć pod uwagę, że przedsiębiorcy i organizacje składają
sprawozdania marszałkowi właściwemu miejscowo ze względu na ich siedzibę lub miejsce
zamieszkania, zaś przekazywane informacje nie wskazują terytorialnie na miejsce wprowadzenia
opakowań bądź odzysku odpadów opakowaniowych.


10.5. WSKAŹNIKI MONITOROWANIA EFEKTYWNOŚCI PLANU
Szczególnie ważne w prowadzeniu procesu monitoringu planu będą następujące zagadnienia:

1. Zakres wywiązywania się przez właścicieli nieruchomości z obowiązków nałożonych przez art. 5
   ust. 1, pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
   (Dz.U z 2005 r. Nr 236 poz. 2008), tj.:
    wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz
        utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym,
    zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych, zgodnie
        z wymaganiami określonymi w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 4 powyższej
        ustawy, oraz pozbywanie się tych odpadów w sposób zgodny z przepisami ustawy


                                                  135
       i przepisami odrębnymi za pośrednictwem uprawnionego przedsiębiorcy, na podstawie
       umowy.
2. Zakres objęcia wytwórców odpadów ze sfery drobnej i średniej przedsiębiorczości oraz instytucji
   ustawowym systemem reglamentacji i ewidencjonowania, w tym przede wszystkim realizacji
   przez tę grupę odbiorców obowiązków określonych w art. 17 ust. 1, art. 36 ust. 1 oraz art. 37 b
   ustawy o odpadach, tj.:
    uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi lub
       przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania
       wytworzonymi odpadami, w zależności od ilości wytwarzanych odpadów,
    prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów zgodnie z przyjętym katalogiem
       odpadów i listą odpadów niebezpiecznych,
    sporządzania zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach
       gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku
       i unieszkodliwiania tych odpadów i przekazywanej właściwemu marszałkowi województwa.

Ocena wykonania zadań wyznaczonych w Planie przebiegać będzie w oparciu o analizę wskaźników
efektywności realizacji wytyczonych działań i zadań. Wartości wskaźników określa plan wyższego
szczebla (dla planu powiatowego – plan wojewódzki).

Tabela 48. Proponowane wskaźniki monitorowania osiągania przyjętych w Planie gospodarki odpadami
dla powiatu radomskiego celów i zadań
L.p.                                     Nazwa wskaźnika                                      Jednostka
                                                  Ogólne
1.     Masa odpadów wytworzonych – ogółem                                                        Mg
2.     Odsetek odpadów wytworzonych poddanych recyklingowi (bez recyklingu organicznego)         %
3.     Odsetek odpadów wytworzonych poddanych recyklingowi organicznemu                          %
4.     Odsetek odpadów wytworzonych poddanych termicznemu przekształcaniu z odzyskiem
                                                                                                  %
       energii
5.     Odsetek odpadów wytworzonych wykorzystanych bezpośrednio na powierzchni ziemi              %
6.     Odsetek odpadów wytworzonych poddanych unieszkodliwianiu metodami biologicznymi            %
7.     Odsetek odpadów wytworzonych poddanych unieszkodliwianiu metodami termicznymi              %
8.     Odsetek odpadów wytworzonych poddanych składowaniu bez przetworzenia                       %
9.     Odsetek zaktualizowanych gminnych planów gospodarki odpadami                               %
10.    Odsetek decyzji wydanych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w zakresie
                                                                                                  %
       gospodarki odpadami, na które złożono odwołania
11.    Odsetek decyzji wydanych przez starostów w zakresie gospodarki odpadami, na które
                                                                                                  %
       złożono odwołania
12.    Odsetek decyzji wydanych przez Wojewódzką Inspekcję Ochrony Środowiska w zakresie
                                                                                                  %
       gospodarki odpadami, na które złożono odwołania
13.    Odsetek decyzji wydanych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w zakresie
                                                                                                  %
       gospodarki odpadami, utrzymanych w postępowaniu odwoławczym
14.    Odsetek decyzji wydanych przez starostów w zakresie gospodarki odpadami, utrzymanych
                                                                                                  %
       w postępowaniu odwoławczym
15.    Odsetek decyzji wydanych przez Wojewódzką Inspekcję Ochrony Środowiska w zakresie
                                                                                                  %
       gospodarki odpadami, utrzymanych w postępowaniu odwoławczym
16.    Środki finansowe wydatkowane na budowę lub modernizację instalacji gospodarki
                                                                                                tys. zł
       odpadów – ogółem
17.    Środki finansowe wydatkowane na budowę lub modernizację instalacji gospodarki
                                                                                                tys. zł
       odpadów – z funduszy Unii Europejskiej
18.    Liczba etatów w administracji powiatowej w zakresie gospodarki odpadami                   szt.
19.    Liczba etatów w administracji gminnej w zakresie gospodarki odpadami                      szt.
20.    Liczba wdrożonych systemów zarządzania środowiskowego w przedsiębiorstwach i
                                                                                                 szt.
       instytucjach gospodarki odpadami
                                            Odpady komunalne
21.    Odsetek mieszkańców powiatu objętych zorganizowanym systemem zbierania odpadów
                                                                                                  %
       komunalnych



                                                 136
L.p.                                      Nazwa wskaźnika                                     Jednostka
22.    Masa zebranych odpadów komunalnych – ogółem                                             tys. Mg
23.    Masa odpadów komunalnych zebranych selektywnie                                          tys. Mg
24.    Masa odpadów komunalnych zebranych jako resztkowe lub zmieszane                         tys. Mg
25.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych jako resztkowe lub zmieszane poddanych
                                                                                                 %
       przetwarzaniu metodami mechaniczno-biologicznymi
26.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych jako resztkowe lub zmieszane poddanych
                                                                                                 %
       przetwarzaniu metodami termicznymi w spalarniach odpadów
27.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych jako resztkowe lub zmieszane poddanych
                                                                                                 %
       przetwarzaniu metodami termicznymi w współspalarniach odpadów
28.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych jako resztkowe lub zmieszane bez
                                                                                                 %
       przetwarzania
29.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie poddanych recyklingowi (bez
                                                                                                 %
       recyklingu organicznego)
30.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie poddanych recyklingowi
                                                                                                 %
       organicznego
31.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie poddanych termicznemu
                                                                                                 %
       przekształcaniu w spalarniach odpadów (z odzyskiem energii)
32.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie poddanych termicznemu
                                                                                                 %
       przekształcaniu w współspalarniach odpadów (z odzyskiem energii)
33.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie poddanych unieszkodliwianiu
                                                                                                 %
       (poza składowaniem)
34.    Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie poddanych składowaniu                   %
35.    Masa odpadów komunalnych ulegających składowanych na składowiskach odpadów              mln Mg
36.    Iloraz masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji składowanych na
                                                                                                 %
       składowiskach odpadów i masy tychże odpadów wytworzonych w 1995 r.
37.    Liczba czynnych składowisk odpadów, na których składowane są odpady komunalne –
                                                                                                 szt.
       ogółem
38.    Liczba czynnych składowisk odpadów, na których składowane są odpady komunalne
                                                                                                 szt.
       przetworzone termicznie lub biologicznie
39.    Pozostała do wypełnienia pojemność składowisk odpadów, na których są składowane
                                                                                                 szt.
       odpady komunalne – ogółem
40.    Pozostała do wypełnienia pojemność składowisk odpadów, na których są składowane
                                                                                                 szt.
       odpady komunalne przetworzone termicznie lub biologicznie
41.    Liczba instalacji do biologiczno-mechanicznego przetwarzania odpadów resztkowych lub
                                                                                                 szt.
       zmieszanych
42.    Moce przerobowe instalacji do biologiczno-mechanicznego przetwarzania odpadów
                                                                                               tys. Mg
       resztkowych lub zmieszanych
43.    Liczba spalarni odpadów resztkowych lub zmieszanych                                       szt.
44.    Moce przerobowe spalarni odpadów resztkowych lub zmieszanych                            tys. Mg
                                            Odpady niebezpieczne
45.    Masa wytworzonych odpadów niebezpiecznych                                               tys. Mg
46.    Odsetek wytworzonych odpadów niebezpiecznych poddanych recyklingowi                        %
47.    Odsetek wytworzonych odpadów niebezpiecznych poddanych termicznemu
                                                                                                 %
       przekształceniu
48.    Odsetek wytworzonych odpadów niebezpiecznych składowanych bez przetworzenia                %
49.    Masa selektywnie zebranych komunalnych odpadów niebezpiecznych                          tys. Mg
50.    Odsetek selektywnie zebranych komunalnych odpadów niebezpiecznych poddanych
                                                                                                 %
       recyklingowi
51.    Odsetek selektywnie zebranych komunalnych odpadów niebezpiecznych poddanych
                                                                                                 %
       termicznemu przekształceniu
52.    Odsetek selektywnie zebranych komunalnych odpadów niebezpiecznych bez
                                                                                                 %
       przetworzenia
53.    Masa pozostałych do zlikwidowania urządzeń zawierających PCB                            tys. Mg
54.    Poziom odzysku olejów odpadowych                                                           %
55.    Poziom recyklingu (regeneracji) olejów odpadowych                                          %
56.    Masa zebranych przenośnych baterii i akumulatorów                                       tys. Mg
57.    Poziom recyklingu baterii i akumulatorów kwasowo-ołowiowych (liczony wg
                                                                                                 %
       dyrektywy1))


                                                  137
L.p.                                       Nazwa wskaźnika                                                    Jednostka
58.     Poziom recyklingu baterii i akumulatorów niklowo-kadmowych (liczony wg dyrektywy1))                      %
59.     Poziom recyklingu pozostałych baterii i akumulatorów (liczony wg dyrektywy 1))                           %
60.     Masa pozostałych zinwentaryzowanych wyrobów zawierających azbest – do usunięcia i
                                                                                                                tys. Mg
        unieszkodliwienia
61.     Liczba zinwentaryzowanych mogilników pozostałych do likwidacji                                            szt.
62.     Masa zebranego zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego – ogółem                                tys. Mg
63.     Masa zebranego zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego z gospodarstw
                                                                                                                tys. Mg
        domowych
64.     Masa zebranego zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego z gospodarstw                        kg/mieszkań
        domowych w przeliczeniu na statystycznego mieszkańca                                                      ca
65.     Poziom odzysku dla zużytego sprzętu z grup 1 i 10 2)                                                      %
66.     Poziom recyklingu dla zużytego sprzętu z grup 1 i 10 2)                                                   %
67.     Poziom odzysku dla zużytego sprzętu z grup 3 i 4 2)                                                       %
68.     Poziom recyklingu dla zużytego sprzętu z grup 3 i 4 2)                                                    %
69.     Poziom odzysku dla zużytego sprzętu z grup 2, 5-7 i 9 2)                                                  %
70.     Poziom recyklingu dla zużytego sprzętu z grup 2, 5-7 i 9 2)                                               %
71.     Poziom recyklingu dla zużytych lamp wyładowczych                                                          %
72.     Liczba stacji demontażu 3)                                                                               szt.
73.     Liczba punktów zbierania pojazdów 3)                                                                     szt.
74.     Masa zebranych pojazdów wycofanych z eksploatacji 3)                                                   tys. Mg
75.     Poziom odzysku odpadów pochodzących z demontowanych pojazdów wycofanych z
                                                                                                                   %
        eksploatacji 3)
76.     Poziom recyklingu odpadów pochodzących z demontowanych pojazdów wycofanych z
                                                                                                                   %
        eksploatacji 3)
                                         Komunalne osady ściekowe
77.     Masa wytworzonych komunalnych osadów ściekowych                                                         tys. Mg
78.     Odsetek wytworzonych komunalnych osadów ściekowych poddanych przetwarzaniu
                                                                                                                   %
        metodami biologicznymi
79.     Odsetek wytworzonych komunalnych osadów ściekowych poddanych przetwarzaniu
                                                                                                                   %
        metodami termicznymi
80.     Odsetek wytworzonych komunalnych osadów ściekowych bezpośrednio
                                                                                                                   %
        wykorzystywanych w rolnictwie
81.     Odsetek wytworzonych komunalnych osadów ściekowych bezpośrednio
                                                                                                                   %
        wykorzystywanych w innych zastosowaniach
82.     Odsetek wytworzonych komunalnych osadów ściekowych składowanych bez
                                                                                                                   %
        przetworzenia na składowiskach odpadów
                                            Odpady opakowaniowe
83.     Poziom odzysku – ogółem                                                                                    %
84.     Poziom recyklingu – ogółem                                                                                 %
85.     Poziom recyklingu odpadów opakowaniowych ze szkła                                                          %
86.     Poziom recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych                                              %
87.     Poziom recyklingu odpadów opakowaniowych z papieru i tektury                                               %
88.     Poziom recyklingu odpadów opakowaniowych ze stali                                                          %
89.     Poziom recyklingu odpadów opakowaniowych z aluminium                                                       %
90.     Poziom recyklingu odpadów opakowaniowych z drewna                                                          %
1)
   – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz
uchylająca dyrektywę 91/157/EWG,
2)
   – wg załącznika nr 1 do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180,
poz. 1495),
3)
   – określonych w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz.
202 i Nr 175, poz. 1458).

