Sojusz Północnoatlantycki
NATO
North Atlanitic Treaty
Organization
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 1
Geneza
4 IV 1949 r. podpisanie Paktu
Północnoatlantyckiego.
12 państw podpisujących: USA, Kanada, Belgia,
Dania, Francja, Holandia, Islandia, Luksemburg,
Norwegia, Portugalia, Włochy i W. Brytania.
1952 r.-Grecja, Turcja
1955 r.- RFN
1982 r.- Hiszpania
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 2
Plany operacyjne Polskich Sił
Zbrojnych w Układzie Warszawskim.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 3
Działania na Północno-Nadmorskim i Jutlandzkim Kierunku Operacyjnym.
Polska w NATO
W 1992 roku pojawiło się wyraźne
ożywienie kontaktów. Szczególną
uwagę należałoby przypisać
zapoczątkowaniu współpracy
przygranicznej z Niemcami,
współpracę siłami zbrojnymi Czecho-
Słowacji i Węgier, a także
wielostronność różnorodność
kontaktów z państwami Zachodu.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 4
Polska w NATO
W listopadzie 1992 roku ogłoszono
takie dokumenty, jak: „Założenia
polskiej polityki bezpieczeństwa”
oraz „Polityka bezpieczeństwa i
strategia obronna Rzeczypospolitej
Polskiej”- ogłoszono więc doktrynę.
Członkostwo w NATO oraz Unii
Zachodnioeuropejskiej zapisane
zostało w nich jako cel strategiczny
Polski.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 5
Polska w NATO
Program „PdP", po bardzo krótkiej
debacie, został przez nas
potraktowany w kategorii szansy -
jako kolejny krok na drodze do
NATO.
Polska podpisała więc Dokument
Ramowy Partnerstwa dla Pokoju w
lutym 1994 r.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 6
Polska w NATO
W roku 1995 współpraca z NATO
osiągnęła kolejną fazę. Sojusz
przedstawił nam bowiem Studium o
rozszerzeniu NATO. Dokument ten
stanowił niewątpliwie dobrą
podstawę do skonkretyzowanej,
pogłębionej dyskusji o członkostwie
kolejnych partnerów.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 7
Polska w NATO
W lutym 1997 r. premier rządu
Rzeczypospolitej po zakończeniu
wizyty w Kwaterze Głównej NATO
ogłosił: „Polska spełnia już wszystkie
kryteria, aby stać się pełnym
członkiem NATO”.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 8
Polska w NATO
8 lipca 1997 r. Polska, a także
Czechy i Węgry zostały zaproszone
do rozpoczęcia negocjacji o
członkostwie w Sojuszu
Północnoatlantyckim
Szczyt państw NATO w Waszyngtonie
w dniach 23 -25 IV 1999 r. Polska
staje się członkiem, chociaż formalne
przyjęcie nastąpiło 12 III 1999 r.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 9
Przyczyny powstania
„Ochrona wolności, wspólnego
dziedzictwa i cywilizacji swych ludów,
oparte na zasadach demokracji,
wolności jednostki i praworządności”
„Popieranie stabilizacji i dobrobytu”
„Umacnianie wolnych instytucji”
Połączenie wspólnych wysiłków na
rzecz wspólnej obrony, zachowania
pokoju i bezpieczeństwa
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 10
Mechanizm działania
Konsultacje- zwoływane na żądanie
któregokolwiek uczestnika sojuszu-
obowiązkowe
Indywidualna pomoc- w momencie
casus foederis- napaści zbrojnej na
jednego lub kilku sojuszników
Wspólna pomoc
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 11
Obszar działania
Terytoria sojuszników w Europie,
Ameryce Północnej, ich wyspy
położone na obszarze
północnoatlantyckim na północ od
Zwrotnika Raka lub ich okręty czy
samoloty operujące na tym obszarze
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 12
System zbiorowego
bezpieczeństwa
Każdy z członków Sojuszu udzieli
pomocy napadniętemu sojusznikowi
lub sojusznikom, podejmując
natychmiast indywidualnie i w
porozumieniu z innymi członkami
taką akcję jaką uzna za konieczną,
nie wyłączając użycia siły zbrojnej, w
celu przywrócenia i utrzymania
bezpieczeństwa strefy
północnoatlantyckiej.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 13
Zobowiązania sojuszników
Przestrzeganie zasad zawartych w
Karcie Narodów Zjednoczonych
Powstrzymywać się od „groźby” lub
„przemocy”
Spory międzynarodowe, w które
mogłyby zostać uwikłane państwa
członkowskie , załatwiać przy
pomocy środków pokojowych
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 14
NATO a Sojusz Północnoatlantycki
NATO nie jest tożsama z Sojuszem
Północnoatlantyckim
NATO- rozległy program polityczny,
wojskowy, gospodarczy, naukowo-
techniczny
Nie wszyscy członkowie NATO są
członkami Sojuszu
1966 r. wystąpienie Francji ze struktur
wojskowych (ponownie wróciła w XII 1995
r.)