W celu usprawnienia monitoringu i oceny wdrażania Planu proponuje się podjęcie następujących
kroków:
1. Weryfikacja przez Starostwo Powiatowe wydanych zezwoleń na wytwarzanie odpadów i decyzji
    zatwierdzających programy gospodarki odpadami wytwórców odpadów w aspekcie zgodności
    z planami gospodarki odpadami szczebla wojewódzkiego.



                                                          138
2. Kontrola wytwórców odpadów oraz podmiotów posiadających instalacje do unieszkodliwiania
   tych odpadów w celu stwierdzenia, czy działalność ta nie narusza przepisów ochrony środowiska i
   jest zgodna z normami oraz zaleceniami.

10.4. WERYFIKACJA I AKTUALIZACJA PLANU

Ustawa o odpadach wymaga, aby plany gospodarki odpadami aktualizowane były nie rzadziej niż raz
na 4 lata. Jeżeli zmiany w gospodarce odpadami w gminie będą znaczące, lub będzie wymagała tego
sytuacja lokalna, powiatowy plan gospodarki odpadami powinien być zaktualizowany przed tym
terminem.

Proces aktualizacji poprzedza weryfikacja dokumentu w celu oceny, które części planu wymagają
aktualizacji i w jakim zakresie. Weryfikacji podlega cały plan, tj. aktualny stan gospodarki odpadami,
wytyczone cele i działania, program krótko i długoterminowy, określone zadania i harmonogram ich
realizacji.



11. WNIOSKI Z ANALIZY ODDZIAŁYWANIA PROJEKTU PLANU NA
ŚRODOWISKO
Analiza ma charakter ogólny i dotyczy oceny zmian oddziaływania na środowisko istniejącego
systemu gospodarki odpadami, jaki nastąpi w wyniku wprowadzenia założeń przyjętych w Planie
gospodarki odpadami.
Wnioski z analizy oddziaływania projektu Planu gospodarki odpadami dla powiatu radomskiego
wynikają z przepisów prawnych zawartych w art. 41 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r - Prawo
Ochrony Środowiska (Dz. U Nr.62 poz. 627 z późniejszymi zmianami) oraz z Rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami
(Dz.U. Nr 66, poz. 620).
Szczegółowy stan środowiska w powiecie radomskim w odniesieniu do wód powierzchniowych,
podziemnych, gleb, powietrza i zasobów przyrodniczych przedstawiono w Programie ochrony
środowiska. Potencjalne zmiany tego stanu, w przypadku braku realizacji projektowanego planu,
dotyczą przede wszystkim pogorszenia jakości gruntów, gleb i wód podziemnych, spowodowanych
migracją zanieczyszczeń z „dzikich wysypisk”. Likwidacja tych obiektów oraz zorganizowanie
zintegrowanego systemu gospodarki odpadami jest podstawowym działaniem, planowanym
w pierwszych latach funkcjonowania planu.
Na podstawie przeprowadzonej analizy i oceny wpływu na środowisko aktualnie prowadzonej
gospodarki odpadami w powiecie radomskim można stwierdzić, że dziedzina ta wywiera obecnie
negatywny wpływ na następujące elementy środowiska:

   Powietrze atmosferyczne (w tym także zmiany klimatu – efekt cieplarniany). Zmiany
    spowodowane są głównie przez:
     emisję gazów wysypiskowych, w tym metanu,
     lokalne skażenie mikrobiologiczne w otoczeniu składowisk odpadów i miejsc ich nielegalnego
       deponowania,
     uwalnianie freonów i innych substancji zubażających warstwę ozonową, co powoduje zanik
       ozonu w stratosferze,
     spalanie odpadów medycznych w lokalnych kotłowniach i instalacjach do tego nie
       przystosowanych, co powoduje uwalnianie się licznych zanieczyszczeń, mi.in. dioksan
       i furanów,
     spalanie odpadów komunalnych w paleniskach domowych, co jest m.in. źródłem emisji
       toksycznych substancji do powietrza atmosferycznego,



                                                139
      niewłaściwe postępowanie z wyrobami i odpadami zawierającymi azbest, co powoduje jego
       pylenie do atmosfery.
   Wody powierzchniowe i podziemne. Zmiany spowodowane są głównie przez:
     nieprawidłową lokalizację składowisk odpadów oraz brak urządzeń zabezpieczających przed
       przenikaniem odcieków do wód gruntowych i powierzchniowych,
     istnienie „dzikich” wysypisk,
   Gleby i grunty. Zmiany spowodowane są głównie przez:
     deponowanie odpadów w miejscach do tego nie przeznaczonych, na „dzikich” wysypiskach,
     dużą ilość lokalnych składowisk odpadów komunalnych w znacznej części nie spełniających
       wymagań technicznych,
     mogilniki będące najczęściej w bardzo złym stanie technicznym (rozszczelnienie).

Plan gospodarki odpadami jest opisem zamierzeń mających na celu poprawę sytuacji w środowisku
związanej z zagrożeniem odpadami. Generalne założenie Planu jest proekologiczne, przewiduje się
kompleksowe uporządkowanie gospodarki odpadami na terenie powiatu. Planowany system
gospodarki odpadami będzie stymulował działania:
     zapobieganie powstawaniu odpadów,
     ograniczenie ilości powstających odpadów wraz z ich toksycznością,
     prawidłowe postępowanie z odpadami w zakresie zbierania, transportu, odzysku
      i unieszkodliwiania odpadów.

Podjęte zostaną działania prowadzące do:
     rozwoju selektywnego zbierania odpadów komunalnych,
     osiągnięcia planowanych poziomów odzysku odpadów wielkogabarytowych, budowlanych,
      niebezpiecznych i opakowaniowych,
     redukcji odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska,
     zamykanie i rekultywacja składowiska odpadów,
     rozwoju systemu gospodarowania odpadami w oparciu o wyznaczone struktury regionalne.

Nie planuje się natomiast lokalizacji nowych obiektów zajmujących się odzyskiem lub
unieszkodliwianiem odpadów. Odpady wytwarzane w powiecie wywożone będą do zakładów
zlokalizowanych poza jej terenem. Na terenie powiatu radomskiego zaproponowano utworzenie
13 Punktów Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów – po jednym w każdej gminie. Negatywne
oddziaływanie na środowisko projektowanego systemu gospodarowania odpadami wiązać się będzie z
funkcjonowaniem tych obiektów oraz ze zwiększoną ilością transportowanych po drogach powiatu
odpadów.

Poniżej przedstawiono podstawowe działania związane z wdrażaniem Planu gospodarki odpadami,
których realizacja może oddziaływać na środowisko (negatywnie lub pozytywnie):
Budowa Punktów Dobrowolnego Gromadzenia Odpadów
Na terenie PDGO magazynowane będą odpady przeznaczone do dalszego transportu do miejsc ich
ostatecznego odzysku lub unieszkodliwiania. Negatywne oddziaływanie na środowisko może wystąpić
w przypadku, gdy zawiedzie któreś ogniwo procesu (np. transport, przeładunek). Taki wariant może
wywołać negatywne skutki w środowisku spowodowane przekroczeniem przepustowości miejsc
przeznaczonych do magazynowania odpadów. Zwiększeniu ulegnie również emisja hałasu w wyniku
eksploatacji maszyn i urządzeń. W przypadku nieprawidłowo prowadzonej eksploatacji nastąpić może
zanieczyszczenie gruntów w wyniku rozwiewania lekkich frakcji odpadów i ryzyko zanieczyszczenia
dróg dojazdowych w wyniku niewłaściwie zabezpieczonych transportów odpadów. Nastąpią także
zmiany w krajobrazie, choć będą one nieznaczne, pod warunkiem odpowiedniego urządzenia strefy
wokół obiektu – np. zasadzenie roślinności wysokiej lub krzewów.




                                              140
Likwidacja mogilników, składowisk odpadów i „dzikich wysypisk”
Obiekty te wykazują negatywny wpływ na środowisko przyrodnicze. Są elementem zaburzającym
krajobraz i stanowią zagrożenie dla czystości zasobów wód podziemnych, wód powierzchniowych
oraz gruntów i gleb. Mogą także stanowić bardzo poważne zagrożenie sanitarne. Zlokalizowane są
w różnych miejscach powiatu, najczęściej na terenach obrzeża osiedli zabudowy niskiej oraz na skraju
lasów. Objęcie całego społeczeństwa zorganizowaną zbiórką odpadów przy odpowiednio
prowadzonych działaniach edukacyjno – informacyjnych powinno przyczynić się do likwidacji
zjawiska niekontrolowanego składowania odpadów. Nastąpi uporządkowanie terenu, przywrócenie
naturalnych siedlisk flory i fauny, a przede wszystkim zostanie zlikwidowane ognisko
zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych.
Selektywna zbiórka odpadów
Wprowadzenie selektywnej zbiórki odpadów z podziałem na odpady niebezpieczne, surowce wtórne,
odpady ulegające biodegradacji, wielkogabarytowe i remontowo - budowlane przyczyni się do
poprawy stanu środowiska powiatu poprzez:
-   stworzenie możliwości ponownego wykorzystania odpadów (stłuczka szklana, makulatura,
    tworzywa sztuczne, metale, itp),
-   wyeliminowanie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych trafiających na
    składowiska, powodujących znaczne zagrożenie zanieczyszczeniem substancjami toksycznymi
    wód i gleb,
-   zmniejszenie ilości odpadów biodegradowalnych deponowanych na składowiskach i skierowanie
    ich do kompostowania, co przyczyni się do zmniejszenia uciążliwości dla środowiska
    przyrodniczego składowisk oraz spowoduje uzyskiwanie materiału znajdującego zastosowanie
    (kompostu),
-   zmniejszenie ilości odpadów deponowanych na składowiskach i tym samym ograniczenie terenów
    zajmowanych przez składowiska oraz wydłużenie czasu ich eksploatacji.
-   stworzenie możliwości wykorzystania surowców wtórnych zawartych w odpadach
    wielkogabarytowych oraz odzysku odpadów budowlanych poprzez zastosowania ich jako
    kruszywa w robotach drogowych, inżynieryjnych itp.

W zakresie przeciwdziałania i minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów należy (oprócz działań
edukacyjnych nakierowanych na przydomowe kompostowanie frakcji odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji, na obszarach z zabudową jednorodzinną i zagrodową) duży nacisk
położyć na zastępowanie opakowań jednorazowych opakowaniami wielokrotnego użytku wszędzie
tam gdzie jest to tylko możliwe (niezbędna współpraca z obiektami handlowymi i hurtowniami).
W zakresie przeciwdziałania i minimalizacji wytwarzania odpadów produkcyjnych, w tym także
niebezpiecznych, kluczowe znaczenie będzie miało wdrożenie w przemyśle najlepszych dostępnych
technik (BAT).
W wyniku realizacji celów Planu gospodarki odpadami dla powiatu radomskiego przewiduje się
wystąpienie następujących oddziaływań na środowisko:
1. Oddziaływanie na litosferę (powierzchniowe utwory geologiczne, rzeźba terenu, gleby)
Funkcjonowanie systemu selektywnej zbiórki oraz utrzymanie czystości i porządku w powiecie
spowoduje poprawę stanu czystości powierzchni ziemi i wyeliminuje przenikanie zanieczyszczeń do
gruntu, w tym do pokrywy glebowej. Transport odpadów nie będzie oddziaływał na litosferę.
Zlikwidowanie „dzikich wysypisk” przyczyni się do zmniejszenia zanieczyszczenia gleb i gruntów
oraz wpłynie na poprawę estetyki powierzchni ziemi w powiecie.
2. Oddziaływanie na atmosferę (zanieczyszczenie, hałas, promieniowanie elektromagnetyczne
i klimat)
Funkcjonowanie selektywnej zbiórki oraz utrzymanie czystości i porządku w powiecie spowoduje
poprawę stanu czystości powietrza, eliminując źródło zanieczyszczeń, jakim są odpady składowane na
powierzchni ziemi. Transport odpadów spowoduje zwiększenie emisji zanieczyszczeń



                                                141
motoryzacyjnych oraz emisje hałasu komunikacyjnego. Planowany system gospodarki odpadami nie
spowoduje powstania źródeł promieniowania elektromagnetycznego.
3. Oddziaływanie na biosferę
Funkcjonowanie selektywnej zbiórki oraz utrzymanie czystości i porządku w powiecie spowoduje
pośrednio, poprzez poprawę stanu powierzchni ziemi oraz wód poprawę stanu siedlisk, stymulując
wegetacje roślin. Transport odpadów nie spowoduje istotnego, zauważalnego oddziaływania na
biosferę. Będzie on znikomy w porównaniu z ruchem pozostałych pojazdów samochodowych na
terenie powiatu.
Wdrożenie Planu nie spowoduje pogorszenia warunków życia ludzi – jakości warunków
aerosanitarnych, jakości wód pitnych, klimatu, rekreacji i wypoczynku. Spowoduje poprawę walorów
krajobrazowych powiatu.
Podsumowując, można stwierdzić, że realizacja zaplanowanych działań wpłynie na poprawę stanu
środowiska, w szczególności w zakresie:
    ograniczenia procesów degradacji gleb i gruntów w związku z planowanym zamykaniem
     składowisk odpadów wraz z ich rekultywacją oraz z sukcesywną likwidacją „dzikich”
     wysypisk); istotne znaczenie będzie miał również wzrost ilości odpadów poddawanych
     procesom odzysku i unieszkodliwienia poza składowaniem,
    poprawy stanu powietrza atmosferycznego,
    ograniczenia stopnia zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych w wyniku objęcia
     zorganizowanym zbieraniem całego strumienia odpadów komunalnych, ograniczenia udziału
     odpadów komunalnych biodegradowalnych składowanych na składowiskach, zaprzestania
     składowania odpadów niebezpiecznych, wzrostu poziomu odzyskiwanych surowców wtórnych,
    pozytywnego wpływu na krajobraz w wyniku zamykania i rekultywacji składowisk odpadów
     komunalnych,
    przywrócenie naturalnych siedlisk flory i fauny,
    ochrony zasobów leśnych, w wyniku zmniejszenia zapotrzebowania na drewno (do produkcji
     papieru, mebli, elementów konstrukcyjnych, itp.) co będzie efektem wzrostu ilości
     odzyskiwanych i poddawanych recyklingowi surowców wtórnych,

Wdrożenie Planu spowoduje zauważalną, wyraźna poprawę ekologicznych warunków życia
mieszkańców powiatu radomskiego oraz wzrost jego atrakcyjności rekreacyjnej i wypoczynkowej.

Przewidywane zagrożenia dla środowiska w wyniku realizacji Planu gospodarki odpadami

W wyniku realizacji aktualizacji Planu możliwe jest także występowanie oddziaływań negatywnych,
co będzie efektem przyjętych rozwiązań inwestycyjnych.

W wyniku nieprawidłowo prowadzonej eksploatacji PDGO dojść może do zanieczyszczenia
środowiska, w szczególności gleb, gruntów i wód podziemnych. W pobliżu tych obiektów wzrośnie
także emisja hałasu. Może wystąpić lokalne pogorszenie stanu powietrza atmosferycznego
w obszarach oddziaływań obiektów gromadzenia odpadów w wyniku emisji gazów i pyłów, a także
odorów. Dotyczy to również składowisk odpadów.

Może wystąpić sytuacja, że odpady będą składowane w środowisku w sposób niekontrolowany. Jest to
największe zagrożenie, dlatego bezwzględnie należy dążyć do ograniczenia ilości odpadów
składowanych.

Aktualizacja WPGO na lata 2007-2015 nie zawiera rozwiązań, które mogłyby prowadzić do
transgranicznych oddziaływań emisji zanieczyszczeń z projektowanych instalacji gospodarki
odpadami.




                                              142
12. STRESZCZENIE
Racjonalna gospodarka odpadami w powiecie wymaga opracowania i wdrożenia zintegrowanego
systemu gospodarki odpadami, którego założenia przestawiono w pierwszym „Planie Gospodarki
Odpadami dla Powiatu radomskiego”, który został przyjęty dnia 12 stycznia 2004 roku Uchwałą
Nr 138/XV/2004 Rady Powiatu w Radomiu.

Zaktualizowana wersja „Planu Gospodarki Odpadami dla powiatu radomskiego” przedstawia
działania zmierzające do utworzenia nowoczesnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami.
Głównym celem systemu gospodarki odpadami jest poprawa warunków życia mieszkańców powiatu
radomskiego, a także konieczność dostosowania się do wymogów prawnych w zakresie zbierania
i transportu oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Powiatowy plan gospodarki odpadami
obejmuje wszystkie rodzaje odpadów powstających na obszarze powiatu radomskiego oraz
przywożonych na jego obszar.

Na podstawie analizy stanu aktualnego w zakresie gospodarki odpadami określono atuty oraz bieżące
problemy i wskazano słabe strony funkcjonującego systemu:

Mocne strony

   objęcie zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych ponad 60% mieszkańców powiatu,
   wprowadzone rozwiązania w zakresie zbiórki i transportu komunalnych odpadów zmieszanych,
   wprowadzone selektywne zbieranie odpadów systemem pojemnikowym i workowym,
   wzrastająca systematycznie efektywność selektywnego zbierania odpadów,
   wprowadzona selektywne zbieranie niektórych rodzajów odpadów niebezpiecznych,
   kompostowanie części odpadów ulegających biodegradacji przez mieszkańców we własnym
    zakresie, na terenie posesji,
   prowadzona systematycznie edukacja ekologiczna w placówkach oświatowych,
   systematyczna likwidacja „dzikich” wysypisk,
   zamykanie kolejnych składowisk odpadów nie spełniających wymogów ochrony środowiska,
   możliwość korzystania z obiektów i instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów
    (sortownie, kompostownie, składowiska),
   Starosta Radomski wydał szereg decyzji firmom z poza terenu uprawnionym do demontażu
    i unieszkodliwiania pokryć azbestowych,
   odpady weterynaryjne i padlina transportowane są do zakładów utylizacyjnych, na podstawie
    umów zawieranych przez poszczególne gminy z uprawnionymi przedsiębiorcami.
   gospodarka odpadami poprodukcyjnymi z sektora gospodarczego należy do obowiązków
    prowadzących działalność podmiotów gospodarczych, tak w zakresie minimalizacji odpadów jak
    i gromadzenia, wywozu oraz wykorzystywania lub unieszkodliwiania. Na tę okoliczność
    podmioty muszą uzyskać decyzję Starosty lub Wojewody, przekazywać roczne sprawozdania
    Marszałkowi Wojewódzkiemu, a Delegatura WIOŚ prowadzić monitoring oraz inspekcje
    kontrolne
   zwiększyła się liczba decyzji związanych z wytwarzaniem i gospodarowaniem odpadami dla
    podmiotów prywatnych,


Słabe strony

   nie funkcjonuje system gospodarki odpadami komunalnymi rozumiany jako zintegrowany
    kompleks działań ukierunkowany na planowe osiągnięcie zamierzonego celu,
   brak pełnego wykorzystania instrumentów prawnych będących w gestii administracji
    samorządowej gminnej,
   zróżnicowane zaangażowanie władz poszczególnych gmin w kreowanie i rozwój lokalnych
    systemów gospodarki odpadami komunalnymi,


                                              143
   gminy, ze względu na wielkość i potencjał, nie mogą skutecznie kreować i wdrażać
    autonomicznych systemów gospodarki odpadami komunalnymi szczególnie w zakresie odzysku
    i unieszkodliwiania - wskazane byłoby tworzenie związków celowych,
   część mieszkańców powiatu nie ma podpisanych umów z podmiotami uprawnionymi do
    odbierania odpadów komunalnych,
   niedostosowanie sposobu prowadzenia selektywnego zbierania odpadów do warunków
    i możliwości lokalnych,
   brak zorganizowanego systemu pozyskiwania odpadów niebezpiecznych pochodzących
    z odpadów komunalnych,
   odpady niebezpieczne wytwarzane w małej przedsiębiorczości handlowo-usługowej
    w znacznym stopniu trafiają do strumienia odpadów komunalnych,
   duży odsetek składowanych i nieprzetworzonych odpadów, przy braku stosowania innych metod
    odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
   niedostateczna świadomość ekologiczna mieszkańców, szczególnie z zakresie gromadzenia
    odpadów zmieszanych i selektywnego zbierania,
   żadna z gmin powiatu nie wprowadziła systemu pozyskiwania i zagospodarowania
    pozaskładowiskowego odpadów biodegradowalnych (od ludności, z terenów zieleni, z rolnictwa,
    z oczyszczalni ścieków). W/w rodzaje odpadów trafiają na składowiska lub są
    zagospodarowywane rolniczo bez obróbki wstępnej, z wyjątkiem niewielkiej części odpadów
    kompostowanej przez właścicieli nieruchomości na posesjach,
   stałym problemem gmin jest występowanie dzikich wysypisk, zgłaszają ten problem gminy
    i WIOŚ, a wynika on z niedostatecznego stopnia obsługi mieszkańców zorganizowanym
    systemem wywozu,
   większość wytworzonych osadów z komunalnych oczyszczalni ścieków trafia na składowiska,
    a część do rekultywacji gruntów lub nawożenia terenów zielonych bez wstępnego przetworzenia –
    kompostowania,
   w powiecie radomskim jak na razie brak jest ogólnego wykazu obiektów zawierających pokrycia
    dachowe z płyt azbestowo-cementowych oraz brak informacji o wymianie pokryć,
   brak mechanizmów dofinansowania usuwania azbestu dla indywidualnych gospodarstw
    domowych,
   niedostateczny rozwój i brak efektywności systemów selektywnego zbierania odpadów
    opakowaniowych w gminach powiatu radomskiego,
   nierozwiązanym problemem są małe ilości olejów odpadowych powstające w dużym
    rozproszeniu, głównie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw i indywidualnych
    użytkowników,
   niedostatecznie funkcjonuje zbieranie baterii i akumulatorów małogabarytowych, głownie ze
    względu na niską świadomość społeczeństwa oraz brak dostatecznie rozbudowanej sieci punktów
    zbierania. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że odpady te powstają w dużym rozproszeniu.
    Powszechną praktyką usuwania zużytych baterii jest zarówno z gospodarstw domowych jak
    i podmiotów gospodarczych jest pozbywanie się ich do strumienia odpadów komunalnych,
   za najważniejszy problem związany z postępowaniem z pojazdami wycofanymi z eksploatacji
    uznano tzw. „szarą strefę”, do której zgodnie z szacunkami FORS (Stowarzyszenie Forum
    Recyklingu Samochodów), trafia 9 z 10 samochodów. Takie postępowanie wynika przede
    wszystkim z niskiej świadomości ekologicznej właścicieli pojazdów, którzy nie zdają sobie
    sprawy z ciążących na nich obowiązków lub świadomie je lekceważą,
   niedostatecznie rozwinięty jest system selektywnego zbierania zużytych opon, istnieją możliwości
    techniczne zapewniające odzysk lub unieszkodliwienie (poza składowaniem) całego strumienia
    wytworzonych odpadów. Problemem jest nielegalne spalanie części zużytych opon oraz
    deponowanie na składowiskach,
   brak prawidłowo funkcjonującego systemu monitorowania ilości wytwarzanych odpadów
    medycznych w indywidualnych praktykach lekarskich,
   brak prawidłowo funkcjonującego systemu monitorowania ilości wytwarzanych odpadów
    weterynaryjnych w gabinetach prywatnych,



                                                144
   brak wiarygodnych i rzetelnych danych dotyczących rynku sprzętu elektrycznego
    i elektronicznego,
   brak wtórnego obiegu przestarzałego sprzętu elektrycznego i elektronicznego,
   system zbierania odpadów budowlanych i remontowych nie obejmuje wszystkich wytwórców,
    brak modułu zbierania odpadów z grupy 17 z gospodarstw domowych,
   odpady z grupy 17 nie zawsze są zbierane w sposób selektywny, umożliwiający ich
    zagospodarowanie,
   w niewystarczający sposób postępuje organizacja systemu zbierania, gromadzenia i transportu
    odpadów powstających w sektorze małych i średnich przedsiębiorców oraz rozpoznanie stanu
    aktualnego gospodarki odpadami w małych i średnich podmiotach gospodarczych,
   występują trudności w monitorowaniu stanu gospodarki odpadami ze względu na
    zdywersyfikowany system zbierania informacji nt. gospodarki odpadami (na podstawie szeregu
    aktów prawnych, przez wiele instytucji zarówno drogą administracyjną, jak i badań
    statystycznych, przy użyciu różnych metodyk),
   niski poziom pozyskiwania środków unijnych oraz z innych dostępnych źródeł finansowania przez
    podmioty gospodarcze i jednostki samorządowe.

W odniesieniu do analizy stanu aktualnego, w przedmiotowym dokumencie sformułowano
w odniesieniu do poszczególnych grup i rodzajów odpadów priorytety, cele i zadania z zakresu
gospodarki odpadami mające na celu wyeliminowanie zaobserwowanych nieprawidłowości.

Cele krótkookresowe 2008-2011

1. Wspieranie działań dla zwiększenia świadomości ekologicznej mieszkańców powiatu
   radomskiego w zakresie prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi.
2. Wspieranie działań w zakresie objęcia wszystkich mieszkańców powiatu w najkrótszym terminie
   zorganizowanym zbieraniem odpadów.
3. Wspieranie działań w zakresie objęcia wszystkich mieszkańców powiatu w najkrótszym terminie
   systemem selektywnego zbierania odpadów w zakresie:
    odpadów zielonych z parków i ogrodów,
    papieru i tektury,
    odpadów opakowaniowych ze szkła,
    tworzyw sztucznych i metali,
    odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych (w tym: zużytych baterii
        i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, przeterminowanych leków,
        chemikaliów),
    odpadów wielkogabarytowych i odpadów budowlano – remontowych.
4. Doskonalenie systemu selektywnej zbiórki celem osiągnięcia odpowiednich poziomów odzysku
   i recyklingu dla osiągnięcia następujących limitów odzysku:
    odpadów wielkogabarytowych na poziomie 45% ilości wytworzonej,
    odpadów niebezpiecznych na poziomie 20% ilości wytworzonej,
    poddania odpadów opakowaniowych: odzyskowi - 60% ilości wytworzonej, recyklingowi 55
        – 80% ilości wytworzonej.
5. Wspieranie działań w zakresie ograniczenia kierowania na składowiska odpadów
   niesegregowanych i nieprzetworzonych.
6. Skierowanie w roku 2011 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie
   więcej niż 63% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
   (w stosunku do roku 1995).
7. Zamknięcie do końca 2009 r. wszystkich składowisk nie spełniających standardów UE.
8. Wspieranie działań na rzecz eliminacji praktyk nielegalnego składowania odpadów.
9. Współorganizowanie i uczestnictwo w strukturach ponadgminnych – Regionalnym Obszarze
   Gospodarki Odpadami oraz związkach ponadlokalnych, w których zakres wchodzą działania
   związane z gospodarką odpadami.