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 15
NATO a Sojusz Północnoatlantycki
1974-1980 poza strukturami
wojskowymi Grecja
1982- przystąpienie Hiszpanii do
Sojuszu bez uczestnictwa w
zintegrowanej strukturze obrony
NATO
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 16
Struktura NATO
Organy cywilne i wojskowe
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 17
Władze Narodowe
Stali przedstawiciele Przedstawiciele
(Ambasadorzy przy NATO) Wojskowi przy NATO
KOMITET RADA GRUPA PLANOWANIA
PLANOWANIA PÓŁNOCNO - NUKLEARNEGO
OBRONY ATLANTYCKA
KOMITET
WOJSKOWY
INNE
KOMITETY Międzynarodowy
SEKRETARZ Sztab Wojskowy
GENERALNY
SEKRETARIAT
MIĘDZYNARODOWY
Naczelny Dowódca
Połączonych Sił Zbrojnych
NATO w Europie
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna
SACEUR 18
Rada Północnoatlantycka
Najwyższy organ kierowniczy w
sprawach politycznych
Dziala na szczeblu ministerialnym
(ministrowie spraw zagranicznych,
obrony, gospodarki, finansów)
Zbiera się 2 razy w roku
W szczególnie ważnych sprawach
zbiera się na szczeblu szefów państw
i rządów-szczyty NATO
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 19
Rada Stałych Przedstawicieli
Szczebel wiceministrów lub ambasadorów
Zbiera się przynajmniej raz w tygodniu
Organ konsultacyjny
Ocenia i wytycza działalność innych
organów
Decyzje na zasadzie jednomyślności lub
consensusu
Decyzje są obligatoryjne dla państw
członkowskich
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 20
Komitet Planowania Obrony
Najwyższy organ kierowniczy zajmujący
się sprawami wojskowymi
Zbiera się 2 razy w roku na szczeblu
ministrów obrony i częściej na szczeblu
niższym jako Stały Komitet Planowania
Obrony
Zajmuje się uzgodnieniami strategicznych
planów wojskowych
Decyzje Komitetu nie wymagają
zatwierdzenie Rady
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 21
Grupa Planowania Nuklearnego
Zbiera się 2 razy w roku na szczeblu
ministrów obrony i częściej na
szczeblu ambasadorów
Zajmuje się strategią jądrową
Decyzje Grupy wymagają
zatwierdzenia przez Komitet
Planowania Obrony
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 22
Sekretariat Międzynarodowy
Nadzorowanie nad wykonywaniem uchwal
głównych organów Sojuszu
Opracowywanie raportów, projektów
uchwal
Na czele stoi Sekretarz Generalny-
najwyższy przedstawiciel NATO w
kontaktach z państwami i innymi
organizacjami.