                                               145
Cele długookresowe 2012-2015

1. Kontynuacja działań na rzecz zwiększenia świadomości ekologicznej mieszkańców powiatu
   radomskiego.
2. Doskonalenie systemu selektywnego zbierania w celu osiągnięcia odpowiednich poziomów
   odzysku i recyklingu dla osiągnięcia następujących limitów odzysku:
        odpadów wielkogabarytowych na poziomie 65% ilości wytworzonej,
        odpadów niebezpiecznych na poziomie 35% ilości wytworzonej,
        poddania odpadów opakowaniowych – odzyskowi 60% ilości wytworzonej, recyklingowi
           - 55% - 80% ilości wytworzonej.
3. Wspieranie rozwoju regionalnych systemów gospodarki odpadami komunalnymi.
4. Skierowanie w roku 2015 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie
   więcej niż 44% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
   (w stosunku do roku 1995).
5. Wspieranie działań do składowania tylko odpadów przetworzonych (balastowych).
6. Wspieranie działań w zakresie zmniejszania masy składowanych odpadów komunalnych do max.
   80% wytworzonych odpadów do końca 2014 r.

Wyznaczono również cele dla innych grup odpadów: odpadów niebezpiecznych (olejów odpadowych,
zużytych baterii i akumulatorów, odpadów medycznych i weterynaryjnych, pojazdów wycofanych
z eksploatacji, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego wraz ze sprzętem zawierającym
substancje zubażające warstwę ozonową, odpadów zawierających azbest), zużytych opon, odpadów
z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej, komunalnych
osadów ściekowych, odpadów opakowaniowych i odpadów z innych gałęzi gospodarki, których
zagospodarowanie stwarza problemy.

Przyjęty system opiera się przede wszystkim na działaniach zmierzających do zmniejszenia ilości
wytwarzanych odpadów, a następnie do wydzielenia z nich frakcji użytecznych i poddanie ich
procesom odzysku i recyklingu. Ostateczną formą postępowania z odpadami będzie składowanie.

Zbieranie selektywne odpadów powinno odbywać się poprzez:
     zbieranie selektywne "u źródła" metodą wieloworkową,
     kontenery na poszczególne frakcje odpadów ustawione w różnych punktach miast i gmin,
     punkty dobrowolnego gromadzenia odpadów (PDGO) – po jednym w każdej gminie.

Dla zapewnienia dostępności odpowiednich urządzeń i instalacji odzysku i unieszkodliwiania
odpadów konieczne będzie rozwinięcie współpracy międzygminnej pozwalającej na zbilansowanie
potrzeb i wydajności instalacji dla obszaru w skład którego wejdą gminy kilku powiatów
wchodzących w skład Regionalnego Obszaru Gospodarki Odpadami.

Biorąc pod uwagę obecne, funkcjonujące instalacje i obiektu do odzysku odpadów (sortownie),
trudność lokalizacji nowych urządzeń i instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, a także
stosunkowo niewielką ilość wytwarzanych na terenie powiatu odpadów w bliskiej perspektywie
czasowej nie planuje się realizacji centralnego zakładu recyklingu dla powiatu. Rolę Regionalnego
Zakładu Gospodarki Odpadami dla powiatu radomskiego pełnić będzie Zakład Utylizacji Odpadów
Komunalnych w Radomiu – Wincentowie. Uruchomienie Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych
przewidziane jest w 2008 roku. Koncepcja funkcjonowania ZUOK w Radomiu oparta jest przede
wszystkim o proces mechanicznej i biologicznej obróbki odpadów, zaadaptowana została do wymagań
dyrektyw unijnych. Pozwoli to na elastyczność działań w odniesieniu do selektywnej zbiórki odpadów
zielonych, oraz wytwarzania kompostu wysokiej jakości. Podobne rozwiązania techniczne zostaną
zastosowane zarówno dla odpadów zielonych jak i frakcji organicznej, uzyskanej z mechanicznej
separacji zmieszanych odpadów komunalnych. Program funkcjonalny Zakładu Utylizacji Odpadów
Komunalnych obejmuje następujące elementy:



                                               146
   Rejestracja i ważenie dostarczonych odpadów,
   Mechaniczne sortowanie „mokrych” odpadów zmieszanych,
   Sortowanie i rozdrabnianie odpadów wielkogabarytowych,
   Kompostowanie frakcji 20-100 mm z sortowania odpadów zmieszanych,
   Kompostowanie odpadów zielonych i bio-odpadów,
   Kruszenie i obróbka odpadów z rozbiórki,
   Obróbka frakcji energetycznej (> 100 mm z sortowania „mokrych” odpadów zmieszanych,
    również niektóre pozostałości z przeróbki odpadów wielkogabarytowych i z rozbiórki),
   Końcowe składowanie drobnej frakcji nie podlegającej recyklingowi (drobna frakcja z sortowania
    „mokrych” odpadów zmieszanych oraz specyficznych pozostałości z obróbki odpadów).

Ponadto, na terenie powiatu radomskiego do 2009 roku powinny zostać zamknięte 2 składowiska – w
miejscowości Cudnów, gmina Jedlnia – Letnisko ( w trakcie realizacji) oraz w miejscowości
Skaryszew, gmina Skaryszew. Do 2014 przewiduje się zamknięcie 3 składowisk odpadów – w
miejscowości Bieniędzice, gmina Wolanów, w miejscowości Urbanów, gmina Jedlińsk oraz w
miejscowości Jedlanka Stara, gmina Iłża.




                                               147
13. SPIS TABEL:
Tabela 1. Wykaz wybranych oczyszczalni ścieków powiatu radomskiego .......................................... 22
Tabela 2.Ważniejsze zbiorniki retencyjne na terenie powiatu radomskiego ......................................... 30
Tabela 3. Główne Zbiorniki Wód Podziemnych w powiecie radomskim w jednostkach i piętrach
             hydrogeologicznych .......................................................................................................... 32
Tabela 4. Wybrane właściwości fizyczno – chemiczne odpadów komunalnych (wg OBREM,
             2000) ................................................................................................................................. 34
Tabela 5. Bilans odpadów komunalnych w 2006 r. na terenie powiatu radomskiego wg składu
             morfologicznego przedstawionego w KPGO 2010 .......................................................... 36
Tabela 6. Ilości odpadów ulegających biodegradacji* wytworzonych w roku 2006 ........................... 37
Tabela 7. Szacunkowy udział poszczególnych rodzajów odpadów niebezpiecznych w odpadach ...... 38
Tabela 8. Mieszkańcy objęci zorganizowaną zbiórką odpadów w poszczególnych gminach
             powiatu radomskiego w latach 2002 - 2006 ..................................................................... 38
Tabela 9. Ilości odpadów komunalnych zebranych z poszczególnych gmin powiatu
             radomskiego w latach: 2002, 2004 i 2006 ........................................................................ 39
Tabela 10. Sposoby zbierania odpadów z terenu gmin powiatu radomskiego ...................................... 40
Tabela 11. Podstawowe informacje na temat realizacji systemu selektywnego zbierania
             odpadów w poszczególnych powiatu radomskiego .......................................................... 41
Tabela 12. Ilości i rodzaje odpadów zebranych selektywnie w latach 2004 i 2006 .............................. 42
Tabela 13. Ilość zebranych odpadów w wyniku selektywnej zbiorki na terenie powiatu
             radomskiego w latach 2004 i 2006 .................................................................................. 42
Tabela 14. Ilości odpadów zebranych selektywnie na terenie poszczególnych gmin w latach i
             2006 .................................................................................................................................. 42
Tabela 15. Funkcjonujące systemy zbierania odpadów niebezpiecznych występujących
             w strumieniu odpadów komunalnych w poszczególnych gminach powiatu
             radomskiego ...................................................................................................................... 43
Tabela 16. Odpady opakowaniowe wytworzone na terenie powiatu radomskiego w latach 2004 -
             2005 .................................................................................................................................. 44
Tabela 17. Ilości i rodzaje z sektora gospodarczego wytwarzane na terenie powiatu radomskiego
             w latach 2004 - 2006 ......................................................................................................... 46
Tabela 18. Ilości i rodzaje odpadów z sektora gospodarczego wytwarzane na terenie powiatu
             radomskiego w latach 2004 - 2006 ................................................................................... 48
Tabela 19. Ilości i rodzaje oraz sposób postępowania z olejami odpadowymi w latach 2004 –
             2006 na terenie powiatu radomskiego .............................................................................. 50
Tabela 20. Ilości baterii i akumulatorów wytworzonych na terenie powiatu radomskiego w
             latach 2004 - 2006............................................................................................................. 51
Tabela 21. Ilości i rodzaje wytworzonych odpadów z demontażu wyeksploatowanych pojazdów
             na terenie powiatu radomskiego w latach 2004 - 2006 ..................................................... 52
Tabela 22. Ilości odpadów medycznych i weterynaryjnych wytwarzanych na terenie powiatu
             radomskiego w latach 2004 - 2006 ................................................................................... 53
Tabela 23. Wykaz placówek medycznych wytwarzających odpady z grupy 18 ................................... 54
Tabela 24. Ilości zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego zebrane na terenie powiatu
             radomskiego w latach 2004 - 2006 ................................................................................... 58
Tabela 25. Odpady z grupy 17 wytworzone na terenie powiatu radomskiego w 2005 roku................. 60
Tabela 26. Wytwarzane ilości przeterminowanych pestycydów wraz ze sposobem
             zagospodarowania w powiatach Województwa Mazowieckiego w roku 2004 ................ 62



                                                                        148
Tabela 27. Ilości i rodzaje odpadów komunalnych poddanych poszczególnym procesom
             odzysku w latach 2004 i 2006........................................................................................... 62
Tabela 28. Ilości i rodzaje odpadów komunalnych poddanych poszczególnym procesom
             unieszkodliwiania w latach 2004 i 2006 ........................................................................... 63
Tabela 29. Liczba zlikwidowanych nielegalnych składowisk w 2006 roku z podaniem ilości
             wywiezionych odpadów oraz kosztu likwidacji ............................................................... 63
Tabela 30. Rodzaje i ilości odpadów inne niż komunalne (z wyłączeniem odpadów
             niebezpiecznych) poddawane procesom odzysku w latach 2004 - 2005 ......................... 63
Tabela 31. Rodzaje i ilości odpadów innych niż komunalne (z wyłączeniem odpadów
             niebezpiecznych) poddawane procesom unieszkodliwiania w latach 2004 - 2005 .......... 64
Tabela 32. Ilości i rodzaje odpadów niebezpiecznych poddanych procesom odzysku w latach
             2004 – 2005 ...................................................................................................................... 65
Tabela 33. Ilości i rodzaje odpadów niebezpiecznych poddanych procesom unieszkodliwiania w
             latach 2004 – 2005 ............................................................................................................ 65
Tabela 34. Przedsiębiorcy posiadający decyzję Starosty Radomskiego na prowadzenie
             działalności w zakresie odzysku odpadów w instalacjach .............................................. 65
Tabela 35. Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne na terenie powiatu
             radomskiego ...................................................................................................................... 73
Tabela 36. Wykaz nieczynnych składowisk odpadów na terenie powiatu radomskiego ...................... 74
Tabela 37. Wykaz składowisk przeznaczonych do zamknięcia i rekultywacji (od 2006 do
             2012r.) ............................................................................................................................... 75
Tabela 38. Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych (Mg) w latach 2011 - 2015....................... 80
Tabela 39. Prognoza wytwarzania odpadów ulegających biodegradacji (Mg) ..................................... 81
Tabela 40. Planowane do realizacji oczyszczalnie ścieków na terenie powiatu radomskiego
             (wg KPOŚK, 2006) ........................................................................................................... 84
Tabela 41. Planowane do rozbudowy lub modernizacji istniejące oczyszczalnie na terenie
             powiatu radomskiego(wg KPOŚK, 2006) ........................................................................ 84
Tabela 42. Prognozowane ilości odpadów w Obszarze Radomskim z uwzględnieniem ilości
             obsługiwanej ludności (wg GUS) w 2011 i 2015 r. ........................................................ 108
Tabela 43. Zapotrzebowanie na poszczególne rodzaje instalacji do odzysku/unieszkodliwiania
             w Radomskim Regionie Gospodarki Odpadami ............................................................. 109
Tabela 44. Rodzaj i wydajność niezbędnych instalacji do odzysku/unieszkodliwiania w
             Radomskim Regionie Gospodarki Odpadami................................................................. 109
Tabela 45. Wykaz składowisk z terenu powiatu radomskiego, które powinny zostać zamknięte
             do 2009 roku ................................................................................................................... 111
Tabela 46. Wykaz składowisk z terenu powiatu radomskiego, które powinny zostać zamknięte
             do 2014 roku ................................................................................................................... 111
Tabela 47. Cele w zakresie ograniczania ilości odpadów komunalnych ulegających
             biodegradacji kierowanych do składowania w latach 2008 – 2015 ................................ 112
Tabela 48. Proponowane wskaźniki monitorowania osiągania przyjętych w Planie gospodarki
             odpadami dla powiatu radomskiego celów i zadań ........................................................ 136
Tabela 49. Harmonogram rzeczowo - finansowy dla odpadów komunalnych dla powiatu
             radomskiego na lata 2008 - 2011 .................................................................................... 152
Tabela 50. Harmonogram rzeczowo-finansowy dla odpadów innych niż komunalne i
             niebezpieczne dla powiatu radomskiego na lata 2008 - 2011 ......................................... 154
Tabela 51. Harmonogram rzeczowo-finansowy dla odpadów niebezpiecznych dla powiatu
             radomskiego na lata 2008 - 2011 .................................................................................... 154




                                                                        149
14. SPIS RYSUNKÓW
Rysunek 1. Podział administracyjny powiatu radomskiego .................................................................. 18
Rysunek 2. Położenie powiatu radomskiego na tle jednostek fizycznogeograficznych wg J.
            Kondrackiego (2001) ........................................................................................................ 19
Rysunek 3. Struktura odprowadzania ścieków z powiatu radomskiego (wg WIOŚ, 2007) .................. 24
Rysunek 4. Skład morfologiczny odpadów komunalnych wg Kpgo 2010 ........................................... 36
Rysunek 5. Rozmieszczenie instalacji i obiektów do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów na
            terenie powiatu radomskiego ............................................................................................ 76
Rysunek 6. Schemat proponowanego systemu funkcjonowania selektywnego zbierania
            odpadów na terenie powiatu radomskiego. ..................................................................... 101
Rysunek 7. Proponowane obszary gospodarowania odpadami w ramach Regionalnych
            Zakładów Gospodarki Odpadami na terenie Województwa Mazowieckiego ................ 107
Rysunek 8. System gospodarowania odpadami zawierającymi PCB (w oparciu o „Postępowanie
            z odpadami PCB w świetle wymogów Konwencji Sztokholmskiej” W. Bogutyn;
            materiały dostępne na stronie: http://ks.ios.edu.pl/gef/docum_proj_pl.php) .................. 122




                                                                  150
ZAŁĄCZNIK NR 1

HARMONOGRAM REALIZACJI ZADAŃ W LATACH 2008-2011

W celu spełnienia celów i kierunków działań założonych w Planie gospodarki odpadami dla powiatu
radomskiego na lata 2008 – 2011 z uwzględnieniem lat 2012 – 2015 określono zadania przewidziane
do realizacji w latach 2008 – 2011 wraz ze wskazaniem jednostek odpowiedzialnych za realizację
poszczególnych zadań i terminami realizacji tych zadań.

W poniższej tabeli zamieszczono harmonogram rzeczowo-finansowy realizacji zadań w gospodarce
odpadami.




                                             151
                       Tabela 49. Harmonogram rzeczowo - finansowy dla odpadów komunalnych dla powiatu radomskiego na lata 2008 - 2011
                                                                                               Okres             Szacunkowe koszty
Lp.                          Opis zadania                           Jednostki wdrażające     realizacji              w tys. PLN                 Źródła finansowania
                                                                                              zadania       2008    2009     2010  2011
                                                                      Zadania pozainwestycyjne
                                                                    burmistrzowie,           30 czerwiec
 1.   Aktualizacja gminnych planów gospodarki odpadami                                          2008
                                                                                                              70          -      -      -   środki własne gmin
                                                                    wójtowie gmin
      Wydawanie decyzji w sprawie usuwania odpadów z miejsc na
      ten cel nie przeznaczonych (w celu sukcesywnego
                                                                    burmistrzowie,             2008 -
 2.   likwidowania dzikich wysypisk odpadów, czyli usuwania                                                     -         -      -      -
                                                                    wójtowie gmin               2011
      odpadów z miejsc, które nie są legalnymi składowiskami
      odpadów lub magazynami odpadów)
      Udział gmin w strukturach ponadgimnnych (w ramach
                                                                                               2008 -                                       środki własne gmin
 3.   regionalnego zakładu zagospodarowania odpadów oraz            Rady gmin                                 bd      bd       bd     bd
                                                                                                2011                                        fundusze ekologiczne
      inwestycjach związków międzygminnych)
      Kontrola, czy właściciele nieruchomości posiadają podpisaną
                                                                    burmistrzowie,             2008 -
 4.   umowę z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie                                                    -         -      -      -   -
                                                                    wójtowie gmin               2011
      odbierania odpadów komunalnych
      Złożenie Radzie Powiatu sprawozdania                          Starosta Powiatu          30 czerwiec
 5.                                                                                              2009r          -         2      -      -   środki własne powiatu
      z realizacji planu
      Prowadzenie działań z zakresu edukacji ekologicznej           wójtowie,
                                                                    burmistrzowie,             2008 -                                       środki własne gmin
 6.                                                                                                           10      10       12     12
                                                                    Starosta Powiatu            2011                                        środki własne powiatu
                                                                    placówki oświatowe
      Monitoring realizacji Planu gospodarki odpadami dla powiatu   Starosta Powiatu                                0,2        0,2    0,2
 7.                                                                                           2008 - 2011     0,2                           środki własne powiatu
      radomskiego
                                                                                             Razem      80,2        12,2      12,2   12,2
                                                          RAZEM koszty pozainwestycyjne: 116,8 tys. PLN
                                                                     Zadania inwestycyjne
                                                                                                                                            środki własne, fundusze
      Udział w tworzeniu Regionalnych Zakładów Gospodarki           Związki międzygminne
 1.                                                                                          2008-2011        bd      bd       bd     bd    UE fundusze
      Odpadami                                                      Gminy,
                                                                                                                                            ekologiczne
                                                                                                                                            środki własne, fundusze
      Budowa potencjału technicznego w zakresie selektywnego        Gminy
 2.                                                                                          2008-2011        bd      bd       bd     bd    UE, fundusze
      gromadzenia i transportu odpadów                              Przedsiębiorcy
                                                                                                                                            ekologiczne
      Rozwój selektywnej zbiórki odpadów komunalnych                wójtowie,                  2008 -                                       środki własne gmin
 3                                                                                                           280     320      240    240
                                                                    burmistrzowie,              2011                                        środki przedsiębiorców
                                                                                               Okres           Szacunkowe koszty
Lp.                         Opis zadania                             Jednostki wdrażające    realizacji            w tys. PLN            Źródła finansowania
                                                                                              zadania     2008    2009     2010  2011
                                                                     przedsiębiorcy,                                                     fundusze ekologiczne
                                                                     apteki, placówki
                                                                     oświatowe, punkty
                                                                     sprzedaży detalicznej
                                                                     organizacje odzysku,
                                                                     właściciele
                                                                     nieruchomości
      Zamknięcie i rekultywacja składowisk odpadów – miasto          Gminy
      Pionki, gmina Wierzbica, gmina Jedlnia -Letnisko                                                                                   środki własne gmin
 4                                                                                           2008-2009     600     600        -      -
                                                                                                                                         fundusze ekologiczne

      Zamknięcie i rekultywacja miejsko – gminnego składowiska       Gmina Skaryszew           2009 -                                    środki własne gmin
 5                                                                                                            -    450      450    450
      odpadów w m. Skaryszew, Gmina Skaryszew                                                   2011                                     fundusze ekologiczne
      Zamknięcie i rekultywacja składowiska odpadów w m.             Gmina Wolanów             2010 -                                    środki własne gmin
 6                                                                                                            -       -     380    380
      Bieniędzice, gmina Wolanów                                                                2011                                     fundusze ekologiczne
      Urządzenie gminnego centrum recyklingu w gm Iłża               Gmina ,                                                             środki własne gminy,
 7.                                                                  Przedsiębiorstwo        2008-2011      65      65       65     65   środki pomocowe,
                                                                     komunalne                                                           fundusze ekologiczne
      Budowa sortowni odpadów gm. Iłża                               Gmina Iłża                                                          Środki
 8.                                                                                          2008-2011      62      62       62     62   przedsiębiorstwa, gmin,
                                                                                                                                         fundusze ekologiczne
 9    Modernizacja składowiska w gm. Iłża                            Gmina Iłża              2008-2010      30      30       30      -
 10   Zakup zestawów do selektywnej zbiórki odpadów gm. Iłża         Gmina                   2008-2011      25      25       25

      Monitoring zamkniętych składowisk odpadów                      Gminy                     2008 -                                    środki własne gmin
 11                                                                                                         26      26       26     26
                                                                                                2011                                     fundusze ekologiczne

                                                                                                 Razem    1088    1 578   1 278   1223

                                                              RAZEM koszty inwestycyjne: 5 167 tys. PLN


                                      OGÓŁEM koszty bezinwestycyjne i inwestycyjne w latach 2008 – 2011: 5 283,8 tys. PLN




                                                                                  153
           Tabela 50. Harmonogram rzeczowo-finansowy dla odpadów innych niż komunalne i niebezpieczne dla powiatu radomskiego na lata 2008 - 2011
                                                                                      Okres                  Szacunkowe koszty
                                                                 Jednostki
 Lp.                    Opis zadania                                                realizacji                   w tys. PLN                                   Źródła finansowania
                                                                wdrażające
                                                                                     zadania     2008          2009       2010                2011
                                                                      Przedsięwzięcia pozainwestycyjne
                                                                                                                                                         środki własne
                                                                                                                                                         przedsiębiorców,
                                                            Przedsiębiorstwa,                                                                            Środki z budżetu samorządu
       Działania edukacyjno – informacyjne dla
 1                                                          Powiaty,              2008 –2011             1              1              1               1 powiatu,
       podmiotów z sektora gospodarczego
                                                            Gminy                                                                                        Środki z budżetu samorządu
                                                                                                                                                         gminy,
                                                                                                                                                         fundusze ekologiczne
                                                                                  Razem:           1                    1              1               1
                                                               RAZEM koszty pozainwestycyjne: 4 tys. PLN
                                                                    Przedsięwzięcia inwestycyjne
                                                                                                                                                          środki z budżetu państwa,
                                                                                                                                                          fundusze pomocowe UE,
                                                             Wojewódzki Lekarz
       Budowa systemu unieszkodliwiania odpadów                                                                                                           fundusze ekologiczne,
 1.                                                             Weterynarii,        2008–2011     50           40              30                 20
       pochodzenia zwierzęcego                                                                                                                            środki własne
                                                            Przedsiębiorcy
                                                                                                                                                          przedsiębiorców

       Monitorowanie wszystkich oczyszczalni ścieków        Gminy
 2.    w zakresie wytwarzania osadów ściekowych i                                 2008 - 2011      -            -                  -              -       -
       sposobów postępowania z nimi
                                                                               Razem:      50        40         30                                20
                                                        RAZEM Koszty inwestycyjne: 140 tys. PLN
                                         OGÓŁEM koszty bezinwestycyjne i inwestycyjne w latach 2008 – 2011:144 tys. PLN


                      Tabela 51. Harmonogram rzeczowo-finansowy dla odpadów niebezpiecznych dla powiatu radomskiego na lata 2008 - 2011
                                                                                               Okres              Szacunkowe koszty
                                                                        Jednostki
Lp.                      Opis zadania                                                        realizacji               w tys. PLN                                Źródła finansowania
                                                                       wdrażające
                                                                                              zadania        2008   2009      2010  2011
                                                                     Przedsięwzięcia pozainwestycyjne
       Coroczna aktualizacja inwentaryzacji wyrobów            Przedsiębiorcy, właściciele                                                                    środki własne
1.                                                                                          2008-2011               -          -              -           -
       zawierających PCB                                       PCB                                                                                            przedsiębiorców
2.     Działania edukacyjno – informacyjne mające na celu      Przedsiębiorcy prowadzący    2008-2011         0,05          0,05           0,05        0,05   Środki własne