Sekretarz Generalny przewodniczy sesjom
Rady Północnoatlantyckiej, Komitetowi
Planowania Obrony oraz Grupie
Planowania Nuklearnego oraz innym
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 23
komitetom
Cywilna struktura NATO
Liczne komisje i grupy robocze (stale
i ad hoc), powoływane przez Radę
lub Komitet Planowania Obrony
Ponad 20 stałych komisji
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 24
Stałe Komisje-zakres zadań
Zajmują się min.:
sprawami politycznymi,
ekonomicznymi,
informacją,
budżetem wojskowym i cywilnym,
planowaniem sil zbrojnych,
planowaniem jądrowym,
badaniami naukowymi,
problemami ochrony środowiska
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 25
Stałe Komisje-zakres zadań
Infrastrukturą,
Planowaniem w sferze obrony cywilnej,
Wsparciem logistycznym,
Systemami łączności,
Współpracą zbrojeniową,
Badaniami obronnymi,
Standaryzacją uzbrojenia,
Bezpieczeństwem (kontrwywiad)
Koordynacją lotów w przestrzeni
europejskiej
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 26
Struktura wojskowa:
Komitet Wojskowy
Zbiera się 2 razy w roku w składzie
szefów sztabów generalnych państw
członkowskich
Na niższym szczeblu jako stały
Komitet Wojskowy
Podlega bezpośrednio Radzie i
Komitetowi Planowania Obrony
W sprawach strategii jądrowej-
Grupie Planowania Jądrowego
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 27
Komitet Wojskowy
Kieruje pracą dowództw regionalnych
i innych organów wojskowych
Działalność Komitetu Wojskowego
wspierana jest przez
Międzynarodowy Sztab Wojskowy i
Agencje Wojskowe
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 28
Międzynarodowy Sztab Wojskowy
Międzynarodowy Sztab Wojskowy
jest organem wykonawczym
Komitetu Wojskowego
Kieruje i koordynuje działalnością
dowództw regionalnych
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 29
Agencje Wojskowe
Są to organy naukowe i studyjne
Wojskowy Komitet Meteorologiczny,
Akademia Wojskowa NATO
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 30
SZCZEBEL TAKTYCZNY NATO
/I/CAOC
JEDNOSTKI
LMB
CRC
JEDNOSTKI JEDNOSTKI WR JEDNOSTKI WRt
LM (SAMOC) (RRP)
ROLAND HAWK PATRIOT
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 31
Nadzorowanie przestrzeni powietrznej (wykrywanie,
identyfikacja, ocena sytuacji, przedstawianie wniosków);
wymiana informacji o sytuacji powietrznej z /I/CAOC i
sąsiednimi CRC;
kierowanie lotnictwem myśliwskim i wojskami rakietowymi w
czasie prowadzenia działań (przydzielanie celów, naprowadzanie
samolotów);
zarządzanie walką - utrzymywanie odpowiedniego stopnia
gotowości bojowej podległych sił, określanie struktury rejonu
działań (stref działań, rubieże, itp.), koordynacja współdziałania
pomiędzy lotnictwem myśliwskim a wojskami rakietowymi;
udzielanie pomocy własnym samolotom znajdującym się w
trudnej sytuacji w locie.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 32
Dowództwa regionalne
Naczelne Dowództwo Europy (ACE) z
siedzibą w Casteau (Belgia)
Obejmuje swym zasięgiem obszary
lądowe rozciągające się od Przylądka
Północnego do południowego krańca
Włoch oraz od Atlantyku (z
wyłączeniem Portugalii) po
wschodnią granicę Turcji
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 33
Naczelne Dowództwo Europy
(ACE)
W skład wchodzą:
Dowództwo Europy Pólnocno-
Zachodniej
Dowództwo Europy Centralnej
Dowództwo Europy Południowej
Szybka Grupa Interwencyjna
Grupa Wczesnego Ostrzegania
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 34
Naczelne Dowództwo Strefy
Atlantyku (ACLANT)
Siedziba- Norfolk USA
Obejmuje obszar od bieguna
Północnego do Zwrotnika Raka i od
wód przybrzeżnych Ameryki
Północnej do wód przybrzeżnych
Europy (łącznie z Portugalią) i Afryki
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 35
Wojskowa współpraca w NATO
Wspólna struktura dowódcza
Koalicyjna strategia i plany
operacyjne
Wspólne przygotowanie
infrastruktury i zaopatrzenia wojsk
Współpraca w zakresie standaryzacji
zbrojeń (badań i produkcji
zbrojeniowej)
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 36
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 37
Grupy państw określają swoje
cele narodowego bądź
międzynarodowego
bezpieczeństwa i wykorzystują
wszystkie dostępne środki
/ w tym militarne /
dla ich osiągnięcia.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 38
Szczebel działań wojennych, na
którym są planowane,
organizowane i prowadzone
kampanie i główne operacje w celu
osiągnięcia celów strategicznych
na obszarze operacji lub teatrze
działań wojennych.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 39
Szczebel działań wojennych, na
którym są planowane,
organizowane i prowadzone
działania bojowe dla osiągnięcia
celów walki przez związki
taktyczne czy oddziały.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 40
Zgromadzenie Północnoatlantyckie
Przedstawiciele parlamentów państw
członkowskich.