                                                                                    154
                                                                                           Okres           Szacunkowe koszty
                                                                    Jednostki
Lp.                     Opis zadania                                                     realizacji            w tys. PLN             Źródła finansowania
                                                                   wdrażające
                                                                                          zadania     2008   2009      2010  2011
      informowanie o szkodliwości PCB i o metodach jego    działalność w zakresie                                                   przedsiębiorstw, fundusze
      unieszkodliwiania                                    unieszkodliwiania PCB                                                    ekologiczne
      Rozwój i ujednolicenie systemów zbierania zużytych   Przedsiębiorcy prowadzący
                                                                                                                               bd   środki własne
3.    olejów odpadowych ze źródeł rozproszonych, w tym     działalność w zakresie        2008-2011      bd      bd      bd
                                                                                                                                    przedsiębiorców
      od ludności                                          gospodarki zużytymi olejami
      Przeprowadzenie kampanii edukacyjno –                Powiat, Gminy, organizacje
                                                                                                                                    Środki własne powiatu i
      informacyjnych na temat prawidłowego                 odzysku olejów odpadowych
                                                                                                                                    gmin, fundusze
4.    postępowania z olejami odpadowymi                                                  2008-2011     0,05   0,05    0,05   0,05
                                                                                                                                    ekologiczne, środki
                                                                                                                                    pomocowe
      Rozwój istniejących systemów zbierania               Gminy, organizacje odzysku
5.    małogabarytowych baterii i akumulatorów ze źródeł                                  2008-2011      bd      bd      bd     bd   środki własne gmin
      rozproszonych, w tym od ludności
      Przeprowadzenie kampanii edukacyjno –                Starosta Powiatu, gminy,
                                                                                                                                    Środki własne powiatu,
      informacyjnych na temat prawidłowego                 organizacje odzysku
6.                                                                                       2008-2011     0,05   0,05    0,05   0,05   programy pomocowe,
      postępowania ze zużytymi bateriami i akumulatorami   zużytych baterii i
                                                                                                                                    fundusze ekologiczne
                                                           akumulatorów
      Podnoszenie świadomości w zakresie prawidłowych      Starosta Powiatu
      sposobów postępowania z odpadami medycznymi i        Gminy                                                                    środki własne powiatu
7.                                                         Placówki służby zdrowia       2008-2011     0,05   0,05    0,05   0,05
      weterynaryjnymi w służbie zdrowia i gabinetach                                                                                fundusze ekologiczne
      weterynaryjnych.
                                                           Starosta Powiatu, gminy,
      Przeprowadzenie kampanii edukacyjno –
                                                           stacje demontażu, punkty                                                 środki własne powiatu
8.    informacyjnej na temat prawidłowego postępowania                                   2008-2011     0,05   0,05    0,05   0,05
                                                           zbierania pojazdów                                                       fundusze ekologiczne
      z pojazdami wycofanymi z eksploatacji
                                                           wycofanych z eksploatacji
                                                           Starosta Powiatu
                                                           gminy,
      Przeprowadzenie kampanii edukacyjno –
                                                           organizacje odzysku                                                      środki własne powiatu
9.    informacyjnej na temat prawidłowego postępowania                                   2008-2011     0,05   0,05    0,05   0,05
                                                           zużytego sprzętu                                                         fundusze ekologiczne
      ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym
                                                           elektrycznego i
                                                           elektronicznego
      Opracowanie powiatowego i gminnych programów         Powiat i Gminy                                                           środki własne gmin
10.                                                                                        2008         42       -       -      -
      usuwania azbestu                                                                                                              fundusze ekologiczne
11.   Inwentaryzacja wyrobów zawierających azbest          Gminy                          2008 -        bd                          środki własne gmin



                                                                                 155
                                                                                           Okres           Szacunkowe koszty
                                                                     Jednostki
Lp.                     Opis zadania                                                     realizacji            w tys. PLN                       Źródła finansowania
                                                                    wdrażające
                                                                                          zadania     2008   2009      2010  2011
      określająca: ilość, miejsce występowania i stan                                      2011
      techniczny wyrobów zawierających azbest                                                                     bd          bd    bd
      Coroczne zgłoszenia przez gminy z terenu powiatu w   Gminy
      terminie do 31maja w latach 2008 -2011
      harmonogramu planowanych prac usuwania i                                            2008 -
12.                                                                                                     bd                                  środki własne gmin
      unieszkodliwiania azbestu i wyrobów zawierających                                    2011                   bd          bd    bd
      azbest w celu opracowania przez powiat planu
      wydatków z PFOŚiGW
      Opracowanie corocznych planów wydatków z             Starosta Powiatu
                                                                                          2008 -
13.   PFOŚiGW na cele usuwania i unieszkodliwiania                                                      bd        bd          bd    bd      środki własne powiatu
                                                                                           2011
      azbestu i wyrobów zawierających azbest
      Prowadzenie ciągłej akcji informacyjnej dotyczącej   Powiat
                                                                                                                                            środki własne powiatu
      postępowania z azbestem i wyrobami zawierającymi     Gminy                          2008 -
14.                                                                                                     0,5                                 środki własne gmin
      azbest m.in. sposobu jego usuwania oraz                                              2011                   0,5     0,5       0,5
                                                                                                                                            fundusze ekologiczne
      szkodliwości na zdrowie ludzi
      Zatwierdzanie „Programów gospodarki odpadami         Powiat
      niebezpiecznymi” dla podmiotów gospodarczych                                        2008 -
15.                                                                                                         -                               środki własne powiatu
      prowadzących działalność w zakresie usuwania                                         2011                      -         -        -
      azbestu i wyrobów zawierających azbest
      Monitoring procesu usuwania azbestu i wyrobów        Powiat                        2008 -                      -         -        -
16.                                                                                                   -                                     -
      zawierających azbest                                                                2011
                                                                                           Razem 42,75           0,75    0,75      0,75
                                                           RAZEM koszty pozainwestycyjne: 45 tys. PLN
                                                                 Przedsięwzięcia inwestycyjne
                                                                                                                                            Środki własne
                                                                                                                                            przedsiębiorców i
      Sukcesywne usuwanie i unieszkodliwianie wyrobów      Przedsiębiorcy, właściciele                                                      właścicieli
1.                                                                                       2008-2010     bd       bd       bd        bd
      zawierających PCB                                    PCB                                                                              środki pomocowe,
                                                                                                                                            fundusze ekologiczne,
                                                                                                                                            budżety gmin
      Utworzenie 13 gminnych punktów gromadzenia           Gminy
2.                                                                                       2008-2011     400      1 500     800      400      środki własne gmin
      odpadów (PDGO)                                       Przedsiębiorcy
      Wykonywanie prac polegających na usuwaniu            Gminy, właściciele obiektów                                                      środki własne gmin
                                                                                          2008 -
3.    azbestu i wyrobów zawierających azbest przez                                                      50        50          50    50      środki własne właścicieli
                                                                                           2011
      uprawnione podmioty gospodarcze                                                                                                       obiektów



                                                                                 156
                                                                                         Okres           Szacunkowe koszty
                                                                    Jednostki
Lp.                     Opis zadania                                                   realizacji            w tys. PLN                Źródła finansowania
                                                                   wdrażające
                                                                                        zadania     2008   2009      2010  2011
                                                                                                                                     fundusze ekologiczne
                                                          Właściciele obiektów
      Usuwanie wyrobów zawierających azbest wraz z                                                                                   środki własne właścicieli
                                                                                         2008 -
4     wymianą pokrycia                                                                              13800   13800   13800    13800   obiektów, środki własne
                                                                                          2011
                                                                                                                                     gmin, środki pomocowe,
                                                                                                                                     fundusze ekologiczne
                                                          Gmina                                                                      Środki z budżetu
                                                          Powiat                                                                     samorządu powiatowego,
                                                                                         2008 -
5     Likwidacja mogilnika w gminie Iłża                                                               30      30      30        -   gminnego i
                                                                                          2010
                                                                                                                                     wojewódzkiego , fundusze
                                                                                                                                     ekologiczne
                                                                                         Razem 14280 15380           14680   14250
                                                       RAZEM koszty inwestycyjne: 58590 tys. PLN
                                       OGÓŁEM koszty bezinwestycyjne i inwestycyjne w latach 2008 – 2011: 58635 tys. PLN




                                                                                 157
     Tabela 52. Harmonogram realizacji zadań w gospodarce odpadami komunalnymi dla Powiatu
                                          Radomskiego.

Lp.                     Zadanie                    Okres         Jednostka        Akty prawne i inne
                                                 realizacji    odpowiedzialna           zapisy
1.      Objęcie zorganizowanym systemem         2008                            art. 16a, ust.1
        zbieraniem odpadów komunalnych                                          ustawy o
        wszystkich mieszkańców powiatu                        Burmistrzowie,    odpadach,
                                                              Wójtowie
2.      Objęcie wszystkich mieszkańców           2008         Burmistrzowie,    art. 16a, ust.2
        powiatu systemem selektywnego                         Wójtowie          ustawy o
        zbierania poszczególnych frakcji odpadów                                odpadach,
        komunalnych:
        - odpadów zielonych z parków i
        ogrodów,
        - papieru i tektury,
        - odpadów opakowaniowych ze szkła w
        podziale na kolory
        - tworzyw sztucznych i metali,
        - odpadów niebezpiecznych w
        strumieniu odpadów komunalnych (w
        tym: zużyte baterie i akumulatory,
        zużytego sprzętu elektrycznego i
        elektronicznego, przeterminowanych
        leków, chemikaliów)
        - odpadów wielkogabarytowych i
        odpadów budowlano-remontowych.

3.      Prowadzenie procesu administracyjnego   2008-2009 Marszałek             KPGO 2010, WPGO ,
        w zakresie zamykania składowisk                   województwa
                                                          i starostowie
4.      Tworzenie struktur ponadgminnych dla    2008-2015 Rady Gmin             Art. 16 ust.3 ustawy o
        realizacji regionalnych zakładów                                        odpadach , KPGO
        zagospodarowania odpadów                                                2010, WPGO
5.      Tworzenie regionalnych systemów         2008-2015 Burmistrzowie,        Art. 16 ust.3 ustawy o
        gospodarki odpadami komunalnymi w                     Wójtowie          odpadach , KPGO
        tym budowę regionalnych zakładów                                        2010, WPGO
        zagospodarowania odpadów


6.      Zamykanie i rekultywacja składowisk     2008-2014 Zarządzający          Art.54 ustawy o
                                                                                odpadach, KPGO
                                                              i właściciele
                                                                                2010 i WPGO
                                                              składowisk
7.      Edukacja ekologiczna w zakresie         2008-2015 Burmistrzowie i       KPGO 2010, WPGO
        zwiększenia świadomości ekologicznej                  wójtowie ,
        mieszkańców powiatu                                   placówki
                                                              oświatowe
ZAŁACZNIK NR 2

      WYKAZ PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ W
      ZAKRESIE ZBIERANIA ODPADÓW I UNIESZKODLIWIANIA
            ODPADÓW INNYCH NIŻ NIEBEZPIECZNE


Wykaz przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie zbierania i transportu odpadów
Lp.         Nazwa, adres firmy                           Kod odpadu                           Numer i data
                                                                                                decyzji
1     „Złomotex” Mirosław               150104; 160117; 191202; 160118; 191203; 170401; ROŚ.I.O-
      Pokornicki, 26-670 Pionki, ul.    170402; 170403; 170404; 170405                  7644/186/2002
      Leśna 19/14
                                                                                          20.09.2002r.
                                                                                          T
2     PPH Benedykt Maj, 26-670          150102; 070213                                    ROŚ.I.O-
      Pionki, ul. M. Garszwo 5a                                                           7644/93/2002
                                                                                          11.06.2002r.
                                                                                          T
3     „Bartex” Majewski Marek           150101; 150103; 150203; 040222; 040299; 020107; ROŚ.I.O-
      Jarosław, 26-670 Pionki, ul.      030101; 030105; 030301; 170201                  7644/106/2002
      Polna 8c
                                                                                          28.06.2002r.
                                                                                          T
4     Miejski Zakład Usług              200101; 200102; 200108; 200110; 200111; 200125;   ROŚ.I.O-
      Komunalnych, 26-670 Pionki, ul.   200128; 200130; 200132; 200134; 200136; 200138;   7644/152/2003
      Aleje Lipowe 9                    200139; 200140; 200141; 200180; 200199; 200201;
                                                                                          24.10.2003r.
                                        200202; 200203; 200301; 200302; 200303; 200304;
                                        200306; 200307; 200399                            T+Z
5     Skup Surowców Wtórnych            150101; 150102; 150104; 160117; 191201; 160118; ROŚ.I.O-
      St. Tokarski, 26-670 Pionki,      170405; 170407                                  7644/102/2004
      ul. Kozienicka 28/60
                                                                                          17.05.2004r.
                                                                                          T
6     Firma Transportowo-Handlowa       150101; 150102; 191201; 200111                    ROŚ.I.O-
      Piotr Izdebny, 26-670 Pionki,                                                       7644/225/2004
      ul.Aleje Lipowe 10/12
                                                                                          04.11.2004r.
                                                                                          T
7     Przedsiębiorstwo Transportowe   030101; 030105                                      ROŚ.I.O-
      „Bod-Trans” Zbigniew Bodła, 26-                                                     7644/234/2004
      670 Pionki, ul Złota 11
                                                                                          02.12.2004r.
                                                                                          T
8     Sklep z Artykułami do Produkcji   150110                                            ROŚ.I.O-
      Rolnej Teresa Rojek, 26-670                                                         7644/6/2005
      Pionki, ul. Dębowa 23a
                                                                                          12.01.2005r.
                                                                                          Z




                                                   159
Lp.         Nazwa, adres firmy                           Kod odpadu                           Numer i data
                                                                                                decyzji
9     „Kartimex”Wiesław Grzybowski, 080318; 160213; 160214; 160215; 160216; 168001; ROŚ.7644-O-
      26-670 Pionki, ul. Zwycięstwa 200135                                          /53-1/2005
      84a
                                                                                    20.05.2005r.
                                                                                          Z+T
10    Odlewnia Żeliwa „Agata” Jacek    070213; 150201; 170203; 200139; 100280; 120101; ROŚ.I.O-
      Jagiełło, 26-634 Gózd, Kuczki    120102; 170405; 100316; 100602; 100811; 101003; 7644/151/2003
      Kolonia 11                       120103; 120104; 170401; 170407; 200140; 150101;
                                                                                       23.10.2003r.
                                       150105
                                                                                       Z+T
11    Artykuły Rolno-Przemysłowe       150110                                             ROŚ.7644-O-
      Marek Jan, 26-634 Gózd,                                                             /54-1/2005
      Klwatka Królewska 25
                                                                                          20.05.2005r.
                                                                                          Z
12    Gminna Spółdzielnia              160601                                             ROŚ.I-O-
      „Samopomoc Chłopska” w Iłży,                                                        7644/51/2002
      ul. Bodzentyńska 39
                                                                                          21.03.2002r
                                                                                          Z
13    Zakład Mechaniki Samochodowej 160601                                                ROŚ.I-O-
      i Diagnostyki „Moto-Kram”                                                           7644/60/2002
      Janusz Krakowski, 27-100 Iłża,
                                                                                          02.04.2002r.
      ul. Wójtowska 11a
                                                                                          Z
14    PW „Instal-Bud” Waldemar         150110                                             ROŚ.I-O-
      Stelmach, 27-100 Iłża,                                                              7644/237/2003
      Krzyżanowice 174
                                                                                          06.12.2004r.
                                                                                          Z
15    PH Marianna Makuch-              150110                                             ROŚ.I-O-
      Skrzypowska, 27-100 Iłża, ul.                                                       7644/23/2005
      Podzamcze 58
                                                                                          31.01.2005r.
                                                                                          Z
16    Przedsiębiorstwo Komunalne        150101; 150102; 150103; 150104; 150107; 160211;   ROŚ.7644-O-
      Produkcyjno-Usługowo-             160213;160604; 160605; 200121; 200123; 200135;    /160/2005
      Handlowe Sp. z o.o., 27-100 Iłża, 200136 – Z
                                                                                          21.11.2005r.
      ul. Przy Malenie 11
                                        100101; 150101; 150102; 150103; 150104; 150107;
                                                                                          Z+T
                                        160211; 160213; 160604; 160605; 170101; 170102;
                                        170107; 170180; 170181; 200121; 200123; 200135;
                                        200136; 200202; 200203; 200301; 200302; 200303;
                                        200307 – T
17    Usługi Rolnicze Skup Złomu       170401; 170402; 170403; 170404; 170405; 170406; ROŚ.I-O-
      Barbara Tomalska, 26-631         170407; 160118; 170411                          7644/46/2003
      Jastrzębia, Kozłów 5
                                                                                          15.04.2003r.
                                                                                          Z+T
18    Roboty Ziemne Usługi            100101; 100102; 100105; 100115; 100680; 190802; ROŚ.I.O-
      Transportowe Konrad Kotkowski, 190805                                           7644/61/2004
      26-631 Jastrzębia, Wojciechów 8
                                                                                      25.03.2004r.
                                                                                          T



                                                  160
Lp.         Nazwa, adres firmy                            Kod odpadu                           Numer i data
                                                                                                 decyzji
19    P.P.H.U. „DREW – TRANS”            030101, 030105, 030199, 030301, 170201            ROŚ.7644-O-
      Export Import Wojciech                                                               /163/2006
      Kwiatkowski, Dabrowa
                                                                                           26.10.2006r.
      Kozłowska 49, 26 – 613 Radom
19    ZPH „Mar-Mag” Marek                070213; 120105; 150102; 160119; 170203; 191204; ROŚ.I-O-
      Markowski, 26-660 Jedlińsk,        200139; 040209                                  7644/31/2003
      Gutów 44
                                                                                           14.03.2003r.
                                                                                           T
20    PPUH „Ekomax” Mariola Lenart, 020104; 020109; 020110; 020183; 020199; 020202;        ROŚ.I-O-
      26-600 Jedlińsk, Klwatka      020281; 020299; 020302; 020303; 020305; 020381;        7644/78/2003
      Szlachecka 67                 020382, 020399; 020402; 020403; 020499; 020501;
                                                                                           30.06.2003r.
                                    020502; 020599; 020601; 020602; 020603; 020608;
                                    020601;020699; 020702; 020703; 020704; 020705;         T
                                    020780; 020799; 030101; 030105; 030181; 030182;
                                    030199; 030299; 030301; 030302; 030305; 030307;
                                    030308; 030310; 030311; 030380; 030381;
                                    030399;
                                         040101; 040102; 040106; 040107; 040108; 040109;
                                         040199; 040209; 040210; 040215; 040217; 040220;
                                         100101; 100102; 150101; 150102; 150103; 150104;
                                         150105; 150106; 150107; 150109; 150203; 160103;
                                         160112; 160115; 160116; 160117; 160118; 160119;
                                         160120; 160122; 160199; 160213; 160214; 160216;
                                         160304; 160306; 160308; 160505; 160509; 160605;
                                         160609; 160799; 160801; 160803; 160804; 161002;
                                         161004; 161102; 161104; 161106; 168001; 168102;
                                         168202; 170401; 170402; 170403; 170404; 170405;
                                         170406; 170407; 170411; 170504; 170601; 170603;
                                         170605; 180102; 180103; 180107; 180109; 180202;
                                         180206; 180208; 190901; 190902; 190903; 190904;
                                         190905; 190906; 190999; 191001; 191002; 191004;
                                         191006; 191201; 191202; 191203; 191204; 191205;
                                         191207; 191208; 191209; 191212; 191302; 191304;
                                         191306; grupa 20 – wszystkie rodzaje
21    PPHU „Kubex” Michał Kuba;          160601; 120101; 120102; 120103; 120104; 150104; ROŚ.I-O-
      gm. Jedlnia Letnisko, Rajec        160107; 160108; 170401; 170402; 170403; 170405 7644/34/2004
      Szlachecki 156
                                                                                           19.02.2004r.
                                                                                           Z+T
22    Skup i Sprzedaż Złomu Makuch       120101; 120102; 120103; 120104; 150104; 160117; ROŚ.I-O-
      Jacek, 26-630 Jedlnia Letnisko,    160118; 170401; 170402; 170403; 170405; 200140 7644/79/2004
      Lasowice 18
                                                                                           15.04.2004r.
                                                                                           Z+T
23    PPUH „Truck Trans” Rafał           160601; 120101; 120102; 120103; 120104; 150104; ROŚ.I-O-
      Podsiadły, gm. Jedlnia Letnisko,   160107; 160108; 170401; 170402; 170403; 170405 7644/56/2004
      Rajec Szlachecki 59
                                                                                           18.03.2004r.
                                                                                           Z+T
24    Huta Szkła „Topglass 1” Sp. J.     101112; 150107; 170202; 191205; 200102            ROŚ.7644-O-
      Cezary Karolewski, Jacek                                                             /66-1/2005
      Bochenek, gm. Jedlnia Letnisko,
                                                                                           31.05.2005r.
      Rajec Szlachecki 85a
                                                                                           T



                                                    161
Lp.         Nazwa, adres firmy                             Kod odpadu                           Numer i data
                                                                                                  decyzji
25    Nikodem Żyła „Kajtek” Sprzedaż      020110; 120101; 120102; 120103; 120104; 120113;   ROŚ.7644-O-
      Hurtowa Odpadów i Złomu, gm.        120199; 150101; 150104; 150106; 160117; 160118;   /51-2/2005
      Jedlnia Letnisko, Rajec             160304; 160601; 160602; 170401; 170402; 170403;
                                                                                            19.12.2005r.
      Poduchowny 41c                      170404; 170405; 170406; 170407; 170411; 191001;
                                          191002; 191201; 191202; 191203; 200101; 200133;   Z+T
                                          200140 – Z
                                          010102; 010408; 010409; 010412; 020110; 100101;
                                          100102; 100108; 100182; 120101; 120102; 120103;
                                          120104; 150101; 150102; 150103; 150104; 150105;
                                          150106; 160103; 160106; 160116; 160117; 160118;
                                          160119; 160120; 160304; 160601; 160602; 160801;
                                          168102; 168202; 170101; 170102; 170103;170107;
                                          170181; 170182; 170201; 170203; 170401; 170402;
                                          170403; 170404; 170405; 170406; 170407; 170411;
                                          170504; 170508; 170904; 191001; 191002; 191201;
                                          191202; 191203; 191204; 191207; 191209; 200101;
                                          200138; 200139; 200140; 200202; 200203; 200307
26    „Furex” Roman Wasilewski, 26-       150101; 150103; 191201; 200139                    ROŚ.7644-O-
      630 Jedlnia Letnisko,                                                                 /135/2005
      Aleksandrów 37
                                                                                            25.10.2005r.
                                                                                            Z
27    Skup i Sprzedaż Złomu s.c.          020110; 100980; 101105; 120101; 120102; 120103; ROŚ.7644-O-
      Mirosław i Zbigniew Jemioł, 26-     120104; 150104; 160117; 160118; 170401; 170402; /2/2006
      630 Jedlnia Letnisko, ul. Chopina   170403; 170404; 170405; 170406; 170407; 190102;
                                                                                          04.01.2006r.
      14                                  191001; 191002; 121202; 191203; 200140
                                                                                          T
28    Handel Materiałami                  020380; 020381; 020480; 020780; 030105; 030301; ROS.7644-O-
      Budowlanymi, Opałem Paszami         100101; 100102; 100180; 170101; 170102          /90/2006
      Józef Skóra, 26-630 Jedlnia
                                                                                            26.06.2006r.
      Letnisko, ul. Wjazdowa 7
                                                                                            T
29    PHU Spasiński Dariusz, 26-630       020380; 020381; 020480; 020780; 020399; 030105; ROŚ.7644-O-
      Jedlnia Letnisko, Myśliszewice      030301                                          /91/2006
      13
                                                                                            03.07.2006r.
                                                                                            T
30    FHU Makowski Maciej, 26-624         100182; 100102; 100181                            ROŚ.I-O-
      Kowala, Parznice 33a                                                                  7644/220/2002
                                                                                            06.12.2002r.
                                                                                            T
31    Wywóz Nieczystości Płynnych,        100102                                            ROŚ.I-O-
      Transport Błażej Grzyb, 26-624                                                        7644/44/2003
      Kowala, Parznice 119d
                                                                                            08.04.2003r.
                                                                                            T
32    Transport Samochodowy Anna          100101; 100102; 100181; 100182                    ROŚ.I-O-
      Wakuła, 26-624 Kowala,                                                                7644/78/2004
      Dąbrówka Zabłotnia 12a
                                                                                            15.04.2004r.
                                                                                            T




                                                     162
Lp.         Nazwa, adres firmy                           Kod odpadu                          Numer i data
                                                                                               decyzji
33    FHUT Ratyński Maciej, 26-624     odpady z podgrup: 0101; 0103; 0104; 0105; 0201;   ROS.7644-O-
      Kowala, Mazowszany 13            0202; 0203; 0204; 0205; 0206; 0207; 0301; 0302;   /52/2005
                                       0303; 0401; 0402; 0501; 0507; 0605; 0606; 0609;
                                                                                         14.03.2005r.
                                       0610; 0611; 0613; 0701; 0702; 0703; 0704; 0705;
                                       0706; 0707; 0801; 0802; 0803; 0804; 0901; 1001;   ROŚ.7644-O-
                                       1002; 1003; 1004; 1005; 1006; 1007; 1008; 1009;   /121/2005
                                       1010; 1011; 1012; 1013; 1080; 1101; 1102; 1105;
                                       1201; 1501; 1502; 1601; 1602; 1603; 1606; 1608;   11.07.2005r.
                                       1611; 1680; 1681; 1682; 1701; 1702; 1703; 1704;   T
                                       1705; 1706; 1708; 1709; 1908; 1909; 1910; 1911;
                                       1912; 1901; 1902; 1903; 1904; 1905; 1906; 1913;
                                       2001; 2002;
34    Auto-Złom Marlena Tomasik, 26- 160103                                              ROŚ.7644-O-
      624 Kowala, Kosów 30                                                               /63/2005
                                                                                         30.03.2005r.
                                                                                         T
35    PP „Stani” Wojciech Stani, 26-   040108; 150101; 150102; 150103; 150104; 150105;   ROŚ.I-O-
      624 Kowala, Kotarwice 69         150106; 150107; 150109; 150110; 150111; 150202;   7644/42/2005
                                       150203; 190102; 190105; 190106; 190107; 190113;   30.03.2005r.
                                       190114; 190203; 190204; 190205; 190299; 190599;
                                                                                         ROŚ.7644-O-
                                       190811; 190812; 190813; 190814; 190899; 191201;
                                                                                         /111/2006
                                       191202; 191203; 191204; 191208; 191209; 191210;
                                       191211; 191212; 191301; 191302; 191303; 191304;   10.07.2006r.
                                       191305
                                                                                         T
36    PW „Rewa” Ewa Ratyńska, 26-      odpady z podgrup: 0101; 0103; 0104; 0105; 0201;   ROŚ.7644-O-
      624 Kowala, Mazowszany 13b       0202; 0203; 0204; 0205; 0206; 0207; 0301; 0302;   /75-1/2005
                                       0303; 0401; 0402; 0501; 0507; 0605; 0606; 0609;
                                                                                         19.05.2005r.
                                       0610; 0611; 0613; 0701; 0702; 0703; 0704; 0705;
                                       0706; 0707; 0801; 0802; 0803; 0804; 0901; 1001;   T
                                       1002; 1003; 1004; 1005; 1006; 1007; 1008; 1009;
                                       1010; 1011; 1012; 1013; 1080; 1101; 1102; 1105;
                                       1201; 1501; 1502; 1601; 1602; 1603; 1606; 1608;
                                       1611; 1680; 1681; 1682; 1701; 1702; 1703; 1704;
                                       1705; 1706; 1708; 1709; 1908; 1909; 1910; 1911;
                                       1912; 1901; 1902; 1903; 1904; 1905; 1906; 1913;
                                       2001; 2002;
37    Regionalne Centrum rozwoju      180102; 180103; 180106; 180108; 180110; 180180; ROŚ.7644-O-
      R.C.R. Słomka Zenon, 26-624     180102; 180202; 180205; 180107; 180101; 180104; /92/2006
      Kowala Stępocina, Kotarwice 37a 180107; 180109; 180181; 180201; 180203; 180206;
                                                                                      08.06.2006r.
                                      180208
                                                                                      T
38    „Złomotex”Mirosław Pokornicki, 120101; 150104; 160117; 191202; 160118; 191203; ROŚ.I-O-
      26-670 Pionki, ul. Leśna 19/14 170401; 170402; 170403; 170404; 170405          7644/77/2004
                                                                                         14.04.2004r
                                                                                         T
39    Zakład Drzewny Sp.J. Karol       030101; 030105                                    ROŚ.I-O-
      Grzywacz, Lidia Grzywacz, 26-                                                      7644/32/2005
      670 Pionki, Zadobrze 15a
                                                                                         11.02.2005r.
                                                                                         T