Od lat 90-tych w pracach
Zgromadzenia w charakterze
delegatów stowarzyszonych brali
udział parlamentarzyści z państw
Europy Środkowej i Wschodniej
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 41
Zgromadzenie Północnoatlantyckie
5 Komitetów
Polityczny
Obrony
Bezpieczeństwa
Ekonomiczny
Naukowo-techniczny
Spraw cywilnych
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 42
Północnoatlantycka Rada
Współpracy
20 XII 1991 r. utworzenie
Forum regularnych kontaktów i
współpracy Sojuszu i państwami
postkomunistycznymi Europy
Środkowej i Wschodniej oraz
państwami postradzieckimi
Spotkania 2 razy w roku na szczeblu
ministerialnym
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 43
Północnoatlantycka Rada
Współpracy-kompetencje
Współpraca w zakresie bezpieczeństwa i
pokrewnym
Planowanie obrony
Kontrola zbrojeń
Demokratyczne koncepcje między cywilami a
wojskowymi
Cywilno-wojskowa koordynacja kierowania
ruchem lotniczym
Konwersja produkcji zbrojeniowej
Ochrona środowiska
Siły i operacje pokojowe
Nauka i technika
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 44
Partnerstwo dla Pokoju
Od 1994 r. zinstytucjonalizowany
program współpracy między
państwami Północnoatlantyckiej
Rada Współpracy a państwami OBWE
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 45
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
Pierwsze dziesięciolecia istnienia NATO-
funkcje wojskowe (wojna koreańska 1950-
1953, zimna wojna)
Dominacja USA
1966 wystąpienie Francji ze struktur
wojskowych
„Wysunięta obrona”- koncepcja wojskowa
Sojuszu- zakładała prowadzenie wojny w
Europie-obecność sil zbrojnych w RFN
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 46
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
Od 1954 r. doktryna „zmasowanego
odwetu”- każdy konwencjonalny
konflikt zbrojny na linii Wschód-
Zachód może zostać automatycznie
przekształcony w wojnę jądrową.
Tarcza- siły zbrojne sojuszników
europejskich, odwetowy miecz
atomowy- siły strategiczne USA
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 47
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
Pod koniec lat 60-odprężenie-wzmocnienie
funkcji politycznych i dyplomatycznych
NATO (drugi wymiar):
Rokowania w sprawie redukcji sil
zbrojnych i zbrojeń w Europie Środkowej z
państwami Układu Warszawskiego
Kwestie ekonomiczne, społeczne,
kulturalne, ochrona środowiska
naturalnego (trzeci wymiar)
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 48
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
1967 r. doktryna „zmasowanego
odwetu” zostaje zastąpiona doktryną
„elastycznego reagowania”-
przewidującą prowadzanie kilku
wojen, nie zrezygnowano w niej z
ewentualnego użycia broni jądrowej,
wyeliminowano jednak
„automatyzm” jej stosowania.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 49
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
Koniec lat 80.- rozpad bloku
wschodniego i ZSRR, zjednoczenie
Niemiec, transformacja wewnętrzna i
adaptacja do zmieniającego się
środowiska zewnętrznego
1990- rezygnacja z obowiązującego
od 1977 r. programu corocznego
zwiększania o 3 % budżetów
obronnych państw członkowskich.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 50
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
5-6 VII 1990 r.-Szczyt NATO w Londynie-
deklaracja pokojowych intencji w
stosunkach ze Wschodem, rozbudowa
politycznych struktur, zrewidowanie
dotychczasowej strategii „elastycznego
reagowania”, odejście od doktryny
strategicznej obecności na wysuniętych
rubieżach (wysuniętej obrony), przyjęto
koncepcję „wysuniętej obecności
wojskowej”, broń jądrowa jako broń
„ostatecznego argumentu”
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 51
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
6-7 VI 1991 r. Kopenhaga –
deklaracja „Partnerstwa z krajami
Europy Środkowej i Wschodniej”,
intensyfikacja kontaktów.
1991 r. powołano Północnoatlantycką
Radę Współpracy.
1994 r. – program „Partnerstwo dla
Pokoju”
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 52
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
7-8 XI 1991 r. Rzym- „Nowa Koncepcja
Strategiczna Sojuszu”, strategia
„szybkiego reagowania” sil
wielonarodowych, zwiększenie
odpowiedzialności za bezpieczeństwo
państw europejskich, zmniejszenie
zaangażowania USA,
przygotowywanie do podejmowania misji
pokojowych- działalność poza obszarem
traktatowej odpowiedzialności
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 53
Działalność Sojuszu
Północnoatlantyckiego
1992 r. decyzja o możliwości
podejmowania misji pokojowych
przez NATO na podstawie
politycznego mandatu ONZ oraz
OBWE
XII 1995 r.- mandat sil pokojowych
NATO w Bośni i Hercegowinie jako
realizacja traktatu pokojowego z 14
XII 1995 r.
http://tomekbalcerzak.republika.pl Wyższa Szkoła Celna 54