                                                   163
Lp.         Nazwa, adres firmy                           Kod odpadu                        Numer i data
                                                                                             decyzji
40    „Bochemia” Grzegorz Bąba, 26- 150102; 150104                                     ROŚ.7644-O-
      670 Pionki, Działki Suskowolskie                                                 /96/2006
      24b
                                                                                       12.06.2006r.
                                                                                       T
41    Sklep z Częściami Zamiennymi      160601                                         ROŚ.I-O-
      do Samochodów Osobowych i                                                        7644/128/2002
      Ciągników Anna Pawul, 26-650
                                                                                       25.07.2002r.
      Przytyk, ul. Rynek 21
                                                                                       Z
42    Handel Artykułami                100101                                          ROŚ.I-O-
      Przemysłowymi Przerób Betonu                                                     7644/31/2003
      Robert Bełzowski, 26-650
                                                                                       13.03.2003r.
      Przytyk, Podgajek ul. Kwiatowa 7
                                                                                       T
43    Eugeniusz Widziszewski, 26-650    020102; 020202                                 ROŚ.I-O-
      Przytyk, Podgajek ul. Kościelna                                                  7644/92/2004
      39/3
                                                                                       05.05.2004r.
                                                                                       T
44    Artykuły do Produkcji Rolnej      150110                                         ROŚ.I-O-
      „Rolnik” Hurt-Detal Jadwiga                                                      7644/21/2005
      Debil, 26-650 Przytyk, ul.
                                                                                       25.01.2005r.
      Targowa 23
                                                                                       Z
45    Firma „ELBEN” Zakład              157 rodzajów odpadów                           ROŚ.7644-O-
      Wytwórczo – Handlowo -                                                           /105/2007
      Usługowy Lidia Bębenek,
                                                                                       05.07.2006
      Kaszewska Wola 36, 26 – 806
      Stara Błotnica                                                                   T
46    Zakład Gospodarki Komunalnej      150101; 150102; 150103; 150104; 150105; 150106; ROŚ.I-O-
      i Mieszkaniowej, 26-640           150107; 170101; 170102; 170103; 170107; 170180; 7644/51/2003
      Skaryszew, ul. Piaseckiego 15     170181; 190901; 190801; 190802; 190805; 190999;
                                                                                        24.04.2003r.
                                        200301; 100101; 160213; 200121; 130208
                                                                                        Z+T
47    Firma Handlowo-Transportowa    020480; 020701; 020780                            ROŚ.7644-O-
      Andrzej Kominek, 26-640                                                          /40/2006
      Skaryszew, Kłonowiec-Koracz 1a
                                                                                       16.03.2006r.
                                                                                       T
48    Transport Samochodowy Marian      020480; 020701; 020780                         ROŚ.7644-O-
      Oleksiewicz, 26-640 Skaryszew,                                                   /54/2006
      Odechów 215
                                                                                       18.04.2006r.
                                                                                       T




                                                   164
Lp.         Nazwa, adres firmy                             Kod odpadu                          Numer i data
                                                                                                 decyzji
49    PHU „Agro-Rolmet” Gregorczyk       150110; 120102; 150104; 170401; 170402; 170403; ROŚ.7644-O-
      Władysław, Tuzimek Andrzej,        170404; 170405; 170407; 200140                  /56/2006
      26-640 Skaryszew,
                                                                                           18.04.2006r.
      ul. Konopnickiej 7
                                                                                           ROŚ.7644-O-
                                                                                           /102/2006
                                                                                           28.06.2006r.
                                                                                           Z
50    „Transpac” Usługi Transportowe     odpady z podgrup: 0101; 0103; 0104; 0105; 0201;   ROŚ.7644-O-
      Artur Cieciora, 26-640             0202; 0203; 0204; 0205; 0206; 0207; 0301; 0302;   /93/2006
      Skaryszew, Odechów 58              0303; 0401; 0402; 0501 0506; 0507; 0601; 0602;
                                                                                           08.06.2006r.
                                         0603; 0604; 0605; 0606; 0607; 0608; 0609; 0610;
                                         0611; 0613; 0701; 0702; 0703; 0704; 0705; 0706;   T
                                         0707; 0801; 0802; 0803; 0804; 0901; 1001; 1002;
                                         1003; 1004; 1005; 1006; 1007; 1008; 1009; 1010;
                                         1011; 1012; 1013; 1014; 1101; 1102; 1103; 1105;
                                         1201; 1203; 1301; 1302; 1303; 1304; 1305; 1307;
                                         1308; 1406; 1501; 1502; 1601; 1602; 1603; 1604;
                                         1605; 1606; 1607; 1608; 1609; 1610; 1611; 1680;
                                         1681; 1682; 1701; 1702; 1703; 1704; 1705; 1706;
                                         1708; 1709; 1802; 1901; 1902; 1903; 1904; 1905;
                                         1906 1908; 1909; 1910; 1911; 1912; 1913; 1980;
                                         2001; 2002; 2003;
51    Zakład Obsługi Rolnictwa           160601                                            ROŚ.I-O-
      „Agora” Tadeusz Więcaszek,                                                           7644/52/2002
      Jolanta Parteka, 26-680
                                                                                           22.03.2002r.
      Wierzbica, ul. Radomska 1
                                                                                           Z
52    Międzynarodowe i Krajowe           100207; 100208; 150106; 191204; 191210; 191212; ROŚ.7644-O-
      Przewozy Transportem               100101; 100102; 100115; 100117                  /164/2005
      Drogowym Przedsiębiorstwo
                                                                                           31.10.2005r.
      Transportowe „Stępień”, 26-680
      Wierzbica, Dąbrówka                                                                  ROŚ.7644-O-
      Warszawska 78                                                                        /78/2006
                                                                                           15.05.2006r.
                                                                                           T
53    Przedsiębiorstwo Transportowo-     100101; 100102                                    ROŚ.I-O-
      Handlowe Jan Kopycki, 26-680                                                         7644/74/2003
      Wierzbica, Dąbrówka
                                                                                           13.06.2003r.
      Warszawska 58a
                                                                                           T
54    „Instal-Glob” Marcin Maj, 26-      170101; 170102; 170103; 170107; 170180; 170181; ROŚ.I-O-
      680 Wierzbica, Zalesicie Kolonia   170182; 170201; 170202; 170203; 170302; 170380; 7644/111/2004
      14a                                170504; 170506; 170508; 170601; 170603; 170604;
                                                                                         24.05.2004r.
                                         170605; 170802
                                                                                         T
55    Transport Ciężarowy M.M.           100101; 100102; 100181; 100182                    ROŚ.i-O-
      Wakuła, 26-680 Wierzbica,                                                            7644/101/2004
      Rzeczków 6
                                                                                           17.05.2004r.
                                                                                           T




                                                    165
Lp.         Nazwa, adres firmy                               Kod odpadu                       Numer i data
                                                                                                decyzji
56    Transport Samochodowy               040102; 040108                                  ROŚ.I-O-
      Szkopek Andrzej, 26-680                                                             7644/229/2004
      Wierzbica,
                                                                                          22.11.2004r.
      ul. Batalionów Chłopskich 13
                                                                                          T
57    „Transjan’ s.c. Renata szczeniak,   160306                                          ROS.7644-O-
      Katarzyna Gawęda, 26-680                                                            /117/2006
      Wierzbica, Zalesicie Kolonia 21a
                                                                                          16.08.2006r.
                                                                                          T
58    Usługi Ekologiczne „Eko-Jas”        200101; 200102; 200139; 200140; 200121; 200123; ROŚ.I-O-
      Krzysztof Janas, 26-625             200301 – Z                                      7644/76/2003
      Wolanów, Garno ul. Kasztanowa
                                          200101; 200102; 200139; 200140; 200121; 200123; 18.06.2003r.
      21
                                          200301; 170605 - T
                                                                                          Z+T
59    Zakład Instalacyjno-Remontowy       160213; 160708; 150202                          ROŚ.I-O-
      Stacji Paliw Stanisław i Teresa                                                     7644/195/2003
      Firlej, 26-652 Wolanów,
                                                                                          19.12.2003r.
      Kowalanka 45
                                                                                          Z+T
60    Przedsiębiorstwo „JAK” Adam         Wszystkie odpady                                ROŚ.7644 –O-
      Borkowski, Strzałków 90, 26 –                                                       /15/2007
      625 Wolanów
                                                                                          24.01.2007r.
61    PPUH „Dar-Mar” s.c.,                150110                                          ROŚ.I-O-
      26-652 Zakrzew, Kolonia                                                             7644/9/2005
      Zakrzew 1z
                                                                                          13.01.2005r.
                                                                                          Z
62    „Admar-u” Sp. z o.o. Usługi    020201; 020301; 020580; 020680; 020701; 020702;      ROŚ.7644-O-
      Wodociągowo-Kanalizacyjne, 26- 030302; 030305; 030308; 030381; 040104; 040105;      /79/2006
      652 Zakrzew-Kolonia 2          070101; 070103; 070104; 070201; 070203; 070104;
                                                                                          30.06.2006r.
                                     070201; 070203; 070204; 070301; 070303; 070304;
                                     070401; 070403; 070404; 070501; 070503; 070504;      T
                                     070580; 070581; 070601; 070603; 070604; 070701;
                                     070703; 070704; 080113; 080114; 080115; 080116;
                                     080119; 080120; 080121; 080202; 080203; 080307;
                                     080308; 080314; 080315; 080316; 080319; 080308;
                                     080414; 080416; 100122; 100123; 100126; 100213;
                                     100214; 100215; 100325; 100326; 100407; 100506;
                                     100508; 100705; 100817; 100818; 100819; 101113;
                                     101117; 101118; 101180; 101213; 101307; 110105;
                                     110107; 110108; 110109; 110110; 110111; 110112;
                                     110113; 120106; 120107; 120108; 120109; 120110;
                                     120112; 120119; 130301; 120302; 130101; 130104;
                                     130105; 130109; 130110; 130111; 130112; 130113;
                                     130204; 130205; 130206; 130207; 130208; 130301;
                                     130306; 130307; 130308; 130309; 130310; 130501;
                                     130502; 130503; 130506; 130507; 130508; 130701;
                                     130702; 130703; 130801; 130802; 140602; 140603;
                                     140604; 140605; 160115; 161001; 161002; 161003;
                                     161004; 190106; 190205; 190207; 190603; 190605;
                                     190807; 190809; 190810; 190811; 190812; 190813;
                                     190814; 190906; 191103; 191303; 191304; 191305;
                                     191306; 191307; 191308; 200125; 200126; 200129;
                                     200304; 200306



                                                     166
Lp.        Nazwa, adres firmy                              Kod odpadu                     Numer i data
                                                                                            decyzji
63    Transport Samochodowy           10 01 01, 10 01 02                              ROŚ.7644-O-
      Grzegorz Łupkowski, Wacyn 92,                                                   /34/2007
      26 – 600 Radom
                                                                                      09.02.2007 r.
                                                                                      T



Wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów innych niż
niebezpieczne

Lp.     Lokalizacja obiektu                                   Zarządzający
 1     Gm. Iłża               Przedsiębiorstwo Komunalne P.U.H. Jednoosobowa Spółka Gminy z o.o.
       m. Jedlanka Stara      Ul. Przy Malenie 11
                              27 – 100 Iłża
 2     Gm. Jedlińsk           Zakład Gospodarki Komunalnej
       m. Urbanów             ul. Ogrodowa 51
                              26 – 660 Jedlińsk
 3     Gm. Skaryszew          Zakład Gospodarki Komunalnej
       m. Skaryszew           i Mieszkaniowej ul. Piaseckiego 15
                              26 – 640 Skaryszew
 4     Gm. Wolanów            Urząd Gminy Wolanów
       m. Bieniędzice         26 -625 Wolanów
 5     Gmina Iłża             Zakłady Górniczo-Metalowe „ZĘBIEC” S.A. w Zębcu
       m. Zębiec              27 – 200 Starachowice




                                                  167
168

								
To top